Wikipedija shwiki https://sh.wikipedia.org/wiki/Glavna_stranica MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Mediji Posebno Razgovor Korisnik Razgovor s korisnikom Wikipedija Razgovor o Wikipediji Datoteka Razgovor o datoteci MediaWiki Razgovor o MediaWikiju Šablon Razgovor o šablonu Pomoć Razgovor o pomoći Kategorija Razgovor o kategoriji Portal Razgovor o portalu Nacrt Razgovor o nacrtu TimedText TimedText talk Modul Razgovor o modulu Event Event talk 10 1329 42683290 42682581 2026-09-05T04:04:40Z Vipz 151311 skraćivanje 42683290 wikitext text/x-wiki {{Glavna stranica/Slika | datoteka =Young-Dolly-Parton.jpg | opis = Dolly Parton (1977.) | širina = srednja }}<!-- Prikladne opcije za širinu: mala, portret, srednja --> <!-- Ograničiti na pet do sedam natuknica. --> * [[27. augusta]] – Umro je [[Ratko Mladić]], oficir [[Jugoslavenska narodna armija|Jugoslavenske narodne armije]] i komandant Glavnog štaba [[Vojska Republike Srpske|Vojske Republike Srpske]] koji je osuđen na doživotnu kaznu zatvora zbog [[Genocid u Srebrenici|genocida u Srebrenici]], [[Zločin protiv čovječnosti|zločina protiv čovječnosti]] i ratnih zločina počinjenih tokom [[Rat u Bosni i Hercegovini|rata u Bosni i Hercegovini]]. * [[25. augusta]] – Umrla je [[Dolly Parton]] (''na slici''), američka [[country]] pjevačica i kantautorica. Za života je bila poznata kao "Kraljica country muzike", a osim glazbom istaknula se i dobrotvornim radom. * [[31. jula]]&nbsp;– Oko 60.000 migranata prešlo je [[Marokansko-španska granica|marokansko-špansku granicu]] kod [[Ceuta|Ceute]], pri čemu su poginule najmanje 83 osobe. * [[21. jula]]&nbsp;– Supredsjednik [[Nikaragva|Nikaragve]] [[Daniel Ortega]] najavio je ukidanje svih budućih izbornih procesa u zemlji. * [[19. jula]]&nbsp;– Pobjedom nad [[Fudbalska reprezentacija Argentine|Argentinom]] nakon produžetaka (1:0), [[Fudbalska reprezentacija Španije|Španija]] je po drugi put u historiji postala [[FIFA Svjetsko prvenstvo 2026.|svjetski prvak]]. Najboljim igračem turnira proglašen je španski kapetan [[Rodri (fudbaler, rođen 1996.)|Rodri]], dok je najbolji strijelac na turniru s 10 golova bio francuski kapetan [[Kylian Mbappé]]. <div class="main-box__meta"> <div>'''[[:Kategorija:Aktualni događaji|Aktualne teme]]''': {{hlist |class=inline | [[Rusko-ukrajinski rat]] <!--([[Rusko-ukrajinski rat (2022–)|2022–]])--> | [[Rat u Iranu (2026)|Rat u Iranu]] }}</div> <!-- Ograničiti na pet do sedam stavki: --> <div>'''[[:Kategorija:Umrli 2026.|Nedavne smrti]]''': {{hlist |class=inline | [[Ivan Gudelj]] | [[Raif Dizdarević]] | [[Slobodan Šnajder]] | [[Ratko Mladić]] | [[Peter Cullen]] | [[Dolly Parton]] | [[Vedrana Rudan]] | [[Hayden Panettiere]]}}</div> </div> hl3coniezcjeof496d35n403yxdcfnm 0 3830 42683222 42681177 2026-09-04T16:46:57Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683222 wikitext text/x-wiki {{Bolest | naziv = Sida | latinski = AIDS, Morbus HIV | slika = Red Ribbon.svg | tekst uz sliku = ''Crvena tračica'' je simbol solidarnosti sa ljudima koji su HIV pozitivni ili boluju od side. | ICD10 = {{ICD10|B|24||b|20}} | ICD9 = {{ICD9|042}} | DiseasesDB = 5938 | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus = 000594 | eMedicineSubj = emerg | eMedicineTopic = 253 | MeshID = D000163 }} '''Sida''' (od {{jez-fr|SIDA}} (''Syndrome d'immunodéficience acquise''); {{jez-engl|AIDS}} (''acquired immune deficiency syndrome'') – ''sindrom stečene imunodeficijencije''; u srpskom jeziku je češće u upotrebi reč sida, jer se morfološki lakše menja po padežima nego ejds) je polno prenosiva [[bolest]] koja se ne prenosi dodirom. Predstavlja poslednji stadijum infekcije organizma [[HIV|virusom humane imunodeficijencije]] (HIV), a karakteriše je progresivno slabljenje [[imunski sistem|imunskog sistema]] što pojedince čini podložnim širokom sprektru [[infekcija]] i [[tumor]]a.<ref>{{Cite web |url=http://www.medicinenet.com/acquired_immunodeficiency_syndrome_aids/article.htm |title=Acquired Immunodeficiency Syndrome (AIDS) |accessdate= 17. 2. 2010.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref><ref name=sta>{{Cite web |url=http://www.aidsresurs.rs/%C5%A1ta-je-aids-sida |title=Šta je sida |accessdate=12. 2. 2010. |last= |first= |date= |work= |publisher= |archive-date=2010-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100420082329/http://www.aidsresurs.rs/%C5%A1ta-je-aids-sida |dead-url=yes }}</ref> Postoji razlika između pojmova ''HIV pozitivna osoba'' i ''osoba obolela od side''.<ref>{{Cite web |url=http://www.izjzv.org.rs/PIO-HIV_AIDS.htm#01-%C5%A0ta_je_HIV |title=Institut za javno zdravlje Vojvodine |accessdate=12. 2. 2010. |last= |first= |date= |work= |publisher= |archive-date=2011-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110113123013/http://www.izjzv.org.rs/PIO-HIV_AIDS.htm#01-%C5%A0ta_je_HIV |dead-url=yes }}</ref> To su dve povezane ali različite stvari, koje se često pogrešno poistovećuju.<ref>{{Cite web |url=http://www.differencebetween.net/science/health/difference-between-aids-and-hiv/ |title=Difference Between AIDS and HIV |accessdate= 12. 2. 2010.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref> HIV pozitivna osoba je zaražena virusom (HIV-om), ali to još uvek ne znači da ima sidu. Do pojave bolesti može da prođe vremenski period od dve do deset godina. HIV pozitivna osoba može da izgleda potpuno zdravo, sposobna je za rad ili bilo koju drugu aktivnost, poput zdravih pojedinaca.<ref name=sta/> Virus se najčešće prenosi [[seks|seksualnim putem]], a nešto ređe preko zaražene [[krv]]i, sa zaražene majke na dete tokom [[trudnoća|trudnoće]], [[porođaj]]a ili [[dojenje|dojenja]] itd.<ref name=sta/> Virus se ne može preneti uobičajenim socijalnim kontaktima,<ref>{{Cite web |url=http://std.about.com/od/hivaids/f/hivdifaids.htm |title=What is the difference between HIV and AIDS |accessdate=12. 2. 2010. |last= |first= |date= |work= |publisher= |archive-date=2013-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131220132800/http://std.about.com/od/hivaids/f/hivdifaids.htm |url-status=dead }}</ref> niti putem [[životinje|životinja]].<ref>{{Cite web |url=http://www.sfaf.org/aids101/transmission.html#not_trans |title=Ways in which HIV is not transmitted |accessdate=12. 2. 2010. |last= |first= |date= |work= |publisher= |archive-date=2011-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813021857/http://www.sfaf.org/hiv-info/transmission/#not_trans |url-status=dead }}</ref> U cilju prevencije, u mnogim zemljama se sprovode različite aktivnosti sa svrhom edukacije ljudi o načinu prenošenja virusa i merama koje se mogu preduzeti kako do infekcije ne bi došlo.<ref name=education>{{Cite web |url=http://www.avert.org/aids-hiv-education.htm |title=Why is HIV and AIDS education important? |accessdate=12. 2. 2010. |last= |first= |date= |work= |publisher= |archive-date=2010-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100609020149/http://www.avert.org/aids-hiv-education.htm |url-status=dead }}</ref> Za sada ne postoji efikasan [[lek]] ili [[vakcina]], koji garantuju izlečenje.<ref name=resena>{{Cite web |url=http://www.stetoskop.info/Resena-zagonetka-HIV-virusa-4710-s1-news.htm |title=Rešena zagonetka HIV virusa], , Pristupljeno 12. 2. 2010.}}</ref> Ipak, [[antiretroviralni lekovi]] mogu da produže period trajanja infekcije i odlože ulazak u fazu side.<ref>[http://www.avert.org/treatment.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130821222423/http://avert.org/treatment.htm |date=2013-08-21 }} Introduction to HIV and AIDS drug treatment |accessdate= 12. 2. 2010.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref> Prema podacima programa [[Organizacija ujedinjenih nacija|Ujedinjenih nacija]] i [[Svetska zdravstvena organizacija|Svetske zdravstvene organizacije]] o HIV virusu i sidi ([[UNAIDS]]), od pojave ovog oboljenja pa zaključno sa [[2008]]. godinom u svetu je bilo zaraženo ukupno oko 60 miliona ljudi, a od komplikacija povezanih sa sidom je do tog trenutka umrlo oko 25 miliona ljudi.<ref>{{Cite web |url=http://data.unaids.org/pub/FactSheet/2009/20091124_FS_global_en.pdf |title=UNAIDS |accessdate= 12. 2. 2010.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref> Krajem 2008. virusom je bilo zaraženo oko 31,3 miliona odraslih pojedinaca i 2,1 milion dece.<ref name=rez2008>{{Cite web |url=http://data.unaids.org/pub/EPISlides/2007/2007_epiupdate_en.pdf |title= Number of people living with HIV |accessdate= 12. 2. 2010.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref> == Istorijat == Grupa naučnika predvođena [[Majkl Vorobi|Majklom Vorobijem]], profesorom [[ekologija|ekologije]] i [[evoluciona biologija|evolucione biologije]] sa Univerziteta Arizona, sprovela je istraživanje koje je pokazalo da se prvobitni oblik HIV virusa pojavio u [[Afrika|Africi]] u periodu između [[1884]]. i [[1924]]. godine.<ref>Worobey M, Gemmel M, Teuwen DE, et al. 2008. [http://www.nature.com/nature/journal/v455/n7213/full/nature07390.html Direct evidence of extensive diversity of HIV-1 in Kinshasa by 1960]. Nature 455 (7213): 661-664. doi:10.1038/nature07390. {{PMID|18833279}}.</ref> Analizirajući izmet [[šimpanza|šimpanzi]], zaključeno je da je virus sa njih prešao na [[čovek]]a u jugoistočnom delu države [[Kamerun]], približno oko [[1908]]. godine.<ref>{{Cite web |url=http://www.seattlepi.com/national/381447_aidsvirus02.html |title=Origin of AIDS virus traced to 100 years ago |accessdate= 12. 2. 2010.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref> Teoriju da je virus prenet sa [[majmun]]a na ljude su potvrdila i istraživanja naučnika sa univerziteta [[Univerzitet Notingem|Notingem]], [[Univerzitet Monpelije|Monpelije]] i [[Univerzitet Alabama|Alabama]].<ref>{{Cite web |url=http://research.nottingham.ac.uk/NewsReviews/newsDisplay.aspx?id=256 |title=HIV-1 originated in wild chimpanzees |accessdate=12. 2. 2010. |last= |first= |date= |work= |publisher= |archive-date=2007-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070519152804/http://research.nottingham.ac.uk/Newsreviews/newsDisplay.aspx?id=256 |dead-url=yes }}</ref> Virus se širio među lokalnim stanovništvom, a infekcija je poprimila veće razmere kada je stigla do [[Kinšasa|Kinšase]]. Iz tog grada potiču i dva najstarija uzorka HIV-a, jedan izolovan iz [[krvna plazma|krvne plazme]] muškarca [[1959]]. i drugi koji je izolovan iz [[limfni čvorovi|limfnih čvorova]] žene [[1960]]. godine.<ref>{{Cite web |url=http://www.srbijanet.rs/zdravlje/vesti/1692-sida-meu-ljudima-vec-100-godina.html |title=Sida među ljudima već sto godina |accessdate=7. 12. 2008. |last= |first= |date= |work= |publisher= |archive-date=2010-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101021034336/http://www.srbijanet.rs/zdravlje/vesti/1692-sida-meu-ljudima-vec-100-godina.html |dead-url=yes }}</ref> [[Datoteka:Luc Montagnier-press conference Dec 06th, 2008-4.jpg|thumb|200px|Lik Montanjije]] Polovinom [[1981]]. godine smrt kao posledica [[oportunističke infekcije|oportunističkih infekcija]], koje su se pre toga uglavnom javljale kod pacijenata u postoperativnom periodu nakon [[transplantacija|transplatacije]], počela je da se javlja kod zdravih [[muškarac]]a [[homoseksualnost|homoseksualne orijentacije]] u [[Los Anđeles]]u, [[San Francisko|San Francisku]] i [[Njujork]]u..<ref>Gottlieb MS (2006). [http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/june_5.htm Pneumocystis pneumonia-Los Angeles. 1981]. Am J Public Health '96 (6): 980–1</ref> Tokom [[1982]]. je postavljena prva klinička definicija sindroma stečenog nedostatka imuniteta.<ref name="hrv">Priručnik za HIV savjetovanje i testiranje, Hrvatski zavod za javno zdravstvo, Zagreb 2006. {{ISBN|953-7031-15-2}}</ref> Francuski virolog [[Lik Montanjije]], naučnik na Pasterovom institutu u [[Pariz]]u, je [[1983]]. izolovao novi tip [[virus]]a sa drugačijim tipom reprodukcije koji se razmnožavao u limfnim čvorovima [[čovek]]a.<ref>[http://encyclopedia.stateuniversity.com/pages/13855/Luc-Montagnier.html Luc-Montagnier], Pristupljeno 25. 4. 2013.</ref> Nazvao ga je ''LAV'' ({{jez-eng|lymphadenopathy-associated virus}}), jer je u početku virus usko povezivan sa [[limfni sistem|limfnim sistemom]].<ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=pubmed&dopt=Abstract&list_uids=6189183 Isolation of a T-lymphotropic retrovirus from a patient at risk for acquired immune deficiency syndrome (AIDS)], Pristupljeno 25. 4. 2013.</ref> Za svoje otkriće Montanjije je [[2008]]. dobio [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|Nobelovu nagradu za medicinu]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/7654214.stm Nobel prize for viral discoveries], Pristupljeno 25. 4. 2013.</ref> Dve grupe naučnika u [[Sjedinjene Američke Države|Americi]], predvođene [[Robert Galo|Robertom Galoom]] sa Nacionalnog instituta za rak u [[Merilend]]u i [[Džej Levi|Džejom Levijem]] sa Univerziteta u [[San Francisko|San Francisku]], izolovale su [[1984]]. [[retrovirus]] kod obolelih od side i osoba koje su imale neposredan kontakt sa njima ali nisu imale simptome. Galo ga je nazvao ''HTLV-III'' ({{jez-eng|human T lymphotropic virus type III}})<ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=pubmed&dopt=Abstract&list_uids=6200935 Detection, isolation, and continuous production of cytopathic retroviruses (HTLV-III) from patients with AIDS and pre-AIDS], Pristupljeno 25. 4. 2013.</ref> jer je otkrio vezu između CD4+ T-ćelija i virusa, dok ga je Levi označio kao ''ARV'' ({{jez-eng|AIDS-associated retrovirus}}).<ref>[http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/225/4664/840?ijkey=50402d6415df96e004d05f3ead2e3384de838a63&keytype2=tf_ipsecsha Isolation of lymphocytopathic retroviruses from San Francisco patients with AIDS], Pristupljeno 25. 4. 2013.</ref> Sve tri grupe naučnika izolovale su zapravo isti [[HIV|virus]], koji je [[1986]]. nazvan virusom humane imunodeficijencije.<ref>[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Retrieve&db=pubmed&dopt=Abstract&list_uids=3010128 What to call the AIDS virus?], Pristupljeno 25. 4. 2013.</ref> == Opšte osobine virusa == {{main|HIV}} [[Datoteka:HI-Virion-en-2.png|thumb|200px|Građa virusa]] [[HIV|Virus humane imunodeficijencije]] (HIV) pripada porodici [[retrovirus]]a. Dimenzije ovog patogena iznose 100-140&nbsp;nm. Čitava [[Ćelija (biologija)|ćelija]] ima dvoslojnu lipoproteinsku [[ćelijska membrana|membranu]], ispod koje je smešteno nukleoproteinsko jezgro. U njemu se nalazi [[ribonukleinska kiselina]] i različiti [[enzim]]i. U [[genom]]u virusa su smeštena tri strukturna [[gen]]a potrebna za njegovo razmnožavanje i sedam gena koji regulišu taj proces. Oko genoma i enzima jezgra nalazi se [[protein]]ski omotač, nazvan protein 24 (p24). Na površini virusne ćelije se nalazi lipoproteinski omotač, koji nastaje od omotača ćelije domaćina u kojoj se [[virus]] razmnožava, dok drugi deo omotača potiče od samog virusa i njega čine glikoproteinski molekuli 41 (gp41) i 120 (gp120) koji poput šiljaka vire iz omotača.<ref name=svet>[http://www.svetzdravlja.com/Tekst-15-3-Osobine_virusa.htm Osobine virusa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090927083552/http://www.svetzdravlja.com/Tekst-15-3-Osobine_virusa.htm |date=2009-09-27 }}, Pristupljeno 25. 4. 2013.</ref> HIV je relativno osetljiv i temperatura od 56&nbsp;°C ga inaktiviše za 30 minuta. Sa druge strane, otporan je na niske temperature (do -70&nbsp;°C) i ultraljubičaste i gama zrake. Virus je osetljiv na visoke ili niske vrednosti [[pH vrednost|pH]] (vrednosti ispod 3 i iznad 10).<ref name=svet/> Postoje dva tipa virusa: HIV-1 i HIV-2. Oba tipa vode poreklo od virusa [[majmun]]ske imunodeficijencije ({{jez-eng|Simian Immunodeficiency Virus}}).<ref name=sta/> == Načini prenošenja == HIV se može preneti na više načina: nezaštićenim [[seks|seksualnim odnosom]], preko zaražene krvi i sa majke na dete (vertikalna transmisija). Virus je prisutan u svim telesnim tečnostima, ali u dovoljnoj količini da bi se neko zarazio ima ga samo u [[krv]]i, [[vaginalni sekret|vaginalnom sekretu]], [[sperma|spermi]], [[prosemena tečnost|prosemenoj tečnosti]] i [[majčino mleko|majčinom mleku]].<ref>{{Cite web |url=http://www.cdc.gov/HIV/pubs/facts/transmission.htm |title=HIV and Its Transmission |accessdate= 23. 5. 2006.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.sfaf.org/aids101/transmission.html |title=How HIV is spread |accessdate=23. 5. 2006. |last= |first= |date= |work= |publisher= |archive-date=2011-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813021857/http://www.sfaf.org/hiv-info/transmission/ |url-status=dead }}</ref> HIV se nalazi u visokim koncentracijama i u [[likvor|cerebrospinalnoj tečnosti]] (likvoru) i [[cerumen|ušnoj masti]] (cerumenu), ali preko njih nije moguće inficiranje zbog nepostojanja načina transmisije sa jedne osobe na drugu.<ref>[http://www.svetzdravlja.com/Tekst-9-3-Izvor_zaraze.htm Svet zdravlja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090927083643/http://www.svetzdravlja.com/Tekst-9-3-Izvor_zaraze.htm |date=2009-09-27 }}, Pristupljeno 25. 4. 2013.</ref> Prema izveštaju [[Organizacija ujedinjenih nacija|Ujedinjenih nacija]] za [[2008]]. godinu, približno 2/3 novih slučajeva zaraze se dogodi tokom [[heteroseksualnost|heteroseksualnih]] odnosa, oko 11% prenošenjem virusa sa majke na dete, oko 10% slučajeva kod intravenskih [[narkomanija|narkomana]] koji koriste upotrebljenu iglu za ubrizgavanje [[droga|droge]], 5-10% slučajeva zaraze je registrovano kod [[homoseksualnost|homoseksualaca]] i ostatak tokom raznih medicinskih procedura ([[transfuzija krvi]] i sl).<ref>[http://www.avert.org/worlstatinfo.htm Worldwide HIV & AIDS Statistics Commentary] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130422121042/http://www.avert.org/worlstatinfo.htm |date=2013-04-22 }}, Pristupljeno 25. 4. 2013.</ref> HIV se ne može preneti [[rukovanje]]m, [[grljenje]]m, [[ljubljenje]]m i drugim uobičajenim socijalnim kontaktima, konzumiranjem hrane koju je spremila zaražena osoba, boravkom u istoj prostoriji sa takvom osobom i sl. [[Životinje]] i [[insekti]] (poput [[komarac]]a) ne mogu preneti HIV ili sidu niti oboleti od nje, jer se samo u [[krv]]i čoveka nalaze [[limfocit]]i sa CD4 ({{jez-eng|cluster of differentiation}}) molekulima za koje se virus vezuje.<ref name=sta/> == Epidemiološki podaci == [[Datoteka:HIV Epidem.png|thumb|250px|Prevalenca side u svetu među populacijom starosti između 15 i 49 godina]] Na globalnom planu, širenje virusa poprima oblike [[pandemija|pandemije]].<ref>[http://www.blackwell-synergy.com/doi/full/10.1111/j.1365-2796.2007.01910.x The first postmodern pandemic: 25 years of HIV/AIDS". J Intern Med 263 (3): 218–43.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181208131122/http://www.blackwell-synergy.com/doi/full/10.1111/j.1365-2796.2007.01910.x |date=2018-12-08 }}, Pristupljeno 25. 4. 2013.</ref> Od približno 33,4 miliona ljudi koji su bili HIV pozitivni ili su imali sidu krajem [[2008]]. godine, u [[Podsaharska Afrika|podsaharskoj Africi]] je živelo 22,4 miliona (67%) iako stanovništvo te regije čini samo 10% ukupne svetske populacije.<ref name=statistics>[http://www.avert.org/worldstats.htm Worldwide HIV & AIDS statistics - Global HIV/AIDS estimates, end of 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110406160339/http://www.avert.org/worldstats.htm |date=2011-04-06 }}, Pristupljeno 25. 4. 2013.</ref> Od pojave [[epidemija|epidemije]], preko 83% smrtnih slučajeva je registrovano u [[Afrika|Africi]]. U najteže pogođenoj oblasti, podsaharskoj Africi, u urbanim sredinama je svaki četvrti stanovnik inficiran, a 70% novoinficiranih osoba godišnje potiče iz ove regije.<ref name=rez2008/> Infekcija je prisutna i u ostalim delovima sveta, iako slabije u poređenju sa Afrikom. Tokom [[2008]]. na globalnom planu je zabeleženo 2,7 miliona novoinficiranih (od čega 430.000 dece) i oko 2 miliona smrtnih slučajeva (280.000 dece).<ref name=politika>{{Cite web |url=http://www.politika.rs/rubrike/Drustvo/Sida-usmrtila-30-miliona-ljudi.sr.html |title=Sida usmrtila 30 miliona ljudi], Pristupljeno 7. 12. 2008.}}</ref><ref>[http://data.unaids.org/pub/Report/2009/JC1700_Epi_Update_2009_en.pdf AIDS Epidemic Update 2009 |accessdate= 12. 2. 2010.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref> {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin:auto;" |+'''Statistika po regionima na globalnom nivou krajem 2008. godine<ref name=statistics/><br />- podaci su objavljeni u novembru 2009. -''' |- | style="text-align:center;"| '''Region''' | style="text-align:center;"| '''zaraženi i oboleli''' | style="text-align:center;"| '''novi slučajevi zaraze''' | style="text-align:center;"| '''prevalenca među odraslima'''^{{{mn|Napomena 1|*}}} | style="text-align:center;"| '''smrtni slučajevi''' |- |Podsaharska Afrika | style="text-align:right;"| 22.434.000 | style="text-align:right;"| 1.970.000 | style="text-align:right;"| 5,4% | style="text-align:right;"| 1.476.000 |- |Severna Afrika i Srednji istok | style="text-align:right;"| 310.000 | style="text-align:right;"| 35.000 | style="text-align:right;"| 0,2% | style="text-align:right;"| 20.000 |- |Južna i jugoistočna Azija | style="text-align:right;"| 3.809.000 | style="text-align:right;"| 280.000 | style="text-align:right;"| 0,3% | style="text-align:right;"| 270.000 |- |Istočna Azija | style="text-align:right;"| 850.000 | style="text-align:right;"| 75.000 | style="text-align:right;"| 0,1% | style="text-align:right;"| 59.000 |- |Okeanija | style="text-align:right;"| 59.000 | style="text-align:right;"| 3.900 | style="text-align:right;"| 0,3% | style="text-align:right;"| 2.000 |- |Latinska Amerika | style="text-align:right;"| 2.000.000 | style="text-align:right;"| 170.000 | style="text-align:right;"| 0,6% | style="text-align:right;"| 77.000 |- |Karibi | style="text-align:right;"| 240.000 | style="text-align:right;"| 20.000 | style="text-align:right;"| 1,0% | style="text-align:right;"| 12.000 |- |Istočna Evropa i Centralna Azija | style="text-align:right;"| 1.500.000 | style="text-align:right;"| 110.000 | style="text-align:right;"| 0,7% | style="text-align:right;"| 87.000 |- |Severna Amerika | style="text-align:right;"| 1.400.000 | style="text-align:right;"| 55.000 | style="text-align:right;"| 0,4% | style="text-align:right;"| 25.000 |- |Zapadna i centralna Evropa | style="text-align:right;"| 850.000 | style="text-align:right;"| 30.000 | style="text-align:right;"| 0,3% | style="text-align:right;"| 13.000 |- |Ukupno | style="text-align:right;"| 33.400.000 | style="text-align:right;"| 2.700.000 | style="text-align:right;"| 0,8% | style="text-align:right;"| 2.000.000 |} <small>{{mnb|Napomena 1|*}} procenat obolelih ili zaraženih među populacijom starosti između 15 i 49 godina.</small> Epidemija side u [[Srbija|Srbiji]] je zvanično počela [[1984]]. godine, mada postoje i podaci o ranijim slučajevima ove bolesti.<ref name=sus>{{Cite web |url=http://www.jazas.net/statistikaSrbija.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080618072655/http://www.jazas.net/statistikaSrbija.html |date=2008-06-18 }} |title=Epidemiološka situacija u Srbiji], Pristupljeno 25. 4. 2013.</ref> [[Incidenca]] je relativno niska, ali je prema nekim procenama ukupan broj zaraženih pet do deset puta veći od zvaničnih podataka.<ref>{{Cite web |url=http://www.stetoskop.info/AIDS-SIDA-Morbus-HIV--661-c36-sickness.htm |title=Sida |accessdate= 12. 12. 2008.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref> Od [[1985]]. godine do kraja [[2009]]. registrovano je ukupno 2.440 HIV pozitivnih osoba, od kojih je 1.489 (61%) obolelo od side, a 1.042 umrlo.<ref>{{Cite web |url= http://www.zdravlje.gov.rs/showelement.php?id=2466 „Ako reskiraš treba da se testiraš - Bolje je da |title= znaš“ |accessdate= 27. 4. 2010. |last= |first= |date= |work= |publisher=www.zdravlje.gov.rs}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.minzdravlja.info/downloads/2009/Decembar/Decembar%202009%20HIV%20Press.pdf |title=Ministarstvo zdravlja Republike Srbije |accessdate=12. 2. 2010. |last= |first= |date= |work= |publisher= |archive-date=2012-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121212014742/http://www.minzdravlja.info/downloads/2009/Decembar/Decembar%202009%20HIV%20Press.pdf |dead-url=yes }}</ref> Među istočnoevropskim državama, u [[Srbija|Srbiji]] i [[Rumunija|Rumuniji]] je zabeležen najveći rast novozaraženih od početka 90-ih godina [[20. vek]]a.<ref name=aids>{{Cite web |url=http://www.stetoskop.info/AIDS-SIDA-Morbus-HIV--661-c36-sickness.htm?b7 |title=Sida |accessdate= 7. 12. 2008.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref> == Infekcija == [[Datoteka:HIV attachment sr.png|thumb|250px|Pričvršćivanje virusa za površinu CD4+ T-limfocita]] Najčešći tip HIV virusa u [[Evropa|Evropi]], [[Amerike|Americi]] i centralnoj [[Afrika|Africi]] je tip HIV-1. U zapadnoj Africi, bolest je prouzrokovana tipom HIV-2, koji je jako sličan tipu 1.<ref>{{Cite web |url=http://www.avert.org/hiv-types.htm |title=HIV types, subtypes groups and strains |accessdate=17. 2. 2010. |last= |first= |date= |work= |publisher= |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924074245/http://www.avert.org/hiv-types.htm |url-status=dead }}</ref> Da bi došlo do infekcije i razvoja bolesti virus mora da dospe u [[krv]], gde se vezuje za CD4+ T-limfocite. Virus se delovima svog omotača (gp120) „prikači“ za receptore na površini ovih [[Ćelija (biologija)|ćelija]].<ref>Textbook of Pathology by Harsh Mohan, {{ISBN|81-8061-368-2}}</ref> Nakon vezivanja on ulazi unutar ćelije, „ugrađuje“ se u [[jedro]] domaćinske ćelije i pod uticajem različitih stimulanasa počinje da se razmnožava. Ishod je najčešće smrt inficiranih ćelija.<ref>Alimonti JB, Ball TB, Fowke KR (2003). "Mechanisms of CD4+ T lymphocyte cell death in human immunodeficiency virus infection and AIDS.". J. Gen. Virol. 84 (7): 1649–1661.</ref> Tokom vremena dolazi do postepenog smanjenja broja ovih limfocita, kojih u zdravom organizmu ima oko 1200/mm³ krvi. Posle dugo vremena kada njihov broj padne ispod neke kritične vrednosti (oko 200/mm³), čovek počinje obolevati od najrazličitijih (tzv. oportunističkih) infekcija.<ref>Feldman C (2005). "Pneumonia associated with HIV infection". Curr. Opin. Infect. Dis. '18 (2): 165–170.</ref> Tada nastupa sida. Ove infekcije su za ljude obolele od side često teške, a neke od njih i smrtonosne, jer su upravo limfociti nosioci odbrane od [[mikroorganizam]]a, [[tumor]]a i različitih stranih materija. == Stadijumi infekcije == Napredovanje bolesti se generalno može podeliti na četiri faze: # primarna infekcija, # klinički asimptomatska faza, # simptomatska HIV infekcija i # progresija iz HIV pozitivnosti u sidu.<ref name=faze1>[http://aidssupport.aarogya.com/index.php/hiv/what-is-hiv/62-stages-of-hiv-infection Stages of HIV Infection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110714063256/http://aidssupport.aarogya.com/index.php/hiv/what-is-hiv/62-stages-of-hiv-infection |date=2011-07-14 }}, Pristupljeno 25. 4. 2013.</ref><ref name=faze2>[http://www.avert.org/stages-hiv-aids.htm The different stages of HIV infection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130422123107/http://www.avert.org/stages-hiv-aids.htm |date=2013-04-22 }}, Pristupljeno 25. 4. 2013.</ref> === Primarna infekcija === Primarna ili akutna infekcija je period naglog razmnožavanja virusa neposredno nakon što mu je osoba bila izložena. Ona može u potpunosti da izostane, a kada postoji (u oko 20% slučajeva) ova faza traje nekoliko nedelja. Tokom primarne infekcije većina osoba pokazuje karakteristične simptome poput [[prehlada|prehlade]], [[visoka temperatura|visoke temperature]], [[glavobolja|glavobolje]], [[upala ždrela|upale žrela]] i ponekad [[ospa|osipa]]. Ova pojava, slična [[grip]]u, se ponekad naziva i ''bolest serokonverzije''.<ref name=aids/><ref name=faze1/><ref name=faze2/> U proseku tri nedelje nakon infekcije pojavljuje se veliki broj drugih simptoma, za koje se obično i ne sumnja da imaju veze sa sidom. Neretko se dešava da bude postavljena i pogrešna [[dijagnostika|dijagnoza]], jer je u tom početnom periodu teško razlikovati simptome side i drugih bolesti. Međutim, postavljanje prave dijagnoze je veoma važno jer su u ovom periodu osobe najzaraznije. Najčešći simptomi u tom periodu su nagli gubitak telesne težine, natekle [[limfna žlezda|limfne žlezde]], [[gubitak pamćenja]], temperatura i glavobolja.<ref name=porlek>{{Cite web |url=http://www.porodicnilekar.net/index.php?option=com_content&view=article&id=235:sida-aids-morbus-hiv&catid=55:infektivne-zarazne-bolesti&Itemid=66 |title=Porodični lekar |accessdate= 17. 2. 2010.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref> === Klinički asimptomatska faza === Ova faza u proseku traje oko 10 godina, mada individualno može trajati kraće ili duže. Kako joj i samo ime govori, karakteriše je potpuno odsustvo bilo kakvih simptoma bolesti, mada se ponekad mogu javiti otečeni limfni čvorovi po telu. Količina virusa u perifernoj krvi pada na veoma niske vrednosti, ali osobe i dalje ostaju inficirane i [[antitelo|antitela]] na HIV se mogu detektovati u krvi. Novija istraživanja pokazuju da virus u ovoj fazi ne miruje, već je izuzetno aktivan u limfnim čvorovima. Velika količina T-limfocita se inficira i umire, a produkuju se velike količine virusa. Danas je dostupna nova vrsta testa koja meri one male količine HIV-a koje dospeju iz limfnih čvorova u cirkulatorni sistem. Ovaj test koji meri RNK molekul (genetički materijal) virusa se naziva test virulencije HIV-a ({{jez-eng| viral load test}}) i ima sve veću ulogu u tretmanu HIV infekcije.<ref name=aids/><ref name=faze1/><ref name=faze2/> === Simptomatska HIV infekcija === Kako vreme protiče, [[imunski sistem]] postaje sve slabiji i više nije u stanju da obuzda i zadrži virus. Ovo se događa iz tri razloga: * limfni čvorovi i tkivo postaju oštećeni i iscrpljeni usled dugogodišnje intenzivne aktivnosti; * HIV mutira i postaje više patogen, odnosno postaje jači i raznovrsniji što dalje vodi do povećane destrukcije T-pomoćničkih limfocita; * telo više nije u stanju da održava tempo zamene T-ćelija koje su uništene i njihov broj sve brže opada. Kako imunski sistem zakazuje, javljaju se i prvi simptomi bolesti. U početku su simptomi slabi, ali se vremenom pogoršavaju i postaju sve teži.<ref name=aids/><ref name=faze1/><ref name=faze2/> === Sida === Sida je poslednja faza napada HIV virusa i ujedno je i najteža faza. [[Svetska zdravstvena organizacija]] je [[1990]]. napravila spisak simptoma koje je grupisala i koje sada lekari širom sveta koriste kako bi se jasno definisale faze razvoja infekcije. Ovaj spisak je obnovljen [[2005]]. * ''Faza I'': HIV virus se ne može identifikovati i nije kategorisan kao uzročnik side; * ''Faza II'': pojavljuju se minimalne manifestacije infekcija [[sistem organa za disanje|respiratornog trakta]]; * ''Faza III'': dolazi do pojave naprasnih i neobjašnjivih simptoma poput [[dijareja|dijareje]], (koja obično traje duže od mesec dana, što dovodi do naglog gubitka telesne težine), teške [[bakterija|bakterijske]] [[infekcija|infekcije]] i/ili [[tuberkuloza|plućne tuberkuloze]]; * ''Faza IV'': javlja se [[toksoplazma mozga]], gljivične infekcije [[sistem organa za disanje|respiratornog trakta]] i [[jednjak]]a ([[kandidijaza]]), [[Kapošijev sarkom]] itd. U SAD se dijagnoza side i kategorizacija stepena infekcije vrši na osnovu definicija koje sastavlja i obnavlja ''Centar za kontrolu bolesti i prevenciju'' u Atlanti. Centar je [[1993]]. proširio svoj spisak i u njega uvrstio i zdrave osobe koje imaju virus ili im je broj CD4+ T-limfocita manji od 200 jedinica na mikrolitar krvi.<ref name=aids1993>[http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/00018871.htm 1993 Revised Classification System for HIV Infection and Expanded Surveillance Case Definition for AIDS Among Adolescents and Adults], Pristupljeno 25. 4. 2013.</ref> == Otkrivanje i dijagnostika == [[Datoteka:Robert Gallo.jpg|thumb|200px|Robert Galo sa saradnicima]] Iako je HIV u [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]] poznat od [[1981]]. godine,<ref>{{Cite web |url=http://www.retrovirology.com/content/3//72 |title=Gallo RC (2006). A reflection on HIV/AIDS research after 25 years], Pristupljeno 25. 4. 2013. |access-date=2013-09-22 |archive-date=2020-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200502072301/https://retrovirology.biomedcentral.com/articles/10.1186/1742-4690-3-72 |url-status=dead }}</ref> identifikacija virusa kao uzročnika bolesti nije obavljana do [[1983]].<ref>[http://guava.physics.uiuc.edu/~nigel/courses/598BIO/498BIOonline-essays/hw2/files/hw2-xu.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121202143515/http://guava.physics.uiuc.edu/~nigel/courses/598BIO/498BIOonline-essays/hw2/files/hw2-xu.pdf |date=2012-12-02 }} Phylogenetic Analysis of the Origin of the HIV virus |accessdate= 17. 2. 2010.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref> Tokom [[1985]]. [[Uprava za hranu i lekove]] u SAD je odobrila prvi test za otkrivanje virusa, koju je razvila naučna grupa Roberta Galoa.<ref>[http://www.avert.org/aids-history-86.htm History of AIDS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130821231306/http://avert.org/aids-history-86.htm |date=2013-08-21 }}, Pristupljeno 25. 4. 2013.</ref> Ovaj test može da pokaže prisustvo antitela protiv HIV-a u krvi, što je pokazatelj da je osoba bila izložena virusu. Međutim, u periodu od četvrte do osme nedelje nakon inficiranja, test je negativan, zbog odloženog imunog odgovora organizma. U testiranje je [[1996]]. uvedena i dodatna metoda, koja otkriva prisustvo [[antigen]]a, odnosno [[protein]]a koje proizvodi sam virus. Prema tome, test može da otkrije prisustvo virusa i pre reakcije imunskog sistema. Novije, još preciznije metode, omogućavaju otkrivanje virusnog genetičkog materijala. Osim toga, ove metode omogućavaju i razlikovanje tipa otkrivenog virusa. [[Centar za kontrolu i prevenciju bolesti]] je [[1993]]. postavio kriterijume za dijagnostifikovanje side.<ref name=aids1993/> Smatra se da pojedinac ima sidu ukoliko je broj CD4 T-ćelija ispod 200 po mm³ krvi ili CD4 ćelije čine manje od 14% svih [[limfocit]]a, kao i uslučaju pojave jedne ili više bolesti ili infekcija koji ukazuju na sidu ({{jez-eng|AIDS-Defining Illnesses}}) sa spiska koji je objavio Centar.<ref>{{Cite web |url=http://www.thebody.com/content/art14002.html#asterisk |title=Case Definition of AIDS |accessdate= 17. 2. 2010.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref> Ove bolesti i infekcije se mogu javiti i nezavisno od side, ali su karakteristične za njen poslednji stadijum pa stoga predstavljaju dodatni kriterijum za postavljanje dijagnoze.<ref>{{Cite web |url=http://aids.about.com/od/themostcommonquestions/f/defining.htm |title=What Are the AIDS Defining Illnesses?], Pristupljeno 17. 2. 2010. |access-date=2013-09-22 |archive-date=2013-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130425100957/http://aids.about.com/od/themostcommonquestions/f/defining.htm |url-status=dead }}</ref> One se generalno mogu podeliti u četiri grupe: [[oportunističke infekcije]] ([[pluća]], [[usna duplja|usne duplje]], [[mozak|mozga]], [[oko|očiju]], [[jetra|jetre]], [[debelo crevo|debelog creva]] i [[urogenitalni sistem|genitalija]]), bolesti [[centralni nervni sistem|centralnog]] i [[periferni nervni sistem|perifernog nervnog sistema]] (jedan oblik [[demencija|demencije]], [[neuropatija]], [[miopatija]], [[mijelopatija]]), [[tumor]]i ([[Kapošijev sarkom]], [[Hodžkinova bolest|Hočkinovi]] i [[Nehočkinov limfom|Nehočkinovi limfomi]], [[tumori vrata]]) i veliki gubitak telesne težine (uzrokovan neadekvatnom ishranom, netretiranim infekcijama i poremećajima metabolizma).<ref>[http://www.merckmedicus.com/ppdocs/us/hcp/content/merck/hiv/hivaids/aidsdefi.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100226023233/http://www.merckmedicus.com/ppdocs/us/hcp/content/merck/hiv/hivaids/aidsdefi.htm |date=2010-02-26 }} AIDS-Defining Illnesses |accessdate= 17. 2. 2010.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref> Razvoj [[bolest]]i, od trenutka infekcije HIV-om do pojave prvih simptoma, traje duži vremenski period (nekada i do desest godina). Tok bolesti može biti praćen metodom surogat-markera. Ovom metodom se uočava opadanje broja CD4 T-leukocita. Što je broj ovih ćelija manji, imunski sistem je slabiji i samim tim je brže napredovanje bolesti. Tokom [[1996]]. postalo je evidentno da se količina HIV-a u krvi obolelih (tzv. virusna težina) može koristiti kao parametar kako bi se predvideo razvoj side bez obzira na broj CD4 T-ćelija u krvotoku obolelih. Napretkom tehnologije određivanje virusne težine brzo je postalo standardno sredstvo za testiranje pacijenata.<ref>[http://www.huhiv.hr/userdocs/File/bilten%204%202007.pdf HIV/AIDS info]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, bilten za zdravstvene djelatnike Hrvatske udruge za oboljele od HIV-a, godina VIII, broj 4, str. 22</ref> == Testiranje na HIV == [[Datoteka:Oraquick.jpg|thumb|200px|OraQuick test - vrsta brzog testa koji daje rezultate za 20 minuta]] Da bi se testiranje na HIV uspešno sprovelo, potrebno je da u krvi obolelog postoji dovoljna količina specifičnih [[antitelo|antitela]]. To se dešava tek 6-8 nedelja nakon infekcije, a vremenski period do tog trenutka se zove „period prozora“. U tom periodu rezultat testa može biti negativan čak i ako infekcija postoji (lažno negativan rezultat). Zbog toga se u slučaju negativnog rezultata, testiranje obično ponavlja nakon šest meseci.<ref name=jazas>{{Cite web |url=http://www.jazas.org.yu/pages/article.php?id=504 |title=Testiranje na HIV |accessdate=10. 12. 2008. |last= |first= |date= |work= |publisher= |archive-date=2009-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090228060539/http://www.jazas.org.yu/pages/article.php?id=504 |dead-url=yes }}</ref> Najčešće se koristi imunoenzimski test ({{jez-eng|Enzyme Linked Immunosorbent Assay - ELISA}}). On se zasniva na vezivanju antitela iz krvi pacijenta sa antigenima koji su vezani za podlogu. U reakciju se mogu uključiti i antitela životinjskog porekla koja su obeležena enzimom radi boljeg uočavanja. U zavisnosti od vrste korišćenog antigena, ovi testovi mogu imati različitu osetljivost i na osnovu toga se vrši njihova klasifikacija na generacije. Dobre rezultate daju testovi treće i četvrte generacije.<ref name=hrv/> Za potvrdu rezultata dobijenih prethodnom metodom koristi se Vestern blot test ({{jez-eng|Western blot}}) koji reaguje na virusne [[protein]]e. Prvo se virus razloži na sastavne delove i vrši se njihovo razdvajanje [[Gel elektroforeza|gel-elektroforezom]] na osnovu razlike u [[molekulska masa|molekulskoj masi]]. Zatim se izdvojeni proteini prebacuju iz gela na nitrocelulozne trake i sprovodi se ELISA test. Rezultati se očitavaju na posebnim trakama.<ref name=hrv/> Postoje i testovi kojima se otkriva sama struktura virusa (npr. PCR) i to već posle 10 do 15 dana od nastanka infekcije, ali se takvi testovi ne koriste često jer su veoma skupi.<ref name=jazas/> Tzv. brzi testovi, koji se mogu kupiti u [[apoteka]]ma, daju rezultate za svega desetak minuta ali nisu dovoljno precizni. Većina ovakvih testova ima osetljivost 99% i specifičnost 98%.<ref name=hrv/> === Rezultati === Rezultat testa može biti: * pozitivan (odnosno reaktivan ili seropozitivan) i * negativan (odnosno nereaktivan ili seronegativan). Pozitivan rezultat znači da je organizam stvorio antitela na virus, da su ta antitela registrovana u krvi obolelog i da postoji infekcija. Lažno pozitivan rezultat može da se javi usled greške napravljene tokom testiranja ili usled nespecifične ili unakrsne reakcije na test ELISA. Zbog toga se pozitivan rezultat uvek mora proveriti i potvrditi drugom vrstom testa. Negativan rezultat znači da antitela na HIV nisu detektovana u krvi. To znači ili da osoba nije zaražena ili da u organizmu nije došlo do stvaranja dovoljne količine antitela kako bi ona bila detektovana testom („period prozora“). Jedna od mogućnosti je i areaktivnost u uznapredovaloj fazi side. Zbog svih ovih činilaca, u slučaju negativnog rezultata potrebno je test ponoviti nakon određenog vremena (3-6 meseci).<ref name=hrv/><ref name=jazas/> == Oportunističke infekcije == [[Datoteka:CandidiasisFromCDCinJPEG03-18-06.JPG|thumb|200px|Kandidijaza kod obolelog od side]] [[Datoteka:Kaposi's Sarcoma.jpg|thumb|200px|Kapošijev sarkom]] [[Oportunističke infekcije]] su infekcije uzrokovane raznim patogenima (bakterijama, virusima, gljivicama, protozoama), koji svoje štetno delovanje ispoljavaju samo u slučaju slabog imuniteta organizma, odnosno infekcije se neće razviti ukoliko je imunološki status organizma dobar.<ref>{{Cite web |url=http://www.huhiv.hr/hiv/rjecnik/oportunisticke-infekcije-/ |title=Oportunističke infekcije |accessdate=17. 2. 2010. |last= |first= |date= |work= |publisher= |archive-date=2010-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100116080257/http://www.huhiv.hr/hiv/rjecnik/oportunisticke-infekcije-/ |dead-url=yes }}</ref> Najučestalija oportunistička infekcija kod obolelih od side je [[pneumocistoza]],<ref>{{Cite web |url=http://www.stetoskop.info/Pneumocistoza-1176-c36-sickness.htm?b9 |title=Pneumocistoza |accessdate= 17. 2. 2010.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref> jedan oblik [[upala pluća|upale pluća]] koji je prouzrokovan gljivicom ''[[pneumocystis carinii]]'' koja je normalno prisutna u disajnim putevima čoveka.<ref>{{Cite web |url=http://www.stetoskop.info/Pneumocystis-carinii-2068-c60-sickness.htm |title=Pneumocystis-carinii |accessdate= 17. 2. 2010.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref> Bakterijska pneumonija i tuberkuloza su takođe često udružene sa sidom. U kasnoj simptomatskoj fazi infekcija bakterijom ''[[myobacterium avium]]'' može prouzrokovati groznicu, gubitak težine, [[anemija|anemiju]] i [[dijareja|dijareju]].<ref>{{Cite web |url=http://aidsetc.org/aidsetc?page=cm-522_mac |title=Mycobacterium avium Complex |accessdate=17. 2. 2010. |last= |first= |date= |work= |publisher= |archive-date=2009-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091213220401/http://www.aidsetc.org/aidsetc?page=cm-522_mac |dead-url=yes }}</ref> Napretkom bolesti postaju učestalije i infekcije [[praživotinje|protozoama]], naročito [[toksoplazmoza|toksoplazmoze]] [[nervni sistem|nervnog sistema]].<ref>{{Cite web |url=http://www.stetoskop.info/Toksoplazmoza-962-c36-sickness.htm |title=Toksoplazmoza |accessdate= 17. 2. 2010.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref> Osim pneumocistoze, razvijaju se i druge infekcije prouzrokovane [[gljive|gljivicama]]. Česte su oralne infekcije koje uzrokuje ''[[candida albicans]]'' ([[kandidijaza|kandidijaze]]),<ref>{{Cite web |url=http://www.biospajz.rs/index.php?mod=pages&op=show&page_id=44 |title=Kandidijaza |accessdate= 17. 2. 2010.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref><ref name=mojsto>{{Cite web |url=http://mojstomatolog.net/polnoprenosivebolesti.htm |title=Polno prenosive bolesti |accessdate=17. 2. 2010. |last= |first= |date= |work= |publisher= |archive-date=2010-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100227154323/http://mojstomatolog.net/polnoprenosivebolesti.htm |dead-url=yes }}</ref> karakteristične za ranu simptomatsku fazu. Javljaju se i infekcije koje izaziva ''[[cryptococcus]]'' koje dovode do [[meningitis]]a kod više od 13% zaraženih osoba.<ref>{{Cite web |url=http://www.stetoskop.info/Cryptococcus-species-2051-c60-sickness.htm |title=Cryptococcus species |accessdate= 17. 2. 2010.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref> Infekcije gljivicom ''[[histoplasma capsulatum]]'' pogađaju oko 10% ljudi sa sidom, a karakterišu se gubitkom težine, groznicom, disajnim problemima ili ozbiljnim poremećajima centralnog nervnog sistema ukoliko infekcija zahvati [[mozak]].<ref>{{Cite web |url=http://journals.lww.com/aidsonline/Abstract/2008/05310/AIDS_related_Histoplasma_capsulatum_var_.6.aspx |title=AIDS-related Histoplasma capsulatum |accessdate= 17. 2. 2010.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref> Virusne oportunističke infekcije su česte kod obolelih. [[Citomegalovirus]] inficira ćelije [[mrežnjača|mrežnjače]] oka i može prouzrokovati [[slepilo]],<ref>{{Cite web |url=http://www.ngoveza.org.rs/lang/sr/informacije/hiv |title=HIV |accessdate=17. 2. 2010. |last= |first= |date= |work= |publisher= |archive-date=2010-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100305010411/http://www.ngoveza.org.rs/lang/sr/informacije/hiv |dead-url=yes }}</ref> a takođe može uzrokovati poremećaj [[krvne pločice|trombocita]] i [[bela krvna zrnca|leukocita]] i izazvati upalu pluća.<ref>{{Cite web |url=http://www.stetoskop.info/Citomegalovirus-infekcija-838-c36-sickness.htm |title=Citomegalovirus infekcija |accessdate= 17. 2. 2010.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref> Infekcije herpes simpleks virusima, tip 1 i 2, prouzrokuju osipe oko [[usta]] i [[anus]]a.<ref>{{Cite web |url=http://www.aad.org/public/publications/pamphlets/viral_skin.html |title=Skin Conditions Related to AIDS |accessdate=17. 2. 2010. |last= |first= |date= |work= |publisher= |archive-date=2010-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100706160005/http://www.aad.org/public/publications/pamphlets/viral_skin.html |url-status=dead }}</ref> Razvoj tumora je takođe veoma čest, naročito razvoj [[limfom]]a<ref>{{Cite web |url=http://www.onk.ns.ac.rs/prevencija15.htm |title=Insitut za onkologiju Vojvodine |accessdate=17. 2. 2010. |last= |first= |date= |work= |publisher= |archive-date=2009-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090518022428/http://www.onk.ns.ac.rs/prevencija15.htm |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.rochesrbija.rs/portal/eipf/serbia/portal/serbia-nct/limfom |title=Limfomi |accessdate=17. 2. 2010. |last= |first= |date= |work= |publisher= |archive-date=2009-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090727104439/http://www.rochesrbija.rs/portal/eipf/serbia/portal/serbia-nct/limfom |dead-url=yes }}</ref>, [[skvamozni celularni sarkom|skvamoznog celularnog sarkoma]], [[Kapošijev sarkom|Kapošijevog sarkoma]]<ref name=mojsto/> i [[rak grlića materice|raka grlića materice]].<ref>{{Cite web |url=http://www.aidsresurs.rs/tretmani/infekcije-povezane-sa-hivaids-om/rak-limfom-i-sarkom-uklju%C4%8Duju%C4%87i-kapo%C5%A1i-sarkom-ks-non-ho%C4%8Dki |title=Tumori povezani sa sidom |accessdate=17. 2. 2010. |last= |first= |date= |work= |publisher= |archive-date=2010-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100310192630/http://www.aidsresurs.rs/tretmani/infekcije-povezane-sa-hivaids-om/rak-limfom-i-sarkom-uklju%C4%8Duju%C4%87i-kapo%C5%A1i-sarkom-ks-non-ho%C4%8Dki |dead-url=yes }}</ref> == Terapija == U terapiji side postoje određeni standardi. Osnovu čine bolničko lečenje, tretman u dnevnoj bolnici i ambulantno praćenje stanja. Bolničko lečenje je indikovano kod pacijenata obolelih od neke teške oportunističke infekcije ili [[tumor]]a, kada je neophodno primeniti intravensku terapiju ili kada su neophodne komplikovanije dijagnostičke procedure (biopsije i slično). Ambulantno se prate i leče pacijenti koji su na visokoaktivnoj antiretroviralnoj terapiji ({{jez-eng|highly active antiretroviral therapy - HAART}}), kao i inficirani pacijenti kod kojih se još nisu stekli uslovi za započinjanje ove terapije. Obe kategorije pacijenata zahtevaju pažljivo posmatranje virusoloških i imunoloških pokazatelja uspešnosti lečenja, odnosno napredovanja [[bolest]]i. Ovo podrazumeva određivanje broja perifernih CD4+ ćelija tri puta godišnje, koliko puta bi trebalo raditi i PVL test ({{jez-eng|plasma viral load}}) uz standardne biohemijske i hematološke analize. Kod osoba kod kojih se primenjuje strategija SIT ({{jez-eng|structurated intermitent therapy}}) određivanje broja CD4 T-ćelija se radi na svaka 2 meseca.<ref name=aids/> === Antivirusna terapija === Antivirusni lekovi koji se koriste u lečenju bolesti napadaju slabe tačke u virusnom replikacionom ciklusu. Jedna od „meta“ je proces obrtanja transkripcije u toku koga se viralna [[Ribonukleinska kiselina|RNK]] transformiše u [[DNK]], što predstavlja obavezan način transformacije virusa. Obrtanje transkripcije je proces karakterističan za [[retrovirus]]e i obavlja se pod dejstvom [[enzim]]a [[Reverzna transkriptaza‎‎|reverzne transkriptaze]]. Jedna od klasa [[lek]]ova koji se koriste u tretmanu su inhibitori ovog enzima (dovode do njegove inaktivacije). Lek se ponaša kao normalna nukleotidna baza, tako da ga reverzna transkriptaza pogrešno umeće u rastući DNK lanac. Kada se lek jednom ugradi, nijedna druga baza ne može biti sintetisana u lanac, tako da se sinteza molekula DNK prekida. Iako ovi lekovi uglavnom reaguju sa enzimom, može se desiti da se uključe i u normalne funkcije ćelije i da na taj način dovedu do intoksikacije i sporednih efekata kod pacijenata. To je obično praćeno proliferacijom pojedinih ćelija, kao što su ćelije [[koštana srž|kosne srži]]. [[Datoteka:Azt pills.JPG|thumb|200px|''Zidovudin'', nukleozidni inhibitor [[Reverzna transkriptaza‎‎|reverzne transkriptaze]]]] Drugi problem je pojava otpornosti HIV-a na lekove. Studije koje su rađene u početku primene terapije [[zidovudin]]om, pokazale su da su pogrešne ranije tvrdnje da primena ovih lekova produžava život. Naime, HIV se veoma brzo razmnožava i mutira tokom ranog stadijuma bolesti, tako da su u krvi inficirane osobe prisutni različiti sojevi virusa od kojih neki mogu biti i rezistentni na terapiju. Ograničena varijabilnost HIV-a u ranom stadijumu bolesti, čini ga izloženijim na delovanje lekova. Iako inhibitori reverzne transkriptaze nikada nisu smatrani lekom protiv HIV infekcije, postojala je pretpostavka da oni mogu sprečiti napredovanje side i ova grupa lekova je pokazala dobre rezultate u redukovanju prenosa HIV-a sa trudnih majki na potomstvo. Međutim, rezultati upotrebe inhibitora u terapiji infekcije pokazali su razočaravajuće rezultate – produžavali su život obolelima, ali samo do šest meseci. Kombinovane terapije se koriste kako bi se povećao broj CD4 T-ćelija i smanjio nivo virusa u krvi. [[Datoteka:Atazanavir (Reyataz)200mg.jpg|thumb|200px|''Atazanavir'', proteazni inhibitor]] Inhibitori reverzne transkriptaze su takođe efikasni kada se koriste u kombinaciji sa inhibitorima proteaze. Proteazni inhibitori funkcionišu tako što onesposobljavaju ključni viralni enzim, koji je bitan za reprodukciju HIV-a u kasnijim fazama njegovog replikacionog ciklusa. Kada se HIV razmnožava, tj. kada stvara kopije svojih [[protein]]skih komponenti, ovi proteini moraju biti tačno i precizno isečeni pre nego što se ugrade u zreo virus. Proteaze su odgovorne za precizno isecanje proteina do potrebnih dimenzija. Kada su proteaze blokirane ili inhibirane, proteini se ne isecaju pravilno i tako oštećeni virus ne može da inficira ćeliju domaćina. Prvi proteazni bloker, [[sakvinavir]], odobren je da se koristi u kombinaciji sa zidovudinom.<ref>[http://www.atdn.org/simple/saqu.html Saquinavir (Invirase)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080920070118/http://www.atdn.org/simple/saqu.html |date=2008-09-20 }}, Pristupljeno 25. 4. 2013.</ref> U martu [[1996]]. je odobrena upotreba još dva dodatna leka, [[ritonavira]]<ref>[http://www.centerwatch.com/patient/drugs/dru63.html Drugs Approved by the FDA: Norvir (ritonavir)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081009095035/http://www.centerwatch.com/patient/drugs/dru63.html |date=2008-10-09 }}, Pristupljeno 25. 4. 2013.</ref> i [[indinavira]],<ref>[http://www.aids.org/factSheets/441-Indinavir-Crixivan.html Indinavir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100707200515/http://www.aids.org/factSheets/441-Indinavir-Crixivan.html |date=2010-07-07 }}, Pristupljeno 25. 4. 2013.</ref> pojedinačno ili u kombinaciji sa drugim lekovima. [[Nelfinavir]] je odobren u martu [[1997]],<ref>[http://www.aidsinfonet.org/fact_sheets/view/444 Nelfinavir (Viracept)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080918074541/http://www.aidsinfonet.org/fact_sheets/view/444 |date=2008-09-18 }}, Pristupljeno 25. 4. 2013.</ref> a [[amprenavir]] u aprilu [[1999]]. godine.<ref>[http://www.aids.org/factSheets/445-Amprenavir-Agenerase.html Amprenavir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100707200907/http://www.aids.org/factSheets/445-Amprenavir-Agenerase.html |date=2010-07-07 }}, Pristupljeno 25. 4. 2013.</ref> Preliminarni rezultati američkih i evropskih studija, pokazali su da ovi lekovi prouzrokuju dramatično uvećanje broja CD4 T-ćelija i smanjenje koncentracije HIV-a u krvi. Rezultati primene ovih medikamenata pokazali su da su oni dva do tri puta efikasniji od ranije terapije. Međutim, HIV brzo razvija rezistenciju na ove lekove, naročito kada se koriste samostalno. Rezistencija se može odgoditi ukoliko se oni koriste u kombinaciji sa drugim medikamentima. Za sada se jedinom efikasnom terapijom smatra uzimanje tri leka – dva inhibitora reverzne transkriptaze i jednog proteaznog inhibitora (visokoaktivna antiretroviralna terapija). Međutim, kombinovana primena ovih lekova (tzv. antivirusnih koktela) dovodi do niza sporednih efekata (dijareje, anemije, grčeva u trbuhu), ali njihova stalna primena može dovesti do redukcije HIV-a u krvi do granica kada se on ne može registrovati testovima. Antivirusni koktel može sadržavati i nenukleozidni inhibitor reverzne transkriptaze.<ref>{{Cite web |url=http://www.jazas.org.yu/pages/article.php?id=1097 |title=Koji lekovi, koje kombinacije? |accessdate=9. 12. 2008. |last= |first= |date= |work= |publisher= |archive-date=2007-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070815112256/http://www.jazas.org.yu/pages/article.php?id=1097 |dead-url=yes }}</ref> To je grupa lekova protiv HIV-a koju je odobrilo američko udruženje u junu [[1996]]. godine.<ref>{{Cite web |url=http://library.thinkquest.org/03oct/01335/en/txt/nnrti.html |title=Non-Nucleoside Reverse Transcriptase Inhibitors], Pristupljeno 25. 4. 2013.}}</ref> Ovi lekovi deluju slično običnim inhibitorima, ali nisu kompetitivni prema njima. Prvi lek iz ove grupe je bio [[nevirapin]], čija je upotreba odobrena [[1996]].<ref>[http://www.voanews.com/croatian/archive/2008-02/2008-02-13-voa3.cfm?renderforprint=1&textonly=1&&TEXTMODE=1&CFID=77610764&CFTOKEN=47503755 Glas Amerike |accessdate= 9. 12. 2008.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref> Kasnije su u upotrebu uvedeni i [[delavirdin]] i [[efavirenz]]. Sva tri leka su efikasna samo ukoliko se uzimaju sa običnim inhibitorima, ali se ne smeju kombinovati sa proteaznim inhibitorima. === Tretman infekcija i karcinoma === Za lečenje oportunističkih infekcija se koriste različiti lekovi u zavisnosti od vrste konkretne infekcije. [[Foskarnet]] i [[ganciklovir]] se koriste u slučajevima nastanka citomegalovirusne infekcije, [[flukonazol]] za terapiju gljivičnih infekcija, a [[trimetoprim-sulfometoksazol]] za lečenje pneumocistoze i njenu prevenciju kada broj T-limfocita padne ispod 200/mm³ krvi. Ukoliko se u organizmu obolelih razvije [[Kapošijev sarkom]] ili neki drugi [[tumor]], koriste se [[radioterapija]], [[hemioterapija]] ili injekcije [[Interferon tip I#IFN-α|alfa-interferona]].<ref>{{Cite web |url=http://www.cazas.org/index.php?link=page.php&meni=hivmenu.php&edit=trs |title=Terapija |accessdate=9. 12. 2008. |last= |first= |date= |work= |publisher= |archive-date=2012-01-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120114182858/http://www.cazas.org/index.php?link=page.php&meni=hivmenu.php&edit=trs |dead-url=yes }}</ref> === Neželjena dejstva tokom terapije === Čest propratni efekat antivirusne terapije je [[lipodistrofija]], koja predstavlja promenu količine [[masno tkivo|masnog tkiva]] u pojedinim delovima tela. Javljaju se upali obrazi, ruke i noge postaju tanje i na njima su jasno uočljive [[vena|vene]]. Masno tkivo se taloži u regiji trbuha i na zadnjoj strani [[vrat]]a, a uvećavaju se i [[grudi|dojke]]. Sve ove promene se obično javljaju postepeno, a postaju vidljive nakon višemesečnog uzimanja lekova (obično nakon godinu dana).<ref name=hrv/> Za vreme terapije može doći i do povećanja koncentracije masnoća u krvi ([[holesterol]]a i [[triglicerid]]a). Kako bi se predupredila [[kardiovaskularne bolesti|kardiovaskularna oboljenja]], uvodi se poseban režim ishrane, redovno se kontroliše [[krvni pritisak]] i po potrebi se daju lekovi za snižavanje masnoća u krvi ([[hipolipemici]]).<ref name=hrv/> Ostali neželjeni efekti koji se mogu javiti tokom antivirusne terapije su povećanje nivoa glukoze u krvi, osip itd. Jedno od najtežih neželjenih dejstava, koje se javlja veoma retko, je [[laktička acidoza]] sa [[masna degeneracija|masnom degeneracijom]] jetre. Simptomi koji se tada javljaju su: opšta slabost, [[mučnina]], [[povraćanje]], gubitak apetita i težine, bol u trbuhu, otežano i ubrzano [[disanje]], [[dijareja]] i bolovi u [[Mišićno tkivo|mišićima]].<ref name=hrv/> === Alternativna medicina === U SAD približno 60% HIV pozitivnih ljudi koristi neki oblik [[alternativna medicina|alternativnog lečenja]].<ref>Littlewood RA, Vanable PA (September 2008). [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2570227/?tool=pmcentrez "Complementary and alternative medicine use among HIV-positive people: research synthesis and implications for HIV care"]. AIDS Care 20 (8): 1002–18.</ref> Uprkos širokoj rasprostanjenosti i popularnosti, nije dokazana efikasnost ovakve terapije.<ref>Mills E, Wu P, Ernst E (June 2005). "Complementary therapies for the treatment of HIV: in search of the evidence". Int J STD AIDS 16 (6): 395–403.</ref> [[Akupunktura]] se preporučuje za ublažavanje raznih simptoma, ali ne i kao lek za sidu.<ref>Nicholas PK, Kemppainen JK, Canaval GE, et al. (February 2007). "Symptom management and self-care for peripheral neuropathy in HIV/AIDS". AIDS Care 19 (2): 179–89</ref> === Slučaj izlečenja === U [[Berlin]]u je [[2008]]. zabeležen slučaj pacijenta koji je izlečen od side. On je bolovao od [[leukemija|leukemije]] i transplantirane su mu [[izvorna ćelija|matične ćelije]] kostne srži osobe koja je genetički imuna na virus HIV (zahvaljujući mutaciji poznatoj kao CCR5 koju ima oko 3% Evropljana). Ovaj slučaj je podstakao dalja istraživanja u oblasti genetske terapije pacijenata sa sidom.<ref>{{Cite web |url=http://gradbijeljina.com/content/view/585/129/ |title=Pacijent izliječen od side |accessdate= 7. 12. 2008.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.stetoskop.info/Transplantacijom-izlecili-HIV-2891-c10-news.htm?b7 |title=Transplantacijom izlečili HIV |accessdate= 7. 12. 2008.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref> == Prevencija == [[Datoteka:Préservatif enroulé.jpg|thumb|200px|Prezervativi su efikasno sredstvo za prevenciju]] Pošto se virus najčešće prenosi seksualnim putem (analnim, vaginalnim ili oralnim polnim odnosom sa zaraženim partnerom), korišćenje [[kondom|prezervativa]] tokom seksualnog čina značajno smanjuje šanse za infekciju.<ref name=hivaids>{{Cite web |url=http://www.stetoskop.info/HIV-AIDS-2946-s1-content.htm |title=HIV-AIDS |accessdate= 17. 2. 2010.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref> Do zaraze često dolazi i kod narkomana koji koriste istu iglu za uzimanje droge<ref name=hivaids/>, pa se njima preporučuje korišćenje nove sterilne igle prilikom svakog novog uboda. Tokom [[trudnoća|trudnoće]], [[porođaj]]a ili [[dojenje|dojenja]], postoji rizik za prenos HIV-a sa majke na dete.<ref name=hivaids/> Stoga se HIV pozitivnim trudnicima preporučuje antiretroviralna terapija tokom trajanja trudnoće, obavljanje porođaja tehnikom [[carski rez|carskog reza]], davanje antiretroviralne terapije novorođenčetu prvih nekoliko meseci života i ne savetuje se dojenje jer se tim putem zarazi oko 50% beba.<ref>{{Cite web |url= http://www.aidplusserbia.org/index.php?option=com_content&task=view&id=18&Itemid=36 |title= Serbia |accessdate= 17. 2. 2010. |last= |first= |date= |work= |publisher= www.aidplusserbia.org |archive-date= 2011-08-20 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110820022301/http://www.aidplusserbia.org/index.php?option=com_content&task=view&id=18&Itemid=36 |dead-url= yes }}</ref> Budući da još uvek ne postoji efikasna [[vakcina]] protiv HIV-a<ref name=resena/>, preventivni napori su pre svega usmereni na edukaciju stanovništva o načinu širenja virusa i merama koje se mogu preduzeti kako do infekcije ne bi došlo.<ref name=education/> Edukacija je najčešće organizovana na nivou zdravstvenih centara i domova zdravlja, kao i u vidu akcija i kampanja različitih organizacija. Širom planete se [[1. decembar]] obeležava kao [[Svetski dan borbe protiv side]], počevši od [[1988]]. godine.<ref>{{Cite web |url=http://www.un.org/Depts/dhl/aidsday/index.html |title=World AIDS Day], Pristupljeno 25. 4. 2013.}}</ref> Crvena traka, kao simbol te borbe i solidarnosti sa obolelima, je ustanovljena [[1991]],<ref>[http://www.worldaidsdaynsw.org/redribbon.php Red Ribbon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110219071905/http://www.worldaidsdaynsw.org/redribbon.php |date=2011-02-19 }}, Pristupljeno 25. 4. 2013.</ref> a [[1996]]. godine je počeo sa radom [[UNAIDS|zajednički program Ujedinjenih nacija za borbu protiv side]] ({{jez-eng|UNAIDS}})<ref>[http://www.unaids.org/en/AboutUNAIDS/Governance/default.asp UNAIDS Governance], , Pristupljeno 17. 2. 2010.</ref> koji je dve godine ranije osnovan rezolucijom ekonomskog i socijalnog saveta UN.<ref>[http://www.globalnifond.rs/wordpress/?p=62 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716031118/http://www.globalnifond.rs/wordpress/?p=62 |date=2011-07-16 }} UNAIDS u Srbiji |accessdate= 17. 2. 2010.|last= |first= |date= |work= |publisher=}}</ref> == Stigma i diskriminacija == [[Stigmatizacija|Stigma]] predstavlja negativan stav prema i o ljudima koji boluju od side. Ona potiče od [[uverenje|verovanja]] da se bolest prenosi bilo kakvim kontaktom, kao i od uverenja da su oboleli od side pripadnici ionako stigmatizovanih grupa (npr. homoseksualci ili intravenski korisnici droga).<ref>Ivan Vidanović: ''Rečnik socijalnog rada''</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.avert.org/aidsstigma.htm |title=Stigma i diskriminacija |accessdate=12. 2. 2010. |last= |first= |date= |work= |publisher= |archive-date=2009-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091012063849/http://www.avert.org/aidsstigma.htm |url-status=dead }}</ref> [[Datoteka:Ryan White.jpg|thumb|left|Rajan Vajt]] Ovo se dešava širom sveta, a manifestuje se u vidu proganjanja, odbacivanja, diskriminacije i izbegavanja HIV pozitivnih osoba. Osim toga, zabeleženi su i slučajevi testiranja bez prethodne saglasnosti pojedinca ili zaštite tajnosti podataka, [[nasilje]] nad zaraženim osobama ili nad onima za koje se sumnja da su zaražene, stavljanje HIV pozitivnih pojedinaca u [[karantin]] itd.<ref>[http://data.unaids.org/pub/GlobalReport/2006/2006_GR_CH04_en.pdf The impact of AIDS on people and societies] Report on the global AIDS epidemic, UNAIDS. 2006.</ref> Stigmom izazvano nasilje ili [[strah]] od nasilja sprečava mnoge ljude da odu na testiranje ili da potraže pomoć, što povećava smrtnost od ove bolesti i pospešuje njeno širenje.<ref>Ogden J, Nyblade L (2005). [http://www.icrw.org/docs/2005_report_stigma_synthesis.pdf Common at its core: HIV-related stigma across contexts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502212505/http://www.icrw.org/publications/common-its-core-hiv-related-stigma-across-contexts |date=2013-05-02 }} International Center for Research on Women.</ref> U [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenim Američkim Državama]] je Rajan Vajt (1971-1990), tinejdžer iz [[Indijana|Indijane]], postao zaštitno lice na posterima protiv side, nakon što je izbačen iz škole kada se saznalo da je HIV pozitivan.<ref>Johnson, Dirk (April 9, 1990). [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C0CE1DB123AF93AA35757C0A966958260 Ryan White Dies of AIDS at 18; His Struggle Helped Pierce Myths], Pristupljeno 25. 4. 2013.</ref> AIDS stigma se deli u sledeće tri kategorije: * ''posredna'' ({{jez-eng|Instrumental AIDS stigma}}) koja nastaje zbog straha ili zabrinutosti, kao kada se radi o bilo kojoj drugoj smrtnoj ili zaraznoj [[bolest]]i;<ref name=stigma>Herek GM, Capitanio JP (1999). [http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/abs99_sp.pdf AIDS Stigma and sexual prejudice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060409034211/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/abs99_sp.pdf |date=2006-04-09 }} American Behavioral Scientist '42 (7): 1130-1147.</ref> * ''simbolička'' ({{jez-eng|Symbolic AIDS stigma}}) - kada se sida koristi kako bi se izrazio stav prema društvenim grupama ili stilu života za koje se veruje da imaju veze sa sidom;<ref name=stigma/> * ''uslužna'' ({{jez-eng|Courtesy AIDS stigma}}) - kada se stigmatizuju ljudi koji na bilo koji način imaju veze sa sidom ili HIV pozitivnim osobama.<ref>Snyder M, Omoto AM, Crain AL (1999). Punished for their good deeds: stigmatization for AIDS volunteers. ''American Behavioral Scientist '42''' (7): 1175–1192.</ref> Ovo se podjednako odnosi na volontere i profesionalce.<ref name=knji>Jovana Stojanovski, Marina Stojanović, Milena Prvulović ''Stigma i diskriminacija ljudi koji žive sa HIV-om'', GIP ekspertski centar za HIV i sidu u Srbiji, Beograd 2007.</ref> U mnogim razvijenim zemljama postoji povezanost između side i [[homoseksualnost|homoseksualnog]] ili [[biseksualnost|biseksualnog]] ponašanja. Upravo ta povezanost je uzrok raznih seksualnih predrasuda, poput [[homofobija|homofobije]].<ref>Herek GM, Capitanio JP, Widaman KF (2002). [http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/ajph2002.pdf HIV-related stigma and knowledge in the United States: prevalence and trends, 1991-1999] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110426160812/http://psychology.ucdavis.edu/rainbow/html/ajph2002.pdf |date=2011-04-26 }}. Am J Public Health '92 (3): 371–7.</ref> Postoje različiti oblici [[diskriminacija|diskriminacije]] HIV pozitivnih osoba: uskraćivenje prava na osnovno i srednje obrazovanje, gubitak posla, odbijanje pružanja medicinske nege, medijska kampanja i senzacionalističko izveštavanje o događajima u koje su uključene takve osobe, odbijanje da se oboleli stave na listu za transplantaciju organa, odbacivanje od strane okoline (porodice i prijatelja), policijska brutalnost i izolacija HIV pozitivnih zatvorenika, fizičko maltretiranje i sl.<ref name=knji/> == Kontroverze == Razne organizacije, u kojima se nalazi i nekolicina naučnika koji se ne bave proučavanjem side, dovode u pitanje vezu između [[hIV|virusa humane imunodeficijencije]] i side,<ref>Duesberg PH (1988). "HIV is not the cause of AIDS". Science 241 (4865): 514, 517.</ref> poriču postojanje ovog [[virus]]a<ref>Papadopulos-Eleopulos E, Turner VF, Papadimitriou J, et al (2004). "A critique of the Montagnier evidence for the HIV/AIDS hypothesis". Med Hypotheses 63 (4): 597–601.</ref> ili izražavaju sumnju u ispravnost antiviralne terapije (a ponekad čak tvrde da je upravo ta terapija uzrok [[smrt]]i obolelih). Iako je naučna javnost ispitala i odbacila ovakve tvrdnje,<ref>[http://www.nature.com/nature/journal/v406/n6791/full/406015a0.html The Durban Declaration]. ''Nature '406''' (6791): 15–6.</ref><ref>Cohen J (1994). [http://www.sciencemag.org/feature/data/cohen/266-5191-1642a.pdf The Duesberg Phenomenon: A Berkeley virologist and his supporters continue to argue that HIV is not the cause of AIDS. A 3-month investigation by Science evaluates their claims.] ''Science '266''' (5191): 1642–1649.</ref><ref>O'Brien SJ, Goedert JJ (1996). "HIV causes AIDS: Koch's postulates fulfilled". Curr. Opin. Immunol. 8 (5): 613–8.</ref> one nastavljaju da se šire putem [[internet]]a.<ref>Smith TC, Novella SP (2007). "HIV denial in the Internet era". PLoS Med. 4 (8): e256.</ref> Ove tvrdnje ponekad imaju politički značaj. Tako je [[2000]]. godine bivši predsednik [[Južnoafrička Republika|Južnoafričke Republike]], [[Tabo Mbeki]], na ''13. međunarodnoj konferenciji za borbu protiv side'' u [[Durban]]u postavio pitanje o bezbednosti [[lek]]ova protiv side i izrazio sumnju da je HIV uzročnik ove [[bolest]]i. Zbog toga je optuživan za neadekvatan odgovor na [[epidemija|epidemiju]] side u svojoj državi.<ref>Watson J (2006). "Scientists, activists sue South Africa's AIDS 'denialists'". Nat. Med. 12 (1): 6.</ref><ref>Baleta A (2003). "S Africa's AIDS activists accuse government of murder". Lancet 361 (9363): 1105.</ref> == Povezano == *[[SIDA kao profesionalna bolest]] == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == * Stevan Litvinjenko: ''AIDS-Sida: Ne umirite zbog neznanja'', Beograd, Altera, 1989. * ''Žena i Sida: Stop SIDI'', monografska publikacija, Zavod za zaštitu zdravlja Srbije, 1991. * K. Savin i saradnici: ''SIDA i društvena reakcija'', Beograd, Prometej, Institut za sociološka i kriminološka istraživanja, 1992. {{ISBN|86-7067-017-8}} * Šandor Varga: ''SIDA stop!'', Novi Sad, Forum, 1991. {{ISBN|86-323-0302-3}} * Šuvaković Vojislav: ''Sindrom stečene imunodeficitarnosti (AIDS, SIDA)'', Srpski arhiv za celokupno lekarstvo, ISSN 0370-8179. god. 112, br. 10 (1984), str. 1205-1215. * Viktor G. Danijel: ''Sida'', Priština, Rilinđa, 1990. * Janko Gogušev: ''Sida - nove spoznaje'', Pula, Istarska naklada, 1986. * Mario Abinun i saradnici: ''Infekcija virusom humane imunodeficijencije i pedijatrijski AIDS/SIDA'', Problemi u pedijatriji '91 / [glavni urednik Borivoj Marjanović], Beograd, Medicinska knjiga, 1992. {{ISBN|86-311-0203-2}}, - str. 144-156. * Petar Čobić i saradnici: ''Antitela prema retrovirusu LAV/HTLV-III etimološki asociranim sa SIDA(AIDS) u našim populacijama povećanog rizika'', Srpski arhiv za celokupno lekarstvo, ISSN 0370-8179, god. 114, br. 4 (1986), str. 383-391. * Ratibor S. Mićić: ''Sindrom stečenog gubitka imuniteta (SIDA-AIDS) posle pet godina'', Srpski arhiv za celokupno lekarstvo, ISSN 0370-8179, god. 114, br. 5/6 (1986), str. 577-586. == Vanjske veze == {{portal|Medicina}} {{Commonscat|AIDS}} * [http://www.jazas.rs Omladina Jazasa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002004029/http://www.jazas.rs/ |date=2013-10-02 }} * [http://www.cazas.org/index.php?index=206 Društvo za borbu protiv side Crne Gore] * [http://www.ifmsa-serbia.org/srpski/scora/aids/index.html Komitet za reproduktivno zdravlje i sidu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080925174818/http://www.ifmsa-serbia.org/srpski/scora/aids/index.html |date=2008-09-25 }} * [http://www.stetoskop.info/HIV-AIDS--2946-c46-content.htm O HIV-u i sidi] * [http://www.politika.rs/rubrike/zivot-i-stil/Medicina/Gel-protiv-HIV-a.sr.html Gel protiv HIV-a] * [http://polnebolesti.com/hivaids/ Polne bolesti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090415062534/http://polnebolesti.com/hivaids/ |date=2009-04-15 }} * [http://www.actionagainstaids.org/index.php?option=com_content&view=article&id=11&Itemid=15 Stigma i diskriminacija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080917213004/http://www.actionagainstaids.org/index.php?option=com_content&view=article&id=11&Itemid=15 |date=2008-09-17 }} * [http://www.huhiv.hr/ Hrvatska udruga za oboljele od HIV-a]{{hr}} * [http://www.medicina.hr/clanci/hiv_i_aids.htm HIV i sida] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081218084757/http://www.medicina.hr/clanci/hiv_i_aids.htm |date=2008-12-18 }}{{hr}} * [http://www.aidsmap.com/ Aidsmap]{{en}} {{es}} {{fr}} {{ru}} * [http://www.unaids.org/en/ UNAIDS]{{en}} {{es}} {{fr}} {{ru}} * [http://www.hiveducation.org/ Hiveducation]{{en}} * [http://www.niaid.nih.gov/factsheets/howhiv.htm How HIV Causes AIDS]{{en}} * [http://www.thebody.com/index.shtml The Body: The Complete HIV/AIDS Resource]{{en}} * [http://www.avert.org/aidsstigma.htm AIDS Stigma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091012063849/http://www.avert.org/aidsstigma.htm |date=2009-10-12 }}{{en}} [[Kategorija:AIDS]] [[Kategorija:Bolesti|SIDA]] qx0hxm6huzluh6xw6qlwosf9rznmgbx 0 4558 42683291 42674986 2026-09-05T06:26:26Z Vipz 151311 42683291 wikitext text/x-wiki {{Infokutija kršćanska denomninacija | naziv=Jehovini svjedoci | slika= | opis_slike=Zgrada Kule stražari u Warwick | glavna_klasifikacija=[[Milenarijanizam|milenarijanska]], [[restoracionizam|restoracionistička]] | orijentacija = kršćanska | organizcija = [[Organizacijska struktura Jehovinih svjedoka|hijerarhijska]] | osnivač = [[Charles Taze Russell]] (osnovao [[Pokret proučavatelja Biblije]]) | datum_osnivanja = 1876: Proučavatelji Biblije<br />1931: ime ''Jehovini svjedoci'' | mjesto_osnivanja = [[Pennsylvania]] i [[New York (savezna država)|Država New York]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | matica = [[Pokret proučavatelja Biblije]] | razdvajanja = v. ''[[Otpadničke grupe Jehovinih svjedoka]]'' | područje = svijet | kongregacije = 119.712 | članovi = 8,7 mil. | fusnote = [https://www.jw.org/sr-latn/biblioteka/knjige/izve%C5%A1taj-za-slu%C5%BEbenu-2019/izve%C5%A1taj-za-2019/ Statistike prema ''Izveštaj za 2019''] | website = http://www.jw.org }} '''Jehovini svedoci''' su [[milenarizam|milenaristička]] [[restoracionizam (kršćanski primitivizam)|restoracionistička]] [[hrišćanstvo|hrišćanska]] [[hrišćanska denominacija|denominacija]] sa [[nontrinitarijanstvo|nontrinitarijanskim]] uverenjima koja je razlikuju od većine drugih hrišćanskih zajednica.<ref>Sources for descriptors:<br />•&nbsp;''Millenarian'': {{Cite book| last = Beckford | first = James A.| title = The Trumpet of Prophecy: A Sociological Study of Jehovah's Witnesses| url = https://archive.org/details/trumpetofprophec0000beck_n6m6 | publisher = Basil Blackwell | year = 1975 | location = Oxford | pages = [https://archive.org/details/trumpetofprophec0000beck_n6m6/page/118 118]–119, 151, 200–201| isbn = 0-631-16310-7}}<br />•&nbsp;''Restorationist'': {{cite journal| author=Stark | last2=Iannaccone| year=1997| first2=Laurence| title=Why Jehovah's Witnesses Grow So Rapidly: A Theoretical Application| journal=Journal of Contemporary Religion| volume=12| issue=2| pages=133–157| doi=10.1080/13537909708580796 |issn=1353-7903}}<br />•&nbsp;''Christian'': {{Cite web|url = http://www.religioustolerance.org/chr_defn.htm|title = Religious Tolerance.org|access-date = 2012-11-30|archive-date = 2000-05-11|archive-url = https://web.archive.org/web/20000511015547/http://www.religioustolerance.org/chr_defn.htm|dead-url = yes}} {{Cite web|url=http://religions.pewforum.org/reports|title=Statistics on Religion}}<br />•&nbsp;''Denomination'': {{Cite web|url=http://www.bbc.co.uk/religion/religions/witnesses/ataglance/glance.shtml|title=Jehovah's Witnesses at a Glance}}{{Cite web| url= http://www.thefreedictionary.com/Jehovah's+Witness| title= The American Heritage Dictionary}}{{Cite web|url=http://en.auschwitz.org/m/index.php?option=com_content&task=view&id=370&Itemid=8|title=Memorial and Museum AUSCHWITZ-BIRKENAU|access-date=2012-11-30|archive-date=2012-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120426010129/http://en.auschwitz.org/m/index.php?option=com_content&task=view&id=370&Itemid=8|dead-url=yes}}</ref> Prema navodima same organizacije broji preko 8,3 miliona sledbenika aktivno uključenih u [[evangelizacija|evangelizaciju]],<ref>{{Cite web|url=http://jw-media.org/aboutjw/article41.htm#membership|title=Jehovah's Witnesses Official Media Web Site: Our History and Organization: Membership|publisher=Office of Public Information of Jehovah's Witnesses|quote=While other religious groups count their membership by occasional or annual attendance, this figure reflects only those who are actively involved in the public Bible educational work [of Jehovah's Witnesses].|access-date=2012-11-30|archivedate=2012-02-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120222033744/http://www.jw-media.org/aboutjw/article41.htm#membership|deadurl=yes}}<!-- This quote addresses a common question; please do not remove--></ref> preko 12 miliona članova koji redovno dolaze na godišnje konvencije, te preko 20,08 miliona članova koji proslavljaju Memorijal.<ref>{{cite journal|title=Guided by God's Spirit|journal=Awake!|date= June 2008 |page=32| accessdate = 2012-06-16 | url =http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/102008215}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.jw-media.org/aboutjw/article41.htm#membership|title=Statistics at Jehovah's Witnesses official website, 2010|access-date=2012-11-30|archive-date=2012-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20121204211516/http://www.jw-media.org/aboutjw/article41.htm#membership|dead-url=yes}}</ref> Njima upravlja [[Vladajuće telo Jehovnih svedoka]], koje čine [[Starješina (kršćanstvo)|starešine]] sa sedištem u [[Brooklyn|Bruklinu]], a koje propisuje sve doktrine.<ref name="Holden 2002 22">{{Cite book| last = Holden | first = Andrew | title = Jehovah's Witnesses: Portrait of a Contemporary Religious Movement | url = https://archive.org/details/jehovahswitnesse0000hold | publisher = Routledge | year = 2002 | page = [https://archive.org/details/jehovahswitnesse0000hold/page/22 22] | isbn = 0-415-26609-2}}</ref><ref>{{Cite book| last = Beckford | first = James A.| title = The Trumpet of Prophecy: A Sociological Study of Jehovah's Witnesses| url = https://archive.org/details/trumpetofprophec0000beck_n6m6 | publisher = Basil Blackwell | year = 1975 | location = Oxford | pages = [https://archive.org/details/trumpetofprophec0000beck_n6m6/page/221 221]| isbn = 0-631-16310-7|quote = Doctrine has always emanated from the Society's elite in Brooklyn and has never emerged from discussion among, or suggestion from, rank-and-file Witnesses.}}</ref><ref>{{cite journal|journal=The Watchtower|title=Focus on the Goodness of Jehovah's Organization|date = 2006-07-15|page=20|url=http://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/2006525|accessdate = 2012-06-16 }}</ref> Verovanja Jehovinih svedoka se temelje na njihovom tumačenju [[Biblija|Biblije]]<ref name="The Columbia Encyclopedia">{{Cite book|title=The Columbia Encyclopedia|publisher=Columbia University Press|year=2011|chapter=Jehovah's Witnesses|url = http://www.encyclopedia.com/topic/Jehovahs_Witnesses.aspx#4 |quote = The Witnesses base their teaching on the Bible.|isbn=978-0-7876-5015-5}}</ref><ref>{{cite book | last = Chryssides | first = George D. | title = Exploring New Religions | publisher = Continuum || date = 1999 | location = London | pages = 100 | isbn =0-8264-5959-5 | quote= Predictably, mainstream Christians accuse the New World Translation of inaccuracy, as if their own translations were thoroughly reliable. Jehovah's Witnesses will engage in discussion with others using whatever translation is available. }}</ref> pri čemu prednost daju sopstvenom prevodu ''[[Novi svet - prevod Svetog pisma]]''.<ref>{{cite book|author=Alan Rogerson|title=Millions Now Living Will Never Die|url=https://archive.org/details/millionsnowlivin0000alan|publisher=Constable|year=1969|page=[https://archive.org/details/millionsnowlivin0000alan/page/70 70], 123|quote=This was the Witnesses' own translation of the New Testament ... now that the Society has decreed that they should use the New World Translation of the Bible in preference other versions, they are convinced their translation is the best.}}</ref><ref>Tess Van Sommers, ''Religions in Australia'', Rigby, Adelaide, 1966, page 92: "Since 1870, the Watch Tower Society has used more than seventy Bible translations. In 1961 the society released its own complete Bible in modern English, known as ''The New World Translation of the Holy Scriptures''. This is now the preferred translation among English-speaking congregations."</ref><ref>{{cite book | last = Edwards | first = Linda | title = A Brief Guide to Beliefs | url = https://archive.org/details/briefguidetobeli0000unse | publisher = Westminster John Knox Press | date = 2001 | location = Louisville, Kentucky | pages = [https://archive.org/details/briefguidetobeli0000unse/page/438 438]| isbn = 0-664-22259-5|quote=The Jehovah's Witnesses' interpretation of Christianity and their rejection of orthodoxy influenced them to produce their own translation of the Bible, ''The New World Translation''.}}</ref><ref>''Our Kingdom Ministry'', November 1992, "When we read from our Bible, the householder may comment on the clarity of language used in the New World Translation. Or we may find that the householder shows interest in our message but does not have a Bible. In these cases we may describe the unique features of the Bible we use and the reasons why we prefer it to others."</ref> Veruju kako je uništenje sadašnjeg sveta u [[Armagedon]]u skoro, te da je uspostavljanje [[Božje kraljevstvo|Božjeg kraljevstva]] na zemlji jedino rešenje za sve probleme čovečanstva.<ref name="Britannica Concise Encyclopedia">{{Cite book|title=Britannica Concise Encyclopedia|url=https://archive.org/details/britannicaconcis0000unse|publisher=Encyclopædia Britannica, Inc.|year=2007|chapter=Jehovah's Witness|isbn=978-1-59339-293-2}}</ref> Grupa je nastala od [[pokret Proučavatelja Biblije|pokreta Proučavatelja Biblije]]—osnovanog krajem 1870-ih od [[Charles Taze Russell|Čarlsa Tejza Rasela]] kao [[Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania|Društvo Zionove kule stražare]]—a značajne organizacijske i doktrinarne promene su se dogodile pod vodstvom [[Joseph Franklin Rutherford|Džozefa Frenklina Raderforda]].<ref>{{cite journal|title=The Embryonic State of a Religious Sect's Development: The Jehovah's Witnesses|journal=Sociological Yearbook of Religion in Britain|editor=Michael Hill|year=1972|issue=5|pages=11–12|quote=Joseph Franklin Rutherford succeeded to Russell's position as President of Zion's Watch Tower Tract Society, but only at the expense of antagonizing a large proportion of the Watch Towers subscribers. Nevertheless, he persisted in moulding the Society to suit his own programme of activist evangelism under systematic central control, and he succeeded in creating the administrative structure of the present-day sect of Jehovah's Witnesses.}}</ref><ref>{{cite journal|author=Leo P. Chall|title=Sociological Abstracts|volume=26|issue=1–3|journal=Sociology of Religion|year=1978|page=193|quote=Rutherford, through the Watch Tower Society, succeeded in changing all aspects of the sect from 1919 to 1932 and created Jehovah's Witnesses—a charismatic offshoot of the Bible student community.}}</ref> Naziv ''Jehovini svedoci''<!--lower case is correct, became capitalized in 1970s-->, temeljen na Izaiji 43:10–12,<ref>{{bibleverse||Isaiah|43:10–12|ASV}}</ref> je uvedeno godine 1931. kako bi se razlikovali od drugih grupa Proučavatelja Biblije te simbolizovalo raskida sa Raselovim tradicijama. Jehovini svedoci su najpoznatiji po svom propovedanju od vrata do vrata, distribuciji literature kao što su ''[[Stražarska kula (Jehovini svjedoci)|Stražarska kula]]'' i ''[[Probudite se!]]'', te odbijanju [[vojna služba|vojne službe]] i [[transfuzija krvi]]. Ime ''[[Jahve|Jehova]]'' smatraju nužnim za ispravno ispovedanje vere. Odbacuju [[Trojstvo]], [[Kršćanski kondicionalizam|temeljnu besmrtnost]] [[duša|duše]], i [[Pakao u kršćanskim verovanjima|paklene muke]], koje smatraju vanbiblijskim konceptima. Ne slave [[Božić]], [[Uskrs]], [[rođendan]]e kao i druge praznike i običaje za koje smatraju da su [[paganizam|paganskog]] porekla i kao takvi nespojivi sa hrišćanstvom. Sledbenici svoj skup verovanja često nazivaju "istinom" i za sebe smatraju da su u "u istioni".<ref>{{Cite book| last = Holden | first = Andrew | title = Jehovah's Witnesses: Portrait of a Contemporary Religious Movement | url = https://archive.org/details/jehovahswitnesse0000hold | publisher = Routledge | year = 2002 | page = [https://archive.org/details/jehovahswitnesse0000hold/page/64 64] | isbn = 0-415-26609-2}}</ref><ref>{{cite journal | last = Singelenberg | first = Richard | title = It Separated the Wheat From the Chaff: The 1975 Prophecy and its Impact Among Dutch Jehovah's Witnesses | journal = Sociological Analysis | volume = 50 | issue = Spring 1989 | pages = 23-40, footnote 8 | date = 1989 |quote='The Truth' is Witnesses' jargon, meaning the Society's belief system.}}</ref> Jehovini svedoci smatraju da je svetovno [[društvo]] moralno izopačeno i pod uticajem [[Satana|Satane]], te ograničavaju kontakte sa ne-Svedocima. [[Crkvena disciplina|Kongregacijske disciplinske akcije]] uključuju ''[[Jehovini svedoci i kongregacijska disciplina|odčlanjivanje]]'', njihov izraz za formalno isključivanje te [[klonjenje]].<ref>{{cite book | last = Chryssides | first = George D. | title = Exploring New Religions | publisher = Continuum | | date = 1999 | location = London | pages = 5 | isbn =0-8264-5959-5 | quote= The Jehovah's Witnesses are well known for their practice of 'disfellowshipping' wayward members. }}</ref> Kršteni pojedinci koji formalno napuste zajednicu se smatraju "oddruštvenim" te ih se članovi također klone. I "odčlanjeni" i "oddruštveni" pojedinci mogu ponovo postati članovima ako se pokaju. Stavovi o [[prigovor savesti|prigovoru savesti]] prema vojnoj službi i odbijanje [[pozdrav]]a državnoj [[zastava|zastavi]] su Jehovine svedoke doveli u sukob sa mnogim vladama. Zbog toga su Jehovini svedoci bili metom progona te su njihove aktivnosti ograničavane i zabranjivane u nizu zemalja. Sudski sporovi vezani uz Jehovine svedoke su imali uticaja na zakonodavstva vezana uz [[građanska prava]]. == Historija == Početkom 1870-ih godina Čarls Rasel i neki njegovi prijatelji započeli su proučavanje Svetog pisma s obzirom na Hristov povratak. Isto tako, započeli su sa istraživanjem temeljnih učenja Pisma. To je bio početak današnjih aktivnosti Jehovinih svedoka. Čarls Rasel je rođen 1852. godine u [[Pittsburgh|Pitsburgu]] u Pensilvaniji, [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]. Bavio se trgovinom, ali se ubrzo proučio kao tumač Svetog Pisma. Od mladosti su ga zanimala teološka pitanja. U suštini, on nije prihvatao popularnu praksu da je roditeljska religija i ona prava, već je koristio Bibliju i razabirao učenja koja, po njemu, nemaju temelja u svetom pismu, kao: nauku o paklu, besmrtnost duše, trojednom bogu..., a usvajao one nauke koje, po njemu, imaju čvrst temelj u svetom pismu. Rasel se bavio i pisanjem. (“Biblijske studije“) Godine [[1879]]. pokrenuo je časopis ''[[Stražarska kula (Jehovini svjedoci)|Stražarska kula]] kao vesnik prisustva Hristovog'', koji je uređivao do svoje smrti [[1916]]. godine. Odredo je da propovednička delatnost mora u potpunosti zavisiti od dobrovoljnih priloga i da ne treba vršiti sakupljanje novca. Isto tako, poruka se trebala prenositi putem neplaćenih, dobrovoljnih napora onih koji veruju. On je i sam dao doprinos sredstvima koje je nakupio u svom poslu do tog vremena. Tako je 1884. osnovano Traktatno društvo Sionske stražarske kule kao neprofitna korporacija u Pensilvaniji. Predsednik korporacije trebao se izabirati godišnje. Time je omogućeno pravno sredstvo, nezavisno od života bilo kog pojedinca, za sprovođenje njihovog obrazovanja. Rasel je izabran za prvog predsednika a njegova kancelarija smatrala se tadašnjim glavnim sedištem, centralom. Njegov rad su produžili njegovi saradnici, tako da su se Jehovini svedoci raširili i propagirali svoje učenje na svim kontinentima. To rade na javnim mestima i po privatnim stanovima. I kao temelj za svoj rad pozivaju se na "Gospodinov poziv" u [[Evanđelje po Mateji|Mateju]] 28:19,20, Matej 24:14 i verovanje da ''svi pravi hrišćani trebaju i oponašati Hrista i tako deliti svoju spoznaju o bogu sa bližnjima motivisani ljubavlju''. Inicijativu za ovu sveobuhvatnu delatnost dao je drugi predsednik Udruženja Jozef Raterford. U mnogim zemljama koristili su radio program putem kog su se držali govore. [[Datoteka:Jehova witnesses in Lvov.jpg||thumb|250px|Jehovini svjedoci propovijedaju na ulici Lavova u Ukrajini.]] == Biblijski tekst == Biblijski tekst na kojem se temelje Jehovini svjedoci jest ''[[New World Translation|Prijevod Novoga svijeta]]'' ({{jez-en|New World Translation}}), predstavljen u New Yorku [[2. augusta]] [[1950]]. Ta nova verzija teksta temelji se na ''[[Biblia Hebraica (Kittel)|Biblia Hebraica]]'' (1906{{sup|1}}, 1913{{sup|2}}) i na [[Verzija Westcott-Hort|Westcott-Hortovoj]] verziji (1881). Do [[1950.]] zajednica je se služila tekstom engleske [[Biblija kralja Jakova|Biblije kralja Jakova Stuart]] iz [[1611]]. == Verovanja == Jehovini svedoci odbacuju, između ostalih, dogmu o [[Trojstvo|Trojstvu]], jer smatraju da se o njoj ne govori u Svetom Pismu. Oni osporavaju i odbacuju simbole kao što je križ, te praznike i običaje, jer ih smatraju nehrišćanskim, tj. smatraju da imaju mnogobožačko i pagansko poreklo. == Demografija == [[Datoteka:Kingdom Hall of Jehovah's Witnesses in Karlsruhe-Mühlburg in Baden-Württemberg.jpg|thumb|250px|left|Dvorana Kraljevstva u [[Karlsruhe]] u Nemačkoj]] Nakon skromnih početaka kada je bilo svega nekoliko pristalica novih saznanja, do danas je Zajednica Jehovinih svedoka postala prava međunarodna organizacija sa oko 8,7 miliona članova u preko 240 zemalja širom sveta. Osim toga, vode preko 9,6 miliona besplatnih kućnih biblijskih studija sa zainteresovanim osobama koje za relativno kratko vreme usvajaju biblijsko spoznanje i u većini slučajeva postaju i sami Jehovini svedoci, pa samim tim i propovednici.<ref>Statistike prema ''Izveštaj za 2019''</ref> == Kritike == Jehovini svedoci su više puta objavili pogrešna predskazanja. Vodeće telo kaže da Jehovini svedoci ne mogu biti smatrani nadahnutim prorocima, i obično objašnjavaju svoja, nekad pogrešna očekivanja time da se ispravno znanje postepeno množi, i da će se i ubuduće množiti (Pr. 4, 18). Takođe kažu da se pravi Božji narod pre svega prepoznaje po ljubavi (Jovan 13, 35) Nekada su verovali da će Harmagedon doći 1914. ali danas veruju da ne znaju kad će doći, mada biblijska proročanstva ukazuju na to da živimo u poslednjim danima (Matej 24, 42). Jehovini svedoci tvrde da nisu [[sekta]] jer nisu otcepljeni deo neke konfesije, crkve, verske zajednice ili drugog oblika verske organizacije, već potiču iz raznih religija i verskih društava širom sveta. Mnogi Svedoci su bivši pripadnici crkava, sekti, plemenskih religija itd., a mnogi od njih bili su ateisti pre nego što su prihvatili biblijska učenja. Isto tako, tvrde da nisu ni [[kult]], jer nemaju ljudskog vođu, nego se, kako navode, trude slediti primer Isusa Hrista kako u govoru i ponašanju, tako i u javnom delu propovedanja i stvaranja učenika (što je upravo često predmet kritika mnogih crkava). == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://www.jw.org/sr-latn/ Jehovini svedoci] * [http://www.portalanalitika.me/dijalog/komentari/26657-da-li-gospodin-amfilohije-ozbiljno-prijeti-ratom-ili-se-ali.html Mitropolija Amfilohija Radovića progoni Jehovine svjedoke] {{Commonscat|Jehovah's Witnesses}} [[Kategorija:Jehovini svjedoci| ]] [[Kategorija:Religijske tradicije i pokreti]] 988dgjlqkizqltnvmhifue9n5s39mju 0 7116 42683268 42670692 2026-09-05T00:24:23Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683268 wikitext text/x-wiki {{Infokutija naselje | ime = Seoul | vrsta = Grad | službeni_naziv = 서울특별시 (hangul)<br>서울特別市 (hanja) | slogan = | slika = Seoul_sykline.jpg | opis_slike = Pogled na Seoul | veličina_slike = | zastava = | simbol = Logo of Seoul, South Korea.svg | država = Južna Koreja | regija = Područje glavnog grada Seoula | općina = | nadmorska_visina = 10 | širina_stepeni = 37| širina_minuta = 34 | širina_sekundi = 0| širina_SJ = N | dužina_stepeni = 126| dužina_minuta = 58| dužina_sekundi = 0| dužina_IZ = E | najveća tačka = | najveća tačka metara = | površina_grada = | površina_metro = 605.52 | površina_jedinica = | stanovništvo = | stanovništvo_urban = 10140000 | stanovništvo_metro = 25620000 | stanovništvo godina = | stanovništvo općina godina = | stanovništvo procjena godina = | stanovništvo_urban_gustoća = 17000 | gustoća općina = | gradonačelnik = Park Won-soon | gradonačelnik stranka = | poštanski_broj = 100-011 (Jung-gu)<br>158-871 (Yangcheon-gu) | pozivni broj = + 82 2 | autooznaka = | karta = <!--South Korea location map.svg --> | karta_lokacija = Južna Koreja | vremenska_zona = | utc_odstupanje = +9 | vremenska_zona_DST = | web_stranica = [http://english.seoul.go.kr/ seoul.go.kr] | bilješka = }} '''Seoul''' ({{Jez-kor|서울}} {{Audio|Ko-Seoul.ogg|slušaj}} {{IPA|sʌ.ul}}) jeste [[glavni grad]] [[Južna Koreja|Južne Koreje]] i jedan od najnaseljenijih gradova na svijetu. Nalazi se u sjeverozapadnom dijelu zemlje na [[Rijeka (vodotok)|rijeci]] [[Han (rijeka u Koreji)|Han]]. Službeno ime grada je "Posebni grad Seoul" ({{Jez-kor|서울특별시}} , Seoul Teukbyeolsi). Ovo ime zasniva se na činjenici da je glavni grad te da je upravno-politički ujedno i [[Provincije Južne Koreje|korejska provincija]]. Već od 18. vijeka p. n. e. do 475. godine Seoul je bio historijski glavni grad kraljevstva [[Baekje]]. Od 1394. do 1910. bio je glavni grad carstva [[Joseon]] i [[Korejsko carstvo|Korejskog carstva]]. Za glavni grad Koreje proglašen je 1945. Po bivšem [[Ustav Sjeverne Koreje|Ustavu Sjeverne Koreje]], Seoul je pravno bio i glavni grad [[Sjeverna Koreja|Sjeverne Koreje]], sve do promjene Ustava 1972. kada je [[Pyongyang]], grad u kojem je sjevernokorejsko vodstvo imalo privremeno sjedište nakon završetka [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]], proglašen glavnim gradom. Broj stanovnika Seoula kreće se oko 9,8 miliona (2010). Osim toga, grad je sjedište [[Metropolitansko područje|metopolitanskog područja]] [[Sudogwon]] ({{Kor|수도권|首都圈}}). Ovom području pripadaju, između ostalih, i višemilionski gradovi [[Incheon]] i [[Suwon]] i u njemu živi 23,8 miliona ljudi, što predstavlja 48,6% od ukupnog broja stanovnika Južne Koreje.<ref>Statistics Korea: [http://kostat.go.kr/portal/korea/kor_nw/2/9/2/index.board?bmode=download&bSeq=&aSeq=249070&ord=2 Popis stanovništva 2010.]</ref> [[Sudogwon]] je nakon [[Metropolitansko područje|metropolitanskog područja]] [[Tokio-Yokohama]] drugo najveće takvo područje na svijetu. Zbog nedovoljne definicije područja i nepoznatog broja stanovnika, područja [[Mexico City]]ja, [[New York City|New Yorka]] i [[São Paulo|São Paula]] neznatno se razlikuju te se Sudogwon smatra drugim najvećim regionom na svijetu. Seoul je [[politika|politički]], [[kultura|kulturni]], [[obrazovanje|obrazovni]], [[društvo|društveni]] i [[ekonomija|ekonomski]] centar Južne Koreje. Jedan je od centara međunarodnog biznisa, finansija, multinacionalnih korporacija i svjetskih organizacija. Danas je jedan od najočitijih simbola korejske privrede ("Čudo na rijeci Han"). Bio je domaćin većih svjetskih [[sport]]skih takmičenja: [[Azijske igre|Azijskih igara]] [[Azijske igre 1988.|1988]], [[OI 1988.|Ljetnih olimpijskih igara 1988.]] i [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.|Svjetskog nogometnog prvenstva 2002.]] U Seoulu je 2010. održan [[Samit G-20 2010.|samit G-20]], a grad je proglašen [[UNESCO]]-vim [[UNESCO-ov grad dizajna|gradom dizajna]] ({{en|UNESCO City of Design}}). == [[Etimologija]] == Seoul je u prošlosti bio poznat pod raznim imenima: za vrijeme kraljevstva [[Baekje]] nosio je ime ''[[Wiryeseong]]'' ({{Kor|례성|慰 禮 城|}}), ''Hanju'' ({{Kor|한주|漢 州|}}) za vrijeme [[dinastija|dinastije]] [[Silla]], ''Namgyeong'' ({{Kor|남경|南京|}}) za vrijeme dinastije [[Goryeo]], ''Hanseong'' ({{Kor|한성|漢城|}}) za vladavine dinastije [[Baekje]] i [[Joseon]], ''Hanyang'' ({{Kor|한양|漢陽|}}) za vrijeme dinastije [[Joseon]], ''Gyeongseong'' ({{Kor|경성| 京城|}}) u vremenu [[Japanska okupacija Koreje|japanske okupacije Koreje]]. Današnje ime Seoul navodno vuče korijene iz korejske riječi koja znači "glavni grad" ({{Kor|라벌|徐 羅 伐|Seorabeol}}), a koja se prvobitno odnosila na [[Gyeongju]], glavni grada carstva [[Silla]]. Za razliku od ostalih imena gradova u Koreji, Seoul nema odgovarajući simbol u [[Hanja]] abecedi. Korejska je vlada 18. januara 2005. promijenila zvanično kinesko ime ''Hanseong'' ({{Kin|汉城|漢城 |Hancheng}}) u ''Shou'er'' ({{Kin|首 尔|首 爾|Shǒu'ěr}}). == Geografija == === Položaj === [[Datoteka:Aerial view of Seoul 1.jpg|mini|350px|Pogled na Seoul]] Seoul se nalazi na [[sjeverozapad]]u zemlje, južno od [[Korejska demilitarizirana zona|Korejske demilitarizirane zone]], na rijeci [[Han (rijeka)|Han]] i nadmorskoj visini od 87 m. Središte grada okruženo je mnogobrojnim [[brdo|brdima]], a u samom centru nalazi se brdo [[Namsan (Seoul)|Namsan]] ({{Kor|남산|南山|}}) (''Južno brdo'') s [[televizija|televizijskim]] tornjem i žičarom. Brdo [[Bukhansan]] nalazi se [[sjever]]no od grada, a na [[jugoistok]]u je [[tvrđava]] [[Namhansanseong]] i bivša [[prijestonica]] dinastije Joseon. U okolnim [[dolina]]ma nalaze se mnogobrojna manja [[selo|sela]] sa [[Budizam|budističkim]] samostanima. Južno od Seoula nalazi se brdo [[Gwanaksan]], koje je poznato mjesto za izlete i odmor. 56&nbsp;km sjeverno od Seoula nalazi se grad [[Panmunjeom]] i [[granica]] između dviju Koreja koja ide [[38. paralela (sjever)|38.&nbsp;paralelom]]. U gradu je 27.&nbsp;jula 1953. potpisano primirje između zaraćenih strana u [[Korejski rat|Korejskom ratu]]. === Hidrografija === [[Datoteka:Seoul from the sky.jpg|mini|350px||Mostovi na rijeci Han]] Rijeka Han protječe kroz Seoul od [[istok]]a prema [[zapad]]u, formirajući svoj tok u obliku slova W, 40&nbsp;km prije [[ušće|ušća]]. Nastaje od rijeka [[Bukhangang]] (''Sjeverni Han'') i [[Namhangang]] (''Južni Han'') istočno od grada, kod [[Yangsuri]]ja. U gradskom dijelu Seoula na Hanu se nalazi nekoliko [[otok]]a, od kojih je najpoznatiji [[Yeouido]]. Jedan rukavac rijeke je isušen s ciljem dobijanja građevinskog zemljišta. Historijsko središte Seoula nalazi se u povoljnom [[Geomantija|geomantijskom]] položaju, nešto sjevernije od rijeke, koja ovdje protječe oblikom dvostruke krivulje i nakon izlaska iz gradskog područja u pravcu sjeverozapada, nizvodno od otoka [[Ganghwado]], utječe u [[Žuto more]], dok se grad na jugozapadu spaja s lukom [[Incheon]]. Kroz grad protječe još 5 rijeka: [[Seongnae]] ({{Kor|성내천||}}), [[Banpo]] ({{Kor|반 포천||}}), [[Tan]] ({{Kor|탄천||}}), koja izvire nedaleko od [[Yongin]]a, [[Jungnang]], koja izvire ispod planine [[Bulgok]] i [[Anyangcheon]], s izvorom nedaleko od [[Uiwang]]a. Na Hanu je izgrađeno [[Spisak mostova na rijeci Han (Seoul)|20 mostova]]. === Teritorijalna podjela === {{Glavni|Okruzi Seoula}} [[Datoteka:Map Seoul districts de.png|mini|325px|Teritorijalna podjela Seoula]] Mada je Seoul, politički, grad s posebnim statusom, teritorijalna podjela ista je kao i kod drugih korejskih gradova. Grad je podijeljen u gradske okruge ({{Kor|구|區|gu}}) i gradske četvrti ({{Kor|동|洞|dong}}). Seoul se sastoji od 25 gradskih okruga, od kojih su prvi osnovani 1943. Okruzi (''gu'') podijeljeni su u 522&nbsp;četvrti (''dong''), dok su one podijeljene u 13.787&nbsp;''tongova'', a oni u 102.796&nbsp;''bana''. Okruzi su veličine od 10 do 47&nbsp;[[kvadratni kilometar|km²]], dok se broj stanovnika kreće od 140.000 do 650.000. Okrug s najvećim brojem stanovnika je [[Songpa (Seoul)|Songpa]] sa 646.970 stanovnika, a najveći okrug je [[Seocho (Seoul)|Seocho]] sa 47,14&nbsp;km². Funkcije vlade okruga određuju se posebno. Gradski okruzi Seoula: {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size: 90%; width:55%" |- !align=center colspan=3|Gradski okruzi Seoula |- ! [[Srpskohrvatski jezik]]!! [[Korejski jezik]]<br><small> [[Hangul]]</small> !! [[Korejski jezik]]<br> <small>[[Hanja]]</small> |- |align=left| [[Dobong (Seoul)|Dobong]]|| 도봉구 || 道峰區 |- |align=left| [[Dongdaemun (Seoul)|Dongdaemun]]|| 동대문구 || 東大門區 |- |align=left| [[Dongjak (Seoul)|Dongjak]]|| 동작구|| 銅雀區 |- |align=left| [[Eunpyeong (Seoul)|Eunpyeong]]|| 은평구|| 恩平區 |- |align=left| [[Gangbuk (Seoul)|Gangbuk]]|| 강북구|| 江北區 |- |align=left| [[Gangdong (Seoul)|Gangdong]]|| 강동구|| 江東區 |- |align=left| [[Gangnam (Seoul)|Gangnam]]|| 강남구|| 江南區 |- |align=left| [[Gangseo (Seoul)|Gangseo]]|| 강서구|| 江西區 |- |align=left| [[Geumcheon (Seoul)|Geumcheon]]|| 금천구|| 衿川區 |- |align=left| [[Guro (Seoul)|Guro]]|| 구로구|| 九老區 |- |align=left| [[Gwanak (Seoul)|Gwanak]]|| 관악구|| 冠岳區 |- |align=left| [[Gwangjin (Seoul)|Gwangjin]]|| 광진구|| 廣津區 |- |align=left| [[Jongno (Seoul)|Jongno]]|| 종로구|| 鍾路區 |- |align=left| [[Jung-gu (Seul)|Jung]]|| 중구|| 中區 |- |align=left| [[Jungnang (Seoul)|Jungnang]]|| 중랑구|| 中浪區 |- |align=left| [[Mapo (Seoul)|Mapo]]|| 마포구|| 麻浦區 |- |align=left| [[Nowon (Seoul)|Nowon]]|| 노원구|| 蘆原區 |- |align=left| [[Seocho (Seoul)|Seocho]]|| 서초구|| 瑞草區 |- |align=left| [[Seodaemun (Seoul)|Seodaemun]]|| 서대문구|| 西大門區 |- |align=left| [[Seongbuk (Seoul)|Seongbuk]]|| 성북구|| 城北區 |- |align=left| [[Seongdong (Seoul)|Seongdong]]|| 성동구|| 城東區 |- |align=left| [[Songpa (Seoul)|Songpa]]|| 송파구|| 松坡區 |- |align=left| [[Yangcheon (Seoul)|Yangcheon]]|| 양천구|| 陽川區 |- |align=left| [[Yeongdeungpo (Seoul)|Yeongdeungpo]]|| 영등포구|| 永登浦區 |- |align=left| [[Yongsan (Seoul)|Yongsan]]|| 용산구|| 龍山區 |} === [[Klima]] === Seoul se klimatski nalazi u [[Umjereni pojas|umjerenom pojasu]], s prosječnom godišnjom temperaturom od 12,2&nbsp;[[Celzij|°C]]. Klima je obilježena jakim suprotnostima, tako da najviša prosječna temperatura u augustu iznosi 29,5&nbsp;°C, a najniža prosječna temperatura je u januaru: -6,1&nbsp;°C.<ref>[http://www.kma.go.kr/index.jsp Korejska meteorološka služba (KMA, 기상청)]</ref> [[Ljeto|Ljeta]] su u [[monsun]]skom periodu ({{Kor|장마||Jangma}}) (od juna do septembra) vrlo topla i vlažna, posebno u augustu. Najviše dnevne temperature često prelaze preko 30&nbsp;°C, a u augustu, najtoplijem mjesecu, prosječna je temperatura 25,4&nbsp;°C. 70% godišnjih [[padavina]], od prosječnih 1344,2&nbsp;mm, padne u monsunskom periodu, a od toga prosječno 348&nbsp;mm u najkišnijem mjesecu, augustu. [[Zima|Zime]] su, pod utjecajem hladnog [[sibir]]skog [[vjetar|vjetra]], vrlo hladne, ali suhe. Obično se, zbog specifične konstelacije visokog pritiska, izmjenjuju 3 vrlo hladna dana sa četirima toplijim. Najhladniji mjesec je januar s prosječnom temperaturom od -4,9&nbsp;°C te je ujedno i mjesec s najmanjom količinom padavina (prosjek: 21,6&nbsp;mm).<ref name="KMA">[http://www.kma.go.kr/weather/climate/average_30years.jsp?yy_st=2011&stn=108&norm=M&obs=0&mm=5&dd=25&x=25&y=5 Climate data in seoul, 1981 ~ 2010], Korea Meteorological Administration.</ref><ref>{{cite web |url = http://www.kma.go.kr/weather/climate/extreme_daily.jsp?type=max_temp&mm=13&x=18&y=9 |title = 기후자료 극값(최대값) 전체년도 일최고기온 (℃) 최고순위, 서울(108) |publisher = Korea Meteorological Administration |accessdate=18. 8. 2013}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.kma.go.kr/weather/climate/extreme_daily.jsp?type=min_temp&mm=13&x=25&y=5 |title = 기후자료 극값(최대값) 전체년도 일최저기온 (℃) 최고순위, 서울(108) |publisher = Korea Meteorological Administration |accessdate=18. 8. 2013}}</ref> == Historija == [[Datoteka:Korea-Seoul-Changgyeonggung-Myeongjeongjeon-01.jpg|mini|desno|Palača [[Changgyeonggung]]]] [[Datoteka:Gyeongbokgung-KeunJeongMoon.JPG|mini|desno|Palača [[Gyeongbokgung]]]] [[Datoteka:Korea-Seoul-Namdaemun-Sungnyemun-03.jpg|mini|desno|Gradska kapija [[Namdaemun]]]] [[Datoteka:ChangdeokgungDaejojeon.JPG|mini|desno|Vrtovi u palači [[Changdeokgung]]]] === [[Prahistorija]] === Pronađeni [[arheologija|arheološki]] ostaci od [[Glina|gline]] pokazuju da je područje oko Seoula bilo naseljeno još u [[Neolitik|mlađem kamenom dobu]], prije 3.000&nbsp;godina. Ostaci su nađeni u današnjim okruzima [[Gangdong]] i [[Songpa]]. Prahistorijski nalazi, nađeni u arheološkom nalazištu Amsa ({{Kor|암사 선사 유적지||Amsa Seonsa Yujeokji}}) ([[Amsa-dong]] i [[Gangdong]]), mogli bi biti stari od 3.000 do 7.000&nbsp;godina. Po pronalasku [[bronza|bronze]] (oko [[700. p. n. e.|700.&nbsp;p.&nbsp;n.&nbsp;e) naselja se šire i prema unutrašnjosti. Historija Seoula kao glavnog grada može se dokumentirati od 18.&nbsp;p.&nbsp;n.&nbsp;e. U ovoj godini novoosnovano kraljevstvo [[Baekje]] gradi svoj glavni grad, Hanyang ({{Kor|한양|漢陽|}}), pored Hana. Iz ovog vremena postoje još ostaci gradskih zidina. 475. godine sjedište glavnog grada se seli u [[Gongju]] i kraljevstvo [[Goguryeo]] preuzima kontrolu nad ovim područjem. Oko 100 godina kasnije područje osvaja carstvo [[Silla]]. U ovo vrijeme Seoul je bio samo malo [[selo]] po imenu ''Hansanju''. === Dinastija Goryeo === Dolaskom dinastije [[Goryeo]] na [[vlast]] Seoul dobija na važnosti. U to je vrijeme važilo da carstvo koje kontrolira rijeku Han ima nadmoć nad čitavim [[Korejsko poluostrvo|Korejskim poluotokom]] jer je rijeka bila vrlo važna za promet i opskrbu. Iz tog razloga je [[Carstvo Goryeo]] proglasilo grad za ''južni glavni grad'' ({{Kor|||Namgyeong}}) te upravno sjedište okolnog područja. Između 11. i 14. stoljeća u Seoulu su izgrađene mnogobrojne palače, od kojih je najvažnija [[Changgyeonggung]], koja je vjerovatno važila za ljetnu rezidenciju. Uprkos tome, s malim prekidima, glavni grad carstva bio je [[Kaesŏng]], grad udaljen 60&nbsp;km od Seoula. === Dinastija Joseon === [[Yi Seong-gye]] je 1392. osnovao dinastiju [[Joseon]] i odlučio premjestiti svoju prijestonicu. Po jednoj legendi o osnivanju, Yi Seong-gye počeo je gradnju u podnožju [[Gyeryongsan]]a. Po procjenama tadašnjih [[Geomantija|geomanata]], položaj grada bio je optimalan za osnivanje i premještanje glavnog grada nove dinastije. Iz tog razloga je [[29. novembar|29.&nbsp;novembra]] [[1394.]] Hanyang proglašen za glavni grad [[Koreja|Koreje]] te su započeti radovi na izgradnji palače [[Gyeongbokgung]], raznih svetišta, bogomolja, hramova i gradskih zidina. Zid je bio dugačak 18&nbsp;km i povezivao je 4 brda koja se okruživala grad: [[Bugaksan]], [[Inwangsan]], [[Namsan]] i [[Naksan]]. Ostaci zidova vidljivi su i danas, kao i najvažnije gradske kapije, od kojih su najpoznatije ''Sungnyemun'' (često nazivana [[Namdaemun]] i [[Dongdaemun]]). Gradske kapije danju su otvorene, a noću se zatvaraju, što se oglašavama zvonjavom zvona. Ubrzo se izgrađuju i druge palače. Od 1405. do 1412. izgrađena je palača [[Changdeokgung]], a 1616. [[Gyeonghuigung]]. Ime grada kasnije je promijenjeno u ''Hanseong'' ({{Kor|한성|漢城|}}). Mada je grad, zbog povoljnog položaja i jakih [[utvrda]], bio zaštićen, u toku [[Imdžinski rat|Imdžinskog rata]] 1592, nakon [[Bitka kod Chungjua|bitke kod Chungjua]], osvojili su ga [[Japan]]ci, a 1635. [[Mandžurija|Mandžurci]]. Tek pod vladavinom kralja [[Yeongjo]]a (1724–1776) grad doživljava puni procvat, a zbog dobrog položaja na Hanu, postaje najznačajniji trgovinski centar. Kralj se 1872. povlači u palaču Gyeongbokgung, koja je nakon Imdžinskog rata bila porušena i obnovljena tek 1865. U međuvremenu je kao rezidencija vlade korištena palača Changdeokgung. === Uvođenje kršćanstva === ==== Katoličanstvo ==== Prvom pojavom [[Katoličanstvo|katoličanstva]] u Koreji smatra se izgradnja prve [[crkva|crkve]] u Seoulu 1784. od strane korejskih svećenika [[Yi Pyeok]]a, [[Kweon Il-shin]]a i [[Yi Seung-hun]]a. Ideja izgradnje crkve bila je ujedno i osnivanje rimokatoličke vjerske zajednice na ovim prostorima. Zbog povezivanja crkve s [[Evropa|evropskim]] [[kolonijalizam|kolonijalizmom]], korejski vladari protivili su se osnivanju zajednice, a vjernici su proganjani te im je onemogućena sloboda vjeroispovijesti. Vjersko težište postavljalo se na [[konfučijanizam]]. Kad je korejski kralj [[Sunjo]] na prijestolju naslijedio Yeongjoa, uslijedili su masivni progoni katolika u Seoulu, koji su se kasnije proširili na čitavu zemlju. Uprkos tome, broj [[Preobraćenje|konvertiranih]] Korejaca je rastao. Na vrijeme progona katolika i [[mučenik]]e iz tog vremena podsjeća [[mauzolej]] i hodočasno svetište [[Jeoldusan]] na obali Hana. Katolički misionari koristili su i propagirali tada već zaboravljeno pismo, [[Korejska abeceda|korejske abecede]] ({{Kor|한글||Hangeul}}), koja je jednostavnija za učenje od kineskih znakova [[Hanja]]. U toku 19. stoljeća hangeul se proširio u obrazovanju naroda i postao nacionalno pismo Koreje. Istovremeno je time šireno i katoličanstvo, koristeći se hangeulom u svim crkvenim i drugim spisima. ==== Protestantizam ==== Nagodbom iz 1882, zapravo prisilom od strane [[SAD]]-a, Koreja se obavezala dozvoliti [[Misionarstvo|misionarske]] aktivnosti. Tako već 1885. u Seoul dolaze [[metodisti]]čki misionari [[Horace Underwood]] i [[Henry Appenzella]]<ref>[http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Korean_Martyrs#Protestant_Martyrs Horace Grant Underwood - biografija] {{en simbol}}</ref>, koji su 1886. osnovali do danas postojeću ''Seulsku crkvu Unije''.<ref>[http://www.seoulunionchurch.org/history.html Geschichte der seoul unionchurch]</ref> Iste godine održana su prva tajna [[Krštenje|krštenja]] Korejaca.<ref>[http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Horace_G._Underwood#Mission_work_and_educational_opportunities Biographie Underwoods] {{en simbol}}.</ref> Nekoliko godina ranije u Koreju su došli i [[Protestantizam|protestantski]] misionari, a najpoznatiji među njima bio je [[Robert Jermain Thomas]], koji je 1866. prokrijumčario [[Biblija|bibliju]] u Seoul. Osuđen je na [[smrtna kazna|smrt]] 1866. i [[pogubljenje|pogubljen]] u [[Pyongyang]]u. ==== [[Japanski kolonijalizam]] ==== Kolonizacijom Koreje od strane [[Japan]]a korejski kršćani su, (za razliku od japanskih, odbili zahtijevano poštovanje japanskog cara [[Tenno|Tenna]], smatrajući to [[idolopoklonstvo]]m. Ovim odbijanjem priznavanja [[car]]a došlo je do progona kršćana od strane Japanaca, što je zapravo i potpomoglo borbi za nezavisnost Koreje, u kojoj su učestvovali mnogi kršćani. Time se povećao broj [[Preobraćenje|preobraćenih]] Korejaca. Nakon 1945. broj kršćana povećao se zbog većeg broja izbjeglica iz Sjeverne Koreje. Danas oko 50% svih stanovnika Seoula pripada nekoj od kršćanskih denominacija. === Japanska kolonizacija === [[Datoteka:Groundbreaking ceremony of Gyeongbu Line at Busan, 1901.jpg|mini|Svečanost otvaranja [[Željeznička pruga Gyeongbu|željezničke pruge Gyeongbu]]]] [[Datoteka:Japanese General Government Building.jpg|mini|Sjedište japanske prefekture u Keijōu]] Otvaranje Koreje prema svijetu, pod pritiskom Japana, počelo je 24.&nbsp;februara 1876. Sljedećih godina otvaraju se [[diplomatija|diplomatska]] predstavništva i [[diplomatska misija|ambasade]] Japana i zemalja [[Zapadna Evropa|zapadne Evrope]]. Istovremeno se otvaraju i firme stranih investitora u Seoulu i razvija se trgovina s ostatkom svijeta. 1888. godine [[telegraf]]ski se povezuju [[Incheon]], [[Ŭiju]] i [[Busan]], a 1899. gradi se pruga [[Željeznička pruga Gyeongin|Gyeonginseon]] u pravcu Incheona, kao prva [[željeznička pruga]] u Koreji. Iste godine pušta se u pogon i [[Seulski tramvaji|električni tramvaj u Seoulu]]. Željeznička pruga [[Željeznička pruga Gyeongbu|Gyeongbu]] u pravcu [[Busan]]a otvara se 1.&nbsp;januara 1905. Broj stanovnika, koji je preko 200 godina iznosio oko 200.000, počinje rasti, tako da 1936. dostiže 730.000, a 1949. čak 1.418.000&nbsp;stanovnika. Japan [[Sporazum o japanskoj aneksiji Koreje|anektira]] Koreju 1910. i ona ulazi u okvir [[Japansko carstvo|Japanskog carstva]] kao [[Provincije Japanskog carstva|provincija]] ''Chōsen''. Glavni grad postaje ''Hanseong''. Službeno ime grada u kolonijalno vrijeme postaje ''Keijō'' ({{Kor|경성||Gyeongseong}}) {{jez-jap|京城}} i on je bio glavni grad istoimene [[Prefekture Japanskog carstva|prefekture]] [[Gyeongseong-bu]] ({{jez-jap|京城府}} - Keijō-fu). Japanske kolonijalne vlasti izgrađuju Seoul kao centar provincije te [[industrijalizacija|industrijaliziraju]] zemlju. Mijenja se [[arhitektura]], a grad postaje moderniji. Međutim, stanovništvo je podvgrnuto represalijama, pogotovo u vrijeme [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]]. [[Korejska kultura]] se potiskuje, muškarci se nasilno regrutiraju u [[Japanska vojska|japansku vojsku]], a žene odvode u ratna područja, gdje ih japanska vojska drži u [[bordel]]ima. Seljacima se oduzima zemlja, a Korejci se prinuđavaju da uzimaju japanska imena. U školama se uči samo [[japanski jezik]]. Nakon [[Kapitulacija Japana|kapitulacije Japana]] 15.&nbsp;augusta 1945. dijelovi Japanskog carstva postaju dio američke okupacijske zone, a u Seoulu je uspostavljeno sjedište američke vojne vlade u Koreji ([[USAMGIK]]). Godinu dana nakon oslobođenja grad dobija ime Seoul i to je prvo službeno spominjanje sadašnjeg imena grada. Osnivanjem [[Južna Koreja|Južne Koreje]] 15.&nbsp;augusta 1948. Seoul postaje glavni grad te se istovremeno izdvaja iz provincije [[Gyeonggi]] i dobija status posebnog grada, koji odgovara statusu [[Provincije Južne Koreje|korejske provincije]]. === Korejski rat === {{Glavni|Korejski rat}} Prelaskom [[Korejska demarkaciona linija|demarkacione linije]] [[25. juni|25.&nbsp;juna]] [[1950]]. od strane [[Korejska narodna armija|Sjevernokorejske armije]] ({{Kor|조선인민군|朝鮮人民軍|Joseon inmingun}}) ''(KNA)'' započeo je [[Korejski rat]]. Već nakon tri dana KNA je zauzela Seoul. [[Vojska Južne Koreje]] ''(VJK)'' ({{Kor|대한민국 국군|大韓民國 國軍|Daehanminguk gukgun}}) povukla se na kratki pojas oko [[Busan]]a. [[Rezolucija Vijeća sigurnosti UN-a broj 85|Rezolucijom]] [[Vijeće sigurnosti UN-a|Vijeća sigurnosti]] [[UN|Ujedinjenih naroda]] broj 85 donesena je odluka o intervenciji i iskrcavanju [[Mirovne trupe Ujedinjenih naroda|mirovnih trupa]] [[UN|Ujedinjenih nacija]] kod [[Incheon]]a (od kojih su 90% bile [[Vojska Sjedinjenih Američkih Država|američke jedinice]]), kojom su jedinice Korejske narodne armije zaustavljene u napredovanju. Borbe su nastavljene u gradu i nakon velikih gubitaka KNA, nakon tri dana, američki zapovjednik je 25.&nbsp;septembra objavio da je Seoul oslobođen, mada su se borbe i [[artiljerija|artiljerijska]] djelovanja u sjevernom dijelu grada nastavile. Nakon vojne pomoći [[Kineska vojska|kineske vojske]], američke i južnokorejske jedinice su 3.&nbsp;januara 1951. ponovo povukle iz Seoula. Istog dana Seoul je zauzela KNA. Kad je Seoul ponovo zauzet 14. marta, stanovništvo Seoula silom je odvedeno sa KNA u povlačenju. Grad je gotovo totalno porušen, a očevici su tvrdili da je Seoul bio razrušeniji od [[Berlin]]a nakon ulaska trupa [[Sovjetski savez|sovjetske]] [[Crvena armija|Crvene armije]]. Od početka rata do 1. augusta 1953. Busan je bio sjedište [[Vlada Južne Koreje|korejske vlade]], mada status glavnog grada Seoulu nikad nije promijenjen. === Savremeno doba === Nakon Korejskog rata počinje izgradnja i razvoj Seoula. U narednim godinama broj stanovnika brzo se povećava, tako da već 1963. prelazi granicu od 3 miliona. Istovremeno s uvođenjem petogodišnjeg plana od strane vojne uprave [[Park Chung-hee]]a napravljen je i plan razvoja i modernizacije Seoula. Uprava grada povjerena je direktno [[Premijer Južne Koreje|predsjedniku vlade]]. Izgled grada se mijenja i malo se polaže na tradicionalnu arhitekturu, tako da je danas, ako se izuzmu palače i hramovi, gotovo nemoguće naći građevinu u tradicionalnom korejskom arhitektonskom stilu. Stanovništvo se u početku koncentrira oko obala Hana, dok se u novije vrijeme naseljavaju okolni okruzi. Ovom izgradnjom Seoul postaje politički, kulturni i privredni centar Južne Koreje. S ukidanjem [[Seoulski tramvaji|tramvajskog saobraćaja]] 1968. počinje izgradnja [[Seulski metro|metroa]], tako da se prva linija otvara 15.&nbsp;augusta 1974. Metro se izgrađuje i dalje, tako da je povezan i sa drugim okolnim gradovima, kao i na zapadu sa [[Inčeonski metro|metroom u Incheonu]]. Grad je 1986. bio domaćin [[Azijske igre 1986.|10. azijskih]], a 1988. [[OI 1988.|24. ljetnih olimpijskih igara]]. Do 1991. [[gradonačelnik Seoula|gradonačelnika Seoula]] imenovao je [[Predsjednik Južne Koreje|predsjednik Koreje]], ali se otad članovi gradske skupštine i gradonačelnik biraju direktnim glasanjem. Proslava 600. godišnjice grada obilježena je zakopavanjem kapsule sa 600 predmeta koji se koriste u modernom životu na sjevernom obronku [[Namsan]]a. Brza izgradnja i vjerovatno nedostaci u gradnji prouzrokovali su nekoliko nesreća tokom 1990-ih u kojima je poginulo i povrijeđeno nekoliko stotina ljudi. Niz nesreća počeo je rušenjem mosta [[Seongsu]] na Hanu u oktobru 1994. kad su poginule 32 osobe, zatim su uslijedile dvije eksplozije [[plin]]a u zgradama s ukupno 113 mrtvih te samoobrušavanje zgrade Sampoong, u kojem je poginula 501 osoba, a povrijeđeno ih je 937. Za vrijeme održavanja [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2002.|SP-a u nogometu 2002.]] u Seoulu je odigrana prva utakmica, jedna utakmica grupne faze i jedno polufinale. Planovi korejskog predsjednika [[Roh Moo-hyun]]a da se sjedište vlasti premjesti u 120&nbsp;km udaljenu provinciju [[Chungcheongnam]] u područje grada [[Gongju]]a ili susjednog okruga [[Yeongi]] povučeni su nakon masovnih protesta i odluke Korejskog ustavnog suda od 21. oktobra 2004. i vlada je odustala od projekta decentralizacije, za koji bi u projektu izgradnje [[Sejong City]]ja od 2007. do 2030. bilo potrebno 45,6&nbsp;biliona [[Južnokorejski von|vona]]. == Demografija == {{Populacije kroz historiju|1428.|103.326|1660.|200.000|1881.|199.100|1899.|211.200|1902.|196.600|1910.|278.958|1920.|250.206|1930.|355.426|1940.|930.547|1949.|1.418.025|1952.|648.432|1960.|2.445.402|1970.|5.433.198|1980|8.364.379|1990.|10.612.577|2000.|10.231.217|2010.|9.794.304|title=Populacija Seoula od 1428.}} Seoul ima veliku gustoću naseljenosti, koja iznosi 18.042 stanovnika/km². Najnaseljeniji [[Okruzi Seoula|okrug]] je [[Yangcheon]] sa 26.400 stanovnika/km². Okrug s najviše stanovnika je [[Nowon (Seoul)|Nowon]] u sjevernom dijelu grada sa 633.934 stanovnika, a okrug s najmanjim brojem stanovnika je [[Jung-gu (Seoul)|Jung-gu]] u središtu grada. U Seoulu je krajem 2003. živjelo 102.882 osoba iz više od 90 zemalja svijeta, što odgovara 1% ukupnog stanovništva, što je u međunarodnim razmjerama dosta nisko. Najbrojnija grupa stranaca u Seoulu su [[Kinezi]] (52.572), [[Amerikanci]] (11.484) i [[Japanci]] (6.139). Dvije osnovne religije u Seoulu su [[kršćanstvo]] i [[budizam]]. Ostale religije su [[korejski šamanizam]] i [[konfučijanizam]]. Seoul je sjedište najveće svjetske kršćanske [[Pentekostalizam|pentekostalne]] zajednice, [[Crkve cjelovitog evanđelja Yoido|Crkva cjelovitog evanđelja Yoido]] sa oko 830.000 članova.<ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/node/21532340|title=South Korean mega-churches. For God and country|publisher=Economist|accessdate=2014-02-11|date=2011-10-15}}</ref> === Razvoj broja stanovnika === S porastom političkog, ekonomskog i kulturnog značaja Seoula, nakon završetka [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] i povlačenjem japanskih kolonijalinh snaga počinje nagli porast stanovništva u gradu, koji je uvjetovan doseljavanjem seoskog stanovništva u grad i okolne okruge. Razaranje grada u Korejskom ratu te haotični privredni i politički odnosi nakon rata doveli su do problema u infrastrukturi, koja nije mogla podnijeti tako visok broj stanovnika. Broj stanovnika se od početka Korejskog rata sa 1,4&nbsp;miliona smanjio na 650.000, a nakon završetka rata vraća se na milion, te se do 1980-ih povećava 10 puta i tako prelazi 10 miliona. Kod popisa stanovništva 2010. broj stanovnika blago je opao na 9.794.304. Početkom 1970-ih vođene su aktivnosti naseljavanja stanovništva na južnoj obali Hana. Rezultat tih pokušaja je porast broja stanovnika u tom dijelu sa 30% (1975) na gotovo 60% danas (2014). Težište demografske politike je da se stanovništvo naseljava u okolne gradove, što je dalo rezultate u 1980-im, otkad broj stanovnika stagnira. Okolni gradovi dobro su povezani mrežom [[autoput]]eva, autobuskih linija i metroom, a ta konglomeracija s oko 20 gradova po popisu iz 2010. broji 23.836.272 stanovnika. Podaci u tabeli su od 1955, zasnovani na rezultatima popisa stanovništva, a prijašnji podaci su procjene. === Razvoj stambene politike === Za razliku od gradova u urbanom području [[Evropa|Evrope]] i [[Sjeverna Amerika|Sjeverne Amerike]], [[urbanizacija]] Seoula nije se odvijala izgradnjom naselja u stilu porodičnih kuća, nego se razvoj odvijao izgradnjom višeporodičnih zgrada u predgrađima s velikom gustoćom naseljenosti. Gradnja često graniči s izrazito poljoprivrednim ili šumskim područjima. Doseljavanjem ruralnog stanovništva u potrazi za poslom, 1960-ih i 1970-ih, gradila su se gusto naseljena područja, najčešće ''crnom gradnjom'', te su time naseljena okolna područja Seoula. Izgrađena naselja, obično masivne gradnje s ciglom, vrlo se malo razlikuju od urbaniziranih područja regularne gradnje. Većina stanovništva počela se naseljavati u okolnim područjima te je došlo i do [[Fluktuacija|fluktuacije]] stanovništva iz središta grada u tadašnja predgrađa, prouzrokovane zagušenošću centra te visokim cijenama nekretnina. Ova su područja bila slabo priključena na komunalne usluge (kanalizacija, vodoopskrba i slično). U središtu grada građene su uglavnom zgrade od 5 do 10 spratova za porodice srednjih i visokih primanja, dok su stanovništvu s niskim primanjima te zgrade bile cjenovno nedostupne. U isto vrijeme dolazi do izgradnje saobraćajne infrastukture. Grade se i proširuju autoputevi, linije metroa se produžuju te se u novim, daljim, predgrađima naseljavaju grupe stanovništva viših primanja (umjetnici, poslovni ljudi, [[univerzitet]]ski [[profesor]]i i visokorangirani [[oficir]]i). U tim se područjima uvodi zabrana industrijske gradnje. Novi gradovi u provinciji [[Gyeonggi]] razvijaju se u [[Satelitski gradovi|satelitske gradove]] i zajedno sa Seoulom, [[Incheon]]im i [[Suwon]]om čine [[metropolitansko područje]] [[Sudogwon]]. == Politika == {{Glavni|Spisak gradonačelnika Seoula}} [[Datoteka:Logo of Seoul, South Korea.svg|mini|Grb Seoula]] [[Datoteka:Emblem of the National Assembly of Korea.svg|desno|mini|Grb Korejske narodne skupštine]] Uprava Seoula sastoji se od Skupštinskog vijeća i Seulske metropolitanske uprave. Gradsko vijeće sastoji se od 104 člana, čiji je izborni period 4 godine. Istovremeno se bira i gradonačelnik Seoula, čiji mandat traje 4 godine, a on rukovodi i Seulskom metropolitanskom upravom. Ranije je gradonačelnik postavljan od strane predsjednika Koreje, a sada se bira na izborima. Osim gradonačelnika, u upravi su i 3 zamjenika gradonačelnika: 2 za upravne, a 1 za političke poslove. Okruzi imaju visoku autonomiju, a njihovi se gradonačelnici od 1995. biraju na izborima. Sadašnji gradonačelnik je od 27.&nbsp;oktobra 2011. [[Park Won-soon]]. Naslijedio je [[Oh Se-hoon]]a, člana [[Velika narodna partija|Velike narodne partije]] (VNP), koji je upravu preuzeo 1.&nbsp;jula 2006. od svog prethodnika, [[Lee Myung-bak]]a, koji je vodio grad od 1.&nbsp;jula 2002. U augustu 2011. Oh Se-hoon, bivši profesor i [[advokat]], odstupio je nakon neuspjelog referenduma kojim se trebalo odlučiti o ukidanju subvencija i besplatne ishrane učenika u školama.<ref>{{cite web|url=http://www.nytimes.com/2011/08/27/world/asia/27korea.html|title=Seoul Mayor Resigns After Losing School Lunch Referendum|accessdate=6. 11. 2011|publisher=[[The New York Times]]}}</ref> Glavni problemi grada su onečišćenje [[zrak]]a i saobraćajna buka. Seoul ima najlošiji kvalitet zraka od svih glavnih gradova država članica [[OECD]]-a. Također, veliki problem je rušenje brze ceste iznad Cheonggyecheona, rukavca Hana, te vraćanje prirodnog toka rukavca. Cheonggyecheon, dug 3.670&nbsp;m, bio je 1961. zabetoniran i preko njega je napravljena brza cesta 1971. Obnovljen je 1.&nbsp;oktobra 2005. sa zelenilom u centru Seoula te je otvoren za javnost. === Korejski parlament === Sjedište [[Korejska narodna skupština|Korejske narodne skupštine]] ({{Kor|국회||Gukhoe}}) od 1948. nalazi se u seulskoj četvrti [[Yeouido-dong]] [[Okruzi Seoula|okruga]] [[Yeongdeungpo (Seoul)|Yeongdeungpo]]. === Diplomatska predstavništva === U Seoulu se nalazi 106 ambasada, dok neke države imaju svoje konzulate u drugim južnokorejskim gradovima. Ostale zemlje koje imaju diplomatske kontakte s Južnom Korejom (61) svoje diplomatske poslove obavljaju u [[Tokyo|Tokyju]] ili [[Peking]]u. [[Bosna i Hercegovina]] nema ambasadu ni konzulat u Seoulu, a Južnu Koreju nerezidentno pokriva [[Ambasada Bosne i Hercegovine u Tokiju|ambasada u Tokiju]].<ref>{{Cite web |url=http://www.mvp.gov.ba/ambasade_konzulati_misije/ambasade_konzulati_i_stalne_misije_bih/Default.aspx?template_id=16&s1=649&id=7016 |title=Ambasada BiH u Japanu |access-date=2015-04-28 |archive-date=2018-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180228094716/http://www.mvp.gov.ba/ambasade_konzulati_misije/ambasade_konzulati_i_stalne_misije_bih/Default.aspx?template_id=16&s1=649&id=7016 |url-status=dead }}</ref> == Kultura == === [[Pozorište]] i [[muzika]] === U Seoulu se organiziraju mnogobrojni kulturni događaji. Osim tradicionalne muzike, [[ples]]a i pozorišta, organiziraju se koncerti klasične moderne muzike, kao i savremene predstave. U Seoulu se nalaze mnogobrojna mala pozorišta, od kojih su neka i eksperimentalne prirode. Osim manjih bina, Seoul ima i veća pozorišta kao što su [[Korejsko narodno pozorište]] i [[Kulturni centar "Sejong"]]. ==== Korejsko narodno pozorište ==== {{Glavni|Korejsko narodno pozorište}} [[Korejsko narodno pozorište]] ({{Kor|국립극장||}}) osnovano je 1973. i ima sjedište na brežuljku [[Namsan]] u središtu Seoula. Sastoji se od državnog orkestra, nacionalne plesne grupe i nacionalne drame. Veća od dvije sale ima oko 1.500 mjesta i u njoj se organiziraju najvažnije kulturne aktivnosti grada i države. U manjoj se sali svake srijede u 19:00 održavaju koncerti tradicionalne muzike i plesa. Pozorište ima još jednu binu za eksperimentalne predstave te jedan otvoreni [[amfiteatar]] za neformalne priredbe. ==== Kulturni centar "Sejong" ==== {{Glavni|Kulturni centar Sejong}} Nazvan po korejskom kralju [[Sejong Veliki od Joseona|Sejongu]], Kulturni centar "Sejong" ({{Kor|세종문화회관||}}) ima veliku binu sa 4.000 mjesta, na kojoj se odvijaju koncerti, [[opera (muzika)|opere]] i velike strane muzičke produkcije. U manjoj sali obično nastupaju horovi. U njoj se održavaju i razna predavanja, a unutrašnji je dio moguće besplatno obići s pratnjom. Osim toga, održavaju se razne izložbe [[Kaligrafija|kaligrafije]], [[slikarstvo|slikarstva]] i drugih umjetničkih djelatnosti. === Muzeji === {{Glavni|Spisak seulskih muzeja}} [[Datoteka:National Museum of Korea (4).jpg|mini|lijevo|[[Korejski nacionalni muzej]]]] U Seoulu, kao kulturnom središtu države, nalaze se mnogobrojni [[muzej]]i, od kojih je najpoznatiji [[Korejski nacionalni muzej]], s preko 100.000 eksponata. Muzej je u oktobru 2005. preseljen u novi, veći prostor u park Yongsan u [[Yongsan (Seoul)|istoimenom okrugu]]. U njemu su, između ostalih, izloženi ostaci [[Keramika|keramike]] iz vremena kraljevstva Baekje, eksponati glinenih proizvoda iz vremena dinastije Silla, skulpture zlatnog [[Buda|Bude]], kaligrafska i slikarska djela iz vremena dinastija Goryeo i Joseon te muzej predstavlja panoramu korejske kulture. U ovom muzeju nalazi se poznato zvono [[Bosingak]], kulturno blago Koreje, nastalo za vrijeme dinastije Joseon. Ponavljanjem zvonjave zvona 33 puta u 4 ujutro najavljuje se otvaranje gradskih kapija, a one se zatvaraju u 19 sati sa 28 odzvona. Prvo zvono uništeno je u požaru 1455; drugo je izrađeno 1468. i do danas se čuva u muzeju. Zvono koje je trenutno u funkciji u ulici Jongno (a osim toga zvoni na smjeni stare u Novu godinu 33 puta) napravljeno je 1985, a paviljon je izgrađen 1985. U stražnjem području palače [[Gyeongbok]] nalazi se [[Nacionalni narodni muzej]], u kojem se mogu pogledati religiozni rituali [[Šamanizam|šamanizma]], tradicionalna kultura stanovanja, kućanski aparati, alati iz Koreje. Ukupno je izloženo oko 10.000 eksponata. U središtu grada nalazi se [[Memorijalni ratni muzej]], u kojem je izloženo oko 13.000 eksponata prvenstveno iz vremena Korejskog rata i ratne tehnologije tog vremena. U jednoj izložbenoj sali muzeja izložene su biste ratnih heroja korejske historije. U jednoj od hala prikazana je vojna nadmoć [[Vojska Sjeverne Koreje|vojske Sjeverne Koreje]], a u drugoj sali razvoj i historija [[Vojska Južne Koreje|Vojske Južne Koreje]]. U velikom vrtu muzeja, pored vojnih eksponata i oružja, nalazi se i spomenik kojim se obilježava učešće američkih i korejskih vojnika u [[Vijetnamski rat|Vijetnamskom ratu]]. Figura jednog starog ratnog korejskog jedrenjaka, [[Brod-kornjača|broda-kornjače]], izložena je u unutrašnjosti muzeja. === Građevine === Zbog važnosti grada i historijske uloge Seoula, u gradu se nalaze mnogobrojna kulturna dobra, počevši od iskopina iz [[kameno doba|kamenog doba]], [[nekropola]], hramova, carskih palača i tvrđava. Seoul ujedinjuje tradiciju s modernim dobom. Historijske građevine smještene su između modernih građevina i u manjim ulicama nalaze se mnogobrojni ostaci historije. ==== Palače ==== [[Datoteka:Seoul Deoksu-gung.jpg|mini|Tradicionalne građevina Deoksugung i moderna arhitektura u centru Seoula]] [[Datoteka:Injeongjeon (interior), Changdeokgung - Seoul, Korea.JPG|mini|links|Changdeokgung]] U Seoulu, kao glavnom gradu dinastije Joseon, nalazilo se 6 palača, od kojih je 5 sačuvano. Najpoznatije su Gyeongbokgung, Changdeokgung i [[Deoksugung]]. [[Gyeongbokgung]] ({{Kor|경복궁|景福宮|}}) izgrađena je 1394. povodom proglašenja Seoula glavnim gradom. Posebno je impresivna dvorana za prijem, ''Geunjeonggung''. Palača je za vrijeme Imdžinskog rata 1592. zapaljena, ali ne od strane Japanaca, već od robova koji su služili u palači. Obnovljena je 1856, ali zbog slabog ekonomskog stanja u zemlji, obnova je jako utjecala na slabljenje korejske privrede. Nakon 23 godine boravka u palači kralj se preselio iz nje u navodno sigurniji Deoksugung, nakon što je njegovu ženu, [[kraljica (vladavina i monarhija|kraljicu]] [[Myeongseong|Min]], ubio jedan plaćeni ubica 1895. Palača [[Changdeokgung]] ({{Kor|창덕궁|昌德宮|}}) građena je od 1405. do 1412. kao proširenje Gyeongbokgunga, ali je također porušena za vrijeme Imdžinskog rata. Nedugo nakon toga je obnovljena, mada do 1872. nije služila kao sjedište vlade. 1907. godine u nju se useljava posljednji korejski kralj, [[Sunjong]], koji je živio u njoj do svoje [[Abdikacija|abdikacije]] 1910. i smrti 1926. Kasnije su u njoj živjeli i članovi njegove porodice, sve do smrti posljednjeg od njih 1989. Palača je 1997. proglašena [[Svjetska baština|svjetskom baštinom]] [[UNESCO]]-a. Osim palače, posebno je značajan tajni vrt ''Biwon''. Palača [[Deoksugung]] ({{Kor|덕수궁|德壽宮||}}) izgrađena je u 15. stoljeću kao rezidencija unuka kralja [[Sejo od Joseona|Sejoa]]. Nakon razaranja svih palača u Imdžinskom ratu 1592. Deoksugung je služio kao rezidencija kraljeva do 1623. i ponovo 1897. nakon ubistva kraljice Min, do 1907. Iz vremena dinastije Goryeo poznate su još 2 palače: [[Changgyeonggung]] i nešto manja palača [[Unhyeongung]]. Na mjestu gdje se nekad nalazila [[Gyeonghuigung]] danas su parkiralište, [[Seulski historijski muzej]] i [[Seulski metropolitanski muzej umjetnosti]]. Glavna gradska kapija ''[[Heunghwamun]]'' premještena je 1988. i vraćena na prvobitno mjesto, a u palači su neki dijelovi rekonstruirani. Posjetiocima se nudi razgledanje kulturnih rituala korejske kulture, kao što su svečanost imenovanja državnih službenika iz vremena dinastije Joseon i smjena kraljevske garde i vjenčanje između kralja [[Gojeon]]a i kraljice Min. ==== Hramovi ==== [[Datoteka:Jogyesa.jpg|mini|[[Jogyesa]]]] Sjedište [[Budizam|budističkog]] reda u Koreji je u hramu [[Jogyesa]] ({{Kor|조계사|曹溪寺|}}). U glavnoj ulici pored hrama nalaze se mnogobrojne trgovine s religioznim rekvizitima. Jednom godišnje (8. dana četvtrtog mjeseca [[Kineski kalendar|kineskog kalendara]] održava se velika parada, kojom se obilježava Budin rođendan. U religioznoj procesiji učestvuje oko 100.000 ljudi u tradicionalnim nošnjama iz mnogih zemalja. Drugi veći hram je [[Bongeunsa]] ({{Kor|봉은사|奉恩寺|}}). Izgrađen je 794. u vrijeme dinastije Silla te je u 15. stoljeću bio centar [[zen budizam|zen-budizma]]. Izgrađen je pored groba kralja [[Seongjong]]a, a 1562. premješten pored današnjeg [[Svjetski trgovački centar Seoul|Svjetskog trgovačkog centra]]. Pored hrama nalazi se zanimljiva kolekcija drvnih ukrasa ispisanih kaligrafijom. Hram je nekoliko puta gorio i većina zgrada izgrađena je u novije doba. Hram [[Bongwonsa]] ({{Kor|봉원사|奉元寺|}}) izgrađen je 889, u trećoj godini vladavine kraljice [[Jinseong]] iz dinastije Silla, a po planovima monaha To-seona. Prvobitna lokacija hrama bila je u blizini [[Univerzitet Yonsei|Univerziteta Yonsei]]. 1728. godine premješten je na stražnji ulaz današnjeg univerziteta [[univerzitet Ewha|Ewha]]. Svakog vikenda održava se ritual [[Yeongsanjae]], na način kako je Buda izučavao [[Lotos sutra|Lotos sutru]] po [[mahajana]] budizmu. Bongwonsa je glavni hram budističke sekte [[Taego]] u Seoulu. Jedna posebnost ove sekte je da se monasi mogu ženiti. ==== Vjerski objekti ==== [[Datoteka:Myeongdongchurch.jpg|mini|[[Katedrala Myeongdong]]]] [[Datoteka:Jongmyo-Jeongjeon.jpg|mini|[[Svetište Jongmyo]], [[Svjetska baština]] Koreje]] {{Glavni|Spisak vjerskih objekata u Seoulu}} <!--Prebaciti u članak "Spisak vjerskih objekata u Seoulu" {{Glavni|Spisak budističkih hramova u Seoulu}} {{Glavni|Spisak katoličkih crkava u Seoulu}} {{Glavni|Spisak protestantskih crkava u Seoulu}} --> [[Katedrala Myeongdong]] ({{Kor|명동대성당|明洞大聖堂|Myeongdong Daeseongdang}}) simbol je gradske četvrti [[Myeongdong-dong|Myeongdong]] u [[Okruzi Seoula|okrugu]] [[Jung (Seoul)|Jung]] i najveća katolička crkva izgrađena 1883, koja je ujedno i simbol katoličanstva u Koreji. U Seoulu je sjedište [[Seulska nadbiskupija|Seulske nadbiskupije]], koju je 9. septembra 1831. osnovao [[papa]] [[Grgur XVI]]. Osim katedrale, u Seoulu se nalaze i mnogobrojni vjerski objekti drugih religijskih pravaca, a jedan od poznatijih je [[Wongudan]] ({{Kor|원구단|圜丘壇/圓丘壇/祭天壇|Won(-)gudan}}), žrtveni oltar gdje su korejski vladari prinosili žrtve u vrijeme [[Tri kraljevstva Koreje]] (Goguryeo, Baekje i Silla). Nakon usvajanja [[konfučijanizam|konfučijanizma]] u vrijeme dinastije Joseon u 14. stoljeću izgrađuju se mnoga svetišta, čime potomci kraljevske porodice nastavljaju tradiciju spomena na pretke gradeći hram [[Jongmyo]] ({{Kor|종묘|宗廟|}}). To je ujedno i najstarije kraljevsko konfučijansko svetište. Osim Jongmya, poznati su i hramovi [[Munmyo]] ({{Kor|문묘|文廟|}}) i [[Dongmyo]] ({{Kor|동관왕묘|東關王廟|}}). Iako je budizam suzbijan u vrijeme dinastije Joseon, izgrađen je budistički hram [[Jogyesa]] ({{Kor|조계사|曹溪寺|}}), koji je sjedište korejskog budističkog reda [[Jogye]]. Ostali veliki budistički hramovi su [[Hwagyesa]] i [[Bongeunsa]]. Postoje i mnoge [[Protestantizam|protestantske]] crkve u Seoulu. Najstarija protestanska crkva je [[Prezbiterijanska crkva Seosomun]] ({{Kor|서소문교회||}}), koju je 1946. izgradio [[Kim Dong-Chul]], izbjeglica iz Sjeverne Koreje. Nalazi se u četvrti [[Seosomun]] u [[Okruzi Seoula|okrugu]] [[Jung (Seoul)|Jung]]. Osim [[Prezbiterijanstvo|prezbiterijanaca]], u Seoulu su zastupljeni i [[metodisti]], [[Baptizam|baptisti]] i [[luteranizam|luterani]]. [[Seulska središnja džamija]] ({{Kor|서울 중앙 성원|서울 中央 聖院|Seoul Jung-ang Seongweon}}) jedina je [[džamija]] u Seoulu. Otvorena je 1976. u četvrti [[Itaewon]] u okrugu [[Yongsan (Seoul)|Yongsan]] na desnoj obali Hana. Molitve se vrše na [[engleski jezik|engleskom]], [[arapski jezik|arapskom]] i korejskom jeziku. Većina vjernika je [[Arapi|arapskog]], [[Indija|indijskog]], [[pakistan]]skog ili [[Turska|turskog]] porijekla. ==== Tvrđave ==== [[Datoteka:Khitai5.jpg|desno|mini|Komandni dio tvrđave Namhansanseong]] [[Datoteka:Korea-Bukhansan-19.jpg|desno|mini|Tvrđava Bukhansanseong]] Oko 30&nbsp;km jugoistočno od Seoula nalazi se tvrđava [[Namhansanseong]] ({{Kor|남한산성|南漢山城|}}) (''Brdska tvrđava južno od Hana''), omiljeno izletište stanovnika grada. Tvrđava je povezana [[Seulski metro|metroom]] i stanicom [[Namhansanseong (stanica metroa)|Namhansanseong]]. Izgrađena je prije 2.000 godina za vrijeme dinastije Baekje i sastoji se od oko 8&nbsp;km dugog i mjestimično do 7 m visokog zida. Većina postojećih sadašnjih građevina potječe iz 17. i 18. stoljeća, kada se tvrđava koristila za odbranu od kineskih agresora za vrijeme dinastije Joseon. U tvrđavi je 1637. kapitulirao kralj [[Injo]] sa 14.000 vojnika u borbi protiv [[Mandžurci|Mandžuraca]], nakon čega je Koreja potpala pod vlast Mandžurije. Tvrđava [[Bukhansanseong]] ({{Kor|북한산성|北漢山城|}}) (''Brdska tvrđava sjeverno od Hana''), na sjeveru grada, druga je važnija antička tvrđava u Seoulu. Izgrađena je na obroncima [[Bukhan]]a, otprilike u isto vrijeme, kao i Namhansanseong, za dinastije Baekje i nekoliko puta bila je napadnuta. Nakon napada kineske vojske u 16. stoljeću (dinastija [[Ming]]) korejski kralj dao je dodatno izgraditi tvrđavu. Za vrijeme Korejskog rata tvrđava je djelomično porušena, a u poslijeratnom periodu je restaurirana. ==== Nekropole ==== Grobnica [[Gwangneung]] ({{Kor|광릉}}), u kojoj su sahranjeni korejski kralj [[Sejo]] i njegova žena kraljica [[Yun Chon-hi]], jedna je od grobnica u Seoulu s najvišim umjetničkim i slikarskim nivoom. Nekropola se nalazi 28&nbsp;km sjeveroistočno od grada, odmah iza [[Uijongbu]]a, dok su grobovi skriveni u dubokoj šumi. Grobovi trećeg ([[Taejong]]) i 24. kralja ([[Heonjong]]) iz dinastije Joseon nalaze se u [[Hongneung]]u ({{kor|홍릉}}) u četvrti [[Naekok-dong]] na jugoistoku Seoula. U blizini se nalaze i grobovi kralja Taejonga, kraljice [[Wonkyong]], kralja [[Sunjo]]a i kraljice [[Sunwon]]. Većina grobova okružena je [[granit]]nim figurama, koje prikazuju vazale kraljeva, kao i životinje iz korejskih [[mit]]skih predanja. Svake godine 8. maja održava se ceremonija [[chesa]], koju vode potomci dinastije Joseon. === Parkovi === {{Glavni|Spisak seulskih parkova}} [[Datoteka:Korea-Seoul-Cheonggyecheon-2008-01.jpg|mini|Cheonggyecheon 2008.]] Brežuljak i park [[Namsan (Seoul)|Namsan]] jedna je od najljepših [[priroda|prirodnih]] [[oaza]] u središtu grada. Sastoji se od parka, botaničkog vrta, jednog osmougaonog paviljona i muzejskog sela, u kojem se nalazi 5 tradicionalnih korejskih kuća ([[hanok]]). Na najvišoj tački brežuljka nalazi se [[Toranj N Seoul]], s rotirajućim restoranom na vrhu. U podnožju brežuljka nalazi se [[Korejsko narodno pozorište]], [[Goetheov institut]], biblioteka Namsan i botanički vrt. Iza palače [[Changdeok]] nalazi se "tajni vrt", nazvan i [[Biwon]], privatni vrt kraljevske porodice. Park se sastoji od pošumljenih brežuljaka, paviljona, staza sa barama i mostovima. U parku su ucrtane konture korejskog poluostrva (''Bandoji''). Paviljon iz 16. stoljeća napravljen je kako bi kralj [[Injo]] mogao loviti ribu. Kompleks [[Naksonjae]] je povodom održavanja kraljevskih ceremonija otvoren za javnost dvaput godišnje. Park [[Seonyudo]] nalazi se na malom otoku na Hanu i sastoji se od parka za igranje, osmatračnica, nekoliko bara i botaničkog vrta. Park [[Seoul Forest]] u [[Ttukseom]]u nalazi se u blizini Hana i dostupan je [[Seulski metro|metro]]om {{Seoulski metro|s02}} i stanicom [[Ttukseom (stanica metroa)|Ttukseom]]. Pored zelenih površina, velikog igrališta i [[biciklizam|biciklističih]] staza, tu je i izložba fotografija čije su teme [[šuma|šume]] i mnoge divlje [[životinje]]. Park je otvoren 1983. i u njemu se nalazi spomenik [[Samjeondo]] iz vremena dinastije [[Dinastija Qing|Qing]], izgrađen 1639. Jedini [[nacionalni park]] u Seoulu je [[Bukhansan]], u kojem se nalaze mnogobrojni budistički hramovi s rijetkim životinjama iz brdskih krajeva Koreje. Do 2015. u seulskom okrugu [[Yongsan (Seoul)|Yongsan]] bit će završen veliki park, koji se nakon preseljenja američke vojne baze u [[Pyeongtaek]] 2008. prostire na 2,9&nbsp;km².<ref>The Korea Times: [http://times.hankooki.com/lpage/nation/200607/kt2006072118191511970.htm Uri Party Moves to Inspect US Base Return Accord]{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 21. 7. 2006 {{en simbol}}</ref><ref>Dong-a Ilbo: [http://english.donga.com/srv/service.php3?bicode=050000&biid=2006100396068 No Commercial Complex in Yongsan Park], 3. 10. 2006 {{en simbol}}</ref> === Sport === [[Datoteka:Seoul Olympic Swimming Pool.jpg|mini|desno|Olipmijski plivački stadion]] U Seoulu se nalazi oko 12.000 sportskih objekata, koji uglavnom imaju komercijalni karakter. Oko 700 objekata je pod upravom grada ili su interna sportska borilišta. Ukupno postoji 28 objekata pod upravom grada, od kojih su 4 za [[nogomet]], [[bejzbol]] i [[atletika|atletiku]]. Deset od 25 okruga posjeduje vlastite sportske centre, dok 4 okruga izgrađuju slične objekte. Najpoznatiji sportski centri su [[Sportski kompleks Jamsil]] u okrugu [[Songpa (Seoul)|Songpa]], koji se prostire na površini od oko 0,6&nbsp;km². Ovdje su se održale [[Azijske igre 1986]], [[OI 1988.|Ljetne olimpijske igre 1988.]] te [[Paraolimpijske ljetne igre 1988.]] Sastoji se od [[Olimpijski stadion Jamsil|Olimpijskog stadiona Jamsil]], kapaciteta 100.000 gledalaca, stadiona za [[bejzbol]], plivačkog bazena, sportske dvorane i sportskog terena za učenike. U blizini se nalazi i [[Olimpijski park Seoul]] s [[velodrom]]om, [[tenis]]kim terenima i terenima za druge sportove. Nacionalni sport Koreje je [[tekvando]], a [[Kukkiwon]], sjedište Svjetskog centra za obrazovanje u tom sportu, nalazi se u Seoulu, kao i sjedište [[Svjetska tekvando federacija|Svjetske tekvando federacije]] (WTF). ==== Sportski klubovi ==== ===== Nogomet ===== * '''Muškarci''' {| class="wikitable" style="text-align:left; font-size: 90%; width:66%" |- ! Nivo ! Liga ! Klub ! Stadion |- | Prva nogometna liga | [[K League Classic]] | [[FC Seoul]] | [[Seoul World Cup Stadium]] |- | Druga nogometna liga | [[K League Challenge]] | [[Seoul E-Land FC]] | [[Olimpijski stadion (Seoul)|Olimpijski stadion]] |- | rowspan="3"| Četvrta nogometna liga | rowspan="3"| [[Challengers League]] | [[Seoul United FC|Seoul United]] | [[Stadion Madeul]] |- | [[Seoul FC Martyrs]] | [[Stadion Gangbuk]] |- | [[Jungnang Chorus Mustang FC|Jungnang Chorus Mustang]] | Jungnang Public Ground |} * '''Žene''' {| class="wikitable" style="text-align:left; font-size: 90%; width:66%" |- ! Nivo ! Liga ! Klub ! Stadion |- | Prva nogometna liga | [[WK-League]] | [[Seoul Amazones|Seoul Metropolitan Government FC]] | |} ===== Bejzbol ===== U Seoulu postoje tri profesionalna bejzbolska kluba, koji se takmiče pod okriljem [[Korejska bejzbolska organizacija|Korejske bejzbolske organizacije]] ({{Kor| 한국야구위원회|韓國野球委員會|Han-guk Yagu Wiwonhoe}}): [[Doosan Bears]], [[LG Twins]] i [[Nexen Heroes]]. ===== Košarka ===== Dva najpoznatija [[košarka]]ška tima u Seoulu su [[Seoul SK Knights]] i [[Seoul Samsung Thunders]]. === Izletišta === [[Datoteka:Korea-Seoul-Inwangsan-19.jpg|mini|Inwangsan]] Na južnom rubu grada nalazi se brdo [[Gwanaksan]], omiljeno izletište stanovnika Seoula, s najvišom tačkom na 632&nbsp;m. Zbog svoje ljepote često se naziva drugim najljepšim korejskim brdom, odmah nakon [[Kŭmgangsan]]a, te Gwanaksan po njemu nazivaju ''Sogeumgang'' (Mali Kŭmgang) ili ''Seogeumgang'' (Zapadni Kŭmgang). Brdo je gusto pošumljeno, a po njemu vode mnogi izletnički putovi. Početak izletišta obično je kod [[Državni univerzitet Seoul|Državnog univerziteta Seoul]], a do samog vrha potrebno je 4 do 5 sati [[pješačenje|pješačenja]]. Na vrhu se nalazi [[radar]]ska stanica, budistički hram [[Wongaksa]] i svetište [[Yeonjuam]], koje je 1394. izgradio kralj [[Taejo]] iz dinastije Joseon u vrijeme premještanja korejskog glavnog grada u Seoul. Osim Gwanaksana, u središtu grada u okruzima [[Jongno (Seoul)|Jongno]] i [[Seodaemun (Seoul)|Seodaemun]] nalazi se brdo [[Inwangsan]] (338&nbsp;m), do čijeg vrha vode stepenice. U maju 2011. otvoren je najveći [[plutajući otok (Seul)|plutajući otok]] na svijetu. To je park sa mnogobrojnim [[restoran]]ima, dvoranama za svečanosti i terenima za sportove na vodi. U izgradnju otoka uloženo je oko 63 miliona [[Euro|eura]].<ref>[http://www.spiegel.de/reise/fernweh/0,1518,763643,00.html Seoul eröffnet größte schwimmende Insel der Welt {{de}}]</ref> === Manifestacije === U svetištu [[Sungkyunkwan]], koje se nalazi na [[Univezitet Sungkyunkwan|istoimenom univezitetu]], sjeveroistočno od Biwona, dvaput godišnje (1. februara i 1. augusta po [[lunarni kalendar|lunarnom kalendaru]]), održava se religijska ceremonija u čast [[Konfučije|Konfučija]], na čijim je religijskim osnovama nastala dinastija Joseon. Po lunarnom kalendaru, svakog 8. aprila slavi se [[Buda|Budin]] rođendan, kao Praznik lampiona. Povodom tog praznika budistički hramovi kite se [[lampion]]ima i održava se procesija s lampionoma od trga [[Yeouido]] do hrama [[Jogyesa]]. Prve subote u maju, u svetištu [[Jongmyo]], održava se ceremonija ''[[Jongmyo Daeje]]'', kada se procesijom i ritualom časti odaje počast kraljicama i kraljevima dinastije Joseon. === Festivali === [[Datoteka:Hi.Seoul.Festival.02.jpg|mini|desno|Festival "Hi! Seoul"]] U oktobru 2012. u dvorani [[Dvorana KBS|KBS]] održan je međunarodni muzički festival [[ABU TV Song Festival 2012.|ABU TV i radijski festival]] u organizaciji [[Azijska radiodifuzijska unija|Azijske radiodifuzijske unije]] (ABU).<ref>{{cite web|title=ABU TV and Radio Song Festivals 2012|url=http://esckaz.com/2012/abu.htm|publisher=ESCKAZ.com|accessdate=17. 8. 2012}}</ref><ref>{{cite web|title=ABU GA Seoul 2012|url=http://www.abu2012seoul.com/|publisher=Asia-Pacific Broadcasting Union|accessdate=17. 8. 2012|archive-date=2013-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20130303011118/http://www.abu2012seoul.com/|url-status=dead}}</ref> Festival ''[[Hi! Seoul]]'' je kulturni festival koji se od 2003. održava 4 puta godišnje početkom svakog godišnjeg doba. Festival je posvećen historiji i kulturnoj tradiciji Koreje i Seoula. === Kulinarski specijaliteti === Seoul nema poseban kulinarski specijalitet po kojem bi bio poznat, ali u gradu postoji veliki izbor jela, kako [[Korejska kuhinja|korejske kuhinje]], tako i ostalih međunarodnih kuhinja. Hrana i usluge u restoranima zapadnih kuhinja relativno su skupe, izuzevši međunarodne restorane [[brze hrane]] ({{En|fast food}}), gdje se cijene kreću u rangu cijena u evropskim gradovima. Omiljeni su ulični restorani, u kojima se mogu dobiti tradicionalni korejski specijaliteti [[bulgogi]], [[samgyeopsal]] i [[galbi]], mali pečeni komadi mesa u raznim umacima s povrćem. U regionu Seoula poznate su varijante [[kimchi]]ja zvane ''sokbatyi'' i ''chunggak''. Ukiseljeno povrće ''kimchi'', najčešće kiseli [[kupus]] s ljutom paprikom, gotovo je stalni prilog u korejskoj kuhinji. ''Chunggak'' je ukiseljeni [[hren]] izrezan na manje komade. <center><gallery> Datoteka:Korean food 8.jpg|[[Samgyeopsal]] Datoteka:Korean.cuisine-Bulgogi-01.jpg|[[Bulgogi]] Datoteka:Korean.food-Galbi-03.jpg|[[Galbi]] Datoteka:Kimchi with Tofu.jpg|[[Kimchi]] s [[tofu]]om </gallery></center> === Trgovine === Najveće mjesto za kupovinu u gradu je tržni centar Dongdaemun, koji se nalazi u blizini istoimene istočne stare gradske kapije. Prostire se na oko 10 blokova, a moguće je naći elektrotehničke proizvode, obuću, odjeću, namještaj, kao i sve ostale neophodne stvari. Turističko odredište je [[Namdaemun Sijang]], koji se nalazi istočno od južne kapije. Suvenirnice i tradicionalni korejski restorani nalaze se u tržnom centru [[Namdaemun]]. Pored velikih tržnih centara, postoje mnoge robne kuće i cijele poslovne ulice u kojima se smještene razne trgovine. Jedna od poznatijih ulica je [[Shinsegae]], koja se nalazi preko puta Korejske banke. U ulici Samil-nou u blizini Cheonggyecheona nalazi se trgovina ''Printemps''. Antikviteti i suveniri prodaju se u gradskoj četvrti [[Insa-dong]] (okrug [[Jongno (Seoul)|Jongno]]). Čitave trgovinske ulice u okrugu Jongno izgrađene su ispod avenije [[Euljiro]] te hotela ''Westin Chosun'', ''Lotte'' i ''Plaza''. ''Sogong Arcade'' počinje ispod hotela Plaza, pa se proteže ispod hotela ''Chosun'' i završava robnom kućom ''Cosmos'' u četvrti [[Myongdong]] u okrugu [[Jung (Seoul)|Jung]]. ''Hoehyon Arcade'' počinje od glavne seulske pošte i završava se tek kod ulice [[Toegyero]]. U ovim podzemim trgovinama moguće je naći odjeću, nakit, [[knjiga|knjige]], [[računar]]e, [[kamera|kamere]], suvenire i reprodukcije starog porculana. == Privreda i infrastruktura == === Privreda === [[Datoteka:Seoul-COEX.jpg|mini|COEX]] Modernizacija Seoula započela je po završetku Korejskog rata te je svoj vrhunac doživjela 1990-ih. Karakteristike privrednog razvoja su prelazak u industrijsko društvo i brzi privredni rast. Između 1989. i 1998. privreda Južne Koreje rasla je prosječno 11,6%, u čemu je učešće privrednih objekata u Seoulu bilo najveće. [[Nezaposlenost|Stopa nezaposlenosti]] 1997. bila je samo 2,7%. [[Istočnoazijska ekonomska kriza|Privredna kriza iz 1997]], koja je potresla velike dijelove Azije, povećala je stopu nezaposlenosti na 9%, a [[Bruto domaći proizvod|BDP]] Južne Koreje spao je na 5,5%. Nakon toga korejska privreda se počela oporavljati i nastavila je sa brzim razvojem. U Seoulu se nalazi veliki broj industrijskih postrojenja kao što su fabrika [[mobitel]]a [[Pantech Curitel]], opskrbljivač energijom [[Korea Electric Power Corporation]], industrijski koncerni [[Daewoo]] i [[Samsung]], koncern mašinske industrije [[Hyundai]], mješoviti koncern [[SK Group]] i korporacija [[LG (korporacija)|LG]]. Važniji industrijski proizvodi su [[tekstil]] i odjeća, hemijski proizvodi, električni i elektronički aparati, mašine i štampači. Od ukupno 75.285 firmi, 1999. godine samo su 232 zapošljavale više od 200 radnika, a ostale firme bili su pogoni srednje veličine te firme koje u prosjeku zapošljavaju 6 osoba. Najvažnije industrijsko područje je ''Korea Export Industrial Complex'' (''Guro Industrial Complex'') u okrugu [[Guro (Seoul)|Guro]], gdje su na površini od 1,98&nbsp;km² smještene 474 firme, koje zapošljavaju 25.111 radnika, a uglavnom su zastupljeni pogoni montaže te fabrike [[papir]]a. U okolnim poljoprivrednim područjima uzgajaju se [[soja]], [[pšenica]] i [[proso]]. Destilerija [[Jinro]] proizvodi [[alkohol]]no piće, [[soju]] (čit. ''sodžu''), koje je najprodavanije alkoholno piće na svijetu.<ref name="bestselling">{{cite news|url=http://travel.cnn.com/seoul/drink/soju-most-sold-drink-world-930177|title=It's official: Jinro soju is the world's best-selling liquor|date=2012-06-12|publisher=CNN Travel|accessdate=29. 4. 2013}}</ref> Poznati proizvođači [[Pivo|piva]] su [[Pivara Hite]] (ujedinjena u koncern Jinro) i [[Orijentalna pivara]].<ref name=economist>{{cite news|title=Fiery food, boring beer|url=http://www.economist.com/news/business/21567120-dull-duopoly-crushes-microbrewers-fiery-food-boring-beer|publisher=The Economist|accessdate=24. 4. 2013|date=24. 11. 2012}}</ref> Ostale firme prehrambene industrije su [[Seulska mljekara]], [[Nongshim Group]] i [[Lotte]]. Za uvoz i izvoz robe koristi se luka u [[Incheon]]u na obali [[Žuto more|Žutog mora]]. Prednost Seoula je centralni položaj između Kine i Japana, koji su udaljeni samo 2 sata leta, dok su drugi finansijski i industrijski centri Azije ([[Indonezija]], [[Tajland]] i [[Filipini]]) udaljeni samo 5 sati leta. Centralizacijom, koja je započela još u vrijeme japanske kolonizacije, Seoul je postao najznačajnije središte industrije i uslužnih djelatnosti, a u gradu se nalaze najvažnije upravne i finansijske službe zemlje. Sve veće banke, osiguranja i trgovinske firme Južne Koreje imaju sjedište u Seoulu. === Saobraćaj === [[Datoteka:Seoul-station-concourse.jpg|mini|[[Željeznička stanica Seoul]]]] [[Datoteka:AREX EMU2000.jpg|mini|ldesno|Linije metroa AREX između Međunarodnog aerodroma Incheon i Seoula]] ==== Zračni saobraćaj ==== Seoul ima dva aerodroma: [[Međunarodni aerodrom Incheon]] (IIA) i [[Aerodrom Gimpo|Gimpo]] (GMP). Međunarodni aerodrom Incheon ({{Kor|인천국제공항|仁川國際空港|Incheon Gukje Gonghang}}) otvoren je 2001, kad je preuzeo ulogu glavnog međunarodnog aerodroma Seoula. Nalazi se 50&nbsp;km zapadno od grada na otoku [[Yeongjongdo]] i sa Seoulom je povezan autoputem, mrežom autobuskih linija i od 2008. linijom [[Seulski metro|metroa]] {{Seoulski metro|arx}}. Također je povezan željeznicom s Aerodromom Gimpo. Aerodrom je 2013. primio 41.482.828 putnika. Gimpo ({{Kor|김포국제공항|金浦國際空港|Gimpogukjegonghang}}) do 2001. služio je kao međunarodni aerodrom, a sada se koristi uglavnom za letove unutar Južne Koreje. 2006. godine imao je 13.766.388 putnika.<ref name="aci">{{Cite web |title=ACI |url=http://www.airports.org/ |access-date=2015-04-28 |archive-date=2012-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120526062436/http://www.airports.org/ |dead-url=yes }}</ref> Nalazi se 18&nbsp;km od Seoula. ==== Željeznički saobraćaj ==== U gradu se nalaze dvije veće željezničke stanice: [[Željeznička stanica Seoul]] i [[Željeznička stanica Yongsan|Yongsan]]. Glavna, Željeznička stanica Seoul, izgrađena je za vrijeme japanske okupacije, a dograđena je 1989. i 1990. Uprkos dogradnji, zbog preopterećenosti se morala izgraditi nova stanica Yongsan, koja je otvorena 2004. Grad je željezničkim saobraćajem dobro povezan s okolnim gradovima, pogotovo s onima na jugu zemlje. Od 30.&nbsp;marta 2004. firma [[Korea Train Express]] (KTX) pustila je u promet prvu [[Brzi voz|brzu željeznicu]] na relaciji između Seoula i [[Busan]]a, s najvećom brzinom od 305&nbsp;km/h, čime je Južna Koreja postala prva država u Aziji koja je iskoristila francusku tehnologiju ''brzog voza'' (TGV). ==== Cestovni saobraćaj ==== Gustom mrežom autoputeva Seoul je autobuskim saobraćajem povezan sa gotovo svim većim gradovima Južne Koreje te su [[autobus]]i dobra alternativa za željeznički saobraćaj u Koreji. Većina ''ekspresnih autobuskih linija'' kreće sa stanice [[Autobuski terminal Gangnam|Gangnam]] na jugu grada, nekoliko linija s istočnog terminala [[Autobuski terminal Dong|Dong]], a nekoliko sa sjevernog terminala [[Autobuski terminal Sangbong|Sangbong]]. Od oko 70 linija koje povezuju Seoul sa drugim gradovima, većina ih vozi u intervalu od jednog sata, dok važnije linije voze i u intervalima od 10-20 minuta. Pored normalnih linija, koje voze od 6 do 21 h, postoje i noćne linije od 21 h do 2 h. Osim ovih brzih linija, koje uglavnom saobraćaju autoputevima, postoje i međugradski autobusi, koji ulaze i u manje gradove i ne voze autoputevima te su im uglavnom povoljnije cijene u odnosu na ekspresne autobuse. ==== Gradski saobraćaj ==== [[Datoteka:Sejong-ro in Jongno-gu 2012.jpg|thumb|Sejongno 2012]] Cestovna mreža u Seoulu dobro je izgrađena. Osim 6 autoputeva, iz centra grada pruža se 19 ulica u svim pravcima, a sami centar okružuju tri cestovna prstena. Ukupna dužina saobraćajnica 1999. bila je 7.801&nbsp;km. Sve važnije ceste su višetračne, a najšira je [[Sejongno]] sa 20&nbsp;voznih traka. Uprkos takvoj mreži, u gradu su česti zastoji i kolone, prouzrokovani velikom gustoćom saobraćaja i niskom [[ekologija|ekološkom]] sviješću, što dovodi do visokog zagađenja zraka. Vozne karte za autobus i metro relativno su niske u odnosu na evropske cijene i u zavisnosti su od rastojanja. Međutim, u Seoulu ne postoje mjesečne ili sedmične karte te se plaćanje vrši obično čip-kartama (tzv. ''[[T-Money]]''), koje mogu memorizirati novčane iznose do 500.000 [[južnokorejski vona|vona]]. Plaćanje se vrši čip-kartom, s koje se elektroničkim putem automatski skida određeni iznos. Ove karte mogu služiti i u druge svrhe te se njima mogu plaćati usluge i kupovati roba u nekim trgovimama.<ref>Korea Tourism Organization: [http://german.visitkorea.or.kr/ger/TR/TR_GE_2_3.jsp Informationen zum koreanischen Verkehrssystem: U-Bahn, Flughafenbusse & Stadtbusse, Taxis und Züge. Verkehrsinformationen für Jedermann!]; pristupljeno: 10. 11. 2011 {{de}}</ref><ref>Korea Smart Card Co.: [http://www.t-money.co.kr/jsp/newpub/oversea/english/eng_index.jsp T-money World] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140712154421/http://www.t-money.co.kr/jsp/newpub/oversea/english/eng_index.jsp |date=2014-07-12 }}; pristupljeno: 10. 11. 2011 {{en simbol}}</ref> Autobuske karte nije moguće koristiti u metrou i koriste se samo u prevozu autobusom. ===== Metro ===== {{Glavni|Seulski metro}} [[Datoteka:South Korea subway logo.svg|desno|120px|mini|Logo Seulskog metroa]] Optimalno prevezno sredstvo u Seoulu je [[Seulski metro|metro]] ({{Kor|서울 지하철|}}). Prva dionica puštena je u promet 15.&nbsp;augusta 1974. Danas je ukupna dužina metroa 433&nbsp;km, a metro se neprekidno dograđuje. Vozovi metroa voze svaki dan od 5:30&nbsp;h do 23:30, obično u intervalima od 4-6&nbsp;minuta, a u dijelu dana s najvećim brojem putnika (tzv. ''špici'') svake 3-4&nbsp;minute. Dnevno seulski metro koristi oko 3 miliona putnika, dok ih godišnje preveze oko 2 i po milijarde, te je najfrekventniji metro na svijetu. Mreža metroa sastoji se od 9 linija, kojima upravljaju 4 firme: [[Seoul Metro]], [[Seoul Metropolitan Rapid Transit Corporation]] (SMRT), [[Korail]] i [[Metro 9]] (Veolia Transport). Linije metroa obilježene su definiranim bojama što strancima, koji ne poznaju korejsko pismo, omogućava lakše snalaženje. Ime naredne stanice oglašava se na displeju u metrou, te objavljivanjem naziva stanice na [[Korejski jezik|korejskom]], [[Kineski jezik|kineskom]], [[Japanski jezik|japanskom]] i [[Engleski jezik|engleskom jeziku]]. Metro povezuje Seoul s [[Incheon]]om i [[Južnokorejske provincije|južnokorejskim provincijama]] [[Gyeonggi]], [[Chungcheongnam]] i [[Gangwon]] te ima ukupno 617 stanica. ===== Tramvaji ===== {{Glavni|Seulski tramvaji}} [[Datoteka:Taihei-Dori in Keijo.JPG|mini|Tramvaj u ulici Taihei-Dori]] U Seoulu je 1.&nbsp;maja 1899. pušten u promet električni [[tramvaj]], koji je vozio sve do 29.&nbsp;novembra 1968, kada je ukinut. Dužina tramvajske mreže u Seoulu iznosila je 1914. godine 26&nbsp;km, oko 1941. doživjela je svoj maksimum, a oko 1960. iznosila je oko 50&nbsp;km.<ref>1. Podaci iz djela Andreja Lankova ''The Dawn of Modern Korea'' za početak 1950-ih <br> &nbsp;&nbsp;&nbsp;2. Na stranici http://www.tramz.com/tva/ko.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150322201618/http://www.tramz.com/tva/ko.html |date=2015-03-22 }} za 1964. navedena je dužina od 74&nbsp;km.</ref> U tom vremenu bilo je ukupno 15 linija. ===== Autobusi ===== Autobuske linije također su dobro izgrađene. Oko 350 linija dnevno prevozi oko 7 miliona putnika. Postoje tri vrste autobuskih linija: normalne linije, linije susjednih gradova i direktne linije. ''Normalne linije'' voze uobičajeno od 5:00&nbsp; do ponoći i saobraćaju svakih nekoliko minuta. Vremena polaska se na stanicama prikazuju elektronički, a zbog velike zastupljenosti [[pametni mobitel|pametnih mobitela]], vozne redove svih linija moguće je očitavati pomoću prikladnih aplikacija. ''Linije susjednih gradova'' povezuju ona stambena naselja koja nisu povezana normalnom mrežom, tj. normalnim i direktnim linijama. ''Direktne linije'' su autobuske linije koje koriste komfornije autobuse i povezuju Seoul s okolnim gradovima, s manje usputnih stanica i bez velikih zadržavanja. == Obrazovanje == {{Glavni|Spisak univerziteta u Seoulu}} [[Datoteka:서울대정문.jpg|mini|150px|Glavni portal Seulskog nacionalnog univerziteta]] Seoul je obrazovni centar Južne Koreje. U gradu se nalazi 36 univerziteta, od kojih su najpoznatiji [[Seulski nacionalni univerzitet]], [[Univerzitet Koreja]], [[Univerzitet Yonsei]], [[Korejski nacionalni univerzitet umjetnosti]] (KARTS), [[Univerzitet Sungkyunkwan]], [[Univerzitet stranih jezika Hankuk]] i [[Ženski univerzitet Ewha]]. Osim univerziteta, po podacima iz 1997, u gradu postoji još 15 [[Koledž|junior-koledža]], 273 [[visoke škole]], 352 [[srednja škola|srednje škole]], 512 [[osnovna škola|osnovnih škola]] i 1370 [[obdanište|obdaništa]]. Također postoji veliki broj stranih škola. U gradu se nalazi i 28 [[biblioteka]] (od toga su dvije samo za [[sljepoća|slijepe]]) te veliki broj knjižara. == Poznati stanovnici Seoula == [[Datoteka:Psy Gangnam Style performs at Marquee, The Star, Sydney, Australia (1).jpg|mini|desno|Korejski pjevač [[PSY|Psy]]]] ''Napomena: Svi za koje nije navedena nacionalnost dolaze iz Južne Koreje.'' {| | width="25%" valign="top" | * [[Bae Yong-jun]], [[glumac]] * [[Jasmine Choi]], [[flauta|flautistica]] * [[Chung Mong-koo]], menadžer * [[Myung-Whun Chung]], [[dirigent]] i [[pijanist]] * [[Goh Kun]], [[političar]] * [[Debbie Green]], američka [[odbojka]]šica * [[Hashida Sugako]], japanski esejist * [[Akihiko Hirata]], japanski glumac * [[Daniel Chonghan Hong]], fizičar * [[Hur Suk-ho]], [[golf]]er * [[David W. K. Johnson]], američki [[kompozitor]] * [[Koh Chang-su]], kompozitor * [[Chang-Rae Lee]], američki pisac | width="25%" valign="top" | * [[Gee Hye Lee]], džez-pijanistica * [[Lee Chung-yong]], nogometaš * [[Lee Hee-wan]], odbojkaš i trener * [[Jim Lee]], američki strip-crtač i izdavač * [[Lee Kwang-Keun]], operski pjevač * [[Nam June Paik]], američki vizualni umjetnik * [[Park Ji-sung]], nogometaš * [[Linda Park]], američka glumica * [[Rain (pjevač)|Rain]], glumac i pjevač * [[Ryu Seung-min]], [[stoni tenis|stonoteniser]] * [[Seo Jung-won]], nogometaš * [[Song Dae-won]], [[skejtbord|skejter]] * [[Hines Ward]], američki [[ragbi]]jaš * [[Joscelin Yeo]], [[singapur]]ska [[plivanje|plivačica]] | width="25%" valign="top" | * [[Yun Seon-do]], pjesnik * [[Lee Seung-hoon]], [[brzo klizanje|brzoklizač]] * [[Woo Bum-kon]], [[atentat]]or * [[Hong Myung-bo]], nogometaš * [[Phillip Rhee]], južnokorejsko-američki glumac, [[režiser]], [[producent]] i [[scenarist]] * [[Yang Tae-young]], [[gimnastika|gimnastičar]] * [[PSY|Psy]], [[pjevanje|pjevač]] * [[Kim Jee-woon]], režiser * [[Yoonki Baek]], operski pjevač * [[Steven Yeun]], južnokorejsko-američki glumac * [[Emmy Oh]], pijanistica * [[Im Yoona]], glumica i pjevačica grupe [[Girls' Generation]] |} == Gradovi prijatelji == <div class="noprint"> {|style="width:100%" |- | style="width:33.3%;"| * {{flagicon|IRN}} [[Tehran]], [[Iran]] (1963)<ref>{{cite book|url=http://books.google.ca/books?id=wQiJ3vBJfvQC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false |title=New Economic Spaces in Asian Cities: From Industrial Restructuring to the Cultural Turn |publisher=Routledge and the Taylor & Francis Group |year=2012 |accessdate=2013-10-14}}</ref><ref>{{cite web |url=http://atlas.tehran.ir/Default.aspx?tabid=252 |title=Atlas of Tehran Metropolis |publisher=Tehran Municipality |date= |accessdate=2013-10-14 |archive-date=2018-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181009221306/http://atlas.tehran.ir/Default.aspx?tabid=252 |dead-url=yes }}</ref> * {{flagicon|ROC}} [[Taipei]], [[Taiwan]] (1968)<ref name="Seoul twinnings"/><ref name="Taipei sisters">[http://www.edunet.taipei.gov.tw/attach/The%2045%20Sister%20Cities%20list.doc Taipei Sister city list] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140410023801/http://www.edunet.taipei.gov.tw/attach/The%2045%20Sister%20Cities%20list.doc |date=2014-04-10 }} Taipei City Council</ref> * {{flagicon|TUR}} [[Ankara]], [[Turkey]] (1971)<ref name="Seoul twinnings"/> * {{flagicon|USA}} [[Honolulu]], [[United States]] (1973)<ref name="Seoul twinnings"/> * {{flagicon|USA}} [[San Francisco]], [[United States]] (1976)<ref name="Seoul twinnings"/> * {{flagicon|BRA}} [[São Paulo]], [[Brazil]] (1977)<ref name="Seoul twinnings"/><ref name="São Paulo twinnings">{{cite web|url=http://www3.prefeitura.sp.gov.br/cadlem/secretarias/negocios_juridicos/cadlem/integra.asp?alt=11072007L%20144710000|title=Pesquisa de Legislação Municipal – No 14471|accessdate=2013-08-23|work=Prefeitura da Cidade de São Paulo [Municipality of the City of São Paulo]|language=Portuguese|trans-title=Research Municipal Legislation – No 14471|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111018123138/http://www3.prefeitura.sp.gov.br/cadlem/secretarias/negocios_juridicos/cadlem/integra.asp?alt=11072007L%20144710000|archivedate=2011-10-18|deadurl=yes}}</ref><ref name="São Paulo WikiSource">[http://pt.wikisource.org/wiki/Lei_Municipal_de_S%C3%A3o_Paulo_14471_de_2007 Lei Municipal de São Paulo 14471 de 2007] WikiSource {{pt icon}}</ref> * {{flagicon|COL}} [[Bogota]], [[Kolumbija]] (1982)<ref name="Seoul twinnings"/> * {{flagicon|IDN}} [[Jakarta]], [[Indonesia]] (1984)<ref name="Seoul twinnings"/> || * {{flagicon|JPN}} [[Tokyo]], [[Japan]] (1988)<ref name="Seoul twinnings"/> * {{flagicon|RUS}} [[Moscow]], [[Rusija]] (1991)<ref name="Seoul twinnings"/> * {{flagicon|AUS}} [[New South Wales]], [[Australija]] (1991)<ref name="Seoul twinnings"/> * {{flagicon|FRA}} [[Paris]], [[Francuska]] (1991)<ref name="Seoul twinnings"/> * {{flagicon|MEX}} [[Mexico City]], [[Meksiko]] (1992)<ref name="Seoul twinnings"/> * {{flagicon|PRC}} [[Beijing]], [[Narodna Republika Kina]] (1993)<ref name="Seoul twinnings"/> * {{flagicon|MNG}} [[Ulan Bator]], [[Mongolija]] (1995)<ref name="Seoul twinnings"/> * {{flagicon|VIE}} [[Hanoi]], [[Vijetnam]] (1996)<ref name="Seoul twinnings"/> || * {{flagicon|POL}} [[Warsaw]], [[Poljska]] (1996)<ref name="Seoul twinnings"/> * {{flagicon|EGY}} [[Cairo]], [[Egipat]] (1997)<ref name="Seoul twinnings"/> * {{flagicon|ITA}} [[Rome]], [[Italija]] (2000)<ref name="Seoul twinnings"/> * {{flagicon|KAZ}} [[Astana]], [[Kazahstan]] (2004)<ref name="Seoul twinnings"/> * {{flagicon|USA}} [[Washington, D.C.]], [[Sjedinjene Američke Države]] (2006)<ref name="Seoul twinnings"/> * {{flagicon|GRE}} [[Athens]], [[Grčka]] (2006)<ref name="Seoul twinnings"/> * {{flagicon|THA}} [[Bangkok]], [[Tajland]] (2006)<ref name="Seoul twinnings"/><ref name="BMA sister cities">{{cite web|url=http://iad.bangkok.go.th/en/list|title=Relationship with Sister Cities|author=International Affairs Division|work=International Affairs Division website|publisher=International Affairs Division, Bangkok Metropolitan Administration|accessdate=12 September 2012|archive-date=2016-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611230221/http://iad.bangkok.go.th/en/list}}</ref> * {{flagicon|UZB}} [[Taškent]], [[Uzbekistan]] (2010)<ref name="Seoul twinnings"/> |} {{Panoramica|Seoul.2007.Pano.jpg|1200px|Panorama Seula}} == Reference == {{reflist|2}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Seoul}} * [http://english.seoul.go.kr/ Seoul Metropolitan Government] {{en icon}} * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/534948/Seoul ''Seoul'' na portalu Encyclopædia Britannica] {{en icon}} * [http://english.tour2korea.com/sightseeing/destination/seoul/city_seoul.asp Highlights of Seoul (National Tourism Organization)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040204050304/http://english.tour2korea.com/sightseeing/destination/seoul/city_seoul.asp |date=2004-02-04 }} {{en icon}} * [http://dmoz.org/Regional/Asia/South_Korea/Seoul/ Open Directory category] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060216094000/http://dmoz.org/Regional/Asia/South_Korea/Seoul/ |date=2006-02-16 }} {{en icon}} * [http://www.seoulstyle.com For hip tips on shopping, dining, nightlife and modern culture in Seoul] {{en icon}} ;Karte * [http://dhclub.org/hanafos/map/seoul_map.jpg Map of Seoul ([[Korejski jezik|korejski]])] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111108015724/http://dhclub.org/hanafos/map/seoul_map.jpg |date=2011-11-08 }} * [http://www.seoulsearching.com/grfx/maps/centralseoul.jpg Map of Central Seoul] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060215180743/http://www.seoulsearching.com/grfx/maps/centralseoul.jpg |date=2006-02-15 }} * [http://newton.kias.re.kr/~hepph/public_html/03icfp/submap.jpg Seoul subway map] * [http://www.asianinfo.org/asianinfo/countries_map/map-picture/seoul.jpg Map of downtown Seoul] * [http://www.megacities.uni-koeln.de/documentation/seoul/map/Seoulmap.jpg Map of Seoul and environs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120523231547/http://www.megacities.uni-koeln.de/documentation/seoul/map/Seoulmap.jpg |date=2012-05-23 }} {{Glavni gradovi u Aziji}} [[Kategorija:Seoul| ]] [[Kategorija:Gradovi u Južnoj Koreji]] [[Kategorija:Glavni gradovi u Aziji]] [[Kategorija:Olimpijski gradovi]] jopzq50dp7pj77r6dartu7i2lsr5w4d 0 7259 42683172 42658664 2026-09-04T14:44:53Z Ekvatarina 270952 Laureus 42683172 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:JanicaKostelic.jpg|right|thumb|250px|Janica Kostelić]] '''Janica Kostelić''' (rođena [[5. 1.|5.1.]] [[1982]]. u [[Zagreb]]u) je [[hrvatska]] [[Alpsko skijanje|alpska skijašica]] koja uživa status jednog od najvećih sportaša svih vremena. Tu je reputaciju stekla na Zimskim olimpijskim igrama u [[Salt Lake City]]ju [[2002]]. godine, kada je osvojila tri zlatne medalje (u [[alpska kombinacija|alpskoj kombinaciji]], [[slalom]]u i [[veleslalom]]u) - dostignuće koje su prije toga postigle samo dvije sportašice. Godine [[2001]]., [[2003]]. i [[2006]]. osvojila je Svjetski kup u skijanju. Dana [[15. 1.|15.1.]] [[2006]]. Janica Kostelić je postala treća skijašica u historiji (iza Šveđanke [[Pernila Wiberg|Pernille Wiberg]] i Austrijanke [[Petra Kronberger|Petre Kronberger]]) koja je osvojila zlato u svih pet disciplina [[Svjetski kup u alpskom skijanju|Svjetskog kupa]], a dana 5.2. 2006. je (uz Kronenbergovu) postala druga skijašica kojoj je to uspjelo u jednoj sezoni. Godine 2006. Janica Kostelić je skijašku sezonu završila kao pobjednik Svjetskog kupa s rekordnim brojem bodova. Dana [[18. 2.|18.2.]] [[2006]]. Janica Kostelić je na [[Zimska Olimpijada 2006|Zimskim olimpijskim igrama]] u [[Torino|Torinu]] osvojila zlatnu medalju u skijaškoj kombinaciji, te sa četiri zlatne medalje postala nauspješnija skijašica u olimpijskoj historiji. Ta su dostignuća utoliko veća što je Kostelić mnoga od njih postigla bolesna i što su joj karijeru često prekidale ozbiljne ozljede. Dostignuća postaju još impresivnija ako se uzme u obzir da Kostelić na početku svoje karijere nije imala ozbiljnu podršku ni od države ni od sponzora, koji tada nisu imali razumijevanja za alpsko skijanje. Janica, koja je stekla nadimak ''Snježna kraljica'', uživa status nacionalne heroine i pozitivnog uzora mladima u Hrvatskoj i šire. Njen uspjesi su poslužili kao veliki poticaj alpskom skijanju, pa se tako od prošle godine na zagrebačkom [[Sljeme]]nu održavaju skijaška natjecanja, što je samo prije nekoliko godina bilo nezamislivo. Najveći poticaj Janici Kostelić predstavlja njen otac i trener [[Ante Kostelić]], čije su metode često bile izvorom kontroverze. Uz Janicu se skijanjem uspješno bavi i njen brat [[Ivica Kostelić|Ivica]]. Janica Kostelić je također poznata po dugogodišnjem suparništvu sa švedskom alpskom skijašicom [[Anja Pärson|Anjom Pärson]]. == Vanjske veze == {{Commonscat|Janica Kostelić}} * [http://www.janica.croski.hr/ Janica Kostelić official web site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040704081820/http://www.janica.croski.hr/ |date=2004-07-04 }} * [http://www.olympic.org/uk/athletes/heroes/bio_uk.asp?PAR_I_ID=96483 "The Snow Queen of Croatia" by IOC] * [http://www.ski-db.com/db/profiles/wkstja.asp Ski World Cup statistics for Janica] {{Nagrada Laureus za sportašicu godine}} {{Lifetime|1982||Kostelić, Janica}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Hrvatski alpski skijaši]] [[Kategorija:Hrvatski olimpijci]] [[Kategorija:Alpski skijaši na Zimskim olimpijskim igrama 1998.]] [[Kategorija:Alpski skijaši na Zimskim olimpijskim igrama 2002.]] [[Kategorija:Alpski skijaši na Zimskim olimpijskim igrama 2006.]] [[Kategorija:Olimpijski pobjednici u alpskom skijanju]] [[Kategorija:Osvajači olimpijskih medalja u alpskom skijanju]] [[Kategorija:Svjetski prvaci u alpskom skijanju]] [[Kategorija:Dobitnici nagrade Franjo Bučar]] [[Kategorija:Biografije, Zagreb]] f6vax3wn3ueyey5pmehz1bnwl70qs1t 0 7665 42683310 42585780 2026-09-05T10:05:44Z Д.Ильин 72356 42683310 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Aminoacid general structure.png|thumb|Opća struktura aminokiselina.]] U [[kemija|kemijskom]] smislu, '''aminokiseline''' su [[molekule]] koje sadrže amino grupu (-NH2) ili karboksilnu grupu (-COOH). Njihova glavna [[biologija|biološka]] uloga je izgradnja [[bjelančevine|bjelančevina]], iako postoje i aminokiseline koje ne ulaze u sastav bjelančevina i nazivaju se neproteinske aminokiseline (npr. ß-alanin, ornitin i citrulin). Aminokiseline su prirodni spojevi koji u prirodi rijetko dolaze u slobodnom stanju. Uglavnom su međusobno povezane čineći makromolekule peptida i proteina. U proteinima se nalazi samo dvadeset vrsta aminokiselina. Sve su one, osim prolina, α-aminokiseline jer su amino i karboksilne grupe vezane za isti, α-atom [[ugljik]]a. Osim amino i karboksilne grupe, strukturu aminokiselina određuje i bočni lanac koji se naziva i ostatak i obilježava se sa R. <br /> == Podjela aminokiselina == Iako se aminokiselinama mogu dati sustavna imena npr. a-aminooctena kiselina, uobičajno je da se upotrebljavaju trivijalna imena koja su jednostavnija. R-grupe sadrže karakteristične osobine pojedinih aminokiselina, i mogu ih činiti alifatski ili aromatski bočni lanci koji mogu sadržati druge reaktivne grupe, mogu biti više ili manje polarne, hidrofilne ili hidrofobne, bazične ili kisele. R može biti atom [[vodik]]a, [[alkil]]na skupina, [[aromatski prsten]] ili [[heterociklički prsten]]. R - skupina predstavlja osnovu za podijelu aminokiselina: # Aminokiseline nepolarne R-skupine: ([[alanin]], [[valin]], [[leucin]], [[izoleucin]], [[prolin]], [[fenilalanin]], [[triptofan]], [[metionin]]). # Aminokiseline polarne R-skupine (-ON, -ЅN, -SONH2). Ove grupe omogućuju formiranje vodikovih veza koje su osnova za formiranje viših oblika organizacije aminokiselina u molekulima proteina: ([[glicin]], [[serin]], [[treonin]], [[cistein]], [[tirozin]], [[asparagin]], [[glutamin]]). # Aminokiseline sa kiselom R-skupinom <small>(sa negativno naelektriziranim bočnim lancima)</small>: ([[asparaginska kiselina]] i [[glutaminska kiselina]]). # Aminokiseline sa bazičnom R-skupinom <small>(sa pozitivno naelektriziranim bočnim lancima)</small>: ([[lizin]], [[arginin]], [[histidin]]). Jedna od osnovnih podjela aminokiselina je i ''na desne'' i ''lijeve'' aminokiseline, a odnosi se na položaj amino grupe u odnosu na ostatak lanca. == Uloga == Najvažnija kemijska reakcija aminokiselina je formiranje peptidne veze koja omogućava povezivanje dvije aminokiseline i stvaranje lanca aminokiselina (peptidi i proteini). Peptidna veza je veza između karboksilne grupe jedne aminokiseline i amino grupe druge aminokiseline, u kojoj se atom ugljika veže za atom [[dušik]]a uz oslobađanje molekula vode. == Esencijalne i neesencijalne == U sastav [[čovjek]]ovog organizma ulazi ukupno 20 aminokiselina. 9 od njih se mogu izgraditi u samom organizmu, dok je preostalih 11 neophodno unijeti kroz ishranu. Aminokiseline koje čovjekov organizam nije u stanju napraviti, a neophodne su za njegovo funkcioniranje se nazivaju esencijalne aminokiseline. '''Esencijalne:''' * [[Valin]] * [[Leucin]] * [[Izoleucin]] * [[Metionin]] * [[Fenilalanin]] * [[Treonin]] * [[Tirozin]] * [[Triptofan]] * [[Lizin]] * [[Arginin]] * [[Histidin]] '''Neesencijalne:''' * [[Glicin]] * [[Alanin]] * [[Prolin]] * [[Asparaginska kiselina]] * [[Glutaminska kiselina]] * [[Serin]] * [[Cistein]] * [[Asparagin]] * [[Glutamin]] == Fizikalna svojstva == Amino kiseline su najvećim djelom kristalne čvrste tvari visokih tališta ( od 186 ° C za glutamin, do 344&nbsp;°C za tirozin), topljive u vodi, a netopljive u nepolarnim organskim otapalima. Visoka tališta i topljivost u vodi posljedica su njihove [[amfoternost]]i. One imaju svojstva [[kiselina]] i [[baza]] jer u istoj molekuli imaju karboksilnu i amino – skupinu. Karboksilna skupina otpušta [[proton]] (H), a amino skupina ga prima, pa amino skupina u čvrstom stanju iz molekulskog oblika prelazi u dipolni ion - ''"Zwitterion"''. == Kemijska svojstva == Aminokiseline imaju jednake reakcije kao one na amino skupini amina i karboksilnoj skupini karboksilnih kiselina. Ako u R – skupini nalazimo i neke druge funkcionalne skupine , kao npr. ''–OH'' ili ''–SH'', one im daju dodatna kemijska svojstva. Od posebne je važnosti reakcija kojom se molekule aminokiselina međusobno povezuju jer tom reakcijom nastaju za život važni spojevi [[peptidi]] i [[proteini]]. === Strukture === Strukture, troslovne i jednoslnove oznake dvadeset aminokiselina kodiranih u standardnomm genetskom kodu: <gallery> Datoteka:L-alanine-skeletal.png|[[Alanin|<small>L</small>-alanin]] (Ala / A) Datoteka:L-arginine-skeletal-(tall).png|[[Arginin|<small>L</small>-arginin]] (Arg / R) Datoteka:L-asparagine-skeletal.png|[[Asparagin|<small>L</small>-asparagin]] (Asn / N) Datoteka:L-aspartic-acid-skeletal.png|[[Asparaginska kiselina|<small>L</small>-asparaginska kiselina]] (Asp / D) Datoteka:L-cysteine-skeletal.png|[[Cistein|<small>L</small>-cistein]] (Cys / C) Datoteka:Kwas glutaminowy.svg|[[Glutaminska kiselina|<small>L</small>-glutaminska kiselina]] (Glu / E) Datoteka:L-glutamine-skeletal.png|[[Glutamin|<small>L</small>-glutamin]] (Gln / Q) Datoteka:Glycine-skeletal.png|[[Glicin|<small>L</small>-glicin]] (Gly / G) Datoteka:L-histidine-skeletal.png|[[Histidin|<small>L</small>-histidin]] (His / H) Datoteka:L-isoleucine-skeletal.svg|[[izoleucin|<small>L</small>-izoleucin]] (Ile / I) Datoteka:L-leucine-skeletal.svg|[[leucin|<small>L</small>-leucin]] (Leu / L) Datoteka:L-lysine-skeletal.svg|[[lizin|<small>L</small>-lizin]] (Lys / K) Datoteka:L-methionine-skeletal.png|[[metionin|<small>L</small>-metionin]] (Met / M) Datoteka:Fenyloalanina.svg|[[fenilalanin|<small>L</small>-fenilalanin]] (Phe / F) Datoteka:Amminoacido prolina formula.svg|[[Prolin|<small>L</small>-prolin]] (Pro / P) Datoteka:L-serine-skeletal.svg|[[serin|<small>L</small>-serin]] (Ser / S) Datoteka:L-threonine-skeletal.png|[[treonin|<small>L</small>-treonin]] (Thr / T) Datoteka:L-tryptophan-skeletal.png|[[triptofan|<small>L</small>-triptofan]] (Trp / W) Datoteka:L-tyrosine-skeletal.png|[[tirozin|<small>L</small>-tirozin]] (Tyr / Y) Datoteka:L-valine-skeletal.png|[[Valin|<small>L</small>-valin]] (Val / V) </gallery> == Nastajanje dipeptida == Dvije aminokiseline mogu se međusobno vezati tako da reakcijom između karboksilne skupine jedne i amino skupine druge aminokiseline nastane [[amid]]. Tako nastali amidi zovu se [[peptidi]], a veza između njih je [[peptidna vezna|amidna (peptidna) veza]]. Prema broju aminokiselina u peptidu, oni mogu biti: dipeptidi te polipeptidi (veći broj aminokiselina, oko 50) i [[proteini]]. Polipeptidi i proteini su prirodni [[polimeri]] (poliamidi). Ovisno o tome koja od aminokiselina reagira s amino skupinom, ili karboksilnom skupinom, dvije se aminokiseline mogu međusobno vezati na dva načina. Stoga iz dvije aminokiseline mogu natati dva različita dipeptida, u kojim a aminokiselina na početku lanca ima slobodnu aminoskupinu, a ona kraju lanca karboksilnu skupinu. == Vanjske veze == {{Commonscat|Amino acids}} * [http://www.top-vitamins.com/sr/aminokiseline.htm Popis aminokiselina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070208082811/http://www.top-vitamins.com/sr/aminokiseline.htm |date=2007-02-08 }} {{Aminokiseline-lat}} [[Kategorija:Aminokiseline]] 90s3glfmk3ezy3gke0psc6jkjpxo2ix 0 10890 42683175 42637967 2026-09-04T14:46:01Z Ekvatarina 270952 Laureus 42683175 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Justine henin hardenne medibank international 2006.jpg|250px|right|thumb]] '''Justine Henin''' (rođena [[1. 6.|1.6.]] 1982. u [[Liège|Liegeu]]) je [[Belgija|belgijska]] profesionalna tenisačica, rodom iz [[Valonija|valonskog]] dijela zemlje. Justine Henin se tenisom počela profesionalno baviti [[1999]]. godine. U maju iste godine je osvojila [[Otvoreno prvenstvo Belgije]], te postala peta natjecataljica u historiji WTA kojoj je to uspjelo na debitantskom turniru. [[2003]]. godine je osvojila svoj prvi [[Grand slam|Grand Slam]] turnir - Otvoreno prvenstvo Francuske. Iste godine je osvojila i [[US Open]]. Nakon toga je osvojila još tri Grand Slam naslova, dvadeset drugih pojedinačnih naslova te zlatnu medalju na [[Olimpijada 2004|Olimpijskim igrama u Ateni]]. == Vanjske veze == {{Commonscat}} * [http://www.henin-hardenne.be/ Službena stranica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060212003634/http://www.henin-hardenne.be/ |date=2006-02-12 }} * {{wta|id=80350|name=Justine Henin-Hardenne}} * [http://www.justine-henin.net/ justin-henin.net: stranica obožavatelja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060613210633/http://www.justine-henin.net/ |date=2006-06-13 }} * [http://www.justinehenin.tk/ justinehenin.tk: stranica obožavatelja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060617131046/http://www.justinehenin.tk/ |date=2006-06-17 }} {{Broj jedan teniserke}} {{Nagrada Laureus za sportašicu godine}} [[Kategorija:Olimpijski pobjednici u tenisu|Henin]] [[Kategorija:Belgijske teniserke]] [[Kategorija:Rođeni 1982.]] 834apv9m75rohpum3qqc912304es2wm 0 23612 42683263 42602596 2026-09-04T21:13:36Z Alekol 2231 /* Septembar/Rujan */ 42683263 wikitext text/x-wiki {{Year dab|1985}} {{godina nav}} {{Godina u drugim kalendarima|1985}} Godina '''1985''' bila je [[redovna godina koja počinje u utorak]] (link pokazuje kalendar). * Međunarodna godina mladosti (UN) __NOTOC__ <center> {| style="border:1px solid silver;background-color:white;padding:5px;" align=center class=radius | '''1985''': <br /> [[1985#Januar/Siječanj|<1>]] • [[1985#Februar/Veljača|<2>]] • [[1985#Mart/Ožujak|<3>]] • [[1985#April/Travanj|<4>]] • [[1985#Maj/Svibanj|<5>]] • [[1985#Jun/Lipanj|<6>]] <br /> [[1985#Jul/Juli/Srpanj|<7>]] • [[1985#Avgust/August/Kolovoz|<8>]] • [[1985#Septembar/Rujan|<9>]] • [[1985#Oktobar/Listopad|<10>]] • [[1985#Novembar/Studeni|<11>]] • [[1985#Decembar/Prosinac|<12>]] <br /> [[1985#Rođenja|Rođenja]] • [[1985#Smrti|Smrti]] |}</center> == Događaji == === Januar/Siječanj === * [[1. 1.]] - Kreiran [[DNS]] (''Domain Name System'') na [[Internet]]u. * 1. 1. - Danski [[Grenland]] se povukao iz [[Evropska zajednica|Evropske zajednice]]. * 1. 1. - Ukinuto ograničenje za putovanje iz Jugoslavije (odgovarajući depozit u banci). * [[4. 1.|4]] - [[19. 1.]] - Talas sibirske hladnoće pogađa Evropu, sneg na Azurnoj obali i u Rimu, pola metra u Beogradu<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/01/06/Below-zero-Siberian-winds-sent-shivers-across-Europe-Sunday-prompting/5367473835600/ Below-zero Siberian winds sent shivers across Europe Sunday, prompting...]. upi.com Archives Jan. 6, 1985</ref>, 444 mrtvih u Evropi, 42 u Jugoslaviji<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/01/09/Record-cold-hits-Mediterranean-sunspots/4490474094800/ Record cold hits Mediterranean sunspots]. upi.com Archives Jan. 9, 1985</ref><ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/01/19/The-Siberian-cold-wave-that-plunged-Europe-into-one/8741474958800/ The Siberian cold wave that plunged Europe into one...]. upi.com Archives Jan. 19, 1985</ref>. U [[Socijalistička Republika Rumunija|Rumuniji]] uvedena zabrana upotrebe privatnih automobila (do 26. 3.). [[Datoteka:Bundesarchiv B 145 Bild-F078267-0023, Bonn, Ministerpräsidenten mit EU-Kommissar Delors-CROPPED.jpg|mini|130px|left|[[Jacques Delors]]]] * [[6. 1.]] - [[Jacques Delors]] novi predsednik Evropske komisije (do 1995). * 6. 1. - Sestre Draženka i Šima Čuljak upale u kanjon rijeke [[Lištica (rijeka)|Lištice]] nedaleko od [[Mostar]]a i spašene tek poslije tjedan dana - zbog promrzlina, obema su amputirane obe noge. * [[7. 1.]] - [[George P. Shultz|George Shultz]] i [[Andrej Gromiko]] se sastali u Ženevi nakon 14 meseci zastoja u razgorovorima o redukciji arsenala. * [[8. 1.]] - Švedska izjavila da je kupila dve mini-podmornice od Jugoslavije. * [[13. 1.]] - Prilikom pada voza u provaliju kod Awasha, oko 250 kilometara istočno od glavnog grada [[Etiopija|Etiopije]] Adis Abebe, poginulo je 428 putnika, a 370 je povređeno. * [[14. 1.]] - [[Hun Sen]] dolazi na čelo vlade [[Narodna Republika Kampućija|NR Kampućije]] - premijer [[Kambodža|Kambodže]] do 2023. * [[15. 1.]] - [[Brazil]]ski Kongres za predsjednika bira [[Tancredo Neves|Tancreda Nevesa]] i time formalno završava 21-godišnji period [[Vojna diktatura u Brazilu|vojne diktature u Brazilu]]. * [[januar]] - Jugoslavija optužuje [[Rumunija|Rumuniju]] da prekomerno koristi [[Đerdap]]sku akumulaciju, u vreme veoma niskog vodostaja [[Dunav]]a. * januar - Dobro posećena konferencija "Slovenačka nacija i kultura" u organizaciji društva književnika - suverenitet nacije će se braniti po svaku cenu. * [[20. 1.|20]] - [[22. 1.]] - Polarni vrtlog u Severnoj Americi šalje ledeni vazduh čak do Floride, gde je stradalo 90% citrusa. Druga inauguracija [[Ronald Reagan|Ronalda Reagana]] održana u Rotundi Kapitola umesto napolju. * [[23. 1.]] - Zbog nedostatka dokaza, odustalo se od suđenja prevodiocu [[Pavluško Imširović|Pavlušku Imširoviću]], jednom od [[Beogradska šestorica|Beogradske šestorice]]. On objavljuje štrajk glađu u znak solidarnosti sa ostalima; još trojici (Milić, Olujić, Nikolić) optužbe snižene iz "zavere" u "neprijateljsku propagandu". * [[24. 1.]] - Jugoslovenska i šrilankanska posada teretnjaka ''Frusa'', registrovanog na Gibraltaru, pobunila se na Bermudima jer nije plaćena i dobija trulu hranu i malo vode. * 24. 1. - Na pruzi Beograd-Bar, voz naleteo na odron blizu stanice Zlatibor - sedam mrtvih u iskakanju iz šina. * januar - [[NIN-ova nagrada]] za 1984. dodeljena je [[Milorad Pavić|Miloradu Paviću]] za "[[Hazarski rečnik]]".<ref>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19850115|page:7 "Borba", 15. jan. 1985, str. 7]</ref> * [[30. 1.]] - Sudija u Los Angelesu presudio da je [[Andrija Artuković]] sposoban da se brani u procesu za ekstradiciju u Jugoslaviju. * januar - Troškovi života u SFRJ skočili za 10,5% u poređenju sa prošlim mesecom, 57% u odnosu na prošli januar. === Februar/Veljača === <!-- {|style="float:left; margin: 0 0 1em 1em;" |__TOC__ |} --> * [[4. 2.]] - Trojica beogradskih intelektualaca - sociolog [[Milan Nikolić]], radio-tehničar [[Dragomir Olujić]] i [[Miodrag Milić]] - osuđeni na jednu do dve godine zatvora zbog "širenja neprijateljske propagande" (relativno blago, samo će Milić biti u zatvoru). * [[9.2.|9]] - [[10. 2.]] - U [[Sarajevo|Sarajevu]] šampionat u ženskom brzom klizanju (''Allround Speed Skating''), sve tri medalje uzimaju klizačice iz [[Istočna Nemačka|Istočne Nemačke]]. * [[12. 2.]] - Uhapšen [[Vladimir Šeks]], advokat [[Vladimir Mijanović|Vladimira Mijanovića]], jednog od Beogradske šestorice. Štrajkuje glađu, odslužiće 7-mesečnu kaznu. * februar - [[Novi Zeland|Novozelandska]] vlada, koja smatra svoje vode beznuklearnom zonom, odbija dozvolu pristajanja američkom razaraču ''USS Buchanan'' - SAD suspenduju svoje obaveze iz ugovora [[ANZUS]]. * [[16. 2.]] - [[Južnolibanonski sukob (1982–2000)|Južnolibanonski sukob]]: [[Izrael]] počinje povlačenje trupa iz [[Liban]]a - povlače se iz [[Sidon]]a ali ostaju na jugu. * 16. 2. - Objavljivanjem programa, obznanjeno postojanje šiitske radikalne grupe [[Hezbolah]] u Libanu. * [[19. 2.]] - Na beogradskom Konjarniku ubijen kriminalac [[Ranko Rubežić]] - ovo se smatra prvom "sačekušom". * 19. 2. - Prva epizoda ''[[EastEnders]]'' na [[BBC One]]. * 19. 2. - Iberia Airlines Flight 610: avion udario u antenu na brdu kod [[Bilbao]]a, 148 mrtvih. * [[20. 2.]] - U [[Irska|Irskoj]] je, i pored žestokog protivljenja rimokatoličke crkve, legalizovana prodaja [[kontracepcija|kontraceptivnih]] sredstava. * [[26. 2.]] - Jugoslavija i MMF dogovorile novi jednogodišnji stand-by kredit od 300 miliona dolara (u zamenu za ekonomska prilagođavanja u zemlji). * [[28. 2.]] - [[Privremena IRA]] izvela minobacački napad na stanicu Kraljevskog redarstva u [[Newry]]ju u [[Severna Irska|Severnoj Irskoj]] - poginulo devet policajaca. === Mart/Ožujak === [[Datoteka:Mikhail Gorbachev 1987.jpg|thumb|200px|[[Mihail Gorbačov]]]] * [[1. 3.]] - [[Julio María Sanguinetti]] je novi predsednik [[Urugvaj]]a (1985-90 i 1995-2000), čime je posle 12 godina okončana vojno-civilna diktatura. * [[3. 3.]] - Zemljotres u [[Čile]]u blizu [[Valparaíso|Valparaísa]] [[Magnituda zemljotresa|M]] 8.0 - 177 mrtvih, milion bez krova. * 3. 3. - Završava se rudarski štrajk u V. Britaniji, skoro godinu dana nakon početka - poraz rudara i opadanje industrije uglja. * 3. 3. - ABC prikazao prvu epizodu serije ''[[Moonlighting]]'' - 67 epizoda u pet sezona. * [[4. 3.]] - [[Pul nesvrstanih novinskih agencija]]: preko 40 delegacija se sastalo u Beogradu. * [[5. 3.]] - Sud u [[Los Angeles]]u odlučio da [[Andrija Artuković]] bude izručen Jugoslaviji, gde je optužen za ratne zločine u vreme [[NDH]] - odloženo za 60 dana kako bi optužnica bila dopunjena masovnim ubistvom (priloženo 11. 4.). * [[7. 3.]] - U SAD izdata pesma ''[[We Are the World]]'' za pomoć gladnima u [[Etiopija|Etiopiji]]. * [[8. 3.]] - Auto-bomba ubila 80 ljudi u [[Bejrut]]u - meta je bio klerik [[Mohammad Hussein Fadlallah]], osumnjičena [[CIA]]. * [[9. 3.]] - Na železničkoj stanici [[Bunovo (Sofijska oblast)|Bunovo]], pruga Sofija-Burgas, eksplodirala bomba koja je odnela sedam života, uključujući decu - za ovo će 1988. biti osuđena trojica iz Turskog nacionalno-oslobodilačkog pokreta (→ [[:bg:Атентат на гара Буново|bg]]). Prošlog decembra u Bugarskoj je pokrenuta brutalna kampanja bugarizacije imena [[Turci u Bugarskoj|domaćih Turaka]]. * [[10. 3.|10]] - [[20. 3.]] - [[Iračko-iranski rat]], Operacija Badr: Iranci u jakoj ofanzivi nakratko zauzeli deo autoputa Bagdad-Basra, Iračani gađaju iranske gradove. * [[11. 3.]] - [[Mihail Gorbačov]] postaje generalni sekretar [[KPSS]] i de facto vođa [[SSSR|Sovjetskog Saveza]], dan nakon smrti [[Konstantin Černjenko|Konstantina Černjenka]]. Gorbačov je četvrti lider SSSR u 28 meseci (do 1991). * 11. 3. - Egipćani, braća Al Fajed, postali većinski vlasnici čuvene londonske robne kuće "[[Harrods]]". * [[15. 3.]] - Potpredsednik [[Jose Sarney]] preuzima dužnost šefa [[brazil]]ske države zbog bolesti izabranog predsjednika [[Tancredo Neves|Nevesa]] - ovaj umire [[21. 4.]]. * [[16. 3.]] - U [[Bejrut]]u otet američki novinar [[Terry A. Anderson]] - u zatočeništvu ostaje do decembra [[1991]]. * mart - Objavljen [[Manifest GNU]] [[Richard Stallman|Richarda Stallmana]]. * [[17. 3.]] - [[16. 9.]] - [[Expo '85]] u [[Tsukuba|Tsukubi]], tema izložbe je "Staništa i okruženja - nauka i tehnologija za čoveka u kući". * [[21. 3.]] - Masakr u Langi u Južnoj Africi, na 25. godišnjicu Sharpevilleskog masakra, policija ubila 20 ljudi. * [[22. 3.]] - [[Bečka konvencija o zaštiti ozonskog omotača]] (na snazi od 1988). * [[24. 3.]] - Požar u hotelu "Kardial" u [[Banja Vrućica|banji Vrućica]], četvoro mrtvih. * 24. 3. - Eksplozija plina u [[Karlovac|karlovačkom]] hotelu "Park", poginula kuharica. * 24. 3. - Američki oficir [[Arthur D. Nicholson]], član Misije vojnih veza, ubijen od sovjetskog stražara kod baze u [[Ludwigslust]]u u Istočnoj Nemačkoj. * [[25. 3.]] - [[57. dodjela Oscara]]: najbolji film je "[[Amadeus (film)|Amadeus]]", ukupno osam nagrada od 11 nominacija, ''[[A Passage to India (film)|A Passage to India]]'' dve od 11, ''[[The Killing Fields (film)|The Killing Fields]]'' tri od sedam. * [[29. 3.]] - [[Nicolae Ceaușescu]] dobio od skupštine još jedan petogodišnji mandat šefa države. * [[30. 3.]] - ''Caso Degollados'' ("Slučaj preklanih") u Pinočeovom [[Čile]]u: pronađena tela trojice ubijenih članova Komunističke partije - dolazi do istrage i smena. * [[31. 3.]] - Gen. [[John William Vessey Jr.]], šef američkog združenog generalštaba, stigao iz Rumunije u posetu Jugoslaviji. * 31. 3. - U Njujorku održana prva ''[[WrestleMania]]'', događaj [[Profesionalno hrvanje|profesionalnog hrvanja]]. * mart - Godišnja inflacija u SFRJ 70,4% (skok sa 65,2% u februaru); u poslednje četiri godine troškovi života porasli oko 340%. === April/Travanj === * [[3. 4.]] - Finale FIBA Evropskog kupa šampiona u Pireju: [[Cibona]] - Real Madrid 87:78, prva od dve Cibonine titule zaredom. * [[4. 4.]] - Emitovan britanski TV film ''[[Max Headroom: 20 Minutes into the Future]]'', lik Max Headroom je prvi "kompjuterski generisani TV voditelj" (u stvari glumac sa prostetikom), kasnije i američka serija ''Max Headroom'' 1987-88. * [[6. 4.]] - Nakon sudara s kamionom, autobus "Parkova" iz [[Mostar]]a pao u [[Jablaničko jezero]] - poginulo 37 od 45 putnika (dan žalosti 8. aprila). * 6. 4. - Predsednik [[Sudan]]a [[Gaafar Nimeiry]] zbačen u vojnom udaru, sledi maršal [[Abdel Rahman Swar al-Dahab]] do izbora sledeće godine. * [[7. 4.]] - ''[[Wham!]]'' je prva zapadna grupa koja nastupa u NR Kini. * [[11. 4.]] - Umro [[Enver Hodža]], koji je vladao [[Albanija|Albanijom]] od [[1944]]. Nasleđuje ga [[Ramiz Alia]] (do 1991). * [[12. 4.]] - Bomba pripisana Organizaciji Islamskog Džihada eksplodirala u restoranu ''El Descanso'' kod Madrida, koju često posećuje američko vojno osoblje - 18 mrtvih (sve Španci). * 12. 4. - Prva sinhronizacija [[HE Đerdap 2]] na [[Dunav]]u, snaga 270 MW. * [[15. 4.]] - [[Libanski građanski rat]]: šiitski Amal, Druzi i još neki napali sunitski naseristički pokret Al-Mourabitoun, razbijen je za nedelju dana. * [[april]] - [[MMF]] odobrio zajam od 300 miliona dolara Jugoslaviji i reprogram dugova. Prekinuti pregovori o dugovima sa komercijalnim zajmodavcima. * april - XVII sednica CK SKJ - "ofanziva" protiv programa premijerke Planinc<ref name="Boarov">{{Cite web |title=The Curse of Dead Programs |url=http://www.scc.rutgers.edu/serbian_digest/29/t29-2.htm |access-date=2010-06-02 |archive-date=2006-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060713192127/http://www.scc.rutgers.edu/serbian_digest/29/t29-2.htm |dead-url=yes }}</ref>. * april - Agent CIA [[Aldrich Ames]] počeo dostavljati informacije Sovjetima (uhapšen 1994). * [[18.4.|18]] - [[20. 4.]] - IX kongres Saveza književnika Jugoslavije u Novom Sadu - međunacionalna prepucavanja (npr. [[Miodrag Bulatović]] i [[Ciril Zlobec]]). Zlobec je novi predsedavajući. [[Datoteka:Hram zidovi pre 1984.jpg|mini|Zidovi Hrama Svetog Save pre nastavka gradnje]] * [[20. 4.]] - Deda i tri unuka se udavili kada je njihov automobil sleteo u Dunav kod Kladova. * [[21. 4.]] - [[RK Metaloplastika]] pobedila madridski Atletiko i osvojila evropski Kup šampiona u [[rukomet]]u, prva od dve titule zaredom. * [[22. 4.]] - Alpinist Borut Bergant stradao na Himalajima. * [[23. 4.]] - [[Coca-Cola]] uvela novu formulu ''New Coke'' - povučena posle tri meseca zbog izrazito negativnog odziva. * 23. 4. - Slučaj Shah Bano u Indiji: Vrhovni sud podržao pravo žene na alimentaciju, što izaziva proteste muslimana koji to smatraju protivnim šerijatu. * [[24. 4.]] - [[FK Željezničar]] - [[Videoton FC]] 2:1 - Videoton ide u finale Kupa UEFA jer je u [[Stolni Biograd|Sekešfehervaru]] pobijedio 3:1 a u Sarajevu dao gol u posljednjim minutama. * 24. 4. - Sneg pao na planinama u Jugoslaviji, drugde kiša i jak vetar. * [[26. 4.]] - [[Varšavski pakt]] produžen za 20 godina. * [[30. 4.]] - [[Patrijarh srpski German]] osvetio [[Hram svetog Save]], u prisustvu svih srpskih arhijereja, položivši povelju o nastavku radova u novim istorijskim prilikama. === Maj/Svibanj === * [[1. 5.]] - [[Đorđe Martinović]] iz [[Gnjilane|Gnjilana]] na Kosovu se našao kod lekara sa razbijenom flašom u [[anus]]u. On menja iskaze, organi posle višemesečne istrage ne ustanovljuju da li je povreda rezultat silovanja ili samonaneta. "Slučaj Martinović" za Srbe postaje simbol njihovog stradanja na Kosovu i nesposobnosti vlasti da ih zaštiti. * 1. 5. - Federalni sudija u Los Angelesu presudio da Andrija Artuković treba biti izručen SFRJ, zbog ubistva hiljada ljudi u Drugom svetskom ratu. * 1. 5. - SAD uvele trgovački embargo Nikaragvi (čiji je predsednik [[Daniel Ortega]] u poseti SFRJ, tokom turneje po istočnoj Evropi). Međunarodni sud pravde će sledeće godine presuditi da je embargo protivpravan, ali traje do 1990. * [[4. 5.]] - [[Pesma Evrovizije 1985.|Pesma Evrovizije]] u [[Göteborg]]u: pobedili ''Bobbysocks!'' iz Norveške, Jugoslavija ne učestvuje zbog petogodišnjice Titove smrti (trebali su učestvovati [[Zorica Kondža]] i [[Josip Genda]] sa "Pokorom"). * 4. 5. - Nigerija posle više od godinu dana otvorila granice sa Beninom, Nigerom, Čadom i Kamerunom jer želi da ubrza proterivanje 700.000 stranaca. * [[5. 5.]] - [[Ronald Reagan]] i [[Helmut Kohl]] na kontroverznoj pogrebnoj službi na groblju [[Bitburg]] na kome je sahranjeno i 59 elitnih [[SS]]-ovaca. * [[6. 5.]] - Sudar autobusa i kamiona kod [[Vladičin Han|Vladičinog Hana]], 10 mrtvih. * [[8. 5.]] - Govor saveznog predsednika Nemačke [[Richard von Weizsäcker|Richarda von Weizsäckera]] povodom 40. godišnjice kraja rata u Evropi: za Nemce to nije bio dan poraza već oslobođenja. * [[9. 5.]] - U [[Beograd]]u održana vojna [[Parada 85]], povodom 40. godišnjice od pobede nad fašizmom. * [[10. 5.]] - U Zagrebu osuđena 11-člana grupa hrvatskih separatista optužena za planiranje terorističkih aktivnosti, Stjepan Deglin osuđen na 20 godina. * 10/[[11. 5.]] - Zemljotres u [[kopaonik|kopaoničkom]] kraju, [[magnituda zemljotresa|M]] 5.2, ima materijalne štete. * [[11. 5.]] - Požar na drvenoj tribini fudbalskog stadiona u [[Bradford]]u, Engleska, 56 mrtvih. * [[12. 5.]] - Liturgija u zidinama Hrama Svetog Save u Beogradu, kojoj unutar i u okolini prisustvuje veliki broj ljudi - izgradnja ponovo kreće u avgustu. * [[13. 5.]] - Policija u [[Filadelfija|Filadelfiji]], SAD, ubacila eksplozivnu napravu u sedište crnog pokreta MOVE - 11 mrtvih u požaru, uništen 61 stan. * 13. 5. - [[Dire Straits]] su izdali album ''[[Brothers in Arms (album)|Brothers in Arms]]'' - prodat u preko 30 miliona primeraka, prvi preko milion CD-ova. [[Datoteka:Radovan Vlajković.jpg|mini|150px|[[Radovan Vlajković]] (1964)]] * [[15. 5.]] - Rotacija u [[Predsedništvo SFRJ|Predsedništvu]]: [[Radovan Vlajković]] umesto [[Veselin Đuranović|Veselina Đuranovića]]. [[Datoteka:Ozonloch.jpg|mini|180px|[[Ozonska rupa]]]] * [[16. 5.]] - Britanski naučnici obznanili otkriće [[ozonska rupa|ozonske rupe]] nad [[Antarktik]]om - šok za naučnu zajednicu jer je pad ozona mnogo veći od očekivanog; za dve godine će biti potpisan [[Montrealski protokol]] (na snazi od 1989). * [[18. 5.]] - Još jedan potres na Kopaoniku, od 4,7 - klizišta odsekla komunikacije do sela. Od zemljotresa 1980 zabeleženo 8.000 podrhtavanja<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/05/19/Quake-slides-leave-mountain-villages-isolated/3721485323200/ Quake, slides leave mountain villages isolated]. upi.com Archives May 19, 1985</ref>. * [[19. 5.]] - Incident 19. maja - došlo do nereda nakon što je [[Hong Kong]] u Pekingu eliminisao [[Kina|Kinu]] iz kvalifikacija za Mundijal 1986; napadani stranci, među kojima i diplomata iz Jugoslavije. * 19. 5. - Počinje Logorski rat unutar [[Libanski građanski rat|Libanskog građanskog rata]]: izbijaju borbe između pokreta Amal i palestinskih milicija u izbegličkim logorima u Bejrutu. * 19. 5. - Uhapšen američki mornarički oficir [[John Anthony Walker]] koji je špijunirao za Sovjete od 1968. U američkim medijima ova godina je prozvana "Godina špijuna" (→ [[:en:1985: The Year of the Spy|en]]). * [[20. 5.]] - Film „[[Otac na službenom putu]]“ jugoslovenskog režisera [[Emir Kusturica|Emira Kusturice]] osvojio je „[[Zlatna palma|Zlatnu palmu]]“ na 38. međunarodnom [[Kanski festival|festivalu u Kanu]]. * 20. 5. - Emitovanje počinje [[Radio y Televisión Martí|Radio Martí]] (od 1990. i televizija), američki program usmeren prema Kubi. * [[22. 5.]] - U eksploziji automobila-bombe u jednom predgrađu Bejruta poginulo 60, povređeno 190 ljudi. * 22. 5. - Prikazan film ''[[Rambo: First Blood Part II]]''. * [[23. 5.]] - Skupština [[SANU]] odlučila da osnuje komisiju za sastavljanje dokumenta o stanju u Jugoslaviji (→ [[Memorandum SANU]]). Ivan Stambolić je prethodno pozvao srpsku inteligenciju da se konstruktivno uključi u debatu o političkim problemima zemlje.<ref> Jović 2003, 363</ref> * 23. 5. - Tanjug javlja da će [[bezolovni benzin]] biti dostupan sledećeg leta na Jadranu i glavnim saobraćajnicama, proizvodi ga riječka rafinerija. * 23. 5. - Objavljeno da je ribar Stojan Bečić ulovio ajkulu ([[Golema psina|golemu psinu]]) od šest metara kod [[Volosko]]g. * [[25. 5.]] - Tropska oluja pogodila [[Bangladeš]], oko 11.000 mrtvih. * [[28. 5.]] - [[Amnesty International]] pozvao jugoslovensku vladu da prekine s hapšenjima za nenasilnu političku aktivnost<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/05/28/Yugoslavia-urged-to-halt-non-violent-political-arrests/3513486100800/ Yugoslavia urged to halt non-violent political arrests]. upi.com Archives May 28, 1985</ref>. * [[29. 5.]] - [[Tragedija na Heyselu]] - sukob između suparničkih navijača Juventusa i Liverpoola na finalu fudbalskog Kupa evropskih prvaka završava se smrću 38 osoba - engleskim klubovima zabranjeno učešće u takmičenjima UEFA do 1990-91. * [[31. 5.]] - [[Milka Planinc]], predsednica [[SIV]]-a, u poseti [[SAD]]. * 31. 5. - [[Gvatemala]] dobija novi, demokratski, ustav koji omogućava povratak vlasti u civilne ruke - ali [[gvatemalski građanski rat|građanski rat]] se nastavlja. === Jun/Juni/Lipanj === * [[2. 6.]] - Izbori u Grčkoj, [[PASOK]] [[Andreas Papandreu|Andreasa Papandreua]] zadržao većinu. * [[4. 6.]] - Zapadnonemački kancelar [[Helmut Kohl]] stigao u posetu SFRJ. * [[5. 6.]] - U fabrici [[Tvornica Automobila Sarajevo|TAS]] Vogošća proizveden prvi [[Volkswagen Golf|Golf]] II.<ref>[https://autoblog.rs/blog/auto/istorija/2020/06/09/pre-35-godina-iz-fabrike-tas-u-vogosci-izasao-prvi-golf-ii Pre 35 godina iz fabrike TAS u Vogošći izašao prvi Golf II]. autoblog.rs</ref> * [[6. 6.]] - [[Izrael]] je posle trogodišnje okupacije povukao veći deo snaga iz [[Liban]]a, ali je zadržao granični pojas unutar te zemlje. Graničnu zonu kontroliše njihova saveznica [[Južnolibanska armija]] (do 2000, kada su se povukle i sve izraelske jedinice). * 6. 6. - U Brazilu ekshumirano telo [[Josef Mengele|Josefa Mengelea]] - utopio se 1979. * [[12. 6.]] - Španija i Portugal potpisali pristupanje Evropskoj zajednici (od Nove godine). * [[13. 6.]] - Pokrenut koncept [[Evropski glavni grad kulture|Evropskog glavnog grada kulture]], prvi je [[Atena]], po ideji [[Melina Merkuri|Meline Merkuri]] i [[Jack Lang|Jacka Langa]]. * [[14. 6.]] - Potpisan [[Schengenski sporazum]] među pet europskih zemalja: [[Belgija]], [[Francuska]], [[Njemačka]], [[Luksemburg]] i [[Nizozemska]]. * 14. 6. - TWA Flight 847: Hezbolah i Islamski džihad oteli avion ubrzo nakon poletanja iz Atine, talačka kriza traje do kraja meseca. * [[15. 6.]] - U Beogradu održan veliki koncert za pomoć gladnima u Africi ([[YU rok misija]] i pesma "Za milion godina"). * 15. 6. - U Tokiju osnovan [[Studio Ghibli]], najpoznatiji po [[anime]] dugometražnim filmovima. * 15. 6. - [[Argentina|Argentinski]] ministar finansija Juan Vital Sourrouille uvodi Plan Austral: peso je zamenjen australom po kursu 1000:1, zamrznute cene i plate, prekinuto štampanje novca - inflacija je privremeno oborena. * jun - [[Udruženje književnika Srbije]]: situacija na Kosovu je uporediva sa "najstrašnijim iskustvima iz Drugog svetskog rata". Nakon "slučaja Martinović", kritička inteligencija je fokusirana na srpske nacionalne interese.<ref name="Jovic355"> Jović 2003, 355</ref> * jun - Dvojica albanskih dizača tegova prebegli tokom turneje u Jugoslaviji. * jun - [[Vatikan]] zatražio da se ne ohrabruju hodočašća u [[Međugorje]], dok lokalne crkvene vlasti ne prouče situaciju. * jun - Naslovnica ''[[National Geographic]]'' - ''Afghan Girl'' ([[Šarbat Gula]]). * jun? - [[Prvenstvo Jugoslavije u fudbalu 1984/85.|Prvak]] Jugoslavije u fudbalu: [[FK Sarajevo]], u Kup UEFA idu Hajduk, Partizan i Vardar, C. Zvezda u Kup kupova. * [[16. 6.]] - [[Afgansko-sovjetski rat]]: poslednja, deveta [[Pandžširske ofenzive|Pandžširska ofenziva]], sovjetska odmazda za uništenje afganskog garnizona u Pešguru. Ovo je bila najkrvavija godina rata. * [[17. 6.]] - U SAD pokrenut ''[[Discovery Channel]]''. * [[23. 6.]] - [[Air India let 182]] raznet bombom u vazduhu južno od Irske, poginulo 329 osoba. Istog dana eksplodirala bomba u prtljagu na tokijskom aerodromu Narita, namenjena drugom indijskom avionu - počinitelji su teroristi siki. * [[25. 6.]] - [[Vidoje Žarković]] novi jednogodišnji predsednik Predsedništva CK [[SKJ]] nakon [[Ali Šukrija|Ali Šukrije]]. * [[jun]] - [[Inflacija]] u Jugoslaviji 70-75%. * jun? - Meksikanac [[Roberto Salinas Price]] objavio knjigu "Homerova slepa publika" u kojoj tvrdi da je [[Troja]] bila u [[Gabela|Gabeli]]. Srpskohrvatski prevod objavljen u septembru, kada je Price posetio Beograd i Čapljinu. === Jul/Juli/Srpanj === * [[2. 7.]] - Sin Andrije Artukovića tužio američku vladu za kršenje ustavnih prava njegovog oca, traži 10 miliona dolara odštete. * 2. 7. - [[Eduard Ševarnadze]] je novi ministar inostranih poslova SSSR (do 1990/91) umesto [[Andrej Gromiko|Andreja Gromika]] koji kasnije tokom meseca postaje predsednik Prezidijuma Vrhovnog sovjeta (do 1988). * [[4. 7.|4]] - [[5. 7.]] - U Đakovu se održava crkvena proslava 1100-godišnjice [[Metodij Solunski|Metodijeve]] smrti; vatikanski državni sekretar, kardinal [[Agostino Casaroli]] je u poseti Hrvatskoj. U Čehoslovačkoj se manifestacije održavaju u [[Velehrad]]u, masovno okupljanje dobija antirežimski karakter. * [[jul]] - Milka Planinc u poseti [[SSSR]]. [[Datoteka:Back-to-the-future-logo.svg|mini|''[[Back to the Future]]'']] * [[3. 7.]] - Premijera filma ''[[Back to the Future]]'' u SAD - najunosniji film ove godine, na prvom mestu 11 od prvih 12 sedmica. * [[7. 7.]] - [[Boris Becker]] (17) pobedio na [[Wimbledonski teniski turnir|Wimbledonu]]. * [[9. 7.]] - Predsjedništvo CK SKJ razmatra ostvarivanje Platforme o Kosovu, prvi put od 1981. Debatu je inicirao preds. CK SKS [[Ivan Stambolić]], jer je Kosovo opet sigurnosno pitanje<ref> Jović 2003, 353</ref> (prošireno Predsedništvo raspravlja 23. 7.). Izveštaj Kučanove radne grupe ovog meseca podržava glavne srpske zahteve na Kosovu, jer nije ispunjeno pravo srpskog naroda, kao i drugih u SFRJ, na vlastitu državu jer ustavni principi da su pokrajine deo Srbije nisu uvek sprovođeni u praksi.<ref> Jović 2003, 358</ref> * 9. 7. - Skandal sa [[dietilen glikol]]om u austrijskom vinu: nemačko savezno ministarstvo zdravlja upozorilo da se ne kupuju vina iz te zemlje. * [[10. 7.]] - Francuski tajni agenti na [[Novi Zeland|Novom Zelandu]] eksplozivom potapljaju [[Greenpeace]]ov brod ''[[Rainbow Warrior]]''. [[Datoteka:Live Aid at JFK Stadium, Philadelphia, PA.jpg|mini|200px|[[Live Aid]] (Philadelphia)]] * [[13. 7.]] - Rok koncerti pod nazivom „[[Live Aid]]“ u organizaciji pevača i humanitarnog radnika [[Bob Geldof|Boba Geldofa]] održani naporedo u [[London]]u i [[Filadelfija|Filadelfiji]]. Preko 60 miliona dolara je bilo prikupljeno. Televizijski prenos koncerta je pratilo oko 1,5 milijardi gledalaca širom sveta. * 13. 7. - Sovjetski [[Skok s motkom|skakač motkom]] [[Sergej Bubka]] prvi put u istoriji tog sporta preskočio šest metara u Parizu, čime je postigao i svetski rekord. * 13. 7. - [[George H. W. Bush]] bio osam sati v. d. predsednika SAD tokom operacije predsednika Regana. * [[jul]] - Četrdeset nealbanskih pisaca se u pismu Udruženju književnika Srbije žali na diskriminaciju u kosovskom udruženju. * [[18. 7.]] - Potpisan Društveni dogovor o jedinstvenom gorivnom ciklusu i tipu nuklearnih elektrana, nakon trogodišnjeg usaglašavanja: predviđa se da SFRJ do kraja veka ima dve nove nuklearke i dve u izgradnji, počevši od [[Prevlaka (Rugvica)|Prevlake]], na Savi kod Ivanić-grada (nakon nesreće u Černobilju 1986. uveden moratorijum). * [[19. 7.]] - Hleb u SFRJ poskupeo 35%, skok cena i ostale hrane i energije (godišnja inflacija u junu iznosila 76%). * 19. 7. - Pucanje dve brane u Val di Stava blizu [[Tesero, Trento|Tesera]] na severu Italije, 268 mrtvih, srušene 63 zgrade i osam mostova. * [[20. 7.]] - Vanredno stanje u 36 okruga Južne Afrike usled rasnih nemira. * 20. 7. - Britanski obaveštajci uspeli izvući puk. KGB [[Oleg Gordijevski|Olega Gordijevskog]] iz SSSR. * [[20. 7.|20]] - [[27. 7.]] - 32. [[Pulski filmski festival]]: [[Velika zlatna arena za najbolji film|Velika zlatna arena]] za film "[[Otac na službenom putu]]"<ref>[http://arhiv.pulafilmfestival.hr/32-pulski-filmski-festival/ 32. Pulski filmski festival]{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. arhiv.pulafilmfestival.hr</ref>. * [[23. 7.]] - Firma [[Commodore International]] predstavila računar ''[[Amiga 1000]]'' (osn. konfiguracija sa monitorom $1595). [[Datoteka:Red Yugo GV in Junction Triangle, Toronto, Canada 2.jpg|mini|250px|[[Jugo]] u Americi (Kanadi)]] * 23. 7. - Krenuo prvi kontigent [[Jugo|Juga]] iz Kragujevca u Ameriku. * [[24. 7.]] - Pandžapski sporazum ili Sporazum Rajiv-Longowal: sporazum između indijske vlade i Sika - s obe strane ima osporavanja, Harcharan Singh Longowal ubijen nepunih mesec dana kasnije. * [[25. 7.]] - Objavljeno da [[Rock Hudson]] ima [[AIDS]] - umire početkom oktobra, a bolest dolazi u fokus javnosti. * [[27. 7.]] - Predsednik [[Uganda|Ugande]] [[Milton Obote]] oboren u vojnom udaru, slede [[Bazilio Olara-Okello]] i [[Tito Okello]], dok pobunjenički pokret [[Yoweri Museveni|Yowerija Musevenija]] ne uzme vlast sledećeg januara. * [[29. 7.]] - [[Alan Garcia]] inaugurisan za novog predsednika [[Peru]]a i s 36 godina postao najmlađi šef države na svetu (1985-1990 i 2006-2011). * [[30. 7.]] - Rezolucija CK SKJ u kojima se svojim članovima preti isključenjem ako odstupaju od politike CK (pokušaj ojačanja centralnog aparata u odnosu na republike i pokrajine). === Avgust/August/Kolovoz === * [[1. 8.]] - Puk. KGB Vitalij Jurčenko prebegao u Rimu na Zapad, ali u novembru odlazi u sovjetsku ambasadu u Vašingtonu. * [[2. 8.]] - Delta Air Lines Flight 191: avion pao zbog mikrobursta pred sletanje u Dallas, poginule 136 od 163 osobe u avionu i vozač na zemlji. * [[6. 8.]] - [[Víctor Paz Estenssoro]] po četvrti put predsednik [[Bolivija|Bolivije]] (do 1989); zemlja je u dužničkoj krizi i hiperinflaciji zbog čega se uvode neoliberalne reforme - Vrhovni dekret 21060 od 29. avgusta, savetodavac [[Jeffrey Sachs]]. * [[7. 8.]] - Vrhovni sud SR Srbije smanjio kazne disidentima: Milanu Nikoliću sa 18 na osam meseci, Miodragu Miliću sa 24 na 18 meseci, Dragomir Olujić oslobođen kazne (nisu bili u zatvoru). * 7. 8. - Novinari BBC štrajkuju zbog otkazivanja dokumentarca o IRA-i. [[Datoteka:JAT 737-300 (8543043385).jpg|mini|250px|YU-AND, prvi JAT-ov [[Boeing 737 Classic|Boeing 737-300]]]] * [[8. 8.]] - Prvi [[Boeing 737 Classic|Boeing 737-300]] sleće u Beograd - [[JAT]] je prva evropska kompanija koja je nabavila ovaj model<ref>[https://www.exyuaviation.com/2020/12/worlds-oldest-passenger-737-300-in.html World’s oldest passenger 737-300 in operation turns 35]. exyuaviation.com</ref> i koji će služiti do 2021. * [[12. 8.]] - Japan Airlines Flight 123: u avionskoj nesreći „Boinga 747“ japanske kompanije „Jal“, na planini Osutaka blizu [[Tokio|Tokija]] preživelo četvoro od 524 putnika i članova posade - najgora nesreća sa jednim avionom. * [[14. 8.]] - [[Oružani konflikt u Peruu]] &mdash; Masakr u Accomarci: vojska ubila 69 seljana * [[15. 8.]] - [[Južna Afrika|Južnoafrički]] predsednik [[P. W. Botha]] drži "Rubikonski govor": ne želi da menja [[apartheid]], neće pustiti [[Nelson Mandela|Mandelu]] - ovo vodi pojačanoj izolaciji zemlje i pogoršanoj ekonomiji. * [[avgust]] - Zatvorska kazna [[Vojislav Šešelj|Vojislavu Šešelju]] skraćena sa 4 godine na 22 meseca (uhapšen [[1984]], biće pušten [[1986]].). * avgust - U SAD stigla prva pošiljka od 500 automobila [[Jugo]]<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/11/21/More-Yugos-arrive-for-US-sale/1923501397200/ More Yugos arrive for U.S. sale]. upi.com Archives Nov. 21, 1985</ref>. * avgust - Sovjetski Savez zaključio ribarski sporazum sa [[Kiribati]]ma, što izaziva sumnju da Sovjeti žele bazu u južnom Pacifiku. * ca. 16. 8. - Požari oko Dubrovnika i na Korčuli, petoro mrtvih, oštećene instalacije na Ćilipima<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/08/17/Rescue-workers-recovered-four-charred-bodies-Saturday-raising-the/9062493099200/ Rescue workers recovered four charred bodies Saturday, raising the...]. upi.com Archives Aug. 17, 1985</ref>. * [[17. 8.]] - U eksploziji automobila-bombe u hrišćanskom delu Bejruta poginulo je 60 i povređeno sto ljudi. * [[20. 8.]] - [[Iran-Kontra afera]]: isporučena prva pošiljka oružja Iranu (antitenkovske rakete) u zamenu za puštanje talaca iz Libana; profit od prodaje američkog oružja namenjen [[kontraši]]ma u Nikaragvi, protivno Bolandovom amandmanu. Isporuke traju do oktobra 1986. a javnosti su otkrivene sledećeg meseca. * [[22. 8.]] - Objavljeno da je otkriveno deset slučajeva [[AIDS]]-a tokom testiranja osoba s rizičnim ponašanjem u [[Zagreb]]u. * 22. 8. - British Airtours Flight 28M: motor se zapalio tokom poletanja u Manchesteru, 55 od 137 se nije uspelo evakuisati na vreme. * [[25. 8.]] - U avionskom udesu poginula [[Samantha Smith]] (13), koja se proslavila time što je napisala pismo [[Jurij Andropov|Juriju Andropovu]], koji ju je zatim pozvao u posetu [[SSSR]], čime je postala "ambasador dobre volje" između SAD i SSSR. * [[27. 8.]] - Predsednik [[Nigerija|Nigerije]] gen. [[Muhammadu Buhari]] zbačen u vojnom udaru, sledi gen. [[Ibrahim Babangida]] (do 1993, a Buhari će se vratiti kao demokratski izabran predsednik 2015). * avgust, krajem - Sovjetski glumac [[Oleg Vidov]] stigao u SAD (od 1983. do prošlog maja je živeo u Jugoslaviji). * [[31. 8.]] - U Los Angelesu uhvaćen serijski ubica [[Richard Ramirez]]. === Septembar/Rujan === * [[1. 9.]] - Američko-francuska ekspedicija locirala ''[[Titanic]]''. * [[3. 9.]] - U saobraćajnoj nesreći na putu Beograd - Novi Sad, poginuo [[Dragan Mance]] (23), fudbaler [[FK Partizan|Partizana]] i idol [[Grobari|Grobara]]. * 3. 9. - U Mostaru osuđena šestočlana grupa optužena za pripadanje četničkoj emigraciji, Risto Radović tri i po godine zatvora. * [[4. 9.]] - Pobunjenici oborili putnički avion An-26 kod [[Kandahar]]a, 52 mrtvih. * 5. 9. - [[Ivan Stambolić]]: zaostaje se u ostvarivanju ustavnog koncepta SR Srbije i u ulozi pokrajina kao njenog sastavnog dela.<ref>"Otvorenih očiju tražimo rešenja", Borba 1985-09-05, str. 5</ref> * ca. 5. 9. - Amerikanci čekaju u redu da kupe Jugo<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/09/05/Florida-likes-Yugo-even-those-who-havent-seen-it/1980494740800/ Florida likes Yugo, even those who haven't seen it]. upi.com Archives Sept. 5, 1985</ref>. Po ceni od $ 3.990, to je najjeftiniji auto na tržištu. * [[13. 9.]] - U Japanu izdata platformska video igrica ''[[Super Mario Bros.]]''. * 13. 9. - [[Manuel Noriega|Norijegin]] protivnik [[Hugo Spadafora]] brutalno ubijen u Panami. * [[septembar]] - Dogovoren reprogram dugova Jugoslavije komercijalnim zajmodavcima. * [[17. 9.]] - [[Steve Jobs]] prinuđen na ostavku u [[Apple Inc.]] - Macintosh se slabo prodaje jer je skuplji od PC klonova (vratiće se u firmu 1997). * [[19. 9.]] - U [[potres u Meksiku 1985.|snažnom potresu]] od 8.1 u [[Mexico City]]u poginulo 12.000 ljudi, a ozlijeđeno njih 40.000. * 19. 9. - [[Dee Snider]], pevač grupe ''[[Twisted Sister]]'', svedoči pred Senatom SAD nakon što je par njihovih pesama pomenuto prilikom saslušanja - komitet ''[[Parents Music Resource Center]]'' želi da pojača roditeljsku kontrolu nad muzikom koju deca slušaju. * [[21. 9.]] - Princ [[Aleksandar II Karađorđević]] se u Londonu oženio sa [[Katarina Batis|Katarinom Batis]] iz Atine. * 21. 9. - Prva razmena poseta razdvojenih porodica [[Severna Koreja|Severne]] i [[Južna Koreja|Južne Koreje]] od 1945, sledeći put tek 2000. * [[22. 9.]] - Francuski premijer [[Laurent Fabius]] priznao da su francuski tajni agenti, na osnovu naređenja vlade, potopili u Novom Zelandu brod „[[Rainbow Warrior (1955)|Dugin ratnik]]“ organizacije „[[Greenpeace|Grinpis]]“ - organizacija je vodila kampanju protiv francuskih nuklearnih proba. * 22. 9. - [[Sporazum iz Plaze]]: vlade SAD, Japana, Zapadne Nemačke, Francuske i Velike Britanije dogovorile da će spustiti kurs dolara putem intervencije na valutnim tržištima - dolar je apresirao 50% tokom 1980-85, opašće 51% prema jenu tokom 1985-87. * [[23. 9.]] - Napuljski novinar Giancarlo Siani ubijen od Camorre. * [[27. 9.]] - [[Nikolaj Riškov]] je novi predsednik Saveta ministara SSSR umesto [[Nikolaj Tihonov|Nikolaja Tihonova]] (do 1991), * [[28. 9.]] - Rasni neredi u londonskom [[Brixton]]u, nakon što je policija upucala ženu u njenoj kući. * 28. 9. - Jak zemljotres u području [[Demir Kapija]] - [[Negotino]], ima materijalne štete i nekoliko povređenih. === Oktobar/Listopad === * [[1. 10.]] - Operacija Drvena noga - Izraelci uništili sedište [[PLO]]-a u [[Tunis]]u, poginulo do 60 Palestinaca i veći broj Tunižana. * [[2. 10.]] - Gen. sek. [[Mihail Gorbačov]] u prvoj inostranoj poseti, u Parizu: ostavlja dobar utisak, predlaže prepolovljenje nuklearnog arsenala. * ca. 2. 10. - Nizak vodostaj reka usled suše (Sava, Kupa, Velika Morava...).<ref>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19851003|page:1 "Borba", 3. okt. 1985]</ref> * [[3. 10.]] - [[Space Shuttle Atlantis]] poleteo na prvu misiju - ukupno 33 do 2011. * 3. 10. - U Granadi potpisana [[Konvencija o zaštiti arhitektonskog nasleđa Evrope]]. * [[4. 10.]] - [[Richard Stallman]] osniva [[Fondacija za slobodni softver|Fondaciju za slobodni softver]], neprofitnu organizaciju da bi pružala logističku, pravnu i finansijsku podršku projektu [[GNU]]. [[Datoteka:Achille39.jpg|mini|200px|''Achille Lauro'']] * [[7. 10.]] - Palestinci su oteli putnički brod ''[[Achille Lauro]]'' kako bi ucjenom oslobodili 50 zatvorenika iz izraelskih zatvora. Ubijen jedan Amerikanac, invalid. * [[9. 10.]] - Otmičari sa Akile Laura su se predali egipatskim vlastima koje su im odobrile da odlete u Tunis. * 9. 10. - "[[Jugo]]" zvanično predstavljen američkom tržištu u Njujorku. * [[10. 10.]] - Četiri američka lovca, sa nosača USS Saratoga, presrela su egipatski avion sa otmičarima italijanskog putničkog broda „Akile Lauro“ i primorali ga da sleti na Siciliju, gde su otmičari uhapšeni. U avionu je bio i lider [[Palestinski oslobodilački front|Palestinskog oslobodilačkog fronta]] [[Abu Abas]], * [[12. 10.]] - Italijani pustili Abu Abasa da ode u Jugoslaviju. Pošto ona ima diplomatske odnose sa [[PLO]], odbila je američke zahteve za njegovom ekstradicijom, tako da on odlazi dva dana kasnije (u [[Južni Jemen]] pa [[Irak]]) - jugoslovenska vlada je objasnila da je Abas putem pregovora sa otmičarima sprečio veću tragediju<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/10/13/The-government-officially-silent-on-a-US-extradition-request/1617498024000/ The government, officially silent on a U.S. extradition request,...]. upi.com Archives Oct. 13, 1985</ref><ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/10/17/Yugoslavia-formally-rejected-a-US-request-for-extradition-of/7571498369600/ Yugoslavia formally rejected a U.S. request for extradition of...]. upi.com Archives Oct. 17, 1985</ref>. * 12. 10. - Američki nosač aviona ''[[USS Saratoga (CV-3)|USS Saratoga]]'' u poseti Dubrovniku. * ca. 15. 10. - Kod Makarske i Dubrovnika izgorelo 3.000 hektara borove šume, maslinjaka i makije. * [[15. 10.]] - U Strasbourgu potpisana [[Evropska povelja o lokalnoj samoupravi]]. * [[oktobar]] - Sastavljena [[Peticija 2016]] građana Kosova i Metohije<ref>[http://www.yurope.com/nasa-borba/arhiva/Apr97/2404/2404_26.HTM Članak iz Naše Borbe u kome je prenet tekst peticije]</ref> * oktobar - [[Milka Planinc]] nameravala dati ostavku zbog osporavanja ekonomskog programa<ref>{{Cite web |title=Od Novog vala do nove države - Ekonomska kriza i pokušaji stabilizacije |url=http://povijest.net/sadrzaj/hrvatska/sr-hrvatska/747-od-novog-vala-do-nove-drzave-2.html |access-date=2010-06-02 |archive-date=2010-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100113120540/http://povijest.net/sadrzaj/hrvatska/sr-hrvatska/747-od-novog-vala-do-nove-drzave-2.html |dead-url=yes }}</ref>. Ona je ove godine faktički suspendirana,<ref> Jović 2003, 237</ref> (privatno je) podnijela ostavku ali ostaje kao neka vrsta vršitelja dužnosti do sljedeće godine.<ref> Jović 2003, 243</ref> * [[17. 10.]] - Italijanski premijer [[Bettino Craxi]] daje ostavku zbog krize sa otmicom Achile Lauro - predsednik Cossiga prvo daje novi mandat Craxiju, zatim 31. 10. odbija ostavku i nalaže glasanje o poverenju. * [[22. 10.]] - Predstavljen [[James Baker|Bakerov]] plan za pomoć visoko zaduženim srednje razvijenim zemljama - nije bilo konsenzusa oko toga koje zemlje bi bile uključene. * [[24. 10.]] - Štrajk žena na [[Island]]u. * [[26. 10.]] - [[Split]] dobio organizaciju [[Europsko prvenstvo u atletici 1990.|Europskog prvenstva u atletici 1990.]] (pobeđen Helsinki sa 116 prema 92 glasa). * 27. 10. - Predsednik CK SKS Ivan Stambolić govori u Valjevu:<ref>"Providne podvale nacionalista", Borba, 28. okt. 1985, str. 3</ref> "iznenađujući" antinacionalistički govor, šalje u ovo doba upozorenje SANU, Udruženju književnika i medijima da se neće dozvoliti okupljanje nacionalista i da oni žive od državnog novca - to mu neće biti zaboravljeno, kritička inteligencija ga smatra "izdajnikom srpskih interesa".<ref> Jović 2003, 352</ref> === Novembar/Studeni === * [[6. 11.]] - Socijaldemokrata [[Aníbal Cavaco Silva]] postaje premijer Portugala (do 1995, predsednik Republike 2006-2016). * 6. 11. - Kolumbijski [[Pokret 19. april]] (M-19) zauzeo Palatu pravde u Bogoti i uzeo Vrhovni sud za taoce - u napadu vojske zatim gine preko 100 ljudi, uključujući komandante M-19 i polovinu sudija. * [[9. 11.]] - [[Gari Kasparov]] (22) postao [[šah]]ovski prvak sveta, pobedivši [[Anatolij Karpov|Anatolija Karpova]] sa 13:11. [[Datoteka:Armerodisaster.png|mini|left|200px|Katastrofa u Armeru]] * [[13. 11.]] - Erupcija vulkana [[Nevado del Ruiz]] u [[Kolumbija|Kolumbiji]] izaziva smrt 23.000 ljudi u gradu [[Armero]]. * [[15. 11.]] - Umro predsjednik Predsjedništva SR Hrvatske [[Pero Car]], nasljediće ga [[Ema Derossi-Bjelajac]]. * 15. 11. - Potpisan [[Anglo-irski sporazum]]: Republika Irska će dobiti savetodavnu ulogu u vladi Severne Irske - protestantski lojalisti su uglavnom nezadovoljni. * [[novembar]] - Otpuštena dva producenta na zagrebačkom Omladinskom radiju ([[Radio 101]]), "nemi" protest na Trgu Republike ([[Trg bana Jelačića]]). * novembar - Zagrebački omladinski časopis "[[Polet]]" je "prisiljen zaustaviti svoje kritički inspirirane interpretacije hrvatske i jugoslavnske zbilje", smanjena mu je naklada.<ref> Jović 2003, 324</ref> * novembar - Počinju protesti protiv režima [[Jean-Claude Duvalier]]a na [[Haiti]]ju - na studente je pucano ali pokret raste dok Duvalier ne pobegne iz zemlje sledećeg februara. * [[16. 11.]] - Sastanak slovenačkih i srpskih opozicionih intelektulaca, iz Odbora za zaštitu sloboda umetničkog izražavanja odn. urednika "Nove revije", u [[ljubljana|ljubljanskoj]] kafani "Mrak": Ćosić je "šokiran", Slovenci žele u Europu a ne Jugoslaviju, poručuju da bi i Srbi trebali odbaciti "svaki internacionalizam i univerzalizam".<ref> Jović 2003, 427</ref> ** Urednici "Nove revije", [[Niko Grafenauer]] i [[Dimitrij Rupel]], pozvali su ove godine saradnike da napišu priloge za poseban broj o slovenačkom nacionalnom pitanju (objavljen u januaru 1987, odloženo zbog reakcija na Memorandum SANU).<ref> Jović 2003, 432</ref> [[Datoteka:Reagan and Gorbachev (1985).jpg|mini|150px|[[Ženevski samit (1985)|Ženevski samit]]]] * [[18. 11.]] - Posle 30 godina završena proizvodnja [[Zastava 750|Zastave 750]] - Fiće. * 18. 11. - Završena je zgrada banke HSBC u Hong Kongu (zvanično otvorena sledećeg aprila), tada najskuplja zgrada na svetu, od oko 668 miliona dolara. * [[19. 11.|19]] - [[20. 11.]] - [[Ženevski samit (1985)|Ženevski samit]] je prvi sastanak američkog predsjednika [[Ronald Reagan|Reagana]] i sovjetskog sekretara [[Mihail Gorbačov|Gorbačova]] - glavna tema je kontrola naoružanja. * [[20. 11.]] - [[Microsoft]] izdaje [[Windows 1.0]]. * [[23. 11.]] - [[Abu Nidal]]ova organizacija otela avion EgyptAir Flight 648 - u napadu egipatskih trupa na Malti poginulo 60 ljudi (bio je to isti avion kojim su leteli otmičari sa Achile Lauro prošlog meseca, a bio je otiman i 1976). * [[25. 11.]] - Južnoafričke specijalne snage oborile [[Aeroflot]]ov kargo avion iznad [[Angola|Angole]] - 21 mrtvi. * [[27. 11.]] - [[TE Ugljevik]] kod [[Bijeljina|Bijeljine]] u redovnom pogonu, snaga 279 MW. * 27. 11. - Prikazan film ''[[Rocky IV]]'' (sa sovjetskim oponentom). === Decembar/Prosinac === * [[4. 12.]] - Australian Open: [[Slobodan Živojinović]] pobedio [[John McEnroe|Johna McEnroea]] u četvrtfinalu. * [[6. 12.]] - Jugoslovenska i austrijska policija uhapsile četvoročlanu grupu Jugoslovena zbog kidnapovanja i krijumčarenja dece za džeparenje i prošnju u Italiji<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/12/08/Four-arrested-in-child-smuggling-ring/4366502866000/ Four arrested in child-smuggling ring]. upi.com Archives Dec. 8, 1985</ref>. Nekoliko dana kasnije policija pretražuje Napulj i okolinu za "decom robovima" iz Jugoslavije. Nagađa se da je 10.000 romske dece prodato u Italiju od 1975<ref>[http://www.upi.com/Archives/1986/01/05/Child-slavery-in-the-20th-century/2997505285200/ Child slavery in the 20th century]. upi.com Archives Jan. 5, 1986</ref>. * [[8. 12.]] - Osnovana [[Južnoazijska asocijacija za regionalnu saradnju]] (SAARC). [[Datoteka:5000-Yugoslav-dinar-1985 09.jpg|mini|250px|Novčanica od 5.000 dinara ("pola miliona" starih)]] * [[9. 12.]] - Novčanica od 5.000 dinara sa Titom ušla u opticaj - nisu se svi slagali sa stavljanjem Tita na novčanicu, s obzirom na inflaciju. Prosečna plata je 40.000 dinara ili 133 dolara<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/12/09/Foreign-News-Briefs/3422502952400/ Foreign News Briefs]. upi.com Archives Dec. 9, 1985</ref> (ekvivalent 298 dolara iz 2016). Ovo je prva novčanica sa novim dizajnom. * 9. 12. - "Naftni kontrašok": [[Saudi Arabija]] napušta politiku odbrane cene nafte, uvećava proizvodnju, što dovodi do pada cene sa 23 na 10 dolara sledećeg leta. * 9. 12. - Suđenje huntama u [[Argentina|Argentini]]: bivši predsednik general [[Jorge Rafael Videla]] i njegov sledbenik, član vojne hunte, admiral Emilio Masera, osuđeni na doživotnu robiju zbog učešća u ratu protiv gradske gerile i političkih protivnika, tokom kojeg je nestalo 9.000 ljudi. * 9. 12. - Generalna skupština Ujedinjenih nacija jednoglasno prihvatila rezoluciju kojom se svi akti [[terorizam|terorizma]] osuđuju kao kriminal. * [[12. 12.]] - Arrow Air Flight 1285: avion sa američkim vojnicima pao na Njufaundlendu, 256 mrtvih. * [[13. 12.]] - Marijana Keča (9) silovana i zadavljena u Kanjiži - počinilac Laslo Egete streljan 1988<ref>[https://www.blic.rs/vesti/tema-dana/sramota-je-jevtovica-kazniti-zatvorom/nrplvc6 Sramota je Jevtovića kazniti zatvorom]. blic.rs 27.07.2005.</ref>. * decembar - Počelo potpisivanje Peticije 2016 (po broju prvobitnih potpisnika) među Srbima i Crnogorcima na [[Kosovo|Kosovu]]. Njome se traži zaštita njihovih osnovnih građanskih prava. ** Traži se povratak iseljenih Srba, ukidanje zastave albanske narodnosti, rehabilitaciju političara koji su ukazivali na kosovski problem ([[Dobrica Ćosić]]), primenu srpskog zakona o jeziku, smenu "velikoalbanskih šovinista" i "srpskih oportunista", deportaciju "260.000 albanskih imigranata" (zvanična cifra je manje od 1.400), poništenje kupoprodajnih ugovora između albanskih kupaca i srpskih prodavaca. Peticiju je podržalo oko 200 srpskih intelektualaca, uključujući 35 akademika.<ref name="Jovic355" /> * [[16. 12.]] - [[John Gotti]] postaje šef mafijaške familije Gambino nakon ubistva Castellana i Bilottija u New Yorku. * [[17. 12.]] - [[George P. Shultz]], državni sekretar SAD, u poseti Beogradu tokom evropske turneje, nezadovoljan jugoslovenskim stavom u vezi Abu Abasa u oktobru, lupao šakom u sto tokom sastanka sa sekretarom inostranih poslova [[Raif Dizdarević|R. Dizdarevićem]]<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/12/17/Red-faced-Shultz-pounds-table-in-outburst/2968503643600/ Red-faced Shultz pounds table in outburst]. upi.com Archives Dec. 17, 1985</ref>. * [[18. 12.]] - Jugoslavija potpisala sporazum o refinansiranju dugova sa komercijalnim bankama vredan 3,8 milijardi dolara<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/12/18/Yugoslavia-signs-38-billion-multi-year-refinancing/6149503730000/ Yugoslavia signs $3.8 billion multi-year refinancing]. upi.com Archives Dec. 18, 1985</ref>. * [[21. 12.]] - Bokser [[Slobodan Kačar]] osvojio IBF titulu, pobedom na poene nad Amerikancem Eddie Mustafa Muhammadom u italijanskom Pezaru. * [[25. 12.|25]] - [[30. 12.]] - Oružani sukob između [[Mali]]ja i [[Burkina Faso|Burkine Faso]] oko pojasa Agacher. * [[26. 12.]] - Uhapšena 94 kosovska Albanca, optuženi da pripadaju tajnoj separatističkoj grupi. * [[27. 12.]] - [[Napadi na aerodrome u Rimu i Beču]], prilikom kojih teroristi [[Abu Nidal]]a ubijaju 18, a ranjavaju 120 ljudi. * 27. 12. - U [[Ruanda|Ruandi]] ubijena primatologinja [[Dian Fossey]]. * 27. 12. - Savezna skupština usvojila zakon po kome su svi predmeti koje je Tito stekao kao šef države društveno vlasništvo, nakon što je Jovanka Broz zatražila svoj deo<ref>[http://www.upi.com/Archives/1985/12/29/Foreign-News-Briefs/7990504680400/ Foreign News Briefs]. upi.com Archives Dec. 29, 1985</ref>. * [[28. 12.]] - Trojni sporazum u Libanu između šiita, druza i hrišćana ([[Nabih Berri]], [[Walid Jumblat]] i [[Elie Hobeika]]), kojim bi Sirija dobila veliki uticaj u zemlji - Hobeika je sledećeg meseca zbačen zbog ovoga. * krajem godine - Zajednička sednica Savezne vlade i Predsedništva - na "ledu" antiinflacioni program i Milka Planinc<ref name="Boarov"/> === Kroz godinu === * [[Svjetsko stanovništvo]]: 4.830.979.000. * [[Demografija Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije|Demografija SFRJ]]: procenjeno 23.121.383 stanovnika; 146,9 razvoda na 1.000 brakova je najviša cifra u istoriji zemlje; stopa plodnosti od ove godine stalno ispod 2,1. * Pad povjerenja u sistem i Partiju: 50% mladih u SFRJ ne želi postati član SKJ, prema 9% 1974. (Slovenija 32→88%, Hrvatska 13→70%, Vojvodina 4→54%, Srbija 6→40%).<ref> Jović 2003, 326</ref> * Otkriven [[bakminsterfuleren]] ([[ugljenik|C]]₆₀). * Knjige: ** [[Veselin Đuretić]]: "Saveznici i jugoslovenska ratna drama" ** [[Danko Popović]]: "Knjiga o Milutinu" (roman) ** [[Dobrica Ćosić]]: "Grešnik" (prvi deo trilogije "Vreme zla"). ** [[Dimitrije Bogdanović]]: "Knjiga o Kosovu" (istorijska studija) * Privremeno zaustavljena gradnja [[Zagrebačka džamija|Zagrebačke džamije]]; nije data dozvola za podizanje pravoslavne crkve u [[Split]]u. * Početak gradnje velike Sveučilišne bolnice u Zagrebu, koja nikada neće biti završena. * [[Rudolf Bruči]] napisao operu u tri čina [[Gilgameš (opera)]] povodom 125. godišnjice [[Srpsko narodno pozorište|Srpskog narodnog pozorišta]]. * [[Monika Seleš]] sa 11 godina osvaja juniorski turnir Orange Bowl na Floridi. * Na Savetu Evropske unije u Milanu je donesena odluka da se 9. maj svake godine obeležava kao [[Dan Evropske unije]] * [[Amfilohije Radović]] izabran je za episkopa banatskog sa sedištem u [[Vršac|Vršcu]]. * U [[Socijalistička Republika Rumunija|Rumuniji]] zimska temperatura u stanovima ograničena na 12&nbsp;°C. * Pokrenuta [[EUREKA]], evropska međuvladina organizacija za finansiranje i koordinaciju istraživanja i razvoja. * [[Sony]] lansirao format [[Video8]] a [[Panasonic]], [[RCA]] i [[Hitachi]] prave [[kamkorder]]e sa punim [[VHS]] formatom. == 1985. u temama == * [[Televizija]]. TV serije: "Erićijada", "Ljubavne priče", "Razbibriga" (TV Beograd); "Hajdučki gaj" (TV Zagreb); "Brisani prostor", "Priče iz fabrike" (TV Sarajevo). * Neki [[Popis jugoslavenskih filmova|domaći filmovi]]: "[[Otac na službenom putu]]", "[[Bal na vodi (film, 1985)|Bal na vodi]]", "[[Nije lako sa muškarcima]]", "[[Ćao, inspektore]]", "[[Život je lep (1985)|Život je lep]]", "[[Jagode u grlu]]", "[[Tajvanska kanasta]]", "[[Držanje za vazduh]]", "[[Šest dana juna]]", "[[Žikina dinastija]]", "[[Za sreću je potrebno troje]]", "[[Horvatov izbor]]" (→ [[:Kategorija:Filmovi 1985.]]). * Neki domaći muzički/glazbeni albumi<ref>[https://www.discogs.com/search/?format_exact=LP&format_exact=Album&year=1985&decade=1980&country_exact=Yugoslavia Explore Yugoslavia LP Album from 1985 on Discogs]. discogs.com (pristup. 27. 6. 2016.)</ref>: ** Pop/rock: <small>[[Riblja čorba]]</small>: "Istina"; <small>[[Ekatarina Velika]]</small>: "Ekatarina Velika"; <small>[[Atomsko sklonište]]</small>: "Jednom u životu"; <small>[[Merlin]]</small>: "Kokuzna vremena"; <small>[[Parni valjak]]</small>: "Pokreni se!" i "Parni valjak" (kompilacija); <small>[[Prljavo kazalište]]</small>: "Zlatne godine"; <small>[[Haustor]]</small>: "Bolero"; <small>[[Plavi orkestar]]</small>: "Soldatski bal"; <small>[[Elvis J. Kurtović & His Meteors]]</small>: "Da bog da crk'o rok'n'rol"; <small>[[Zabranjeno pušenje]]</small>: "Dok čekaš sabah sa šejtanom"; <small>[[Vatreni poljubac]]</small>: "Iz inata"; <small>[[Divlje jagode (bend)|Divlje jagode]]</small>: "Vatra"; <small>[[Denis & Denis]]</small>: "Ja sam lažljiva"; <small>[[Partibrejkers]]</small>: "Partibrejkers I"; <small>[[Bajaga i instruktori]]</small>: "Sa druge strane jastuka"; <small>[[Film (glazbeni sastav)|Film]]</small>: "Signali u noći"; <small>[[Oliver Mandić]]</small>: "Dođe mi da vrisnem tvoje ime"; <small>[[Poslednja igra leptira]]</small>: "Opet ploča - Srce od meda"; <small>[[Videosex]]</small>: "Lacrimae Christi"; <small>[[Alisa (grupa)|Alisa]]</small>: "Alisa"; <small>[[Neki to vole vruće (bend)|Neki to vole vruće]]</small>: "Neki to vole vruće"; <small>[[Kerber (muzička grupa)|Kerber]]</small>: "Ratne igre"; <small>[[Dorian Gray (sastav)|Dorian Gray]]</small>: "Za tvoje oči"; <small>[[Laibach]]</small> (pet albuma) ** Zabavni: <small>[[Đorđe Balašević]]</small>: "003"; <small>[[Neda Ukraden]]</small>: "Hoću tebe"; <small>[[Magazin (grupa)|Magazin]]</small>: "Piši mi"; <small>[[Mišo Kovač]]</small>: "Ostala si uvijek ista"; ** Folk: <small>[[Halid Bešlić]]</small>: "Zbogom noći, zbogom zore"; <small>[[Miroslav Ilić]]</small>: "Zoveš me na vino"; <small>[[Mile Kitić]]</small>: "Ja neću ljepšu"; <small>[[Biljana Jevtić]]</small>: "Evo ti srce na dlanu"; <small>[[Nada Topčagić]]</small>: "Želim te, želim"; <small>[[Šaban Šaulić]]</small>: "Kafanska noć"; <small>[[Kemal Malovčić]]</small>: "Okreće se kolo sreće"; <small>[[Snežana Đurišić]]</small>: "Kako je bilo lepo/Pričaj mi pričaj"; <small>[[Radiša Urošević]]</small>: "Ej, suzo moja"; <small>[[Merima Njegomir]]</small>: "Opilo nas vino"; <small>[[Miloš Bojanić]]</small>: "Tako, tako, samo tako"; <small>[[Halid Muslimović]]</small>: "Učini bar jedan pogrešan korak"; ** Debitantski albumi (ne mora biti početak karijere): Merlin, Plavi orkestar, [[Hari Mata Hari]], [[Nervozni poštar]], Partibrejkers, Alisa, Neki to vole vruće, [[Ana Bekuta]], [[Radoslav Rodić Roki]], [[Stefan Milenković]]... (→ [[:Kategorija:Albumi 1985.]]) * Neka vozila uvedena 1985: <gallery> Ford Scorpio front 20070801.jpg|[[Ford Scorpio]] (Evropski auto godine '86) " 15 - ITALY - Parked automobiles out of Museo Storico Alfa Romeo Milan - in this pics Alfa 75.jpg|[[Alfa Romeo 75]] Fiat Croma front 20071102.jpg|[[Fiat Croma]] 1988 Peugeot 309 XL (6858743438).jpg|[[Peugeot 309]] </gallery> == Rođenja == {{glavni članak|:Kategorija:Rođeni 1985.}} === Januar/Siječanj &ndash; Mart/Ožujak === * [[2. 1.]] - [[Ivan Dodig]], tenisač * [[3. 1.]] - [[Damir Džombić]], bosanskohercegovački nogometaš * [[7. 1.]] - [[Lewis Hamilton]], vozač F1 * [[28. 1.]] - [[Slavica Ćukteraš]], srpska folk pevačica * [[29. 1.]] - [[Athina Onassis]] Roussel de Miranda, naslednica i sportska jahačica * [[2. 2.]] - [[Mario Grgurović]], hrvatski nogometaš * [[5. 2.]] - [[Cristiano Ronaldo]], portugalski fudbaler * [[16.2.]] - [[Bojana Knezevic]], srpski likovni umetnik i kreativni direktor * [[19. 2.]] - [[Kosta Perović]], srpski košarkaš. * [[28. 2.]] - [[Jelena Janković]], srpska teniserka * [[1. 3.]] - [[Luiza Bouharaoua]], hrvatska književnica * [[3. 3.]] - [[Tatjana Đorđević]] Cica, rok pevačica * [[12. 3.]] - [[Mirela Topčić - Miralem]], Miss-BiH [[2002]] * 12. 3. - [[Stromae]], belgijsko-ruandski muzičar * [[17. 3.]] - [[Stanija Dobrojević]], model, TV osoba * [[20. 3.]] - [[Tanja Savić]], pevačica * [[26. 3.]] - [[Keira Knightley]], glumica * [[28. 3.]] - [[Stanislas Wawrinka]], švajcarski teniser === April/Travanj &ndash; Jun/Lipanj === * [[3. 4.]] - [[Leona Lewis]], pevačica * [[17. 4.]] - [[Jo-Wilfried Tsonga]], francuski tenisač * [[20. 4.]] - [[Pavo Marković]], hrvatski vaterpolist * [[28. 4.]] - [[Neda Parmać]], hrvatska pjevačica * [[2. 5.]] - [[Lily Allen]], pevačica * 2. 5. - [[Kyle Busch]], vozač NASCAR († [[2026]]) * [[7. 5.]] - [[Milan Purović]], crnogorski fudbaler * [[20. 5.]] - [[Chris Froome]], biciklista * [[4. 6.]] - [[Lukas Podolski]], fudbaler * 4. 6. - [[Bar Refaeli]], model * [[10. 6.]] - [[Andy Schleck]], luksemburški biciklista * [[11. 6.]] - [[Ivan Bubalo]], bosanskohercegovački nogometaš * [[12. 6.]] - [[Blake Ross]], kokreator ''Mozilla Firefox'' * 12. 6. - [[Kendra Wilkinson]], model, TV osoba * [[17. 6.]] - [[Marcos Baghdatis]], kiparski teniser * [[20. 6.]] - [[Darko Miličić]], srpski košarkaš * [[21. 6.]] - [[Lana Del Rey]], kantautorka * [[24. 6.]] - [[Zana Novaković]], bosanskohercegovačka skijašica * [[27. 6.]] - [[Svetlana Kuznjecova]], teniserka * 27. 6. - [[Nico Rosberg]], vozač F1 * [[29. 6.]] - [[Damir Bičanić]], rukometaš * 29. 6. - [[Nikola Rokvić]], pevač * [[30. 6.]] - [[Michael Phelps]], američki plivač === Jul/Srpanj &ndash; Septembar/Rujan === * [[28. 7.]] - [[Brižitka Molnar]], odbojkašica * [[2. 8.]] - [[Ilija Bozoljac]], teniser * [[4. 8.]] - [[Lidija Bačić]], hrvatska pjevačica * [[27. 8.]] - [[Nikica Jelavić]], nogometaš * [[31. 8.]] - [[Muhamed ibn Salman]], krunski princ Saudi Arabije * [[9. 9.]] - [[Luka Modrić]], hrvatski nogometaš * [[12. 9.]] - [[Davor Štefanek]], srpski rvač * [[17. 9.]] - [[Tomáš Berdych]], češki teniser * 17. 9. - [[Aleksandar Ovečkin]], hokejaš * [[28. 9.]] - [[Bojan Jambrošić]], hrvatski pjevač * [[29. 9.]] - [[Dani Pedrosa]], motociklista === Oktobar/Listopad &ndash; Decembar/Prosinac === * [[1. 10.]] - [[Emerald Fennell]], glumica, rediteljka * [[8. 10.]] - [[Bruno Mars]], kantautor, muzičar * [[10. 10.]] - [[Marina and the Diamonds]], velška kantautorka * [[11. 10.]] - [[Michelle Trachtenberg]], glumica († [[2025]]) * [[24. 10.]] - [[Wayne Rooney]], engleski fudbaler * 24. 10. - [[Andro Švrljuga]], hrvatski nogometaš * [[25. 10.]] - [[Ciara]], američka pevačica * [[10. 11.]] - [[Aleksandar Kolarov]], fudbaler * [[11. 11.]] - [[Nina Seničar]], manekenka * [[21. 11.]] - [[Carly Rae Jepsen]], kantautorka * [[30. 11.]] - [[Kaley Cuoco]], glumica * [[1. 12.]] - [[Janelle Monáe]], američka kantautorka * [[3. 12.]] - [[Amanda Seyfried]], glumica * [[25. 12.]] - [[Dritan Abazović]], crnogorski premijer * [[26. 12.]] - [[Marija Jovanović]], crnogorska rukometašica === Kroz godinu === * [[Anđela Bešlić]], žrtva zločina († [[2002]]) == Smrti == {{glavni članak|:Kategorija:Umrli 1985.}} === Januar/Siječanj &ndash; Februar/Veljača === * [[4. 1.]] - [[Lovro Matačić]], dirigent (* [[1899]]) * [[5. 1.]] - [[Franjo Punčec]], tenisač (* [[1913]]) * [[18. 1.]] - [[Wilfrid Brambell]], irski glumac (* [[1912]]) * 18. 1. - [[Mahmoud Mohammed Taha]], sudanski religijski mislilac (* 1909) * [[19. 1.]] - [[Stipe Ugarković]], učesnik NOB, društveno-politički radnik (* [[1910]]) * [[26. 1.]] - [[Marija Lompar]], učesnica NOB, sanitetski pukovnik JNA (* [[1915]]) * [[11. 2.]] - [[Henry Hathaway]], filmski režiser (* [[1898]]) * [[15. 2.]] - [[Filip Bajković]], društveno-politički radnik NR Crne Gore, narodni heroj (* [[1910]]) * [[19. 2.]] - [[Ranko Rubežić]], beogradski kriminalac (* [[1951]]) * [[21. 2.]] - [[Louis Hayward]], britanski glumac (* [[1909]]) * [[22. 2.]] - [[Efrem Zimbalist]], violinista (* 1890) * [[27. 2.]] - [[Ernest Dubac]], hrvatski nogometaš (* [[1914.]]) * 27. 2. - [[Marko Vego]], profesor, povjesničar (* [[1907]]) === Mart/Ožujak &ndash; April/Travanj === * [[10. 3.]] - [[Konstantin Černjenko]], šef sovjetske partije i države (* [[1911]]) * 10. 3. - [[Israel Regardie]], okultista (* [[1907]]) * [[16. 3.]] - [[Milutin Tine Živković]], srpski harmonikaš (* [[1918]]) * [[28. 3.]] - [[Marc Chagall]], ruski slikar židovskog podrijetla (* [[1887]].) * [[11. 4.]] - [[Enver Hoxha]], prvi sekretar Partije rada Albanije (* [[1908]]) * [[21. 4.]] - [[Tancredo Neves]], izabrani predsednik Brazila (* [[1910]]) === Maj/Svibanj &ndash; Jun/Lipanj === * [[5. 5.]] - [[Juraj Jurjević]], hrvatski književnik (* [[1910]].) * [[6. 5.]] - [[Julie Vega]], filipinska dečja zvezda (* [[1968]]) * [[8. 5.]] - [[Theodore Sturgeon]], SF i horor pisac (* [[1918]]) * [[9. 5.]] - [[Edmond O'Brien]], glumac (* [[1915]]) * 9. 5. - [[Mate Staničić]], general-potpukovnik JNA, narodni heroj (* [[1920]]) * [[12. 5.]] - [[Jean Dubuffet]], likovni umetnik (* [[1901]]) * [[15. 5.]] - [[Jackie Curtis]], američka glumica (* [[1947]]) * [[25. 5.]] - [[Ante Abramović]], slikar (* [[1903]]) * [[26. 5.]] - Nikola Jančić, operski pevač (* [[1913]]) * [[18. 6.]] - [[Miloš Pavlović (fotograf)]] (* [[1910]]) * [[20. 6.]] - [[Dragan Šajnović]], violinista (* [[1907]]) * [[21. 6.]] - [[Matija Vuković]], srpski vajar (* [[1925]]) === Jul/Srpanj &ndash; Avgust/Kolovoz === * [[9. 7.]] - [[Milo Cipra]], skladatelj (* [[1906]]) * 9. 7. - [[Budimir Nešić]], psiholog, književnik (* [[1937]]) * 9. 7. - [[Charlotte (Luksemburg)|Charlotte]], bivša velika vojvotkinja Luksemburga (* [[1896]]) * jul - [[Miroslav Popović]], književnik (* 1926) * [[16. 7.]] - [[Heinrich Böll]], književnik, nobelovac (* [[1917]]) * [[18. 7.]] - [[Milan Kovačević (novinar)|Milan Kovačević]], novinar i putopisac ("Karavan") (* [[1915]]) * [[21. 7.]] - [[Zoran Radmilović]], srpski glumac. (* [[1933]].) * 21. 7. - [[Aleksandar Vučo]], srpski književnik. (* [[1897]].) * [[26. 7.]] - [[Milan Šijački]], ravnogorski emigrant (* [[1903]]) * [[6. 8.]] - [[Karl Diebitsch]], nacistički dizajner (* [[1899]]) * [[7. 8.]] - [[Pavao Anđelić]], historičar, arheolog (* [[1920]]) * [[8. 8.]] - [[Louise Brooks]], američka glumica (* [[1906]]) * [[13. 8.]] - [[Slobodan Aligrudić]], srpski glumac (* [[1934]]) * [[16. 8.]] - [[Ahmed Tuzlić]], filolog (* [[1906]]) * [[25. 8.]] - [[Samantha Smith]], mirovna aktivistkinja (* [[1972]]) === Septembar/Rujan &ndash; Oktobar/Listopad === * [[3. 9.]] - [[Dragan Mance]], fudbaler Partizana i idol Grobara. (* [[1962]].) * [[16. 9.]] - [[Aleksandar Rukavina]], vajar i slikar (* [[1934]]) * [[19. 9.]] - [[Italo Calvino]], književnik (* [[1923]]) * [[22. 9.]] - [[Axel Springer]], nemački izdavač (* [[1912]]) * [[30. 9.]] - [[Simone Signoret]], glumica (* [[1921]]) * [[2. 10.]] - [[Rock Hudson]], američki filmski i televizijski glumac (* [[1925]].) * [[10. 10.]] - [[Yul Brynner]], američki filmski glumac (* [[1920]].) * 10. 10. - [[Orson Welles]], američki redatelj, glumac, scenarist i producent (* [[1915]].) * [[24. 10.]] - [[László Bíró]], pronalazač hemijske olovke (* [[1899]]) * [[27. 10.]] - [[Branko Špoljar]], glumac (* [[1914]]) * [[29. 10.]] - [[Pavle Stefanović]], muzički kritičar i pisac (* [[1901]]) === Novembar/Studeni &ndash; Decembar/Prosinac === * [[4. 11.]] - [[Dragoljub Aleksić]], akrobata, filmski pionir (* [[1910]]) * [[9. 11.]] - [[Marie-Georges Pascal]], glumica (* [[1946]]) * [[15. 11.]] - [[Pero Car]], društveno-politički radnik SR Hrvatske, narodni heroj (* [[1920]]) * [[17. 11.]] - [[Lon Nol]], bivši predsednik kmerske Kambodže (* [[1913]]) * [[21. 11.]] - [[Ivo Serdar]], hrvatski glumac (* [[1933]].) * 21. 11. - [[Kristian Kreković]], slikar, arhitekt (* [[1901]]) * [[27. 11.]] - [[Fernand Braudel]], istoričar (* [[1902]]) * [[6. 12.]] - [[Vladimir Smirnov]] Volođa, general-potpukovnik JNA (* [[1899]]) * [[7. 12.]] - [[Robert Graves]], engleski pisac (* [[1895]].) * [[12. 12.]] - [[Anne Baxter]], glumica (* [[1923]]) * [[22. 12.]] - [[Dušan Egić]], general-potpukovnik JNA, narodni heroj (* [[1916]]) * [[26. 12.]] - [[Dian Fossey]], primatologinja (* [[1932]]) * [[27. 12.]] - [[Jean Rondeau]], vozač i konstruktor trkačkih automobila (* [[1946]]) * [[28. 12.]] - [[Ivo Vinski]], ekonomist, profesor (* [[1915]]) * [[29. 12.]] - [[Borislav Blagojević]], bivši rektor Beogradskog univerziteta (* [[1911]]) * [[31. 12.]] - [[Ricky Nelson]], glumac, pevač (* [[1940]]) === Kroz godinu === * [[Nikola Kečanin]], vajar (* 1913) * [[Milan Mučibabić]], književnik, novinar (* 1922) * [[Mahmut Bajraktarević]], matematičar, akademik (* [[1909]]) == Nobelova nagrada za 1985. godinu == * [[Nobelova nagrada za fiziku|'''Fizika''']]: [[Klaus von Klitzing]] (otkriće [[kvantni Hallov efekt|kvantizovanog Hallovog efekta]]) * [[Nobelova nagrada za kemiju|'''Kemija''']]: [[Herbert A. Hauptman]] i [[Jerome Karle]] (izuzetna dostignuća u razvoju [[direktne metode (kristalografija)|direktnih metoda]] za određivanje [[Kristalna struktura|kristalnih struktura]]) * [[Nobelova nagrada za fiziologiju ili medicinu|'''Fiziologija i medicina''']]: [[Michael S. Brown]] i [[Joseph L. Goldstein]] (otkrića u vezi regulacije metabolizma [[holesterol]]a) * [[Nobelova nagrada za književnost|'''Književnost''']]: [[Claude Simon]] (koji u svom romanu kombinuje pesničku i slikarsku kreativnost sa produbljenom svesti o vremenu u prikazu ljudskog stanja) * [[Nobelova nagrada za mir|'''Mir''']]: [[Međunarodni liječnici za prevenciju nuklearnog rata]] (IPPNW) * [[Nobelova nagrada za ekonomiju|'''Ekonomija''']]: [[Franco Modigliani]] (pionirske analize štednje i finansijskih tržišta) == Reference == * {{reflist}} ;Literatura * ''Collier's Year Book'' za 1985 (Microsoft Encarta 2004) * Jović, Dejan. ''Jugoslavija Država koja je odumrla''. Prometej Zagreb 2003 * [http://books.google.com/books?id=mLvmtKtUsIcC&printsec=frontcover&dq=Violations+of+the+Helsinki+accords,+Yugoslavia&cd=1#v=onepage&q&f=false ''Violations of the Helsinki accords, Yugoslavia'' (Google Books)] == Vanjske veze == * [http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/87-2-82.shtml The Belgrade Trial: Consequences Beyond the Courtroom]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Andrejević, OSA-RFE * [http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/4-2-50.shtml Albanian Ethnic Study Focuses On Kosovo]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Louis Zanga, Open Society Archives - Radio Free Europe * [http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/4-2-23.shtml Tirana Returns Kosovar Escapees To Yugoslavia]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, L.Zanga, OSA-RFE {{commonscat|1985}} [[Kategorija:1985.]] m9cksc80noqq1eaefdch0yqbcfyib1w 0 32868 42683135 42654989 2026-09-04T13:44:12Z Ekvatarina 270952 42683135 wikitext text/x-wiki {{Infookvir atletičar | ime =Blanka Vlašić | slika = Osaka07 D9A Blanka Vlašić.jpg | slika_širina = <!-- Only for images narrower than 220 pixels --> | slika_opis = Blanka Vlašić slavi pobjedu na svjetskom atletskom prvenstvu u Osaki 2007. | puno_ime = Blanka Vlašić | nadimak = | datum_rođenja = [[8. studenog]] [[1983.]] | mjesto_rođenja =[[Split]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | državljanstvo = {{flagicon|HRV}} | karijera = | discipline = | rekordi = 208 cm | medalje = {{Medalje vrh}} {{Medalje sport | [[Atletika]]}} {{MedaljeNatjecanje|oi}} {{Medalje srebro | [[OI 2008.|Peking 2008.]] | [[skok u vis]]}} {{MedaljeNatjecanje|Svjetska prvenstva}} {{Medalje zlato| [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2007.|Osaka 2007.]] | [[skok u vis]]}} {{Medalje zlato| [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2009.|Berlin 2009.]] | [[skok u vis]]}} {{Medalje srebro| [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2011.|Daegu 2011.]] | [[skok u vis]]}} {{Medalje SDP}} {{Medalje bronca | [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2004.|'''SDP''' Budimpešta 2004.]] | [[skok u vis]]}} {{Medalje srebro | [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2006.|'''SDP''' Moskva 2006.]] | [[skok u vis]]}} {{Medalje zlato | [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2008.|'''SDP''' Valencia 2008.]] | [[skok u vis]]}} {{Medalje zlato | [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2010.|'''SDP''' Doha 2010.]] | [[skok u vis]]}} {{MedaljeNatjecanje|Europska prvenstva}} {{Medalje zlato | [[Europsko prvenstvo u atletici 2010.|'''EP''' Barcelona 2010.]] | [[skok u vis]]}} {{MedaljeNatjecanje|[[Mediteranske igre]]}} {{Medalje zlato | [[Mediteranske igre - Tunis 2001.|'''MI''' Tunis 2001.]] | [[skok u vis]]}} {{Medalje dno}} }} '''Blanka Vlašić''' ([[Split]], [[8. studenog]] [[1983]].), [[hrvatska]] [[Atletika|atletičarka]], hrvatska rekorderka (208&nbsp;cm - 2. rezultat svih vremena) i dvostruka svjetska prvakinja u [[Skok u vis|skoku u vis]]. == Mladost == Rođena je u [[sport]]skoj [[obitelj]]i. Otac [[Joško Vlašić (atletičar)|Joško]] bio je uspješan atletičar, desetobojac i osvajač zlatne medalje na [[IX. Mediteranske igre - Casablanca 1983.|Mediteranskim igrama u Casablanci]], gradu po kojem je i Blanka dobila ime. Majka Venera je bivša prvakinja [[SFRJ|Jugoslavije]] u [[skijaško trčanje|skijaškom trčanju]]. Privukla je pažnju svjetske atletske javnosti već sa 16 godina, kada je počela ostvarivati zapažene rezultate. S nepunih 17 godina nastupala je na [[XXVII. Olimpijske igre - Sydney 2000.|Olimpijskim igrama u Sydneyu 2000 godine]]. Godinu poslije već ima šesto mjesto na Svjetskom atletskom prvenstvu u [[Kanada|kanadskom]] [[Edmonton]]u. U konkurenciji juniora Blanka je bila nedodirljiva. Osvojila je dva naslova svjetske prvakinje. Prvi put je visinu od 200&nbsp;cm, preskočila na [[Boris Hanžeković|Hanžekovićevom]] memorijalu u [[Zagreb]]u, gdje je imala simboličan startni broj 200. == Seniorski nastupi == [[Datoteka:Osaka07 D9A Blanka Vlasic post-VC.jpg|mini|left|U Osaki 2007.]] [[Datoteka:Blanka Vlasic ISTAF 2008.jpg|mini|lijevo|U Berlinu 2008.]] [[Datoteka:Blanka Vlasic 208cm Zagreb 2009.jpg|mini|lijevo|Preskače 208 cm u Zagrebu 2009.]] Nakon uspješnog uzleta u svijetu seniorske atletike, veliko breme očekivanja rezultata od nje na [[OI 2004.|Ljetnim olimpijskim igrama u Ateni 2004. godine]] od strane hrvatske javnosti, prekinulo je njezin niz uspješnih nastupa. Zbog [[stres]]a se pojavio nepravilan rad [[Štitna žlijezda|štitnjače]], koja je operativno izvađena [[2005]].g. (slična stvar se dogodila i [[Alpsko skijanje|alpskoj skijašici]] [[Janica Kostelić|Janici Kostelić]]). Bila je bez natjecanja 333 dana sve do prvenstva Hrvatske [[2005]]., kada je preskočila 195&nbsp;cm. Blanka se uspješno vratila skokovima početkom [[2006]]., kada ostvaruje tada najbolje rezultate svoje karijere (već otprije je hrvatska rekorderka s preskočenih 203 [[cm]] na otvorenom). Dobitnica je [[Nagrada Franjo Bučar|Državne nagrade za sport "Franjo Bučar"]] [[2006.]] godine, a nominirana je i za najbolju atletičarku [[2007]]. godine. === Sezona 2007. === Godina [[2007]]. bila je briljantna za Blanku Vlašić. Početak nije bio obećavajući. Na Europskom dvoranskom prvenstvu u [[Birmingham]]u bila je 5. s preskočenih 192&nbsp;cm. Nastupila je na osam dvoranskih mitinga, a na tri je pobijedila. Na atletskom mitingu u [[Split]]u, [[24. veljače]] [[2007]]., bila je 2. s preskočenih 200&nbsp;cm. Na prvom atletskom mitingu na otvorenom, u [[katar]]skoj [[Doha|Dohi]], pobijedila je s novim hrvatskim rekordom 204&nbsp;cm. Na mitingu u [[Madrid]]u, preskočila je 205&nbsp;cm, a samo tjedan dana kasnije, [[30. srpnja]] [[2007]]. preskočila je visinu od 206&nbsp;cm na atletskom mitingu u [[Solun]]u i tako postavlja novi osobni i hrvatski državni rekord, kojeg samo tjedan dana poslije ruši na atletskom mitingu u [[Stockholm]]u skokom od 207&nbsp;cm. Tako je četiri puta u sezoni rušila osobni i hrvatski rekord. Sedam puta pokušala je srušiti svjetski rekord [[Bugari|Bugarke]] [[Stefka Kostadinova|Stefke Kostadinove]] od 209&nbsp;cm. Na [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2007.|svjetskom atletskom prvenstvu]] u [[japan]]skoj [[Osaka|Osaki]], [[2. rujna]] [[2007]]., skokom od 205&nbsp;cm (iz trećeg pokušaja), postala je svjetska atletska prvakinja. Pobijedila je na 18 od 19 natjecanja u sezoni na otvorenom, uključujući i mitinge Zlatne lige u [[Pariz]]u, [[Rim]]u, [[Zürich]]u, [[Bruxelles]]u i [[Berlin]]u. Jedino je u [[Oslo|Oslu]] bila druga. Pobijedila je na svjetskom atletskom finalu u [[Stuttgart]]u. Na 20 natjecanja, preskočila je 200&nbsp;cm. Čak 11 puta preskočila je 202&nbsp;cm na otvorenom, sve ostale atletičarke ukupno 8 puta u sezoni. Sa 207&nbsp;cm, došla je na diobu drugog mjesta svih vremena. Imala je 6 najboljih skokova sezone i 8 od najboljih 10. Proglašena je [[Evropa|evropskom]] atletičarkom godine. Nominirana je za najbolju svjetsku atletičarku godine i bila je druga. Svjetska atletska federacija ([[IAAF]]), proglasila je njen skok od 207&nbsp;cm, najboljim ženskim atletskim rezultatom godine. U izboru [[Sportske novosti|Sportskih novosti]], proglašena je najboljom sportašicom Hrvatske u 2007. Ušla je u povijest, kao prva koja je dobila glasove baš svih [[novinar]]a (365). Druge sportašice nisu dobile nijedan glas, što nije uspjelo ni [[Janica Kostelić|Janici Kostelić]]. === Sezona 2008. === Blanka je u novoj sezoni na otvorenom ''(do 1. VI.)'' pobijedila na svih osam natjecanja na kojima je bila. I to uvijek sa skokovima preko dva metra. Seriju pobjeda započela je na dvoranskim natjecanjima. Na mitingu u [[Göteborg]]u [[29. siječnja]] ostvarila je prvu pobjedu u sezoni, preskočivši 201&nbsp;cm. Pobijeđivala je redom u [[Arnstadt]]u [[2. veljače]], s preskočenih 203&nbsp;cm, u [[Banska Bistrica|Banskoj Bistrici]] [[5. veljače]] s preskočenih 204&nbsp;cm te u [[Karlsruhe]]u [[10. veljače]] s preskočenih 202&nbsp;cm. Prije nastupa u [[Split]]u u dvorani Gripe, tužila se na bolove u [[kuk]]u, ali je opet pobijedila s rekordom mitinga od 201&nbsp;cm. U svibnju počinje sezona na otvorenom, a Blanka i dalje suvereno skače. Blanka je vlasnica prvih šest najboljih rezultata sezone, od kojih je najviši 206&nbsp;cm. Jedino je [[Jelena Slesarjenko]] zabilježila pobjedu u ovoj godini, ali na mitingu na kojem Blanka nije sudjelovala. === Sezona 2009. === Blanka u kolovozu u Berlinu brani titulu svjetske prvakinje, a 31. kolovoza na [[Hanžekovićev memorijal|Hanžeku]], u Zagrebu, obara svoj osobni rekord preskačući 208&nbsp;cm, što je drugi rezultat svih vremena. === Sezona 2010. === Na Svjetskom dvoranskom prvenstvu u [[katar]]skoj [[Doha|Dohi]] bila je prva s preskočenih 200&nbsp;cm, čime je obranila naslov. Na [[Europsko prvenstvo u atletici 2010.|Europskom prvenstvu]] u [[Barcelona|Barceloni]], Blanka je osvojila zlatnu medalju s preskočenih 203&nbsp;cm, što joj je bio rezultat sezone. Na Kupu kontinenata održanom u [[Split]]u pobijedila je pred 20 000 gledatelja.<ref>Večernji list Zagreb, 30. prosinca 2010.</ref> Krajem prosinca 2010 , u izboru Međunarodnog udruženja sportskih novinara (AIPS) španjolski tenisač [[Rafael Nadal]] i Blanka Vlašić izabrani su za najbolje sportaše svijeta u 2010. godini.<ref name="tportal.hr">http://www.tportal.hr/sport/ostalisportovi/103944/Blanka-najbolja-sportasica-svijeta.html</ref><ref name="Archive copy">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://sportske.jutarnji.hr/blanka-vlasic-najbolja-na-svijetu/914607/ |access-date=2013-12-11 |archive-date=2010-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101231235525/http://sportske.jutarnji.hr/blanka-vlasic-najbolja-na-svijetu/914607/ |dead-url=yes }}</ref> == Rezultati == [[Slika:Zagreb Marathon Blanka Vlašić 20121007 0053.JPG|mini|desno|Blanka Vlašić obraća se publici pred početak zagrebačkog maratona 2012.]] '''2006.''' * [[siječanj]] [[2006]]. - preskočenih 200&nbsp;cm, dvoranski miting u [[Moskva|Moskvi]] * [[siječanj]] 2006. - preskočenih 200&nbsp;cm, atletski miting u [[Arnstadt]]u * [[veljača]] 2006. - preskočenih 202&nbsp;cm, miting u [[Weinheim]]u * [[14. veljače]] 2006. - preskočenih '''205''' cm ('''apsolutni''' hrvatski rekord u [[Skok u vis|skokovima u vis]] za žene) - dvoranski atletski miting [[Banska Bistrica]] * [[12. ožujka]] [[2006]]. - Srebrna medalja na Svjetskom dvoranskom prvenstvu u atletici [[Moskva]] [[2006]]. (preskočenih 200&nbsp;cm) '''2007.''' * [[21. srpnja]] [[2007]]. - preskočenih '''205''' cm (hrvatski rekord u [[Skok u vis|skokovima u vis]] za žene) - atletski miting u [[Madrid]]u * [[30. srpnja]] [[2007]]. - preskočenih '''206''' cm (hrvatski rekord u [[Skok u vis|skokovima u vis]] za žene) - atletski miting u [[Solun]]u * [[7. kolovoza]] [[2007]]. - preskočenih '''207''' cm (hrvatski rekord - atletski miting u [[Stockholm]]u * [[2. rujna]] [[2007]]. - svjetska atletska prvakinja, s preskočenih '''205''' cm u [[Osaka|Osaki]], [[Japan]]. * [[7. rujna]] [[2007]]. - zlatna liga, prvo mjesto s preskočenih '''204''' cm u [[Zürich]]u * [[14. rujna]] [[2007]]. - zlatna liga, prvo mjesto s preskočenih '''203''' cm u [[Bruxelles]]u * [[16. rujna]] [[2007]]. - zlatna liga, prvo mjesto s preskočenih '''200''' cm u [[Berlin]]u * [[22. rujna]] [[2007.]] - Svjetsko atletsko finale u [[Stuttgart]]u, pobjeda s 200&nbsp;cm * [[28. rujna]] - Grand Prix u [[Šangaj]]u, pobjeda s 202&nbsp;cm '''2008.''' * [[9. svibnja]] [[2008.]] -Super Grand Prix u Dohi, pobjeda s 203&nbsp;cm * [[1. lipnja]] - Miting zlatne lige u Berlinu, pobjeda s 203&nbsp;cm * [[6. lipnja]] - Miting zlatne lige u [[Oslo|Oslu]], pobjeda s 204&nbsp;cm * [[22. lipnja]] - atletski kup Evrope u [[Istanbul]]u, pobjeda s 206&nbsp;cm * [[23. kolovoza]] - Olimpijske igre u [[Peking]]u, osvojila je srebro s preskočenih 205&nbsp;cm * [[29. kolovoza]] - Miting zlatne lige u [[Zürich]]u, pobjeda s 201&nbsp;cm * [[5. rujna]] - Miting zlatne lige u [[Bruxelles]]u, druga s 200&nbsp;cm * [[9. rujna]] - [[Hanžekovićev memorijal|IAAF Grand Prix miting u Zagrebu]], pobjeda s 204&nbsp;cm * [[14. rujna]] - Svjetsko atletsko finale u [[Stuttgart]]u, pobjeda s 201&nbsp;cm '''2009.''' * [[26. siječnja]] [[2009]]. - dvoranski miting u [[Rijeka (grad)|Rijeci]] , pobjeda s 203&nbsp;cm <ref>http://www.rijeka.hr/Default.aspx?art=16930&sec=1475</ref> * [[3. veljače]] 2009. - dvoranski atletski miting [[Malmö]], pobjeda s 201&nbsp;cm * [[7. veljače]] 2009. - dvoranski atletski miting [[Stuttgart]], pobjeda s 204&nbsp;cm <ref>http://www.tportal.hr/sport/ostalisportovi/8788/Blanka-Vlasic-ima-i-rekord-Stuttgarta.html</ref> * [[11. veljače]] 2009. - dvoranski atletski miting [[Banská Bystrica|Banska Bystrica]], pobjeda s 201&nbsp;cm * [[15. veljače]] 2009. - dvoranski atletski miting [[Karlsruhe]], druga s 205&nbsp;cm * [[21. veljače]] 2009. - dvoranski atletski miting [[Split]], pobjeda s 202&nbsp;cm <ref>http://www.slobodnadalmacija.hr/Crna-kronika/tabid/70/articleType/ArticleView/articleId/43059/Default.aspx</ref> * [[8. travnja]] 2009. - Miting Super Grand Prix [[Doha]], pobjeda s 205&nbsp;cm * [[14. lipnja]] 2009. - Miting zlatne lige u [[Berlin]]u, druga s 203&nbsp;cm * [[3. srpnja]] 2009. - Miting zlatne lige u [[Oslo|Oslu]], pobjeda s 200&nbsp;cm <ref>http://www.hrsport.net/vijesti/379523/ostali-sportovi-atletika/vlasic-najbolja-u-oslu{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[10. srpnja]] 2009. - Miting zlatne lige u [[Rim]]u, druga s 197&nbsp;cm * [[17. srpnja]] 2009. - Miting zlatne lige u [[Pariz]]u, pobjeda s 199&nbsp;cm * [[25. srpnja]] 2009. Grand Prix Mitingu u [[London]]u, preskočenih 2.02 metara<ref>http://www.ogulin-info.com/hrvatska/23-sport/565-blanka-najbolja-na-grand-prix-mitingu-u-londonu.html</ref> * [[28. srpnja]] [[2009.]] -Super Grand Prix u [[Monako|Monacu]], pobjeda s 203&nbsp;cm * [[20. kolovoza]] [[2009]]. - svjetska atletska prvakinja, s preskočenih '''204''' cm u [[Berlin]]u, [[Njemačka]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://berlin.iaaf.org/documents/pdf/3658/AT-HJ-W-f--A--.RS1.pdf |access-date=2013-12-11 |archive-date=2012-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120815080836/http://berlin.iaaf.org/documents/pdf/3658/AT-HJ-W-f--A--.RS1.pdf |dead-url=yes }}</ref> * [[28. kolovoza]] - Miting zlatne lige u [[Zürich]]u, pobjeda s 201&nbsp;cm * [[31. kolovoza]] - [[Hanžekovićev memorijal|IAAF Grand Prix miting u Zagrebu]], pobjeda s 208&nbsp;cm (hrvatski rekord u [[Skok u vis|skokovima u vis]] za žene - 2. svjetski rezultat svih vremena) '''2010.''' * [[21. listopada]] '''Najbolja atletičarka Evrope'''<ref>http://www.index.hr/sport/clanak/svecanost-u-beogradu-blanka-najbolja-atleticarka-europe-perkovic-najbolja-u-konkurenciji-mladih/518287.aspx</ref> * [[21. studenog]] '''Najbolja atletičarka svijeta'''.<ref>http://www.tportal.hr/sport/ostalisportovi/97423/Blanka-je-najbolja-atleticarka-svijeta.html</ref> * [[26. prosinca]] '''Najbolja sportašica Evrope'''.<ref>http://www.jutarnji.hr/blanka-najbolja-europska-sportasica-u-izboru-poljske-novinske-agencije--drustvo-joj-pravi-rafa-nadal/913723/</ref><ref>http://metro-portal.hr/blanka-vlasic-najbolja-sportasica-europe-prema-sportskim-novinarima/53694</ref> * [[30. prosinca]] -'''Najbolja sportašica svijeta''' u izboru Međunarodnog udruženja sportskih novinara <ref name="tportal.hr"/><ref name="Archive copy"/> == Postignuća na velikim natjecanjima == [[Slika:Blanka Vlasic Valence 2008.jpg|mini|275px|U [[Valencija|Valenciji]] 2008.]] [[Slika:Blanka Vlasic Berlin 2009.JPG|mini|275px|U [[Berlin]]u 2009.]] [[Slika:Blanka Vlašić Daegu 2011.jpg|mini|275px|U [[Daegu]]u 2011.]] {| class="wikitable" |- bgcolor="cccccc" !Godina !Natjecanje !Mjesto !Natjecanje |- |2000. |[[2000. Svjetsko juniorsko prvenstvo u atletici|Svjetsko juniorsko prvenstvo u atletici]] |[[Kingston]] [[Jamajka]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |- |rowspan=2|2001. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2001.|Svjetsko prvenstvo u atletici]] |[[Edmonton]], [[Kanada]] |align="center" | 6. |- |[[XIV. Mediteranske igre - Tunis 2001.|Mediteranske igre]] |[[Tunis]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |- |rowspan=2|2002. |[[2002 Svjetsko juniorsko prvenstvo u atletici|Svjetsko juniorsko prvenstvo u atletici]] |[[Santiago]], [[Čile]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |- |[[Evropsko prvenstvo u atletici]] |[[München]], [[Njemačka]] |align="center" | 5. |- |rowspan=3|2003. |[[2003 IAAF Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici|Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici]] |[[Birmingham]], [[Engleska]] |align="center" | 4. |- |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2003.|Svjetsko prvenstvo u atletici]] |[[Pariz]], [[Francuska]] |align="center" | 7. |- |[[2003. IAAF Finale svjetskog kupa|Finale svjetskog kupa]] |[[Monte Carlo]], [[Monako]] |align="center" | 4. |- |rowspan=2|2004. |[[2004. IAAF Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici|Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici]] |[[Budimpešta]], [[Mađarska]] |bgcolor=CC9966 align="center" | 3. |- |[[XXVIII. Olimpijske igre - Atena 2004|Olimpijske igre]] |[[Atena (grad)|Atena]], [[Grčka]] |align="center" | 11. |- |rowspan=3|2006. |[[2006 IAAF Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici|Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici]] |[[Moskva]], [[Rusija]] |bgcolor=silver align="center" | 2. |- |[[Evropsko prvenstvo u atletici]] |[[Göteborg]], [[Švedska]] |align="center" | 4. |- |[[2006. IAAF Finale svjetskog kupa|Finale svjetskog kupa]] |[[Stuttgart]], [[Njemačka]] |align="center" | 6. |- |rowspan=3|2007. |[[Evropsko dvoransko prvenstvo u atletici]] |[[Birmingham]], [[UK]] |align="center" | 5. |- |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2007.|Svjetsko prvenstvo u atletici]] |[[Osaka]], [[Japan]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |- |[[2007 IAAF Finale svjetskog kupa|Finale svjetskog kupa]] |[[Stuttgart]], [[Njemačka]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |- |rowspan=3|2008. |[[2008 Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici|Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici]] |[[Valencia]], [[Španjolska]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |- |[[XXIX. Olimpijske igre - Peking 2008.|Olimpijske igre]] |[[Peking]], [[Kina]] |bgcolor=silver align="center" | 2. |- |[[2008 IAAF Finale svjetskog kupa|Finale svjetskog kupa]] |[[Stuttgart]], [[Njemačka]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |- |rowspan=2|2009. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2009.|Svjetsko prvenstvo u atletici]] |[[Berlin]], [[Njemačka]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |- |[[2009 IAAF Finale svjetskog kupa|Finale svjetskog kupa]] |[[Solun]], [[Grčka]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |- |rowspan=2|2010. |[[2010 Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici|Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici]] |[[Doha]], [[Katar]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |- |[[Europsko prvenstvo u atletici 2010.|Europsko prvenstvo u atletici]] |[[Barcelona]], [[Španjolska]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |- |rowspan=2|2011. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2011.|Svjetsko prvenstvo u atletici]] |[[Daegu]], [[Južna Koreja]] |bgcolor="silver" align="center" | 2. |} == Izvori == {{izvori}} == Vanjske veze == {{commonscat|Blanka Vlašić}} * [http://www.blanka-vlasic.hr/ Službena stranica Blanke Vlašić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100808211519/http://www.blanka-vlasic.hr/ |date=2010-08-08 }} * [https://web.archive.org/web/20080811225048/http://results.beijing2008.cn/WRM/ENG/BIO/Athlete/7/8000697.shtml Životopis na službenim stranicama OI u Pekingu 2008.] {{Svjetski atletičari godine}} {{Sportaši godine Sportskih novosti}} {{Lifetime|1983||Vlašić, Blanka}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Biografije, Split]] [[Kategorija:Hrvatski atletičari]] [[Kategorija:Skakači u vis]] [[Kategorija:Svjetski prvaci u atletici]] [[Kategorija:Dobitnici nagrade Franjo Bučar]] ok2q2gj9d6ikbxr7w3xxb2n757qa8pp 42683152 42683135 2026-09-04T14:17:39Z Ekvatarina 270952 42683152 wikitext text/x-wiki {{Infookvir atletičar | ime =Blanka Vlašić | slika = Osaka07 D9A Blanka Vlašić.jpg | slika_širina = <!-- Only for images narrower than 220 pixels --> | slika_opis = Blanka Vlašić slavi pobjedu na svjetskom atletskom prvenstvu u Osaki 2007. | puno_ime = Blanka Vlašić | nadimak = | datum_rođenja = [[8. studenog]] [[1983.]] | mjesto_rođenja =[[Split]] | datum_smrti = | mjesto_smrti = | državljanstvo = {{flagicon|HRV}} | karijera = | discipline = | rekordi = 208 cm | medalje = {{Medalje vrh}} {{Medalje sport | [[Atletika]]}} {{MedaljeNatjecanje|oi}} {{Medalje srebro | [[OI 2008.|Peking 2008.]] | [[skok u vis]]}} {{MedaljeNatjecanje|Svjetska prvenstva}} {{Medalje zlato| [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2007.|Osaka 2007.]] | [[skok u vis]]}} {{Medalje zlato| [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2009.|Berlin 2009.]] | [[skok u vis]]}} {{Medalje srebro| [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2011.|Daegu 2011.]] | [[skok u vis]]}} {{Medalje SDP}} {{Medalje bronca | [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2004.|'''SDP''' Budimpešta 2004.]] | [[skok u vis]]}} {{Medalje srebro | [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2006.|'''SDP''' Moskva 2006.]] | [[skok u vis]]}} {{Medalje zlato | [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2008.|'''SDP''' Valencia 2008.]] | [[skok u vis]]}} {{Medalje zlato | [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2010.|'''SDP''' Doha 2010.]] | [[skok u vis]]}} {{MedaljeNatjecanje|Europska prvenstva}} {{Medalje zlato | [[Europsko prvenstvo u atletici 2010.|'''EP''' Barcelona 2010.]] | [[skok u vis]]}} {{MedaljeNatjecanje|[[Mediteranske igre]]}} {{Medalje zlato | [[Mediteranske igre - Tunis 2001.|'''MI''' Tunis 2001.]] | [[skok u vis]]}} {{Medalje dno}} }} '''Blanka Vlašić''' ([[Split]], [[8. studenog]] [[1983]].), [[hrvatska]] [[Atletika|atletičarka]], hrvatska rekorderka (208&nbsp;cm - 2. rezultat svih vremena) i dvostruka svjetska prvakinja u [[Skok u vis|skoku u vis]]. == Mladost == Rođena je u [[sport]]skoj [[obitelj]]i. Otac [[Joško Vlašić (atletičar)|Joško]] bio je uspješan atletičar, desetobojac i osvajač zlatne medalje na [[IX. Mediteranske igre - Casablanca 1983.|Mediteranskim igrama u Casablanci]], gradu po kojem je i Blanka dobila ime. Majka Venera je bivša prvakinja [[SFRJ|Jugoslavije]] u [[skijaško trčanje|skijaškom trčanju]]. Privukla je pažnju svjetske atletske javnosti već sa 16 godina, kada je počela ostvarivati zapažene rezultate. S nepunih 17 godina nastupala je na [[XXVII. Olimpijske igre - Sydney 2000.|Olimpijskim igrama u Sydneyu 2000 godine]]. Godinu poslije već ima šesto mjesto na Svjetskom atletskom prvenstvu u [[Kanada|kanadskom]] [[Edmonton]]u. U konkurenciji juniora Blanka je bila nedodirljiva. Osvojila je dva naslova svjetske prvakinje. Prvi put je visinu od 200&nbsp;cm, preskočila na [[Boris Hanžeković|Hanžekovićevom]] memorijalu u [[Zagreb]]u, gdje je imala simboličan startni broj 200. == Seniorski nastupi == [[Datoteka:Osaka07 D9A Blanka Vlasic post-VC.jpg|mini|left|U Osaki 2007.]] [[Datoteka:Blanka Vlasic ISTAF 2008.jpg|mini|lijevo|U Berlinu 2008.]] [[Datoteka:Blanka Vlasic 208cm Zagreb 2009.jpg|mini|lijevo|Preskače 208 cm u Zagrebu 2009.]] Nakon uspješnog uzleta u svijetu seniorske atletike, veliko breme očekivanja rezultata od nje na [[OI 2004.|Ljetnim olimpijskim igrama u Ateni 2004. godine]] od strane hrvatske javnosti, prekinulo je njezin niz uspješnih nastupa. Zbog [[stres]]a se pojavio nepravilan rad [[Štitna žlijezda|štitnjače]], koja je operativno izvađena [[2005]].g. (slična stvar se dogodila i [[Alpsko skijanje|alpskoj skijašici]] [[Janica Kostelić|Janici Kostelić]]). Bila je bez natjecanja 333 dana sve do prvenstva Hrvatske [[2005]]., kada je preskočila 195&nbsp;cm. Blanka se uspješno vratila skokovima početkom [[2006]]., kada ostvaruje tada najbolje rezultate svoje karijere (već otprije je hrvatska rekorderka s preskočenih 203 [[cm]] na otvorenom). Dobitnica je [[Nagrada Franjo Bučar|Državne nagrade za sport "Franjo Bučar"]] [[2006.]] godine, a nominirana je i za najbolju atletičarku [[2007]]. godine. === Sezona 2007. === Godina [[2007]]. bila je briljantna za Blanku Vlašić. Početak nije bio obećavajući. Na Europskom dvoranskom prvenstvu u [[Birmingham]]u bila je 5. s preskočenih 192&nbsp;cm. Nastupila je na osam dvoranskih mitinga, a na tri je pobijedila. Na atletskom mitingu u [[Split]]u, [[24. veljače]] [[2007]]., bila je 2. s preskočenih 200&nbsp;cm. Na prvom atletskom mitingu na otvorenom, u [[katar]]skoj [[Doha|Dohi]], pobijedila je s novim hrvatskim rekordom 204&nbsp;cm. Na mitingu u [[Madrid]]u, preskočila je 205&nbsp;cm, a samo tjedan dana kasnije, [[30. srpnja]] [[2007]]. preskočila je visinu od 206&nbsp;cm na atletskom mitingu u [[Solun]]u i tako postavlja novi osobni i hrvatski državni rekord, kojeg samo tjedan dana poslije ruši na atletskom mitingu u [[Stockholm]]u skokom od 207&nbsp;cm. Tako je četiri puta u sezoni rušila osobni i hrvatski rekord. Sedam puta pokušala je srušiti svjetski rekord [[Bugari|Bugarke]] [[Stefka Kostadinova|Stefke Kostadinove]] od 209&nbsp;cm. Na [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2007.|svjetskom atletskom prvenstvu]] u [[japan]]skoj [[Osaka|Osaki]], [[2. rujna]] [[2007]]., skokom od 205&nbsp;cm (iz trećeg pokušaja), postala je svjetska atletska prvakinja. Pobijedila je na 18 od 19 natjecanja u sezoni na otvorenom, uključujući i mitinge Zlatne lige u [[Pariz]]u, [[Rim]]u, [[Zürich]]u, [[Bruxelles]]u i [[Berlin]]u. Jedino je u [[Oslo|Oslu]] bila druga. Pobijedila je na svjetskom atletskom finalu u [[Stuttgart]]u. Na 20 natjecanja, preskočila je 200&nbsp;cm. Čak 11 puta preskočila je 202&nbsp;cm na otvorenom, sve ostale atletičarke ukupno 8 puta u sezoni. Sa 207&nbsp;cm, došla je na diobu drugog mjesta svih vremena. Imala je 6 najboljih skokova sezone i 8 od najboljih 10. Proglašena je [[Evropa|evropskom]] atletičarkom godine. Nominirana je za najbolju svjetsku atletičarku godine i bila je druga. Svjetska atletska federacija ([[IAAF]]), proglasila je njen skok od 207&nbsp;cm, najboljim ženskim atletskim rezultatom godine. U izboru [[Sportske novosti|Sportskih novosti]], proglašena je najboljom sportašicom Hrvatske u 2007. Ušla je u povijest, kao prva koja je dobila glasove baš svih [[novinar]]a (365). Druge sportašice nisu dobile nijedan glas, što nije uspjelo ni [[Janica Kostelić|Janici Kostelić]]. === Sezona 2008. === Blanka je u novoj sezoni na otvorenom ''(do 1. VI.)'' pobijedila na svih osam natjecanja na kojima je bila. I to uvijek sa skokovima preko dva metra. Seriju pobjeda započela je na dvoranskim natjecanjima. Na mitingu u [[Göteborg]]u [[29. siječnja]] ostvarila je prvu pobjedu u sezoni, preskočivši 201&nbsp;cm. Pobijeđivala je redom u [[Arnstadt]]u [[2. veljače]], s preskočenih 203&nbsp;cm, u [[Banska Bistrica|Banskoj Bistrici]] [[5. veljače]] s preskočenih 204&nbsp;cm te u [[Karlsruhe]]u [[10. veljače]] s preskočenih 202&nbsp;cm. Prije nastupa u [[Split]]u u dvorani Gripe, tužila se na bolove u [[kuk]]u, ali je opet pobijedila s rekordom mitinga od 201&nbsp;cm. U svibnju počinje sezona na otvorenom, a Blanka i dalje suvereno skače. Blanka je vlasnica prvih šest najboljih rezultata sezone, od kojih je najviši 206&nbsp;cm. Jedino je [[Jelena Slesarjenko]] zabilježila pobjedu u ovoj godini, ali na mitingu na kojem Blanka nije sudjelovala. === Sezona 2009. === Blanka u kolovozu u Berlinu brani titulu svjetske prvakinje, a 31. kolovoza na [[Hanžekovićev memorijal|Hanžeku]], u Zagrebu, obara svoj osobni rekord preskačući 208&nbsp;cm, što je drugi rezultat svih vremena. === Sezona 2010. === Na Svjetskom dvoranskom prvenstvu u [[katar]]skoj [[Doha|Dohi]] bila je prva s preskočenih 200&nbsp;cm, čime je obranila naslov. Na [[Europsko prvenstvo u atletici 2010.|Europskom prvenstvu]] u [[Barcelona|Barceloni]], Blanka je osvojila zlatnu medalju s preskočenih 203&nbsp;cm, što joj je bio rezultat sezone. Na Kupu kontinenata održanom u [[Split]]u pobijedila je pred 20 000 gledatelja.<ref>Večernji list Zagreb, 30. prosinca 2010.</ref> Krajem prosinca 2010 , u izboru Međunarodnog udruženja sportskih novinara (AIPS) španjolski tenisač [[Rafael Nadal]] i Blanka Vlašić izabrani su za najbolje sportaše svijeta u 2010. godini.<ref name="tportal.hr">http://www.tportal.hr/sport/ostalisportovi/103944/Blanka-najbolja-sportasica-svijeta.html</ref><ref name="Archive copy">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://sportske.jutarnji.hr/blanka-vlasic-najbolja-na-svijetu/914607/ |access-date=2013-12-11 |archive-date=2010-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101231235525/http://sportske.jutarnji.hr/blanka-vlasic-najbolja-na-svijetu/914607/ |dead-url=yes }}</ref> == Rezultati == [[Slika:Zagreb Marathon Blanka Vlašić 20121007 0053.JPG|mini|desno|Blanka Vlašić obraća se publici pred početak zagrebačkog maratona 2012.]] '''2006.''' * [[siječanj]] [[2006]]. - preskočenih 200&nbsp;cm, dvoranski miting u [[Moskva|Moskvi]] * [[siječanj]] 2006. - preskočenih 200&nbsp;cm, atletski miting u [[Arnstadt]]u * [[veljača]] 2006. - preskočenih 202&nbsp;cm, miting u [[Weinheim]]u * [[14. veljače]] 2006. - preskočenih '''205''' cm ('''apsolutni''' hrvatski rekord u [[Skok u vis|skokovima u vis]] za žene) - dvoranski atletski miting [[Banska Bistrica]] * [[12. ožujka]] [[2006]]. - Srebrna medalja na Svjetskom dvoranskom prvenstvu u atletici [[Moskva]] [[2006]]. (preskočenih 200&nbsp;cm) '''2007.''' * [[21. srpnja]] [[2007]]. - preskočenih '''205''' cm (hrvatski rekord u [[Skok u vis|skokovima u vis]] za žene) - atletski miting u [[Madrid]]u * [[30. srpnja]] [[2007]]. - preskočenih '''206''' cm (hrvatski rekord u [[Skok u vis|skokovima u vis]] za žene) - atletski miting u [[Solun]]u * [[7. kolovoza]] [[2007]]. - preskočenih '''207''' cm (hrvatski rekord - atletski miting u [[Stockholm]]u * [[2. rujna]] [[2007]]. - svjetska atletska prvakinja, s preskočenih '''205''' cm u [[Osaka|Osaki]], [[Japan]]. * [[7. rujna]] [[2007]]. - zlatna liga, prvo mjesto s preskočenih '''204''' cm u [[Zürich]]u * [[14. rujna]] [[2007]]. - zlatna liga, prvo mjesto s preskočenih '''203''' cm u [[Bruxelles]]u * [[16. rujna]] [[2007]]. - zlatna liga, prvo mjesto s preskočenih '''200''' cm u [[Berlin]]u * [[22. rujna]] [[2007.]] - Svjetsko atletsko finale u [[Stuttgart]]u, pobjeda s 200&nbsp;cm * [[28. rujna]] - Grand Prix u [[Šangaj]]u, pobjeda s 202&nbsp;cm '''2008.''' * [[9. svibnja]] [[2008.]] -Super Grand Prix u Dohi, pobjeda s 203&nbsp;cm * [[1. lipnja]] - Miting zlatne lige u Berlinu, pobjeda s 203&nbsp;cm * [[6. lipnja]] - Miting zlatne lige u [[Oslo|Oslu]], pobjeda s 204&nbsp;cm * [[22. lipnja]] - atletski kup Evrope u [[Istanbul]]u, pobjeda s 206&nbsp;cm * [[23. kolovoza]] - Olimpijske igre u [[Peking]]u, osvojila je srebro s preskočenih 205&nbsp;cm * [[29. kolovoza]] - Miting zlatne lige u [[Zürich]]u, pobjeda s 201&nbsp;cm * [[5. rujna]] - Miting zlatne lige u [[Bruxelles]]u, druga s 200&nbsp;cm * [[9. rujna]] - [[Hanžekovićev memorijal|IAAF Grand Prix miting u Zagrebu]], pobjeda s 204&nbsp;cm * [[14. rujna]] - Svjetsko atletsko finale u [[Stuttgart]]u, pobjeda s 201&nbsp;cm '''2009.''' * [[26. siječnja]] [[2009]]. - dvoranski miting u [[Rijeka (grad)|Rijeci]] , pobjeda s 203&nbsp;cm <ref>http://www.rijeka.hr/Default.aspx?art=16930&sec=1475</ref> * [[3. veljače]] 2009. - dvoranski atletski miting [[Malmö]], pobjeda s 201&nbsp;cm * [[7. veljače]] 2009. - dvoranski atletski miting [[Stuttgart]], pobjeda s 204&nbsp;cm <ref>http://www.tportal.hr/sport/ostalisportovi/8788/Blanka-Vlasic-ima-i-rekord-Stuttgarta.html</ref> * [[11. veljače]] 2009. - dvoranski atletski miting [[Banská Bystrica|Banska Bystrica]], pobjeda s 201&nbsp;cm * [[15. veljače]] 2009. - dvoranski atletski miting [[Karlsruhe]], druga s 205&nbsp;cm * [[21. veljače]] 2009. - dvoranski atletski miting [[Split]], pobjeda s 202&nbsp;cm <ref>http://www.slobodnadalmacija.hr/Crna-kronika/tabid/70/articleType/ArticleView/articleId/43059/Default.aspx</ref> * [[8. travnja]] 2009. - Miting Super Grand Prix [[Doha]], pobjeda s 205&nbsp;cm * [[14. lipnja]] 2009. - Miting zlatne lige u [[Berlin]]u, druga s 203&nbsp;cm * [[3. srpnja]] 2009. - Miting zlatne lige u [[Oslo|Oslu]], pobjeda s 200&nbsp;cm <ref>http://www.hrsport.net/vijesti/379523/ostali-sportovi-atletika/vlasic-najbolja-u-oslu{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[10. srpnja]] 2009. - Miting zlatne lige u [[Rim]]u, druga s 197&nbsp;cm * [[17. srpnja]] 2009. - Miting zlatne lige u [[Pariz]]u, pobjeda s 199&nbsp;cm * [[25. srpnja]] 2009. Grand Prix Mitingu u [[London]]u, preskočenih 2.02 metara<ref>http://www.ogulin-info.com/hrvatska/23-sport/565-blanka-najbolja-na-grand-prix-mitingu-u-londonu.html</ref> * [[28. srpnja]] [[2009.]] -Super Grand Prix u [[Monako|Monacu]], pobjeda s 203&nbsp;cm * [[20. kolovoza]] [[2009]]. - svjetska atletska prvakinja, s preskočenih '''204''' cm u [[Berlin]]u, [[Njemačka]].<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://berlin.iaaf.org/documents/pdf/3658/AT-HJ-W-f--A--.RS1.pdf |access-date=2013-12-11 |archive-date=2012-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120815080836/http://berlin.iaaf.org/documents/pdf/3658/AT-HJ-W-f--A--.RS1.pdf |dead-url=yes }}</ref> * [[28. kolovoza]] - Miting zlatne lige u [[Zürich]]u, pobjeda s 201&nbsp;cm * [[31. kolovoza]] - [[Hanžekovićev memorijal|IAAF Grand Prix miting u Zagrebu]], pobjeda s 208&nbsp;cm (hrvatski rekord u [[Skok u vis|skokovima u vis]] za žene - 2. svjetski rezultat svih vremena) '''2010.''' * [[21. listopada]] '''Najbolja atletičarka Evrope'''<ref>http://www.index.hr/sport/clanak/svecanost-u-beogradu-blanka-najbolja-atleticarka-europe-perkovic-najbolja-u-konkurenciji-mladih/518287.aspx</ref> * [[21. studenog]] '''Najbolja atletičarka svijeta'''.<ref>http://www.tportal.hr/sport/ostalisportovi/97423/Blanka-je-najbolja-atleticarka-svijeta.html</ref> * [[26. prosinca]] '''Najbolja sportašica Evrope'''.<ref>http://www.jutarnji.hr/blanka-najbolja-europska-sportasica-u-izboru-poljske-novinske-agencije--drustvo-joj-pravi-rafa-nadal/913723/</ref><ref>http://metro-portal.hr/blanka-vlasic-najbolja-sportasica-europe-prema-sportskim-novinarima/53694</ref> * [[30. prosinca]] -'''Najbolja sportašica svijeta''' u izboru Međunarodnog udruženja sportskih novinara <ref name="tportal.hr"/><ref name="Archive copy"/> == Postignuća na velikim natjecanjima == [[Slika:Blanka Vlasic Valence 2008.jpg|mini|275px|U [[Valencija|Valenciji]] 2008.]] [[Slika:Blanka Vlasic Berlin 2009.JPG|mini|275px|U [[Berlin]]u 2009.]] [[Slika:Blanka Vlašić Daegu 2011.jpg|mini|275px|U [[Daegu]]u 2011.]] {| class="wikitable" |- bgcolor="cccccc" !Godina !Natjecanje !Mjesto !Natjecanje |- |2000. |[[2000. Svjetsko juniorsko prvenstvo u atletici|Svjetsko juniorsko prvenstvo u atletici]] |[[Kingston]] [[Jamajka]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |- |rowspan=2|2001. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2001.|Svjetsko prvenstvo u atletici]] |[[Edmonton]], [[Kanada]] |align="center" | 6. |- |[[XIV. Mediteranske igre - Tunis 2001.|Mediteranske igre]] |[[Tunis]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |- |rowspan=2|2002. |[[2002 Svjetsko juniorsko prvenstvo u atletici|Svjetsko juniorsko prvenstvo u atletici]] |[[Santiago]], [[Čile]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |- |[[Evropsko prvenstvo u atletici]] |[[München]], [[Njemačka]] |align="center" | 5. |- |rowspan=3|2003. |[[2003 IAAF Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici|Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici]] |[[Birmingham]], [[Engleska]] |align="center" | 4. |- |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2003.|Svjetsko prvenstvo u atletici]] |[[Pariz]], [[Francuska]] |align="center" | 7. |- |[[2003. IAAF Finale svjetskog kupa|Finale svjetskog kupa]] |[[Monte Carlo]], [[Monako]] |align="center" | 4. |- |rowspan=2|2004. |[[2004. IAAF Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici|Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici]] |[[Budimpešta]], [[Mađarska]] |bgcolor=CC9966 align="center" | 3. |- |[[XXVIII. Olimpijske igre - Atena 2004|Olimpijske igre]] |[[Atena (grad)|Atena]], [[Grčka]] |align="center" | 11. |- |rowspan=3|2006. |[[2006 IAAF Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici|Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici]] |[[Moskva]], [[Rusija]] |bgcolor=silver align="center" | 2. |- |[[Evropsko prvenstvo u atletici]] |[[Göteborg]], [[Švedska]] |align="center" | 4. |- |[[2006. IAAF Finale svjetskog kupa|Finale svjetskog kupa]] |[[Stuttgart]], [[Njemačka]] |align="center" | 6. |- |rowspan=3|2007. |[[Evropsko dvoransko prvenstvo u atletici]] |[[Birmingham]], [[UK]] |align="center" | 5. |- |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2007.|Svjetsko prvenstvo u atletici]] |[[Osaka]], [[Japan]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |- |[[2007 IAAF Finale svjetskog kupa|Finale svjetskog kupa]] |[[Stuttgart]], [[Njemačka]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |- |rowspan=3|2008. |[[2008 Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici|Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici]] |[[Valencia]], [[Španjolska]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |- |[[XXIX. Olimpijske igre - Peking 2008.|Olimpijske igre]] |[[Peking]], [[Kina]] |bgcolor=silver align="center" | 2. |- |[[2008 IAAF Finale svjetskog kupa|Finale svjetskog kupa]] |[[Stuttgart]], [[Njemačka]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |- |rowspan=2|2009. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2009.|Svjetsko prvenstvo u atletici]] |[[Berlin]], [[Njemačka]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |- |[[2009 IAAF Finale svjetskog kupa|Finale svjetskog kupa]] |[[Solun]], [[Grčka]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |- |rowspan=2|2010. |[[2010 Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici|Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici]] |[[Doha]], [[Katar]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |- |[[Europsko prvenstvo u atletici 2010.|Europsko prvenstvo u atletici]] |[[Barcelona]], [[Španjolska]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |- |rowspan=2|2011. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2011.|Svjetsko prvenstvo u atletici]] |[[Daegu]], [[Južna Koreja]] |bgcolor="silver" align="center" | 2. |} == Izvori == {{izvori}} == Vanjske veze == {{commonscat|Blanka Vlašić}} * [http://www.blanka-vlasic.hr/ Službena stranica Blanke Vlašić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100808211519/http://www.blanka-vlasic.hr/ |date=2010-08-08 }} * [https://web.archive.org/web/20080811225048/http://results.beijing2008.cn/WRM/ENG/BIO/Athlete/7/8000697.shtml Životopis na službenim stranicama OI u Pekingu 2008.] {{Svjetski atletičari godine}} {{Evropski atletičari godine}} {{Sportaši godine Sportskih novosti}} {{Lifetime|1983||Vlašić, Blanka}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Biografije, Split]] [[Kategorija:Hrvatski atletičari]] [[Kategorija:Skakači u vis]] [[Kategorija:Svjetski prvaci u atletici]] [[Kategorija:Dobitnici nagrade Franjo Bučar]] 4pf8wxxouup8qucjziq62wshc5zsfv2 0 32887 42683321 42668420 2026-09-05T10:38:03Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683321 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biografija | ime = Stanko Crnobrnja | slika = StankoCrnobrnja.JPG | datum_rođenja = {{birth date and age|1953|5|24|df=y}} | mjesto_rođenja = [[Beograd]], [[Srbija]] | zanimanje = Televizijski režiser | godine_aktivnosti = 1974–present | djeca = 1 }} '''Stanko Crnobrnja''' je televizijski i filmski reditelj, producent i scenarista, teoretičar, i publicista, u oblasti masovnih komunikacija i teorije televizije, i profesor na Fakultetu za medije i komunikacije [http://www.fmk.singidunum.ac.rs/nastavnici-i-saradnici/ Univerzitet Singidunum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120815141422/http://fmk.singidunum.ac.rs/nastavnici-i-saradnici/ |date=2012-08-15 }} (Beograd, Srbija). ==Akademska karijera== Stanko Crnobrnja je 2006. godine bio osnivač, idejni tvorac, i prvi Dekan, Fakulteta vizuelnih umjetnosti,[http://fvu.unimediteran.net/index.php/mne/ Univerziteta Mediteran, u Podgorici, Crna Gora]. Od 1993. do 2000. godine bio je gostujući profesor na [http://www.iab.ch/joomla/ International Academy of Broadcasting, - IAB,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141028063117/http://www.iab.ch/joomla/ |date=2014-10-28 }} u Montreu, Švajcarska, za predmete u programu poslediplomske nastave: Estetika radiotelevizije, Analiza programskih sadržaja, Zabavno-muzički programi i muzička video produkcija. Od 2003. Godine, do danas, je gostujući predavač na Fakultetu dramskih umjetnosti, [http://www.fdu.ac.me/index.php/fakultet/nastavni-kadar/82-sadrzaj/fakultet/nastavni-kadar/162-dr-stanko-crnobrnja-televizijska-produkcija Univerziteta Crne Gore, na Cetinju] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131025042849/http://www.fdu.ac.me/index.php/fakultet/nastavni-kadar/82-sadrzaj/fakultet/nastavni-kadar/162-dr-stanko-crnobrnja-televizijska-produkcija |date=2013-10-25 }}, za predmete: TV režija, TV produkcija, Produkcija ineraktivnih digitalnih medija. Bio je gostujući profesor na Univerzitetu umetnosti, Beograd, za predmet u programu Interdisciplinarnih specijalističkih studija: Televizijska režija i reportaža. Na zajedničkom, međunarodnom, programu Univerziteta umetnosti u Beogradu i Universita Lyon 2, Universite Pierre Mendes-France i Institut d'Etudes Politiques de Grenoble, bio je predavač u programu Studije menadžmenta u kulturi i kulturne politike za predmet: Menadžment elektronskih medija. ==Televizijske režije== Godine 1974. sa nepunih 21 godinu, Stanko Crnobrnja započinje svoju profesionalnu karijeru kao, u tom trenutku, najmlađi televizijski režiser u Jugoslaviji. U karijeri dugoj 40 godina Crnobrnja je ostvario više od 1500 televizijskih emisija i serija, [http://www.imdb.com/name/nm0188293/ kao reditelj, producent, ili scenarista]. Među veće serije i emisije, koje je režirao, spadaju: Muzika kroz vekove, Nedeljom popodne, [http://static.politika.co.rs/uploads/rubrike/179605/i/6/6.jpg Petkom u 22]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [http://www.youtube.com/watch?v=I1C0QxLziNU Formula 1], Specijalna Redakcija, Noć punog meseca, Priča o fotografiji, Povratak u budućnost, Govor znakova i simbola, Beograd noću, Varijacije za pepeljugu, Pozdrav iz Beograda, 3-K Check-IN, Slobodno, Klub 10, Grifon, Vidiot, [https://www.youtube.com/watch?v=6EZATgr9vvA Drugarica ministarka], Šta da se radi [http://www.youtube.com/watch?v=l3fq7TpO2Bo Panonski mornar], Kaleidoskop XX veka, Ne tako davno, Devojčice sa šibicama, Igra u dosluhu, BIS - noćni program TVB, Od našeg dopisnika, Žena sa sto lica, Mesečev lov, Velikani Džeza,[http://www.youtube.com/watch?v=-96JGrnuAAQ Villa Maria], itd. Početkom 1980-ih godina Crnobrnja postaje jedan od istaknutih TV režisera novog televizijskog izraza, najčešće primenjivanog u režiji rok muzike na TV, koji je postao poznat kao [http://www.rastko.rs/filmtv/lazic_etvr/etvr_reditelji_7.html#_Toc413014636 'beogradska škola video režije']. ==Režije igranih filmova== Crnobrnja je godine 1987. režirao igrani film [http://www.youtube.com/watch?v=AQD58FH9Eew 'Bio jednom jedan sneško'] (engl. 'The Magic Snowman') kao jugoslovensko-američku ko-produkciju. U ovoj filmskoj bajci nastupila je međunarodna glumačka ekipa a glas Snešku beliću dao je slavni Rodžer Mur, poznat kao glavni junak filmova o Džemsu Bondu. U filmu su glumeli i Relja Bašić, Milena Zupančić, Ratko Polič i dečak Džastin Frid, a direktor fotografije bio je proslavljeni sineasta Karpo Godina. Godine 1984. Crnobrnja je bio režiser muzičkih video-klipova u igranom filmu [https://www.youtube.com/watch?v=PB3geHQ2G30 'Hajde da se volimo 1']. [http://www.youtube.com/watch?v=uthKiTPiYxw Drugi i treći nastavak ovog filmskog serijala], pod istim nazivom, u celini je režirao 1989. i 1990. Godine. Oba filma oborila su dotadašnje jugoslovenske rekorde u gledanosti, a u njima su, osim glavne protakonistikinje, pevačice Lepe Brene, igrali najpoznatiji jugoslovenski glumci i komičari kao što su Josif Tatić, Predrag Ejdus, Semka Sokolović, Milan Štrljić, Emir Hadžihafibegović, Lazar Ristovski, Bogdan Diklić, Dragan Bjelogrlić, Nikola Kojo, Ivan Bekjarev, Mima Karadžić, Ivana Žigon, Jova Radovanović i celokupna postava sarajevske komičarske družine poznate kao [http://muzikkitabi.com/Video/VIDEOIDNYXbBikfFuw/Audicija-1988 'Audicija']{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ==Režije muzičkih klipova== Od kraja sedamdesetih godina do polovine 1993. godine Crnobrnja je napisao scenario i režirao više od 100 muzičkih video klipova, namenskih filmova i televizijskih reklama. Posebno se izdvajaju njegove mnogobrojne režije muzičkih klipova za grupe [http://www.youtube.com/watch?v=LZz90weFlh8 'Galija'] i [http://www.youtube.com/watch?v=Um4dRHZJK6M 'Garavi Sokak']. Osim rada sa rok i pop muzičarima Crnobrnja je režirao mnogobrojne muzičke klipove za izvođače narodne ali i [https://www.youtube.com/watch?v=59iltMpi1BE klasične muzike]. ==Režije scenskih manifestacija i festivala== U rasponu od dvadeset pet godina, od 1986 do 2006. godine Crnobrnja je režirao više od 50 festivala (9) i velikih scenskih manifestacija kao što su: Mesam, Fest, Pjesma Mediterana, Budva,[https://www.youtube.com/watch?v=yTIn-15E_SI Sunčane skale - Herceg Novi], Festival armijskih pesama, Svečano otvaranje šahovske Olimpijade - Novi Sad, Pesma Evrovizije - Zadar, Bemus, Međunarodni festival omladine i studenata, Moskva, Kristalna prizma, Dani jugoslovenske privrede i kulture - Najrobi, Kenija, Svetski kongres arhitekata i urbanista,Barselona, Španija, Promocija jugoslovenske kulture i sporta - Atina, Beogradski košarkaški turnir, Svetski dan pozorišta - Sava centar, Beovizija, Univerzijada 2007, Tajland, [https://www.youtube.com/watch?v=K-ASY5PyxZw Radijski festival]. ==Utemeljivač i rukovodilac medijskih mreža== Od 1990. Godine Stanko Crnobrnja bavi se osmišljavanjem, utemeljivanjem, pokretanjem i rukovođenjem celokupnih medijskih sistema, prvenstveno nacionalnih radio-televizijskih mreža/kanala. Tako je od 1989 do 1993 bio kreativni direktor Novog 3K televizijskog kanala, Televizije Beograd/RTS. 2002. godine bio je utemeljivač, programski i kreativni direktor Televizije IN, Podgorica, prve digitalne, komercijalne TV mreže na Balkanu, a godine 2006. bio je utemeljivač i rukovodilac projekta osnivanja radio televizije [https://www.youtube.com/watch?v=tx77LPmVJx4 ATLAS], Podgorica. Godine 2007. bio je utemeljivač i glavni direktor Televizije AVALA, prve, legalne nacionalne TV mreže u istoriji Srbije. ==Knjige i izdavaštvo== Crnobrnja je bio dugogodišnji član redakcije časopisa 'RTV: teorija i praksa', jedinog časopisa u Jugoslaviji koji je, u celosti, bio posvećen istraživanju radija i televizije. Ko-autor je, zajedno sa Miroslavom Radojkovićem, udžbenika: ’Sredstva masovnih komunikacija', i autor knjige: [https://www.youtube.com/watch?v=SPl2ewu62d0 'Estetika televizije i novih medije'] kao i pojmovnika: [http://www.knjizara.com/Novi-mediji-i-drustvene-mreze-Stanko-Crnobrnja-143406 'Novi mediji i društvene mreže'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141203044715/http://www.knjizara.com/Novi-mediji-i-drustvene-mreze-Stanko-Crnobrnja-143406 |date=2014-12-03 }}. Duži niz godina objavljuje članke i analize u [http://www.politika.rs/rubrike/Kulturni-dodatak/U-novom-Kulturnom-dodatku-u-subotu-3-maja-citajte.lt.html 'Kulturnom dodatku' dnevnog lista 'Politika']. Autor je više članaka i studija iz oblasti teorije televizije i masovnih komunikacija. ==Osnivač i vlasnik medijskih organizacija== Od 1987. godine Stanko Crnobrnja bio je osnivač, vlasnik ili izvršni producent u više organizacija i medijskih projekata. Godine 1987. u Beogradu je osnovao i bio vlasnik preduzeća za audio-video produkciju 'Stanner media'. Godine 1993. Godine, u Torontu, u Kanadi, osnovao je preduzeće za audio-video produkciju i distribuciju ' ZAM North America'. Od 1998. do 2008. godine bio je osnivač i suvlasnik preduzeća za audio-video produkciju 'Videola' u Beogradu, a godine 2000. postaje suosnivač medijske organizacije 'Energia', u Beogradu. Godine 2005. u Podgorici postaje suosnivač medijske organizacije 'Katun Movies'. Crnobrnja je bio prvi kreativni direktor muzičke izdavačke kuće 'Final Cut', sa sedištem na Kipru, i zvršni producent za muzička CD izdanja: [http://www.imdb.com/name/nm2149540/ Beogradski nonet], [https://www.youtube.com/watch?v=44Rjt3jtlVQ Ana Stanić], Marina Arsenijević, [https://www.youtube.com/watch?v=44Rjt3jtlVQ Ksenija Pajčin], Stelios Konstantas (Kipar) ==Obrazovanje== Stanko Crnobrnja je doktorirao, iz oblasti teorije medija i televizijske estetike na Fakultetu dramskih umetnosti, [http://www.fdu.edu.rs/ Univerziteta umetnosti u Beogradu]{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Magistrirao je iz oblasti teorije medija i teorije televizije, na Fakultetu dramskih umetnosti Univerziteta umetnosti u Beogradu. Diplomirao je filmsku i televizijsku režiju na Akademija za pozorište, film, radio i TV, Univerziteta u Beogradu. Pohađao je studije filmske i televizijske režije, kao i studije masovnih komunikacija na American University, Washington, D.C., SAD. Gimnaziju je završio u Western High School, Washington, D.C., SAD. ==Poreklo i porodica== Stanko Crnobrnja rođen je u Beogradu, u Srbiji, 24.05.1953. godine. Otac Bogdan Crnobrnja-Tolja (1916-1998), partizanski komandant, [http://www.dw.de/image/0,,6485443_4,00.jpg jugoslovenski poličar i diplomata] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140110130853/http://www.dw.de/image/0,,6485443_4,00.jpg |date=2014-01-10 }}, i majka [http://static.politika.co.rs/uploads/rubrike/179605/i/12/nehru--12.jpg Angelina-Anđa Crnobrnja]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (1921-2013), farmaceut. Uz oca Bogdana, koji je bio ambasador SFRJ u Indiji, Cejlonu i Avganistanu, Stanko Crnobrnja [http://static.politika.co.rs/uploads/rubrike/179605/i/9/9.jpg rano detinjstvo proveo je u Nju Delhiju, u Indiji]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. [http://static.politika.co.rs/uploads/rubrike/179605/i/8/brat-mihajlo-majka-andja-i-stanko--8.jpg U Beogradu je pohađao osnovnu školu]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, a gimnaziju jezavršio u Vašingtonu, SAD gde je njegov otac, takođe, bio ambasador SFRJ. Stariji brat [http://www.namespedia.com/image/Crnobrnja_1.jpg Mihailo Crnobrnja] (1946), je profesor Emeritus na FEFA, Univerzitet Singidunum u Beogradu. Bio je dugogodišnji profesor na FPN, Univerziteta u Beogradu, kao i poslednji ambasador Jugoslavije, pri EU, u Briselu. Stanko Crnobrnja ima kćerku [http://static.politika.co.rs/uploads/rubrike/179605/i/10/10.jpg Zonu]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (1976), iz braka sa dr.Dragom Milović (1950). Godine 1993. sa suprugom i kćerkom seli se u Toronto, Kanada, gde 1998. prima i kanadsko državljanstvo. Godine 2000. vraća se iz Kanade u region bivše Jugoslavije gde sa manjim prekidima boravi do danas. ==Članstvo u organizacijama i udruženjima== Stanko Crnobrnja je član [http://www.ufus.org.rs Udruženje filmskih umetnika Srbije]{{Dead link|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, udruženje TV reditelja Srbije, Međunarodna PR asocijacije, Broadcasting Educators Association USA, Akademije filmske umetnosti Srbije, kao i član upravnog odbora [http://www.fcs.rs/generic.php?page=fcs Filmskog centra Srbije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141020131515/http://fcs.rs/generic.php?page=fcs |date=2014-10-20 }}. Bio je član više ekspertskih grupa kao što je ekspertska grupa Instituta za film, za studiju o razvoju filma i radiotelevizije u Srbiji, član komisije Ministarstva kulture za osnivanje audio-vizuelnog centra Srbije, član grupe za medije Nacionalnog konventa o Evropskoj uniji (NKEU). Cnobrnja nikada nije bio član ni jedne političke partije ili organizacije. ==Pionirska ostvarenja - detaljnije== Veoma rano opredeljenje ka teoriji i praksi televizije, i dugogodišnje delovanje u raznim televizijskim sistemima Evrope i Severne Amerike, doveli su i do niza pionirskih projekata, akcija, programskih, tehnoloških i sistemskih prvenaca, u kojima je Stanko Crnobrnja pokretač, autor, producent, reditelj ili scenarista. Dakle, može se reći da je specijalnost Stanka Crnobrnje pokretanje, stvaranje i aplikacija novih, do tada nepostojećih, medijskih, pogotovo televizijskih, ideja, ličnosti, rešenja, programa i celokupnih tehnološko-programskih celina-sistema. Iz dugog niza ovakvih, medijskih, prvenaca izdvajaju se: Prvi diplomski rad na beogradskoj Akademiji za pozorište, film, radio i televiziju iz oblasti multimedijalnog video - arta. TV emisija NA PRAGU SNA. Scenario i režija. Prva serija u istoriji jugoslovenske televizije, posvećena istoriji, razvoju i budućnosti fotografije, [http://www.imdb.com/title/tt0489429/combined PRIČA O FOTOGRAFIJI]. Koscenarista i režiser. Prva upotreba slow motion sistema, kao generatora specijalnih kinetičkih efekata, u muzičkoj emisiji, u istoriji TV Beograd, u emisiji NA PRAGU SNA. Dizajn, scenario i režija. Prvi, celovečernji rock-pop video, [http://www.youtube.com/watch?v=VSdrXcHv5KM BEOGRAD NOĆU], u istoriji evropske javne radio-difuzije. Scenario i režija. Prva nagrada, u istoriji jugoslovenske televizije, za režiju i unapređenje televizijskog jezika, na festivalu Zlatna ruža Montrea. Emisija BEOGRAD NOĆU, scenario i režija. Prvi TV magazin, iz oblasti kulture u SFRJ, [http://www.youtube.com/watch?v=xcwuT7lmgWA PETKOM U 22], koji je trajao, bez prekida, 10 godina i koji je, prvi put i od samog početka, uspešno spojio tradicionalnu, avangardnu i alternativnu kulturu, u televizijski program rekordne gledanosti. Koproducent i režiser. Prvi magistarski rad, u istoriji SFRJ, iz oblasti teorije televizijskih sistema, odbranjen na FDU, Beograd, pod nazivom [http://forum.hrt.hr/viewtopic.php?f=45&t=16455&start=1395 ŽIVOT KAO INFORMACIJA: POČETAK ALTERNATIVNIH TELEVIZIJSKIH SISTEMA]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Prvi direktan prenos u istoriji televizije Crne Gore, ostvaren sa jadranske obale, NEDELJOM POPODNE, iz Budve. Režiser. Prva-inicijalna režija internacionalnog muzičkog festivala [http://www.youtube.com/watch?v=n5RHWFkVMpA MESAM], Beograd. Prva-inicijalna režija manifestacije [http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/999224/Gde+se+zaturila+Kristalna+prizma%3F.html KRISTALNA PRIZMA], godišnje nagrade Akademije za filmsku umetnost, Beograd. Prva, privatno proizvedena, komercijalna, zabavno-muzička TV serija, [https://www.youtube.com/watch?v=azYPr_nOOPE ZAM], koja je emitovana na državnoj zemaljskoj i satelitskoj TV mreži, u istoriji SFRJ. Koscenarista i režiser. Prva-inicijalna režija dugogodišnjih serija, na 3K RTS: [https://www.youtube.com/watch?v=FAJxUH-GnXg ČEKAJUĆI METROA], POZDRAV IZ BEOGRADA, KLJUČEVI ARKANE, POVRATAK U BUDUĆNOST. Prvi režiser u SFRJ, dobitnik četiri nagrade OSKAR POPULARNOSTI, i to za: NEDELJOM POPODNE (TV serija), BEOGRAD NOĆU (TV show program), [https://www.youtube.com/watch?v=fRcZ40vA3HE FORMULA 1] (TV serija) i HAJDE DA SE VOLIMO (igrani film). Prvi igrani film, domaćeg autora, u distribuciji svetske kompanije MIRAMAX, [http://www.imdb.com/title/tt0093473/ BIO JEDNOM JEDAN SNEŠKO (THE MAGIC SNOWMAN)]. Režija. Prvi domaći (koprodukcioni) igrani film, [https://www.youtube.com/watch?v=FmKQk_gSU2M MAGIC SNOWMAN], koji je ušao u redovno prikazivanje na američkoj, specijalizovanoj, DISNEY kablovskoj TV mreži. Režija. Prva upotreba DOLBI SOUND tehnologije, u snimanju zvuka, u domaćoj kinematografiji, u igranom filmu [https://www.youtube.com/watch?v=mikkl9U-WU8 HAJDE DA SE VOLIMO 2]. Režija. Prva upotreba video zida u istoriji domeće televizije,[https://www.youtube.com/watch?v=Exj_LTSv-ls u programu YUGOVIZIJA], Zadar. Režija. Prva upotreba luma krana (leteće kamere) u istoriji domaće televizije, YUGOVIZIJA, Zadar. Režija. [http://www.fmportal.rs/stranica.php?art_id=44 Prvi domaći sistem zatvorene televizije koji je, sa uspehom, radio u toku Svetskog susreta omladine i studenata u Moskvi. Kreativni direktor, projektant sistema, scenarista, režiser.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140115130149/http://www.fmportal.rs/stranica.php?art_id=44 |date=2014-01-15 }} Prva upotreba digitalnog frejm sinhronajzera, kao generatora specijalnih efekata, u direktnom televizijskom prenosu, u TV Beograd, [https://www.youtube.com/watch?v=S1aqlep_66c ŠTAFETA MLADOSTI]. Režiser. Prva, uspešna, direktna televizijska veza (audio-video signal) iz reportažnih kola u pokretu, u produkciji TV Beograd, u specijalnom programu DOČEK PREDSENIKA REPUBLIKE SA PUTA PO AZIJI. Režiser. Stvaralac-kreator sledećih, do tada kao TV voditelja nepoznatih, televizijsko-voditeljskih ličnosti: * Dina Čolić * Milan Erak * Branimir Zogović * Dubravka - Duca - Marković * Ivana Bojić * Voja Nedeljković * Milica Gacin * [https://www.youtube.com/watch?v=zWsIExHqK-w Vanja Bulić] * Tamara Raonić * [https://www.youtube.com/watch?v=ueVkzR0sWMM Marina Arsenijević] Prva-inicijalna režija muzičkog festivala BEOVIZIJA. Prvi muzički video klip, u Jugoslaviji, snimljen u jednom kadru, sa uređajajem 'Stedikem', za pesmu [http://www.youtube.com/watch?v=LaYKCXM62Rk 'Jedina vilo' grupe 'Garavi sokak']. Scenario i režija. Prva autorska kreacija i upotreba digitalne video grafike na video zidu, u istoriji RTS, u programu GENERACIJA 2000. Kreativni direktor i režiser. Autor, programski i kreativni direktor prve privatne, digitalne, komercijalne TV mreže na Balkanu TV IN, Podgorica. Prva upotreba digitalnih reportažnih kola RTCG, van Podgorice, u programu [https://www.youtube.com/watch?v=ncrjvIqikqo PJESMA MEDITERANA], Budva, Režiser. Autor, kreativni direktor prvog, svakodnevnog, koprodukcionog, direktnog TV programa, sa lokacije Budva, Crna Gora, dva puta dnevno, u trajanju od 45 dana, ostvarenog sa jadranske obale, putem optičkih kablovskih veza, na liniji Budva-Podgorica-Beograd-Evropa (satelit). Prva doktorska teza, u istoriji FDU, Beograd, i na području ex-Jugoslavije, sa temom iz estetike televizije,[http://www.zaprokul.org.rs/Media/Document/706f135bb9bf4069b333fc049e29e5ec.pdf ESTETSKO KODIFIKOVANJE TELEVIZIJE]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Predavač na prvoj visokoškolskoj, poslediplomskoj školi u svetu, koja je posvećena isključivo izučavanju radija i televizije (braodcasting), INTERNATIONAL ACADEMY OF BROADCASTING u Montreu, Švajcarska. Prvi TV maraton, u istoriji 3K RTS, u neprekidnom trajanju od 12 sati, [http://www.imdb.com/title/tt0498205/ ZID PADA UŽIVO]. Scenarista i režiser. Prvo učestvovanje Srbije i Crne Gore, na takmičenju za Pesmu Evrovizije, 2004. u Istanbulu, Turska. [https://www.youtube.com/watch?v=hRweTNLct78 Režiser TV hronika, komentator u direktnom TV prenosu, šef Press-a i PR-a, u Delegaciji SCG.] Prva hrvatska TV sapunica, i prva sapunica na prostorima ex-YU, 'Villa Maria'. Režiser. [https://www.youtube.com/watch?v=hRweTNLct78 Osnivač i kreator radija i televizije ATLAS prve televizije u ex-Yu regionu koja emituje program u stereo tehnici.] [https://www.youtube.com/watch?v=YSQirFZicr0 Osnivač i prvi direktor TV AVALA prve, legalne, privatne, nacionalne TV mreže u istoriji Srbije.] Osnivač i Dekan prvog privatnog, umetničkog fakulteta u Crnoj Gori, Fakulteta vizuelnih umjetnosti. Prvi pojmovnik nove, digitalne tehnologije, i društvenih mreža u Srbiji, [http://www.fmk.singidunum.ac.rs/izdavastvo/izdanja/30-novi-mediji-i-drustvene-mreze-pojmovnik/ ’Novi mediji i društvene mreže-pojmovnik’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305194201/http://www.fmk.singidunum.ac.rs/izdavastvo/izdanja/30-novi-mediji-i-drustvene-mreze-pojmovnik/ |date=2016-03-05 }}. Priređivač, prevodilac i autor. == Vanjske veze == *[http://www.gloria.rs/stanko-crnobrnja-532 Stanko crnobrnja od A do Z – GLORIJA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150508204052/http://www.gloria.rs/stanko-crnobrnja-532 |date=2015-05-08 }} *[http://www.gloriamagazin.com/stanko-crnobrnja-i-dea-lukic-563 Beograd za zaljubljene Stanko Crnobrnja i Dea Lukić]{{Dead link|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.politika.rs/rubrike/Magazin/Prvoborac-hipi-revolucije.lt.html Prvoborac hipi revolucije] *[http://www.novosti.rs/vesti/spektakl.147.html:444792-Stanko-Crnobrnja-Cekamo-smak-sveta TV novosti] *[http://yugopapir.blogspot.com/2013/04/jugovizija-1990-stanko-crnobrnja.html Jugovizija 1990] *[http://www.clio.rs/vesti.php?id=765 Stanko Crnobrnja o interaktivnoj televiziji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306080948/http://clio.rs/vesti.php?id=765 |date=2016-03-06 }} *[http://www.pressonline.rs/zabava/dzet-set/174362/televizija-ce-prenositi-i-smak-sveta.html Press] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220421045101/http://www.pressonline.rs/zabava/dzet-set/174362/televizija-ce-prenositi-i-smak-sveta.html |date=2022-04-21 }} *[http://rs.ejo-online.eu/author/stanko-crnobrnja Zašto mediji nama manipulišu] *[http://bif.rs/2012/04/stanko-crnobrnja-reziser-nastupa-doba-apsolutnog-medijskog-izobilja/#sthash.oVTK7XiL.dpbs Biznis i finansije] *[http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/505267/Promocija-knjige-Stanka-Crnobrnje Knjiga] *[http://mondo.rs/a31386/Zabava/TV/Stanko-Crnobrnja-na-celu-TV-Avala.html TV avala] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160311123800/http://mondo.rs/a31386/Zabava/TV/Stanko-Crnobrnja-na-celu-TV-Avala.html |date=2016-03-11 }} *[http://www.rts.rs/page/tv/sr/story/21/RTS+2/1245494/Trezor.html Stare nove godine] *[http://www.nezavisne.com/umjetnost-zabava/vizuelna-umjetnost/Crnobrnja-Digitalizacijom-do-demokratije-75895.html Digitalizacija] *[http://www.media.ba/bs/novinarstvo/da-li-smo-u-velikoj-palanci-ili-u-globalnom-selu Mekluan] *[http://www.tvist.rs/muzejtv.htm Muzej televizije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141205062406/http://www.tvist.rs/muzejtv.htm |date=2014-12-05 }} *[https://www.youtube.com/watch?v=Fa2sl2FoGBA Srbija na vezi] {{Lifetime|1953||Crnobrnja, Stanko}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Srpski filmski režiseri]] [[Kategorija:Srpski televizijski režiseri]] [[Kategorija:Srpski scenaristi]] [[Kategorija:Srpski producenti]] [[Kategorija:Srpski publicisti]] [[Kategorija:Biografije, Beograd]] qv5kiszwq9um0u66wfbote52lstsyso 0 34784 42683133 42199081 2026-09-04T13:41:38Z Ekvatarina 270952 42683133 wikitext text/x-wiki {{Medalje vrh}} {{Medalje sport | [[Atletika]]}} {{MedaljeNatjecanje|oi}} {{Medalje zlato | [[Olimpijada 2000|Sydney 2000.]] | 100 m}} {{Medalje zlato | [[Olimpijada 2000|Sydney 2000.]] | 200 m}} {{Medalje zlato | [[Olimpijada 2000|Sydney 2000.]] | štafeta 4x400 m}} {{Medalje bronca | [[Olimpijada 2000|Sydney 2000.]] | štafeta 4x100 m}} {{Medalje bronca | [[Olimpijada 2000|Sydney 2000.]] | skok u dalj}} {{MedaljeNatjecanje|Svjetska prvenstva}} {{Medalje zlato| [[Svjetsko prvenstvo u atletici 1997.|Atena 1997.]] | [[100 m]]}} {{Medalje zlato| [[Svjetsko prvenstvo u atletici 1997.|Atena 1997.]] | štafeta 4x100 m}} {{Medalje zlato| [[Svjetsko prvenstvo u atletici 1999.|Sevilla 1999.]] | [[100 m]]}} {{Medalje bronca| [[Svjetsko prvenstvo u atletici 1999.|Sevilla 1999.]] | [[skok u dalj]]}} {{Medalje zlato| [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2001.|Edmonton 2001.]] | štefeta 4x100 m}} {{Medalje zlato| [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2001.|Edmonton 2001.]] | [[200 m]]}} {{Medalje srebro| [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2001.|Edmonton 2001.]] | [[100 m]]}} {{Medalje dno}} '''Marion Jones''' ([[Los Angeles]], [[12. 10.|12.10.]] [[1975]].) je [[sjedinjene Američke Države|američka]] atletičarka, višestruka [[Olimpijske igre|olimpijska]] pobjednica u sprinterskim disciplinama. Zbog kasnijeg priznanja da je koristila nedozvoljena stimulativna sredstva ([[doping]]), ostvareni su joj rezultati brisani, a medalje oduzete. == Natjecateljska karijera == Marion Jones je bila najbolja svjetska atletičarka u sprinterskim disciplinama na [[trka na 100 metara|100]] i [[Utrka na 200 m|200 m]] u periodu na prijelazu između [[20. vijek|20-tog]] i [[21. vijek|21-og]] stoljeća. Medalje je u tom periodu redovito osvajala i u [[Skok u dalj|skoku u dalj]] kao i u štafetnim utrkama, te je s pravom smatrana i jednom od najsvestranijih atletičarki. Zvjezdane trenutke karijere doživjela na na [[Olimpijada 2000|Olimpijskim igrama u Sydneyu 2000. godine]], kada je osvojila čak 5 medalja, od čega tri zlatne. == Dopinški skandal i priznanje == Krajem 2004. godine proširila se afera s tvrtkom [[BALCO]], čije su se aktivnosti povezivale s pripremom i prodajom nedozvoljenih stimulativnih sredstava za sportaše. Među brojnim imenima spomenulo se i ime Marion Jones. Jones je tom prilikom negirala sve optužbe, a kako nikad u karijeri nije pala na doping testu, nije bilo daljnjih pravnih akcija. Ipak, te su optužbe ozbiljno uzdrmale karijeru, te čak utjecale na njen završetak. Konačno, [[5. 10.|5. listopada]] [[2007]]. godine Jones je pred TV auditorijem priznala da je godinama uzimala nedozvoljene steroide, kao i to da je lagala prilikom prve istrage. == Privatni život == Jones je osim sportske karijere imala i buran privatni život. Udavala se dva puta, prvo za bacača kugle C.J. Huntera (od 1998. do razvoda 2002.), a danas (od 2007. godine) je udata za sprintera [[Obadele Thompson]]a. Ima i sina, rođenog 2003. godine, iz veze s američkim sprinterom [[Tim Montgomery|Timom Montgomeryem]]. Zanimljivo je da su i C.J.Hunter i Tim Montgomery svojedobno također bili uhvaćeni u varanju dopingom, te im je obojici doživotno zabranjeno natjecanje u atletici. Zbog svih problema s neuspješnim brakom i vezama, kao i optužbama za doping koje su joj prekinule karijeru, Jones je financijski uništena te profesionalno izgubljena za sport. {{Commonscat}} {{Svjetski atletičari godine}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Jones, Marion}} [[Kategorija:Američki atletičari]] [[Kategorija:Olimpijski pobjednici u atletici]] [[Kategorija:Svjetski prvaci u atletici]] [[Kategorija:Sprinteri]] [[Kategorija:Skakači u dalj]] 28bb02qwh0fxav52ck7i0kvfbgkb1zc 42683168 42683133 2026-09-04T14:39:52Z Ekvatarina 270952 Laureus 42683168 wikitext text/x-wiki {{Medalje vrh}} {{Medalje sport | [[Atletika]]}} {{MedaljeNatjecanje|oi}} {{Medalje zlato | [[Olimpijada 2000|Sydney 2000.]] | 100 m}} {{Medalje zlato | [[Olimpijada 2000|Sydney 2000.]] | 200 m}} {{Medalje zlato | [[Olimpijada 2000|Sydney 2000.]] | štafeta 4x400 m}} {{Medalje bronca | [[Olimpijada 2000|Sydney 2000.]] | štafeta 4x100 m}} {{Medalje bronca | [[Olimpijada 2000|Sydney 2000.]] | skok u dalj}} {{MedaljeNatjecanje|Svjetska prvenstva}} {{Medalje zlato| [[Svjetsko prvenstvo u atletici 1997.|Atena 1997.]] | [[100 m]]}} {{Medalje zlato| [[Svjetsko prvenstvo u atletici 1997.|Atena 1997.]] | štafeta 4x100 m}} {{Medalje zlato| [[Svjetsko prvenstvo u atletici 1999.|Sevilla 1999.]] | [[100 m]]}} {{Medalje bronca| [[Svjetsko prvenstvo u atletici 1999.|Sevilla 1999.]] | [[skok u dalj]]}} {{Medalje zlato| [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2001.|Edmonton 2001.]] | štefeta 4x100 m}} {{Medalje zlato| [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2001.|Edmonton 2001.]] | [[200 m]]}} {{Medalje srebro| [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2001.|Edmonton 2001.]] | [[100 m]]}} {{Medalje dno}} '''Marion Jones''' ([[Los Angeles]], [[12. 10.|12.10.]] [[1975]].) je [[sjedinjene Američke Države|američka]] atletičarka, višestruka [[Olimpijske igre|olimpijska]] pobjednica u sprinterskim disciplinama. Zbog kasnijeg priznanja da je koristila nedozvoljena stimulativna sredstva ([[doping]]), ostvareni su joj rezultati brisani, a medalje oduzete. == Natjecateljska karijera == Marion Jones je bila najbolja svjetska atletičarka u sprinterskim disciplinama na [[trka na 100 metara|100]] i [[Utrka na 200 m|200 m]] u periodu na prijelazu između [[20. vijek|20-tog]] i [[21. vijek|21-og]] stoljeća. Medalje je u tom periodu redovito osvajala i u [[Skok u dalj|skoku u dalj]] kao i u štafetnim utrkama, te je s pravom smatrana i jednom od najsvestranijih atletičarki. Zvjezdane trenutke karijere doživjela na na [[Olimpijada 2000|Olimpijskim igrama u Sydneyu 2000. godine]], kada je osvojila čak 5 medalja, od čega tri zlatne. == Dopinški skandal i priznanje == Krajem 2004. godine proširila se afera s tvrtkom [[BALCO]], čije su se aktivnosti povezivale s pripremom i prodajom nedozvoljenih stimulativnih sredstava za sportaše. Među brojnim imenima spomenulo se i ime Marion Jones. Jones je tom prilikom negirala sve optužbe, a kako nikad u karijeri nije pala na doping testu, nije bilo daljnjih pravnih akcija. Ipak, te su optužbe ozbiljno uzdrmale karijeru, te čak utjecale na njen završetak. Konačno, [[5. 10.|5. listopada]] [[2007]]. godine Jones je pred TV auditorijem priznala da je godinama uzimala nedozvoljene steroide, kao i to da je lagala prilikom prve istrage. == Privatni život == Jones je osim sportske karijere imala i buran privatni život. Udavala se dva puta, prvo za bacača kugle C.J. Huntera (od 1998. do razvoda 2002.), a danas (od 2007. godine) je udata za sprintera [[Obadele Thompson]]a. Ima i sina, rođenog 2003. godine, iz veze s američkim sprinterom [[Tim Montgomery|Timom Montgomeryem]]. Zanimljivo je da su i C.J.Hunter i Tim Montgomery svojedobno također bili uhvaćeni u varanju dopingom, te im je obojici doživotno zabranjeno natjecanje u atletici. Zbog svih problema s neuspješnim brakom i vezama, kao i optužbama za doping koje su joj prekinule karijeru, Jones je financijski uništena te profesionalno izgubljena za sport. {{Commonscat}} {{Svjetski atletičari godine}} {{Nagrada Laureus za sportašicu godine}} {{Normativna kontrola}} {{DEFAULTSORT:Jones, Marion}} [[Kategorija:Američki atletičari]] [[Kategorija:Olimpijski pobjednici u atletici]] [[Kategorija:Svjetski prvaci u atletici]] [[Kategorija:Sprinteri]] [[Kategorija:Skakači u dalj]] 32msdqliuefcaepb6maris4dip9mu5e 0 46151 42683170 42562329 2026-09-04T14:42:49Z Ekvatarina 270952 Laureus 42683170 wikitext text/x-wiki {{Kutijica Teniser/ka | ime = Serena Vilijams | slika = Serena Williams 2012 Wimbledon.jpg | opis_slike = Serena Vilijams | širina_slike = 250px | prof. karijera = 1995 — | nadimak = | državljanstvo = {{zastava|SAD}} | mesto_stanovanja = [[Palm Bič (Florida)|Palm Bič]], SAD | datum_rođenja = {{datum rođenja|26|9|1981|god=da}} | mesto_rođenja = [[Sagino (Mičigen)|Sagino]], [[Mičigen]] | država_rođenja = SAD | visina = 1,75 m | težina = 70 [[Kilogram|kg]] | počprofkar = 1995. | stil igre = Desnom rukom; dvoručni bekhend | zarađeni novac = 69,676,428 [[Američki dolar|američkih dolara]] | vta profil = http://www.wtatennis.com/player/serena-williams_2257889_9044 | vebsajt = http://www.serenawilliams.com/ | pobpor = 716:121 | osvojenih turnira = 67 | finala = 17 | najbolji plasman = '''1.''' (8. jul 2002) | trenutni plasman = 1. (6. april 2015) | rezultataustralianopen = '''P''' ({{AOŽ|2003}}, {{AOŽ|2005}},{{AOŽ|2007}}, {{AOŽ|2009}}, {{AOŽ|2010}}, {{AOŽ|2015}}), {{AOŽ|2017}}) | rezultatrolandgaros = '''P''' ({{RGŽ|2002}}, {{RGŽ|2013}}, {{RGŽ|2015}}) | rezultatvimbldon = '''P''' ({{VBDŽ|2002}}, {{VBDŽ|2003}}, {{VBDŽ|2009}}, {{VBDŽ|2010}}, {{VBDŽ|2012}}) | rezultatsadopen = '''P''' ({{USOŽ|1999}}, {{USOŽ|2002}}, {{USOŽ|2008}}, {{USOŽ|2012}}, {{USOŽ|2013}}, {{USOŽ|2014}}) | rezultatvtaprvenstvo = '''P''' (2001, 2009, 2012, 2013) | olimpijskeigre = [[Datoteka:Gold medal.svg|20px]] '''[[Zlato]]''' ([[tenis na Ljetnjim olimpijskim igrama 2012 — žene pojedinačno|2012]]) | pobpor2 = 177 – 27 | osvojenihdublturnira = 22 | finaladubl = 1 | najboljidublplasman = '''1.''' (7. jun 2010) | trenutni dubl plasman = 128. (23. mart 2015) | rezultatigrendslemdubl = da | rezultataustralianopendubl = '''P''' (2001, 2003, 2009, 2010) | rezultatrolandgarosdubl = '''P''' (1999, [[otvoreno prvenstvo Francuske u tenisu 2010.|2010]]) | rezultatvimbldondubl = '''P''' (2000, 2002, [[Vimbldon 2008.|2008]], [[vimbldon 2009 — ženski parovi|2009]]), [[Vimbldon 2012. — ženski parovi|2012]]) | rezultatsadopendubl = '''P''' (1999, [[Otvoreno prvenstvo Sjedinjenih Američkih Država u tenisu 2009 — ženski parovi|2009]]) | rezultatvtaprvenstvoparovi = '''P''' | olimpijskeigreparovi = [[Datoteka:Gold medal.svg|20px]] '''[[Zlato]]''' (2000, [[Tenis na Letnjim olimpijskim igrama 2008 — ženski parovi|2008]]) | pobpor3 = 27 – 3 (19 – 3 na g. s. turnirima)<ref>{{cite news | url=http://www.wtatennis.com/doublesnews/20120530/serena-in-mixed-for-first-time-since-99_2256567_2793114 | title=Serena In Mixed For First Time Since '99 | work=[[Ženska teniska asocijacija|VTA]] | date = 30. 5. 2012. | accessdate = 31. 5. 2012.}}</ref> | osvojenihmiksturnira = 2 | rezultatigrendslemmiks = da | rezultataustralianopenmiks = F (1999) | rezultatrolandgarosmiks = F (1998) | rezultatvimbldonmiks = '''P''' (1998) | rezultatsadopenmiks = '''P''' (1998) | olimpijskeigremiks = | timska takmičenja = da | fed kup = '''P''' (1999) | hopman kup = '''P''' (2003, 2008) | podaci od = 29. septembra 2014. }} {{MedalTop}} {{MedalSport | [[Tenis na Letnjim olimpijskim igrama|Tenis]]}} {{MedalGold | [[Letnje olimpijske igre 2000.|Sidnej 2000.]] | [[Tenis na Letnjim olimpijskim igrama 2000.|Parovi]]}} {{MedalGold | [[Letnje olimpijske igre 2008.|Peking 2008.]] | [[Tenis na Letnjim olimpijskim igrama 2008.|Parovi]]}} {{MedalGold | [[Letnje olimpijske igre 2012.|London 2012.]] | [[Tenis na Letnjim olimpijskim igrama 2012.|Pojedinačno]]}} {{MedalGold | [[Letnje olimpijske igre 2012.|London 2012.]] | [[Tenis na Letnjim olimpijskim igrama 2012.|Parovi]]}} {{medalja kraj}} '''Serena Džamika Vilijams''' ({{Jez-eng|Serena Jameka Williams}}; rođena [[26. septembar|26. septembra]] [[1981]]. u Saginu, [[Mičigen]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]) je američka teniserka. Trenutno je najbolje rangirana teniserka. Osvojila je 67 titula u pojedinačnoj konkurenciji, od toga dvadeset na [[grend slem]] turnirima. Serena Vilijams je jedna od retkih teniserki koja je osvojila sve titule na sva četiri grend slem turnira i u pojedinačnoj i u konkurenciji parova. Serena Vilijams je jedna od najuspešnijih teniserki današnjice, i po mišljenjima mnogih, jedna od najboljih teniserki svih vremena.<ref name=Gales>{{cite web|last1=Gales|first1=Aaron|title=Serena Williams Will Go Down in History as the Best Female Player of All Time|url=http://bleacherreport.com/articles/1460679-serena-williams-will-go-down-in-history-as-the-best-female-player-of-all-time|website=[[Bleacher Report]]|accessdate=25 August 2014|date=28 December 2012}}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.wtatennis.com/news/article/3077955/title/serena-williams-no1-infographic|title = Serena Williams No.1 Infographic| work = WTA Tennis | publisher = WTA Tour | accessdate =February 16, 2013|first=Barney |last=Corkhill |date = 14.3.2013.}}</ref> Pored 20 titula u pojedinačnoj i 12 u konkurenciji parova, osvojila je i četiri zlatne medalje na Olimpijskim igrama, tri u igri parova i jednu u pojedinačnoj konkurenciji. == Privatni život == Serena Vilijams je rođena u Saginou, u državi [[Mičigen]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]. Kada je imala četiri godine, ona i njene četiri sestre su se sa roditeljima Ričardom i Orasin (zvanom Brendi) preselile u [[Los Anđeles]]. [[Tenis]] je počela da trenira pod uticajem svog oca Ričarda. Tokom [[2004]]. i [[2005]]. godine, Serena se zabavljala sa [[film]]skim producentom [[Bret Ratner|Bretom Ratnerom]]. Trenutno se zabavlja s reperom [[Komon]]om. Serena trenutno živi u Palm Biču, [[Florida]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]]. == Počeci == Serena i njena starija sestra [[Vinus Vilijams|Vinus]] (rođena [[17. jun]]a [[1980]]. godine) počele su da treniraju [[tenis]] pod uticajem svog oca Ričarda, koji se bavio treniranjem tenisa. On je želeo da od makar jedne svoje kćerke stvori tenisku zvezdu. Stvorio je dve, Vinus i Serenu. Kada je imala četiri i po godine, Serena je osvojila svoj prvi dečji turnir. Kasnije se takmičila na turnirima za decu ispod 10 godina. Od 49 turnira, osvojila je 46. Ona i njena sestra Vinus postale su prave dečje teniske zvezde u [[Kalifornija|Kaliforniji]]. Kako bi zaštitio svoje kćerke od napada [[rasizam|rasizma]] na turnirima, što se često dešavalo, Ričard je prestao da ih šalje na teniske turnire. Serena je tada počela da trenira u teniskoj školi Rikija Mačija. Nešto kasnije, [[1991]]. godine, Serena i Vinus postaju učenice [[Nik Boleteri#Teniska akademija Nik Bolitijeri|Teniske akademija Nika Bolitijerija]], čoveka koji je stvorio teniske zvezde kao što su [[Pit Sampras]], [[Andre Agasi]], [[Monika Seleš]], [[Dženifer Kaprijati]], [[Meri Pirs]], [[Meri Džo Fernandez]] a kasnije i [[Marija Šarapova]], [[Jelena Janković]] i [[Nikol Vajdišova|Nikol Vaidišova]]. == Grend slem finala == === Pojedinačno (24) === ==== Pobede (20) ==== {|class="sortable wikitable" |- |width="50"|'''Godina | style="width:210px;"|'''Turnir | style="width:175px;"|'''Protivnica u finalu | style="width:120px;" class="unsortable"|'''Rezultat u finalu |- style="background:#ffc;" | {{USOŽ|1999}}. || [[Otvoreno prvenstvo SAD u tenisu|Otvoreno prvenstvo SAD]] ||{{zas|SUI}} [[Martina Hingis]] || 6–3, 7–6(4) |- style="background:#ebc2af;" | {{RGŽ|2002}}. ||[[Rolan Garos]] ||{{zas|SAD}} [[Vinus Vilijams]] || 7–5, 6–3 |- style="background:#cfc;" | {{VBDŽ|2002}}. ||[[Vimbldonski turnir|Vimbldon]] ||{{zas|SAD}} Vinus Vilijams || 7–6(4), 6–3 |- style="background:#ffc;" | {{USOŽ|2002}}. ||Otvoreno prvenstvo SAD <small>(2) ||{{zas|SAD}} Vinus Vilijams || 6–4, 6–3 |- style="background:#ccf;" | {{AOŽ|2003}}. ||[[Otvoreno prvenstvo Australije u tenisu|Otvoreno prvenstvo Australije]]||{{zas|SAD}} Vinus Vilijams || 7–6(4), 3–6, 6–4 |- style="background:#cfc;" | {{VBDŽ|2003}}. || Vimbldon <small>(2)||{{zas|SAD}} Vinus Vilijams || 4–6, 6–4, 6–2 |- style="background:#ccf;" | {{AOŽ|2005}}. || Otvoreno prvenstvo Australije <small>(2)||{{zas|SAD}} [[Lindsi Davenport]] || 2–6, 6–3, 6–0 |- style="background:#ccf;" | {{AOŽ|2007}}. || Otvoreno prvenstvo Australije <small>(3)||{{zas|Rusija}} [[Marija Šarapova]] || 6–1, 6–2 |- style="background:#ffc;" | {{USOŽ|2008}}. ||Otvoreno prvenstvo SAD <small>(3) ||{{zas|SRB}} [[Jelena Janković]] || 7-5, 6-4 |- style="background:#ccf;" |{{AOŽ|2009}}. ||Otvoreno prvenstvo Australije <small>(4) ||{{zas|Rusija}} [[Dinara Safina]] || 6–0, 6–3 |- style="background:#cfc;" | {{VBDŽ|2009}}. || Vimbldon <small>(3) ||{{zas|SAD}} Vinus Vilijams || 7–6(3), 6–2 |- style="background:#ccf;" | {{AOŽ|2010}}. ||Otvoreno prvenstvo Australije <small>(5) ||{{zas|BEL}} [[Žistin Enen]] || 6–4, 3–6, 6–2 |- style="background:#cfc;" | {{VBDŽ|2010}}. || Vimbldon <small>(4) ||{{zas|Rusija}} [[Vera Zvonarjova]] || 6–3, 6–2 |- style="background:#cfc;" | {{VBDŽ|2012}}. || Vimbldon <small>(5) ||{{zas|POL}} [[Agnješka Radvanjska|Agnješka Radvanska]] || 6-1, 5-7, 6-2 |- style="background:#ffc;" | {{USOŽ|2012}}. || Otvoreno prvenstvo SAD <small>(4) ||{{zas|Belorusija}} [[Viktorija Azarenka]] || 6–2, 2–6, 7–5 |- style="background:#ebc2af;" | {{RGŽ|2013}}. || Otvoreno prvenstvo Francuske <small>(2) || {{zas|Rusija}} [[Marija Šarapova]] || 6–4, 6–4 |- style="background:#ffc;" | {{USOŽ|2013}}. || Otvoreno prvenstvo SAD <small>(5) ||{{zas|Belorusija}} [[Viktorija Azarenka]] || 7:5, 6:7(6), 6:1 |- style="background:#ffc;" | {{USOŽ|2014}}. || Otvoreno prvenstvo SAD <small>(6) ||{{zas|Danska}} [[Karolina Voznjacki]] || 6:3, 6:3 |- style="background:#ccf;" |{{AOŽ|2015}}. ||Otvoreno prvenstvo Australije <small>(5) ||{{zas|Rusija}} [[Marija Šarapova]] || 6:3, 7:6 |- style="background:#ebc2af;" | {{RGŽ|2015}}. || Otvoreno prvenstvo Francuske <small>(3) || {{zas|Češka}} [[Lucija Šafaržova]] || 6:3, 6:7(2), 6:2 |} ==== Porazi (4) ==== {|class="sortable wikitable" |- |width="50"|'''Godina | style="width:210px;"|'''Turnir | style="width:175px;"|'''Protivnica u finalu | style="width:120px;" class="unsortable"|'''Rezultat u finalu |- style="background:#ffc;" | 2001. || [[Otvoreno prvenstvo SAD u tenisu|Otvoreno prvenstvo SAD]] ||{{zas|SAD}} [[Vinus Vilijams]] || 6–2, 6–4 |- style="background:#cfc;" | [[Vimbldon 2004 — žene pojedinačno|2004.]] || [[Vimbldonski turnir|Vimbldon]] ||{{zas|Rusija}} [[Marija Šarapova]] || 6–1, 6–4 |- style="background:#cfc;" | [[Vimbldon 2008 — žene pojedinačno|2008]] || Vimbldon <small>(2) ||{{zas|SAD}} Vinus Vilijams || 7–5, 6–4 |- style="background:#cfc;" | 2011. || [[Otvoreno prvenstvo SAD u tenisu|Otvoreno prvenstvo SAD]] <small>(2) ||{{zas|SAD}} [[Samanta Stosur]] || 6-2, 6-3 |} === Ženski parovi === ==== Pobede (12) ==== {| class="wikitable" |- |width="50"|'''Godina | style="width:175px;"|'''Turnir | style="width:175px;"|'''Partnerka | style="width:175px;"|'''Protivnice u finalu | style="width:120px;"|'''Rezultat u finalu |- style="background:#ebc2af;" | 1999. || [[Rolan Garos]] || {{zas|SAD}} [[Vinus Vilijams]] || {{zas|SUI}} [[Martina Hingis]]<br />{{zas|Rusija}} [[Ana Kurnjikova]] || 6–3, 6–7, 8–6 |- style="background:#ffc;" | 1999. || [[Otvoreno prvenstvo SAD u tenisu|Otvoreno prvenstvo SAD]] || {{zas|SAD}} Vinus Vilijams || {{zas|SAD}} [[Čanda Rubin]]<br />{{zas|FRA}} [[Sandrin Testi]] || 4–6, 6–1, 6–4 |- style="background:#cfc;" | 2000. || [[Vimbldonski turnir|Vimbldon]] || {{zas|SAD}} Vinus Vilijams || {{zas|FRA}} [[Žili Alar-Dekiži]]<br />{{zas|JPN}} [[Aj Sugijama]] || 6–3, 6–2 |- style="background:#ccf;" | 2001. || [[Otvoreno prvenstvo Australije u tenisu|Otvoreno prvenstvo Australije]] || {{zas|SAD}} Vinus Vilijams || {{zas|SAD}} [[Lindsi Davenport]]<br />{{zas|SAD}} [[Korina Morariu]] || 6–2, 4–6, 6–4 |- style="background:#cfc;" | 2002. || Vimbldon <small>(2) || {{zas|SAD}} Vinus Vilijams || {{zas|ESP}} [[Virhinija Ruano Paskual]]<br />{{zas|ARG}} [[Paola Suarez]] || 6–2, 7–5 |- style="background:#ccf;" | 2003. || Otvoreno prvenstvo Australije <small>(2) || {{zas|SAD}} Vinus Vilijams || {{zas|ESP}} Virhinija Ruano Paskual<br />{{zas|ARG}} Paola Suarez || 4–6, 6–4, 6–3 |- style="background:#cfc;" | [[Vimbldon 2008.|2008]] || Vimbldon <small>(3) || {{zas|SAD}} Vinus Vilijams || {{zas|SAD}} [[Lisa Rejmond]]<br />{{zas|AUS}} [[Samanta Stosur]] || 6–2, 6–2 |- style="background:#ffc;" | 2009. || Otvoreno prvenstvo Australije <small>(3) || {{zas|SAD}} Vinus Vilijams || {{zas|SVK}} [[Danijela Hantuhova]]<br />{{zas|JPN}} Aj Sugijama || 6–3, 6–3 |- style="background:#cfc;" | [[Vimbldon 2009.|2009.]] || Vimbldon <small>(4) || {{zas|SAD}} Vinus Vilijams || {{zas|AUS}} Samanta Stosur<br />{{zas|AUS}} [[Rene Stabs]] || 7–6(4), 6–4 |- style="background:#ccf;" | [[otvoreno prvenstvo SAD u tenisu 2009.|2009]] || Otvoreno prvenstvo SAD <small>(2) ||{{zas|SAD}} Vinus Vilijams || {{zas|ZIM}} [[Kara Blek]]<br />{{zas|SAD}} [[Lizel Huber]] || 6–2, 6–2 |- style="background:#ffc;" | 2010. || Otvoreno prvenstvo Australije <small>(4) || {{zas|SAD}} Vinus Vilijams || {{zas|ZIM}} Kara Blek<br />{{zas|SAD}} Lizel Huber || 6–4, 6–3 |- style="background:#ebc2af;" | [[otvoreno prvenstvo Francuske u tenisu 2010.|2010.]] || Rolan Garos <small>(2)|| {{zas|SAD}} Vinus Vilijams || {{zas|CZE}} [[Kvjeta Peške]] <br />{{zas|SLO}} [[Katarina Srebotnik]] || 6–2, 6–3 |} === Mešoviti parovi === ==== Pobede (2) ==== {| class="wikitable" |- |width="50"|'''Godina | style="width:175px;"|'''Turnir | style="width:175px;"|'''Partner | style="width:175px;"|'''Protivnici u finalu | style="width:120px;"|'''Rezultat u finalu |- style="background:#cfc;" | 1998 || [[Vimbldonski turnir|Vimbldon]] || {{zas|Belorusija}} [[Maks Mirni]] || {{zas|IND}} [[Maheš Bupati]]<br />{{zas|CRO}} [[Mirjana Lučić]] || 6–4, 6–4 |- style="background:#ffc;" | 1998 || [[Otvoreno prvenstvo SAD u tenisu|Otvoreno prvenstvo SAD]] || {{zas|Belorusija}} Maks Mirni || {{zas|SAD}} [[Patrik Galbrajt]]<br />{{zas|SAD}} [[Lisa Rejmond]] || 6–2, 6–2 |} ==== Porazi (2) ==== {| class="wikitable" |- |width="50"|'''Godina | style="width:175px;"|'''Turnir | style="width:175px;"|'''Partner | style="width:175px;"|'''Protivnici u finalu | style="width:120px;"|'''Rezultat u finalu |- style="background:#ebc2af;" | 1998 || [[Rolan Garos|Otvoreno prvenstvo Francuske]] || {{zas|ARG}} [[Luis Lobo]] || {{zas|SAD}} [[Džastin Gimelstob]]<br />{{zas|SAD}} [[Vinus Vilijams]] || 6–4, 6–4 |- style="background:#ccf;" | 1999 || [[Otvoreno prvenstvo Australije u tenisu|Otvoreno prvenstvo Australije]] || {{zas|Belorusija}} [[Maks Mirni]] || {{zas|RSA}} [[Marijan de Svart]]<br />{{zas|RSA}} [[Dejvid Adams]] || 6–4, 4–6, 7–6 |} == Finala VTA šampionata == === Pobede (5) === {| class="wikitable" |- |width="60"|'''Godina | style="width:175px;"|'''Lokacija | style="width:175px;"|'''Protivnica u finalu | style="width:150px;"|'''Rezultat u finalu |- | [[2001]]. || [[Minhen]] || {{zas|SAD}} [[Lindsi Davenport]] || predat meč |- | [[2009]]. || [[Doha]] || {{zas|SAD}} [[Vinus Vilijams]] || 6-2, 7-6 (4) |- | [[2012]]. || [[Istanbul]] || {{zas|RUS}} [[Marija Šarapova]] || 6-4, 6-3 |- | [[2013]]. || [[Istanbul]] || {{zas|KIN}} [[Li Na]] || 2–6, 6–3, 6–0 |- | [[2014]]. || [[Singapur]] || {{zas|RUM}} [[Simona Halep]] || 6–3, 6–0 |} === Porazi (2) === {| class="wikitable" |- |width="60"|'''Godina | style="width:175px;"|'''Mesto | style="width:175px;"|'''Protivnica u finalu | style="width:150px;"|'''Rezultat u finalu |- | [[2002]]. || [[Los Anđeles]] || {{zas|BEL}} [[Kim Klajsters]] || 7–5, 6–3 |- | [[2004]]. || Los Anđeles || {{zas|Rusija}} [[Marija Šarapova]] || 4–6, 6–2, 6–4 |} {{ažuriranje}} == Uspesi u pojedinačnoj konkurenciji == {{tenis-legenda-Ž}} {| class="wikitable" style="font-size: 95%" |- style="background:#efefef;" ! Turnir !! 1995 !! 1996 !! 1997 !! 1998 !! 1999 !! 2000 !! 2001 !! 2002 !! 2003 !! 2004 !! 2005 !! 2006 !! [[VTA turniri 2007 — pojedinačno|2007]] !! [[VTA turniri 2008 — pojedinačno|2008]] !! [[VTA turniri 2009.|2009]] !! 2010 !! [[turniri WTA 2011.|2011]] !! O/I !! Pob-por |- | colspan="20" | '''Grend slem turniri''' |- |style="background:#EFEFEF;"| [[Otvoreno prvenstvo Australije u tenisu|OP Australije]] | style="text-align:center;" colspan="3"| Nije igrala | style="text-align:center; background:#afeeee;"|2K | style="text-align:center; background:#afeeee;"|3K | style="text-align:center; background:#afeeee;"|4K | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|ČF | style="text-align:center;"|N | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''P''' | style="text-align:center;"|N | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''P''' | style="text-align:center; background:#afeeee;"|3K | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''P''' | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|[[Otvoreno prvenstvo Australije u tenisu 2008 — žene pojedinačno|ČF]] | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''[[Otvoreno prvenstvo Australije u tenisu 2009 — žene pojedinačno|P]]''' | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''[[Otvoreno prvenstvo Australije u tenisu 2010 — žene pojedinačno|P]]''' | style="text-align:center;"|N | style="text-align:center; background:#efefef;"|5 / 11 | style="text-align:center; background:#efefef;"|51–6 |- |style="background:#EFEFEF;"| [[Rolan Garos]] | style="text-align:center;" colspan="3"| Nije igrala | style="text-align:center; background:#afeeee;"|4K | style="text-align:center; background:#afeeee;"|3K | style="text-align:center;"|N | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|ČF | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''P''' | style="text-align:center; background:yellow;"|PF | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|ČF | style="text-align:center;" colspan="2"| N | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|ČF | style="text-align:center; background:#afeeee;"|[[otvoreno prvenstvo Francuske u tenisu 2008 — žene pojedinačno|3K]] | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|ČF | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|[[Otvoreno prvenstvo Francuske u tenisu 2010 — žene pojedinačno|ČF]] | style="text-align:center;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"|1 / 10 | style="text-align:center; background:#efefef;"|39–9 |- |style="background:#EFEFEF;"| [[Vimbldonski turnir|Vimbldon]] | style="text-align:center;" colspan="3"| Nije igrala | style="text-align:center; background:#afeeee;"|3K | style="text-align:center;"|N | style="text-align:center; background:yellow;"|PF | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|ČF | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''P''' | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''P''' | style="text-align:center; background:thistle;"|[[Vimbldon 2004 — žene pojedinačno|F]] | style="text-align:center; background:#afeeee;"|[[Vimbldon 2005.|3K]] | style="text-align:center;"|N | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|[[Vimbldon 2007 — žene pojedinačno|ČF]] | style="text-align:center; background:thistle;"|[[Vimbldon 2008 — žene pojedinačno|F]] | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''[[Vimbldon 2009 — žene pojedinačno|P]]''' | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''[[Vimbldon 2010 — žene pojedinačno|P]]''' | style="text-align:center;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"|4 / 11 | style="text-align:center; background:#efefef;"|57–7 |- |style="background:#EFEFEF;"| [[Otvoreno prvenstvo SAD u tenisu|OP SAD]] | style="text-align:center;" colspan="3"| Nije igrala | style="text-align:center; background:#afeeee;"|3K | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''P''' | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|ČF | style="text-align:center; background:thistle;"|F | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''P''' | style="text-align:center;"|N | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|ČF | style="text-align:center; background:#afeeee;"|4K | style="text-align:center; background:#afeeee;"|4K | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|[[Otvoreno prvenstvo SAD u tenisu 2007 — žene pojedinačno|ČF]] | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''[[Otvoreno prvenstvo SAD u tenisu 2008 — žene pojedinačno|P]]''' | style="text-align:center; background:yellow;"|[[Otvoreno prvenstvo SAD u tenisu 2009 — žene pojedinačno|PF]] | style="text-align:center;"|N | style="text-align:center;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"|3 / 11 | style="text-align:center; background:#efefef;"|52–8 |- |style="background:#EFEFEF;"|O/I | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 / 0 | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 / 0 | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 / 0 | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 / 4 | style="text-align:center; background:#efefef;"|1 / 3 | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 / 3 | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 / 4 | style="text-align:center; background:#efefef;"|3 / 3 | style="text-align:center; background:#efefef;"|2 / 3 | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 / 3 | style="text-align:center; background:#efefef;"|1 / 3 | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 / 2 | style="text-align:center; background:#efefef;"|1 / 4 | style="text-align:center; background:#efefef;"|1 / 4 | style="text-align:center; background:#efefef;"|2 / 4 | style="text-align:center; background:#efefef;"|1 / 3 | style="text-align:center; background:#efefef;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"|13 / 43 | style="text-align:center; background:#efefef;"| |- |style="background:#EFEFEF;"|Pob-por | style="text-align:center; background:#efefef;"|0–0 | style="text-align:center; background:#efefef;"|0–0 | style="text-align:center; background:#efefef;"|0–0 | style="text-align:center; background:#efefef;"|8–4 | style="text-align:center; background:#efefef;"|11–2 | style="text-align:center; background:#efefef;"|12–3 | style="text-align:center; background:#efefef;"|18–4 | style="text-align:center; background:#efefef;"|21–0 | style="text-align:center; background:#efefef;"|19–1 | style="text-align:center; background:#efefef;"|14–3 | style="text-align:center; background:#efefef;"|12–2 | style="text-align:center; background:#efefef;"|5–2 | style="text-align:center; background:#efefef;"|19–3 | style="text-align:center; background:#efefef;"|19–3 | style="text-align:center; background:#efefef;"|23–2 | style="text-align:center; background:#efefef;"|18–1 | style="text-align:center; background:#efefef;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"|199–30 |- | colspan="20" | '''Olimpijske igre''' |- |style="background:#EFEFEF;"|[[Tenis na Letnjim olimpijskim igrama|Olimpijske igre]] | style="text-align:center; color:#ccc;"|NO | style="text-align:center;"|N | colspan="3" style="text-align:center; color:#ccc;"|NO | style="text-align:center;"|N | colspan="3" style="text-align:center; color:#ccc;"|NO | style="text-align:center;"|N | colspan="3" style="text-align:center; color:#ccc;"|NO | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|ČF | colspan="3" style="text-align:center; color:#ccc;"|NO | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 / 1 | style="text-align:center; background:#efefef;"|3–1 |- | colspan="20" | '''Završna prvenstva sezone''' |- |style="background:#EFEFEF;"|[[Prvenstvo WTA|VTA prvenstvo]] | style="text-align:center;" colspan="6"| N | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''P''' | style="text-align:center; background:thistle;"|F | style="text-align:center;"|N | style="text-align:center; background:thistle;"|F | style="text-align:center;" colspan="2"| N | style="text-align:center; background:#afeeee;"|GF | style="text-align:center; background:#afeeee;"|GF | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''P''' | style="text-align:center;"|N | style="text-align:center;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"|2 / 6 | style="text-align:center; background:#efefef;"|15–5 |- | colspan="20" | '''Obavezni Premijer turniri''' |- |style="background:#EFEFEF;"| [[Otvoreno prvenstvo Indijan Velsa|Indijan Vels]] | style="text-align:center; color:#ccc;"|NK1 | style="text-align:center;"|N | style="text-align:center; background:#afeeee;"|KV | style="text-align:center;"|N | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''P''' | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|ČF | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''P''' | style="text-align:center;" colspan="10"| Nije igrala | style="text-align:center; background:#efefef;"|2 / 4 | style="text-align:center; background:#efefef;"|14–2 |- |style="background:#EFEFEF;"| [[Otvoreno prvenstvo Majamija u tenisu|Majami]] | style="text-align:center;" colspan="3"| Nije igrala | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|ČF | style="text-align:center; background:thistle;"|F | style="text-align:center; background:#afeeee;"|4K | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|ČF | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''P''' | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''P''' | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''P''' | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|ČF | style="text-align:center;"|N | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''P''' | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''P''' | style="text-align:center; background:thistle;"|F | style="text-align:center;"|N | style="text-align:center;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"|5 / 11 | style="text-align:center; background:#efefef;"|52–6 |- |style="background:#EFEFEF;"|[[Otvoreno prvenstvo Madrida u tenisu|Madrid]] | colspan="14" style="text-align:center; color:#ccc;"| Nije održavan | style="text-align:center; background:#afeeee;"|1K | style="text-align:center; background:#afeeee;"|[[Otvoreno prvenstvo Madrida 2010 — žene pojedinačno|3K]] | style="text-align:center;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 / 2 | style="text-align:center; background:#efefef;"|1–2 |- |style="background:#EFEFEF;"|[[Otvoreno prvenstvo Kine u tenisu|Peking]] | colspan="9" style="text-align:center; color:#ccc;"|NO | colspan="5" style="text-align:center; color:#ccc;"|Nije turnir prve kategorije | style="text-align:center; background:#afeeee;"|3K | style="text-align:center;"|N | style="text-align:center;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"|1 / 3 | style="text-align:center; background:#efefef;"|8–2 |- | colspan="20" | '''VTA Premijer 5 turniri''' |- |style="background:#EFEFEF;"| [[Tenisko prvenstvo Dubaija|Dubai]] | colspan="6" style="text-align:center; color:#ccc;"| Nije održavano | colspan="8" style="text-align:center; color:#ccc;"| Nije turnir prve kategorije | style="text-align:center; background:yellow;"|PF | style="text-align:center;"|N | style="text-align:center;"|N | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 / 1 | style="text-align:center; background:#efefef;"|3–1 |- |style="background:#EFEFEF;"|[[Međunarodno prvenstvo Italije u tenisu|Rim]] | style="text-align:center;" colspan="3"| Nije igrala | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|ČF | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|ČF | style="text-align:center;" colspan="2"| N | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''P''' | style="text-align:center; background:yellow;"|PF | style="text-align:center; background:yellow;"|PF | style="text-align:center; background:#afeeee;"|2K | style="text-align:center;"|N | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|ČF | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|ČF | style="text-align:center; background:#afeeee;"|2K | style="text-align:center; background:yellow;"|[[Međunarodno prvenstvo Italije u tenisu 2010 — žene pojedinačno|PF]] | style="text-align:center;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"|1 / 10 | style="text-align:center; background:#efefef;"|23–9 |- |style="background:#EFEFEF;"| [[Otvoreno prvenstvo Sinsinatija|Sinsinati]] | colspan="9" style="text-align:center; color:#ccc;"| Nije održavan | colspan="5" style="text-align:center; color:#ccc;"| Nije turnir prve kategorije | style="text-align:center; background:#afeeee;"|3K | style="text-align:center;"|N | style="text-align:center;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 / 1 | style="text-align:center; background:#efefef;"|1–1 |- |style="background:#EFEFEF;"|[[Otvoreno prvenstvo Kanade u tenisu|Monteral / Toronto]] | style="text-align:center;" colspan="5"| Nije igrala | style="text-align:center; background:thistle;"|F | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''P''' | style="text-align:center;" colspan="3"| N | style="text-align:center; background:#afeeee;"|3K | style="text-align:center;" colspan="3"| N | style="text-align:center; background:yellow;"|PF | style="text-align:center;"|N | style="text-align:center;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"|1 / 4 | style="text-align:center; background:#efefef;"|13–2 |- |style="background:#EFEFEF;"|[[Otvoreno prvenstvo Tokija|Tokio]] | colspan="16" style="text-align:center; color:#ccc;"| Nije igrala | style="text-align:center;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 / 0 | style="text-align:center; background:#efefef;"|0–0 |- | colspan="20" | '''Nekadašnji turniri I kategorije (sada nisu ni Obavezni Premijer ni Premijer 5 turniri)''' |- |style="background:#EFEFEF;"|[[Otvoreno prvenstvo Katara za žene|Doha]] | colspan="6" style="text-align:center; color:#ccc;"| Nije održavan | colspan="7" style="text-align:center; color:#ccc;"| Nije turnir prve kategorije | style="text-align:center;"|N | colspan="2" style="text-align:center; color:#ccc;"|NO | rowspan="4" style="text-align:center; color:#ccc;"| NO5 | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 / 0 | style="text-align:center; background:#efefef;"|0–0 |- |style="background:#EFEFEF;"|[[Kup Čarlstona|Čarlston]] | style="text-align:center;" colspan="7"| Nije igrala | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|ČF | style="text-align:center; background:thistle;"|F | style="text-align:center; background:#afeeee;"|3K | style="text-align:center;" colspan="2"| N | style="text-align:center; background:#afeeee;"|2K | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''P''' | rowspan="2" colspan="2" style="text-align:center; color:#ccc;"| NO5 | style="text-align:center; background:#efefef;"|1 / 5 | style="text-align:center; background:#efefef;"|12–3 |- |style="background:#EFEFEF;"|[[Kup Kremlja|Moskva]] | style="text-align:center; color:#ccc;"|NO | style="text-align:center; color:#ccc;"|NK1 | style="text-align:center; background:#afeeee;"|1K | style="text-align:center;" colspan="9"| Nije igrala | style="text-align:center; background:thistle;"|F | style="text-align:center;"|N | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 / 2 | style="text-align:center; background:#efefef;"|6–2 |- |style="background:#EFEFEF;"|[[Otvoreno prvenstvo južne Kalifornije u tenisu|San Dijego]] | colspan="9" style="text-align:center; color:#ccc;"| NK1 | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|ČF | style="text-align:center;" colspan="3"| Nije igrala | colspan="2" style="text-align:center; color:#ccc;"| NO | style="text-align:center; color:#ccc;"|NO5 | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 / 1 | style="text-align:center; background:#efefef;"|2–0 |- |style="background:#EFEFEF;"|[[Otvoreno prvenstvo Njemačke u tenisu za žene|Berlin]] | style="text-align:center;" colspan="4"| Nije igrala | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|ČF | style="text-align:center;" colspan="2"| N | style="text-align:center; background:thistle;"|F | style="text-align:center;" colspan="5"| Nije igrala | style="text-align:center; background:#ffebcd;"|ČF | rowspan="3" colspan="3" style="text-align:center; color:#ccc;"| Turniri<br />nisu<br />održavani | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 / 3 | style="text-align:center; background:#efefef;"|7–3 |- |style="background:#EFEFEF;"|[[Otvoreno prvenstvo Ciriha|Cirih]] | style="text-align:center;" colspan="2"| N | style="text-align:center; background:#afeeee;"|KV | style="text-align:center;" colspan="9"| Nije igrala | style="text-align:center; background:#afeeee;"|1K | style="text-align:center; color:#ccc;"| NK1 | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 / 2 | style="text-align:center; background:#efefef;"|1–2 |- |style="background:#EFEFEF;"|[[Tenisko prvenstvo Filadelfije|Filadelfija]] | style="text-align:center;"|N | colspan="10" style="text-align:center; color:#ccc;"| Nije turnir prve kategorije | colspan="3" style="text-align:center; color:#ccc;"| Nije održavan | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 / 0 | style="text-align:center; background:#efefef;"|0–0 |- | colspan="20" | '''Statistike karijere''' |- |style="background:#EFEFEF;"|Igrala turnira | style="text-align:center; background:#efefef;"|1 | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 | style="text-align:center; background:#efefef;"|5 | style="text-align:center; background:#efefef;"|11 | style="text-align:center; background:#efefef;"|12 | style="text-align:center; background:#efefef;"|11 | style="text-align:center; background:#efefef;"|10 | style="text-align:center; background:#efefef;"|13 | style="text-align:center; background:#efefef;"|7 | style="text-align:center; background:#efefef;"|12 | style="text-align:center; background:#efefef;"|10 | style="text-align:center; background:#efefef;"|4 | style="text-align:center; background:#efefef;"|12 | style="text-align:center; background:#efefef;"|13 | style="text-align:center; background:#efefef;"|16 | style="text-align:center; background:#efefef;"|6 | style="text-align:center; background:#efefef;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"|145 |- |style="background:#EFEFEF;"|Dospela do finala | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 | style="text-align:center; background:#efefef;"|6 | style="text-align:center; background:#efefef;"|5 | style="text-align:center; background:#efefef;"|4 | style="text-align:center; background:#efefef;"|10 | style="text-align:center; background:#efefef;"|5 | style="text-align:center; background:#efefef;"|5 | style="text-align:center; background:#efefef;"|1 | style="text-align:center; background:#efefef;"|0 | style="text-align:center; background:#efefef;"|3 | style="text-align:center; background:#efefef;"|5 | style="text-align:center; background:#efefef;"|4 | style="text-align:center; background:#efefef;"|3 | style="text-align:center; background:#efefef;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"|51 |- style="background:#efefef;" |'''Osvojila turnira''' | style="text-align:center;"|'''0''' | style="text-align:center;"|'''0''' | style="text-align:center;"|'''0''' | style="text-align:center;"|'''0''' | style="text-align:center;"|'''5''' | style="text-align:center;"|'''3''' | style="text-align:center;"|'''3''' | style="text-align:center;"|'''8''' | style="text-align:center;"|'''4''' | style="text-align:center;"|'''2''' | style="text-align:center;"|'''1''' | style="text-align:center;"|'''0''' | style="text-align:center;"|'''2''' | style="text-align:center;"|'''4''' | style="text-align:center;"|'''3''' | style="text-align:center;"|'''2''' | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"|'''37''' |- |style="background:#EFEFEF;"|Pob-por na tvrdoj podlozi | style="text-align:center;"|0–1 | style="text-align:center;"|0–0 | style="text-align:center;"|2–2 | style="text-align:center;"|19–7 | style="text-align:center;"|29–4 | style="text-align:center;"|25–5 | style="text-align:center;"|30–5 | style="text-align:center;"|25–2 | style="text-align:center;"|15–0 | style="text-align:center;"|23–5 | style="text-align:center;"|16–4 | style="text-align:center;"|12–4 | style="text-align:center;"|22–4 | style="text-align:center;"|27–5 | style="text-align:center;"|39–8 | style="text-align:center;"|10–1 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"|294–57 |- |style="background:#EFEFEF;"|Pob-por na šljaci | style="text-align:center;"|0–0 | style="text-align:center;"|0–0 | style="text-align:center;"|0–0 | style="text-align:center;"|6–2 | style="text-align:center;"|7–3 | style="text-align:center;"|0–1 | style="text-align:center;"|4–1 | style="text-align:center;"|17–2 | style="text-align:center;"|12–3 | style="text-align:center;"|10–3 | style="text-align:center;"|2–2 | style="text-align:center;"|0–0 | style="text-align:center;"|6–3 | style="text-align:center;"|11–2 | style="text-align:center;"|4–4 | style="text-align:center;"|8–3 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"|87–29 |- |style="background:#EFEFEF;"|Pob-por na travi | style="text-align:center;"|0–0 | style="text-align:center;"|0–0 | style="text-align:center;"|0–0 | style="text-align:center;"|4–2 | style="text-align:center;"|0–0 | style="text-align:center;"|5–1 | style="text-align:center;"|4–1 | style="text-align:center;"|7–0 | style="text-align:center;"|7–0 | style="text-align:center;"|6–1 | style="text-align:center;"|2–1 | style="text-align:center;"|0–0 | style="text-align:center;"|4–1 | style="text-align:center;"|6–1 | style="text-align:center;"|7–0 | style="text-align:center;"|7–0 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"|59–8 |- |style="background:#EFEFEF;"|Pob-por na tepihu | style="text-align:center;"|0–0 | style="text-align:center;"|0–0 | style="text-align:center;"|7–3 | style="text-align:center;"|0–0 | style="text-align:center;"|5–0 | style="text-align:center;"|7–1 | style="text-align:center;"|0–0 | style="text-align:center;"|7–1 | style="text-align:center;"|4–0 | style="text-align:center;"|0–0 | style="text-align:center;"|1–0 | style="text-align:center;"|0–0 | style="text-align:center;"|3–2 | style="text-align:center;"|0–0 | style="text-align:center;"|0–0 | style="text-align:center;"|0–0 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"|34–7 |- style="background:#efefef;" |'''Ukupno pob-por''' | style="text-align:center;"|'''0–1''' | style="text-align:center;"|'''0–0''' | style="text-align:center;"|'''9–5''' | style="text-align:center;"|'''29–11''' | style="text-align:center;"|'''41–7''' | style="text-align:center;"|'''37–8''' | style="text-align:center;"|'''38–7''' | style="text-align:center;"|'''56–5''' | style="text-align:center;"|'''38–3''' | style="text-align:center;"|'''39–9''' | style="text-align:center;"|'''21–7''' | style="text-align:center;"|'''12–4''' | style="text-align:center;"|'''35–10''' | style="text-align:center;"|'''44–8''' | style="text-align:center;"|'''50–12''' | style="text-align:center;"|'''25–4''' | style="text-align:center;"| | style="text-align:center;"|— | style="text-align:center;"|'''474–101''' |- |style="background:#EFEFEF;"|'''Procenat pobeda''' | style="text-align:center;"|0% | style="text-align:center;"|— | style="text-align:center;"|64% | style="text-align:center;"|73% | style="text-align:center;"|85% | style="text-align:center;"|82% | style="text-align:center;"|84% | style="text-align:center;"|92% | style="text-align:center;"|93% | style="text-align:center;"|81% | style="text-align:center;"|75% | style="text-align:center;"|75% | style="text-align:center;"|78% | style="text-align:center;"|85% | style="text-align:center;"|81% | style="text-align:center;"|86% | style="text-align:center;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"|— | style="text-align:center;"|82% |- |style="background:#EFEFEF;"| '''Rang na kraju godine''' | style="text-align:center;"|'''—''' | style="text-align:center;"|'''—''' | style="text-align:center;"|'''99''' | style="text-align:center;"|'''20''' | style="text-align:center; background:#eee8aa;"|'''4 | style="text-align:center; background:#eee8aa;"|'''6 | style="text-align:center; background:#eee8aa;"|'''6 | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''1''' | style="text-align:center; background:#9cf;"|'''3 | style="text-align:center; background:#eee8aa;"|'''7 | style="text-align:center;"|'''11 | style="text-align:center;"|'''95 | style="text-align:center; background:#eee8aa;"|'''7 | style="text-align:center; background:thistle;"|'''2''' | style="text-align:center; background:#0f0;"|'''1''' | style="text-align:center; background:#eee8aa;"|'''4 | style="text-align:center;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"| | style="text-align:center; background:#efefef;"| |} * NO5 - nije ni Obavezni Premijer ni Premijer 5 turnir * NK1 - nije turnir prve kategorije == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Drugi projekti | commons = Serena Williams }} * [http://www.serenawilliams.com/ Zvanična prezentacija] {{en}} * {{VTA lista|serena-williams_2257889_9044|name=Serena Vilijams}} {{Svetska sportistkinja godine}} {{Broj jedan teniserke}} {{Uspjesi na Grand Slamovima}} {{Pobednice Otvorenog prvenstva Australije u ženskom singlu}} {{Pobednice Otvorenog prvenstva Francuske u ženskom singlu}} {{Pobednice Vimbldona — žene pojedinačno}} {{Pobednice Otvorenog prvenstva SAD — žene pojedinačno}} {{Pobednice VTA prvenstva u ženskom singlu}} {{Nagrada Laureus za sportašicu godine}} {{Lifetime|1981||Williams, Serena}} [[Kategorija:Američke teniserke]] [[Kategorija:Olimpijski pobjednici u tenisu]] 8r8jj9l5qlya6zvzjhj9j1qbfrik2ri 0 47895 42683240 42677107 2026-09-04T17:48:48Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683240 wikitext text/x-wiki {{Infookvir animanga/Header |ime = Mjesečeva ratnica |slika = [[Datoteka:Sailor_moon.jpg|250px]] |opis_slike = Glavni likovi iz serije |izvorno_ime = Bishoujo Senshi Sera Mun |izvorno_pismo = 美少女戦士セーラームーン |žanr = [[anime]], [[romansa]], [[fantastika]], [[komedija]], [[drama]] }} {{Infookvir animanga/Manga |naslov = Mjesečeva ratnica |autor = [[Naoko Takeući]] |ilustrator = |izdavač = Kodansha |izdavač_en = Tokyopop |izdavač_hr = |ostali_izdavači = |magazin = Nakayoshi, Run Run |početak = 28. 12. [[1991]]. |kraj = 3. 2. [[1997]]. |broj = 18 |dob = }} {{Infookvir animanga/Anime |Tv-film = |naslov = Mjesečeva ratnica |redatelj = [[Junichi Sato]], [[Takuya Igarashi]], [[Kunihiko Ikuhara]], [[Konosuke Uda]], Harume Kosaka |producent = Iriya Azuma, Akira Takahashi, Osamu Kenota, Toshihiro Arisako |scenarist = Sukehiro Tomita, Katsuyuki Sumisawa, Megumi Sugihara, Ryota Yamaguchi, Genki Yoshimura, Kazuhiko Godo, [[Yoji Enokido]] |skladatelj = [[Takanori Arisawa]] |studio = [[Toei Animation]] |licenca = |mreža = [[TV Asahi]] |mreža_hrv = [[Nova TV]] ([[2001]].) |ostale_mreže = |početak_emitiranja = 7. 3. [[1992]]. |kraj_emitiranja = 8. 2. [[1997]]. |epizode = 200 |trajanje = 20 min. |emitiranje = }} {{Infookvir animanga/Film |film = |naslov = Sailor Moon R Movie: Promise of the Rose |redatelj = [[Kunihiko Ikuhara]] |producent = Tsutomu Tomari |scenarist = Sukehiro Tomita |skladatelj = |studio = Toei Animation |licenca = |izlazak = [[1993.]] |trajanje = 60 min. }} {{Infookvir animanga/Film |film = |naslov = Sailor Moon S Movie: Hearts in Ice |redatelj = [[Hiroki Shibata]] |producent = |scenarist = Sukehiro Tomita |skladatelj = |studio = Toei Animation |licenca = |izlazak = [[1994.]] |trajanje = 60 min. }} {{Infookvir animanga/Film |film = |naslov = Sailor Moon SuperS Movie: Black Dream Hole |redatelj = [[Hiroki Shibata]] |producent = |scenarist = Yoji Enokido |skladatelj = |studio = Toei Animation |licenca = |izlazak = [[1995.]] |trajanje = 60 min. }} {{Infookvir animanga/Serija |naslov = [[Mjesečeva ratnica (igrana serija)|Mjesečeva ratnica]] |redatelj = Ryuta Tasaki |producent = Shinya Maruyama, Yūma Sakada, Shinichirō Shirakura, Takeyuki Okazaki, Toshiyuki Takezawa, Kōichi Yada |scenarist = Yasuko Kobayashi |skladatelj = |studio = Toei Company |mreža = Chubu-Nippon Boradcasting |mreža_hrv = |ostale_mreže = |početak = 4. 10. 2003. |kraj = 25. 9. 2004. |epizode = 49 }} {{Infookvir animanga/Footer}} '''Bishoujo Senshi Sailor Moon''' ([[japanski]] "美少女戦士セーラームーン", doslovni prijevod: '''Lijepa Ratnica Sailor Moon''', ili u hrvatskoj sinkronizaciji: '''Mjesečeva Ratnica''') je slavna [[japan]]ska [[anime]] i [[manga]] serija [[Fantazija|fantastike]] iz [[1992]]. Trajanje animea je isprva trebalo biti samo 6 mjeseci, ali je produžen zahvaljujući svojoj popularnosti, tako da je na kraju trajao pet godina te je raspoređen na pet sezona.<ref>{{cite web | title = Animazement Sailor Moon Voice Actors 2005 |date=Svibanj 2005 | url = http://www.fansview.com/2005/may2005/052705b.htm | archiveurl = https://web.archive.org/web/20061022001527/http://www.fansview.com/2005/may2005/052705b.htm | archivedate = 2006-10-22 | accessdate = 18. siječnja 2008 | deadurl = no }}</ref> U Japanu, emitiran je svake subote navečer u 19 sati<ref name="Grigsby">[[#Grigsby|Grigsby 1998.]], str. 59–80</ref><ref>{{cite web | last =Johnson | first =Dany | title = Q & A Rocking the Boat | work =Akadot | pages = | language = | publisher =Digital Manga, Inc. | date = 21. 4. 2001. | url =http://www.akadot.com/story.php?id=31 | accessdate = 23. 06. 2008. }}</ref><ref>[http://www.netaxs.com/~sohocomp/smoon/smart.html Sailor Moon Article] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090310085932/http://www.netaxs.com/~sohocomp/smoon/smart.html |date=2009-03-10 }} Netaxs. Preuzeto 1. listopada 2009.</ref> te je imao televizijski rejting od oko 11-12% gotovo tijekom svih sezona.<ref name="Grigsby"/><ref>{{cite web |authorlink=Hitoshi Doi |first=Hitoshi |last=Doi |url= http://www.usagi.org/doi/smoon/episodes/index.html |title= Hitoshi Doi |accessdate = 23. 02. 2007.}}</ref> Medijska [[franšiza]] ''Sailor Moon'' jedna je od najuspješnijih na području Japana 1990-ih, dosegnuvši 1,5 milijardi $ u prodaji tijekom prve tri godine, a uključivala je mjuzikle, igranu seriju i preko 5.000 proizvoda, kao što su školske torbe, [[CD]]-i i video igre.<ref>{{cite web| author=Murakami MutsukoTokyo, Jane L. LeeSeoul, Law Siu LanHong Kong, Roger MittonKuala Lumpur, Santha Oorjitham| publisher=CNN| url=http://articles.cnn.com/1999-08-31/world/96_0105_feat1_1_sailor-moon-comics-cartoon-series?_s=PM:ASIANOW| title=Asiaweek| date=31. kolovoza 1999| accessdate=21. siječnja 2011}}</ref> Anime je osvojio ''Veliku nagradu časopisa Animagea za najbolji anime'' [[1993]]. sa ukupno 2.618 glasova (drugo je mjesto osvojio ''[[YuYu Hakusho]]'' sa 991 glasom, a treće ''[[Porco Rosso]]'' sa 597 glasova).<ref name="animage93">{{cite web|url=http://animage.jp/old/gp/gp_1993.html|title=15th Annual Amine Grand Prix - May 1993 Issue|publisher=Animage|date=svibanj 1993|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014172957/http://animage.jp/old/gp/gp_1993.html|archivedate=2013-10-14|access-date=2012-11-01|deadurl=no}}</ref> Prva međunarodna sinkronizacija serije dogodila se u [[Francuska|Francuskoj]] u emisiji Club Dorothée već u [[prosinac|prosincu]] 1993.<ref>{{cite web | author = Homme de Verre | title = Sailor Moon | work = Fiches de Séries | publisher = Planète Jeunesse | date = 19. 8. 2006. | url = http://www.planete-jeunesse.com/sources/series.php3?cle=161&sec=1 | accessdate = 16. 02. 2007. }}</ref> Usljedilo je emitiranje po [[Južna Koreja|Južnoj Koreji]], [[Italija|Italiji]], [[Španjolska|Španjolskoj]], [[Njemačka|Njemačkoj]], [[Hong Kong]]u, da bi 2001. serija emitirana i u [[Hrvatska|Hrvatskoj]].<ref>{{cite web| url=http://www.index.hr/xmag/clanak/mjeseceva-ratnica-slavi-20-rodjendan--moci-mjeseceve-prizme-stvorite-se/603941.aspx| title=''Mjesečeva Ratnica slavi 20. rođendan: "Moći mjesečeva prizme, stvorite se!"''| publisher=Index.hr| date=12. 3. 2012| author=Tamara Matković| accessdate=12. lipnja 2012}}</ref> Zahvaljujući svojoj popularnosti, seriji se pripisuje pokretanje zanimanja za ''shōjo mange''<ref>{{cite journal |last=Deppey |first=Dirk |authorlink=Dirk Deppey |year=2005 |title=She's Got Her Own Thing Now |journal=[[The Comics Journal]] |issue=269 |url=http://www.tcj.com/269/e_own1.html |accessdate=2008-06-22 |quote=Scratch a modern-day manga fangirl, and you're likely to find someone who watched Sailor Moon when she was young. |archive-date=2008-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080531153057/http://www.tcj.com/269/e_own1.html |dead-url=yes }}</ref> ali i za promjenu 'magical girl' žanra, gdje junakinja mora upotrijebiti svoje moći da se bori protiv zla, ne samo da se zabavlja kao što je to bio slučaj kod prethodnih izdanaka.<ref>{{cite web | last = Ross | first = Christina | title = Sailor Moon | publisher = THEM Anime Reviews 4.0 | url = http://www.themanime.org/viewreview.php?id=405 | accessdate = 16. 2. 2007. }}</ref> Mnogi su neovisne i snažne junakinje interpretirali kao "primjer [[feminizam|feminizma]] u animeu".<ref name="shoujoUS">{{cite web | last = Yang | first = Sandy | title = Girl Power Make Up—The Beginning of Shōjo in the US | work = Akadot | publisher = Digital Manga, Inc. | date = 25. 10. 2000. | url = http://www.akadot.com/story.php?id=30 | accessdate = 23. 6. 2008. | archivedate = 2016-03-03 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160303235353/http://www.akadot.com/story.php?id=30 | deadurl = yes }}</ref> Neki su kritičari zamjerili seriji preveliku melodramatičnost, kamp te formulaičnu priču, "čudovišta dana"<ref>{{cite web | last = Bertschy | first = Zac | title = Sailor Moon DVD - Review | publisher = [[Anime News Network]] | date = 10. 8. 2003. | url = http://www.animenewsnetwork.com/review/sailor-moon/dvd | accessdate = 17. 2. 2007. }}</ref> i transformacijske sekvence koje se stalno recikliraju.<ref>{{cite web | last = Merrill | first = Dave | title = Sailor Moon Super S TV Series Complete Collection | publisher = Anime Jump | date = 17. 01. 2006. | url = http://www.animejump.com/index.php?module=prodreviews&func=showcontent&id=721 | accessdate = 17. 2. 2009}}</ref> Drugi su je uspoređivali sa ''[[Barbie]]'',<ref name="DaveBarry">Dave Berry; "Forget about Sailor Moon; we love Barbie!". The Milwaukee Journal Sentinel (Journal Communications). </ref> ''[[Power Rangers]]ima'',<ref name="Grigsby"/><ref name = "Japan Pop">[[#Allison|Allison 2000.]], str. 259–278</ref> ''[[Buffy - ubojica vampira|Buffy - ubojicom vampira]]'',<ref name="Drazen">[[#Drazen|Drazen 2002.]], str. 281-284</ref> i ''[[Sabrina, mala vještica|Vješticom Sabrinom]]''.<ref>{{cite paper | last = Yoshida | first = Kaori | title = Evolution of Female Heroes: Carnival Mode of Gender Representation in Anime | publisher = Western Washington University | year = 2002 | url = http://journals2.iranscience.net:800/mcel.pacificu.edu/mcel.pacificu.edu/aspac/home/papers/scholars/yoshida/yoshida.php3 | accessdate = 2008 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090903170819/http://journals2.iranscience.net:800/mcel.pacificu.edu/mcel.pacificu.edu/aspac/home/papers/scholars/yoshida/yoshida.php3 |date=2009-09-03 }} {{Cite web |title=Archive copy |url=http://journals2.iranscience.net/mcel.pacificu.edu/mcel.pacificu.edu/aspac/home/papers/scholars/yoshida/yoshida.php3 |access-date=2021-09-05 |archive-date=2007-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071111070234/http://journals2.iranscience.net/mcel.pacificu.edu/mcel.pacificu.edu/aspac/home/papers/scholars/yoshida/yoshida.php3 |dead-url= }}</ref> Pojedini analitičari su primjetili kako ''Sailor Moon'' ima dvije vrste zlikovaca: "čudovišta dana" i "ljude koji razmišljaju i osjećaju", što je nešto što je "bilo do tada neviđeno na Zapadu"<ref name="Drazen"/> Manga je osvojila Kodansha Manga Nagradu 1993. u kategoriji ''shōjo''.<ref>{{cite web | url=http://www.hahnlibrary.net/comics/awards/kodansha.shtml | archiveurl=https://web.archive.org/web/20071021040252/http://www.hahnlibrary.net/comics/awards/kodansha.shtml | archivedate=2007-10-21 | author=Joel Hahn | title=Kodansha Manga Awards | work=Comic Book Awards Almanac | accessdate=21. 8. 2007. | deadurl=no }}</ref> Iako je zakonito prodavana diljem svijeta, u nekim je zemljama izazvala male skandale: grupa "Katoličkih roditelja" prisilila je da se manga makne sa tržišta u [[Meksiko|Meksiku]].<ref>{{cite web|last=McHarry|first=Mark|url=http://www.guidemag.com/temp/yaoi/a/mcharry_yaoi.html|title=Yaoi: Redrawing Male Love|publisher=The Guide|date=studeni 2003|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090210190724/http://www.guidemag.com/temp/yaoi/a/mcharry_yaoi.html|archivedate=2009-02-10|access-date=2009-08-04|deadurl=no}}</ref> U [[2005]]., ''TV Asahi'' je objavio dvije liste "100 najboljih animiranih TV ostvarenja". ''Sailor Moon'' našao se i na jednoj i na drugoj: na listi koja je sastavljena prema anketi provedenoj diljem nacije, našla se na 18. mjestu<ref>[http://www.animenewsnetwork.com/news/2005-09-23/tv-asahi-top-100-anime-part-2 TV Asahi Top 100 Anime - Part 2]; Anime News Network.</ref> a na listi sastavljenoj po online anketi Japanaca, završila je na 30. mjestu.<ref>[http://www.animenewsnetwork.com/news/2006-10-13/japan's-favorite-tv-anime Japan's Favorite TV Anime]; Anime News Network.</ref> == Uvod == [[Datoteka:Tokyo-Kanto definitions, 23 wards.png|lijevo|mini|200px|Četvrt Minata u kojoj se odigrava većina priče]] ''Bishoujo Senshi Sailor Moon'' je naziv popularne [[manga|mange]] (japanskog stripa), prema kojem je nešto kasnije snimljen i istoimeni [[anime]] (japanski crtani film), a zatim i [[mjuzikl]] (više njih, zapravo), te posebna igrana serija ''[[Mjesečeva ratnica (igrana serija)|Mjesečeva ratnica - igrana serija)]]'', koja je emitirana [[2002]]. Kreirano je i nekoliko igara za [[Gameboy]], [[Playstation]], [[Super Nintendo]]. Autorica je [[Naoko Takeuchi]], i ''Mjesečeva ratnica'' je njen najpoznatiji rad koji ju je učinio slavnom u čitavom svijetu. Sama [[Manga]] je podijeljena na 18 "knjiga". Na vrhuncu franšize, Takeući je mjesečno radila serijal od 40-50 stranica, knjige s mekim stranicama od 135 stranica, "posebni dodatak" od 64 stranica te nacrte za anime epizode. Nakon nekog vremena, takav ritam ju je toliko iscrpio da je prijetila uredniku da će prestati crtati, na što joj je on ponudio više odmora, ali ju je uspio uvjeriti da nastavi rad tek napomenom da će njeni obožavatelji biti razočarani ako priča ne bude završena.<ref>[[#Navok & Rudranath|Navok & Rudranath 2005.]], str. 20-21</ref> Cijela priča je smiještena u četvrti [[Minata]], u [[Azabu-Jūban]] (stvarna četvrt [[Tokio|Tokija]]) jer je i sama Takeući tamo živjela.<ref>[[#Navok & Rudranath|Navok & Rudranath 2005.]], str. 15</ref> Minata je jedna od 23 četvrti Tokija, sa izlazom na more, te tijekom radnog dana ima 850.000 stanovnika. Međutim, većina tih ljudi samo radi na toj lokaciji, ali ne živi tamo. Broj "stvarnih" žitelja Minate je samo 160.000, što donekle objašnjava zašto u priči uvijek ima toliko malo ljudi na ulicama po noći.<ref>[[#Navok & Rudranath|Navok & Rudranath 2005.]], str. 30-31</ref> Anime verzija podijeljena je na 5 sezona: Sailor Moon, Sailor Moon R, Sailor Moon S, Sailor Moon SuperS i Sailor Stars. Sveukupno ima 200 epizoda (svaka epizoda u trajanju od oko 20 minuta) koje su se emitirale od [[1992]]. do [[1997]]. == Priča i likovi == {{Quote box|width=30%|align=left|citat="Ljubav je osnova svake mange koju pišem. Iako sam ubacila puno borbi u ''Mjesečevoj ratnici'', ništa se nije promijenilo od mojih prethodnih radova. Dio mene je u svakoj od deset ratnica. Ovisno o okolnostima, svaka ratnica govori mojim glasom."|izvor=Autorica [[Naoko Takeući]] o likovima u priči.<ref>{{cite web | title =An Interview with Naoko Takeuchi | author=|url=http://www.kicie.net/realm/naoko.htm|publisher=Kappa Magazine 51, |date=Rujan 1996. |accessdate=23. listopada 2010}}</ref>}} Iako između mange i animea postoje određene razlike (koje su nekoliko puta dovele i do svađa između [[Toei Animation]]a i same autorice), cijela se radnja bazira na borbi između dobra i zla, pri čemu "dobro" predstavljaju i štite mlade djevojke od kojih svaka nosi naziv pojednog planeta Sunčeva sustava, te ostalih nebeskih tijela, poput zvijezda i [[komet]]a. Jezgra snage junakinje je njeno čisto i iskreno srce. Iako ponekad naporna i preosjetljiva, Usagi je djevojka koja gotovo da je nesposobna mrziti, nalik likovima kakve nalazimo u romanima kakve je stvorio [[romantizam]], prepunim savršenih ideala. Većina njenih protivnika je stoga podcijenjuje, no upravo je glavna poruka ove priče kako je ljubav jača od svega, pa tako i Usagi uz pomoć svojih prijatelja uvijek nadvlada zlo. Usagi živi sa svojom majkom, Ikuko Tsukino, ocem, Kenji Tsukino, i bratom, Shingo Tsukino. Imena njih troje poklapaju se sa imenima Takeućine obitelji. Njen otac Kenji također je bio fotograf, kao i Usagin otac.<ref>{{cite book |last= Takeuchi |first= Naoko | title= Bishoujo Senshi Sailor Moon Volume 4 |chapter= Act 15 |publisher= [[Kodansha]] |date= 6. srpnja, 1993., 5. ožujka, 1995. | isbn = 4-06-178753-5 }}</ref> 1992., ''Mjesečeva ratnica'' je, od stotine prijavljenih priča, prihvaćena za objavljivanje u mjesečnom časopisu koji tiska stripove za djevojke, Nakayoshi. Zahvaljujući popularnosti priče, prodaja Nakayoshija je mnogostruko porasla te je Toei Animation odlučio snimiti i anime seriju. Bandai, koji je prema procjenama prodaje igračaka, odjeće i ostalih stvari povezanih sa franšizom ''Mjesečeve ratnice'' zaradio 220 milijuna $ samo u 1995., plaća 3 % zarade Toeiju, Nakayoshiju i gđici. Takeući.<ref>{{cite web | title='Morphing' Into The Toy World's Top Ranks (str. 3)|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A0CEFDF1F30F931A25750C0A963958260&sec=&spon=&&scp=1&sq=naoko%20takeuchi&st=cse |publisher=[[New York Times]] |author=Andrew Pollack |date = 12. 03. 1995. |accessdate = 23. 10. 2010.}}</ref> === Prva sezona: Classic (epizoda 1-46) === {{Quote box|width=30%|align=left|citat="Uspjela sam se poistovjetiti sa njom jer je uvijek bila uz svoje prijatelje. Ne rasplačem se tako lako kada imam osobni sukob, ali kada se ona borila, prirodno sam suosjećala sa njom i plakala."|izvor=[[Kotono Mitsuishi]] o Usagi.<ref>{{cite web | title=Kotono Mitsuishi Interview| author= |url=http://moon-chase.blogspot.com/2009/09/new-kotono-mitsuishi-interview-and-toei.html|publisher=Moon-chase |date=Rujan 2009. |accessdate = 27. 11. 2010.}}</ref>}} Glavni lik je [[Usagi Tsukino]], plačljiva četrnaestogodišnjakinja koja jedva izlazi na kraj sa svojim školskim obvezama. Međutim, život joj se dodatno zakomplicira kad joj mačka koja govori, imenom Luna, podari posebnu moć da se preobrazi u lijepu ratnicu za [[ljubav]] i pravdu. Glavni je neprijatelj kraljica Beryl koja planira ljudima izvući životnu energiju kako bi uništila svijet. Nešto kasnije Usagi se pridružuju i ostale ratnice - [[Ami Mizuno]] ([[Sailor Mercury]] - Merkurova Ratnica), [[Rei Hino]] ([[Sailor Mars]] - Marsova Ratnica), [[Makoto Kino]] ([[Sailor Jupiter]] - Jupiterova Ratnica), [[Minako Aino]] ([[Sailor Venus]] - Venerina Ratnica). Usagi i njene prijateljice kreću u avanturu kako bi pronašle ''Princezu Mjeseca'', pri tome često nailazeći na poteškoće koje im uzrokuju njihovi neprijatelji sa strane zla, te tajanstveni [[Tuxedo Kamen]] (Maska u Smokingu). Zajedničkim snagama, međutim, uspijevaju te iste teškoće nadvladati, te otkrivaju da je tajanstvena princeza zapravo sama Usagi, te da je [[Tuxedo Kamen]] (u stvarnom životu [[Mamoru Chiba]]) zapravo njena ljubav iz prošlog života, kad su bili poznati kao [[princeza Serenity]] i [[princ Endymion]]. Zajedno uspiju pobijediti kraljicu Beryl, ali i sami pogibaju. Ipak, nekim čudom, vrate se živi natrag u prošlost, ali bez sjećanja na svoje pustolovine. :^{Na listi najboljih godišnjih epizoda neke anime serije, zadnje dvije epizode ove sezone, broj 46 i 45, našle su se na 2. i na 1. mjestu [[1994]]. godine u časopisu '''Animage'''.<ref name="animage94"/> Godinu dana ranije, 1993., epizoda 31 također je osvojila prvo mjesto sa 641 glasom.<ref name="animage93"/> Također su se našle još četiri epizode koje su završile na listi iz 1993. godine: epizoda broj 24 (treće mjesto), broj 34 (šesto mjesto), broj 35 (deveto mjesto) i broj 27 (jedanaesto mjesto).<ref name="animage93"/>} === Druga sezona: R (epizode 47-89) === Luna i Artemis vrate Usagi i ostalima sjećanje na prošlost i na to da su Sailor ratnice kako bi se borili protiv novih protivnika, zlih vanzemaljaca, Ail i Anne, koji u skrivenom ljudskom obličju pohađaju njihovu srednju školu. Njihova zadaća je ljudima oduzimati energiju uz pomoć svojih demona kako bi nahranili njihovo drvo smrti te tako preživjeli. Ail se potajno zaljubi u Usagi, a Anne u Mamorua, čime njihov odnos postaje jako zategnut pošto bi trebali biti par. Ipak, Usagi ih uspije uvjeriti da je ljubav bitnija tako da oni mirno napuste Zemlju. U drugom dijelu sezone, Black Moon klan (među kojim su i četiri sestre zla) kojeg predvodi tajnoviti mudrac, pokušava uništiti svijet, dok Usagi dobiva posjetu od Chibiuse, svoje kćeri iz budućnosti. Mudrac prevari klan koji za njega nepotrebno umru, no Mjesečeva ratnica uspijeva spasiti svijet. Nakon toga, Chibiusa se vrati natrag u budućnost. :^{Na listi najboljih animea godine, sezona "R" našla se na visokom 2. mjestu u Animageu 1994. sa 1840 glasova (prvo je mjesto zauzeo "YuYu Hakusho").<ref name="animage94">{{cite web| url=http://animage.jp/old/gp/gp_1994.html| title=The 16th Annual Anime Grand Prix 1994| author=| publisher=Animage| date=svibanj 1994| accessdate=22. 12. 2010| archiveurl=https://web.archive.org/web/20131015025939/http://animage.jp/old/gp/gp_1994.html| archivedate=2013-10-15| deadurl=no}}</ref> Na godišnjoj listi najboljih epizoda neke anime serije, zadnja epizoda sezone "R", broj 88, našla se 1995. na 7. mjestu<ref name="animage95"/> a epizoda broj 68 na 8. mjestu 1994.<ref name="animage94"/>} === Treća sezona: S (epizode 90-127) === Sailor ratnicama pridružuju se [[Haruka Tenou]] ([[Sailor Uranus]] - Uranova Ratnica), [[Michiru Kaiou]] ([[Sailor Neptune]] - Neptunova Ratnica), [[Hotaru Tomoe]] ([[Sailor Saturn]] - Saturnova Ratnica), [[Setsuna Meiou]] ([[Sailor Pluto]] - Plutonova Ratnica) i Chibiusa kao [[Sailor Chibi Moon]] - Mala Mjesečeva Ratnica. Zajedno se bore protiv "Death Bustersa", klana predvođenog dr. Tomoeom koji iz svog [[laboratorij]]a stvara demone koji napadaju ljude kako bi našli čista srca koja će stvoriti [[Sveti gral]]. Otkriva se da Tomoea kontrolira tajnovito biće Pharaoh 90, kojemu se doktor stavio na raspolaganje u [[faust]]ovskom zapletu kada je u eksploziji u njegovom laboratoriju ranjena njegova kći Hotaru, a biće mu obećalo spasiti joj život ako bude njegov domaćin. Njegova kćer Hotaru se ispostavi kao Saturnova ratnica, ali i kao 'mesija tišine', koji će donijeti apokalipsu svijetu. Haruka i Michiru donekle surađuju sa ostalim ratnicama, ali su i sukobljeni s njima ideološki: zbog toga što Hotaru predstavlja toliku potencijalnu prijetnju, one je žele preventivno ubiti, usprkos tome što je još dijete, što Usagi i ostale ratnice nikako ne mogu prihvatiti te ih pokušavaju nagovoriti na drugačiji pristup ostvarenju njihove zadaće o zaštiti svijeta.<ref>[[#Navok & Rudranath|Navok & Rudranath 2005.]], str. 28</ref> Na sreću, Sailor ratnice uspiju spasiti Hotaru, Tomoea i svijet, pri čemu Pharaoh 90 nestaje. :^{Na listi najboljih animea godine, sezona "S" našla se na 11. mjestu u Animageu 1996. sa 176 glasova (prvo je mjesto zauzeo "[[Shin Seiki Evangelion]]")<ref name="animage96">{{cite web| url=http://animage.jp/old/gp/gp_1996.html| title=The 18th Annual Anime Grand Prix 1996| author=| publisher=Animage| date=lipanj 1996| archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014172959/http://animage.jp/old/gp/gp_1996.html| archivedate=2013-10-14| access-date=2015-09-04| deadurl=no}}</ref> te na visokom drugom mjestu 1995. sa 1028 glasova (prvo je mjesto zauzeo "YuYu Hakusho").<ref name="animage95">{{cite web| url=http://animage.jp/old/gp/gp_1995.html| title=The 17th Annual Anime Grand Prix 1995| author=| publisher=Animage| date=lipanj 1995| archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014212101/http://animage.jp/old/gp/gp_1995.html| archivedate=2013-10-14| access-date=2015-09-04| deadurl=no}}</ref> Na godišnjoj listi najboljih epizoda neke anime serije, epizoda 125 našla se na 15 mjestu 1996.,<ref name="animage96"/> epizode 97 i 106 na 9. i 8. mjestu<ref name="animage95"/> a epizoda 110 1995. čak na prvom mjestu.<ref name="animage95"/>} === Četvrta sezona: SuperS (epizode 128-166) === [[Datoteka:Flag of Sailor Moon.svg|mini|130px|Zastava Mjesečevih ratnica]] Chibiusa dobiva posjetu od [[Pegaz]]a, tajnovitog konja koji govori i koji je pobjegao iz zemlje snova. Novi su neprijatelji Dead Mooners koji kradu ljudima [[san|snove]] kako bi našli Pegaza. Prvo ta nedjela provode Amazonski trio: Sokolovo oko, Tigrovo oko i Riblje oko. Međutim, Riblje oko se zaljubi u Mamorua, no ovaj ga odbije jer je vjeran Usagi. Ostavljen tugujući na klupi po kiši, Riblje oko naiđe na Usagi koja ga utješi u svojem domu te tako probudi [[čovječnost]] u njemu. On uspije preobratiti i Sokolovo oko i Tigrovo oko te svi zajedno napuštaju svoju zlu gospodaricu Cirkoniju, no stoga bivaju pretvoreni natrag u životinje: ribu, tigra i sokola. Ipak, Pegaz njihove duše odvede na sigurno mjesto snova. Onda Amazonski kvartet, skupina od četiriju nestašnih djevojaka, dobiva zadatak od Cirkonije nastaviti sa progonom Pegaza. Mjesečeva ratnica se opet bori da spasi svijet, te otkrije da je glavna negativka Nehelenia. Ponovno uspiju spasiti svijet, no Nehelenia pobjegne. === Peta sezona: Stars (epizode 167-200) === U zadnjoj sezoni, zla Galaxia probudi Neheleniju iz sna kako bi ju huškala da napadne Mjesečevu ratnicu. Ipak, ova uspije vratiti Neheleniji unutarnji mir. Tada se pojavljuje i mega popularni rock bend '''Three Lights''' (Seiya, Taiki, Yaten) koji se pridružuje ratnicama u borbi za dobro transformiranjem u '''Star Lightse''', te se čak premjesti u njihovu srednju školu, na oduševljenje Minako, Ami i Makoto. Mamoru odlazi studirati u [[SAD]], no ne stigne tamo jer Galaxia napadne njegov avion u letu te mu ukrade zvijezdani kristal. Seiya i Usagi se polako zaljubljuju i otkriju postoji kemija između njih, no ona želi ostati vjerna Mamoruu. Star Lightsi, koji su pobjegli sa planeta kojeg je uništila Galaxia, pronađu svoju izgubljenu princezu u Tokiju, ali tada ponovno napada spomenuta zlikovka te joj ukrade zvijezdani kristal. Slijedi ponovni obračun između njenih zlih sila i Mjesečeva ratnice i njenih dobrih sila koji žele spasiti svijet. Na kraju, Usagi transformira Galaxiju u dobro biće i uvede mir. Three Lights nađu svoju princezu i vrate se na svoj planet. Mamoru se vrati Usagi koja sada ima 16 godina. :^{Na listi najboljih animea godine, sezona "Stars" našla se na 11. mjestu u Animageu 1998. sa 127 glasova (prvo je mjesto zauzeo Evangelion film)<ref name="animage98"/> te na 5. mjestu 1997.<ref name="animage97">{{cite web| url=http://animage.jp/old/gp/gp_1997.html| title=The 19th Annual Anime Grand Prix 1997| author=| publisher=Animage| date=lipanj 1997| archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014173011/http://animage.jp/old/gp/gp_1997.html| archivedate=2013-10-14| access-date=2015-09-04| deadurl=no}}</ref> Također, zadnja, 200. epizoda se našla na trećem mjestu na listi najboljih epizoda anime serija 1998.<ref name="animage98">{{cite web | url=http://animage.jp/old/gp/gp_1998.html | title=The 20th Annual Anime Grand Prix 1998 | author= | publisher=Animage | date=lipanj 1998 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014173003/http://animage.jp/old/gp/gp_1998.html | archivedate=2013-10-14 | access-date=2015-09-04 | deadurl=no }}</ref>} == Redatelji i glasovne uloge == [[Datoteka:Sailor Moon cosplayer at FanimeCon 2010-05-30 1.JPG|desno|mini|200px|Cosplay Mjesečeve ratnice]] * '''[[Junichi Sato]]''', [[redatelj]] * '''[[Takuya Igarashi]]''', [[redatelj]] * '''[[Kunihiko Ikuhara]]''', [[redatelj]] * '''[[Konosuke Uda]]''', [[redatelj]] * '''[[Yuji Endo]]''', [[redatelj]] * '''[[Hiroki Shibata]]''', [[redatelj]] * '''[[Harume Kosaka]]''', [[redatelj]] * '''[[Noriyo Sasaki]]''', [[redatelj]] ** Glasovi: * '''[[Kotono Mitsuishi]]''' kao [[Usagi Tsukino]] * '''[[Aya Hisakawa]]''' kao [[Ami Mizuno]] * '''[[Michie Tomizawa]]''' kao [[Rei Hino]] * '''[[Emi Shinohara]]''' kao [[Makoto Kino]] * '''[[Rika Fukami]]''' kao [[Minako Aino]] * '''[[Toru Furuya]]''' kao [[Mamoru Chiba]] * '''[[Megumi Ogata]]''' kao [[Haruka Tenou]] * '''[[Masako Katsuki]]''' kao Michiru Kaiou * '''[[Keiko Han]]''' kao Luna * '''[[Kae Araki]]''' kao Chibiusa * '''[[Yuko Minaguchi]]''' kao Hotaru Tomoe * '''[[Shiho Niiyama]]''' kao [[Kou Seiya]] * '''[[Narumi Tsunoda]]''' kao Kou Taiki * '''[[Chika Sakamoto]]''' kao Kou Yaten == Popis svezaka mange == Manga "Mjesečeva ratnice" je prvi put objavljena u Japanu [[6. srpnja]] [[1992]]. i imala je 18 svezaka. Zadnji je svezak objavljen [[4. travnja]] [[1997]]. Prema sklopljenom dogovoru, i manga i anime su izlazili istodobno, što je bio novitet jer je prije bio običaj da se anime pojavi tek pola godine nakon uspjeha stripa. Bila je to ‘’multimedijalna franšiza’’.<ref>[[#Misriroglu & Roach|Misriroglu & Roach 2004.]], str. 411</ref> ''Mjesečevu ratnicu'' je prethodila manga ''Sailor V'' iz [[1991]]., iste autorice.<ref name="Shinsouban2back">{{cite book |last= Takeuchi |first= Naoko | authorlink = Naoko Takeuchi | title= Sailor Moon Shinsouban Volume 2 |url= https://archive.org/details/bishjosenshisrmn0000take_h4i2 |publisher= [[Kodansha]] |date=September 2003 | isbn = 4-06-334777-X}}</ref> Isprva je ''Sailor V'' trebao biti adaptiran u anime pod nazivom ''Lijepa ratnica Sailor V'', ali prije produkcije, Takeući i njen urednik Fumio Osano su radije odlučili stvoriti novu priču koja će se vrtiti oko pet ratnica.<ref>[[#Navok & Rudranath|Navok & Rudranath 2005.]], str. 19</ref> Ponavljajući motivi u priči su [[astronomija]],<ref name="Shinsouban2back" /> [[astrologija]], [[Grčka mitologija]],<ref name = "Grigsby"/> [[Rimska mitologija]], [[geologija]],<ref name="Drazen"/> tinejdžerska moda,<ref name = "Grigsby"/> i dogodovštine školskih djevojaka. Zanimljivo je spomenuti da u mangi u drugoj sezoni, R, nije postojao segment sa Ail i Anne, nego je posebno izmišljen za anime kako bi autori serije dali Takeuchi dovoljno vremena da završi strip. ::::::::::{| {{prettytable}} ! Broj sveska !! Datum objave<br /><ref name="JPVolume1">{{cite web | title = Sailor Moon manga publication | url = http://translate.google.com/translate?hl=en&sl=ja&tl=en&u=http%3A%2F%2Fshop.kodansha.jp%2Fbc2_bc%2Fsearch_view.jsp%3Fb%3D1787217 | publisher = [[Kodansha]] | language = Japanese|accessdate=23. lipnja 2009}}</ref><ref name="TokyopopUSVolume17">{{cite web|url=http://www.mixxonline.com/dbpage.php?page=product&productid=1040|title=Sailor Moon StarS Volume 2|publisher=[[Tokyopop]]|accessdate=23. srpnja 2008|archive-date=2004-11-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20041110195430/http://www.mixxonline.com/dbpage.php?page=product&productid=1040|dead-url=}}</ref> !! ISBN !! Sezona |- | 1. || align=right|6. srpnja 1992. || align=right|{{ISBN|978-4-06-178721-6}} || align=right| Classic |- | 2. || align=right|6. listopada 1992. || align=right|{{ISBN|978-4-06-178731-5}} || align=right| Classic |- | 3. || align=right|6. travnja 1993. || align=right|{{ISBN|978-4-06-178744-5}} || align=right| Classic |- | 4. || align=right|6. srpnja 1993. || align=right|{{ISBN|978-4-06-178753-7}} || align=right| R |- | 5. || align=right|6. listopada 1993. || align=right|{{ISBN|978-4-06-178764-3}} || align=right| R |- | 6. || align=right|5. ožujka 1994. || align=right|{{ISBN|978-4-06-178772-8}} || align=right| R |- | 7. || align=right|7. srpnja 1994. || align=right|{{ISBN|978-4-06-178781-0}} || align=right| R |- | 8. || align=right|2. listopada 1994. || align=right|{{ISBN|978-4-06-178790-2}} || align=right| S |- | 9. || align=right|6. veljače 1995. || align=right|{{ISBN|978-4-06-178797-1}} || align=right| S |- | 10. || align=right|6. lipnja 1995. || align=right|{{ISBN|978-4-06-178806-0}} || align=right| S |- | 11. || align=right|6. srpnja 1995. || align=right| {{ISBN|978-4-06-178809-1}} || align=right| S |- | 12. || align=right|6. rujna 1995. || align=right|{{ISBN|978-4-06-178814-5}} || align=right| SuperS |- | 13. || align=right|6. prosinca 1995. || align=right|{{ISBN|978-4-06-178820-6}} || align=right| SuperS |- | 14. || align=right|6. ožujka 1996. || align=right|{{ISBN|978-4-06-178826-8}} || align=right| SuperS |- | 15. || align=right|5. srpnja 1996. || align=right|{{ISBN|978-4-06-178835-0}} || align=right| SuperS |- | 16. || align=right|6. rujna 1996. || align=right|{{ISBN|978-4-06-178841-1}} || align=right| Sailor Stars |- | 17. || align=right|6. prosinca 1996. || align=right|{{ISBN|978-4-06-178841-1}} || align=right| Sailor Stars |- | 18. || align=right|4. travnja 1997. || align=right|{{ISBN|978-4-06-178858-9}} || align=right| Sailor Stars |} == Posebne TV emisije i anime filmovi == Izuzev igrane serije i mjuzikla, "Mjesečeva ratnica" imala je i nekoliko posebnih TV emisija. * ''Sailor Moon R Special – Make up! Sailor Soldiers'' * Sailor Moon SuperS Specials: # ''The Return of Haruka and Michiru - The ghostly puppet show:'' # ''Chibi Usa's Adventure - The dreaded vampire castle:'' * ''Ami-chan no hatsukoi – Ami's First Love'' Također su po animeu snimljena tri 60-minutna anime filma. # ''Sailor Moon R the Movie: Promise of the Rose'' # ''Sailor Moon S the Movie: Hearts in Ice'' # ''Sailor Moon Supers the Movie: Black Dream Hole''<ref>{{cite web|url=http://movies.nytimes.com/movie/210359/Sailor-Moon-Super-S-The-Movie/overview?scp=1&sq=sailor%20moon&st=cse|title=Sailor Moon Super S: The Movie (1995) - Trailer - Cast - Showtimes|publisher=[[New York Times]]|accessdate = 06. 12. 2010.}}</ref> == Kazališni mjuzikli == {{glavni|Mjuzikli o Mjesečevoj ratnici}} Odmah nakon golemog uspjeha animirane serije, pojavili su se i kazališni [[mjuzikl]]i u Japanu, popularno zvani '''SeraMyu''', koji su izvođeni uživo na pozornicama te imali preko 800 izvedbi u 29 mjuzikla od 1993. pa sve do 2005., kada je bila zadnja predstava. Priče su se uglavnom oslanjale na animiranu seriju, ali su sadržavale i veliku količinu izvornih radnji koje su napisane posebno za predstave. Glazba je objavljena na 20-ak glazbnih albuma.<ref>{{cite web|url=http://translate.google.com/translate?hl=en&sl=ja&tl=en&u=http%3A%2F%2Fsailormoon.channel.or.jp%2Fvideo%2F02.html|title=Sailor Moon Musical CDs and DVDs|publisher=Sailormoon.Channel.|language=Japanese|accessdate = 19. 07. 2009.}}</ref> Popularnost stvarnih glumaca koji su utjelovili animirane junake dovelo je 2003. i do produkcije [[Mjesečeva ratnica (igrana serija)|igrane serije "Mjesečeve ratnice"]]. Mjuzikli su igrali dva puta godišnje, po ljeti i po zimi. Ljeti su igrali samo u Sunshine City kazalištu u [[Ikebukuro]] području [[Tokio|Tokija]]; međutim, po zimi su išli na turneju diljem Japana, nastupajući u velikim gradovima kao što su [[Osaka]], [[Fukuoka]],<ref>{{cite web|url=http://translate.google.com/translate?hl=en&sl=ja&tl=en&u=http%3A%2F%2Fsailormoon.channel.or.jp%2Fmusical%2F01.html|title=93 Summer Special Musical Sailor Moon Gaiden - Dark Kingdom Revival Stduies| publisher=Sailormoon.Channel| language=Japanese| accessdate = 21. 07. 2009.}}</ref> [[Nagoya]], Shizuoka, Kanazawa, Sendai,<ref>{{cite web|url=http://translate.google.com/translate?hl=en&sl=ja&tl=en&u=http%3A%2F%2Fsailormoon.channel.or.jp%2Fmusical%2F04.html| title=94 Summer Special Musical Sailor Moon S - The road to Usagi Ai no Senshi| publisher=Sailormoon.Channel| language=Japanese|accessdate = 21. 07. 2009.}}</ref> Saga, Oita, Yamagata i Fukushima.<ref>{{cite web|url=http://sailormoon.channel.or.jp/musical/06.html|title=９５スプリングスペシャルミュージカル 美少女戦士セーラームーンS 変身・スーパー戦士への道（改訂版|publisher=Sailormoon.Channel|language=Japanese|accessdate=21. 07. 2009.|archive-date=2008-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20080226060951/http://sailormoon.channel.or.jp/musical/06.html|url-status=dead}}</ref> Dvosatni mjuzikl "Ai no sanctuary", objavljen na 10. godišnjicu početka serije, imao je budžet od 1.000.000 [[Jen]]a.<ref>{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0459512/|title=Pretty Soldier Sailor Moon, 10th Anniversary Festival: Ai no sanctuary|publisher=[[Internet Movie Database]]|accessdate = 06. 12. 2010.}}</ref> Zadnja predstava, "The New Legend of Kaguya Island" ([[japanski]] '''新・かぐや島伝説 <改訂版>'''; Shin Kaguyashima Densetsu Kaiteban), igrala je pred publikom u siječnju [[2005]]. Zanimljivo je spomenuti da je čak četvero glumica igralo glavnu ulogu Usagi Tsukino tijekom tih 12 godina: Anza Ōyama (1993.-[[1998]].),<ref>{{cite web|url=http://www.sera-myu.com/ooyama%20anza.html|title=Anza profile|publisher=Sera-Myu.com|accessdate = 06. 12. 2010.}}</ref> Fumina Hara (1998.-[[1999]].),<ref name="seramyu">{{cite web|url=http://www.sera-myu.com/amaact.html|title=Sera-Myu actors|publisher=Sera-Myu.com|accessdate = 06. 12. 2010.}}</ref> Miyuki Kanbe (2000.-[[2001]].) i Marina Kuroki (2001.-2005.).<ref name="seramyu"/> == Muzika == {{Quote box|width=30%|align=left|citat="Kraljica Beryl ima odraz [[diktator]]a...Mračan, opresivan osjećaj. Da sam samo probao stvoriti atmosferu sa lošim ugođajem, to bi bila [[glazba]] bez ikakvog šarma, pa sam uzeo melodiju sa predivnim ugođajem, koji je u obzir uzeo i ljepotu kraljice Beryl."|izvor=Skladatelj [[Takanori Arisawa]] o utjecaju glazbe na radnju.<ref name="takanori">{{cite web | title=Interview with Arisawa Takanori | author= | url=http://www.kurozuki.com/takeuchi/anime/arisawa.html | publisher=Kurozoki.com | date= | accessdate=26. 11. 2010. | archive-date=2016-03-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160303183624/http://www.kurozuki.com/takeuchi/anime/arisawa.html | dead-url=yes }}</ref>}} Iako je puno ljudi komponiralo glazbu za seriju, uključujući i samu Takeući koja je predlagala riječi, najveći je doprinos dao [[Takanori Arisawa]], koji je skladao glazbu za svih pet sezona, uključujući video igre, anime filmove i omaške. Za svoj je doprinos osvojio "''Veliku nagradu zlatne ploče''" od Columbia Records. 1998., 2000. i [[2001]]. je osvojio međunarodnu nagradu '''JASRAC''', koje duguje popularnosti glazbe "Mjesečeve ratnice" po raznim državama.<ref>{{cite web |url=http://www.arizm.com/profile/profile-e.html |title=Takanori Arisawa Profile(E) |publisher=Arizm.com |date= |accessdate=13. 10. 2008. |archivedate=2018-10-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181021220829/http://www.arizm.com/profile/profile-e.html |deadurl=yes }}</ref> Arisawa tvrdi da je nadahnuće našao u "[[Charlijevi anđeli|Charlijevim anđelima]]" jer je htio prikazati sjaj holivudskog stila. Koristio je limene instrumente, električnu gitaru, a potom dodao pripjev i scat.<ref name="takanori"/> Za Masku u smokingu je htio španjolski stil glazbe. Redatelj Ikuhara bio je prilično zahtjevan u drugoj sezoni jer je tražio da se glazba mijenja kod određenih kadra.<ref name="takanori"/> Za treću sezonu, Arisawa je razmišljao o glazbi za Haruku i Michiru. Pošto Michiru svira [[violina|violinu]], isprva je htio neki klasični stil, ali je na kraju odustao od nauma jer se ne bi poklapalo sa akcijskom glazbom. Na kraju je izabrao [[sintesajzer]] u prvom planu te iskoristio violinu kako bi imao klasičnu melodiju sa blago potisnutim emocijama. Ubrzao je ritam te se tako melodija poklopila sa akcijskom glazbom.<ref name="takanori"/> Što se tiče četvrte sezone, redatelj Ikuhara je zahtijevao ugođaj prizora uličnih izvođača, kojeg je vidio u jednoj Suntory reklami. Arisawa je koristio [[saksofon]] i [[klarinet]] za scene u cirkusu. Za Amazonski trio koristio je [[jazz]] a za Amazonski kvartet - gudački kvartet.<ref name="takanori"/> U petoj sezoni, Arisawa je skladao jednu cijelu [[pop]] pjesmu za Three Lightse. Također, pustio je klasičnu glazbu za Mjesečevu ratnicu, kako bi naglasio da je postala zrela i ozbiljnija.<ref name="takanori"/> Uvodna glazbena tema tijekom prvih četiri sezona bila je "Moonlight Densetsu" (japanski '''ムーンライト伝説''', '''Mūnraito Densetsu''', doslovno prevedeno "Legenda o mjesečevom sjaju"), koju je skladao Tetsuya Komoro a riječi napisao Kanako Oda. Temu je prve dvije sezone izvodila "DALI",<ref>{{cite web|url=http://translate.google.com/translate?hl=en&sl=ja&tl=en&u=http%3A%2F%2Fwww.toei-anim.co.jp%2Flineup%2Ftv%2Fsailor_moon%2F |title=Sailor Moon information |publisher=Toei-anim.co.jp |date= |accessdate = 13. 10. 2008.}}</ref><ref>{{cite web|url=http://translate.google.com/translate?hl=en&sl=ja&tl=en&u=http%3A%2F%2Fwww.toei-anim.co.jp%2Flineup%2Ftv%2Fsailor_moon_r%2F |title=Sailor Moon R information |publisher=Toei-anim.co.jp |date= |accessdate = 13. 10. 2008.}}</ref> a potom "Moon Lips".<ref>{{cite web|url=http://translate.google.com/translate?hl=en&sl=ja&tl=en&u=http%3A%2F%2Fwww.toei-anim.co.jp%2Flineup%2Ftv%2Fsailor_moon_s%2F |title=Sailor Moon S information |publisher=Toei-anim.co.jp |date= |accessdate = 13. 10. 2008.}}</ref><ref>{{cite web|url=http://translate.google.com/translate?hl=en&sl=ja&tl=en&u=http%3A%2F%2Fwww.toei-anim.co.jp%2Flineup%2Ftv%2Fsailor_moon_ss%2F |title=Sailor Moon SuperS information |publisher=Toei-anim.co.jp |date= |accessdate = 13. 10. 2008.}}</ref> Zadnja sezona, ''Sailor Stars'', upotrijebila je "Sailor Star pjesmu" koju je napisao Shōki Araki a riječi napisala Takeući. Temu je izvodila Hanazawa.<ref>{{cite web|url=http://translate.google.com/translate?hl=en&sl=ja&tl=en&u=http%3A%2F%2Fwww.toei-anim.co.jp%2Flineup%2Ftv%2Fsailor_stars%2F |title=Sailor Moon Sailor Stars information |publisher=Toei-anim.co.jp |date= |accessdate = 13. 10. 2008.}}</ref> Tema je ljubavna pjesma koja se temelji na odnosu Usagi i Mamorua. Samo za anime objavljeno je preko 40 japanskih [[glazbeni album|glazbenih albuma]] i 30 [[CD]]-a. Nakon Japana, najviše je glazbenih albuma objavljeno u [[Njemačka|Njemačkoj]], koja je imala 15 albuma i CD-a. SAD je objavio samo tri albuma.<ref>{{cite web|url=http://translate.google.com/translate?hl=en&sl=ja&tl=en&u=http%3A%2F%2Fsailormoon.channel.or.jp%2Fayumi%2F1992.html|title=Sailor Moon CDs|language=Japanese|publisher=Sailormoon.Channel|accessdate = 21. 07. 2009.}}</ref> "Moonlight Densetsu" je osvojila prvo mjesto u glazbenoj kategoriji na 15. i 16. Anime Grand Prixju.<ref name="animage93"/> == Video igre == Dosad je objavljeno dvadesetak [[Igraća konzola|konzola]] i [[arkadna video igra|arkadnih video igara]] u Japanu po ''Sailor Moon''. ''[[Bandai]]'' i ''Angel'', japanska tvrtka za [[video igre]], su odgovorni za većinu njih, iako je dio video igrica objavio i [[Banpresto]]. Na početku su to bile borilačke igrice, a kasnije su u opticaj puštene i igre slagalice i igranja uloga.<ref name="gamesearch">{{cite web | url=http://www.gamefaqs.com/search/index.html?game=sailor+moon&platform=0 | title=Game Search - GameFAQs | accessdate = 11. 03. 2009.}}</ref> Jedina video igra zasnovana na ''Sailor Moon'' koja je nastala izvan Japana je ''The 3D Adventures of Sailor Moon'' tvrtke 3VR New Media. Prodavala se u Sjevernoj Americi [[1997]].<ref>{{cite web | url=http://www.gamefaqs.com/computer/doswin/home/943983.html | title=The 3-D Adventures of Sailor Moon for PC - GameFAQs | accessdate = 11. 03. 2009.}} </ref> == Utjecaj == {{Quote box|width=30%|align=right|citat="Moje dijete je imalo tri godine kada sam radila na seriji. Danas, iako ima 21 godinu, još uvijek ima plišanu igračku mačke iz serije."|izvor=[[Keiko Han]], glas mačke Lune, o utjecaju "Mjesečeve ratnice" 2010.<ref>{{cite web |title=Keiko Han and Chika Sakamoto’s Q&A Panel |author= |url=http://moonratio.sailormoon.cc/?tag=animazement |publisher=Animazement |date=2010 |accessdate=26. 11. 2010. |archivedate=2012-05-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120530062811/http://moonratio.sailormoon.cc/?tag=animazement |deadurl=yes }}</ref>}} James Welker je primjetio kako futuristički smještaj serije pomaže u stavljanju [[lezbijka|lezbijskog]] dijela stanovništva u prirodnu koegzistenciju sa društvom. Yukari Fujimoto pak tvrdi: "''Usprkos tome što je radnja naizgled prepuna lezbijki, položaj heteroseksualaca je usrdno osiguran.''".<ref name="Welker">[[#Welker|Welker 2006.]], str. 177–180</ref> Uspoređujući mangu i anime, Sylvian Durand navodi da je dizajn u mangi "predivan", ali je struktura priče sažeta i lutajuća, dok anime nudi više razvoja likova. Durand smatra da se "''tragedija više osjeti''" u mangi jer daje više detalja te zbog završne bitke Usagi sa Beryl i Metalijom. Prema Durand, "''anime izostavlja dio informacija, zbog čega je priča lakša za razumijeti''", ali je anime svejedno "koherentniji", sa boljom ravnotežom komedije i tragedije, dok je manga "tragičnija" te se usredotočuje na romansu Usagi i Mamorua.<ref>[[#Durand|Durand 1996]], str. 39</ref> ''Sailor Moon'' je pokrenula je cijelu renesansu [[magical girl]] žanra dajući mu dinamične junakinje i pustolovnu radnju. Nakon njenog uspjeha, uslijedili su slični animei: ''[[Magic Knight Rayearth]]'', ''[[Wedding Peach]]'', ''[[Nurse Angel Ririka]]'' i ''[[Utena]]''.<ref>{{cite book|first=Jason|last=Thompson|title=Manga: The Complete Guide|page=199}}</ref> Gilles Poitras primjećuje da je "Mjesečeva ratnica" predstavila anime velikom broju ljudi na Zapadu te izvršila ujtecaj na serije ''[[Fushigi Yuugi]]'', ''[[Vision of Escaflowne]]'' i ''[[Utena]]''.<ref>[[#Poitras|Poitras 2000.]], str. 31-32</ref> ''Sailor Moon'' se emitirala i u [[SAD]]-u 2000., ali sa sinkronizacijom koja je često ublažavala nasilne i mračne situacije. Primjerice, u engleskoj verziji, četvero ratnica ne pogiba na kraju prve sezone, kao u originalu, nego su samo "odstranjene" iz priče.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A487604|publisher=BBC News|title=Anime and Manga|date = 16. 01. 2001.|accessdate=[[26. studenog]] [[2010]]}}</ref> Zadnja sazona, Stars, nije nikada emitirana ni na američkoj ni na francuskoj televiziji. Razlog je vjerojatno nastup Three Lightsa, koji se transformiraju u djevojke kada postaju Sailor Starlightsi. Fred Patten daje zasluge Naoko Takeući zbog populariziranja koncepta skupine junakinja sa posebnim moćima,<ref name=ST>{{cite web|url=http://www.sequentialtart.com/archive/nov02/ao_1102_1.shtml |title=Sequential Tart: Atsukamashii Onna - Taking One for the Team: A Look at Sentai Shows (vol V/iss 11/November 2002) |publisher=Sequentialtart.com |date= |accessdate = 13. 10. 2008.}}</ref><ref name="Patten">[[#Patten|Patten 2004.]], str. 50</ref> a Paul Gravett za revitaliziranje samog žanra "magical girl".<ref name=Gravett>[[#Gravatt|Gravatt 2004.]], str. 78</ref> Hoi F. Cheu smatra da tajna uspjeha ''Sailor Moon'' leži u tome što je prepoznala novu ciljanu skupinu, "tween" mladež (osobe u starosti između 10–13 godina), a koja se ponaša drugačije od obične djece, jer i sami likovi na početku serije imaju 14 godina te su im tako modeli. Serija je popunila dva jaza: s jedne strane nedostatak emisija za "tween" tržište i s druge odgovor potražnje publike za feminizmom drugog vala, tj. ženskim superjunakinjama.{{sfn|Cheu|2005|loc=str. 294–310}} Takeući navodi da je stvorila lik Usagi prema sebi jer odražava njenu stvarnost.<ref name="Internet Moonies">{{cite web|url=http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/18644199.html?dids=18644199:18644199&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jul+27%2C+1996&author=By+Louise+Brown&pub=Toronto+Star&desc=Sailing+the+Internet+It%27s+a+treasure+trove+of+trivia+for+Sailor+%27Moonies%27|title=Sailing the Internet It's a treasure trove of trivia for Sailor 'Moonies'; <nowiki>[Final Edition]</nowiki>|last=Brown|first=Louise|date=27. 7. 1996.|publisher=[[Toronto Star]]|pages=SW.65|access-date=2012-11-01|archive-date=2011-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110624093449/http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/18644199.html?dids=18644199:18644199&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jul+27%2C+1996&author=By+Louise+Brown&pub=Toronto+Star&desc=Sailing+the+Internet+It%27s+a+treasure+trove+of+trivia+for+Sailor+%27Moonies%27}}</ref> U svibnju 2010., jedan od redatelja serije, Kunihiko Ikuhara, održao je predavanje na sveučilištu u [[Peking]]u o "japanskoj animaciji i odnosu sa komercijalnosti". Pri tom je usporedio Usagi Tsukino sa "realističnom verzijom poslovne žene", opisavši ju na ovaj način: "''Mnoge žene žele biti sve, ali je to teško ostvariti u njihovom životu. Usagi je primjer takvim ženama jer je bila sretna i zadovoljna sa sobom i sa svime što je bila.''"<ref>{{cite web| title="Sailor Moon" movie director's visit to China that year made the disclosure of insider| url=http://translate.google.com/translate?hl=en&sl=zh-CN&tl=en&u=http://culture.people.com.cn/GB/22219/11744875.html| publisher=China News| date=1. lipnja 2010| accessdate=8. siječnja 2011}}</ref> Terry Kawashima smatra da je ''Sailor Moon'' u jednakoj mjeri usmjerena i "[[Bijela (kavkaska) rasa|bijeloj]]" koliko i "japanskoj" publici i kulturi.{{sfn|Kawashima|2002|loc=str. 161–190}} Prema jednom istraživanju iz 2004., bilo je 3.335.000 web stranica o ''Sailor Moon''. Radi usporedbe, [[Mickey Mouse]] je tada imao 491.000 web stranica.<ref>{{cite web|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A38441-2004Dec5.html|title=We're Playing Their Toons|last=Faiola|first=Anthony|date = 6. 12. 2004.|work=The Washington Post|accessdate = 19. 7. 2009.}}</ref> Prema drugom istraživanju, djeca većinom nisu opisala seriju kao "nasilnu", nego kao "nježnu" i "slatku".{{sfn|Allison|2001|loc=str. 237–265}} Animax je u jesen 2009. ponovno emitirao cijelu anime seriju na japanskoj televiziji. Istodobno, pet glavnih glumica koje su posudile glas u seriji su najavile posebnu komemoraciju 2011., na 20. godišnjicu objavljivanja Takeućine mange "Sailor V". Najavili su dolazak u Akihabara UDX Theater u Tokiju.<ref>{{cite web|url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2009-10-29/sailor-moon-5-main-voice-actresses-reunite-for-event|title=Sailor Moon's 5 Main Voice Actresses Reunite for Event|publisher=Animenewsnetwork|date = 29. 10. 2009.|accessdate = 26. 11. 2010.}}</ref> U 2011., Kodansha je objavila da će ponovno pustiti prodaju mange u SAD-u tijekom rujna, nakon što se šest godina nije više mogla naći na tržištu.<ref>{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/generalnewsfeed/news/after-6year-absence-new-sailor-moon-works-coming/615361.html|publisher=IBN live|title=After 6-year absence, new Sailor Moon works coming|location=Philadelphia|date=18-03-2011|acessdate=27. svibnja 2011|access-date=2012-11-01|archivedate=2011-06-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110602012832/http://ibnlive.in.com/generalnewsfeed/news/after-6year-absence-new-sailor-moon-works-coming/615361.html|deadurl=yes}}</ref> == Skrivene šale i reference na druga ostvarenja == ''Sailor Moon'' sadrži skrivene šale i reference na druga anime i manga ostvarenja. Među značajnijima su oni koji se nalaze u prvoj epizodi u kojoj se draguljarnica zove "OSA-P", što je aluzija na urednika originalnog stripa (Fumio Osano) kojeg je autorica od milja zvala "Osapi",<ref name="insider">{{cite web| title=Sailor Moon Inside Joke List| author=Lawrence Puente| url=http://www.geocities.com/tokyo/5976/injokes/| publisher=Castle in the Sky| 5=| archiveurl=https://web.archive.org/web/20020206152404/http://www.geocities.com/tokyo/5976/injokes/| archivedate=2002-02-06| access-date=2012-11-01| deadurl=yes}}</ref> epizoda 9 u kojoj ekran [[Sailor Mercury|Merkurove ratnice]] sadrži tri identične direktive iz filma ''[[RoboCop]]'',<ref name="insider"/> epizoda 19 u kojoj Mamoru hvatalicom pokušava osvojiti lutke Marsove ratnice i kraljice Beryl, a među lutkama se nalaze i jedna djevojka sa ljubičastom kosom, ljubičasta riba i djevojka sa žutom kosom - to su likovi iz animea ''[[Goldfish Alert]]'', koji je također režirao Junichi Sato,<ref name="insider"/> epizoda 21 u kojoj je redatelj u animacijskom studiju, Asatoh, još jedna očita referenca na Satoa, dok su dvije zaposlenice tamo, Kazuko i Hiromi, reference na stvarne redateljice animacije [[Kazuko Tadano]] i [[Hiromi Matsushita]],<ref name="insider"/> epizoda 28 u kojoj se u pozadini galerije nalaze dvije slike sa likovima iz Takeućine starije mange "''The Cherry Project''"<ref name="insider"/> epizoda 31 u kojoj se plavi mačak pojavi iznad natpisa na kojem piše ''[[Tenchi Muyo]]'' a dok Rei i Yuuichirou govore, tekstovi na posterima žene i muškarca iza njih se mijenjaju i pišu ohrabrujuće riječi, a zadnji prizor je satirična imitacija zadnjeg prizora filma ''[[Zameo ih vjetar (1939)|Zameo ih vjetar]]''<ref name="insider"/> epizoda 56 u kojoj se Merkurova ratnica pojavi dok je u pozadini slavna slika valova umjetnika [[Hokusai|Katsushika Hokusaija]] a Venerina ratnica u pozadini stilizirane verzije [[Botticelli]]jine slike ''[[Rođenje Venere]]'',<ref name="insider"/> epizoda 64 u kojoj Usagi nosi časopis Nakayoshi, koji je inače prvi objavio ''Mjesečevu ratnicu'',<ref name="insider"/> epizoda 90 u kojoj Usagi riješava test iz engleskog na kojem piše da se "''G. Ikuhara jednog dana umorio od silnog rada te otišao u Roppongi (četvrt sa puno barova i klubova) kako bi našao neku nježnu djevojku''" što je aluzija na istoimenog redatelja animea,<ref name="insider"/> epizoda 97 u kojoj je lutka na podu identična liku iz satirične anime serije ''Crayon Shin-chan''<ref name="insider"/> i drugi. == Hrvatska sinkronizacija == [[Datoteka:Cosplayers at Katsucon - 10.JPG|desno|mini|200px|Cosplay "Mjesečeve ratnice"]] U [[srpanj|srpnju]] [[2001]]., 9 godina nakon japanskog originalnog emitiranja, [[Nova TV]] je emitirala seriju u Hrvatskoj pod hrvatskim nazivom "''Mjesečeva ratnica''". Prva sezona je emitirana na originalnom japanskom jeziku sa titlovima, no od druge sezone nadalje je sinkronizirana na hrvatskom. Isprva je serija imala popodnevni termin, oko 16 sati. Nekoliko mjeseci kasnije, u [[rujan|rujnu]], Nova TV ju je prebacila u "prime time" termin i emitirala u 20 sati.<ref name="Vjesnik1">{{cite web | title=RTV vodič 2001 |url= |publisher=[[Vjesnik]] |date = 20. 9. 2001. }}</ref> Potom je emitiranje ponovno prebačeno natrag popodne i prijepodne, da bi se u [[ožujak|ožujku]] [[2003]]. vratilo natrag navečer u 20 sati.<ref name="Vjesnik2">{{cite web |title=RTV vodič 2003. |url= |publisher=[[Vjesnik]] |date = 15. 3. 2003. }}</ref> Zadnja sezona, Stars, emitirana [[2004]]. u prijepodnevnim satima, u 8 i 9 ujutro.<ref name="Vjesnik3">{{cite web |title=RTV Vodič 2004. |url= |publisher=[[Vjesnik]] |date = 20. 2. 2004. }}</ref> Do danas, serija nije nijednom reprizirana na domaćim programima. Seriju je sa njemačkog na hrvatski prevela Jelena Pranjić, a glasove su posudili [[Antonija Stanišić]], [[Marija Škaričić]], [[Ines Bojanić]], [[Leona Paraminski]], [[Olga Pakalović]], [[Rakan Rushaidat]] i [[Franjo Dijak]]. Fanovi su hvalili činjenicu da imena nisu hrvatizirana i što nasilje nije cenzurirano, no kritizirali su odluku da samo pet ženska i dva muška glasa sinkroniziraju cijelu seriju sa preko 50 važnijih likova. Također, mnogi su fanovi kritizirali odluku da se anime uopće sinkronizira na hrvatski. == Sailor Moon Crystal == {{glavni|Sailor Moon Crystal}} 6. 7. 2012., najavljena je nova verzija anime serije ''Sailor Moon'', što je potvrđeno kada je 2013. emitiran ''Sailor Moon Crystal''.<ref>{{cite web| url=http://www.animenewsnetwork.com/news/2012-07-06/sailor-moon-manga-gets-new-anime-in-summer-2013| title=''Sailor Moon Manga Gets New Anime Series in Summer 2013 (Update 5)''| publisher=Anime News Network| date=6. 7. 2012| accessdate= 10. srpnja 2012}}</ref> Kotono Mitsuishi reprizira glavnu ulogu Usagi Tsukino nakon 17 godina (zadnja sezona, ''Stars'', je završila sa emitiranjem 1997.) dok su za sve druge glasovne uloge zaduženi novi glumci. Nova anime serije vjernije slijedi izvornu mangu. == Kritike == '''Rin Lineberger''' je zapisao: {{izdvojeni citat|Ovaj crtić je iznimno repetitivan, kao i [[Scooby Doo]]. No za razliku od Scooby Dooa, epizode "Mjesečeva ratnice" obično sadrže podstrujni ili sofisticirani socio-politički komentar. Ako čitate između redaka, dobiti ćete svakakve vrste uvida u japansku filozofiju. Primjerice, mnogi izvori zala su blistave nove komercijalne zgrade: draguljarnice, dućani, [[casino]] za predviđanje sudbine itd. Ova suptilna pristranost protiv novog i blistavog u korist starog i tradicionalnog, govori o japanskim vrijednostima. Takva odrasla opaska cementira "Mjesečevu ratnicu" među ozbiljnim animeima (doduše, sa čvrstim usmjerenjem prema 12-godišnjoj publici). Jednom kada sam ga isprobao, ovaj anime je postao stvarno zabavan.<ref>{{cite web|url=http://www.dvdverdict.com/reviews/sailormoonseason1.php|title=DVD Verdict - Sailor Moon: Uncut Season 1|publisher=DVD Verdict|author=Rin Lineberger|date=12. 09. 2003.|accessdate=1. listopada 2009|archive-date=2009-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20090310143315/http://www.dvdverdict.com/reviews/sailormoonseason1.php|dead-url=yes}}</ref>}} Recenzija prve sezone objavljene na [[DVD]]-u na situ '''Needcoffee''' je također bila pohvalna: {{izdvojeni citat|Jedna od doista zanimljivih stvari o ovoj seriji je što je Usagi, iako iritantna na trenutke, tako nesavršena. Jer kako je dosadno kada su junaci uvijek savršeni?...Boje su bogate i snažne, a dizajni su svi odreda savšeni za ono što trebaju predstavljati, uključujući slavne polu-gole scene transformacije Mjesečeva ratnice, koje trebaju predstavljati njen ulaz u čisto stanje i spremnost da prihvati moći svoje sudbine.<ref>{{cite web|url=http://www.needcoffee.com/2005/04/15/sailor-moon-season-1-uncut-dvd-review/|title=Pretty Soldier Sailor Moon: Season 1 Uncut (1992)|publisher=Needcoffee.com|date = 15. 04. 2005.|accessdate=1. listopada 2009}}</ref>}} '''Christina Ross''' na siteu ''Themanime.org'' je seriji dala 5 od 5 zvijezda te zaključila: {{izdvojeni citat|Ono što izdvaja ovu seriju je da se izvorno više bavila samim likovima nego obaveznim "čudovištima tjedna". Posebno glavnom junakinjom Usagi. Usagi nije bila vaša standardna čarobna djevojka. U većini prethodnih animea žanra ''Magical girl'', junakinja je dobila čarobne moći, ali prvenstveno da se sa njima zabavlja i čini što želi, pa bi se transformirala u modela ili idola-pjevača. No za Usagi, to je bio odgođen san. U modernom japanskom društvu, mladim ljudima govore da šute, uče, rade svoje testove i pronađu dobar posao. Možeš se brinuti za svoj san tek kada postigneš uspješnu karijeru i postaneš bogat. Usagi ne želi ništa više nego družiti se sa prijateljima i dečkima, kao i svaka mlada djevojka. Ali sada biva prisiljena odrasti kada bi trebala uživati u svojem djetinjstvu. Koje japansko dijete, ili bilo koji tinejdžer, se ne bi poistovjetili s tim?<ref>{{cite web|url=http://www.themanime.org/viewreview.php?id=801|publisher=THEM Anime|title=Reviews 4.0 - Sailor Moon|author=Christina Ross|accessdate=1. listopada 2009}}</ref>}} Kritičari '''Kain''' i '''Madoka''' na ''Animeacademy.com'' su pak zdvojno komentirali seriju: Kain je dao ocjenu od samo 56 %: {{izdvojeni citat|Kada biste me pitali da izdvojim jedan anime žanra Magical girl, odmah bi pomislio na "Mjesečevu ratnicu". To je daleko najpopularniji izdanak žanra koji ima ogroman broj obožavatelja. Ja sam nemam pojma zašto. Gledati "Mjesečevu ratnicu" je isto kao gledati ''[[Power Rangers]]e'' jer se svaka epizoda zasniva na istom konceptu čudovišta koja žele osvojiti svijet....Ista tema u ovom žanru je puno bolje obrađena u animeima ''[[Card Captor Sakura]]'' i ''[[Cutie Honey]]''. Moj savjet je da kupite soundtrack a izbjegnete ovaj anime.<ref name="animeacademy"/>}} Madoka je dao ocjenu 60 % i zapisao : {{izdvojeni citat|Čak niti kemija seiyuua, uključujuči nevjerojatnu Kotono Mitsuishi, ne mogu spasiti jednu seriju promjenljive kvalitete animacije koja se sastoji od 70 % nategnutosti i 30 % priče (u najboljem slučaju)...Ako bi se baš morala preporučiti jedna sezona, onda bi to bila ona zadnja (Sailor Stars).<ref name="animeacademy">[http://www.animeacademy.com/finalrevdisplay.php?id=189 Sailor Moon Review] Animeacademy. Preuzeto 1. listopada 2009.</ref>}} == Povezano == * [[Cutie Honey]] * [[Utena]] == Izvori == === Reference === {{reflist|2}} === Literatura === <div class="references-small"> {{col-begin}} {{col-2}} * {{cite book |ref=Allison|last=Allison |first=Anne |editor=Timothy J. Craig |title=Japan Pop!: Inside the World of Japanese Popular Culture|origdate= |year=2000 |publisher=M.E. Sharpe |isbn=978-0765605610 |url=http://books.google.hr/books?id=xwJw1q0unYAC&pg=PA259&dq=Sailor+Moon:+Japanese+Superheroes+for+Global+Girls&hl=hr&ei=lGJRTY6zJY7CswbDtrDsBg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCcQ6AEwAA#v=onepage&q=Sailor%20Moon%3A%20Japanese%20Superheroes%20for%20Global%20Girls&f=false |chapter=Sailor Moon: Japanese Superheroes for Global Girls|location=Armonk, New York}} * {{Cite book |url=http://books.google.hr/books?id=wkrgvKvsvYAC&printsec=frontcover&dq=Anime+Explosion!+The+What?+Why?+%26+Wow!+of+Japanese+Animation&hl=hr&ei=-GJRTe33McLEswb795DwBg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCcQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false|ref=Drazen|last=Drazen |first=Patrick |title=Anime Explosion! The What? Why? & Wow! of Japanese Animation |year=2002 | |publisher=Stone Bridge Press |location=Berkeley, Kalifornija |isbn=1-880656-72-8 |oclc=50898281 }} * {{cite book |ref=Gravatt|last=Gravatt| first=Paul| year=2004|title=Manga: 60 Years of Japanese Comics|publisher=Harper Design| isbn=1-85669-391-0| url=http://books.google.hr/books?id=6p8qAAAACAAJ&dq=Manga:+60+Years+of+Japanese+Comics&hl=hr&ei=MWNRTbmqHo3Fswa4xPToBg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCsQ6AEwAA|location=New York}} * {{Cite book |location=Detroit, Michigan|ref=Misriroglu & Roach|last=Misiroglu, Roach| first=Gina Renee, David A| year=2004|title=The Superhero Book: The Ultimate Encyclopedia Of Comic-Book Icons And Hollywood Heroes |publisher=Visible Ink Press| isbn=9781578591541| url=http://books.google.hr/books?id=IDlEHGKj8JgC&dq=sailor+moon&hl=hr&source=gbs_navlinks_s}} * {{Cite book |isbn=9781419608148|ref=Navok & Rudranath|first=Jay & Sushil K. |last=Navok & Rudranath|title=Warriors of Legend: Reflections of Japan in Sailor Moon| url=http://books.google.hr/books?id=cQ4PGtPYOugC&dq=sailor+moon&hl=hr&source=gbs_navlinks_s| location=North Charleston| year=2005| publisher=Booksurge Llc.}} * {{Cite book | isbn=1-880656-92-2|ref=Patten|title=Watching Anime, Reading Manga: 25 Years of Essays and Reviews |url=http://books.google.hr/books?id=u3K0z7s0Z7cC&printsec=frontcover&dq=Watching+Anime,+Reading+Manga:+25+Years+of+Essays+and+Reviews&hl=hr&ei=zKNRTaiwAs714QaYzP3RCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCcQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false| last=Patten |first=Fred| publisher=Stone Bridge Press| year=2004|location=Berkeley}} * {{Cite book |location=Berkeley|ref=Poitras|last=Poitras|first=Gilles|date=prosinac 2000 |title=Anime Essentials: Every Thing a Fan Needs to Know |publisher=Stone Bridge Press|isbn=1-880656-53-1|url=http://books.google.hr/books?id=wQ7JqkWjPNcC&printsec=frontcover&dq=Anime+Essentials:+Every+Thing+a+Fan+Needs+to+Know&hl=hr&ei=XWNRTZ7EB46Sswain6DiDw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCkQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false}} * {{Cite book | url=http://books.google.hr/books?id=PVh1Z9oJfdkC&pg=PA276&dq=Drawing+Out+Lesbians:+Blurred+Representations+of+Lesbian+Desire+in+Sh%C5%8Djo+Manga&hl=hr&ei=o2NRTczUHcj0sgaW3YjsBg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCcQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false|ref=Welker| last=Welker | first=James | url=| title="Drawing Out Lesbians: Blurred Representations of Lesbian Desire in ''Shōjo'' Manga" | year=2006 | publisher=New Delhi: Allied Publishers Pvt | location= | language=Engleski | isbn=81-8424-075-9}} {{col-end}} </div> === Ostali izvori === <div class="references-small"> * {{cite journal |last=Allison |first=Anne |authorlink=Anne Allison |year=2001 |title=Cyborg Violence: Bursting Borders and Bodies with Queer Machines |journal=Cultural Anthropology |volume=16 |issue=2 |pages= |url=http://culturalanthropology.duke.edu/Faculty_articles/CyborgV.pdf |doi=10.1525/can.2001.16.2.237 |format=PDF |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070610022454/http://culturalanthropology.duke.edu/Faculty_articles/CyborgV.pdf |archivedate=2007-06-10 |ref=harv |access-date=2012-11-01 |dead-url=yes |issn=0886-7356 |archive-date=2007-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070610022454/http://culturalanthropology.duke.edu/Faculty_articles/CyborgV.pdf |url-status=dead }} * {{cite journal|title= Imported Girl Fighters: Ripeness and Leakage in "Sailor Moon"|first=Hoi F. |last=Cheu|year=2005|journal=Counterpoints|volume= 245|issue=1| jstor=42978706|ref=harv}} * {{Cite journal|issue=39|ref=Durand|last=Durand|first=Sylvain|year=1996|title=Sailor Moon: Manga vs Animation|journal=Protoculture Addicts}} * {{cite journal|ref=Grigsby|last=Grigsby|first= Mary |year=1998|title=Sailormoon: ''Manga (Comics)'' and ''Anime (Cartoon)'' Superheroine Meets Barbie: Global Entertainment Commodity Comes to the United States|journal=[[The Journal of Popular Culture]]|volume=32|issue=1|doi=10.1111/j.0022-3840.1998.3201_59.x|}} * {{cite journal|title=Seeing Faces, Making Races: Challenging Visual Tropes of Racial Difference|first=Terry |last=Kawashima|journal=Meridians|volume=3|issue=1 |year=2002|jstor=40338550|ref=harv}} </div> == Vanjske veze == {{Commonscat|Kategorija:Sailor Moon}} * {{imdb naslov|id=103369|naslov=Mjesečeva ratnica (1. sezona)}} * {{imdb naslov|id=0114327|naslov=Mjesečeva ratnica (cijela serija)}} * [http://www.animenfo.com/animetitle,1395,eoepvs,bishoujo_senshi.html ''Mjesečeva ratnica''] na AnimeNfo * [http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/anime.php?id=363 ''Mjesečeva ratnica''] na [[Anime News Network]] * [http://www.onemanga.com/Bishoujo_Senshi_Sailor_Moon/ Online manga] na Onemanga.com * [http://www.eternalsailormoon.org/world/germany.html German Sailor Moon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060627093500/http://eternalsailormoon.org/world/germany.html |date=2006-06-27 }} * [http://www.projectanime.com/sailormoon/ Projectanime.com] * [http://www.moon-prism.net/ Moon-prism.net] {{Anime Grand Prix}} {{Authority control}} {{Izabran}} {{TVSvijek|1992|1997}} [[Kategorija:Sailor Moon| ]] [[Kategorija:Mange]] [[Kategorija:Anime serije]] [[Kategorija:Anime filmovi]] ezqw9q1chkcp6sfkpyzytch2zmvymea 0 48367 42683132 41819356 2026-09-04T13:38:41Z Ekvatarina 270952 42683132 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biografija | ime = Jackie Joyner-Kersee | slika = Jackie joyner 2009.jpg | širina_slike = 250px | opis = | ime_po_rođenju = | datum_rođenja = {{Birth date and age|1962|3|3|df=y}} | mjesto_rođenja = | datum_smrti = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | mjesto_smrti = | prebivalište = | državljanstvo = | zanimanje = | roditelji = }} '''Džeki Džojner-Kersi''' rođena kao Džeklin Džojner (Jacqueline Joyner u [[Istočni Sent Luis]], [[Illinois|Ilinois]], [[3. 3.]] [[1962]].), je [[sjedinjene Američke Države|američka]] [[Atletika|atletičarka]], trostruki osvajač zlatne [[Olimpijske igre|olimpijske medalje]]. Džojner-Kersi je prva žena u istoriji koja je u disciplini sedmoboja ostvarila više od 7000 bodova, te je i danas (jun [[2007]].. godine) važeći njen [[svetski rekordi u atletici|svetski rekord]] od 7.291 bod. Taj je rekord ostvarila tokom takmičenja na [[Olimpijada 1988|Olimpijskim igrama u Seulu 1988. godine]] gde je osim pobede u sedmoboju osvojila zlato i u disciplini [[skok udalj]]. Iako je za takmičarke u sedmoboju po prirodi te discipline važno da imaju odlične rezultate u više disciplina, Džojner-Kersi se isticala po tome da je u njih nekoliko spadala u sam svetski vrh te se komotno mogla takmičiti sa 'specijalistima' tih disciplina. Uz već pomenuti skok udalj briljirala je u disciplinama 100 m prepone te [[Trka na 200 m|200 m]]. I u ostalim disciplinama je bila dovoljno dobra, pa je na taj način potpuno dominirala sedmobojem u godinama svog aktivnog bavljenja atletikom. Tokom cele karijere borila se s [[astma|astmom]], te je posle mnogih takmičenja završavala i u bolnici na oporavku. Njena cela porodica je potpuno bila posvećena atletici: suprug [[Bob Kersi]] joj je bio trener, brat [[Al Džojner]] je olimpijski pobednik u troskoku, a Alova supruga je bila legendarna sprinterka [[Florence Griffith-Joyner|Florens Grifit Džojner]], višestruka olimpijska pobednica i svetska rekorderka. == Rezultati i medalje == === Olimpijske igre === * [[Olimpijada 1984|Los Anđeles 1984.]] srebro - [[sedmoboj]] 6.385 * [[Olimpijada 1988|Seul 1988.]] zlato - sedmoboj 7.291 '''SR''' <br />zlato - skok udalj 7,40 '''OR''' * [[Letnje olimpijske igre 1992.|Barselona 1992.]] zlato - sedmoboj - 7.044 <br />bronza - skok udalj 7,07 * [[Olimpijada 1996|Atlanta 1996.]] bronza - skok udalj 7,00 === [[Svjetsko prvenstvo u atletici|Svetska prvenstva]] === * [[Svetsko prvenstvo u atletici 1987.|Rim 1987.]] zlato - sedmoboj 7.228 <br />zlato - skok udalj 7,36 * [[Svetsko prvenstvo u atletici 1991.|Tokio 1991.]] zlato - skok udalj 7,32 * [[Svetsko prvenstvo u atletici 1993|Štutgart 1993.]] zlato - sedmoboj 6.837 == Ostalo == 10. Finale IAAF Gran pri Pariz 1994.<br /> zlato -skok udalj 7,21 == Svetski rekord == sedmoboj [[Olimpijada 1988|Seul 1988.]] [[24. 9.]] [[1988]]. * '''7291''', 12.69s ''(100 m pre.)'', 1.86 m ''(vis)'', 15.80 m ''(kugla)'', 22.56s ''(200 m)'', 7.27 m ''(dalj)'', 45.66 m ''(koplje)'', 2:08.51 ''(800 m)'' (još važi 15.jun 2007) == Lični rekordi == * 200 m 22,30 , [[Indijanopolis]] [[15.jul]] [[1970]]. * 800 m 2:14,49, [[Stuttgart|Štutgart]] [[17. 8.]] [[1993]]. * 100 m prepone 12,61, [[San Hoze]] [[28. 5.]] [[1988]]. * 400 m prepone 56,70, [[New York|Njujork]] [[22. 5.]] [[1993]]. * ckok uvis 1,91, [[Tokijo|Tokio]] [[26. 8.]] [[1991]]. * skok udalj u dvorani 7,49, [[Sestriere]] [[31. 7.]] [[1994]]. * skok udalj 7,49, [[New York|Njujork]] [[22. 5.]] [[1994]]. * kugla 15,30, [[Tokijo|Tokio]] [[26. 8.]] [[1991]]. * sedmoboj 7291 SR, Seul [[24. 9.]] [[1988]]. == Vanjske veze == {{Commonscat|Jackie Joyner-Kersee}} * [http://www.iaaf.org/athletes/athlete=62683/BioPopUp.html IAAF-portret] {{Svjetski atletičari godine}} {{IAAF-ova Kuća slavnih}} {{Lifetime|1962|ŽIVO|Joyner Kersee, Jackie}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Američki atletičari]] [[Kategorija:Osvajači olimpijskih medalja u atletici]] puvukixt23zj5rx6zlqkz3fwcymk9y9 0 48392 42683150 41819235 2026-09-04T14:16:11Z Ekvatarina 270952 42683150 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biografija | ime = Irina Privalova | slika = Irina Privalova, January 2020-1.jpg | širina_slike = 250px | opis = | ime_po_rođenju = | datum_rođenja = {{Birth date and age|1968|11|22|df=y}} | mjesto_rođenja = | datum_smrti = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | mjesto_smrti = | prebivalište = | državljanstvo = | zanimanje = | roditelji = }} '''Irina Privalova''' rođena kao '''Irina Anatoljevna Sergejeva''' ({{jez-rus| Ирина Анатольевна Привалова, Сергеева}}), [[22. 11.]] [[1968]].([[Malakhova]], [[Rusija]]) je [[Rusija|ruska]] [[Atletika|atletičarka]], višestruki osvajač [[Olimpijske igre|olimpijskih medalja]]. Karijeru je započela kao sprinterka, takmičeći se uglavnom u [[Trka na 100 metara|trkama na 100]] i [[Trka na 200 metara|200 m]]. U tim je disciplinama postizala vrhunske rezultate, je te bila višestruka evropska prvakinja i višestruki osvojač medalja na svetskim prvenstvima. Pored toga je bila i svetska prvakinja u štafeti. U kasnijoj fazi karijere odlučila se za promenu disciplina, i to veoma uspešno, jer je na [[Olimpijada 2000|Olimpijskim igrama u Sidneju 2000.]] godine uzela zlato u trci 400 m prepone, te bronzu u štafeti 4x400 m. U karijeri je Privalova bila vrlo uspešna i na takmičenjima u dvorani, jer je bila svetska prvakinja u dvorani na 60 m, 200 m i 400 m. Uz to je još uvek ([[2007]]. godina) aktuelna svetska rekorderka na deonici 50 m u dvorani (5,96 s) i 60 m u dvorani (6.92 s). == Rezultati i medalje == === Olimpijske igre === * [[Letnje olimpijske igre 1992.|Barselona 1992.]] ** bronza na 100 m 10,84 s ** srebro u štafeti 4x100 m (Olga Bogoslovskaja, Galina Malčugina, Marina Tradenkova, '''Irina Privalova''') 42,16 s * [[Olimpijada 2000|Sidnej 2000.]] ** zlato na 400 m prepone 53,02 s ** bronza u štafeti 4x 400 m (Julija Sotnikova, Svetlana Gončarenko, Olga Kotljarova, Irina Privalova) 3:23,46 s === Svetsko prvenstvo u atletici === * [[Svetsko prvenstvo u atletici 1991.|Tokio 1991.]] ** srebro u štafeti 4x100 m (Natalija Kotvun, Galina Malčugina, Jelena Vinogradova, '''Irina Privalova''') 42,20 s * [[Svetsko prvenstvo u atletici 1993.|Štutgart 1993.]] ** zlato u štafeti 4x100 m (Olga Bogoslovskaja, Galina Malčugina, Natalija Voronova-Pomoriščnikova, '''Irina Privalova''') 41,49 s '''SR''' ** bronza na 200 m 22,13 s ** srebro u štafeti 4x400 m ( Jelena Ruzina, Tatjana Aleksejeva, Margarita Ponomarjova-Khromova, '''Irina Privalova''') 3:18,38 s * [[Svetsko prvenstvo u atletici 1995.|Geteburg 1995.]] ** bronza na 100 m 10,96 s ** srebro na 200 m 22,12 s === Svetsko prvenstvo u atletici u dvorani === * [[Svetsko prvenstvo u atletici u dvorani 1993.|Toronto .1993]] ** zlato na 200 m 22,15 s '''SR''' ** srebro na 60 m 6,97 s * [[Svetsko prvenstvo u atletivi u dvorani 1995|Barselona 1995.]] ** zlato na 400 m 50,23 '''SR''' === Evropsko prvenstvo u atletici === * [[Evropsko prvenstvo u atletici 1994.|Helsinki 1994.]] ** zlato na 100 m 11,02 ** zlato na 200 m 22,32 ** srebro na 4x100 m 42,96 * [[Evropsko prvenstvo u atletici 1998.|Budimpešta 1998.]] ** zlato na 200 m 22,62 ** srebro na 100 m 10,83 ** bronza u štafeti 4x100 m 42,73 === Svetski rekordi === (stanje februar 2007) * [[1995]]. Madrid svetski rekord u dvorani na 50 m 5,96 s * [[1993]]. Madrid svetski rekord u dvorani na 60 m 6,92 s * [[1995]]. Madrid svetski rekord u dvorani na 60 m 6,92 s === Evropski rekordi === * [[1995]] Lievin evropski rekord u dvorani na 200 m 22,10 s {{Evropski atletičari godine}} {{Lifetime|1968|ŽIVO|Privalova, Irina}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Ruski atletičari]] [[Kategorija:Osvajači olimpijskih medalja u atletici]] 1sh3xzju9h5db6bxwefjrq1c1l37u6y 0 70063 42683304 42682310 2026-09-05T09:00:54Z Aca 108187 Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-47377-93|~2026-47377-93]] ([[User talk:~2026-47377-93|talk]]): Jeste, sigurno (TwinkleGlobal) 42683304 wikitext text/x-wiki '''''Bre''''', '''''be''''', '''''re''''', '''''more''''' (i ostale varijante) je čest [[uzvik]] istočnih krajeva, nepoznat [[čakavski|čakavskom]] i [[kajkavski|kajkavskom]]. U narodnim pesmama i pripovetkama 17. i 18. veka pojavljuje se u oblicima ''bri'' i ''bro''. Reč je [[balkanizam]] [[grčki jezik|grčkog]] porekla: [[vokativ]] μορέ od μορόϛ, μῶροϛ – "''luda''", skraćeno u ''bre''. Koristi se u [[bugarski jezik|bugarskom]], [[rumunski jezik|rumunskom]], [[arbanaški jezik|arbanaškom]] (''bre''), [[novogrčki jezik|novogrčkom]] (''μπρέ, βρέ μορέ'') i u [[Rumelija|rumelijskim]] [[narečje|narečjima]] [[turski jezik|turskog jezika]]. Odatle "nabrekivati", "nabrekujem": "osijecati se na nekoga vičući mu bre" ([[Vuk Stefanović Karadžić|Vuk]]). == Izvori == * Petar Skok: Etimologijski rječnik hrvatskoga ili srpskoga jezika, tom I, Zagreb 1971. {{DEFAULTSORT:Bre}} [[Kategorija:Srpskohrvatski jezik]] cp5yjrlhml5tvkuoak3rcgo72u5v5bv 0 76969 42683309 42644653 2026-09-05T09:22:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683309 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Serbia in the Yugoslav Wars.png|thumb|right|250px|Teritorije Republike Hrvatske i Bosne i Herzegovine pod kontrolom srpskih snaga.]] '''Istorija Srbije u jugoslovenskim ratovima''' obuhvata period [[istorija Srbije|istorije Srbije]] od deset godina, koji je započeo ratovima u [[rat u Sloveniji|u Sloveniji]] i [[rat u Hrvatskoj|Hrvatskoj]] [[1991]]. godine, a završio sa [[kosovski rat|kosovskim ratom]] [[1999]], odnosno [[Preševski konflikt|preševskim konfliktom]] [[2001]]. godine. Srbija je na samom početku tih događaja bila deo [[SFRJ|bivše]], odnosno [[Krnja Jugoslavija|krnje Jugoslavije]], a od 1992. do 2003. novostvorene [[Savezna Republika Jugoslavija|Savezne Republike Jugoslavije]]. Sama teritorija Srbije — uz izuzetak nekoliko artiljerijskih i minobacačkih napada na pogranična mjesta i gradove 1991. i 1993. godine — praktično je ostala pošteđena ratnih dejstava sve do početka [[Kosovski rat|kosovskog rata]], odnosno [[Operacija Saveznička sila|bombardovanja od strane NATO-pakta]] 1999. godine. Međutim, Srbija je od samog početka sudelovala u ratovima u Hrvatskoj i BiH, prvo preko srpskih rezervista, regruta i oficira koji su služili [[JNA]], zatim preko raznih dobrovoljačkih i paravojnih formacija, odnosno vojne, logističke, obavještajne i tehničke podrške davane oružanim formacijama samoproglašenih [[Srbi|srpskih]] entiteta u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] i [[BiH]] — [[Republika Srpska|Republike Srpske]] i [[Republika Srpska Krajina|Republike Srpske Krajine]]. {{Istorija Srbije}} Cilj Hrvatske i Bosne i Hercegovine bio je sticanje neovisnosti, dok su [[JNA]], srpski pobunjenici i paravojne formacije — pod organizacijom i komandom predsjednika Srbije [[Slobodan Milošević|Slobodana Miloševića]]<ref name="Britannica">{{cite web | url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/202210/fascism/219400/Serbia | title = Fascism (politics) - Serbia | author = Robert Soucy | publisher = Encyclopaedia Britannica | Accessdate = 23.7.2011}}</ref><ref name="hrw1">{{cite news|title=Weighing the Evidence - Lessons learned from the Slobodan Milošević Trial|url=http://www.hrw.org/en/node/11081/section/5|publisher=[[Human Rights Watch]]|date = 13. 12. 2006.|accessdate=23.7.2011}}</ref> — imale cilj zadržati ta područja pod kontrolom Beograda provođenjem "[[etničko čišćenje|etničkog čišćenja]]" nesrpskog stanovništva, u prvom redu [[Bošnjaci|Bošnjaka]] i [[Hrvati|Hrvata]] i posljedično stvoriti dvije nove srpske države na teritorijama dvaju osamostaljenih republika. Podrška secesionizmu bosanskohercegovačkih i hrvatskih Srba je bila zvanična politika vlasti Srbije pod čijom dominacijom se nalazio i [[SRJ|savezni aparat]]. Za svoj konačan cilj u slučaju [[Raspad SFRJ|disolucije savezne države]], Milošević i njegovi saveznici su postavili stvaranje [[Velika Srbija|jedinstvene, nacionalno homogene srpske države]] na razvalinama Jugoslavije, koja bi obuhvatila teritorije [[Srbija|Srbije]], [[Crna Gora|Crne Gore]], [[Republika Srpska Krajina|Republike Srpske Krajine]] i [[Republika Srpska|Republike Srpske]].<ref>[http://www.e-novine.com/feljton/36155-Genocid-moe-pone.html Mediji i rat: Kako je “Politika” izveštavala 1992. godine (2)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130606110330/http://www.e-novine.com/feljton/36155-Genocid-moe-pone.html |date=2013-06-06 }} Politika 27. marta 1992: ''Poslanici su aplauzom potvrdili pravno zaokruženje četvrte republike na tlu treće Jugoslavije''.</ref><ref>Decision of the ICTY Appeals Chamber; 18 April 2002; Reasons for the Decision on Prosecution Interlocutory Appeal from Refusal to Order Joinder; Paragraph 8</ref> Još od 1992. godine, Srbija pod Miloševićevom vlašću smatrala se u međunarodnoj, a pogotovo zapadnoj, javnosti odgovornom za pokretanje i dalje vođenje ratova, odnosno u okviru njih izvršenih [[Ratni zločini|ratnih zločina]] i [[Zločin protiv čovječnosti|zločina protiv čovječnosti]], a što je dovelo do [[Međunarodne sankcije protiv SR Jugoslavije|međunarodnih sankcija]] [[UN]] u periodu 1992-1996. godine, te izolacije SRJ koja je imala dalekosežne negativne ekonomske, političke i kulturne posljedice. Iako je Srbija uporno pokušavala da dokaže da nije bila u ratu, nekadašnji načelnik Generalštaba Vojske Jugoslavije (VJ), general [[Momčilo Perišić]] je [[2011]]. godine osuđen na 27 godina zatvora zbog granatiranja [[Sarajevo|Sarajeva]] i napada na [[Zagreb]].<ref name="Perišiću 27 godina zatvora">{{Cite web |title=Perišiću 27 godina zatvora |url=http://www.e-novine.com/srbija/vesti/50595-Periiu-godina-zatvora.html |access-date=2011-09-07 |archive-date=2015-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923224054/http://www.e-novine.com/srbija/vesti/50595-Periiu-godina-zatvora.html }}</ref> Za ulogu Srbije u [[Ratovi u bivšoj Jugoslaviji|ratovima u bivšoj Jugoslaviji]], u delu javnosti u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] i [[BiH|Bosni i Hercegovini]] upotrebljava se termin ''velikosrpska agresija''. == Pozadina == {{Glavni članak|Raspad SFRJ|Velika Srbija|Uloga srpskih medija u jugoslovenskim ratovima}} {{izdvojeni citat|O sudbini Jugoslavije imaju pravo da odlučuju samo narodi te Jugoslavije, jer Jugoslaviju nisu stvorile republike nego narodi (…) Što se tiče srpskog naroda, on želi da živi u jednoj državi. Zato je svaka podela na više država, koja bi odvojila delove srpskog naroda koji žive u okviru više suverenih država, po našem mišljenju neprihvatljiva, odnosno – da budem precizniji – na to ne može ni da se pomišlja.<ref>[https://www.portalnovosti.com/svi-srbi-u-jednoj-drzavi Boris Dežulović: Svi Srbi u jednoj državi]</ref><ref name="icty.org">https://www.icty.org/x/cases/slobodan_milosevic/prosexp/bcs/rep-srb-foot.htm</ref>|Predsednik [[Republika Srbija|Republike Srbije]] [[Slobodan Milošević]] o želji srpskog naroda da živi u jedinstvenoj državi (“Danas”, 15. januar 1991)}} {{izdvojeni citat|Naš stav je savršeno jasan. Mi se zalažemo za obnovu srpske države na Balkanu, države koja će ujediniti sve srpske zemlje: današnju srpsku federalnu jedinicu, srpsku Makedoniju, srpsku Crnu Goru, srpsku Bosnu i srpsku Hercegovinu, srpski Dubrovnik, srpsku Dalmaciju, srpsku Liku, srpski Kordun, srpsku Slavoniju i srpsku Baranju.<ref name="icty.org">https://www.icty.org/x/cases/slobodan_milosevic/prosexp/bcs/rep-srb-foot.htm</ref><ref>[https://www.icty.org/x/cases/slobodan_milosevic/prosexp/bcs/rep-srb-main.htm#_ftnref28 Politička propaganda i projekt “Svi Srbi u jednoj državi”: posledice instrumentalizacije medija za ultranacionalističke svrhe]</ref>|[[Vojislav Šešelj]], predsjednik [[Srpska radikalna stranka|Srpskog četničkog pokreta]] o [[Velika Srbija|Velikoj Srbiji]] u intervjuu časopisu “Tribuna”, 1. oktobar 1990.}} {{izdvojeni citat|U novoj jugoslovenskoj državi biće najmanje tri federalne jedinice: Srbija, Crna Gora i ujedinjena bosanskohercegovačka i kninska oblast. Ako bosanski muslimani žele da ostanu u novoj jugoslovenskoj državi, moći će da ostanu. Ako budu hteli da se otcepe, moraju znati da će ... država bosanskih muslimana biti sa svih strana okružena srpskom teritorijom.<ref name="Malcolm"/>|Potpredsjednik stranke [[Mihajlo Marković]] na kongresu [[Socijalistička partija Srbije|Socijalističke partije Srbije]] 9. listopada 1991. u Peći.}} {{izdvojeni citat|Ili federacija po meri Srbije i Srba, ili Srbija kao nacionalna država na teritorijama gde Srbi žive.<ref>Sima Ćirković, Srbi među evropskim narodima, Equilibrium, Beograd, 2007, str. 297.</ref><ref>[https://www.yuhistorija.com/serbian/jug_druga_txt01c1.html Milivoj Bešlin — Reforma jugоslоvеnske fеdеrаciјe i Srbija: dekonstrukcija centralističke paradigme i formulisanje alternativa]</ref>|Akademik [[Sima Ćirković]] o srpskom nacionalnom programu}} Polovinom 1980-ih [[Srpska akademija nauka i umetnosti]] donosi [[Memorandum SANU]], koji iznosi stanovište da su Srbi diskriminisani u Jugoslaviji i da se nad njima vrši [[genocid]] od strane [[Albanci|Albanaca]] na [[Kosovo|Kosovu]]. Na jednom mjestu u tekstu Memoranduma eksplicitno je navedeno: „Srpskom narodu je nametnuto osećanje istorijske krivice, a jedino on nije rešio nacionalno pitanje, niti je dobio državu kao ostale nacije... Uspostavljanje punog nacionalnog i kulturnog integriteta srpskog naroda, nezavisno od toga u kojoj se republici ili pokrajini nalazio, njegovo je istorijsko i demokratsko pravo.“<ref>[https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BC_%D0%A1%D0%90%D0%9D%D0%A3 Tekst Memoranduma SANU na srpskom jeziku]</ref> Nakon toga dolazi do bujanja srpskog nacionalizma i talasa organizovanih protesta Srba i Crnogoraca širom zemlje. Pod pritiskom [[Antibirokratska revolucija|demonstracija]], dolazi do rušenja vlasti [[SAP Vojvodina|SAP Vojvodine]], [[SAP Kosovo|SAP Kosova]] i [[Socijalistička Republika Crna Gora|SR Crne Gore]], i njihove smjene ljudima odanim Slobodanu Miloševiću. Time je Srbija stekla kontrolu nad 4 od 8 glasova u [[Predsedništvo SFRJ|federalnom predsedništvu]] i kontrolu nad [[Savez komunista Jugoslavije|Savezom komunista Jugoslavije]],<ref name="UN">{{Cite web |title=Izveštaj Ujedinjenih nacija |url=http://www.ess.uwe.ac.uk/comexpert/ANX/IV.htm |access-date=2010-03-24 |archivedate=2012-05-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120504142243/http://www.ess.uwe.ac.uk/comexpert/ANX/IV.htm |deadurl=yes }}</ref> što joj je omogućilo prevlast u saveznim organima vlasti.<ref name="Antibirokratska revolucija">{{Cite web |title=Olivera Milosavljević, Antibirokratska revolucija 1987-1989. godine |url=http://www.cpi.hr/download/links/hr/7292.pdf |access-date=2010-03-24 |archivedate=2012-03-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120307195830/http://www.cpi.hr/download/links/hr/7292.pdf |deadurl=yes }}</ref> Velikosrpski nacionalisti označili su [[Stvaranje Jugoslavije|stvaranje Jugoslavije]] najvećom greškom srpske elite. Smatrali su da bi bilo bolje da su se srpski političari okoristili povoljnim istorijskim okolnostima u periodu nakon [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] te stvorili [[Velika Srbija|Veliku Srbiju]].<ref name="Srbija i Srednja Evropa">[http://www.pescanik.info/content/view/940/85/ Srbija i Srednja Evropa: Jedna propuštena prilika - tragedija Srbije]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Tokom [[Ratovi u bivšoj Jugoslaviji|ratova u bivšoj Jugoslaviji]] 90-ih godina 20. veka, srpski političari zastupali su ujedinjenje Srba putem revizije granica, nasuprot nastojanjima međunarodne zajednice za očuvanjem postojećih granica jugoslovenskih republika. Ideju Velike Srbije zastupale su najveće srpske političke stranke tog perioda (uključujući [[SPS]], [[SRS]], [[Stranka srpskog jedinstva|SSJ]] i [[SPO]]).<ref name="UN" /><ref name="Klemenčić">{{Cite web |url=http://hrcak.srce.hr/file/51762 |title=Mladen Klemenčić, Velikosrpska teritorijalna posezanja |access-date=2010-03-24 |archive-date=2011-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110921052438/http://hrcak.srce.hr/file/51762 |url-status=dead }}</ref> === Metode izazivanja rata === {{POV}} Britanski povjesničar i novinar [[Noel Malcolm]] analizira metode koje je Srbija upotrebila radi izazivanja rata u Hrvatskoj, te kasnije u Bosni i Hercegovini. On smatra da su u Hrvatskoj su upotrijebljene tri metode, jedna opća i dvije posebne. Opća je metoda bila da se srpsko pučanstvo podbuni neprekidnim [[Uloga srpskih medija u jugoslovenskim ratovima|bombardiranjem dezinformacijama i izazivanjem straha preko javnih glasila]] i lokalnih političara. Svaki loš potez Tuđmanove vlasti (npr. naredba da se skinu imena ulica ispisana ćirilicom) prikazan je kao akt "ustaškog" terora. Druga je metoda standardna i može se naći u svim priručnicima o [[Gerilsko ratovanje|gerilskom ratovanju]]: to je tehnika "kompromitiranja cijelog sela" kojom su se služili [[francuski pokret otpora]], [[Vijetkong]] i nebrojeni drugi gerilski pokreti. Ta tehnika predviđa izazivanje incidenata — npr. [[Sukob u Borovom Selu|oružani napad na autobus pun hrvatskih policajaca]] — kako bi se izazvale oštre sankcije ili odmazda, pa se onda oružje podijeli [[seljaci]]ma i kaže im se da ce ih [[policija]] sve skupa napasti. Kad naoružana policija stigne, nije teško zametnuti oružani sukob, i najednom je cijelo selo, koje je do tada bilo neutralno, na strani pobunjenika. Treća je metoda jednostavan i sasvim proziran trik: izazovu se ozbiljni incidenti, a onda se zamoli [[vojska]] da intervenira kao nepristran arbitar, kad je već potpuno jasno da je vojska ([[JNA]]) odana [[Beograd]]u, te da je na strani Miloševića i Srba.<ref name="Malcolm">[http://utickibosnjaci.com/video/media/document/393.pdf Povijest Bosne - Noel Malcolm]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Noel Malcolm se trenutno nalazi na čelu Odbora povjerenika [[Bosanski institut|Bosanskog instituta]] u [[London]]u, a služi i kao predsjednik [[Anglo-albansko udruženje|Anglo-albanskog udruženja]]. Pisac i akademik [[Srpska akademija nauka i umetnosti|SANU]] [[Dobrica Ćosić]], ideolog [[Srpski nacionalizam|srpskog nacionalizma]] te prvi predsjednik [[Savezna Republika Jugoslavija|Savezne Republike Jugoslavije]] od 1992. do 1993. godine, najavljuje u januaru 1991. nasilni scenarij, za slučaj da dođe do „otcepljenja“ Hrvatske i Slovenije: {{izdvojeni citat|Srbija nema razloga i pravo da sprečava Hrvate i Slovence da se otcepe, ali samo na svojim etničkim teritorijama. Ako to čine aneksijom srpskih etničkih teritorija, biće zavojevači i izazivači rata. Srpski narod danas ima sve razloge da živi u jednoj državi.<ref>Tamara Kaliterna, Ponavljači lažne istorije — Izbor iz novinskih tekstova 1990–2013, Cenzura/Žene u crnom, Novi Sad–Beograd, 2013, str. 128.</ref>|[[Dobrica Ćosić]]}} === Naoružavanje Srba === [[Datoteka:SAO BIH 1991 1992.png|thumb|200px|"[[Srpska autonomna oblast|Srpske autonomne oblasti]]" 1991. i 1992. godine, nastale u pobuni protiv vlasti Bosne i Hercegovine.]] [[JNA]] je ilegalno naoružavala srpske pobunjenike u drugim republikama. Veliku zabrinutost je izazvao podatak iznesen u srpnju [[1991]]. da se redovito [[Plan RAM|potajno dostavlja oružje bosanskim Srbima]] prema dogovoru Miloševića, srpskog ministra unutarnjih poslova Mihalja Kertesa i vode bosanske SDS Radovana Karadžića.<ref>Sabrina Ramet, ''Nationalism and Federalism'', str. 259.</ref> Taj je podatak potvrdio predsjednik savezne vlade na odlasku, [[Ante Marković]], objavivši sadržaj snimljenog telefonskog razgovora u kojem je Milošević obavijestio Karadžića da ce mu sljedecu pošiljku oružja predati general Nikola Uzelac, komandant garnizona [[JNA]] u Banjoj Luci.<ref>Mazower, ''War in Bosnia'', str. 4.</ref> Do kraja 1991. godine Srbi u Bosni i Hercegovini, pre svega pristalice [[Srpska demokratska stranka (BiH)|SDS]]-a, već su bili "naoružani do zuba".<ref name="Malcolm"/> === Srpske autonomne oblasti === "[[Srpska autonomna oblast]]" (skraćeno SAO) je naziv za srpske paradržavne tvorevine u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] i [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovinu]], u toku procesa raspadanja [[Jugoslavija|Jugoslavije]]. Iza osnivanja SAO-a stajala je [[Srpska demokratska stranka]] i režim u [[Beograd]]u. U Hrvatskoj je krajem 1990. godine osnovana [[SAO Krajina]], da bi početkom 1991. bile osnovane još [[SAO Zapadna Slavonija]] i [[SAO Istočna Slavonija, Baranja i Zapadni Srem]]. Sve SAO u Hrvatskoj su se ujedinile u [[Republika Srpska Krajina|Republiku Srpsku Krajinu]]. Na isti način su tokom septembra [[1991]]. godine i u BiH oformljene srpske autonomne oblasti, i to [[Autonomna regija Krajina]], [[SAO Semberija]], [[SAO Romanija]] i [[SAO Hercegovina]], koje su se 9. januara 1992. godine ujedinile u [[Republika Srpska|Srpsku Republiku Bosnu i Hercegovinu]]. [[Mihailo Marković]], redovni član [[Srpska akademija nauka i umetnosti|SANU]] i potpredsednik [[Socijalistička partija Srbije|Socijalističke partije Srbije]], odgovarajući na pitanje o mogućnosti i legitimnosti novih razgraničenja unutar Jugoslavije i istorijskoj legitimnosti i utemeljenosti „SAO Krajine, Slavonije, Baranje i zapadnog Srema“, u intervjuu “[[Politika (novine)|Politici]]” od 31. avgusta 1991. kazati će sljedeće: „Postojeće unutrašnje granice u Jugoslaviji mogu biti legitimne samo ako su zasnovane na etničkim i istorijskim temeljima. Krajina, istočna Slavonija, Baranja i zapadni Srem ne mogu pripadati Hrvatskoj ni po jednom, ni po drugom kriterijumu... Narodi koji to žele otići će, oni koji to ne žele ostaće u Jugoslaviji. Jugoslavija mora utvrditi svoju novu državnu granicu — jer u ovom trenutku mi smo valjda jedina država na svetu koja na velikom delu svog prostora nema državnu granicu. Ta nova državna granica mora u Hrvatskoj ići linijom razgraničenja srpskog i hrvatskog naroda...“ Objašnjavajući „srpsko jugoslovenstvo“, Marković kaže da „ono ostaje naše opredeljenje, a oni koji se i dalje zalažu za jugoslovenstvo sa Hrvatima i Slovencima su ljudi ‛smanjenih sposobnosti’ da uče iz iskustva“, odnosno „neinteligentni“.<ref>Tamara Kaliterna, Ponavljači lažne istorije — Izbor iz novinskih tekstova 1990–2013, Cenzura/Žene u crnom, Novi Sad–Beograd, 2013, str. 34.</ref> U rujnu 1991. godine, "Srpske autonomne oblasti", kojih je tad u BiH bilo četiri, zatražile su od [[JNA]] da ih, nakon niza lokalnih incidenata i puškaranja, "zaštiti", iako su one, zahvaljujuci pomoći JNA, već bile izvanredno dobro naoružane. JNA je odmah stupila u akciju: jedna kolona od stotinu vozila krenula je u zapadnu Hercegovinu, druga se kolona zaputila u centar za vezu u Nevesinju, a 5000 vojnika upućeno je iz Sarajeva u Hercegovinu. Do kraja mjeseca rujna, ove su postrojbe uspostavile "granice" "Srpske autonomne oblasti (SAO) Hercegovine".<ref name="Malcolm"/> == Uloga Srbije u jugoslovenskim ratovima == {{main|Jugoslovenski ratovi|Udruženi zločinački poduhvat}} [[Datoteka:Former Yugoslavia 1991-1995.svg|thumb|250px|Teritorije [[Republika Hrvatska|Republike Hrvatske]] i [[Republika Bosna i Hercegovina|Republike Bosne i Hercegovine]] pod okupacijom srpskih snaga [[1991]]-[[1995]].]] {{izdvojeni citat|Vojska Jugoslavije je obezbeđivala logističku pomoć širokih razmera VRS i SVK. Logistička pomoć obuhvatala je naročito velike količine pešadijske i artiljerijske municije, gorivo, rezervne delove, obuku i stručnu pomoć.<ref>[http://www.e-novine.com/srbija/srbija-tema/50865-Srbija-rukovodila-ratom-Bosni.html Srbija rukovodila ratom u Bosni]</ref>|Iz presude načelniku generalštaba VJ [[Momčilo Perišić|Momčilu Perišiću]]}} U vrijeme raspada jugoslovenke federacije, političko rukovodstvo Srbije i vojno rukovodstvo JNA smatrali su da je JNA „vojsk[a] onih koji žele da ostanu u Jugoslaviji, a najmanje je: Srbija, srpski narod plus Crna Gora“.<ref>Borisav Jović, Poslednji dani SFRJ, 1996, str. 366-367.</ref> Na sastanku 11. jula 1991. godine [[Veljko Kadijević]], predsednik Srbije Slobodan Milošević, delegat Crne Gore [[Branko Kostić]] i delegat Srbije [[Borisav Jović]] govorili su o smeni Slovenaca i Hrvata sa čelnih pozicija u JNA jer, kako su naveli, „oni sada imaju svoje države i svoje vojske koje su u sukobu sa našom“. Kontrolu nad JNA preuzimao je Slobodan Milošević, na prvom mestu preko svog uticaja na delegate Srbije, Crne Gore, Kosova i Vojvodine u Predsedništvu SFRJ, a zatim i preko uticaja na saveznog sekretara narodne odbrane Veljka Kadijevića i načelnika Generalštaba JNA Blagoja Adžića, kao čelnih ljudi oružanih snaga.<ref>Svjedočenje Milana Babića pred MKSJ u predmetu Martić od 17. februara 2006. godine, str. 1503.</ref> Na jednom sastanku u aprilu 1990, general Kadijević je upoznao Borisava Jovića sa planovima da se “[[Savezno izvršno vijeće|SIV]] [tj. federalna vlada — prim.] mora staviti pod kontrolu Predsedništva [SFRJ]”, kao i da je JNA pripremila planove “u svim kritičnim delovima zemlje, pre svega u Hrvatskoj i Sloveniji”, čime je “osigurano da u najkraćem roku mogu sve da stave pod svoju kontrolu”. General Kadijević je zaključio da je svjestan da za to “ne mogu imati celo Predsedništvo, ali možemo imati većinu”.<ref>Borisav Jović, Poslednji dani SFRJ, 1996, str. 142.</ref><ref>[https://pescanik.net/raspad-jugoslavije-i-2/ Srđa Popović: Raspad Jugoslavije (I)]</ref> 16. marta 1991. godine, na sastanku koji je održao sa predsednicima skupština opština Republike Srbije, Milošević otvoreno prijeti nasiljem onim republikama SFRJ koje žele napustiti jugoslovensku federaciju: {{izdvojeni citat|Ovde je u pitanju raspad Jugoslavije. Tendencija je da se ona razbije na više samostalnih država na bazi interesa rukovodstava pojedinih republika... Na pitanjima interesa Srbije i srpskog naroda, očekujem da neće biti stranačkih sukoba... Mi moramo obezbediti jedinstvo ako želimo da kao najveća i najbrojnija republika diktiramo dalji tok događaja. To su pitanja granica, suštinska državna pitanja. A granice kao što znate, uvek diktiraju jaki, nikad ne diktiraju slabi. Prema tome, osnovno je da moramo biti jaki. Da bismo bili jaki, moramo biti jedinstveni na ovim našim nacionalnim interesima, a sve ove druge naše razne razmirice i razlike možemo da ostavimo za posle, kada rešimo ova osnovna i suštinska pitanja naših nacionalnih interesa... Mi zbog toga, a i zbog opasnosti da, kada su se drugi naoružali, i mi bili dugo vremena goloruki, moramo podići stepen naše borbene gotovosti. Ja sam naredio mobilizaciju rezervnog sastava milicije. Dalje, angažovanje u formiranju novih snaga milicije, a Vlada je dobila zadatak da pripremi odgovarajuće formacije koje će nas učiniti u svakom slučaju bezbednim, odnosno učiniti sposobnim da branimo interese naše republike, srpskog naroda izvan Srbije... '''Ako treba da se tučemo, bogami ćemo da se tučemo. A nadam se da neće biti toliko ludi da se sa nama tuku. Jer ako ne umemo dobro da radimo i privređujemo, bar ćemo znati dobro da se tučemo'''.<ref>[https://pescanik.net/raspad-jugoslavije-i-2/ Srđa Popović: Raspad Jugoslavije (I)]</ref><ref>[https://vreme.com/vreme/dokumenti-ako-ne-umemo-dobro-da-radimo-bar-cemo-znati-dobro-da-se-tucemo/ Dokumenti: Ako ne umemo dobro da radimo, bar ćemo znati dobro da se tučemo („Vreme“, br. 25, 15. IV 1991.)]</ref>|Izvodi iz stenografskih beležaka sa sastanka predsednika Republike Slobodana Miloševića i potpredsednika Narodne skupštine Republike Srbije sa predsednicima skupština opština Republike Srbije, 16. mart 1991. godine}} U oktobru 1991. godine Predsedništvo SFRJ se svelo na četiri člana (tzv. krnje Predsedništvo), jer su se iz tog tela povukli delegati Slovenije, Hrvatske, BiH i Makedonije. Od tada, u „krnjem Predsedništvu“ ostali su – Borisav Jović kao delegat Srbije, Branko Kostić iz Crne Gore, [[Jugoslav Kostić]] iz AP Vojvodine i [[Sejdo Bajramović]] iz AP Kosova. Oni su se skoro svakodnevno sastajali sa predsednicima Crne Gore i Srbije, [[Momir Bulatović|Momirom Bulatovićem]] i Slobodanom Miloševićem, saveznim sekretarom za narodnu odbranu Veljkom Kadijevićem i načelnikom Generalštaba JNA Blagojem Adžićem. Na tim sastancima su razmatrali situaciju u SFRJ. Borisav Jović i Slobodan Milošević su Veljku Kadijeviću davali uputstva o tome na koji način da angažuje oružane snage SFRJ.<ref>[http://www.hlc-rdc.org/?p=35208 Fond za humanitarno pravo — Dosije: JNA u ratovima u Hrvatskoj i BiH]</ref> Srpska vlast negira bilo kakvu povezanost zvanične Srbije sa ratovima u Hrvatskoj i BiH. Međutim, pred Međunarodnim sudom za ratne zločine se pokušava dokazati tačna uloga i odgovornost Srbije u ovim sukobima. Bivšem načelniku generalštaba VJ Momčilu Perišiću se na teret stavlja da je bio odgovoran za materijalnu i logističku pomoć Vojsci Republike Srpske i Srpskoj vojsci Krajine; Haško tužilaštvo dalje navodi da je VJ obezbeđivala i plaćala oficirski kadar VRS i SVK, uključujući beneficije i unapređenja. Prema optužnici, ovo obezbeđivanje oficira VJ vršeno je tajno, kako bi se prikrila umešanost SRJ u sukobe u Hrvatskoj i BiH, čime su kršene rezolucije Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija.<ref name="Perišić pred tribunalom"/> Dalje se navodi da je u novembru 1993. Momčilo Perišić pri Generalštabu VJ osnovao kadrovske centre s posebnom namenom, kako bi se prikrilo obezbeđivanje i plaćanje oficira u Bosni i Hrvatskoj. Ti centri su poznati kao „30. kadrovski centar” za pripadnike VJ koji su služili u VRS i „40. kadrovski centar” za pripadnike VJ koji su služili u SVK.<ref name="Perišić pred tribunalom"/> Tužilaštvo je dokazivalo da je Perišić ostvarivao efektivnu kontrolu nad Vojskom Republike Srpske i Srpskom vojskom Krajine tako što je pružao finansijsku, logističku, kadrovsku i drugu podršku VRS i SVK i imao pravo da odlučuje o unaprjeđenjima i prestanku službe onih njihovih pripadnika koji su u redove tih vojski upućeni posredstvom 30. i 40. kadrovskog centra VJ. Prema optužnici, ove vojske bile su dio Vojske Jugoslavije na čijem je čelu tada bio general Perišić. Bivši jugoslavenski predsjednik, [[Zoran Lilić]], svjedočeći pred Tribunalom u Haagu, ispričao je da je u novembru 1993. potpisao naredbu o formiranju 30. kadrovskog centra, te da su “prosečna mesečna davanja za 30. kadrovski centar bila 1.600.000 nemačkih maraka. Od 1993. do 1997. godišnje smo plaćali oko osam miliona evra za taj centar.”<ref name="pescanik.net">[https://pescanik.net/zapisnici-vso-i/ Dženana Karup Druško: Zapisnici VSO (I)]</ref> Takođe, tužiteljstvo Tribunala u Haagu je u optužnici protiv čelnih ljudi [[Resor državne bezbednosti|Resora državne bezbednosti]] Republike Srbije, [[Jovica Stanišić|Jovice Stanišića]] i [[Franko Simatović|Franka Simatovića Frenkija]], tvrdilo da su oni kroz učešće u [[Udruženi zločinački poduhvat|udruženom zločinačkom poduhvatu]] (UZP), počinili zločine u [[SAO Krajina|Srpskoj autonomnoj oblasti Krajina]] i [[Srpska autonomna oblast Slavonija, Baranja i Zapadni Srem|Srpskoj autonomnoj oblasti Istočna Slavonija, Baranja i Zapadni Srem]] u Hrvatskoj, kao i u općinama [[Bijeljina]], [[Bosanski Šamac]], [[Doboj]], [[Sanski Most]], [[Trnovo]] i [[Zvornik]] u Bosni i Hercegovini. Zajednički cilj tog UZP-a bio je prisilno i trajno uklanjanje većine nesrba, Hrvata u Hrvatskoj, te bosanskih Muslimana i bosanskih Hrvata, s velikih područja u Hrvatskoj i Bosni i Hercegovini.  Stanišić i Simatović se, također, terete da su planirali, naredili i/ili na drugi način pomagali i podržavali planiranje, pripremu ili izvršenje krivičnih djela navedenih u optužnici. Među pojedincima koji su učestvovali u UZP-u, i time značajno doprinosili ostvarenju cilja tog poduhvata, bili su optuženi Jovica Stanišić i Franko Simatović, zatim [[Slobodan Milošević]], [[Veljko Kadijević]], [[Blagoje Adžić]], [[Ratko Mladić]], [[Radmilo Bogdanović]], [[Radovan Stojičić]], [[Mihalj Kertes]], [[Milan Martić]], [[Goran Hadžić]], [[Milan Babić]], [[Radovan Karadžić]], [[Momčilo Krajišnik]], [[Biljana Plavšić]], [[Mićo Stanišić]], [[Željko Ražnatović]], [[Vojislav Šešelj]], i drugi pripadnici srpskih snaga.<ref name="avangarda.ba">[https://avangarda.ba/post/type-1/949/Milosevic_je_bio_na_celu_UZP-a_koji_su_realizirali_Stanisic_i_Simatovic Milošević je bio na čelu UZP-a koji su realizirali Stanišić i Simatović]</ref> === Srbija u ratu u Hrvatskoj === {{main|Rat u Hrvatskoj|Republika Srpska Krajina}} {{izdvojeni citat|Između 1991. i 1995., [[Milan Martić]] je bio na položajima ministra unutarnjih poslova, ministra obrane i predsjednika samoproglašene "Srpske Autonomne Oblasti Krajina" (SAO Krajina), koja je kasnije preimenovana u "Republiku Srpsku Krajinu" (RSK). Zaključeno je da je tijekom tog razdoblja sudjelovao u [[udruženi zločinački poduhvat|udruženom zločinačkom poduhvatu]] u koji je bio uključen i [[Slobodan Milošević]], a čiji je cilj bio stvaranje ujedinjene srpske države putem počinjena široko rasprostranjene i sustavne kampanje zločina protiv nesrba koji su živjeli u područjima u [[Hrvatska|Hrvatskoj]] i [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]] koja su trebala postati dijelom takve države.<ref name="icty martic summary">{{cite web | title = Milan Martić sentenced to 35 years for crimes against humanity and war crimes | url = http://www.icty.org/sid/8870 | publisher = International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia | date = 12. 06. 2007. | accessdate = 24. 08. 2010.}}</ref>|Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju, u presudi protiv [[Milan Martić|Milana Martića]]}} U Hrvatskoj je [[1991]]. godine buknuo sukob između hrvatskih vojnih, policijskih i paravojnih snaga s jedne, te paravojnih snaga pobunjenih hrvatskih [[Srbi|Srba]], odnosno snaga [[Republika Srpska Krajina|Republike Srpske Krajine]], koje je podržavala [[Jugoslavenska narodna armija]], a kasnije [[Srbija]].<ref name="Annex IV">{{cite web| title=Final report of the United Nations Commission of Experts established pursuant to security council resolution 780 (1992), Annex IV - The policy of ethnic cleansing; Prepared by: M. Cherif Bassiouni.| publisher=[[UN]]| date=28 December 1994| url=http://www.ess.uwe.ac.uk/comexpert/anx/IV.htm| accessdate=19 March 2011| archivedate=2012-05-04| archiveurl=https://web.archive.org/web/20120504142243/http://www.ess.uwe.ac.uk/comexpert/ANX/IV.htm| deadurl=yes}}</ref> Srpske snage su zauzele 14.760&nbsp;km² ili 26% hrvatskog teritorija.<ref name="Revija-Socijalna Politika">[http://www.revija-socijalna-politika.com/ojs2/index.php/rsp/article/view/225/229 Ratne štete, izdaci za branitelje, žrtve i stradalnike rata u Republici Hrvatskoj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017170348/http://revija-socijalna-politika.com/ojs2/index.php/rsp/article/view/225/229 |date=2007-10-17 }} Revija za socijalnu politiku, Svezak 8, Br. 2 (2001), Perković. Preuzeto 2010-08-05.</ref> Jedan strani komentator je napisao u rujnu 1991: "Čini se da je strateški cilj da se povežu razni džepovi srpskih područja tako da se Hrvati izmedu njih otjeraju terorom i zastrašivanjem."<ref>Moore, "Question of all Questions", str. 38.</ref> Prema podacima tužilaštva Suda za ratne zločine na prostoru bivše Jugoslavije, u Hrvatskoj je samo 1991. godine oko 220.000 [[Hrvat]]a bilo proterano sa teritorija pod kontrolom srpskih snaga, sa područja Krajine i Istočne Slavonije.<ref name="e-novine.com">{{Cite web |title=Koliko može da traje nevinost Beograda? |url=http://www.e-novine.com/stav/48201-Koliko-moe-traje-nevinost-Beograda.html |access-date=2012-06-08 |archive-date=2011-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813122551/http://www.e-novine.com/stav/48201-Koliko-moe-traje-nevinost-Beograda.html }}</ref> Među počiniocima progona, ubistava, deportacija i prisilnog premeštanja su, prema dokazima tužilaštva, bile i jedinice koje je osnovala, obučavala, finansirala i na druge načine pomagala Državna bezbednost Srbije. Među njima su '[[arkanovci]]', '[[martićevci]]', '[[Škorpioni]]', kao i jedinica poznata pod više imena – 'frenkijevci', '[[Crvene beretke]]', 'Jedinica za antiteroristička dejstva' i '[[Jedinica za specijalne operacije]]'“.<ref name="e-novine.com"/> Pored ovih formacija, u avgustu 1991. godine u Hrvatsku je od strane SDB Srbije (tj. MUP-a Srbije, čiji je SDB bio sastavni dio) upućen i [[Dragan Vasiljković]], poznatiji kao ''Kapetan Dragan'', koji je bio angažiran na obuci specijalne jedinice MUP-a SAO Krajine.<ref name="ReferenceB">[https://avangarda.ba/post/type-1/948/Podvale_i_lazi_Srbije_Haskom_tribunalu_da_Bozovic_Mijovic_i_Legija_nisu_bili_pripadnici_Drzavne_bezbednosti Podvale i laži Srbije Haškom tribunalu da Božović, Mijović i Legija nisu bili pripadnici Državne bezbednosti]</ref> Sudskim presudama je utvrđeno da raseljavanja Hrvata i drugih nesrba nije bilo uzgredna posljedica ratnih dejstava, već primarni cilj srpskog rukovodstva.<ref>[https://web.archive.org/web/20070818162418/http://www.un.org/icty/pressreal/2007/pr1162e-summary.htm MKSJ] Presuda <br />''Thus, the threat clearly expressed in Milan Martić's ultimatum in Kijevo was carried out in the territory of the SAO Krajina through the commission of widespread, grave crimes. This created an <u>atmosphere of fear</u> in which the further presence of Croats and other non-Serbs in the SAO Krajina was made impossible. The Trial Chamber has therefore concluded that the <u>displacement</u> of the Croat and other non-Serb population which followed these attacks was '''not merely the consequence of military action''', but in fact its <u>primary objective</u>.</ref> Bivši predsjednik Republike Srpske Krajine (RSK) [[Milan Babić]], tokom procesa koji se protiv njega vodio u [[Hag]]u, izjavio je sljedeće: „RSK ne bi mogla postojati bez podrške iz Srbije ili Jugoslavije“. Godine 1993. 99,6 posto budžeta [[Republika Srpska|RS]] činili su „krediti“ SRJ; 95,6 odsto budžeta trošilo se na vojsku i policiju. General JNA u penziji [[Aleksandar Vasiljević]], u svojstvu svjedoka na suđenju [[Slobodan Milošević|Slobodanu Miloševiću]] pred [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|Tribunalom u Hagu]], između ostalog je rekao: „RSK i RS imaju vlade i vojske, ali se finansiraju iz [[Savezna Republika Jugoslavija|SRJ]]“.<ref>Tamara Kaliterna, Ponavljači lažne istorije — Izbor iz novinskih tekstova 1990–2013, Cenzura/Žene u crnom, Novi Sad–Beograd, 2013, str. 200.</ref> [[1995]]. godine Republika Hrvatska je povratila kontrolu nad teritorijama koje su držali Srbi, i tada su, za vrijeme akcije "[[Operacija Oluja|Oluja]]", hrvatske vojne snage i Specijalna policija počinili veliki broj zločina nad civilnim stanovništvom, i proterali gotovo celokupno srpsko stanovništva s područja Krajine.<ref>[http://www.icty.org/sid/10633 Međunarodni sud Gotovinu i Markača proglasio krivim a Čermaka oslobodio krivice]</ref><ref name="vijesti">[http://www.index.hr/vijesti/clanak/haag-dokazuje-udruzeni-zlocinacki-poduhvat-transkriptima-s-brijuna/342892.aspx Haag dokazuje "udruženi zločinački poduhvat" transkriptima s Brijuna]</ref> U presudi protiv predsjednika samoproglašene Republike Srpske Krajine [[Milan Martić|Milana Martića]], sudsko vijeće [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju]] naglašava ključnu ulogu predsednika Republike Srbije [[Slobodan Milošević|Slobodana Miloševića]] u izazivanju rata u Hrvatskoj, kao prvoj etapi u pokušaju stvaranja [[Velika Srbija|Velike Srbije]]: {{izdvojeni citat|Pretresno veće je zaključilo da su dokazi pokazali da je predsednik Srbije Slobodan Milošević otvoreno podupirao očuvanje Jugoslavije kao federacije u čijem bi sastavu bila i [[SAO Krajina]]. Međutim, dokazima je utvrđeno da je Slobodan Milošević potajno nameravao da stvori srpsku državu. Tu je državu trebalo stvoriti osnivanjem paravojnih snaga i provociranjem incidenata kako bi se stvorila situacija u kojoj bi [[JNA]] mogla intervenisati. U početku bi JNA intervenisala kako bi razdvojila strane, no kasnije bi to činila radi osiguravanja teritorija koji su bili predviđeni kao deo buduće srpske države.<ref>{{cite web|title=Milan Martić verdict| url=http://www.icty.org/x/cases/martic/cis/bcs/cis_martic_bcs.pdf| publisher=[[ICTY]]|date = 26. 06. 2009|accessdate = 15. 01. 2011.}}</ref>|[[MKSJ|Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju]] u presudi protiv predsjednika RSK [[Milan Martić|Milana Martića]]}} Pored toga, Pretresno vijeće je utvrdilo da je u ratu u Hrvatskoj na djelu bio [[udruženi zločinački poduhvat]] u kojem je učestvovao gotovo cjelokupni politički, policijski i bezbjednosni vrh [[Srbija|Srbije]], [[Republika Srpska|Republike Srpske]] i [[Republika Srpska Krajina|Republike Srpske Krajine]], kao i vojni vrh [[SFR Jugoslavija|Jugoslavije]]: {{izdvojeni citat|Pretresnom veću je predočena znatna količina dokaza o tome da su cilj ujedinjavanja srpskih teritorija prihvatila rukovodstva u Srbiji, u RS u BiH, kao i u SAO Krajini i RSK. Vlada SAO Krajine, a kasnije i RSK, u kojoj su bili Milan Babić i Milan Martić, tražila je i dobila značajnu finansijsku, logističku i vojnu podršku od Srbije, pored ostalih, od MUP i SDB Srbije, kao i od RS u BiH. Milan Martić je takođe priznao da on sam “lično nikad nije prekinuo tu saradnju” i da je imao “dobru saradnju sa rukovodstvom Srbije, prvenstveno sa [MUP-om].” U stvari, dokazi pokazuju da je policija SAO Krajine uglavnom dobijala finansijska sredstva i opremu iz MUP i SDB Srbije. Ova podrška je trajala od 1991. do 1995, a obuhvatala je čak i promene u pogledu jedinica i kadrova unutar oružanih snaga SAO Krajine i RSK. Ima dokaza da je saradnja između oružanih snaga SAO Krajine, kasnije RSK, i JNA bila obimna i da je obuhvatala takve velike vojne operacije kao što su one koje su izvedene u Kijevu, Hrvatskoj Kostajnici, Saborskom i u Škabrnji, kao i [[Operacija Koridor|Operaciju “Koridor 92”]]. S tim u vezi, Pretresno veće podseća na dokaze da su SVK i VJ u stvarnosti bile jedna te ista organizacija, samo što se nalazila na dve zasebne lokacije. Pored toga, dokazi o hapšenju Milana Martića 1991. godine predstavljaju jasan primer združene saradnje između političkih rukovodilaca u SAO Krajini, u RS u BiH i u Srbiji. Pretresnom veću su predočeni dokazi da je takva saradnja nastavljena do 1995. godine. Pretresno veće, stoga, konstatuje da su u sprovođenju gorepomenutog zajedničkog kažnjivog cilja učestvovali, pored ostalih, [[Blagoje Adžić]], [[Milan Babić]], [[Radmilo Bogdanović]], [[Veljko Kadijević]], [[Radovan Karadžić]], [[Slobodan Milošević]], [[Ratko Mladić]], [[Vojislav Šešelj]], [[Franko Simatović|Franko "Frenki" Simatović]] zvani Frenki, [[Jovica Stanišić]] i kapetan [[Dragan Vasiljković]].<ref>{{cite web|title=Milan Martić verdict| url=http://www.icty.org/x/cases/martic/cis/bcs/cis_martic_bcs.pdf| publisher=[[ICTY]]|date = 26. 06. 2009|accessdate = 15. 01. 2011.}}</ref>|[[MKSJ]] u presudi protiv predsjednika RSK [[Milan Martić|Milana Martića]]}} === Srbija u ratu u Bosni i Hercegovini === {{main|Rat u Bosni i Hercegovini|Republika Srpska|Tužba BiH protiv SRJ za genocid}} Iako su vlasti Srbije tvrdile da ''Srbija nije u ratu'', predstavnici međunarodne zajednice su smatrali da to nije istina. [[15. maj]]a 1992. godine, [[Savjet bezbjednosti Ujedinjenih nacija]] je u [[Rezolucija 752 Saveta bezbednosti Ujedinjenih nacija|rezoluciji broj 752]] zahtijevao da odmah prestanu svi oblici spoljnog miješanja u Bosni i Hercegovini od strane jedinica JNA i da se te jedinice povuku, stave pod kontrolu republičke vlade ili raspuste i razoružaju. No, gotovo svo naoružanje JNA je ostavljeno pobunjenim Srbima, a ne bosanskoj vladi, kako su Ujedinjene Nacije zahtevale. {{izdvojeni citat|Srbi u BiH dobili su gotovo celokupno naoružanje, municiju, minsko-eksplozivna sredstva, gorivo, rezervne delove, hranu i druga materijalna sredstva od JNA, koja je dekretom Predsedništva SFRJ od 4. maja 1992. godine prestala da postoji. JNA je u BiH izmestila na sigurne prostore više od 90% naoružanja, ubojnih sredstava svih vrsta i druge opreme i sve je to predato [[Republika Srpska|Republici Srpskoj]], koja je time naoružala svoju vojsku.<ref>[http://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/svedocenja%20generala%20majora%20kukanjca.doc Svedočenja generala Kukanjca - Borba, 1993] Helsinški odbor za ljudska prava u Srbiji</ref>|General JNA [[Milutin Kukanjac]]}} Prema dokumentima Tužilaštva [[MKSJ]], JNA je prilikom „lažnog povlačenja iz Bosne” 1992. godine ostavila oko 70.000 komada oružja, kao i municiju sa oznakama SR Jugoslavije, čije su čaure pronađene u Srebrenici.<ref name="Perišić pred tribunalom"/> Gotovo sve vreme rata, [[Vojska Jugoslavije]] i VRS su imale mnoge zajedničke kapacitete, uključujući i jedinstveni sistem veza i radarski sistem.<ref>{{Cite web |title=General Perišić: Izbeglice šire defetizam |url=http://www.e-novine.com/feljton/50793-General-Perii-Izbeglice-ire-defetizam.html |access-date=2011-09-13 |archive-date=2012-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120728130936/http://www.e-novine.com/feljton/50793-General-Perii-Izbeglice-ire-defetizam.html }}</ref> [[Zoran Lilić]], bivši predsjednik SRJ, svjedočeći pred Haškim tribunalom na suđenju Slobodanu Miloševiću, sredinom juna 2003. godine, ispričao je da je u vrijeme njegovog prethodnika [[Dobrica Ćosić|Dobrice Ćosića]] “funkcionisalo telo po imenu Državni savet koje je usaglašavalo stavove oko vođenja državne politike, a okupljalo je predstavnike Srbije, Crne Gore, Republike Srpske i Republike Srpske Krajine”.<ref name="pescanik.net"/> Na veoma važnoj šestoj sednici Vrhovnog Saveta Odbrane SRJ 9. decembra 1992. godine, raspravljalo se o vođenju rata u Bosni i Hercegovini. Tada je Risto Matović, načelnik Uprave za strategijske studije i politiku odbrane, izvestio Slobodana Miloševića da je na bosanskohercegovačkim frontovima angažovano „oko 1800 starešina Vojske Jugoslavije“.<ref>{{Cite web |title=Mađari su ginuli kao snoplje |url=http://www.e-novine.com/srbija/srbija-tema/47138-Maari-ginuli-kao-snoplje.html |access-date=2012-06-08 |archive-date=2011-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110920145601/http://www.e-novine.com/srbija/srbija-tema/47138-Maari-ginuli-kao-snoplje.html }}</ref> Iako je Milošević to pokušavao da sakrije, Ujedinjene Nacije su znale šta se dešava: {{izdvojeni citat|Dva su koraka koje bi Savezna Republika Jugoslavija mogla sada da preuzme i koja bi, po mom mišljenju, imala izuzetno pozitivno dejstvo: prekid svakog snabdevanja od strane Vojske Jugoslavije armije bosanskih Srba i pomoć trupama UN da zatvore granice SRJ prema Bosni i Hercegovini.<ref>[http://www.e-novine.com/srbija/srbija-tema/62558-nam-samo-Markale-fale.html Citati iz Ćosićeve knjige Bosanski rat]</ref>|Pismo specijalnog izaslanika UN [[Cyrus Vance|Sajrusa Vensa]] predsedniku SRJ [[Dobrica Ćosić|Dobrici Ćosiću]], [[11. april]]a [[1993]]. godine}} Četrnaestog novembra 1993. godine Generalštab Vojske Jugoslavije sastavio je Direktivu za upotrebu Vojske Jugoslavije, Vojske Republike Srpske i Srpske vojske Krajine, označenu kao državna tajna, u kojoj se govori o stvaranju jedinstvene srpske države kao i o jedinstvenim oružanim snagama u čiji sastav su ulazile ove tri vojske. Direktiva je nosila tajni naziv: ''Plan Drina''. Iz dokumenta je više nego jasno da je komanda bila zajednička, da su se planovi donosili u Beogradu, te da je Vojska Jugoslavije bila direktno involvirana u ratove u Hrvatskoj i BiH. U potpisu je predsjednik Vrhovnog saveta odbrane SRJ [[Zoran Lilić]]. Na dokumentu, zavedenom pod rednim brojem 75-2, pečat je Generalštaba Vojske Jugoslavije. Direktiva za upotrebu Vojske Jugoslavije, Vojske Republike Srpske i Srpske vojske Krajine, sačinjena je u Beogradu 15. novembra 1993. godine u Generalštabu Vojske Jugoslavije. Ovaj dokument, koji ima pečat državne tajne, detaljno govori o stvaranju jedinstvene srpske države kao i o jedinstvenim oružanim snagama u čiji sastav su ulazile ove tri vojske. Na kraju Direktive se navodi da će se razrada Plana upotrebe zajedničkih oružanih snaga vršiti pod tajnim nazivom: ''Drina''. Direktiva je stupila na snagu 31. novembra 1993. godine, a u potpisu je predsjednik Vrhovnog saveta odbrane Savezne Republike Jugoslavije Zoran Lilić.<ref>[https://avangarda.ba/detaljno.php?id=474 Dženana Karup Druško: Stvaranje jedinstvene srpske države na prostoru nekadašnje SFRJ]</ref> Pored navedenog, tužiteljstvo Haaškog tribunala tereti načelnika [[Resor državne bezbednosti|RDB]]-a [[Jovica Stanišić|Jovicu Stanišića]] i njegovog zamjenika [[Franko Simatović|Franka Simatovića]] da su rukovodili finansiranjem, obukom, logističkom podrškom i drugim vrstama značajne pomoći ili podrške specijalnim jedinicama DB-a Republike Srbije i drugim srpskim snagama koje su učestvovale u činjenju zločina u Hrvatskoj i BiH. Prema navodima iz optužnice, tokom dužeg vremenskog perioda Stanišić i Simatović su neprekidno slali snage i pružali im podršku, nisu ih uputili da se uzdrže od činjenja protivpravnih djela i nisu prestali s popunom snaga na terenu koje su činile protivpravna djela.  Od marta 1992. pa kontinuirano do 1995. godine, srpske snage, a naročito specijalne jedinice DB-a Republike Srbije, počinile niz zločina u opštinama [[Bijeljina]], [[Bosanski Šamac]], [[Doboj]], [[Sanski Most]] i [[Zvornik]], napale ih i preuzele kontrolu nad njima, i počinile zločine u [[Trnovo|Trnovu]].<ref name="avangarda.ba"/> [[Radovan Karadžić]] je pred [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodnom skupštinom Republike Srpske]] maja [[1994]]. godine izjavio: "Bez [[Srbija|Srbije]] ne bi bilo ništa, nemamo mi te resurse i ne bi mogli da [[rat]]ujemo."<ref name="pescanik.net"/><ref>{{cite news|title=Weighing the Evidence (p. 32)|url=http://www.hrw.org/en/node/11081/section/5|publisher=[[Human Rights Watch]]|date=13 December 2006|accessdate=5 November 2010}}</ref> General-pukovnik [[Momčilo Perišić]], načelnik [[Generalštab]]a Vojske Jugoslavije (VJ) od 1993. do 1998. godine, bio je optužen pred [[Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju|Tribunalom u Haagu]] zbog toga što je: [[Datoteka:Sarajevo martyrs memorial cemetery 2009 2.jpg|thumb|right|Spomen groblje žrtvama [[opsada Sarajeva|opsade Sarajeva]] u [[Stari Grad, Sarajevo|Starom Gradu]].]] {{izdvojeni citat|Od avgusta [[1993]]. do novembra [[1995]]. [Momčilo Perišić je] pomagao i podržavao planiranje, pripremu i izvršenje vojne kampanje artiljerijskog i minobacačkog granatiranja i snajperskog delovanja po civilnim područjima [[Sarajevo|Sarajeva]] i protiv njegovog civilnog stanovništva, u kojoj su ubijene i ranjene hiljade civila ... Te zločine su delom planirali, podsticali, naređivali, počinili i pomagali pripadnici 30. kadrovskog centra Generalštaba [[Vojska Jugoslavije|VJ]], uključujući, između ostalih, generala [[Ratko Mladić|Ratka Mladića]], komandanta [[Vojska Republike Srpske|VRS]] ... Kao pripadnici 30. kadrovskog centra VJ, ti i drugi oficiri umešani u te zločine dobijali su plate od VJ. Činove koje su imali i koji su im omogućavali da budu na položajima vlasti potrebnim da bi se planirali, podstakli, naredili, počinili i na druge načine pomogli i podržali gorenavedeni zločini verifikovala je i regulisala VJ.<ref name="Perišić pred tribunalom">[http://www.e-novine.com/index.php?news=17621&output_type=txt General Momčilo Perišić pred Haškim tribunalom]</ref>|Optužnica protiv načelnika Generalštaba VJ Momčila Perišića}} General Perišić je, u prvostepenoj presudi izrečenoj septembra 2011. godine, osuđen na 27 godina zatvora zbog granatiranja Sarajeva, jer je Vojsci Republike Srpske (VRS) pružao pomoć u artiljerijskim i snajperskim napadima na civile u Sarajevu 1992.-1995. tako što ih je snadbevao velikom količinom oružja, te im davao plate i beneficije, zatim ubistva oko 7.000 [[Bošnjaci|bosanskih Muslimana]] i premeštanja stanovništva Srebrenice u julu 1995. godine, te stoga što nije sprečio i kaznio počinioce [[Raketiranje Zagreba|raketnih napada na Zagreb]] u maju 1995, u kojem je poginulo sedam civila, jer je dokazano da je imao efektivnu kontrolu nad [[Srpska vojska Krajine|Srpskom vojskom Krajine]].<ref name="Perišiću 27 godina zatvora"/><ref>https://www.danas.rs/vesti/drustvo/oslobodjen-momcilo-perisic/</ref> Međutim, drugostepeno žalbeno vijeće Tribunala u Haagu je uvažilo žalbu njegovih branilaca i Perišić je pravomoćno oslobođen u februaru 2013. godine. O izvoru naoružanja VRS-a od početka rata do posljednjeg dana 1994. godine, komandant Glavnog štaba Vojske Republike Srpske general-pukovnik [[Ratko Mladić]], u govoru održanom pred poslanicima [[Narodna skupština Republike Srpske|Narodne skupštine Republike Srpske]] aprila 1995. godine, naveo je sljedeće dostupne podatke: {{izdvojeni citat|Od početka rata do 31. decembra 1994. godine utrošili smo ukupno 9.185 tona pešadijske municije. Iz naše proizvodnje obezbeđeno je 1.49 posto te municije, 42,2 posto je stiglo iz materijalnih rezervi koje je nasledila VRS i zatekla u enklavama i kasarnama bivše JNA, 47,2 posto iz pomoći Vojske Jugoslavije, a 9,11 je uvezeno, odnosno kupljeno. Trenutno raspolažemo sa 9,11 posto ukupnih potreba za 1995. Za artiljerijsku municiju utrošili smo 18.151 tonu, od toga je 26,2 posto obezbeđeno iz proizvodnje, 39 posto iz materijalnih rezervi, 34,4 je iz pomoći Vojske Jugoslavije i 0,26 je iz uvoza. Trenutno raspolažemo sa 18,36 posto ovogodišnjih potreba. Za protivavionsku municiju utrošeno je 1.336 tona. Od toga nismo ništa imali iz proizvodnje, to znači da nismo proizveli nijednu granatu, nijedan metak i 42,7 posto je došlo iz materijalnih rezervi, 52,4 iz pomoći Vojske Jugoslavije i 4,9 iz uvoza.<ref>[https://pescanik.net/zapisnici-vso-ii/ Dženana Karup Druško: Zapisnici VSO (II)]</ref>}} [[16. jun]]a [[2004]]. godine, tročlano Pretresno vijeće Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju donijelo je tzv. ''međupresudu Slobodanu Miloševiću'' (“Odluka po zahtevu za izricanje oslobađajuće presude u predmetu Milošević”). ''Međupresudom'' je utvrđeno da je postojao [[udruženi zločinački poduhvat]] (UZP) s ciljem počinjenja genocida te da je u sedam bosanskohercegovačkih opštinâ počinjen genocid nad Bošnjacima, čijim je (sa)učesnikom označen i bivši predsjednik Republike Srbije i Savezne Republike Jugoslavije. U Odluci je navedeno i da je Milošević bio nadređen izvjesnim sudionicima UZP-a: {{izdvojeni citat| C. Bosna [i Hercegovina] 323. U vezi s argumentima ''amici curiae'' koji se odnose na genocid, Pretresno veće, izuzimajući stav izložen u paragrafu 324, '''ODBIJA''' Predlog i smatra da ima dovoljno dokaza da je: (1) postojao udruženi zločinački poduhvat, koji je uključivao članove rukovodstva bosanskih Srba, čiji su cilj i namera bili da se [[Bošnjaci|bosanski Muslimani]] delimično unište kao grupa i da su njegovi učesnici izvršili genocid u [[Brčko]]m, [[Prijedor]]u, [[Sanski Most|Sanskom Mostu]], [[Srebrenica|Srebrenici]], [[Bijeljina|Bijeljini]], [[Ključ]]u i [[Bosanski Novi|Bosanskom Novom]]; (2) optuženi bio učesnik tog udruženog zločinačkog poduhvata, pri čemu sudija Kwon ima suprotno mišljenje; (3) optuženi bio učesnik udruženog zločinačkog poduhvata, koji je uključivao članove rukovodstva bosanskih Srba, čiji je cilj bio izvršenje drugih zločina koji nisu genocid i da je mogao razumno da predvidi da će taj zločin dovesti do genocida koji će drugi učesnici udruženog zločinačkog poduhvata izvršiti nad delom bosanskih Muslimana kao grupom, i da je on [tj. genocid — prim.] izvršen; (4) optuženi pomagao i podržavao vršenje zločina genocida ili bio saučesnik u vršenju tog zločina jer je znao za udruženi zločinački poduhvat i njegovim učesnicima pružio značajnu pomoć, svestan toga da su njegov cilj i namera delimično uništenje bosanskih Muslimana kao grupe; (5) optuženi bio nadređeni određenim osobama za koje je znao ili imao razloga da zna da se spremaju da izvrše ili da su izvršili genocid nad delom bosanskih Muslimana kao grupom i da nije preduzeo neophodne mere da spreči genocid ili kazni njegove izvršioce. 324. Pretresno veće smatra da nema dokaza da je u [[Kotor Varoš]]i počinjen genocid.<ref>[https://www.icty.org/bcs/press/odluka-po-zahtevu-za-izricanje-osloba%C4%91aju%C4%87e-presude-u-predmetu-milo%C5%A1evi%C4%87 Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju (MKSJ): Odluka po zahtevu za izricanje oslobađajuće presude u predmetu Milošević]</ref>}} U [[Genocid u Srebrenici|genocidu u Srebrenici]] je direktno učestvovala i paravojna formacija "[[Škorpioni]]", pod kontrolom Ministarstva unutrašnjih poslova Srbije. Na suđenju [[Jovica Stanišić|Jovici Stanišiću]] i [[Franko Simatović|Franku Simatoviću]], tužitelj Edward Russo je pokazao više dokumenata iz kojih se vidi da su jula 1995. godine na ratištu oko [[Trnovo|Trnova]] (kada je i zabilježen video-snimak egzekucije šestorice bošnjačkih mladića iz Srebrenice), pored "Škorpiona", učešće uzele i jedinice "Kajman" i "Plavi" iz sastava [[SDB]]-a Srbije, pod komandom Vasilija Mijovića.<ref>[https://nova.rs/vesti/hronika/svedok-stevanovic-nisam-cuo-za-postojanje-jedinice-sdb/ General policije: Nisam čuo za postojanje JSO]</ref> Naime, oko 70 pripadnika [[Srpska dobrovoljačka garda|Srpske dobrovoljačke garde]] (SDG) pod vođstvom Dragana Petrovića zvanog ''Kajman'' poslato je krajem juna 1995. godine na [[Jahorina|Jahorinu]], a potom na područje [[Treskavica|Treskavice]], na trnovsko ratište. Na Jahorinu su tada upućeni i pripadnici Jedinice za antiteroristička dejstva MUP-a Republike Srbije s Vasilijem Mijovićem na čelu, zatim pripadnici jedinice "Škorpioni", kao i četa MUP-a [[Republika Srpska Krajina|RSK]] poznata pod nazivom ''Plavi''. Sve pomenute jedinice nalazile su se pod Mijovićevom komandom i imale su zajednički štab na Jahorini. Po dolasku na trnovsko ratište, SDG je učestvovala u borbenim dejstvima s jedinicama VRS i MUP-a Republike Srpske zaduženim za obezbeđenje komunikacije [[Sarajevo]] – [[Trnovo]] – [[Dobro Polje]] – [[Miljevina]], u zoni odgovornosti [[Sarajevsko-romanijski korpus|Sarajevsko-romanijskog korpusa]] VRS. U vojnim i policijskim dokumentima, SDG je tretirana kao jedinica MUP-a Srbije.<ref>[https://www.hlc-rdc.org/publikacije/dosije-srpska-dobrovoljacka-garda/ Fond za humanitarno pravo — Dosije: „Srpska dobrovoljačka garda“]</ref> Goran Stoparić, bivši pripadnik jedinice "Škorpioni", potvrdio je pred sudom navode iz optužnice da je ova jedinica bila pod kontrolom Resora državne bezbednosti čiji je šef tada bio Stanišić, a glavni operativac Simatović.<ref name="ReferenceB"/> Brojne [[autobus]]e i [[kamion]]e koji su korišćeni za deportacije Srebreničana obezbijedili su autoprevoznici iz Srbije ("7. Juli" [[Šabac]], "Strela" [[Valjevo]], "Raketa" [[Užice]] i drugi).<ref>[http://pescanik.net/2011/05/reakcije-na-hapsenje-ratka-mladica/ Reakcije na hapšenje Ratka Mladića]</ref> [[Fond za humanitarno pravo]] uspio je prikupiti podatke za 30 lica iz Srebrenice i okoline koji su, nakon pada enklave, pokušali naći spas u Srbiji. Oni su uhapšeni od strane službenika [[MUP Srbije|MUP]]-a zaduženih za kontrolu državne granice iz [[Bajina Bašta|Bajine Bašte]] i [[Ljubovija|Ljubovije]], zatim predati natrag policiji u [[Bratunac|Bratuncu]], koja ih je izručila VRS-u.<ref>http://www.hlc-rdc.org/?p=37465</ref> Od ukupno trideset osoba, posmrtni ostaci njih dvanaestorice su pronađeni i ekshumirani iz masovne grobnice Glogova, šestorica su završili u logoru u Batkoviću i danas su među preživjelima, dok se ostali vode se kao nestala lica i najvjerovatnije su pogubljeni.<ref>{{Cite web |title=Fond za humanitarno pravo: Deportacija izbeglica iz Srebrenice |url=https://srebrenica.zonaneodgovornosti.net/ |access-date=2021-12-02 |archive-date=2021-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211202143428/https://srebrenica.zonaneodgovornosti.net/ }}</ref> Takođe, nakon pada enklave [[Žepa]] (koja je, poput srebreničke, bila zona pod zaštitom [[Ujedinjene nacije|Ujedinjenih nacija]]), krajem jula 1995. godine, u Srbiju je preko rijeke [[Drina|Drine]] prebjeglo oko 800 bošnjačkih muškaraca, mahom pripadnika [[Armija Bosne i Hercegovine|Armije BiH]], ali i civila, uključujući i više desetina maloljetnika. Pripadnici Vojske Jugoslavije (VJ) i Posebne jedinice policije (PJP) [[Policija Srbije|MUP-a Srbije]] su ih zarobili i potom transportovali u dva logora: Šljivovica kod Užica (opština [[Čajetina]]) i Mitrovo polje (opština [[Aleksandrovac]]).<ref>[http://www.hlc-rdc.org/?p=33144 Dosije „Šljivovica i Mitrovo Polje“]</ref> Ovdje su držani od avgusta 1995. do aprila 1996. godine; zatočenici su prebijani, izgladnjivani i seksualno zlostavljani, a za najmanje četvoricu (ili petoricu) njih je utvrđeno da su ubijeni u ovim logorima pod kontrolom vlasti Republike Srbije.<ref>[https://ratusrbiji.rs/logori-za-bosnjake-u-srbiji/ Logori za Bošnjake u Srbiji]</ref><ref>[https://www.aa.com.tr/ba/%C5%BEivot/biv%C5%A1i-logora%C5%A1i-o-logorima-u-srbiji-konstantno-su-bili-gladni-umirali-su-od-mu%C4%8Denja/758960 Bivši logoraši o logorima u Srbiji: Konstantno su bili gladni, umirali su od mučenja]</ref> Konačno, posmrtni ostaci žrtava zločina počinjenih tokom agresije na Bosnu i Hercegovinu pronađeni su na više lokacija na teritoriji Republike Srbije. Tako su, prema podacima objavljenim od strane Emze Fazlić, glasnogovornice Instituta za nestale osobe Bosne i Hercegovine, posmrtni ostaci žrtava genocida u Srebrenici pronađeni i ekshumirani sa područja 25 opština na teritoriji BiH, kao i sedam opština na teritoriji Srbije, uključujući i Beograd.<ref>[https://www.aa.com.tr/ba/balkan/bih-posmrtni-ostaci-%C5%BErtve-genocida-u-srebrenici-prona%C4%91eni-na-podru%C4%8Dju-op%C4%87ine-ilija%C5%A1/2298324 BiH: Posmrtni ostaci žrtve genocida u Srebrenici pronađeni na području općine Ilijaš]</ref> Prethodno, direktor Instituta [[Amor Mašović]] je objavio da su posmrtni ostaci, to jest, tijela ubijenih u srebreničkom genocidu pronađeni na 570 mikrolokacija u 18 općina u BiH i sedam u Srbiji. Do jula [[2019]]. godine, na ovim je lokacijama pronađeno najmanje 7.119 kompletnih ili nekompletnih posmrtnih ostataka.<ref>[https://faktor.ba/mobile-vijest/masovic-19-put-ispraca-tabute-najteze-mi-je-bilo-kada-smo-pronasli-tijelo-bebe-fatime-muhic/43322 Mašović 19. put ispraća tabute: Najteže mi je bilo kada smo pronašli tijelo bebe Fatime Muhić]</ref> Takođe, u povodu 30. godišnjice [[Pokolj u Prijedoru|masakra u Prijedoru]], Mašović je objelodanio da su posmrtni ostaci ubijenih žitelja opštine [[Prijedor]] pronađeni na čak 501 lokaciji, u ukupno 73 masovne (primarne i sekundarne) grobnice, i to na području deset opština i tri države — Bosne i Hercegovine, Hrvatske i Srbije.<ref>[https://www.klix.ba/vijesti/bih/masovic-proci-ce-dugi-niz-godina-dok-se-sve-zrtve-zlocina-u-prijedoru-ne-pronadju/220719089 Mašović: Proći će dugi niz godina dok se sve žrtve zločina u Prijedoru ne pronađu]</ref> === Srbija u Kosovskom ratu === {{main|Rat na Kosovu|Operacija Potkovica}} Tokom [[1998]]. Oslobodilačka vojska Kosova se omasovljuje i započinje gerilske borbe sa srpskim snagama bezbednosti. Od marta 1998. srpske snage započinju artiljerijska dejstva protiv albanskih sela pod kontrolom [[OVK]].<ref name="Kosovo Chronology">{{cite news|title=Kosovo Chronology: From 1997 to the end of the conflict|url=http://www.fco.gov.uk/Files/kfile/koschron.pdf|publisher=British Parliament|date=01. 06. 1999.|accessdate=20. 09. 2009.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20030731142318/http://www.fco.gov.uk/Files/kfile/koschron.pdf|archivedate=2003-07-31|deadurl=no}}</ref> Borbe između specijalnih jedinica MUP Srbije i OVK, koja je držala kontrolu nad oko trećinom Kosova, sredinom 1998. prerastaju u [[Kosovski rat]]. Ono što je započelo kao operacija protiv OVK se pretvorilo u sistematsko etničko čišćenje pokrajine od njenih albanskih stanovnika.<ref>{{Cite web |url=http://www.state.gov/www/regions/eur/rpt_9905_ethnic_ksvo_2.html |title=Erasing History: Ethnic Cleansing in Kosovo |access-date=2012-08-05 |archive-date=2009-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090806055950/http://www.state.gov/www/regions/eur/rpt_9905_ethnic_ksvo_2.html |url-status=dead }}</ref> [[Policija Srbije]] i [[Vojska Jugoslavije]] su tokom [[NATO bombardovanje SRJ|NATO bombardovanja]] [[1999]]. godine sprovodile koordinisane operacije nasilja nad [[Albanci|albanskim]] stanovništvom s ciljem da ga proteraju sa Kosova i tako održe kontrolu [[Beograd]]a nad pokrajinom.<ref name="Po naređenju">[http://www.hrw.org/legacy/reports/2001/kosovo/Po_naredjenju.pdf Human Right Watch, Po naređenju: ratni zločini na Kosovu]</ref><ref name="Presuda">{{Cite web |title=Presuda Haškog suda |url=http://www.pescanik.info/content/view/2764/65/ |access-date=2011-10-23 |archivedate=2021-03-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210306013907/http://www.pescanik.info/content/view/2764/65/ |deadurl=yes }}</ref> Srpske vlasti su vršile organizovana [[ubistvo|ubistva]], [[deportacija|deportacije]] i masovne progone kosovskih Albanaca, uz značajnu upotrebu državnih resursa.<ref name="Presuda"/> Vladine snage su ubile na hiljade civila koji nisu bili borci, uključujući [[žene]] i [[deca|decu]], šireći strah i paniku među kosovskim Albancima da bi ih naterali na odlazak.<ref name="Po naređenju"/> Hotimične aktivnosti srpskih snaga prouzrokovale su odlazak najmanje 700.000 albanskih [[izbeglica]] s Kosova u kratkom vremenskom periodu.<ref name="Presuda"/> Prema statistici [[UNHCR]]-a, ukupan broj izbeglica s Kosova je [[9. jun]]a iznosio 862.979 osobe.<ref>“The Kosovo refugee crisis: an independent evaluation of UNHCR’s emergency preparedness and response”, UNHCR Evaluation and Policy Analysis Unit, februar 2000.</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=kOFt544iD2YC&pg=PA11&lpg=PA11&dq=UNHCR+862.979+kosovo&source=bl&ots=FBhG47GOaC&sig=WQ9tpk2UqdHWDN4pI0wdbUsUF_U&hl=en&ei=nvyNS93WC9OqsQaIgsXZDA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CBYQ6AEwAg#v=onepage&q=UNHCR%20862.979%20kosovo&f=false Die Folgen der NATO-intervention im Kosovo]</ref> Višemesečna kampanja ubijanja i deportacija civila je dovela do podizanja optužnice protiv [[Slobodan Milošević|Slobodana Miloševića]] i njegovih pomagača u [[udruženi zločinački poduhvat|udruženom zločinačkom poduhvatu]], kao i do suđenja srpskim političkim i vojnim liderima za [[Ratni zločini u Kosovskom ratu|ratne zločine na Kosovu]].<ref>[http://americanradioworks.publicradio.org/features/kosovo_trans/cuska/cuska_frameset.html Istraga]</ref> == Posljedice == {{main|Međunarodne sankcije protiv SR Jugoslavije}}{{izdvojeni citat|Srbija je vodila rat sa svetom, a ne samo sa Muslimanima i Hrvatima… Rat je vodila ‘sila ludila’, koja je dovela do paranoidne samoizolacije Srbije i do fatalnog poraza Srbije, što je i najveći poraz u srpskoj istoriji.<ref>[https://www.znaci.org/00001/23_4_31.htm Ilija T. Radaković: BESMISLENA YU-RATOVANJA 1991-1995]</ref>|Srpski filozof [[Radomir Konstantinović]]}} [[Datoteka:Administrative divisions of the Republic of Serbia (without Kosovo).png|thumb|150px|Srbija bez Kosova]] [[Srbi u Hrvatskoj]] su odbili [[plan Z-4]], koji im je nudio široku autonomiju u okviru Republike Hrvatske. Pritom, međunarodna situacija po Srbe se definitivno promenila nakon [[masakr u Srebrenici|masakra u Srebrenici]] [[11. jul]]a 1995. godine, što je dovelo do sankcija UN protiv SRJ. [[4. avgust]]a 1995. godine, Hrvatska je sprovela [[Operacija Oluja|operaciju Oluja]] koja se završila padom samoproglašene Srpske Krajine i talasom srpskih izbeglica. Od [[30. avgust]]a do 14. septembra [[NATO bombardovanje Republike Srpske|NATO je bombardovao srpske položaje u BiH]], čime je prekinuta srpska [[opsada Sarajeva]]. U novembru iste godine je potpisan [[Dejtonski mirovni sporazum]], kojim je završen ratu u Bosni i Hercegovini i kojim je Srbija konačno priznala suverenost i teritorijalni integritet BiH i Hrvatske. Neuspeh prekrajanja državnih granica u jugoslavenskim ratovima je imao dalekosežne posledice po Srbiju i širi region. Srbi i država Srbija su tokom ratova, a kasnije i putem suđenja za ratne zločine, stekli užasnu reputaciju u svetskoj javnosti. Zločini počinjeni tokom jugoslovenskih ratova su poučili zapadne zemlje da mnogo brže reaguju u slučaju Kosova.<ref name="knowledgerush">[http://www.knowledgerush.com/kr/encyclopedia/Greater_Serbia/ Greater Serbia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140421095928/http://www.knowledgerush.com/kr/encyclopedia/Greater_Serbia/ |date=2014-04-21 }} (knowledgerush.com)</ref> Ubrzo nakon izbijanja [[rat na Kosovu|rata na Kosovu]] [[1998]]. i prvih [[Masakri Albanaca u Kosovskom ratu|sistematskih pokolja Albanaca]], dolazi do [[NATO bombardovanje SRJ|NATO bombardovanja SRJ]] [[1999]]. godine, nakon čega je Srbija izgubila kontrolu nad tom oblašću. Par godina kasnije, [[Crna Gora]] je [[Referendum o nezavisnosti Crne Gore|napustila]] [[Državna zajednica Srbija i Crna Gora|državnu zajednicu]] sa Srbijom. [[17. februar]]a [[2008]]. [[parlament Kosova]], uz podršku [[EU]] i [[SAD]],<ref>[http://www.jungewelt.de/2008/02-18/001.php Tajni protokol razgovora EU i SAD o planiranju proglašenja nezavisnosti Kosova, kao i o nekim njihovim aktivnostima pre i posle tog proglašenja]</ref> proglašava jednostranu nezavisnost od Srbije.<ref>[http://xs4.b92.net/info/vesti/index.php?yyyy=2008&mm=02&dd=17&nav_id=285184 B92. Vesti: Kosovo proglasilo nezavisnost. 17. februar 2008, 23.27 č]</ref> Istoričarka [[Latinka Perović]] je upozorila [[2012]]. godine da bi Srbija mogla skupo da plati „demagogiju i populizam” političara, i zaključila da se treba postići konsenzus oko evropskog pravca i modernizacije države. Ona je kazala da je neophodno da se napravi otklon prema politici vođenoj devedesetih godina 20. veka, što nije učinjeno. Političke stranke uglavnom ne žele da sadašnje stanje u zemlji vide kao posledicu politike 1990-ih, iako su ti ratovi uništili Srbiju, u kojoj se beleži demografski pad od 400.000 stanovnika za 10 godina, kao i kontinuiran „odliv mozgova”.<ref name="ReferenceA">[http://www.e-novine.com/srbija/vesti/63420-Nacionalizam-sprio-srpsku-inteligenciju.html Nacionalizam je spržio srpsku inteligenciju]</ref> {{izdvojeni citat|„Mora se napraviti bilans te politike i postaviti pitanje šta nas je dovelo do toga, odnosno da li će se država razvijati u dubinu kao moderna država, ili teritorijalno u širinu. Srbija ipak jednom mora da odgovori da li će i dalje da zamišlja fiktivne granice države ili će da gradi realnu državu”.<ref name="ReferenceA">[http://www.e-novine.com/srbija/vesti/63420-Nacionalizam-sprio-srpsku-inteligenciju.html Nacionalizam je spržio srpsku inteligenciju]</ref>|[[Latinka Perović]]}} == Reference == {{reflist|2}} == Povezano == * [[Ratovi u bivšoj Jugoslaviji]] * [[Uloga srpskih medija u jugoslovenskim ratovima]] * [[Srpska pravoslavna crkva u jugoslovenskim ratovima]] * [[Antiratni protesti u Beogradu 1991.]] * [[Udruženi zločinački poduhvat]] * [[Etničko čišćenje]] * [[Velika Srbija]] == Vanjske veze == * [http://www.e-novine.com/srbija/srbija-tema/50865-Srbija-rukovodila-ratom-Bosni.html Srbija rukovodila ratom u Bosni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923224020/http://www.e-novine.com/srbija/srbija-tema/50865-Srbija-rukovodila-ratom-Bosni.html |date=2015-09-23 }} * [http://www.slobodnaevropa.org/content/momcilo_perisic_osudjen_na_27_godina_zatvora_i/24319408.html Perišić osuđen na 27 godina zatvora] [[Kategorija:Jugoslavenski ratovi]] [[Kategorija:Historija Srbije]] [[Kategorija:Vojna historija Srbije]] [[Kategorija:Srpski iredentizam]] [[Kategorija:Rat u Bosni i Hercegovini]] [[Kategorija:Rat u Hrvatskoj]] [[Kategorija:Rat na Kosovu]] qyuk5ql2hjjn0mrncisuoxo8h4pdpgy 0 97630 42683324 42491979 2026-09-05T10:54:46Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683324 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Map of Old Great Bulgaria.svg|thumb|right|300px]] [[Datoteka:Pontic_steppe_region_around_650_AD.png|thumb|right|300px|Stara Velika Bugarska i granične regije 650. godine]] '''Stara Velika Bugarska''' ({{jez-grč|Η παλαιά μεγάλη Βουλγαρία}}, {{jez-bug|Ста̀ра Велѝка Бълга̀рия}}) je bila država između rijeke [[Dnjepar|Dnjepra]] (Dnipra) na zapadu, donje [[Volga|Volge]] na istoku i gorja [[Kavkaz]]a na jugu. Utemeljio ju je [[Prabugari|prabugarski]] [[kan]] [[Kubrat]] iz klana [[Dulo (dinastija)|Dulo]]. Poslije Kubratove smrti oko 665. godine, njegov sin [[Batbajan]] je preuzeo vlast u kanatu, ali je poslije uslijedio raspad te države. Prvo je Kubratov drugi sin [[Kotrag]] otišao u srednje [[Povolžje]] (i kasnije uspostavio državu [[Povolška Bugarska|Povolšku Bugarsku]]. Kubratov sin [[Kuber]] je dio Bugara koji se se zajadno s [[Avari|Avarima]] bili naselili [[Panonska nizina|Panonskoj nizini]] odvojio od [[Avarski kanat|Avarskog kanata]] i ovladao područjima zapadno od Karpata.<ref>[https://hrcak.srce.hr/en/file/158266 "Avari: osvrt na njihovu etnogenezu i povijest"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260116191918/https://hrcak.srce.hr/en/file/158266 |date=2026-01-16 }}, Emil Heršak, "Migracijske i etničke teme" 18 (2002), 2–3: 197–224. Str. 218, 219</ref> Kasnije, nakon što je pobjegao iz Panonske nizine, naselio u [[Makedonija (region)|Makedoniju]]. Ostali Prabugari iz tog područja su tražili utočište kod [[Langobardi|Langobarda]]. Iz tog kovitlaca, [[Asparuh]] (najvjerojatnije najmlađi kanov sin) se pojavio kao najprominentniji lik, vodeći svoje Prabugare van iz federacije i južno preko [[Dunav]]a je uspostavio vlastitu državu ondje. Za ustanoviti odakle dolazi ime - Stara Velika Bugarska - treba čitati kineske i mongolske stare spise i papire. == Povezano == * {{ill|Prekodunavska Bugarska|sr|Прекодунавска Бугарска}} ==Izvori== {{izvori}} [[Kategorija:Stara Velika Bugarska]] bg8kju6kbro01bsm5km5c7fnhhr0wrt 0 134609 42683286 42546717 2026-09-05T02:22:23Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683286 wikitext text/x-wiki {{Druga upotreba|istoimeno naselje|Silba (Zadar)}} {{Otok |ime=Otok Silba |karta = SilbaLandsat.jpg |lokacija=[[Jadransko more]] ([[Kvarnerski zaljev|Kvarnerić]]) |arhipelag=[[Zadar]]ski | širina-stupnjevi = 44 | širina-minute = 22 | širina-sekunde = 25.9 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi =14 | dužina-minute = 46 | dužina-sekunde = 46.32 | dužina-oznaka =E | iso-regija = |država = {{flag|Hrvatska}} |gl. naselje = [[Silba (Zadar)|Silba]] |površina = 14,27 <ref name=dupla/> |stanovništvo =286<ref name=brit/> |slika = Silba island - panoramio.jpg }} '''Silba''' ([[talijanski jezik|talijanski]]: ''Selve'') je [[otok]] u [[Jadransko more|Jadranskom moru]] u [[Hrvatska|Hrvatskoj]], koji [[državna uprava|administrativno]] podpada pod [[grad]] [[Zadar]] u [[Zadarska županija|Zadarskoj županiji]]. == Karakteristike == Siba se nalazi [[jugoistok|jugoistočno]] od [[Lošinj]]a, [[zapad]]no od [[Olib]]a i [[istok|istočno]] od [[Premuda|Premude]].<ref name=brit/> Kako leži na [[granica|granici]] [[Kvarnerski zaljev|Kvarnerića]] i [[Dalmacija|Dalmacije]], ubraja se u sjevernodalmatinsku grupu otoka, odnosno pod [[Zadar]]ski [[arhipelag]].<ref name=brit/> Silba ima površinu od 14,27 [[km²]]<ref name=dupla>{{cite web |url = http://hrcak.srce.hr/file/14783/ |title = ''Coastline length and aeras of island...'' |publisher = Geoadria |language = engleski |accessdate = 10. 05. 2017 |archive-date = 2012-03-18 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120318171434/http://hrcak.srce.hr/file/14783/ |url-status = dead }}</ref>, vrlo je niska - najviši vrh [[brdo]] Vrh (Varh) ima samo 83 [[metar|metra]], dužina njegove [[obala|obale]] iznosi 26,239 [[km]].<ref name=dupla/> [[Otok]] je dug 8&nbsp;km u smjeru [[sjeverozapad]]-[[jugoistok]], i širok oko 3&nbsp;km na [[sjever]]u; ali u sredini ima samo 0,7&nbsp;km, a na [[jug]]u nema ni 2&nbsp;km. Građen je od [[krečnjak|krečnjačkog]] [[vapnenac|vapnenca]] i [[eocen]]skog [[lapor]]a, obrastao je [[makija|makijom]] i [[šuma]]rcima [[Crnika|crnike]] i [[Borovi (rod)|bora]]. Malobrojni stanovnici se bave [[ovčarstvo]]m, [[maslina]]rstvom, [[vinogradarstvo]]m, [[ribarstvo]]m i [[turizam|turizmom]].<ref name=brit/> == Historija == [[Otok]] je bio naseljen još od [[Iliri|ilirskih]] vremena, o tom svjedoče ostatci [[Gradina (tip naselja)|gradine]] na lokalitu Vele Stine. Za [[antički Rim|rimskih vremena]] zvao se '''Selbo''' (od [[Iatinski|latinskog]] ''silva'' = [[šuma]]).<ref name=brit/> I [[Bizantsko Carstvo|bizantski]] [[car]] [[Konstantin Porfirogenit|Konstantin Porfirogenet]] ga navodi u svojoj [[Ljetopis|kronici]] iz [[10. vijek]]a pod istim imenom - ''Selbo''.<ref name=brit/> Za ranog [[srednji vijek|srednjeg vijeka]] otok je bio [[feud]] [[zadar]]skog [[žena|ženskog]] [[benediktinci|benediktinskog]] [[samostan]]a sv. Marije, a kasnije zadarske [[Srednjovjekovna komuna|gradske komune]].<ref name=brit/> Od [[15. vijek]]a je pod vlašću [[Mletačka Republika|Mletačke Republike]], koja je [[1579]]. podigla prvu poznatu [[škola|školu]] u zadarskom [[arhipelag]]u, a tokom [[16. vijek]]a četiri [[fortifikacija|utvrde]] s pokretnim [[most]]ovima i četiri [[straža]]rnice, radi obrane od [[gusar]]a. Otok je [[prosperitet|prosperirao]] tokom [[17. vijek|17]]. i [[18. vijek]]a, zahvaljujući [[Brodski transport|brodarstvu]], jer su Silbani imali [[monopol]] na [[transport]] [[stoka|stoke]] iz Zadra za [[Venecija|Veneciju]].<ref name=brit/> Zlatno doba je prestalo u [[19. vijek]]u otkad je otok pripao [[Austrijsko Carstvo|Austrijskom Carstvu]], izvjesna kompenzacija bila je [[tvornica]] [[ribe|ribljih]] [[konzerva|konzervi]] koja je radila od [[1909]]. do [[1918]].<ref name=brit/> Za [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] na otoku je bio poprilično snažan [[NOB|antifašistički pokret]].<ref name=brit>{{cite web |url=http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=55946 |title= ''Silba'' |publisher =Hrvatska enciklopedija |language = hrvatski |accessdate =10. 05. 2017}}</ref> == Transport == Otok je povezan [[dan|dnevnim]] [[brod]]skim i [[trajekt]]nim linijama sa [[Zadar|Zadrom]] i [[Mali Lošinj|Malim Lošinjem]].<ref name=brit/> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|Silba}} * [http://www.auto-karta-hrvatske.com/silba/ ''Karta otoka Silba''] {{Naseljeni otoci u Hrvatskoj}} [[Kategorija:Sjevernodalmatinski otoci]] shcoipwnscuo82c9rhcl9c4ub4tnu1g 0 146456 42683293 42310304 2026-09-05T06:43:28Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683293 wikitext text/x-wiki '''Socijalni razvoj''' istraživački institut Ujedinjenih nacija definiše kao [[skup]] strukturalnih promena koje se preduzimaju u cilju pronalaženja koherentnih i trajnih rešenja za [[problem]]e sa kojima se susreće [[društvo]]. To praktično znači da socijalni razvoj obuhvata [[društvo|društveno]] definisane ciljeve za određeni vremenski period i određivanje potrebnih sredstava da bi se ti ciljevi ostvarili. Kao deo [[društvo|društvenog]] razvoja, socijalni razvoj obuhvata promene koje se odnose na poboljšanje kvaliteta [[život]]a [[ljudi]], na [[stvaranje]] mogućnosti za zadovoljavanje, unapređe nje i bogaćenje raznovrsnih i univerzalnih [[ljudi|ljudskih]] potreba, na podizanje nivoa socijalne sigurnosti [[građan]]a, na poboljšanje uslova produkcije i reprodukcije [[život]]a i na prevenciju i suzbijanje socijalnih [[problem]]a. {{RSR}} == Vanjske veze == * [http://www.undp.org UNDP] * [http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=147&Itemid=70 History & Mathematics: Historical Dynamics and Development of Complex Societies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120302232506/http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=147&Itemid=70 |date=2012-03-02 }} [[Kategorija:Društvo]] [[Kategorija:Sociologija]] [[Kategorija:Socijalna filozofija]] nggav59wzew8z63m5q1yyhjipc3t5kl 0 146960 42683296 42275478 2026-09-05T07:25:07Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683296 wikitext text/x-wiki {{Infokutija More (SR) | ime = Solomonovo more | slika = Papua New Guinea map.png | opis_slike = Mapa Solomonovog mora | površina = 720.000 | zapremina = | dubina = 9.140 | nastanak = | širina = 1.200 | dužina = 650 | zemlje = [[Papua Nova Gvineja]]<br />[[Solomonova ostrva]] }} '''Solomonovo''' ili '''Solomonsko more''' je deo južnog [[Tihi okean|Tihog okeana]] između [[Nova Gvineja|Nove Gvineje]], ostrva [[Nova Britanija]] i [[Solomonova ostrva|Solomonovih ostrva]]. Na [[sever]]u ga sa [[Bizmarkovo more|Bizmarkovim morem]] spaja [[moreuz Vitjaz(moreuz)|moreuz Vitjaz]], a na [[jug]]u, granicu sa [[Koralno more|Koralnim more]] predstavlja [[arhipelag Lujadi]] ({{jez-eng|Louisiade Archipelago}}). Zahvata površinu od 720.000&nbsp;km². Najveća dubina je 9.140 metara. [[Kontinentalni prag|Šelf]] je razvijen samo uz obalu Nove Gvineje. Temperatura površinskog sloja vode iznosi 25—28&nbsp;°C. [[Salinitet]] iznosi 34,5‰. Amplituda morskih mena je 2 metra. Prvi [[Evropa|Evropljanin]] koji je plovio Solomonovim morem bio je [[Španija|Španski]] moreplovac [[Alvaro de Mendanja]] i to [[1567.]] godine. U [[Drugi svetski rat|Drugom svetskom ratu]] u južnom delu vođena je velika pomorsko-vazdušna bitka između [[japan]]skih i [[SAD|američkih]] snaga. More je dobilo naziv prema [[Solomon]]u, [[biblija|biblijskom]] kralju [[Kraljevstvo Izrael|Izraela]]. == Povezano == * [[Tihi okean]] * [[Solomonova ostrva]] * [[Koralno more]] == Vanjske veze == {{Commonscat|Solomon Sea}} * [http://stommel.tamu.edu/~baum/paleo/seamaps/solo_sea.gif Mapa Solomonovog mora] {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20061021151111/http://stommel.tamu.edu/~baum/paleo/seamaps/solo_sea.gif |date=2006-10-21 }} {{Mora}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Solomonsko more| ]] [[Kategorija:Mora u Oceaniji]] [[Kategorija:Mora Tihog oceana]] l457j19mnfcxl13ygt6z59ni5434p73 0 151373 42683181 42461898 2026-09-04T14:47:51Z Ekvatarina 270952 Laureus 42683181 wikitext text/x-wiki {{Skijaš (SR) | ime = Lindsey Vonn | slika = LindseyVonnApr10.jpg | opis_slike = Lindsi Von | datum_rođenja = [[18. 10.|18. oktobar]] [[1984]]. | mesto_rođenja = [[Sent Pol]] | država_rođenja = [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] | datum_smrti = | mesto_smrti = | država_smrti = | državljanstvo = američko | discipline = spust, slalom, veleslalom, superveleslalom, kombinacija | učešćaOI = 3 | medaljeOI = 3 (1 zlatna, 2 bronzana) | učešćaSP = 6 | medaljeSP = 52(2 zlatne, 3 srebrne, 2 bronze) | broj_sezona = 14 | pobede = 82 | podijumi = 136 | kristalni_globus_veliki = 4 ([[Svetski kup u alpskom skijanju 2007/08.|2007/08]], [[Svetski kup u alpskom skijanju 2008/09.|2008/09]], [[Svetski kup u alpskom skijanju 2009/10.|2009/10]], [[svjetski kup u alpskom skijanju 2012|2011/12]]) | kristalni_globus_mali = 15 (8 u spustu, 5 u superveleslalomu, 3 u kombinaciji) | aktuelizovano_(datum) = [[14. 3.|14. mart]] [[2012]] }} {{medalja početak}} {{medalja takmičenje|[[Zimske olimpijske igre|Olimpijske igre]]}} {{medalja zlato|[[zimska Olimpijada 2010|2010. Vankuver]] |[[Alpsko skijanje na Zimskim olimpijskim igrama 2010. — spust za žene|spust]] }} {{medalja bronza|[[zimska Olimpijada 2010|2010. Vankuver]] |[[Alpsko skijanje na Zimskim olimpijskim igrama 2010. — superveleslalom za žene|superveleslalom]]}} {{medalja takmičenje|[[Svetsko prvenstvo u alpskom skijanju|Svetska prvenstva]]}} {{medalja srebro|[[Svetsko prvenstvo u alpskom smučanju 2007.|2007. Ore]] |superveleslalom}} {{medalja srebro|[[Svetsko prvenstvo u alpskom smučanju 2007.|2007. Ore]] | spust}} {{medalja zlato|[[Svetsko prvenstvo u alpskom skijanju 2009.|2009. Val d'Izer]] | superveleslalom}} {{medalja zlato|[[Svetsko prvenstvo u alpskom skijanju 2009.|2009. Val d'Izer]] | spust}} {{medalja srebro|[[Svetsko prvenstvo u alpskom skijanju 2011.|2011. Garmiš-Partenkirhen]] | spust}} {{medalja kraj}} '''Lindsi Von''' ({{jez-engl|Lindsey Vonn}}), devojačko '''Kildou''', je [[sjedinjene Američke Države|američka]] [[Alpsko skijanje|alpska skijašica]]. Trostruka je uzastopna pobednica [[Svjetski kup u alpskom skijanju|Svetskog kupa u skijanju]] ([[Svetski kup u alpskom skijanju 2007/08.|2008]], [[Svetski kup u alpskom skijanju 2008/09.|2009]], [[Svetski kup u alpskom skijanju 2009/10.|2010]]) i 2012 , što je pre nje postigla samo [[Anemari Mozer-Prel]]. Pored titule u generalnom plasmanu osvojila je i male kristalne globuse u [[spust]]u (2008, 2009, 2010, 2011, 2013, 2015), [[super-veleslalom|superveleslalomu]] (2009, 2010. i 2011, 2012, 2015), kao i u super kombinaciji (2010. i 2011, 2012). Osvajačica je zlatne medalje na [[Zimska Olimpijada 2010|Zimskim olimpijskim igrama u Vankuveru 2010.]] u spustu. Zabeležila je 71 pobedu u svetskom kupu, više nego i jedna druga skijašica te je druga na večitoj rang listi skijaša i skijašica sa ostvarenim pobjedama u svetskom kupu. Jedini ispred nje je švedski skijaš Ingemar Stenmark sa 86 pobeda. == Privatni život == Vonova je rođena u [[Sent Pol]]u u [[Minesota|Minesoti]] kao Lindzi Kerolin Kildou a odrasla je u obližnjem [[Epl Veli]]ju. Počela je da skija kada je imala tri godine, posle čega je postala deo čuvenog programa [[Erih Zajler|Eriha Zajlera]] u [[Bak Hil]]u. Njen otac, [[Alen Kildou]], koji se takođe bavio skijanjem, ju je veoma podsticao da se bavi ovim sportom. Počela je da se takmiči sa sedam godina a na međunarodnim takmičenjima je učestvovala sa devet godina. Kada je imala deset godina upoznala je osvajačicu zlatne medalje [[Pikabu Strit]], koju smatra svojim idolom. Vonova je često odlazila u [[Colorado|Kolorado]] sve dok se njena porodica nije konačno preselila u [[Vejl]] krajem 90-tih godina dvadesetog veka. Njeni nadimci su „Kildon“, „Don don“ i „D don“. Hobiji koje upražnjava su vožnja bicikla, tenis, čitanje knjiga i gledanje [[En-Bi-Si]]jeve serije „Zakon i red“ gde se pojavila kao gost u epizodi „Rubber Room“ 24. maja 2010. Voli da sluša [[hip hop]], naročito [[Kanje Vest]]a. [[29. 9.|29. septembra]] [[2007]]. godine se udala za kolegu iz reprezentacije [[Tomas Von|Tomasa Vona]]. Tokom turneje po [[Evropa|Evropi]] boravila je u [[Kirhberg]]u gde je kao nagradu umesto čeka uzela kravu koja se zove Olimp. Njena najbolja drugarica je ujedno i njena glavna protivnica [[Marija Riš]] iz [[Garmisch-Partenkirchen|Garmiš-Partenkirhena]] u [[Nemačka|Nemačkoj]]. Lindzi zajedno sa svojim suprugom tradicionalno provodi božićne praznike kod porodice Riš. Tečno govori [[nemački jezik]]. Živi u Vejlu u Koloradu, ali ima kuće u [[Atlanta|Atlanti]] u [[Georgia|Džordžiji]], kao i u Nemačkoj. <big><big><big>Skijaška karijera</big></big></big> == 1999–2002 == Kao četrnaestogodišnjakinja osvojila je [[1999]]. godine [[Trofej Topolino|„Trofej Topolino“]] koji se smatra najznačajnijim takmičenjem skijaša u tom uzrastu. Ona je ujedno i jedina [[Amerikanci|Amerikanka]] koja je to uspela. Tokom prve godine takmičenja u seniorskoj konkurenciji nekoliko puta je stizala do podijuma u takmičenjima [[Nor-Am kup]]a. Prvu pobedu u [[Međunarodna skijaška federacija|FIS]] takmičenjima je ostvarila [[2001]], te godine je osvojila i bronzanu medalju u kombinaciji na prvenstvu SAD. Iste godine se prvi put takmičila u slalomu u okviru Svetskog kupa, a prve poene je osvojila u superveleslalomu u [[Val-d'Isère|Val d'Izeru]], kada je završila trku na 26. mestu. Na svom debiju na [[Zimske olimpijske igre 2002.|Zimskim olimpijskim igrama u Solt Lejk Sitiju 2002.]] osvojila je šesto mesto u kombinaciji a takmičila se i u slalomu. == 2003–2005 == Nastavila je da napreduje i tokom [[2003]]. osvojivši srebrnu medalju na [[Juniorsko prvenstvo sveta u alpskom skijanju|Juniorskom prvenstvu sveta]], kao i srebro i bronzu na prvenstvu SAD. U sezoni 2003-2004 osvojila je dve zlatne medalje na prvenstvu SAD, dve medalje na Juniorskom prvenstvu sveta i prvi put se popela na postolje u [[Cortina d'Ampezzo|Kortini d'Ampeco]]. Sledeća sezona je bila još uspešnija za Lindzi Von jer je uspela da ostvari prvu pobedu u Svetskom kupu. Pobedila je u spustu u [[Lejk Luiz (mesto)|Lejk Luiz]] u [[Kanada|Kanadi]]. Pored te pobede ostvarila je još pet plasmana među prve tri i sezonu je okončala na šestom mestu u generalnom plasmanu. Na Svetskom prvenstvu u [[Bormio|Bormiju]] [[2005]]. takmičila se u četiri discipline. Osvojila je četvrto mesto u spustu i kombinaciji, deveto mesto u superveleslalomu, dok je u veleslalomu ostala bez plasmana. == 2005–2007 == Za sezonu 2005/06 Vonova se pripremala sa novim trenerom legendarnim [[Robert Trenkvalder|Robertom Trenkvalderom]]. On je primenio potpun nov način treniranja primeren potrebama Lindzi Von i na taj način stvorio od nje najprofesionalniju skijašicu. Pre [[Zimske olimpijske igre 2006.|Zimskih olimpijskih igara u Torinu]] Lindzi Von je važila za jednu od glavnih kandidatkinja za medalje, međutim tokom treninga za spust doživela je tešku povredu posle koje je helikopterom prebačena u bolnicu. Bez obzira što je povredila kuk sledećeg dana se takmičila u spustu i osvojila je osmo mesto, takođe zauzela je i sedmo mesto u superveleslalomu i četrnaesto mesto u slalomu. [[Datoteka:Lindsey Kildow Aspen.jpg|mini|Lindzi Von u slalomskoj trci u Aspenu novembra 2006.|levo]] Tokom sezone 2006/07 ostvarila je pobede u spustu u Lejk Luizu i Val d'Izeru i u superveleslalomu u [[Sestriere|Sestrijereu]]. Pored ove tri pobede imala je još šest plasmana među prve tri u Svetskom kupu. Na Svetskom prvenstvu u [[Ore]]u u [[Švedska|Švedskoj]] osvojila je srebrne medalje u spustu i superveleslalomu. Ovu sezonu je okončala, četiri nedelje pre kraja jer je povredila ligamente, kao trećeplasirana u takmičenjima za Svetski kup u disciplinama spust i superveleslalom. == 2007–2008 == [[Datoteka:Vonn-lindsey 08-03-08 - 008.jpg|mini|Lindzi Von tokom 2008.]] Tokom sezone 2007/08 Lindzi Von dolazi do punog izražaja. Kao rezultat napornog vežbanja stižu i vrhunski rezultati. Dominacija u brzinskim disciplinama, mali kristalni globus u spustu i drugo mesto u kombinaciji su joj pomogli da dođe do svog najvećeg trijumfa u karijeri pobednice Svetskog kupa. Ona je tako postala druga Amerikanka posle [[Tamara Makini|Tamare Makini]] koja je osvojila veliki kristalni globus. Te sezone je i njen sunarodnik [[Bodi Miler]] ostvario isti uspeh. == 2008–2009 == Dalji napredak Lindzi Von je pokazala sledeće sezone kada je pored dominacije u spustu bila najbolja i u superveleslalomu. Ponovo je pobedila u ukupnom poretku Svetskog kupa. Tokom sezone oborila je rekord SAD koji je držala Tamara Mekini od osamnaest pobeda u Svetskom kupu pobedivši u superveleslalomu na takmičenju u [[Tarvizija|Tarviziji]] u Italiji. Ostvarivši devet pobeda u sezoni ona je postavila rekord SAD po broju pobeda i ženskoj i u muškoj konkurenciji. Na Svetskom prvenstvu u Val d'Izeru Lindzi Von je osvojila svoju prvu zlatnu medalju postavši prva Amerikanka koja je pobedila u superveleslalomu. Diskvalifikovana je u superkombinaciji iako je bila prva posle takmičenja u spustu. Tri dana kasnije osvojila je zlato u spustu. Tokom leta 2009. promenila je proizvođača skija prešavši na [[Hed]] iako je tokom cele karijere skijala sa [[Rosinjol]]ovim skijama. [[Oktobar|Oktobra]] [[2009]]. dobila je nagradu za najbolju skijašicu na svetu od strane Međunarodnog udruženja skijaških novinara. == 2009–2010 == [[Datoteka:2010 Winter Olympic - Womens downhill medals.jpg|mini|700px|center|Proglašenje pobednica u spustu 18. februara 2010. u Vistleru u Kanadi. Džulija Mankuzo (srebro), Lindzi Von (zlato) i Elizabet Gergl (bronza)]] Sezona 2009/10 je bila najuspešnija u karijeri Lindzi Von. Po treći put uzastopno postala je pobednica Svetskog kupa u ukupnom poretku a pored toga osvojila je i mali kristalni globus u spustu, superveleslalomu i superkombinaciji. U tome je nisu omele ni brojne povrede koje je zadobila tokom sezone kao što su povreda ruke i cevanice. I pored bandaže na ruci ostvarila je tri vezane pobede u austrijskom [[Haus im Enštal]]u od [[8. 1.|8.]] do [[10. 1.|10. januara]] [[2010]]. Sezonu je završila sa 11 pobeda, ukupno 33, i na taj način nadmašila sunarodnika Bodija Milera po broju pobeda u karijeri. Na [[Zimska Olimpijada 2010|Zimskim olimpijskim igrama u Vankuveru]] je i pored velikih očekivanja osvojila zlato samo u spustu, kao i bronzu u superveleslalomu. Osvajanjem zlatne medalje u spustu postala je prva Amerikanka koja je to učinila. == 2010-2011 == Iako je u ovoj sezoni osvojila više bodova nego u prethodnoj, 1725 prema 1671, u ukupnom poretku je bila druga iza Marije Riš. U uzbudljivom i kontroverznom finalu Svetskog kupa u švajcarskom Lencerhajdu nije uspela da u potpunosti nadoknadi prednost koju je njena protivnica i prijateljica ostvarila tokom sezone. Nešto slabiji nastupi u spustu i očajni nastupi u slalomu su doprineli tome da na kraju sezone ima tri boda manje od Marije Riš. Od željenih 12 pobeda na kraju je ostvarila 8 ali je ponovo kao i prethodne sezone osvojila tri mala kristalna globusa, u spustu, superveleslalomu i kombinaciji. Na Svetskom prvenstvu u Garmiš-Partenkirhenu je osvojila jednu srebrnu medalju u spustu. Sedmog februara 2011. dobila je nagradu „Laureus“ za najbolju sportistkinju na svetu u 2010-oj godini.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.laureus.com/press_releases?article_id=2262 |access-date=2012-03-21 |archive-date=2011-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110211150039/http://www.laureus.com/press_releases?article_id=2262 |dead-url=yes }}</ref> == Osvojeni kristalni globusi == [[Datoteka:Lindsey Vonn with 8 Crystal Globes.jpg|desno|250px|mini| Lindzi Von sa kristalnim globusima]] {| class="wikitable" |- ! '''Sezona''' ! '''Disciplina''' |- | align=center | [[Svetski kup u alpskom skijanju 2007/08.|2008.]] || '''Ukupna pobeda''' |- | align=center | [[Svetski kup u alpskom skijanju 2007/08.|2008.]] || Spust |- | align=center | [[Svetski kup u alpskom skijanju 2008/09.|2008/09.]] || '''Ukupna pobeda''' |- | align=center | [[Svetski kup u alpskom skijanju 2008/09.|2008/09.]] || Spust |- | align=center | [[Svetski kup u alpskom skijanju 2008/09.|2008/09.]] || Superveleslalom |- | align=center | [[Svetski kup u alpskom skijanju 2009/10.|2009/10.]] || '''Ukupna pobeda''' |- | align=center | [[Svetski kup u alpskom skijanju 2009/10.|2009/10.]] || Spust |- | align=center | [[Svetski kup u alpskom skijanju 2009/10.|2009/10.]] || Superveleslalom |- | align=center | [[Svetski kup u alpskom skijanju 2009/10.|2009/10.]] || Kombinacija |- | align=center | [[Svetski kup u alpskom skijanju 2010/11.|2010/11.]] || Spust |- | align=center | [[Svetski kup u alpskom skijanju 2010/11.|2010/11.]] || Superveleslalom |- | align=center | [[Svetski kup u alpskom skijanju 2010/11.|2010/11.]] || Kombinacija |- | align=center | [[svjetski kup u alpskom skijanju 2012|2011/12.]] || '''Ukupna pobeda''' |- | align=center | [[svjetski kup u alpskom skijanju 2012|2011/12.]] || Spust |- | align=center | [[svjetski kup u alpskom skijanju 2012|2011/12.]] || Superveleslalom |- | align=center | [[svjetski kup u alpskom skijanju 2012|2011/12.]] || Kombinacija |} == Pobede u Svetskom kupu == (53 pobede (26 [[spust]], 18 [[super-veleslalom|superveleslalom]], 5 [[alpska kombinacija|superkombinacija]], 2 [[slalom]], 2 [[veleslalom]]) {| class="wikitable" ! '''Datum''' ! '''Mesto''' ! '''Disciplina''' |- | align=right | [[3. 12.|3. decembar]] [[2004]]. || {{ZD|KAN}} [[Lejk Luiz (mesto)|Lejk Luiz]]|| Spust |- | align=right | [[3. 12.|3. decembar]] [[2005]]. || {{ZD|KAN}} [[Lejk Luiz (mesto)|Lejk Luiz]]|| Spust |- | align=right | [[17. 12.|17. decembra]] [[2005]]. || {{ZD|FRA}} [[Val-d'Isère|Val d'Izer]]|| Spust |- | align=right | [[3. 3.|3. marta]] [[2006]]. || {{ZD|NOR}} [[Hafjel]] ||Superveleslalom |- | align=right | [[2. 12.|2. decembra]] [[2006]]. || {{ZD|KAN}} [[Lejk Luiz (mesto)|Lejk Luiz]]|| Spust |- | align=right | [[20. 12.|20. decembra]] [[2006]]. || {{ZD|FRA}} [[Val-d'Isère|Val d'Izer]]|| Spust |- | align=right | [[28. 1.|28. januara]] [[2007]]. || {{ZD|ITA}} [[Sestriere|Sestrijere]]|| Superveleslalom |- | align=right | [[1. 12.|1. decembra]] [[2007]]. || {{ZD|KAN}} [[Lejk Luiz (mesto)|Lejk Luiz]] || Spust |- | align=right | [[21. 12.|21. decembra]] [[2007]]. || {{ZD|AUT}} [[Sankt Anton am Arlberg]]|| Spust |- | align=right | [[22. 12.|22. decembra]] [[2007]]. || {{ZD|AUT}} [[Sankt Anton am Arlberg]]|| Superkombinacija |- | align=right | [[19. 1.|19. januara]] [[2008]]. || {{ZD|ITA}} [[Cortina d'Ampezzo|Kortina d'Ampeco]] || Spust |- | align=right | [[9. 2.|9. februara]] [[2008]]. || {{ZD|ITA}} [[Sestriere|Sestrijere]]|| Spust |- | align=right | [[8. 3.|8. marta]] [[2008]]. || {{ZD|ŠVA}} [[Kran Montana]]|| Spust |- | align=right | [[15. 1.|15. januara]] [[2008]]. || {{ZD|FIN}} [[Levi]]|| Slalom |- | align=right | [[5. 12.|5. decembra]] [[2008]]. || {{ZD|KAN}} [[Lejk Luiz (mesto)|Lejk Luiz]]|| Spust |- | align=right | [[17. 1.|17. januar]] [[2009]]. || {{ZD|AUT}} [[Altenmarkt in Pongau]]|| Superkombinacija |- | align=right | [[30. 1.|30. januara]] [[2009]]. || {{ZD|NEM}} [[Garmisch-Partenkirchen|Garmiš-Partenkirhen]] || Spust |- | align=right | [[1. 2.|1. februar]] [[2009]]. || {{ZD|NEM}} [[Garmisch-Partenkirchen|Garmiš-Partenkirhen]]|| Superveleslalom |- | align=right | [[22. 2.|22. februar]] [[2009]]. || {{ZD|ITA}} [[Tarvizio]]|| Superveleslalom |- | align=right | [[1. 3.|1. mart]] [[2009]]. || {{ZD|BUG}} [[Bansko (Bugarska)|Bansko]]|| Superveleslalom |- | align=right | [[11. 3.|11. mart]] [[2009]]. || {{ZD|ŠVE}} [[Ore (Švedska)|Ore]]|| Spust |- | align=right | [[12. 3.|12. mart]] [[2009]]. || {{ZD|ŠVE}} [[Ore (Švedska)|Ore]]|| Superveleslalom |- | align=right | [[5. 12.|5. decembar]] [[2009]]. || {{ZD|KAN}} [[Lejk Luiz (mesto)|Lejk Luiz]]|| Spust |- | align=right | [[18. 12.|18. decembar]] [[2009]]. || {{ZD|FRA}} [[Val-d'Isère|Val d'Izer]]|| Superkombinacija |- | align=right | [[8. 1.|8. januar]] [[2010]]. || {{ZD|AUT}} [[Haus im Enštal]] || Spust |- | align=right | [[9. 1.|9. januar]] [[2010]].|| {{ZD|AUT}} [[Haus im Enštal]] || Spust |- | align=right | [[10. 1.|10. januar]] [[2010]]. || {{ZD|AUT}} [[Haus im Enštal]] || Superveleslalom |- | align=right | [[22. 1.|22. januar]] [[2010]].|| {{ZD|ITA}} [[Cortina d'Ampezzo|Kortina d'Ampeco]] || Superveleslalom |- | align=right | [[23. 1.|23. januar]] [[2010]].|| {{ZD|ITA}} [[Cortina d'Ampezzo|Kortina d'Ampeco]] || Spust |- | align=right | [[31. 1.|31. januar]] [[2010]].|| {{ZD|ŠVA}} [[St. Moritz|Sankt Moric]] || Superveleslalom |- | align=right | [[6. 3.|6. mart]] [[2010]].|| {{ZD|ŠVA}} [[Kran Montana]]|| Spust |- | align=right | [[12. 3.|12. mart]] [[2010]].|| {{ZD|NEM}} [[Garmisch-Partenkirchen|Garmiš-Partenkirhen]]|| Superveleslalom |- | align=right | [[5. 12.|5. decembar]] [[2010]]. || {{ZD|KAN}} [[Lejk Luiz (mesto)|Lejk Luiz]] || Superveleslalom |- | align=right | [[18. 12.|18. decembar]] [[2010]]. || {{ZD|FRA}} [[Val-d'Isère|Val d'Izer]] || Spust |- | align=right | [[19. 12.|19. decembar]] [[2010]]. || {{ZD|FRA}} [[Val-d'Isère|Val d'Izer]] || Superkombinacija |- | align=right | [[8. 1.|8. januar]] [[2011]]. || {{ZD|AUT}} [[Cauhenze]] || Spust |- | align=right | [[21. 1.|21. januar]] [[2011]]. || {{ZD|ITA}} [[Cortina d'Ampezzo|Kortina d'Ampeco]] || Superveleslalom |- | align=right | [[23. 1.|23. januar]] [[2011]]. || {{ZD|ITA}} [[Cortina d'Ampezzo|Kortina d'Ampeco]] || Superveleslalom |- | align=right | [[26. 2.|26. februar]] [[2011]]. || {{ZD|ŠVE}} [[Ore (Švedska)|Ore]] || Spust |- | align=right | [[6. 3.|6. mart]] [[2011]]. || {{ZD|ITA}} [[Tarvizio]] || Superveleslalom |- | align=right | [[22. 10.|22. oktobar]] [[2011]]. || {{ZD|AUT}} [[Zelden]] || Veleslalom |- | align=right | [[2. 12.|2. decembar]] [[2011]]. || {{ZD|KAN}} [[Lejk Luiz (mesto)|Lejk Luiz]] || Spust |- | align=right | [[3. 12.|3. decembar]] [[2011]]. || {{ZD|KAN}} [[Lejk Luiz (mesto)|Lejk Luiz]] || Spust |- | align=right | [[4. 12.|4. decembar]] [[2011]]. || {{ZD|KAN}} [[Lejk Luiz (mesto)|Lejk Luiz]] || Superveleslalom |- | align=right | [[7. 12.|7. decembar]] [[2011]]. || {{ZD|SAD}} [[Biver Krik]] || Superveleslalom |- | align=right | [[15. 1.|15. januar]] [[2012]]. || {{ZD|ITA}} [[Cortina d'Ampezzo|Kortina d'Ampeco]] || Superveleslalom |- | align=right | [[27. 1.|27. januar]] [[2012]]. || {{ZD|ŠVA}} [[St. Moritz|Sankt Moric]] || Superkombinacija |- | align=right | [[28. 1.|28. januar]] [[2012]]. || {{ZD|ŠVA}} [[St. Moritz|Sankt Moric]] || Spust |- | align=right | [[4. 2.|4. februar]] [[2012]]. || {{ZD|NEM}} [[Garmisch-Partenkirchen|Garmiš-Partenkirhen]] || Spust |- | align=right | [[26. 2.|26. februar]] [[2012]]. || {{zas|Bugarska}} [[Bansko (Bugarska)|Bansko]] || Superveleslalom |- | align=right | [[9. 3.|9. mart]] [[2012]]. || {{zas|Švedska}} [[Ore (Švedska)|Ore]] || Veleslalom |- | align=right | [[14. 3.|14. mart]] [[2012]]. || {{zas|Austrija}} [[Šladming]] || Spust |} == Rezultati u [[Svjetski kup u alpskom skijanju|Svetskom kupu]] == {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" | |- !rowspan="2" colspan="2" | Godina !colspan="2" | '''Ukupno''' !!colspan="2" | Spust !!colspan="2" | Slalom !!colspan="2" | Veleslalom!!colspan="2" | Superveleslalom!!colspan="2" | Kombinacija!!colspan="2" | Paralelni slalom |- |align="center" | Plasman |align="center" | Bodovi |align="center" | Plasman |align="center" | Bodovi |align="center" | Plasman |align="center" | Bodovi |align="center" | Plasman |align="center" | Bodovi |align="center" | Plasman |align="center" | Bodovi |align="center" | Plasman |align="center" | Bodovi |align="center" | Plasman |align="center" | Bodovi |- align="center" | colspan="2" | [[Svetski kup u alpskom skijanju 2001/02.|2002.]] || 93 || 27 || 41 || 15 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - |- align="center" | colspan="2" | [[Svetski kup u alpskom skijanju 2002/03.|2003.]] || 118 || 3 || 47 || 3 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - |- align="center" | colspan="2" | [[Svetski kup u alpskom skijanju 2003/04.|2004.]] || 30 || 265 || 14 || 158 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || - |- align="center" | colspan="2" | [[Svetski kup u alpskom skijanju 2004/05.|2005.]] || 6 || 914 || 5 || 384 || 28 || 60 || 35 || 29 || 3 || 396 || 5 || 45 || - || - |- align="center" | colspan="2" | [[Svetski kup u alpskom skijanju 2005/06.|2006.]] || 5 || 1067 || 2 || 410 || 9 || 214 || 49 || 7 || 4 || 326 || 3 || 110 || - || - |- align="center" | colspan="2" | [[Svetski kup u alpskom skijanju 2006/07.|2007.]] || 6 || 808 || 3 || 390 || 37 || 28 || - || - || 3 || 310 || 7 || 80 || - || - |- align="center" | colspan="2" | [[Svetski kup u alpskom skijanju 2007/08.|2008.]] || 1 || 1403 || 1 || 755 || 32 || 46 || 13 || 140 || 6 || 262 || 2 || 200 || - || - |- align="center" | colspan="2" | [[Svetski kup u alpskom skijanju 2008/09.|2009.]] || 1 || 1788 || 1 || 502 || 3 || 440 || 8 || 205 || 1 || 461 || 2 || 180 || - || - |- align="center" | colspan="2" | [[Svetski kup u alpskom skijanju 2009/10.|2010.]] || 1 || 1671 || 1 || 725 || 14 || 125 || 28 || 41 || 1 || 620 || 1 || 160 || - || - |- align="center" | colspan="2" | [[Svetski kup u alpskom skijanju 2010/11.|2011.]] || 2 || 1725 || 1 || 650 || 19 || 107 || 13 || 158 || 1 || 560 || 1 || 220 || 5 || 30 |- align="center" | colspan="2" | [[svjetski kup u alpskom skijanju 2012|2012.]] || 1 || 1980 || 1 || 690 || 20 || 142 || 2 || 455 || 1 || 453 || 1 || 180 || 3 || 60 |} == Izvori == {{Izvori}} == Vanjske veze == * [http://www.lindseyvonn.com/ Lindsey Vonn.com] - zvanična stranica * [http://www.usskiteam.com/public/team.php?sN=2&pA=2&dId=2&aId=82 U.S. Ski Team] - biografija - Lindzi Von * [http://www.fis-ski.com/uk/604/613.html?sector=AL&listid=&competitorid=30368&type=result FIS-Ski.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924144325/http://www.fis-ski.com/uk/604/613.html?sector=AL&listid=&competitorid=30368&type=result |date=2015-09-24 }} - rezultati - Lindzi Von - 1999.-2011. * [http://www.fis-ski.com/uk/604/613.html?sector=AL&competitorid=30368&type=st-WC FIS-Ski.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924144012/http://www.fis-ski.com/uk/604/613.html?sector=AL&competitorid=30368&type=st-WC |date=2015-09-24 }} - Stanje u Svetskom kupu - Lindzi Von - 2002.-2011. * [http://www.ski-db.com/db/profiles/wkldlc.asp Ski-db.com] - rezultati - Lindzi Kildou Von. * [http://www.youtube.com/watch?v=SmfvNAlmwe0 YouTube.com] - SAD Ski tim video - mini profil - Lindzi Von * [http://sportsillustrated.cnn.com/2008/more/03/04/lindsey.vonn0310/ ''Sports ilustrejtid''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111212736/http://sportsillustrated.cnn.com/2008/more/03/04/lindsey.vonn0310/ |date=2012-01-11 }} - 04-mart-2008. * [http://www.nytimes.com/2008/04/15/sports/othersports/15ski.html?scp=10&sq=Lindsey%2BVonn&st=nyt%20highlighting/ ''Njujork tajms''] - 15-april-2008. * [http://www.usatoday.com/sports/olympics/2008-02-20-vonn-1c-cover_N.htm/ ''Ju-Es-Ej tudej''] - 20-februar-2008. * [http://articles.latimes.com/2008/feb/21/sports/sp-cup21/ ''El-Ej Tajms''] - 21-februar-2008. ;Ostali projekti {{Drugi projekti | commonscat = Lindsey Vonn }} {{Pobednice Svetskog kupa u alpskom skijanju}} {{Nagrada Laureus za sportašicu godine}} {{Lifetime|1984||Vonn, Lindsey}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Američki alpski skijaši]] [[Kategorija:Američki olimpijci]] [[Kategorija:Svjetski prvaci u alpskom skijanju]] [[Kategorija:Olimpijski pobjednici u alpskom skijanju]] [[Kategorija:Alpski skijaši na Zimskim olimpijskim igrama 2002.]] [[Kategorija:Alpski skijaši na Zimskim olimpijskim igrama 2006.]] [[Kategorija:Alpski skijaši na Zimskim olimpijskim igrama 2010.]] [[Kategorija:Osvajači olimpijskih medalja u alpskom skijanju]] pobdlf2tsox8s2zs8xc3mx5fnc0njj6 0 154465 42683292 42402626 2026-09-05T06:33:35Z Pasvasa 223040 Proširena i ažurirana biografija, bibliografija, prevodi i književni rad; dodati izvori i podaci do 2026. 42683292 wikitext text/x-wiki {{Infokutija pisac | ime = Jasmina Mihajlović | datum_rođenja = [[1960]] | mjesto_rođenja = [[Niš]], [[Socijalistička Republika Srbija|NR Srbija]], [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|FNRJ]] | zanimanje = književnik, književni kritičar | žanr = [[književna kritika]], [[fantastika]] | alma_mater = [[Filološki fakultet u Beogradu]] | supružnik = [[Milorad Pavić]] }} '''Jasmina Mihajlović''' (Niš, 1960) srpska je književnica, književna kritičarka, bibliograf i priređivač. Autorka je proznih knjiga, putopisa, eseja i književnokritičkih radova, a njena proza i književnokritički i esejistički tekstovi prevođeni su na više jezika.<ref name="bio">{{cite web |url=https://jasminamihajlovic.com/biografija-i-knjige/ |title=Biografija i knjige |website=Jasmina Mihajlović |language=sr |access-date=5. 9. 2026.}}</ref> Od kraja osamdesetih godina bavi se stvaralaštvom Milorada Pavića kao književni kritičar, bibliograf i priređivač njegovih dela. Njihova profesionalna saradnja počela je pre braka. Sačinila je bibliografije Pavićevog dela za njegova sabrana dela u izdanju Prosvete (1990) i Draganića (1996), kao i bio-bibliografiju za Srpsku akademiju nauka i umetnosti (1991). Pavićevoj prozi posvetila je knjigu ''Priča o duši i telu. Slojevi i značenja u prozi Milorada Pavića'' (Prosveta, 1992). Tokom braka nastavili su profesionalnu i književnu saradnju i zajedno napisali knjige ''Dve kotorske priče'' (1998) i ''Ljubavni roman u dve priče'' (2004). Posle Pavićeve smrti 2009. Mihajlović je nastavila rad na njegovoj književnoj zaostavštini, novim izdanjima i prevodima, bibliografiji i međunarodnoj recepciji njegovog dela. Testamentarni je naslednik imovinskih autorskih prava na Pavićeva dela i staratelj Legata Milorada Pavića u Beogradu.<ref>{{cite web |url=https://www.politika.rs/sr/clanak/214786/pavic-u-svetu-prevoden-u-srbiji-zaboravljen |title=Pavić u svetu prevođen, u Srbiji zaboravljen |website=Politika |date=10. 4. 2012. |language=sr |access-date=5. 9. 2026.}}</ref> == Biografija == Jasmina Mihajlović rođena je 1960. godine u Nišu. Diplomirala je 1987. godine na Filološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu, na Grupi za jugoslovenske književnosti i opštu književnost. Od 1987. predavala je književnost u beogradskim školama. Od 1989. do 1991. radila je kao istraživač u Institutu za književnost i umetnost u Beogradu, na projektu „Srpska književna kritika“. Od 1991. do avgusta 1999. bila je direktor Saveta za promovisanje srpske kulture u svetu pri Svetskoj srpskoj zajednici u Ženevi. Od 1999. deluje kao slobodni umetnik. Član je Srpskog književnog društva.<ref name="bio"/> Bila je supruga književnika Milorada Pavića. == Književni rad == Mihajlović je književni rad započela književnokritičkim, teorijskim i bibliografskim tekstovima, a potom je objavljivala prozu, putopise i eseje. Prvu knjigu, ''Priča o duši i telu. Slojevi i značenja u prozi Milorada Pavića'', objavila je 1992. godine. U kasnijim knjigama zastupljeni su putopis, autobiografska proza, esej, dokumentarna građa i fikcija. Putovanje je jedan od čestih motiva njene proze. ''Putni album'' sastavljen je od pet putopisnih celina, dok je ''Pariski poljubac'' koncipiran kao avanturističko-putopisni roman čija se radnja odvija tokom četiri dana u Parizu. U knjizi ''Rodoslov prijatelja. Spomenar-album'' (2024) objedinila je sećanja, anegdote i fotografije iz privatne arhive o više od pedeset ličnosti iz književnog, umetničkog i javnog života sa kojima su se ona i Milorad Pavić družili tokom više decenija.<ref>{{cite web |url=https://www.rts.rs/lat/magazin/kultura/vesti/5632885/rodoslov-prijatelja--spomenar-album-jasmine-mihajlovic-pisca-i-supruge-milorada-pavica.html |title=Rodoslov prijatelja – spomenar-album Jasmine Mihajlović, pisca i supruge Milorada Pavića |website=RTS |date=22. 1. 2025. |language=sr |access-date=5. 9. 2026.}}</ref> U intervjuu za ''Avant Art Magazin'' Mihajlović je govorila o odnosu sopstvenog književnog rada i javne uloge supruge i književne naslednice Milorada Pavića, opisujući svoj položaj kao predstavljanje „dva pisca“ — Pavića i sebe.<ref>{{cite web |url=https://www.avantartmagazin.com/jasmina-mihajlovic-razgovor/ |title=Jasmina Mihajlović: Moja je sudbina da predstavljam dva pisca |website=Avant Art Magazin |language=sr |access-date=5. 9. 2026.}}</ref> == Trilogija == Godine 2026. Mihajlović je pod pseudonimom Claire Delaunay objavila trilogiju romana.<ref name="trilogija">{{cite web |url=https://jasminamihajlovic.com/trilogija/ |title=Trilogija |website=Jasmina Mihajlović |language=sr |access-date=5. 9. 2026.}}</ref> * ''Pasaž'' — objavljen 9. jula 2026. * ''Između'' — objavljen 9. avgusta 2026. * ''Drugi život'' — 2026.<ref name="trilogija"/> == Rad sa Miloradom Pavićem i njegova književna zaostavština == Jasmina Mihajlović se od kraja osamdesetih godina profesionalno bavi stvaralaštvom Milorada Pavića kao književni kritičar, bibliograf i priređivač. Njihova profesionalna saradnja započela je pre braka, radom na bibliografiji Pavićevog dela i proučavanjem njegove proze. Za Pavićeva sabrana dela u izdanju Prosvete sačinila je ''Prilog za bibliografiju Milorada Pavića'', objavljen 1990. u knjizi ''Anahoret u Njujorku'', a potom i kao zasebno izdanje 1991. Za ''Godišnjak Srpske akademije nauka i umetnosti'' izradila je biografiju i bibliografiju Milorada Pavića, objavljenu 1991, a zatim i kao zasebno izdanje SANU 1992. Godine 1992. objavila je studiju ''Priča o duši i telu. Slojevi i značenja u prozi Milorada Pavića''. Godine 1993. učestvovala je u redakciji i izboru propratnih tekstova za pet knjiga edicije ''Sve Pavićeve priče i jedna drama'' i sačinila selektivne bibliografije za pojedinačne knjige. Za deset knjiga ''Sabranih dela Milorada Pavića'' u izdanju Draganića 1996. radila je kao priređivač, a proširena ''Bio-bibliografija Milorada Pavića'' objavljena je u okviru edicije i kao zasebno izdanje. Tokom braka Mihajlović i Pavić zajedno su napisali ''Dve kotorske priče. Tri stola'' (1998) i ''Ljubavni roman u dve priče'' (2004). Posle Pavićeve smrti 30. novembra 2009. nastavila je da se bavi njegovom književnom zaostavštinom, izdavanjem i prevođenjem dela, saradnjom sa domaćim i stranim izdavačima i prevodiocima, bibliografijom i dokumentovanjem književne, naučne, pozorišne, filmske, radijske, audio i digitalne recepcije njegovog dela. Mihajlović je staratelj Legata Milorada Pavića u Beogradu. Legat obuhvata piščevu biblioteku, rukopise, prepisku, arhivsku građu, fotografije, nagrade, umetnička dela i lične predmete i dostupan je istraživačima i drugim zainteresovanim korisnicima u skladu sa pravilima Legata.<ref>{{cite web |url=https://presscentar.uns.org.rs/info/Vesti-iz-muzeja/1581/legat-milorada-pavica-svedok-svetske-slave-i-domaceg-zaborava.html |title=Legat Milorada Pavića – svedok svetske slave i domaćeg zaborava |website=UNS Press centar |language=sr |access-date=5. 9. 2026.}}</ref> Na zvaničnom sajtu ''[https://www.khazars.com/ Milorad Pavić — khazars.com]'' sistematizovana je obimna digitalna arhiva koja obuhvata bibliografiju, prevode, posthumna izdanja, književnu kritiku, intervjue i dokumentaciju o pozorišnoj, filmskoj, radijskoj, audio i digitalnoj recepciji Pavićevog dela. == Mediji i javni nastupi == Mihajlović je tokom više decenija učestvovala u književnim, televizijskim i radijskim emisijama i davala intervjue domaćim i stranim medijima. Teme razgovora obuhvataju njeno književno stvaralaštvo, savremenu književnost, delo i međunarodnu recepciju Milorada Pavića i rad na njegovoj književnoj zaostavštini. Intervjui u štampi, televizijske i radijske emisije, audio-video zapisi, književne promocije i druga javna gostovanja sistematizovani su u ''[https://jasminamihajlovic.com/mediji/ Medijskoj arhivi Jasmine Mihajlović]''. == Bibliografija == === Knjige === * [https://www.rastko.rs/rastko/delo/11318 Priča o duši i telu. Slojevi i značenja u prozi Milorada Pavića] — Prosveta, Beograd, 1992, 191 str. * ''Dve kotorske priče. Tri stola'' — sa Miloradom Pavićem, Dereta, Beograd, 1998, 72 str.; drugo izdanje 2005. * ''Privatna kolekcija'' — Dereta, Beograd, 2000; 2001, 2004, 2005. * ''Putni album'' — Dereta, Beograd, 2004; 2005; 2006. * ''Ljubavni roman u dve priče'' — sa Miloradom Pavićem, Čigoja štampa, Beograd, 2004, 63 str. * ''Ljubav bez tajni: sa rečnikom nepoznatog'' — Dereta, Beograd, 2005, 138 str. * ''Ljubav sa rečnikom nepoznatog'' — Ljubitelji knjige, Novi Sad, 2006; dva izdanja 2007. * ''Pariski poljubac'' — Ljubitelji knjige, Novi Sad, 2007, dva izdanja; Zavod za udžbenike, Beograd, 2010. * ''Putna kolekcija'' — Alnari, Beograd, 2008, 254 str. * ''Na obali Hazarskog mora'' — Laguna, Beograd, 2014, 163 str. * ''Dosadna knjiga. Svaštara'' — Dereta, Beograd, 2019; 2020, 314 str. * ''Rodoslov prijatelja. Spomenar-album'' — Službeni glasnik, Beograd, 2024, 172 str. * [https://jasminamihajlovic.com/trilogija/ Pasaž] — 2026. * [https://jasminamihajlovic.com/trilogija/ Između] — 2026. * [https://jasminamihajlovic.com/trilogija/ Drugi život] — 2026. === Prevodi knjiga === Proza i književnokritički i esejistički tekstovi Jasmine Mihajlović prevođeni su na engleski, ruski, slovenački, ukrajinski, grčki, azerbejdžanski, gruzijski i kineski jezik. * ''Ljubezenski roman v dveh zgodbah'' — sa Miloradom Pavićem, Ma-no, Nova Gorica, 2006, slovenački; prevod Nives Vidić. * ''Парижский поцелуй'' — Azbuka, Sankt Peterburg, 2007, ruski; prevod Larisa Saveljeva. * ''The Paris Kiss'' — Amazon Kindle, 2011, engleski; prevod Dragana Rajkov. * ''On the Shores of the Khazar Sea'' — Amazon Kindle, 2014, engleski; prevod Dragana Rajkov. * ''Xəzər dənizinin sahillərində'' — Baku, 2015, azerbejdžanski; štampano i digitalno izdanje. * ''ხაზართა ზღვის ნაპირებზე'' — Intelekti, Tbilisi, 2015, gruzijski, ISBN 978-9941-458-57-6. * ''На берегах Хазарского моря'' — Centropoligraf, Moskva, 2017, ruski. * [https://webpac.tongji.edu.cn/opac/item.php?marc_no=536e32415273326f7a37425a6442596b454276754f513d3d 爱情故事的两个版本] — ''Ljubavni roman u dve priče'', sa Miloradom Pavićem, Zhejiang Literature and Art Publishing House, Hangzhou, 2018, kineski; prevod Liu Yuan, 185 str., ISBN 978-7-5339-5326-3. * ''巴黎之吻'' — ''Pariski poljubac'', Zhejiang Literature and Art Publishing House, 2018, kineski. * ''太阳船上的孩子'' — ''Dete sunčeve barke'' / tekst iz ''Putnog albuma'', Zhejiang Literature and Art Publishing House, 2018, kineski. * ''На березі Хозарського моря'' — Folio, Harkov, 2020, ukrajinski; prevod Olena Koncevič, 184 + [1] str., ISBN 978-966-03-8961-8. * ''Travel Album'' — Amazon Kindle, 2022, engleski. === Naučni, književnokritički i bibliografski radovi === * ''„Termin ‘video’“'' — ''Naš jezik'', Beograd, 1985, XXVI, 4–5, str. 241–253. * ''„Slojevi i značenja u ‘Gvozdenoj zavesi’ Milorada Pavića I–II“'' — ''Književnost'', Beograd, 1987. * ''„Pavle Sofrić – zaboravljena ličnost srpske kulture. Jedan vid kulturno-antropološke kritike“'' — Institut za književnost i umetnost, Beograd, 1989. * ''„Dvostrukost vida jedne pozorišne predstave“'' — ''Književna reč'', 25. maj 1990, XIX, br. 364, str. 23. * ''„Slojevitost pripovedačke proze Milorada Pavića“'' — Radio Sarajevo, ''Treći program'', 1990, XVIII, 66–67, str. 51–83. * ''„Ko je Ishak u Dervišu i smrti Meše Selimovića?“'' — Radio Sarajevo, ''Treći program'', 1990, XVIII, 66–67, str. 84–102. * [https://www.rastko.rs/knjizevnost/pavic/jmihajlovic-dusa_telo.html „Predeo slikan čajem kao ekološki roman“] — ''Književnost'', 1990. * ''„Beleška o Pavlu Sofriću Niševljaninu“'' — u: Pavle Sofrić, ''Glavnije bilje u narodnom verovanju i pevanju kod nas Srba'', BIGZ, 1990, str. 273–280. * ''„Bio-bibliografski podaci o Miloradu Paviću“'' — u: Ana Šomlo, ''Hazari, ili obnova vizantijskog romana'', Beograd, 1990, str. 169–178. * ''„Prilog za bibliografiju Milorada Pavića“'' — u: ''Anahoret u Njujorku'', Prosveta, 1990, str. 231–305; zasebno izdanje 1991. * ''„Rečnik plemenitih utisaka“'' — ''Vršačka kula'', 23. oktobar 1991, br. 17/268, str. 7. * ''„Knjiga o knjizi“'' — ''Novine Beogradskog čitališta'', 1991, I, 1–2, str. 14. * ''„Razgovori sa piscima ili Kreativni lov u knjizi Hazari, ili obnova vizantijskog romana“'' — ''Književnost'', 1991, 11–12, str. 1494–1498. * ''„Efekat beskrajne priče. Elementi postmoderne poetike Milorada Pavića“'' — ''Sveske'', 1991, br. 10, str. 80–83. * ''„Milorad Pavić redovni član“'' — biografija i bibliografija, ''Godišnjak SANU za 1991.'', knj. XCVIII, str. 401–449; separat, SANU, 1992. * [https://www.rastko.rs/knjizevnost/pavic/jmihajlovic-dusa_telo.html „Unutrašnja strana vetra ili roman o žudnji za celinom“] — ''Književnost'', 1992, 3–4, str. 523–527. * ''„Neki istorijski izvori o Hazarima i njihova transpozicija u Hazarski rečnik Milorada Pavića“'' — zbornik Instituta za književnost i umetnost, str. 467–476. * [https://www.rastko.rs/knjizevnost/pavic/jmihajlovic-elements.html „Elements of Milorad Pavić's Postmodern Poetics“] — ''Serbian Studies'', 1993, vol. 7, br. 1, str. 33–38; rad predstavljen na XIX kongresu FILLM, University of Brasilia, 1993. * ''„Ubij tuđeg junaka“'' — ''Borba'', 9–10. oktobar 1993. * ''„Čitanje i pol“'' — ''Savremena srpska proza 5'', Trstenik, 1993/94, str. 21–28. * ''„Hiperknjiževnost“'' — ''Srpski književni magazin'', 1994, III/3, str. 7–10. * ''„Milorad Pavić i hiperbeletristika“'' — ''Računari'', 1995, br. 106, str. 62–63. * ''„Proza Milorada Paviča i gipertekst“'' — ''Иностранная литература'', Moskva, 1995, br. 7, str. 145–147. * ''„Tri stola“'' — ''Književnost'', 1995, 7–9, str. 872–881. * ''„Kulturna baština čovečanstva“'' — ''Glas – Srbi sveta'', 1995, III/29, str. 36. * ''„Jedno putovanje u Grčku ili Doručak kod Citurasa“'' — ''Književnost'', 1996, 11–12, str. 1482–1497. * [https://www.ff.uns.ac.rs/sr-lat/fis/karton_predmeta/15DFK33 „Bio-bibliografija Milorada Pavića“] — u: ''Anahoret u Njujorku'', ''Sabrana dela Milorada Pavića'', Draganić, 1996, str. 165–418; zasebno izdanje 1997. * ''„Rusija u Winwordu“'' — ''Književnost'', 1998, 1–2, str. 245–282. * ''„Tri stola“'' — ruski prevod, ''Иностранная литература'', Moskva, 1998, br. 4, str. 117–124. * ''„Pariz je dezodorans za dušu“'' — ''Književna reč'', jul 1998, br. 502, str. 31–34. * ''„Landscape Painted with Tea as an Ecological Novel“'' — ''The Review of Contemporary Fiction'', vol. 18, br. 2, 1998, str. 191–203. * [https://khazars.com/index.php/en/reception/i-2/milorad-pavic-and-hyperfiction.html „Milorad Pavić and Hyperfiction“] — ''The Review of Contemporary Fiction'', vol. 18, br. 2, 1998, str. 214–220. * [https://www.avantartmagazin.com/milorad-pavic-i-rusi-istorija-jedne-ljubavi/ „Milorad Pavić i Rusi – istorija jedne ljubavi“] — 2007. * [https://mail.khazars.com/index.php/sr-yu/biografija/ziveti-za-knjizevnost-do-poslednje-strune-svog-dnk.html „Živeti za književnost do poslednje strune svog DNK“] — u: ''Pavićevi palimpsesti'', Fondacija Račanska baština, Bajina Bašta, 2010. * [https://www.knjizara.com/pdf/148660.pdf „Ko je Šekspir?“] — uvodni tekst u: ''Šekspirijens'', priredio Miloš Latinović, Vulkan izdavaštvo, Beograd, 2016, str. 19–24, ISBN 978-86-10-01788-5. * ''„Elementi za atribuciju autora knjige Putničke beleške iz 2349. god. po Hr. rođ.“'' — ''Gradina'', Niš, 2026, u štampi. === Priređivački i bibliografski rad === * ''Glavnije bilje u narodnom verovanju i pevanju kod nas Srba'' — Pavle Sofrić Niševljanin, BIGZ, Beograd, 1990; beleška o piscu, bibliografija Sofrićevih radova i literatura o njemu. * ''Hazari, ili obnova vizantijskog romana. Razgovori sa Miloradom Pavićem'' — Ana Šomlo, Beograd, 1990; bio-bibliografski podaci o Paviću. * ''Anahoret u Njujorku'' — Sabrana dela Milorada Pavića, Prosveta, 1990; ''Prilog za bibliografiju Milorada Pavića''. * ''Milorad Pavić redovni član'' — biografija i bibliografija, SANU, 1991/1992. * ''Sve Pavićeve priče i jedna drama'', knj. 1–5 — Bata / North American / Orbis, 1993; redakcija i izbor propratnih tekstova. * ''Gvozdena zavesa'' — selektivna bibliografija, 1993. * ''Konji svetoga Marka'' — selektivna bibliografija, 1993. * ''Ruski hrt'' — selektivna bibliografija, 1993. * ''Izvrnuta rukavica'' — selektivna bibliografija, 1993. * ''Zauvek i dan više. Pozorišni jelovnik'' — selektivna bibliografija, 1993. * [https://www.khazars.com/ Sabrana dela Milorada Pavića] — deset knjiga, Draganić, Beograd, 1996; priređivanje. * [https://www.ff.uns.ac.rs/sr-lat/fis/karton_predmeta/15DFK33 Bio-bibliografija Milorada Pavića] — Draganić, 1996; zasebno izdanje 1997. * [https://www.khazars.com/index.php/sr-yu/dela/posthumna-izdanja.html Posthumna izdanja Milorada Pavića] — kontinuirano bibliografsko evidentiranje posthumnih izdanja i prevoda. * [https://www.khazars.com/ Digitalni arhiv Milorada Pavića] — bibliografsko i dokumentaciono praćenje izdanja, prevoda i međunarodne recepcije Pavićevog dela. == Antologije == * ''Antologija pripovedaka srpskih književnica'' — izbor i priredio Rajko Lukač, Zepter Book World, Beograd, 2002. * ''Ugriz strasti: priče erotske fantastike'' — uredio Pavle Zelić, Društvo ljubitelja fantastike „Lazar Komarčić“, Beograd, 2007; priča Jasmine Mihajlović „Uhvaćeni delići snova J. M.“ == Nagrade == * Deretina knjiga godine, 2004 — za ''Putni album''. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [https://jasminamihajlovic.com/ Zvanični sajt Jasmine Mihajlović] * [https://jasminamihajlovic.com/trilogija/ Trilogija] * [https://jasminamihajlovic.com/mediji/ Mediji — intervjui, štampa, televizijski, radijski i audio-video zapisi] * [https://www.crticeisitnice.com/ Crtice i sitnice] * [https://www.khazars.com/ Milorad Pavić — zvanični sajt] * [https://jasminamihajlovic.com/2026/08/saradnja-koja-traje-milorad-pavic-i-jas/ „Saradnja koja traje: Milorad Pavić i Jasmina Mihajlović“] — 31. avgust 2026. nm8e20vm5vd3ehg1d2hz55ssqy8zz08 0 155737 42683314 42455457 2026-09-05T10:17:04Z Martin Macha 2111 151421 /* */ 42683314 wikitext text/x-wiki {{Infokutija monarhija | kraljevska_titula = Kralj | kraljevstvo_genitiv = Norveške | grb = Royal Arms of Norway.svg | type = other | grb članak = Grb Norveške | slika = Haakon in 2025 (cropped).jpg | inkumbent = [[Haakon VIII od Norveške|Haakon VIII]] | inkumbent_od = [[28. 8.]] [[1991]] | njegovo/njeno = Njegovo | prijestonasljednik = [[Ingrid Alexandra, krunski princeza Norveške|Ingrid Alexandra]] | prvi_monarh = [[Harald Lepokosi|Harald I]] | datum = c. 872 | rezidencija = [[Kraljevska palača u Oslu]] | website = [http://www.kongehuset.no www.kongehuset.no] }} {{Politika Norveške}} '''Norveški monarh''' ili '''suveren''' je [[šef države|državni poglavar]] [[Norveška|Norveške]], koja je po svom državnom uređenju [[ustavna monarhija]] sa [[parlamentarni sistem|parlamentarnim sisteom]] vlasti. Norveška monarhija potiče iz vremena vladavina [[Harald Lepokosi|Haralda Lijepokosog]] i ranijih [[Mala kraljevstva Norveške|malih kraljevstava]] koja su se ujedinila u Norvešku; dugo vremena je bila u personalnoj uniji sa [[Švedska|Švedskom]] i [[Danska|Danskom]]. Trenutni suveren je kralj [[Haakin VIII od Norveške|Haakon VIII]], koji vlada od 28. august 2026. [[Prijestonasljednik]] krunski princeza [[Ingrid Alexandra, krunski princeza Norveške|Ingrid Alexandra]]. Krunski princ vrši niz ceremonijalnih javnih dužnosti, kao i kraljeva supruga [[Kraljica Mette-Marit od Norveške|kraljica Mette-Marit]]. Krunski princ također djeluje kao regent u kraljevoj odsutnosti. Postoji još nekoliko članova [[Norveška kraljevska porodica|kraljevske porodice]], među kojima su kraljeva kćer, unučad, braća i sestre. Kraljevska kuća je ogranak kneževske loze [[Kućža Glücksburg|Glücksburg]], koja potiče iz [[Schleswig-Holstein]]a u današnjoj Njemačkoj,<ref>[http://www.kongehuset.no/c27262/aktuelt.html Official royal house web site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071110015219/http://www.kongehuset.no/c27262/aktuelt.html |date=2007-11-10 }} pristup 5. XI 2007</ref> odnosno iste kraljevske kuće kojoj pripadaju [[danska]] i nekadašnja [[grčka]] kraljevska porodica. Dok [[Ustav Norveške]] daje važne izvršne ovlasti kralju, one u pravilu koiristi [[Norveški državni savjet|Državni savjet]] (Kraljevski savjet ili kabinet) u kraljevo ime. Kralj u formalnom smislu imenuje vladu prema vlastitom nahođenju, ali u praksi se [[parlamentarni sistem]] koristi od 1884. Ustav je brojnim amandmanima iz mnogih članaka riječ "kralj" zamijenio riječima "izabrana vlada". Usprkos važnih ovlasti monarha, one se drže izvanrednim te se mogu koristiti samo u situacijama kada je u pitanju opstanak države. Kraljeve funkcije su uglavnom ceremonijalne. On ratificira zakone i kraljevske rezolucije, prima i šalje izaslanike u strane zemlje te služi kao domaćin prilikom državnih posjeda. Mnogo je važnija njegova uloga simbola nacionalnog jedinstva. Svake Nove godine drži govor u kome se osvrće na negativne pojave u društvu. Kralj je također Visoki zaštitnik [[Crkva Norveške|Crkve Norveške]] ([[državna crkva|državne crkve]]), vrhovni komandant norveških oružanih snaga i Veliki majstor [[Kraljevski norveški red Sv. Olava|Kraljevskog norveškog reda sv. Olava]] i [[Kraljevski norveški red za zasluge|Kraljevskog norveškog reda za zasluge]].<ref>[http://www.kirken.no/english/engelsk.cfm?artid=5730 The Church of Norway on its history and status] pristup 21. XI 2006</ref><ref>[http://www.kongehuset.no/dt_kongehuset_allAtOnce.asp?ogid=22&mgid=22&gid=62&aid= Royal House web site on the orders and medals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050317180309/http://www.kongehuset.no/dt_kongehuset_allAtOnce.asp?ogid=22&mgid=22&gid=62&aid= |date=2005-03-17 }} pristup 21. XI 2006</ref> == Reference == {{reflist}} [[Kategorija:Politika Norveške|Monarhija]] [[Kategorija:Monarhije]] gl2fkhyn80thisu7wj1z64f5zb41mw0 42683322 42683314 2026-09-05T10:45:03Z Martin Macha 2111 151421 /* */ 42683322 wikitext text/x-wiki {{Infokutija monarhija | kraljevska_titula = Kralj | kraljevstvo_genitiv = Norveške | grb = Royal Arms of Norway.svg | type = other | grb članak = Grb Norveške | slika = Haakon in 2025 (cropped).jpg | inkumbent = [[Haakon VIII od Norveške|Haakon VIII]] | inkumbent_od = [[28. 8.]] [[2026]] | njegovo/njeno = Njegovo | prijestonasljednik = [[Ingrid Alexandra, krunski princeza Norveške|Ingrid Alexandra]] | prvi_monarh = [[Harald Lepokosi|Harald I]] | datum = c. 872 | rezidencija = [[Kraljevska palača u Oslu]] | website = [http://www.kongehuset.no www.kongehuset.no] }} {{Politika Norveške}} '''Norveški monarh''' ili '''suveren''' je [[šef države|državni poglavar]] [[Norveška|Norveške]], koja je po svom državnom uređenju [[ustavna monarhija]] sa [[parlamentarni sistem|parlamentarnim sisteom]] vlasti. Norveška monarhija potiče iz vremena vladavina [[Harald Lepokosi|Haralda Lijepokosog]] i ranijih [[Mala kraljevstva Norveške|malih kraljevstava]] koja su se ujedinila u Norvešku; dugo vremena je bila u personalnoj uniji sa [[Švedska|Švedskom]] i [[Danska|Danskom]]. Trenutni suveren je kralj [[Haakin VIII od Norveške|Haakon VIII]], koji vlada od 28. august 2026. [[Prijestonasljednik]] krunski princeza [[Ingrid Alexandra, krunski princeza Norveške|Ingrid Alexandra]]. Krunski princ vrši niz ceremonijalnih javnih dužnosti, kao i kraljeva supruga [[Kraljica Mette-Marit od Norveške|kraljica Mette-Marit]]. Krunski princ također djeluje kao regent u kraljevoj odsutnosti. Postoji još nekoliko članova [[Norveška kraljevska porodica|kraljevske porodice]], među kojima su kraljeva kćer, unučad, braća i sestre. Kraljevska kuća je ogranak kneževske loze [[Kućža Glücksburg|Glücksburg]], koja potiče iz [[Schleswig-Holstein]]a u današnjoj Njemačkoj,<ref>[http://www.kongehuset.no/c27262/aktuelt.html Official royal house web site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071110015219/http://www.kongehuset.no/c27262/aktuelt.html |date=2007-11-10 }} pristup 5. XI 2007</ref> odnosno iste kraljevske kuće kojoj pripadaju [[danska]] i nekadašnja [[grčka]] kraljevska porodica. Dok [[Ustav Norveške]] daje važne izvršne ovlasti kralju, one u pravilu koiristi [[Norveški državni savjet|Državni savjet]] (Kraljevski savjet ili kabinet) u kraljevo ime. Kralj u formalnom smislu imenuje vladu prema vlastitom nahođenju, ali u praksi se [[parlamentarni sistem]] koristi od 1884. Ustav je brojnim amandmanima iz mnogih članaka riječ "kralj" zamijenio riječima "izabrana vlada". Usprkos važnih ovlasti monarha, one se drže izvanrednim te se mogu koristiti samo u situacijama kada je u pitanju opstanak države. Kraljeve funkcije su uglavnom ceremonijalne. On ratificira zakone i kraljevske rezolucije, prima i šalje izaslanike u strane zemlje te služi kao domaćin prilikom državnih posjeda. Mnogo je važnija njegova uloga simbola nacionalnog jedinstva. Svake Nove godine drži govor u kome se osvrće na negativne pojave u društvu. Kralj je također Visoki zaštitnik [[Crkva Norveške|Crkve Norveške]] ([[državna crkva|državne crkve]]), vrhovni komandant norveških oružanih snaga i Veliki majstor [[Kraljevski norveški red Sv. Olava|Kraljevskog norveškog reda sv. Olava]] i [[Kraljevski norveški red za zasluge|Kraljevskog norveškog reda za zasluge]].<ref>[http://www.kirken.no/english/engelsk.cfm?artid=5730 The Church of Norway on its history and status] pristup 21. XI 2006</ref><ref>[http://www.kongehuset.no/dt_kongehuset_allAtOnce.asp?ogid=22&mgid=22&gid=62&aid= Royal House web site on the orders and medals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050317180309/http://www.kongehuset.no/dt_kongehuset_allAtOnce.asp?ogid=22&mgid=22&gid=62&aid= |date=2005-03-17 }} pristup 21. XI 2006</ref> == Reference == {{reflist}} [[Kategorija:Politika Norveške|Monarhija]] [[Kategorija:Monarhije]] cfco3w78ibqkpzgoceavgi18ht22qdm 0 156003 42683205 42339852 2026-09-04T16:09:09Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683205 wikitext text/x-wiki {{Single |Naziv = Russians |Omot = Russians (Sting song).jpg |Artist = [[Sting]] |sa albuma = [[The Dream of the Blue Turtles]] |Format = singlica (7", 12") |Strana B = "[[Gabriel's Message]]" |Datum = [[1. studenog]] [[1985.]] |Snimanje = |Žanr = [[soft rock]] |Trajanje = 3:58 |Label = [[A&M]] |Tekst = [[Sting]] |Producent = [[Sting]], [[Peter Smith]] |Prethodni = [[Fortress Around Your Heart]] |Ovaj singl = Russians |Naredni singl = [[Moon Over Bourbon Street]] |Misc = {{Muzički primjer |Type = single |primjer = Russians.ogg |title = Russians }} {{Videospot|link=[http://www.youtube.com/watch?v=wHylQRVN2Qs&ob=av2n "Russians"] na [[YouTube]]-u}}<br />{{Extra album cover | Upper caption = Alternativni omot (7" singlica) | Type = | Cover = Russians 7''.jpg | Alt = | Lower caption = Omot 7" singlice | Border = <!-- optional parameter, type "yes" here to add a 1px border to the cover image --> }} }} '''"Russians"''' je pjesma [[Sting]]a s njegovog debitantskog solo albuma ''[[The Dream of the Blue Turtles]]'', izdana [[1. studenog]] [[1985.]] godine. Pjesma je također izdana kao singlica. U pjesmi, Sting oštro kritizira i upozorava na posljedice [[Hladni rat|Hladnog rata]], uz poseban naglasak na doktrinu o [[Osigurano uzajamno uništenje|osiguranom uzajamnom uništenju]] (''"there's no such thing as a winnable war/It's a lie we don't believe anymore"''). Stoga se nada da i "Rusi vole svoju djecu" (ikonski i kultni stih ''"Russians love their children too"''), jer to vidi kao jedini način da se spriječi razorni nuklearni [[holokaust]] kojeg može uzrokovati nuklearno oružje (''"Oppenheimer's deadly toy"'').<ref>Stihovi ''"Oppenheimer's deadly toy"'' odnose se na atomsku bombu. [[Robert Oppenheimer]] je bio američki fizičar koji se smatra "ocem atomske bombe". Kasnije je požalio zbog svog izuma, izjavivši kako je želio da se ona upotrijebi u energetske svrhe u mirnodopskom razdoblju. [http://www.songfacts.com/detail.php?id=4299 Sting - Russians - zanimljivosti]</ref> Na samom početku pjesme, legendarni [[SSSR|sovjetski]] novinar i reporter [[Igor Kirillov]] kaže otprilike sljedeće: ''"... (Britanska) Premijerka opisala je razgovore sa šefom delegacije, Mihailom Sergejevičem Gorbačovim, kao konstruktivne, praktične i kao prijateljsku razmjenu mišljenja ..."''. Ovaj izvještaj kojeg Sting koristi vjerojatno se odnosi na sastanak [[Mihail Gorbačov|Mihaila Gorbačova]] i [[Margaret Thatcher]] iz [[1984.]] godine. Tadašnji sovjetski vođa bio je [[Konstantin Černjenko]]. Pjesma "Russians" kao temu koristi glazbu iz filmske [[suita|suite]] ''[[Poručnik Kijé]]'', koju je napisao [[Sergej Prokofjev]].<ref>{{cite book|last=Gable|first=Christopher |title=The words and music of Sting|year=2008|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-0-275-99360-3|page=25}}</ref> Pjesma je najveći hit bila u [[Francuska|Francuskoj]], gdje je tri tjedna bila na drugom mjestu top lista, a među najslušanijih 50 bila je čak 19 tjedana. Trenutno je "Russians" 636. najprodavaniji singl u Francuskoj svih vremena.<ref>Best selling-singles of all time in France [http://www.infodisc.fr/S_ToutTemps.php?debut=600 Infodisc.fr] (Retrieved March 24, 2009)</ref> == Historija == U intervjuu kojeg je [[Sting]] [[2010.]] dao za World Entertainment News Network, priznao je kako je pjesma nastala gledanjem sovjetske televizije preko satelita: {{izdvojeni citat|''Imao sam prijatelja na sveučilištu koji je izumio način kako krasti satelitski signal ruske televizije. Popili bi nekoliko piva i uspeli se tim malim stubama da gledamo rusku televiziju... U to doba noći, gledali bi samo dječju televiziju, kao što je njihova 'Sesame Street'. Bio sam impresioniran brigom i pažnjom koju posvećuju programu za djecu. Žalim što naši trenutni neprijatelji nemaju istu etiku.''<ref>Pjesma"Russians" inspirirana ilegalnim gledanjem ruske televizije [http://www.express.co.uk/posts/view/187070/Sting-s-Russians-was-inspired-by-illegal-satellite-viewings http://www.express.co.uk] (Retrieved February 16, 2011)</ref>}} Sting je ovo pjesmu uživo izveo na dodjeli nagrade [[Grammy]] [[1986.]] godine uz pratnju benda i bubnjara, dok je on svirao gitaru u crnom fraku. Izvedba je pobrala ovacije publike, a [[1994.]] izdana je u sklopu albuma ''Grammy's Greatest Moments Volume I''.<ref>{{cite web|url=http://www.amazon.com/gp/product/B000002IXZ/ |title=Grammy's Greatest Moments, Volume 1: Various Artists |publisher=Amazon.com |accessdate = 21. 11. 2011.}}</ref> Video izvedbe s Grammyja dostupan je [http://www.youtube.com/watch?v=AvN_-VfCOrQ na ovom linku]. == Pop-kultura == U komediji ''[[Peep Show]]'', lik po imenu [[Jeremy Osborne]] razmišlja: ''"Misliš li da je on stvarno razmišljao, [[Sting]], o tome vole li Rusi svoju djecu?"''. Na njegov upit, [[Mark Corrigan]] odgovara: ''"Ne, to je retoričko pitanje, kao 'Osjećaš li Silu?' ili 'Znaju li da je Božić?'"''. Parodija pjesme pojavila se u [[satira|satiričkoj]] emisiji ''[[Spitting Image]]'' te je koristila izrazito apstraktne koncepte radi postizanja rime, a referirala je i na Stingovu raniju učiteljsku karijeru. == Popis pjesama == ; 7" single # "Russians" – 3:57 # "Gabriel's Message" – 2:15 ; 12" maxi # "Russians" – 3:57 # "Gabriel's Message" – 2:10 # "I Burn for You" (live) – 4:40 == Tehnička ekipa == {{col-begin}} {{col-2}} * Fotograf - [[Anton Corbijn]] * Snimljeno u [[Zapadna Njemačka|Zapadnoj Njemačkoj]] u produkciji Polygrama ; "Russians" * Tekst: Sting * Glazba: [[Sergej Prokofjev]] * Dorada: Jim Scott * Produkcija: Pete Smith {{col-2}} ; "Gabriel's Message" * Tekst: Tradicionalna pjesma * Aranžman: Sting * Mix i snimanje: Pete Smith ; "I Burn for You" * Tekst: Sting * Mix, snimanje i produkcija: Pete Smith {{col-end}} == Certifikati == {| class="wikitable sortable" ! bgcolor="#ebf5ff"|Država ! bgcolor="#ebf5ff"|Certifikat ! bgcolor="#ebf5ff"|Datum ! bgcolor="#ebf5ff"|Certificirana prodaja ! bgcolor="#ebf5ff"|Fizička prodaja |- |{{flag|Francuska}}<ref>French certifications See: "Les Ventes" => "Toutes les Certifications depuis 1973" => "STING" [http://www.infodisc.fr/S_Certif.php Infodisc.fr] (Retrieved March 24, 2009)</ref> |align="center"|Zlatni |align="center"|1985. |align="center"|500,000 |align="center"|476,000 |- |} == Top liste == {|class="wikitable sortable" !align="left"|Lista (1985) !align="center"|Najbolja<br />pozicija |- |align="left"|{{flagicon|NIZ}} Mega Top 100<ref name="Lescharts">"Russians", in various singles charts [http://lescharts.com/showitem.asp?key=1380&cat=s Lescharts.com] (Retrieved March 24, 2009)</ref> |align="center"|8 |- |align="left"|{{flagicon|FRA}} SNEP Singles Chart<ref name="Lescharts"/> |align="center"|2 |- |align="left"|{{flagicon|IRS}} Singles Chart<ref>Irish Single Chart [http://www.irishcharts.ie/search/placement Irishcharts.ie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151107043329/http://www.irishcharts.ie/search/placement |date=2015-11-07 }} (Retrieved March 24, 2009)</ref> |align="center"|11 |- |align="left"|{{flagicon|ŠVE}} Singles Chart<ref name="Lescharts"/> |align="center"|16 |- |align="left"|{{flagicon|ŠVI}} Singles Chart<ref name="Lescharts"/> |align="center"|13 |- |align="left"|{{flagicon|UK}} Singles Chart<ref>UK Singles Chart [http://www.chartstats.com/songinfo.php?id=13006 Chartstats.com] (Retrieved March 24, 2009)</ref> |align="center"|12 |- |align="left"|{{flagicon|SAD}} U.S. ''Billboard'' Hot 100<ref name="Billboard">Billboard [{{Allmusic|class=artist|id=p5536/charts-awards|pure_url=yes}} allmusic.com] (Retrieved March 24, 2009)</ref> |align="center"|16 |- |align="left"|{{flagicon|SAD}} U.S. ''Billboard'' Hot Mainstream Rock Tracks<ref name="Billboard"/> |align="center"|34 |- |} == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Sting}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Singlice 1985.]] caqu39qcf89ij783h8kaj2ywdae7lsr 0 157369 42683169 42562312 2026-09-04T14:40:51Z Ekvatarina 270952 Laureus 42683169 wikitext text/x-wiki {| {{prettyinfobox}} | align="center" colspan="2" | '''Dženifer Kaprijati''' |---- | align="center" colspan="2" | [[Datoteka:Jennifer Capriati Wimbledon 2004.jpg|250px]] |---- | '''Država''' | {{ZD|SAD}} [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] |---- | '''Prebivalište''' | [[Vespli Čapel]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] |---- | '''Datum rođenja''' | [[29. 3.|29. mart]] [[1976]]. |---- | '''Мjesto rođenja''' | [[New York|Njujork]], [[Sjedinjene Američke Države|SAD]] |---- | '''Visina''' | 1,70 m |---- | '''Тežina''' | 73&nbsp;kg |---- | '''Profesionalno igra od''' | [[199]]. |---- | '''Igra''' | Desnom rukom; dvoručni bekhend |---- | '''Zarađeni novac''' | 10.206.639 [[američki dolar|$]] |---- | align="center" style="background:#efefef;" colspan="2" | '''Pojedinačno''' |---- | '''Pobjeda/poraza''' | 430/176 |---- | '''Osvojeni turniri''' | 14 |---- | '''Najbolji plasman''' | '''1''' ([[15. 10.|15. oktobar]] [[2001]].) |---- | align="center" style="background:#efefef;" colspan="2" | '''Parovi''' |---- | '''Pobjeda/poraza''' | 66/50 |---- | '''Osvojeni turniri''' | 1 |---- | '''Najbolji plasman''' | 28 ([[2. 3.|2. mart]] [[1992]].) |---- |} '''Dženifer Meri Kaprijati''' ({{jez-eng|Jennifer Marie Capriati}}, rođena [[29. 3.|29. marta]] [[1976]]) je američka [[tenis]]erka. == Karijera == U karijeri je osvojila tri [[Grand slam|Grend slem]] turnira – [[Otvoreno prvenstvo Australije]] 2001. i 2002, i [[Roland Garros|Otvoreno prvenstvo Francuske]] 2001 – i još jedanaest drugih trofeja, među kojima je i zlatna medalja na Olimpijskim igrama [[1992]]. Na prvom mestu VTA liste najboljih teniserki sveta prvi put se našla 15. oktobra 2001, a četvrti i poslednji put 20. maja 2002, nakon čega ju je 9. juna smenila Venus Vilijams. Kaprijati je takođe osvojila jedan turnir u konkurenciji parova, Italija open 1991. u paru sa [[Monika Seleš|Monikom Seleš]], i tri puta [[Fed kup]]. 1990, sa samo četrnaest godina, postala je najmlađa teniserka koja se našla među deset najboljih na [[VTA]] listi. == Grand Slam finala == === Pojedinačno-pobjede (3) === {| |- |width="50"|'''Godina |width="175"|'''Grand Slam |width="175"|'''Protivnica u finalu |width="100"|'''Rezultat |-bgcolor="#CCCCFF" |[[2001]]. || [[Otvoreno prvenstvo Australije|Australian Open]] || {{ZD|ŠVA}} [[Martina Hingis]] || 6:4, 6:3 |-bgcolor="#EBC2AF" |[[2001]]. || [[Roland Garros|Rolan Garos]] || {{ZD|BEL}} [[Kim Clijsters]] || 1:6, 6:4, 12:10 |-bgcolor="#CCCCFF" |[[2002]]. || Australian Open <small>(2) || {{ZD|ŠVA}} Martina Hingis || 4:6, 7:6, 6:2 |} == Nagrade i priznanja == * 1989 – Junirka godine po izboru magazina TENNIS * 1989 – Sportista godine po izboru Olimpijskog komiteta SAD * 1990 – Nagrada VTA za teniserku koja je najviše napredovala * 1990 – Proboj godine po izboru magazina TENNIS * 1991 – Igračica koja je najviše napredovala po izboru magazina TENNIS * 1996 – Nagrada VTA za povratak godine * 1996 – Povratak godine po izboru magazina TENNIS * 2001 – Nagrada VTA za teniserku godine * 2001 – ITF šampionka godine * 2001 – Sportistkinja godine po izboru magazina Associated Press * 2001 – Nagrada Loro za povratak godine * 2002 – Nagrada Loro za sportistkinju godine * 2002 – Nagrada ESPY za sportski povratak godine * 2005 – 36. najbolja teniserka svih vremena po izboru magazina TENNIS == Vanjske veze == {{Commonscat|Jennifer Capriati}} * {{WTA|1325}} * {{FedCup player|20002361}} {{Broj jedan teniserke}} {{Nagrada Laureus za sportašicu godine}} {{Lifetime|1976||Capriati, Jennifer}} [[Kategorija:Američke teniserke]] [[Kategorija:Olimpijski pobjednici u tenisu]] ac4fusj5g4bya3p3aswyop55vclato0 0 220033 42683260 42173461 2026-09-04T20:08:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683260 wikitext text/x-wiki {{Vladar (SR) | ime = Sandalj Hranić | slika =Sandalj grb katarine hrvoja vukcic finished wider.png | opis_slike = Sandaljev proto-heraldički štit iz braka sa Katarinom Vuković Hrvatinić<ref name="ISP-Contributions-Sulejmanagic-2015">{{cite journal |author1=Amer Sulejmanagić |title=Grbovi Vukčića Hrvatinića |journal=Povijesni prilozi / Historical Contributions |date=23 July 2015 |volume=34 |issue=48 |pages=33–68 |url=https://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=216467 |access-date=20 February 2021 |publisher=Hrvatski institut za povijest / Croatian Institute of History |language=hr |issn=0351-9767}}</ref> | puno_ime = Sandalj Hranić Kosača | datum_rođenja = [[1370]]. | mesto_rođenja = Blagaj | država_rođenja = Banovina Bosna | datum_smrti = [[1435]]. | mesto_smrti = Blagaj | država_smrti = Bosansko Kraljvstvo | sahranjen = | funkcija = | vladavina = (1392 - 15. mart. 1435. ) | prethodnik = Vlatko Vuković Kosača | naslednik = Stjepan Vukčić Kosača | dinastija = Kosače | otac = Hrana | majka = ? | supružnik = Jelena Crnojević , Katarina Hrvantinić , Jelena Lazarević | deca = nije ih imao }} '''Sandalj Hranić Kosača''' (cca [[1370]] - [[15. mart]] [[1435]]) bio je [[Kraljevina Bosna|bosanski]] [[velmoža]] iz [[rod]]a [[Kosače]], [[Veliki vojvoda bosanski|Veliki vojvoda rusaga bosanskog]] i gospodar [[Hum]]ske zemlje.<ref name="sanEK">{{Cite web |url= https://www.cidom.org/wp-content/uploads/2018/09/Esad-Kurtovi%C4%87-Veliki-vojvoda-bosanski-Sandalj-Hrani%C4%87-Kosa%C4%8Da.pdf |title= Esad Kurtović: Veliki vojvoda bosanski Sandalj Hranić Kosača |work= INSTITUT ZA ISTORIJU Sarajevo, 2009 |accessdate= 9. 11. 2023}}</ref> Današnje naselje [[Kosače (Goražde)|Kosače]], oko 12&nbsp;km vazdušne linije jugozapadno od [[Goražde|Goražda]], na području rijeke Ošanice, lijeve pritoke [[Drina|Drine]], smatra se kao prostor matičnog jezgra na kome su ponikle Kosače. == Porijeklo i naslijeđe == Sandalj Hranić Kosača sin je [[Hrana Vuković|Hrane Vukovića]], a [[Stric|sinovac]] [[Vojvoda|vojvode]] [[Vlatko Vuković Kosača|Vlatka Vukovića]]. Imao je braću [[Knez|kneževe]] [[Vukac Hranić|Vukca]] i [[Vuk Hranić|Vuka Hranića]]. Uzima se da je Sandalj rođen oko [[1370]]. godine, a umro je [[15. mart]]a [[1435]]. Na čelu roda Kosače je od [[1393]]. Od svoga strica, vojvode Vlatka Vukovića, Sandalj je naslijedio posjed, [[Plemenita baština|plemenitu baštinu]], i [[Titula|titulu]] vojvode. To mu je omogućilo da odmah preuzme i istaknutu poziciju u krugu najuglednijih bosanskih [[velmoža]]. Redovno se nalazi u krugu najjače [[vlastela|vlastele]] uz bosanske kraljeve kao savjetnik, [[Ručnici|ručnik]] i [[Svjedoci|svjedok]]. Njegov najpoznatiji diplomata bio je [[Pribislav Pohvalić]]. Sandaljeva vjerska orijentacija po rođenju je pravoslavlje, a tokom života pokazivao je sklonost prema [[Crkva bosanska|Crkvi bosanskoj]]. Nije bio član [[Crkva bosanska|hijerarhije Crkve bosanske]], ali je priznavao njeno mjesto i ulogu u bosanskom društvu. U prilog tome govore i činjenice da je za života srpski vojvoda Sandalj Hranić Kosača podigao mnoge spomenike, hramove i mnoge ktitorske radove. Za sebe je pripremio hram-grobnicu [[Nekropola Grčko groblje u Šćepan Polju|crkve Svetog Stefana]] u [[Šćepan Polju]]. Crkva je građena u tradiciji srpske sakralne arhitekture sa elementima raške škole. Uočljive su kasna [[gotika]] i rana [[renesansa]].<ref>[https://www.knezevina-hercegovina.com/en_US/sandalj-hranic/ Sandalj Hranić]</ref> == Posjed i rezidencije == Sandaljev posjed obuhvatao je područje od sliva [[Neretva|Neretve]] do sliva [[Drina|Drine]] sa [[Foča|Fočom]] i [[Goražde]]m, [[Polimlje]] sa [[Prijepolje]]m, [[Breza (Polimlje)|Brezom]] i [[Pljevlja|Pljevljima]], i od [[Vrhbosna|Vrhbosne]] preko [[Zagorje (Bosna)|Zagorja]], [[Ljubomir]]a i [[Bileća|Bileće]] do [[Kotor]]a i [[Osnivanje Herceg Novog|Novog]] u [[Župa|župi]] [[Dračevica (župa)|Dračevici]]. Bio je i gospodar polovine župe [[Konavle]] koju je dijelio s knezom [[Pavlovići|Pavlom Radinovićem]] iz bosanske vlastelinske porodice [[Pavlovići]].<ref name="širenje">{{Cite web |url=https://hrcak.srce.hr/file/250172 |title=Paula Kaulić: ŠIRENJE DUBROVAČKE REPUBLIKE NA PROSTOR KONAVALA |work=Sveučilište u Zadru, Zadar 1961. |accessdate=9. 2. 2023 |archive-date=2023-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231117224753/https://hrcak.srce.hr/file/250172 |url-status=dead }}</ref> Zajedno s punicom, [[Banica Anka|banicom Ankom]], i drugom suprugom, [[Katarina Vuković|Katarinom Vuković Hrvatinić]], miraz iz drugog braka, [[Ostrovica|Ostrovicu]], i prava na [[Skradin]] prodao je [[Venecija|Mlečanima]] [[1410]]. godine. Svoju polovinu posjeda u Konavlima prodaje [[Dubrovačka Republika|Dubrovčanima]] [[1419]]. godine, a svoja prava na Kotor Mlečanima [[1423]]. [[Datoteka:Bosnia_around_1412-sh.png|alt=|mini|300x300piksel|Posjedi Sandalja Hranića u ranom 15. veku]] Najpoznatije Sandaljeve rezidencije bile su u [[Blagaj (Mostar)|Blagaju]] ([[Bišće]]), [[Osnivanje Herceg Novog|Novom]], [[Kozman]]u, [[Samobor, tvrđava na Drini|Samoboru]], [[Kukanj|Kuknju]] i [[Ključ (Gacko)|Ključ]]u. One su omogućavale kontrolu prostranog posjeda. Tokom godine često je mijenjao mjesto boravka. Njegov [[itinerarij]] predstavlja jednog od najpokretljivijih bosanskih velmoža srednjeg vijeka. Sandalj je boravio [[1412]]. u [[Budim]]u na [[turnir]]u evropskih vladara i velmoža koji je priredio ugarski kralj [[Sigismund Luksemburški]]. Nije bio vitez [[Zmajev red|Zmajevog reda]], kako se postavlja, jer nijednom nije zabilježen u tom svojstvu. Sandalj je u [[Dubrovnik]]u stekao posjede i imao svoju palatu. Bio je i [[dubrovačko plemstvo|dubrovački plemić]].<ref name="Ćirković">{{Cite web |url= https://pdfcoffee.com/irkovi-sima-istorija-srednjovekovne-bosanske-drave-pdf-free.html |title= Sima Ćirković: ISTORIJA SREDNJOVEKOVNE BOSANSKE DRŽAVE |work= Beograd, 1964 |accessdate= 9. 2. 2023}}</ref> Njegov dolazak u [[Dubrovnik]] [[1426]]. bio je spektakularno primanje jednog stranca. U Dubrovniku je imao svoje [[depozit]]e u kojima je čuvao dragocjenosti. Prodaja dijela Konavala omogućila mu je [[ulaganje novca na dobit]] u Dubrovniku od kojeg su on i njegovi nasljednici imali značajne [[Kamata|kamate]] od dvije glavnice u iznosu od 600 [[Mletački dukat|dukata]]. Od Dubrovčana je primao [[konavoski dohodak]] u iznosu od 500 perpera. Imao je [[Carine u srednjovjekovnoj Bosni|carine]] u [[Vrabač|Vrapču]], [[Ledenice|Ledenicama]], [[Glasinac|Glasincu]], a najveće dobitke imao je iz carine na trgu [[Drijeva]]. Od [[1410]]. je vlasnik trga Drijeva i polovine [[Drijeva|drijevske carine]]. Drugu polovinu držali su Pavlovići i [[Radivojevići]]. U [[Olovo|Olovu]] je dijelio carinu sa Pavlovićima.<ref name="tošić">{{Cite web |url= https://www.scribd.com/document/396423080/TOSIC-Djuro-1987-Trg-Drijeva-u-Srednjem-Vijeku-Sarajevo-324 |title= Đuro Tošić: Trg Drijeva u srednjem vijeku |work= Veselin Masleša, Sarajevo, 1987. |accessdate= 9. 10. 2023}}</ref> [[File:Sandalj Hranic pecati.png|mini|lijevo|160px|Pečati [[Sandalj Hranić|Sandalja Hranića]]]] === Pečat Sandalja Hranića === Pečati [[Sandalj Hranić|Sandalja Hranića]] (1370. - 15. mart 1435.)sačuvani su na šest isprava, od kojih se jedna ču­va u [[Mletačka Republika|Mletačkom arhivu]], a ostale u [[Dubrovačka Republika|Dubrovniku]].Koristio je dva različita pečata, koji su slični, a ne identični. Na dvije posljednje povelje pečati su viseći, a na ostalim ispravama nalijepljeni (''impressa''). Najbolji otisak je onaj sa povelje Dubrovniku od 20 maja 1420. godine. Sandaljev pečat dužine 1,7 i širine 1,4&nbsp;cm. ima samo monogram u sredini pečatnog polja iznad kojega se raspoznaje znak za skraćivanje i legendu uokvirenu osmerouglom sa vanjske strane. Drugi pečat, koji je sačuvan na povelji od 24. juna 1419, sasvim je sličan prvom pečatu. Razlika je u tome što ovaj drugi ima oblik elipse.<ref name="pečstjepanII">{{Cite web |url= https://dokumen.tips/documents/srednjovjekovni-pecati-iz-bih.html?page=1 |title= Pavao Anđelić: Srednjovjekovni pečati iz Bosne i Hercegovine |work= ANUBiH, Sarajevo 1970. |accessdate= 19. 11. 2023 |archive-date= 2023-12-03 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231203221501/https://dokumen.tips/documents/srednjovjekovni-pecati-iz-bih.html?page=1 }}</ref> == Za vrijeme Ostoje == U [[Koalicija|koaliciji]] s [[Hrvoje Vukčić Hrvatinić|Hrvojem Vukčićem]] i [[Radivojevići|Jurjem Radivojevićem]] zbacuje kralja [[Stjepan Ostoja|Stjepana Ostoju]] [[1404]]. godine i postavlja za kralja Ostojinog brata, [[Tvrtko II|Tvrtka II]], ali se Ostoja ubrzo vraća na vlast. Proširuje svoj posjed na istočni dio [[Hum]]a na račun vojvode [[Sankovići|Radiča Sankovića]], a dobija i dio [[trg]]a [[Drijeva]]. Tada je stekao titulu velikog vojvode rusaga bosanskog. Vrhunac u svome razvoju ostvaruje [[1405]]. kada postaje uz Hrvoja Vukčića jedan od najvažnijih bosanskih magnata. Tu poziciju kruniše bračnom vezom s Hrvojevom sinovicom Katarinom. Učestvuje u svim prijelomnim događajima bosanske historije kroz prve tri decenije [[15. vijek]]a. Zajedno s kraljem Ostojom i [[Zlatonosovići]]ma [[1415]]. godine učestvuje u ubistvu kneza [[Pavle Radenović|Pavla Radinovića]], brata Ostojine supruge, kraljice [[Kujava Radinović|Kujave Radinović]]. To mu je donijelo neprijateljstvo s [[Pavlovići]]ma koje se odražavalo kroz čitavo vrijeme njegovog života. == Vazali == Na svome prostranom posjedu Sandalj je imao [[vazal]]e koji su bili podređeni njemu i rodu Kosača. Rod Kosača (označavan u izvorima kao [[pleme]]) imao je četiri ''kuće'' sa svojim predstavnicima. Svi su nosili titule [[Knez|kneževa]]. Na širem terenu istaknutu ulogu imali su [[Čemerovići]] i [[Pripčići-Mrđenovići]] na području [[Gacko|Gacka]] i [[Nevesinje|Nevesinja]], [[Vojtanovići]] na području Dračevice, [[Vardići]] na području [[Goražde|Goražda]] i [[Dobrovojevići]] na području [[Vrsinje|Vrsinja]]. Sandaljevim vazalima pripadali su i predstavnici humske vlastele [[Nikolići]], [[Milatovići]] i [[Komlinovići]]. Važnu ulogu na Sandaljevom posjedu imali su [[Vlasi]] ([[Vlasi u srednjovjekovnoj Bosni]]), koji su svojom karavanskom trgovinom omogućavali ekonomsko uzdizanje širih prostora u vezama sa Bosne sa [[Mediteran]]om. Najveću ulogu među njima imali su [[Vlasi Stankovići]], iz katuna Stanka Perutinića, a koji su pripadali širim okvirima [[Vlasi Maleševci|Vlaha Maleševaca]]. == Brakovi == Bio je oženjen ženama [[Pravoslavlje|pravoslavne]] i [[Katoličanstvo|katoličke]] vjerske pripadnosti. Vojvoda Sandalj Hranić ženio se tri puta, ali nije imao djece. Sva tri braka rezultat su određenih političkih konotacija. U prvi brak je ušao 1396. sa Jelenom, kćerkom (ili udovicom) Radiča Crnojevića, u drugi 1405. sa Katarinom, kćerkom hrvatsko-dalmatinskog bana [[Hrvatinići|Vuka Vukčića]] i banice Anke, odnosno sinovicom hercega Hrvoja Vukčića Hrvatinića, a u treći i posljednji, 1411. godine, sa Jelenom, kćerkom srpskog kneza [[Lazar Hrebeljanović|Lazara Hrebeljanovića]] i udovicom zetskog vladara [[Balšići|Đurđa Stracimirovića Balšića]].<ref name="ćorović">{{Cite web |url= https://www.rastko.rs/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/3_12_l.html |title= Svetozar Ćorović: Istorija srpskog naroda - Bosna kao stožer nove srpskohrvatske države |work= INTERNET IZDANJE IZVRŠNI PRODUCENT I POKROVITELJ Tehnologije, izdavaštvo i agencija Janus Beograd, novembar 2001 |accessdate= 9. 2. 2023}}</ref> Naslijedio ga je sinovac [[Stjepan Vukčić Kosača]].<ref name="sanEKur">{{Cite web |url= https://www.academia.edu/31977788/Esad_Kurtovi%C4%87_Sandalj_Hrani%C4%87_Kosa%C4%8Da_biografija_bosanskog_vlastelina_Bosna_franciscana_XVIII_33_Sarajevo_2010_71_78 |title= Esad Kurtović: Sandalj Hranić Kosača - Biografija bosanskog vlastelina |work= INSTITUT ZA ISTORIJU Sarajevo, 2009 |accessdate= 9. 11. 2023}}</ref> == Izvori == {{Izvori}} == Povezano == * [[Kosače]] * [[Humsko Vojvodstvo]] * [[Kraljevina Bosna]] {{niz| pre=[[Vlatko Vuković]]| spisak=[[Kosače]] - ''Veliki Vojvode Bosne'' <br />[[1392]] — [[1435]]| posle=[[Stefan Vukčić Kosača]] }} {{Lifetime|1370|1435|Hranić Kosača, Sandalj}} {{Portal|Bosna i Hercegovina}} [[Kategorija:Kosače]] [[Kategorija:Bosanski vojvode]] jkc8mk9bj5l6nhn2p9pnfezalbyxd0j 0 222651 42683238 42365504 2026-09-04T17:41:07Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683238 wikitext text/x-wiki {{Okvir bivše zemlje svijeta |ime = Safavidska Monarhija |sh_ime = Safavidska Monarhija |izvorno_ime = {{fa icon}} سلسلة صفويان |genitiv = Safavidske Monarhije |kontinent = [[Azija]] |regija = |status = |era = [[Novi vijek]] |godina_start = [[1501.]] |godina_kraj = [[1736.]] |datum_start = |datum_kraj = |događaj_start = |događaj_kraj = |p1 = Timuridska Monarhija |flag_p1 = Timurid.svg |p2 = Ak Kojunlu |flag_p2 = |s1 = Hotakijska Monarhija |flag_s1 = Black flag.svg |s2 = Afšaridska Monarhija |flag_s2 = Afsharid Imperial Standard (3 Stripes).svg | |zastava = Safavid Flag.svg |zastava_i = Zastava Safavidske Monarhije |grb = Lion and Sun Emblem of Persia.svg |grb_i = Grb Safavidske Monarhije | |vjera = [[Šijiti|šijitski]] [[islam]] |mapa = Safavid Empire 1501 1722 AD.png |mapa_opis = Karta Safavidske Monarhije |jezik = [[perzijski]] |glavni_grad = • [[Tabriz]] ([[1501.]]-[[1555.]]),<br />• [[Kazvin]] ([[1555.]]-[[1598.]]),<br />• [[Isfahan]] ([[1598.]]-[[1722.]]) |legislatura = |geslo = |vlada_tip = [[Monarhija]] |titula_vođa = [[Šah (vladar)|Šah]] |vođa1 = [[Ismail I.]] (prvi) |godina_vođa1 = [[1501.]]-[[1524.]] |vođa2 = [[Tahmasp I.]] |godina_vođa2 = [[1524.]]-[[1576.]] |vođa3 = [[Ismail II.]] |godina_vođa3 = [[1576.]]-[[1577.]] |vođa4 = [[Muhamed Hodabanda]] |godina_vođa4 = [[1577.]]-[[1587.]] |vođa5 = [[Abas I.|Abas I. Veliki]] |godina_vođa5 = [[1587.]]-[[1629.]] |vođa6 = [[Safi I.]] |godina_vođa6 = [[1629.]]-[[1642.]] |vođa7 = [[Abas II.]] |godina_vođa7 = [[1642.]]-[[1666.]] |vođa8 = [[Sulejman I. Safavidski|Sulejman I.]]<br />[[Sultan Husain]]<br />[[Tahmasp II.]]<br />[[Abas III.]] (zadnji) |godina_vođa8 = [[1666.]]-[[1694.]]<br />&nbsp;- [[1694.]]-[[1722.]]<br />&nbsp;- [[1729.]]-[[1732.]]<br />&nbsp;- [[1732.]]-[[1736.]] |događaj_prije = Rođenje safavidske dinastije (osnivač [[Safi-ad-din Ardabili]]) |godina_prije = [[1301.]] |događaj1 = Početak [[Iransko-turski ratovi|ratova]] protiv [[Osmansko Carstvo|Osmanlija]] |datum_događaj1 = [[1514.]] |događaj2 = Invazija [[Hotaki]]ja |datum_događaj2 = [[1722.]] |događaj3 = Osvajanja [[Nader-šah]]a |datum_događaj3 = [[1726.]]–[[1729.]] |stat_godina1 = [[1600.]] |stat_površina1 = 2850000 |valuta = [[toman]], [[Abasi (novac)|abasi]], [[Šahi (novac)|šahi]] |vremenska_zona = |broj = |fusnote = }} '''Safavidska Monarhija''' ([[Perzijski jezik|perz.]] سلسلة صفويان) je naziv za [[Novi vijek|novovjekovnu]] [[iran]]sku državu pod safavidskom [[Dinastija|dinastijom]] i jedna od najmoćnijih [[Historija Irana|iranskih monarhija]] u [[islam]]skoj eri. Safavidi su vladali [[Iran]]om od [[1501.]] do [[1736.]] godine, a prilikom njihovog vojno-političkog vrhunca monarhija se protezala i preko teritorija današnjeg [[Azerbajdžan]]a, [[Armenija|Armenije]], [[Gruzija|Gruzije]], istočnog [[Irak]]a, [[Afganistan]]a, [[Pakistan]]a, [[Turkmenistan]]a, [[Uzbekistan]]a, [[Tadžikistan]]a, [[Rusija|Rusije]] i istočne [[Turska|Turske]], te istočne obale [[Arapski poluotok|Arapskog poluotoka]]. Sama safavidska dinastija bila je [[Kurdi|kurdsko]]-[[Azeri|azarskog]] podrijetla, a njenim [[eponim]]skim osnivačem smatra se [[Safi-ad-din Ardabili|Safi-ad-din]] iz [[Ardabil]]a. Stvarni utemeljitelj monarhije bio je [[Ismail I.]], mladi osvajač koji je još kao [[tinejdžer]] pod svoju krunu ujedinio goleme teritorije [[Veliki Iran|Velikog Irana]] i obnovio političku homogenost [[Iranski narodi|iranskog stanovništva]] regije koje je bilo uzdrmano konstantnim [[Turkijski narodi|turkijskim]] i [[Mongolsko Carstvo|mongolskim]] prodorima iz smjera [[Centralna Azija|Centralne Azije]]. U približno dva i pol vijeka vladavine [[Iran]]om, razdoblje safavidske dinastije ostalo je upamćeno po spektakularnim [[Iranska arhitektura|arhitektonskim]] ostvarenjima u njihovim prijestolnicama [[Tabriz]]u, [[Kazvin]]u i [[Isfahan]]u kao i drugim gradovima, po [[Iransko-turski ratovi|žestokim ratovima]] protiv [[Osmansko Carstvo|Osmanlija]] na zapadu i [[Uzbeci]]ma na sjeveru odnosno savezništvom s [[Mogulsko Carstvo|Mogulima]] na istoku, po učinkovitom državnom aparatu i [[banka]]rskom sustavu, te ponovnoj uspostavi [[Put svile|trgovačkih veza]] između [[Orijent]]a i [[Zapadni svijet|Zapadnog svijeta]]. Vladavina Safavida važna je i iz [[Religija|religijske]] perspektive s obzirom da je [[Šijiti|šijitski]] oblik [[islam]]a postao državnom religijom koja je utjecala na širu regiju odnosno opstala u [[Iran]]u do današnjeg dana. Dinastija je oslabljena zbog unutrašnjih ratova s [[Paštunci|paštunskim]] plemenom [[Hotaki]], a raspuštena je prilikom osvajanja [[Nader-šah]]a koji se proglasio nasljednikom posljednjeg safavidskog vladara pri čemu je osnovao novu, [[Afšaridska Monarhija|Afšaridsku Monarhiju]]. == Povezano == * [[Iransko-turski ratovi]] * [[Šijitizam]] == Literatura == * {{en icon}} {{Cite book|last=Algar|first=Hamid|title=Iran ix. Religions in Iran (2) Islam in Iran (2.3) Shiʿism in Iran Since the Safavids|series=[[Encyclopædia Iranica]]|location=New York|url=http://www.iranicaonline.org/articles/iran-ix23-shiism-in-iran-since-the-safavids|date=15. prosinca 2006.}} * {{en icon}} {{Cite book|last=Marcinkowski|first=M. Ismail|coauthors=Yarshater, Ehsan|title=From Isfahan to Ayutthaya Contacts Between Iran & Siam in the 17th Century|publisher=Ibex Publishers|location=Washington DC|year=2005|isbn=9971774917}} * {{en icon}} {{Cite book|last=Matthee|first=Rudi|title=Safavid dynasty|series=[[Encyclopædia Iranica]]|location=New York|url=http://www.iranicaonline.org/articles/safavids|date=28. srpnja 2008.}} * {{de icon}} {{Cite book|last=Roemer|first=Hans Robert|title=Persien auf dem Weg in die Neuzeit: Iranische Geschichte von 1350-1750|publisher=F. Steiner|location=Stuttgart|year=1989|isbn=3515051147}} * {{en icon}} {{Cite book|last=Savory|first=Roger|title=Iran Under the Safavids|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge, U.K.|year=1980|isbn=0521224837}} == Vanjske veze == * {{en icon}} [http://www.iranchamber.com/history/safavids/safavids.php Ghasemi, Shapour: Safavid Empire 1502 - 1736] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201222041115/http://www.iranchamber.com/history/safavids/safavids.php |date=2020-12-22 }} ;Ostali projekti {{WProjekti |commonscat = Safavid dynasty |commonscatsh = Safavidska Monarhija }} {{Iranska historija}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Safavidska Monarhija| ]] [[Kategorija:Historija Irana po periodima]] [[Kategorija:Novovjekovne države]] [[Kategorija:Bivše države u Aziji]] paie4ych1dmy0ol8oj7ci44rv2bzxan 0 223613 42683203 42683020 2026-09-04T15:47:14Z Alekol 2231 42683203 wikitext text/x-wiki {{godina}} {{godina u drugim kalendarima|1209}} {{commonscat|1209}} == Događaji == * 1208/1209 - Mongolsko osvajanje Sibira: Bitka na Irtišu, na severoistoku dan. Kazahstana - Džingis-kanov sin Džuči je razbio ostatke Merkita i Najmana. Vođa Najmana [[Kučlug]] je uspeo pobeći, odlazi Karakitajima. Preživeli Merkiti beže prvo Ujgurima, zatim Kipčacima, na zapadu. ** Mongolsko osvajanje Centralne Azije: Barchuq Art Tegin, vladar ujgurske kraljevine Qocho, potčinjava se Mongolima (ubio je merkitskog i karakitajskog izaslanika). * [[6. 1.]] - Latinski car Henrik Flandrijski je u Solunu krunisao mladog Dimitrija Monferatskog za kralja. Lombardski velikaši, na čelu sa Obertom II od Biandratea protive se caru, on zauzima Ser, ali se Kavala oduprla. * mart - Trijarhija Negropont (Eubeja): pošto je lombardski plemić Ravano dalle Carceri ostao sam na ostrvu i pobunio se protiv vlasti Solunske kraljevine, sklopio je sporazum sa Venecijom. Ali, u maju priznaje i sizerenstvo latinskog cara Henrika. * [[30. 3.]] - Crni ponedeljak: grupa od 500 doseljenika iz Bristola slavi Uskršnji ponedeljak u blizini Dublina u Irakoj, kada ih je masakrirao irski klan O'Byrne. * april-maj - Pošto je sastavio pravilo za svoje sledbenike, [[Franjo Asiški]] odlazi sa njima u Rim kako bi dobio dozvolu od pape - podrška je data 1210. * maj - Parlament u Ravenici u centralnoj Grčkoj, susret franačkih velikaša sa juga Grčke sa carem Henrikom. Ahajski knez Villehardouin je vazal latinskog cara. * Mongolsko osvajanje Zapadne Xia: nakon upada 1205. i '07, [[Džingis-kan]] pokreće pravu invaziju, svoju prvu. [[Dinastija Jin (1115–1234)|Dinastija Jin]] odbija pomoć [[Zapadna Xia|Zapadnoj Xia]]. U maju je započeo opsadu glavnog grada [[Yinchuan]], koja dugo traje jer Mongoli još nemaju iskustva sa osvajanjem gradova. * [[26. 5.]] - [[Varaždin]] je dobio povlastice slobodnoga kraljevskoga grada. * jun - Ugovor iz Sapienze: Venecija priznaje Villehardouinovu Ahajsku kneževinu na celom Peloponezu, osim Korona i Modona, kao formalnog vazala. * jun - Car Henrik zauzima Tebu i Atinu od neposlušnih lombardskih barona. * jul - Počinje [[Katarski križarski rat]]: razne grupe su krenule iz Lyona. [[Raymond VI od Toulousea]] je uspio promjeniti stranu i pomiriti se sa crkvom. * [[20. 7.]] - Križari su se okupili u gradu [[Montpellier]]u, vazalu Aragona; cilj su im zemlje [[Raymond Roger Trencavel|Raymonda Rogera Trencavela]], vikonta od Beziersa i Carcassonea, koji tolerira [[katari|katare]]. * [[22. 7.]] - Križari su uspjeli upasti u [[Béziers]], dolazi do velike pljačke, masakra i paljevine. Vođi križara, opatu [[Arnaud Amalric|Arnaudu Amalricu]] pripisana je uputa "Ubijte ih sve, Bog će znati svoje", jer u gradu je bilo mnogo katolika. * septembar 1208 - avgust 1209 (6717. po vizantijskom kalendaru) - Živopisanje Studenice je završeno trudom sve trojice Nemanjinih sinova, Stefana, Vukana i Save.<ref>''Istorija s. n. I'', 270, 277</ref> * [[1. 8.]] - Počinje opsada [[Carcassonne]]a, Trencavel je zarobljen 7-og, kada je na vjeru došao u križarski logor na pregovore (umire u novembru). * [[15. 8.]] - Carcassonne se predao, pučanstvo je moralo napustiti grad. [[Simon IV de Montfort]] dobija ovu oblast. * avgust - Kralj [[John od Engleske]] preti invazijom Škotske, kralj [[Kraljevina Alba|Škotske]] [[William I Lav]] pristaje udati kćerke za engleske plemiće. * [[4. 10.]] - Sveti rimski car [[Otto IV, car Svetog Rimskog Carstva|Otto IV.]] je krunisan u Rimu. Papa izvlači nova obećanja od njega u korist crkve, ali ubrzo iz krši, tako da je dogodine ekskomuniciran. * novembar - Papa Inocent III je izopćio iz crkve kralja [[John od Engleske|Johna od Engleske]] povodom imenovanja canterburyjskog nadbiskupa (do 1213). * koncem godine - Bertold VII. Andech-Meranski, brat kraljice Gertrude, kaločki nadbiskup, postaje i hrvatski ban (do 1211/12).<ref>Klaić, 194</ref> U njegovo vrijeme kuju se srebrni slavonski banovci. === Kroz godinu === * Svećenstvo u Slavoniji i Dalmaciji je oprošteno od plaćanja kunovine.<ref>Klaić, 286</ref> * [[Markgrofovija Istra]] se vraća pod vlast [[Akvilejska patrijarhija|Akvilejske patrijarhije]], pošto su Andechs-Meranski optuženi za ubistvo Filipa Švapskog prošle godine. * Prvi put se spominju [[Rugvica]], Gornja Stubica, Donja Stubica, [[Božjakovina]] (zemlja sv. Martina), [[Križevci]] (Crisiensis locus). * ''Arnoldi Chronica Slavorum'' Arnolda od Lübecka pokriva period 1171-1209, nastavak je ''Chronice Slavorum'' Helmolda od Bosaua. * Osniva se [[Univerzitet u Cambridgeu]]. * Stari [[Londonski most]] je završen nakon 33 godine gradnje (srušen 1832, nakon izgradnje novog). == Rođenja == {{Main|:Kategorija:Rođeni 1209.}} * [[5. 1.]] - [[Rikard od Cornwalla]], engleski princ, nemačko-rimski kralj († [[1272]]) == Smrti == {{Main|:Kategorija:Umrli 1209.}} * [[Kategorija:1209.| ]] [[Kategorija:1200-e]] [[Kategorija:Godine]] l45uy6b13wuryrxje4b15287il5w1jy 0 245140 42683297 42258754 2026-09-05T08:09:06Z CommonsDelinker 806 Uklanjam datoteku [[c:File:Frunze_on_Turkish_Liberation_Monument_-_Istanbul,_TURKEY.jpg|Frunze_on_Turkish_Liberation_Monument_-_Istanbul,_TURKEY.jpg]]; na Ostavi ju je izbrisao račun [[c:User:Krd|Krd]]; razlog: No permission since 28 August 2026. 42683297 wikitext text/x-wiki {{Infokutija Političar | ime = Mihail Frunze | slika = | opis_slike | datum_rođenja = [[2. februar]] [[1885]]. | opis_slike = | mesto_rođenja = [[Biškek]] | država_rođenja = [[Ruska Imperija]] | datum_smrti = [[31. oktobar]] [[1925]]. | mesto_smrti = [[Moskva]] | država_smrti = [[Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika|Sovjetski Savez]] | državljanstvo = | narodnost = | veroispovest = | partija = | supružnik = | deca = | univerzitet = | profesija = | funkcija 1 = | izbori 1 = | početak funkcije 1 = | kraj funkcije 1 = | prethodnik 1 = | naslednik 1 = }} '''Mihail Vasiljevič Frunze''' ({{jez-rus|Mihaíl Vasílьevič Frúnze}}; [[Biškek]] 2. februar [[1885]] - 31. oktobar [[1925]] [[Moskva]]) bio je jedan od glavnih rukovodilaca [[Boljševici|boljševika]], [[Oktobarska revolucija|oktobarske revolucije]] i kasnije rukovodilaca [[Crvena armija|Crvene armije]] u [[Ruski građanski rat|Ruskom građanskom ratu]]. == Biografija == Rođen je rumunjskom ocu i ruskoj materi u gradu [[Biškek]], tadašnjoj [[Ruska Imperija|Ruskoj Imperiji]], danas glavni grad [[Kirgistan]]a. Studije je počeo u [[Almati|Alma-Ati]] i [[1904]]. nastavio na Politehničkom univerzitetu u [[Sankt Peterburg]]u. [[Datoteka:1985 CPA 5591.jpg|mini|150p|Poštanska marka iz 1985.]] Na drugom kongresu Socijal-demokratske radničke partije u [[London]]u [[1903]]. Frunze je u sporu Martovih [[Menjševici|menjševika]] i Lenjinovih [[Boljševici|boljševika]] podržao [[Vladimir Lenjin|Vladimira Iljiča Lenjina]]. Spor se vodio oko buduće taktike radničke partije. [[Datoteka:Ivanovo pam Frunze.jpg|mini|150px|levo|Spomenik u Ivanovu.]] Dve godine nakon kongresa Frunze postaje jedan od glavnih organizatora [[ruska revolucija 1905.|revolucije 1905]]. vodeći štrajkovni val tekstilne industrije u Šuji i [[Ivanovo (Rusija)|Ivanovu]]. Nakon ugušenja revolucije, Frunze je bio uhapšen i osuđen na smrt. Kazna je promenjena u prisilni rad u [[Sibir]]u. Nakon deset godina u Sibiru pobjegao je u [[Čita|Čitu]], gde je postao urednik [[Boljševici|boljševičkog]] nedeljnika ''-{Vostočno Obrozenie}-'' (Istočni zbornik). Tokom [[ruska revolucija|februarske revolucije 1917.]] bio je načelnik revolucionarnih milicija u [[Minsk]]u i kasnije postaje predsednik bjeloruskog sovjeta. U oktobarskom delu revolucije [[1917]]. otputovao je u Moskvu gde je vodio oružane radnike u borbi za kontrolu grada. Godine [[1918]]. postaje vojni komisar Voznesenske provincije, u koje vreme je počeo i [[ruski građanski rat]]. Tada je imenovan i vođom Armije Jug. Kod [[Omsk]]a je pobedio belu gardu poznatog [[Aleksandar Kolčak|admirala Aleksandra Kolčaka]]. Vrhovni komandant Crvene armije [[Lav Trocki]] mu nakon toga dodeljuje komandu Istočnog fronta. Frunze je nastavio sa bojem protiv bele garde i Basmačkih pobunjenika u rodnom [[Turkmenistan]]u. Pri tome je osvojio februara [[Kiva|Kivu]] i septembra [[Buhara|Buharu]]. U novembru [[1920]]. osvojio je [[Krim]] i odbacio je [[Petar Vrangel|generala Petra Vrangela]] izvan granica Rusije. Takođe je ugušio anarhističke (pod [[Nestor Mahno|Nestorom Mahnoom]]) i nacionalističke pokrete ([[Simon Petlijur|Simona Petljure]]) u [[Ukrajina|Ukrajini]], a kasnije će pomagati i Tursku u njenom ratu za nezavisnost. Godine [[1921]]. izabran je u Centralni komitet ruske boljševičke partije, a nakon smjene Trockog [[1925]]. postaje predsednik Revolucionarnog vojnog sovjeta (ministarstva obrane) iako nije spada u bliski krug Staljinovih prijatelja.<ref>[http://100.histrf.ru/commanders/frunze-mikhail-vasilevich/ Фрунзе Михаил Васильевич]</ref> Umro je 31. oktobra [[1925]]. tokom operacije stomaka. Gotovo odmah nakon Frunzeove smrti pojavile su se teorije da ga je ubio Trocki ili Staljin <ref>[http://izvestia.ru/news/367427 Кто убил Михаила Фрунзе]</ref> s tim da će ovu drugu teoriju popularizirati sovjetski pisac [[Boris Piljnjak]] u svom delu "Повесть непогашенной луны" iz 1926. godine. Sahranjen je u moskovskoj kremaljskoj nekropoli. == Frunzeova ostavština == Ime Frunze je postalo sinonim [[Boljševici|boljševika]] i kasnije komunističkog [[Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika|Sovjetskog Saveza]]. Po njemu je imenovano mnoštvo ulica, ustanova pa i grad. [[1926]]. [[Biškek]] u [[Kirgistan]]u je njemu u čast preimenovan u Frunze (pod tim imenom ostao je do raspada Sovjetskog Saveza 1991). Njegovo ime nosi tamošnji muzej. Još poznatija je bila slavna [[vojna akademija Frunze]], koju su pohađale poznate vojne ličnosti iz narednih ratova. Takođe je po njemu imenovana druga divizija sovjetske [[Crvena armija|Crvene Armije]]. Po njemu je imenovana i metro stanica [[Moskovski metro|moskovskog metroa]] - Frunzenskaja. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://izvestia.ru/news/367427 Кто убил Михаила Фрунзе ?] * [http://100.histrf.ru/commanders/frunze-mikhail-vasilevich/ Фрунзе Михаил Васильевич] * [http://russiapedia.rt.com/prominent-russians/politics-and-society/mikhail-frunze/ Prominent Russians: Mikhail Frunze] [[Kategorija:Rođeni 1885.]] [[Kategorija:Umrli 1925.]] [[Kategorija:Sovjetski političari]] 01bvib72trfmuxx4t627w0zzx0xw72k 0 245610 42683316 42682935 2026-09-05T10:20:45Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Gimnazija Bora Stanković (Vranje)]] na [[Gimnazija Bora Stanković Vranje]] preko preusmjerenja 42682919 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Gimnazija ''Bora Stanković'' Vranje}} {{Srednja škola (SR) | naziv = Gimnazija ''Bora Stanković'' | slika = | opis_slike = | grb = | tip = [[Gimnazija]] | mesto = [[Vranje]] | država = [[Srbija]] | osnovana = [[8. avgust]]a [[1881.]] | direktor = Suzana Mišić Stanković {{!}} | adresa = Partizanska br.12 <br /> 17500, [[Vranje]] | vebsajt = [http://www.vranjskagimnazija.edu.rs vranjskagimnazija.edu.rs] }} '''Gimnazija ''Bora Stanković''''' je jedina [[gimnazija]] u [[Vranje|Vranju]] i jedna od najstarijih gimnazija u [[Srbija|Srbiji]]. Gimnazija „Bora Stanković“ u Vranju osnovana je [[1881]]. godine, samo tri godine nakon oslobođenja grada od Osmanskog carstva, što je čini jednom od najstarijih gimnazija u Srbiji. Tokom svoje duge istorije, škola je pretrpela brojne promene. Prvobitno je radila u Delibašinom konaku, gde je funkcionisala skoro pola veka. Tokom Prvog svetskog rata, za vreme bugarske okupacije, škola nije radila, a u Drugom svetskom ratu pretvorena je u policijski zatvor. Nakon Prvog svetskog rata, zbog povećanja broja učenika i neadekvatnih uslova, pokrenuta je inicijativa za izgradnju nove školske zgrade. Izgradnja je započeta [[1931]]. godine, a učenici su prvi put ušli u nove učionice u septembru [[1933]]. godine. Danas, Gimnazija „Bora Stanković“ nudi četiri smera obrazovanja: Prirodno-Matematički, Društveno-Jezički, Smer za učenike sa specijalnim sposobnostima za Informativne Tehnologije i Smer za učenike sa specijalnim sposobnostima za Audio-Vizuelne Umetnosi. Učenici su uključeni u brojne sekcije, kao što su dramska, sportska, ekološka i besedništvo, a škola ima i svoj hor koji učestvuje u obeležavanju važnih događaja. Kroz Đački parlament, učenici imaju mogućnost da predlažu i organizuju različite aktivnosti, uključujući sportsko-humanitarne turnire, predstave i književne večeri. [[Bora Stanković|Borisav „Bora“ Stanković]], jedan od najznačajnijih srpskih pisaca, bio je učenik Gimnazije „Bora Stanković“ u Vranju, koja danas nosi njegovo ime. Tokom školovanja, pokazivao je izuzetan talenat za književnost i interesovanje za opisivanje života svog rodnog kraja. Njegova iskustva iz gimnazijskih dana i život u Vranju duboko su uticali na njegov književni rad, obogaćujući njegova dela autentičnim slikama patrijarhalnog društva i tradicije juga Srbije. == Historija == Gimnazija je osnovana aktom ministarstva [[Kneževina Srbija|kneževine Srbije]] [[8. avgust]]a [[1881.]] godine, četiri godine nakon što je Vranje oslobođeno od [[Osmansko carstvo|Turaka]]. Cilj je bio da Vranje dobije osmorazrednu gimnaziju, ali nije odmah bio ostvaren. U početku gimnazija je imala dva razreda i bila je smeštena u zgradi Haremluka (danas gradski muzej). Kasnije je proširena na četiri razreda, da bi školske 1892/93 otvoren peti i 1893/94. šesti razred. Prvi direktor gimnazije je bio [[Đorđe Ničić]] koji je u Vranju došao iz [[Negotin]]a. Gimnazija se prvobitno zvala „Nemanjina gimnazija,“ ali su je svi đaci zvali „Vranjska gimnazija.“ Granica gimnazijske oblasti sezala je do [[Gnjilane|Gnjilana]], [[Kumanovo|Kumanova]], [[Skoplje|Skoplja]], a među učenicima je bilo i učenika iz [[Knjaževina Crna Gora|Crne Gore]], [[Bosna|Bosne]] i [[Austro-ugarska|Austo-Ugarske]]. Pri prelsku u dvadeseti vek škola je imala jaku kadrovsku strukturu, jer su mnogi učeni ljudi iz Srbije po kazni slati u Vranje. Neki od njih su bili: [[Jaša Prodanović]], [[Radoje Domanović]], [[Milivoje Simić]], [[Ljuba Davidović]], [[Ilija Vukićević]], [[Svetislav Simić]] idr. Najpoznatiji đaci koji su pohađali gimnaziju su [[Bora Stanković]], [[Đorđe Tasić]], [[Jovan Hadživasiljević]], [[Kosta Todorović]], [[Miodrag Ibrovac]] idr. U ovom periodu vranjski gimnazijalci su obavezno bili uključeni u proslavama Dana oslobođenja Vranja od Turaka (običaj koji je ostao i dan danas) i u svečanostima povodom berbe [[vinograd]]a, kada nisu imali nastavu, a kao školska slava izabrana je [[Sretenje]] (ukinuta za vreme [[komunizam|komunizma]], ali danas opet obnovljena). Posle bugarske okupacije za vreme [[Prvi svetski rat|Prvog svetskog rata]] gimnazija nije radila. Školske 1921/1922. godine gimnazija dobija i svoj osmi razred, čime je završen prvobitni plan. Usled nedostatka kadra, posle Prvog svetskog rata, u gimnaziji se zapošljavaju ruski emigranti, koji su bežeći od [[Oktobarska revolucija|Oktobarske revolucije]] došli u [[Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca|Kraljevinu SHS]]. Na [[Vidovdan]] [[28. jun]]a [[1931.]] godine osvešten je temelj sadašnje zgrade gimnazije. Zidanje zgrade trajalo je dve godine, a useljenje u nju trajalo je od [[25. novembar|25. novembra]] do [[10. decembar|10. decembra]] [[1933.]] godine. Sredinom [[jun]]a [[1933.]] godine na drugom spartu gimnazijske zgrade urađeno je sedam reljefa jugoslovenskih velikana: [[Vuk Karadžić|Vuka Karadžića]], [[Bora Stanković|Bore Stankovića]], [[Ivan Gundulić|Ivana Gundulića]], [[Sveti Sava|Svetog Save]], [[Ivan Mažuranić|Ivana Mažuranića]], [[Franc Prešern|Franca Prešerna]] i [[Petar Petrović Njegoš|Petra Petrovića Njegoša]]. Na [[Vojni puč od 27. marta 1941.|dan puča]] [[27. mart]]a [[1941.]] godine tadašnji direktor [[Mostar]]ac Bruno Maričić u školskoj sali održao je patriotski govor, a zatim je sa đacima izašao na ulice grada da [[protest]]vuje. Kada je Vranje opet bilo okupirano u [[Drugi svetski rat|Drugom svetskom ratu]], Vranjska gimnazija je bila jedina gimnazija u Srbiji koja je prestala sa radom. Ona je pod bugarskom okupacijom pretvorena u policijski [[kazamat]], a reljefi su potpuno uništeni kako bi se simbolično učinio još jedan pokušaj poništavanja identiteta ljudi na ovom prostoru. Njen rad je obnovljen [[19. mart]]a [[1945.]] godine. Gimnazija je prve četiri godine posle rata imala istu strukturu i zvala se „Viša mešovita gimnazija“. Do prve promene došlo je krajem školske 1948/49. godine kada je Odlukom [[Ministarstvo prosvete|Ministarstva prosvete]] [[Narodna Republika Srbija|NR Srbije]] podeljena [[27. jun]]a [[1949.]] godine na potpunu mušku i potpunu žensku gimnaziju. Samo dve školske godine radila je ovako formirana, kada je izvršeno spajanje u jednu - ''Državnu potpunu mešovitu gimnaziju'', koja je kao takva počela sa radom školske 1951/52. godine. „Viša mešovita gimnazija“ u Vranju [[1958.]] godine menja naziv u „Gimnazija“, a peti, šesti, sedmi i osmi razred su preimenovani u prvi, drugi, treći i četvrti razred. Godine [[1959.]] Gimnazija dobija novi naziv ''Gimnazija „Bora Stanković“'' koji je zadržala sve do [[18. februar]]a [[1980.]] godine, kada je izvršena preregistracija u Obrazovni centar „Bora Stanković“ na osnovu Programa obrazovno-vaspitnog rada zajedničke osnove srednjeg usmerenog obrazovanja, kada je gimnazija ugašena. Zakonom o srednjem obrazovanju i vaspitanju otvara se [[1990.]] godine ponovo kao Gimnazija „Bora Stanković“. Radovi na rekonstrukciji škole su počeli krajem [[2011]]. godine, povodom 130. godina od njenog osnivanja. Učenici prvog i trećeg razreda su bili privremeno premešteni u Poljoprivreduj školu u Vranju, dok su učenici drugog i trećeg razreda bili premešteni u školu Branko Radičević takođe u Vranju.<ref>[http://www.rts.rs/page/stories/sr/story/57/Srbija+danas/950906/Obnova+vranjske+gimnazije.html Obnova vranjske gimnazije]</ref> Posle završetka rekonstrukcije, koja je trajala skoro dve godine, gimnazija je opet zvanično otvorena [[23. mart]]a [[2013]]. godine. Na otvaranju su se prisutnima u svečanoj sali obratili direktor gimnazije Dragan Ilić, gradonačelnik Vranja Zoran Antić i ministar prosvete [[Žarko Obradović]]. Rekonstrukcija je koštala oko 100 miliona dinara, od kojih je Ministarstvo regionalnog razvoja republike Srbije izdvojilo 75 miliona dinara, a lokalna samouprava 25 miliona.<ref>{{Cite web |url=http://www.vranjske.co.rs/2013-03-28/%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE-%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B8-%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%98%D0%B0.html |title=Ponovo radi gimnazija - Novine Vranjske |access-date=2013-10-09 |archive-date=2016-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161125174319/http://www.vranjske.co.rs/2013-03-28/%D0%BF%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE-%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B8-%D0%B3%D0%B8%D0%BC%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D1%98%D0%B0.html |url-status=dead }}</ref> == Reference == {{reflist}} == Reference == * [http://www.vranjearhiv.com/index.php?option=com_content&view=article&id=83&Itemid=27 Vranjski arhiv] * [http://specijal.vranjepres.info/sh/1/20/21383/?tpl=53 Vranje pres]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.cvetanovic.com/gimnazija/istorijat.html cvetanovic.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515014720/http://www.cvetanovic.com/gimnazija/istorijat.html |date=2008-05-15 }} {{Vranje}} [[Kategorija:Vranje]] [[Kategorija:Gimnazije u Srbiji]] 2fs55v1ooww5g70hku7r0y7gakyd0dm 0 246186 42683328 42390572 2026-09-05T11:20:35Z SrpskiAnonimac 101643 /* Naselja Općine Benedikt */ 42683328 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Općina Benedikt | ime_genitiv =Općine Benedikt | izvorno_ime =<small>Občina Benedikt</small> | slika_panorama =Karte Benedikt si.png | veličina_slike =280px | opis_slike=Pozicija Općine Benedikt na karti Slovenije | širina-stupnjevi =46 | širina-minute = 36 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi = 15 | dužina-minute = 53 | dužina-oznaka = E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Slovenija}} | lokacija1_ime =[[Slovenske pokrajine|Pokrajina]] | lokacija1_info = [[Štajerska (Slovenija)|Štajerska]] | lokacija2_ime =[[Statističke regije Slovenije|Statistička regija]] | lokacija2_info =[[Podravska (regija)|Podravska regija]] | lokacija3_ime = | lokacija3_info = | vrsta_vlasti = | vlast_bilješke = | titula_vođe =[[Župan]] | ime_vođe =Milan Gumzar | stranka_vođe = | površina_bilješke = | površina_ukupna =24.1 [[km²]]<ref name=mam/> | površina_kopna = | stanovništvo_godina =[[2013]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo = | stanovništvo_gustoća = | stanovništvo_uže = | stanovništvo_uže_gustoća = | stanovništvo_šire =2.430 <ref name=mam/> | stanovništvo_šire_gustoća = 100.8 stan./[[km²]]<ref name=mam/> | stanovništvo_prazno1_ime = | stanovništvo_prazno1 = | stanovništvo_gustoća_prazno1 = | stanovništvo_prazno2_ime = | stanovništvo_prazno2 = | stanovništvo_gustoća_prazno2 = | vremenska_zona =[[UTC+1]] | utc_pomak =+2 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST = | web_stranica =[http://www.benedikt.si/ www.benedikt] | bilješke = }} '''Općina Benedikt''' ([[slovenski]]: ''Občina Benedikt'') je jedna od '''212''' [[Slovenija|slovenskih]] [[Popis općina u Sloveniji|općina]] od 2.430 stanovnika.<ref name=mam>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/php/slovenia-podravska.php | title =Slovenia: Podravska | accessdate = 31. 05. 2014 | language=engleski | publisher=City population}}</ref>, [[glavni grad|administrativni centar]] općine je [[grad]]ić [[Benedikt v Slovenskih goricah]]. == Geografija == Općina Benedikt prostire se [[istok|istočno]] od [[Maribor]]a, u [[brdo|brdima]] [[Slovenske gorice|Slovenskih gorica]], na površini od 24.1[[km²]]<ref name=mam/>, na kojoj leži 14 naselja. Sve do [[1998]]. bila je dio [[Lenart (općina)|Općine Lenart]]. == Naselja Općine Benedikt == '''[[Benedikt]]''', [[Drvanja]], [[Ihova]], [[Ločki Vrh (Benedikt, Slovenija)|Ločki Vrh]], [[Negovski Vrh]], [[Obrat (Benedikt, Slovenija)|Obrat]], [[Spodnja Bačkova]], [[Spodnja Ročica]], [[Stara Gora (Benedikt, Slovenija)|Stara Gora]], [[Sv. Trije Kralji v Slovenskih Goricah]], [[Trotkova]], [[Trstenik (Benedikt, Slovenija)|Trstenik]], [[Štajngrova]], [[Ženjak]]. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Benedikt municipality}} * [http://www.benedikt.si/ Službene stranice Općine Benedikt] {{sl icon}} {{Slovenske općine}} {{Op-Slovenija-začetak}} [[Kategorija:Općina Benedikt]] al1878dkn76sni4xgknc7qflkeuk2po 42683329 42683328 2026-09-05T11:21:19Z SrpskiAnonimac 101643 42683329 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Općina Benedikt | ime_genitiv =Općine Benedikt | izvorno_ime =<small>Občina Benedikt</small> | slika_panorama =Karte Benedikt si.png | veličina_slike =280px | opis_slike=Pozicija Općine Benedikt na karti Slovenije | širina-stupnjevi =46 | širina-minute = 36 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi = 15 | dužina-minute = 53 | dužina-oznaka = E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Slovenija}} | lokacija1_ime =[[Slovenske pokrajine|Pokrajina]] | lokacija1_info = [[Štajerska (Slovenija)|Štajerska]] | lokacija2_ime =[[Statističke regije Slovenije|Statistička regija]] | lokacija2_info =[[Podravska (regija)|Podravska regija]] | lokacija3_ime = | lokacija3_info = | vrsta_vlasti = | vlast_bilješke = | titula_vođe =[[Župan]] | ime_vođe =Milan Gumzar | stranka_vođe = | površina_bilješke = | površina_ukupna =24.1 [[km²]]<ref name=mam/> | površina_kopna = | stanovništvo_godina =[[2013]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo = | stanovništvo_gustoća = | stanovništvo_uže = | stanovništvo_uže_gustoća = | stanovništvo_šire =2.430 <ref name=mam/> | stanovništvo_šire_gustoća = 100.8 stan./[[km²]]<ref name=mam/> | stanovništvo_prazno1_ime = | stanovništvo_prazno1 = | stanovništvo_gustoća_prazno1 = | stanovništvo_prazno2_ime = | stanovništvo_prazno2 = | stanovništvo_gustoća_prazno2 = | vremenska_zona =[[UTC+1]] | utc_pomak =+2 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST = | web_stranica =[http://www.benedikt.si/ www.benedikt] | bilješke = }} '''Općina Benedikt''' ([[slovenski]]: ''Občina Benedikt'') je jedna od '''212''' [[Slovenija|slovenskih]] [[Popis općina u Sloveniji|općina]] od 2.430 stanovnika.<ref name=mam>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/php/slovenia-podravska.php | title =Slovenia: Podravska | accessdate = 31. 05. 2014 | language=engleski | publisher=City population}}</ref>, [[glavni grad|administrativni centar]] općine je [[grad]]ić [[Benedikt]]. == Geografija == Općina Benedikt prostire se [[istok|istočno]] od [[Maribor]]a, u [[brdo|brdima]] [[Slovenske gorice|Slovenskih gorica]], na površini od 24.1[[km²]]<ref name=mam/>, na kojoj leži 14 naselja. Sve do [[1998]]. bila je dio [[Lenart (općina)|Općine Lenart]]. == Naselja Općine Benedikt == '''[[Benedikt]]''', [[Drvanja]], [[Ihova]], [[Ločki Vrh (Benedikt, Slovenija)|Ločki Vrh]], [[Negovski Vrh]], [[Obrat (Benedikt, Slovenija)|Obrat]], [[Spodnja Bačkova]], [[Spodnja Ročica]], [[Stara Gora (Benedikt, Slovenija)|Stara Gora]], [[Sv. Trije Kralji v Slovenskih Goricah]], [[Trotkova]], [[Trstenik (Benedikt, Slovenija)|Trstenik]], [[Štajngrova]], [[Ženjak]]. == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Benedikt municipality}} * [http://www.benedikt.si/ Službene stranice Općine Benedikt] {{sl icon}} {{Slovenske općine}} {{Op-Slovenija-začetak}} [[Kategorija:Općina Benedikt]] ceekgcgfy86bpds0dptx9hj2u2gbot6 2 252974 42683223 42682713 2026-09-04T17:26:48Z Duma 16555 42683223 wikitext text/x-wiki [[File:Non homologous end joining and microhomology mediated end joining.png|frame|[[Spajanje nehomogenih krajeva|Spajanje krajeva DNK]] u nehomolognoj rekombinaciji u odnosu na [[homologna rekombinacija|homolognu rekombinaciju]].]] '''Nehomologna rekombinacija''', je proces kojim se spajaju dva nepovezana dvolančana segmenta [[DNK]]. Ovo umetanje genetičkog materijala koji ne bi trebao biti susjedni obično dovodi do prekida [[gen]]a, što uzrokuje da [[protein]] koji oni kodiraju nije pravilno eksprimiran. Jedan od primarnih puteva kojim će se to dogoditi je [[popravka DNK|mehanizam popravka]] poznat kao [[Spajanje nehomogenih krajeva|spajanje nehomolognih krajeva]] (NHEJ).<ref>{{cite book | vauthors = Wilson TE | chapter = Nonhomologous end-joining: Mechanisms, conservation and relationship to illegitimate recombination | veditors = Aguilera A, Rothstein R | title = Molecular Genetics of Recombination | url = https://archive.org/details/moleculargenetic00agui | url-access = limited | series = Topics in Current Genetics | year = 2006 | volume = 17 | pages = [https://archive.org/details/moleculargenetic00agui/page/n499 487]–513 | publisher = Springer | location = Berlin, Heidelberg | doi = 10.1007/978-3-540-71021-9_17 | isbn =978-3-540-71020-2 }}</ref> == Otkriće == Illegitimate recombination is a natural process which was first found to be present within ''[[E. coli]]''. A 700-1400 [[base pair]] segment of DNA was found to have inserted itself into the ''[[gal operon|gal]]'' and ''[[lac operon|lac]]'' operons resulting in a strong polar [[mutation]].<ref>{{cite journal | vauthors = Sherratt D | title = Illegitimate recombination legitimised | journal = Nature | volume = 274 | issue = 5668 | pages = 213–4 | date = July 1978 | pmid = 355886 | doi = 10.1038/274213a0 | bibcode = 1978Natur.274..213S | doi-access = free }}</ref> This mechanism was then found to have the ability to insert other short genetic sequences into other locations within the bacterial [[genome]] often leading to a change in the expression of neighboring genes. Oftentimes it leads to the neighboring genes to simply shut off. However some of these segments also had strong start and stop signals which changed the regulation of neighboring genes leading in changes in the amount of transcription. What differentiated this form of [[genetic recombination]] from those dependent of genetic homology was that the process observed as illegitimate did not require the use of [[Sequence homology|homologous]] segments of DNA. While not being entirely understood at the time, it was recognized to hold potential in generating changes in the chromosomal evolution.<ref name="Weisberg 1977">{{cite journal | vauthors = Weisberg RA, Adhya S | title = Illegitimate recombination in bacteria and bacteriophage | journal = Annual Review of Genetics | volume = 11 | issue = 1 | pages = 451–73 | date = December 1977 | pmid = 339822 | doi = 10.1146/annurev.ge.11.120177.002315 }}</ref> == Mehanizam == === Kod prokariota === Kod [[prokariot]]a, nehomologna rekombinacija rezultira mutiranjem njihove genetske sekvence. Ovaj proces ima različite oblike kod [[eukariot]]a, a jedan od njih su [[delecija|delecije]]. Kod delecijske mutacije, prokariotski organizam prolazi kroz nehomolognu rekombinaciju koja rezultira uklanjanjem jednog kontinuiranog segmenta genetskog koda. Međutim, ovaj oblik mutacije se rijetko javlja prirodno, tj. ako nije induciran. Drugi oblik nehomologne rekombinacije kod prokariota je [[Dupliranje gena|duplikacija]] mutacija genoma. U ovom slučaju, dio roditeljskog genoma se više puta ubacuje u genom. Ova duplikacija ili ubacuje genetski materijal u istoj ili suprotnoj orijentaciji od izvornih roditeljskih segmenata, jer nije vođena homologijom.<ref name="Weisberg 1977" /> === Kod eukariota === Mehanizam nehomologne rekombinacije je mehanizam [[Spajanje nehomogenih krajeva|spajanja nehomogenih krajeva]], u kojem se dva lanca DNK koji ne dijele [[Homologija sekvence|homologiju]] spajaju pomoću mehanizma za popravku gena. Nakon prepoznavanja dvostrukog prekida lanca, [[Multiproteinski kompleks|proteinski kompleks]] će držati dva lanca dovoljno blizu jedan drugome kako bi se omogućila njihova popravka. Krajevi DNK se zatim popravljaju tako što se uklanjaju svi neispravni ili oštećeni [[nukleotid]]i. Kada se to dogodi, lanci se mogu [[Ligacija (molekularna biologija)|ligirati]] zajedno tako da postanu jedan, sada sa novim nukleotidima u dijelu u kojem ih prethodno nije bilo (mutacija). Ovaj proces je uobičajen za eukariotske ćelije i ima tendenciju da djeluje kao mehanizam [[Popravka DNK|popravke DNK]], ali može dovesti do mutacija. Nehomologna rekombinacija često dovodi do velikih hromosomskih aberacija kod eukariotskih organizama, budući da oni imaju mnogo veće segmente DNK od prokariotskih ćelija. Kao takvo, nehomologno spajanje krajeva može uzrokovati nehomolognu rekombinaciju, koja stvara mutacije tipa [[Umetanje (genetika)|insercije]] i [[delecija|delecije]] u hromosomima, kao i [[Hromozomska translokacija|translokaciju]] jednog [[hromosom]]skog segmenta u drugi. Te velike promjene na hromosomima kod eukariotskih organizama imaju tendenciju da uzrokuju štetne posljedice, umjesto da im dadnu neku vrstu genetske prednosti.<ref>{{cite journal | vauthors = Ehrlich SD, Bierne H, d'Alençon E, Vilette D, Petranovic M, Noirot P, Michel B | title = Mechanisms of illegitimate recombination | journal = Gene | volume = 135 | issue = 1–2 | pages = 161–6 | date = December 1993 | pmid = 8276254 | doi = 10.1016/0378-1119(93)90061-7 }}</ref> == Štetni efekti na organizme == Illegitimate recombination oftentimes has deleterious effects on an organism as it results in a large scale change on the genetic sequence of an organism. These changes will result in mutations as the joining of DNA not based on homology will most often place genetic elements in locations in which they previously had not been placed. This can disrupt the function of genes which may be essential to the function of an organism. In the case of cancer it has been found that tumors can be a result of illegitimate recombination resulting in [[Stem-loop|hairpin]] formation which alters the gene function within the genome of tumor cells.<ref>{{cite journal | vauthors = Zucman-Rossi J, Legoix P, Victor JM, Lopez B, Thomas G | title = Chromosome translocation based on illegitimate recombination in human tumors | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume = 95 | issue = 20 | pages = 11786–91 | date = September 1998 | pmid = 9751743 | pmc = 21718 | doi=10.1073/pnas.95.20.11786| bibcode = 1998PNAS...9511786Z | doi-access = free }}</ref> == Primjena == Nehomologna rekombinacija je alat koji se može koristiti u laboratoriju i u istraživačke svrhe. Nehomologna rekombinacija može izazvati [[Mutageneza (tehnika molekularne biologije)|nasumičnu mutagenezu]] i stvoriti nasumičnu promjenu u genetskoj sekvenci organizma.<ref>{{cite journal | vauthors = Khattak FA, Kumar A, Kamal E, Kunisch R, Lewin A | title = Illegitimate recombination: an efficient method for random mutagenesis in Mycobacterium avium subsp. hominissuis | journal = BMC Microbiology | volume = 12 | pages = 204 | date = September 2012 | pmid = 22966811 | pmc = 3511198 | doi = 10.1186/1471-2180-12-204 | doi-access = free }}</ref> Indukcija ove mutageneze omogućava proučavanje genetske sekvence tako što se napravi mutacija u genetskom segmentu, što mijenja funkciju tog genetskog segmenta. To omogućava proučavanje funkcije različitih gena analizom razlika između mutanata i prirodnih organizama kako bi se protumačilo s kojim je procesom određeni gen povezan. == Reference == {{Reflist}} Kategorija:Molekulska genetika Kategorija:Mutirani geni Kategorija:Popravka DNK acdzydztoqpe3d1w765ze5plszp0e3g 3 397980 42683307 41524740 2026-09-05T09:09:51Z 기나ㅏㄴ 173725 기나ㅏㄴ premješta stranicu [[Razgovor s korisnikom:MAyo]] na [[Razgovor s korisnikom:Renamed user 3fca64aafa7b8a1b76dfb43eec7607d9]] bez ostavljanja preusmjerenja: Automatsko premještanje stranice zbog preimenovanja korisnika "[[Special:CentralAuth/MAyo|MAyo]]" u "[[Special:CentralAuth/Renamed user 3fca64aafa7b8a1b76dfb43eec7607d9|Renamed user 3fca64aafa7b8a1b76dfb43eec7607d9]]" 41524740 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; background:transparent;" | style="background:#ffc9c9; border:1px solid #a3bfb1; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Gnome-help.svg|18px|link=Pomoć:Sadržaj]] [[Pomoć:Sadržaj|Pomoć]]</div> | style="background:#cef2e0; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid #a3bfb1; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%; font-size: 120%;" | '''Pozdrav, MAyo! [[Wikipedia:Dobrodošli|Dobrodošli]] na [[Srpskohrvatska Wikipedija|Wikipediju]] na [[srpskohrvatski jezik|srpskohrvatskom jeziku]]!''' |- | style="background:#ffdec9; border:1px solid #a3bfb1; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Nuvola apps ksig-vector.svg|18px|link=Wikipedia:Kurs/Tečaj]] [[Wikipedia:Kurs/Tečaj|Uvodni kurs/tečaj]]</div> | rowspan="8" style="background:#f5fffa; border:1px solid #a3bfb1; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em;" | Wikipedia je projekt slobodne internetske enciklopedije koju svako može uređivati. Ako se prvi put nalazite na Wikipediji i želite joj doprinositi, preporučamo da odvojite nešto vremena i proučite [[Wikipedia:Pet stubova Wikipedije|pet osnovnih načela]], te se upoznate sa Wikipedijinim [[Wikipedia:Smernice i preporuke|smjernicama i preporukama]]. Ako vam zatreba pomoć pri uređivanju, možete da pregledate [[Pomoć:Sadržaj|stranice pomoći]] i prođete kroz [[Wikipedia:Kurs/Tečaj|uvodni kurs/tečaj]]. Na [[Wikipedia:Stranica za razgovor|stranicama za razgovor]] uvijek se '''potpisujte''': bilo da utipkate 4 tilde <code><nowiki>~~~~</nowiki></code> bilo da kliknete na ikonu [[Datoteka:OOjs UI icon signature-ltr.svg|25px]] na traci za uređivanje. Izmjene [[Wikipedia:Što je članak?|članaka]] se '''nikad ne potpisuju'''. Na stranici [[Posebno:Recentchanges|Nedavnih izmjena]] možete saznati za nove zanimljive članke, ko je trenutno aktivan, odnosno šta se trenutno na Wikipediji radi. Na stranici [[Wikipedia:Pijaca-Пијаца|Pijace]] možete pročitati o novostima na Wikipediji i obratiti se zajednici, bilo da sudjelujete u diskusijama ili postavljate pitanje. Nadamo se da će vam ovdje biti ugodno, te da ćete svojim doprinosima postati stalni saradnik - '''Wikipedijanac'''! Ako imate bilo kakva pitanja, slobodno se obratite meni ili drugim urednicima na [[Wikipedia:Pijaca-Пијаца|Pijaci]]. Još jednom, dobrodošli na Wikipediju i sretan rad! <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size: 90%;">[[Datoteka:English language.svg|25px]] Hello and welcome to the Serbo-Croatian Wikipedia! We appreciate your contributions. If you do not speak Serbo-Croatian, that's no problem. Talk to us via [[Wikipedia:Pijaca-Пијаца|our village pump]] in your native language or find and contact [[:Kategorija:Babel|users who speak your language]]. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#fff5c9; border:1px solid #a3bfb1; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Internet-group-help-faq.svg|18px|link=Wikipedia:Najčešće postavljana pitanja]] [[Wikipedia:Najčešće postavljana pitanja|Najčešće postavljana pitanja]]</div> |- | style="background:#edffc9; border:1px solid #a3bfb1; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Wikipedia:Smjernice i preporuke]] [[Wikipedia:Smjernice i preporuke|Smjernice i preporuke]]</div> |- | style="background:#caffc9; border:1px solid #a3bfb1; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Copyright-problem.svg|18px|link=Wikipedia:Autorska prava]] [[Wikipedia:Autorska prava|Autorska prava]]</div> |- | style="background:#c9d8ff; border:1px solid #a3bfb1; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Unesco Cultural Heritage logo.svg|18px|link=Wikipedia:Pet stubova Wikipedije]] [[Wikipedia:Pet stubova Wikipedije|Pet stubova Wikipedije]]</div> |- | style="background:#e9c9ff; border:1px solid #a3bfb1; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | <div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto;">[[File:Ambox warning yellow.svg|18px|link=Wikipedia:Šta Wikipedia nije]] [[Wikipedia:Šta Wikipedia nije|Šta Wikipedia nije]]</div> |} eqrlt9rmc3ytvt889n4kfypblku57cu 2 397982 42683308 7815235 2026-09-05T09:09:51Z 기나ㅏㄴ 173725 기나ㅏㄴ premješta stranicu [[Korisnik:MAyo]] na [[Korisnik:Renamed user 3fca64aafa7b8a1b76dfb43eec7607d9]] bez ostavljanja preusmjerenja: Automatsko premještanje stranice zbog preimenovanja korisnika "[[Special:CentralAuth/MAyo|MAyo]]" u "[[Special:CentralAuth/Renamed user 3fca64aafa7b8a1b76dfb43eec7607d9|Renamed user 3fca64aafa7b8a1b76dfb43eec7607d9]]" 7815235 wikitext text/x-wiki {{sznk}} 7231a4bjib6r601rqh4y6suutex2msz 0 408154 42683311 42674360 2026-09-05T10:05:57Z Д.Ильин 72356 42683311 wikitext text/x-wiki '''Proteinogene aminokiseline''' su [[aminokiselina|aminokiseline]] koje ulaze u sastav [[protein]]a i koje su neophodne za formiranje proteina ćelijskim mehanizmom dekodiranja [[genetički kod|genetičkog koda]]<ref>{{cite journal |author=Ambrogelly A, Palioura S, Söll D |date=Jan 2007 |title=Natural expansion of the genetic code |journal=Nat Chem Biol |volume=3 |issue=1 |pages=29–35 |pmid=17173027 |url=http://www.nature.com/nchembio/journal/v3/n1/abs/nchembio847.html |doi=10.1038/nchembio847}}</ref><ref name="VoetBiochemistry3rd">{{VoetBiochemistry3rd}}</ref>. Postoje 22 standardne aminokiseline. Kod [[eukariote|eukariota]] je nađena 21 kiselina iz te grupe. Od 22 standardne kiseline, 20 su direktno kodirane [[genetički kod|univerzalnim genetičkim kodom]]. Ljudi mogu da sintetišu 11 od tih 20, jednu iz druge ili iz drugih molekula intermedijarnog metabolizma. Drugih 9 se mora uneti hranom, te se stoga nazivaju ''[[esencijalna aminokiselina|esencijalnim aminokiselinama]]''. One su [[histidin]], [[izoleucin]], [[leucin]], [[lizin]], [[metionin]], [[fenilalanin]], [[treonin]], [[triptofan]], i [[valin]]. Ostale dve, [[selenocistein]] i [[pirolizin]], se inkorporiraju u proteine putem jedinstvenih sintetičkih mehanizama. == Strukture == <gallery> image:L-alanine-skeletal.png|[[Alanin|<small>L</small>-Alanin]]<br />(Ala&nbsp;/&nbsp;A) image:L-arginine-skeletal-(tall).png|[[Arginin|<small>L</small>-Arginin]]<br />(Arg&nbsp;/&nbsp;R) image:L-asparagine-skeletal.png|[[Asparagin|<small>L</small>-Asparagine]]<br />(Asn&nbsp;/&nbsp;N) image:L-aspartic-acid-skeletal.png|[[Asparaginska kiselina|<small>L</small>-Aspartic acid]]<br />(Asp&nbsp;/&nbsp;D) image:L-cysteine-skeletal.png|[[Cistein|<small>L</small>-Cistein]]<br />(Cys&nbsp;/&nbsp;C) image:Kwas glutaminowy.svg|[[Glutaminska kiselina|<small>L</small>-Glutaminska kiselina]]<br />(Glu&nbsp;/&nbsp;E) image:L-glutamine-skeletal.png|[[Glutamin|<small>L</small>-Glutamin]]<br />(Gln&nbsp;/&nbsp;Q) image:Glycine-skeletal.png|[[Glicin]]<br />(Gly&nbsp;/&nbsp;G) image:L-histidine-skeletal.png|[[Histidin|<small>L</small>-Histidin]]<br />(His&nbsp;/&nbsp;H) image:L-isoleucine-skeletal.svg|[[Izoleucin|<small>L</small>-Izoleucin]]<br />(Ile&nbsp;/&nbsp;I) image:L-leucine-skeletal.svg|[[Leucin|<small>L</small>-Leucin]]<br />(Leu&nbsp;/&nbsp;L) image:L-lysine-skeletal.svg|[[Lizin|<small>L</small>-Lizin]]<br />(Lys&nbsp;/&nbsp;K) image:L-methionine-skeletal.png|[[Metionin|<small>L</small>-Metionin]]<br />(Met&nbsp;/&nbsp;M) image:Fenyloalanina.svg|[[Fenilalanin|<small>L</small>-fenilalanin]]<br />(Phe&nbsp;/&nbsp;F) image:Amminoacido prolina formula.svg|[[Prolin|<small>L</small>-Prolin]]<br />(Pro&nbsp;/&nbsp;P) image:L-serine-skeletal.svg|[[Serin|<small>L</small>-Serin]]<br />(Ser&nbsp;/&nbsp;S) image:L-threonine-skeletal.png|[[Treonin|<small>L</small>-Treonin]]<br />(Thr&nbsp;/&nbsp;T) image:L-tryptophan-skeletal.png|[[Triptofan|<small>L</small>-Triptofan]]<br />(Trp&nbsp;/&nbsp;W) image:L-tyrosine-skeletal.png|[[Tirozin|<small>L</small>-Tirozin]]<br />(Tyr&nbsp;/&nbsp;Y) image:L-valine-skeletal.png|[[Valin|<small>L</small>-Valin]]<br />(Val&nbsp;/&nbsp;V) </gallery> [[IUPAC]]/[[IUBMB]] takođe preporučuju standardne oznake za sledeće aminokiseline: <gallery> image:L-selenocysteine-2D-skeletal.png|[[Selenocistein|<small>L</small>-Selenocistein]]<br />(Sec&nbsp;/&nbsp;U) image:Pyrrolysine.svg|[[Pirolizin|<small>L</small>-Pirolizin]]<br />(Pyl&nbsp;/&nbsp;O) </gallery> == Povezano == * [[Glukogenska aminokiselina]] == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{Refbegin|2}} * {{Cite book |ref= harv|last=Nelson |first=David L. |coauthors=Cox, Michael M. |title=Lehninger Principles of Biochemistry |url= https://archive.org/details/lecturenotebookf0000nels|edition=3rd |year=2000 |publisher=Worth Publishers |isbn=1-57259-153-6 }} * {{cite journal | last=Kyte | first=J. | coauthors=Doolittle, R. F. | year=1982 | title=A simple method for displaying the hydropathic character of a protein | url=https://archive.org/details/journal-of-molecular-biology_1982-05-05_157_1/page/105 | journal=J. Mol. Biol. | volume=157 | issue=1 | pages=105–132 | pmid=7108955 | doi=10.1016/0022-2836(82)90515-0 }} * {{Cite book |ref= harv|last=Meierhenrich |first=Uwe J. |title=Amino acids and the asymmetry of life |url= https://archive.org/details/aminoacidsasymme0000meie|edition=1st |year=2008 |publisher=Springer |isbn=978-3-540-76885-2 }} {{refend}} {{Aminokiseline-lat}} [[Kategorija:Prehrana]] [[Kategorija:Proteinogene aminokiseline]] [[Kategorija:Metabolizam azota]] f6giay9ifzetkoxrnb9y2ev3cjvbiyj 1 478798 42683275 2312546 2026-09-05T01:53:49Z Melissa Bittle 389460 42683275 wikitext text/x-wiki {{razgovor zaglavlje}} s 26lbjzjvuveasydznjquk59on0tf8v8 42683276 42683275 2026-09-05T01:54:17Z Melissa Bittle 389460 Let It Go Disney 42683276 wikitext text/x-wiki {{razgovor zaglavlje}} hw594haz91q2xnj4zg0tepef6uvwqr7 42683277 42683276 2026-09-05T01:54:40Z Melissa Bittle 389460 Let It Go Disney 42683277 wikitext text/x-wiki {{razgovor zaglavlje}} r oyf8599ijt3w3sjo33qktiq1fg06ajo 42683279 42683277 2026-09-05T01:55:29Z Melissa Bittle 389460 Let It Go Disney 42683279 wikitext text/x-wiki {{razgovor zaglavlje}} hw594haz91q2xnj4zg0tepef6uvwqr7 42683280 42683279 2026-09-05T01:55:50Z Melissa Bittle 389460 Let It Go Disney 42683280 wikitext text/x-wiki {{razgovor zaglavlje}} X hp4t4cd1vepq6f2tsa8ro9w075j05rq 42683281 42683280 2026-09-05T01:56:04Z Melissa Bittle 389460 42683281 wikitext text/x-wiki {{razgovor zaglavlje}} hw594haz91q2xnj4zg0tepef6uvwqr7 42683282 42683281 2026-09-05T01:56:28Z Melissa Bittle 389460 Let It Go Disney 42683282 wikitext text/x-wiki {{razgovor zaglavlje}} O l2t2wsyz3bedwfl41z88pgfmivcxril 42683283 42683282 2026-09-05T01:56:42Z Melissa Bittle 389460 Let It Go Disney 42683283 wikitext text/x-wiki {{razgovor zaglavlje}} hw594haz91q2xnj4zg0tepef6uvwqr7 0 718153 42683312 42354049 2026-09-05T10:06:08Z Д.Ильин 72356 42683312 wikitext text/x-wiki {{Infobox disease | Name = Fenilketonurija | Image = Fenyloalanina.svg | Caption = [[Fenilalanin]] | DiseasesDB = 9987 | ICD10 = {{ICD10|E|70|0|e|70}} | ICD9 = {{ICD9|270.1}} | ICDO = | OMIM = 261600 | OMIM_mult = {{OMIM2|261630}} | MedlinePlus = 001166 | eMedicineSubj = ped | eMedicineTopic = 1787 | eMedicine_mult = {{eMedicine2|derm|712}} {{eMedicine2|article|947781}} | MeshID = D010661 }} '''Fenilketonurija''' je genetički poremećaj do kojeg dolazi usled nedostatka [[enzim]]a [[fenilalanin hidroksilaza|fenilalanin hidroksilaze]], koji je neophodan pri metaboliziranju [[amino kiselina|amino kiseline]] [[fenilalanin]]a u [[tirozin]]. Ovaj poremećaj vodi do moždanog oštećenja i progresivne mentalne retardacije, kao rezultat akumulacije fenilalanina. Prema svetskoj statistici, poremećaj se javlja kod jedne osobe u 15.000 rođenja, ali ovaj odnos varira od regiona do regiona. Na primer, u [[Irska|Irskoj]] jedna osoba od 4.500 rođenih će imati ovaj poremećaj, dok u [[Finska|Finskoj]] jedna osoba od 100.000 rođenih će imati ovaj poremećaj. == Historija == Fenilketonuriju je otkrio [[Norveška|norveški]] lekar Ivar Asbjorn Folinga (''norveški'' Ivar Asbjørn Følling), [[1934]]. koji je uočio da je '''hiperfenilalaninemija''' tesno povezana sa mentalnom retardacijom. U Norveškoj, ovaj poremećaj se naziva i ''Folingova bolest''. Doktor Foling je jedan od prvih koji je temeljno hemijski analizirao bolest. On je nakon detaljne hemijske analize urina mentalno retardiranih brata i sestre, zatražio od svih lekara u blizini [[Oslo|Osla]] da detaljno analiziraju urin pacijenata koji imaju nekakav oblik mentalne retardacije. Tako je otkriveno isto jedinjenje kod osam pacijenata sa istim mentalnim poremećajem. Nakon brojnih testiranja i hemijski analiza Foling je pronašao da ovo jedinjenje dovodi do stvaranja benzaldehida, iz čega je zaključio da jedinjenje sadrži prsten [[benzen]]a. Dalja testiranja su pokazala da je tačka topljenja jedinjenja ista kao i fenilpiruvinske kiseline, i na kraju se ispostavilo da je upravo to jedinjenje i prisutno u urinu. == Simptomi == [[Datoteka:Phenylalanine-metabolism.png|mini|350p]] Klasični primer Fenilketonurije je rezultat gena koji kodira defektni [[enzim]] fenilalanin hidroksilazu. Gen za defektni [[protein]] se nasleđuje [[autozomalno recesivno nasleđivanje|autozomalno recesivno]]. U veoma retkom obliku ove bolesti, enzim za degradaciju [[fenilalanin]]a postoji, ali je metabolizam defektan pri biosintezi kofaktora tetrahidrobiopterina (BH4). [[Enzim]] fenilalanin hidroksilaza prebacuje amino-kiselinu fenilalanin u [[tirozin]]. Ako je enzim defektan ili nepostojeć, onda ova reakcija ne može da se realizuje, što dovodi do nagomilavanja fenilalanina u organizmu, i dovodi do smanjenja nivoa [[tirozin]]a. Prevelika količina fenilalanina u krvotoku dovodi do oštećenja mozga kod dece, što je uzrok mentalne retardacije i zaostalosti. Nedovoljna količina tirozina u krvotoku vodi do smanjenja produkcije [[pigment]]a [[melanin]], tako da deca da ovim poremećajem su pretežno bleda, imaju nežno belu boju kože, i plave oči, ili jednostavno su svetlije puti od članova porodice. Usled nedostatka enzima, fenilalanin se prebacuje u oblik fenilketona, koji se izbacuje u mokraću, tj. [[urin]]. Usled ovih ketona, [[znoj]] i urin obolelih imaju jači miris od zdravih osoba. == Dijagnoza == Poremećaj se vrlo lako detektuje već u prvim danima nakon rođenja, putem malog uzorka krvi - Gutrijev test. Ovo je omogućilo da se u svim razvijenim zemnjama ovaj test vrši rutinski odmah nakon rođenja, obično zajedno sa testovima koji proveravaju funkcionisanje [[tiroidna žlezda|tiroidne žlezde]] kao i drugih genetičkin poremećaja. U nekim regionima, dve nedelje nakon rođenja potrebno je vršiti test po drugi put, da bi rezultat bio zadovoljavajući ako postoji porodična istorija poremećaja. == Literatura == * Folling A. ''Uber ausscheidung von phenylbrenztraubensaure in den Harn als Stoffwechselanomalie in verbingdung mit imbezillitat.'' Hoppe-Seylers Z Physiol Chem 1934;227:169–76. * Surtees, R., Blau, N., The neurochemistry of phenylketonuria. ''European Journal of Pediatrics''. 159:S109-13, (2000). == Vanjske veze == * [http://www.pkuboard.info International PKU Discussion Board - Articles, Events, Recipes, etc.] [[Kategorija:Endokrinologija]] [[Kategorija:Autozomno recesivni poremećaji]] [[Kategorija:Poremećaji aminokiselinskog metabolizma]] ftbbniwpux50zzooo7xgb70hyrm4l7t 0 1186271 42683267 42252737 2026-09-04T23:47:10Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683267 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Sex Education logo.png|desno|bezokvira]] '''Seksualno obrazovanje''' u širom smislu obuhvata sve vrste [[obrazovanje|obrazovanja]] o ljudskoj [[seksualnost|seksualnoj]] reprodukciji i [[seksualnost|seksualnom]] [[ponašanje|ponašanju]]. Uključuje i formalno [[obrazovanje]] u školama, ali i neformalne uticaje tokom [[seksualnost|seksualnog]] razvoja. U smislu reproduktivnog zdravlja, planiranja [[porodica|porodice]] ili prevencije [[seksualnost|seksualno]] rizičnog [[ponašanje|ponašanja]], [[seksualnost|seksualno]] [[obrazovanje]] je deo velikog broja socijalnih usluga i ima za cilj pre svega, zdravo potomstvo i smanjenje [[seksualnost|seksualno]] prenosivih [[bolest]]i. == Zanimljivosti == [[Zagreb]]ačke novine [[Srbobran (novine)|Srbobran]] 1910. godine u članku ''Srpska velika gizmnazija novosadska i seksualna higijena'' navode podatak da se u italijanske škole uvodi predmet ''seksualna higijena'', pa autor članka kritikuje [[Novi Sad|novosadsku]] gimnaziju zbog oskudnog predavačkog rada gimnazijskog liječnika. Autor navodi da je ušao u trag jednoj žalosnoj pojavi, koju kao đak nižih razreda mađarske gimnazije nije imao prilike ni čuti ni vidjeti. Ta je pojava iz ''Seksualne higijene'', a pozanata pod imenom [[Masturbacija|onanija]], koju oni vrše u skladu sa čitanjem lascivne literature ([[Pornografija|pornogorafije]]). Autor konstatuje da je to opasno po duševni napredak školske mladeži i dalje navodi: ''Ali je još opasnije i užasnije sa druge strane, kad pouzdano znam, da se to vrši ne samo kod kuće, nego i u školi na času, za vrijeme nastavnikova predavanja...'' <ref>{{Cite book|last=|first=|authorlink= |title=Србобран, бр. 167., уторак 10. (23.) августа 1910., Срп. вел. гимназија новосадска и сексуална хигијена|year=1910.|url= |publisher= |pages=|location=Загреб|id= }}</ref> == Reference == {{Reference}} == Literatura == * {{RSR}} == Vanjske veze == * [http://www.yumama.com/dete/razvoj/strana.php?s=seksualno_vaspitanje_i_psovke YU Mama: vaspitanje deteta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061117230929/http://www.yumama.com/dete/razvoj/strana.php?s=seksualno_vaspitanje_i_psovke |date=2006-11-17 }} * [http://www.avert.org/sexedu.htm Sex Education That Works] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228202851/http://www.avert.org/sexedu.htm |date=2009-02-28 }} [[Kategorija:Seksualnost]] [[Kategorija:Seksualno zdravlje]] su30z89wuz8hi7dlu80rxkqmvlzj8c5 0 1228296 42683313 42660615 2026-09-05T10:06:28Z Д.Ильин 72356 42683313 wikitext text/x-wiki '''Aromatične aminokiseline''' su [[aminokiselina|aminokiseline]] koji sadrže [[Aromatičnost|aromatični]] prsten.<ref name="VoetBiochemistry3rd">{{VoetBiochemistry3rd}}</ref><ref name="Lehninger">{{Lehninger4th}}</ref> == Primeri aromatičnih aminokiselina == {| class="wikitable" |- | [[Datoteka:Fenyloalanina.svg|thumb|140px|[[Fenilalanin]]]] || [[Datoteka:L-tryptophan-skeletal.png|thumb|140px|[[Triptofan]]]] || [[Datoteka:L-tyrosine-skeletal.png|thumb|140px|[[Tirozin]]]] || [[Datoteka:Histidin - Histidine.svg|thumb|140px|[[Histidin]]]] || [[Datoteka:Thyroxine-2D-skeletal.png|thumb|200px|[[Tiroksin]]]] |} == Povezano == * [[Dekarboksilaza aromatičnih L-aminokiselina]] == Reference == {{reflist|2}} == Literatura == {{refbegin}} * {{Cite journal | last1 = Maeda | first1 = H. | last2 = Dudareva | first2 = N. | doi = 10.1146/annurev-arplant-042811-105439 | title = The Shikimate Pathway and Aromatic Amino Acid Biosynthesis in Plants | url = https://archive.org/details/sim_annual-review-of-plant-biology_2012_63/page/n90 | journal = Annual Review of Plant Biology | volume = 63 | pages = 73–105 | year = 2012 | pmid = 22554242 | pmc = }} {{refend}} == Vanjske veze == * {{MeshName|Aromatic+Amino+Acids}} {{-}} {{Mapa Metabolizma-lat}} [[Kategorija:Aromatične aminokiseline|*]] [[Kategorija:Aminokiseline]] 2gcvpjbcne24okrkihk8vzso6v2s3bw 0 1232016 42683325 42682912 2026-09-05T11:17:32Z SrpskiAnonimac 101643 42683325 wikitext text/x-wiki '''Benedikt''' se može odnositi na: * [[Benedikt v Slovenskih goricah]] * [[Benedikt (općina)]] * [[Benedict, Kansas]] * [[Benedict, Nebraska]] * [[Benedict, North Dakota]] * [[Benedict, Maryland]] {{razvrstavanje}} 2qhlpsgdt1d8nk8sivfpih8s3fv6uzh 0 1243624 42683327 42683032 2026-09-05T11:18:40Z SrpskiAnonimac 101643 Promijenjeno odredište preusmjerenja sa [[Benedikt (razvrstavanje)]] na [[Benedikt v Slovenskih goricah]] 42683327 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Benedikt v Slovenskih goricah]] 5o5h3khjpgs23nqlgryl2ycg266y6w2 0 1359765 42683145 42523505 2026-09-04T13:58:30Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683145 wikitext text/x-wiki {{Grad u Nemačkoj | naziv = Roding | izvorni_naziv = ''Roding'' | slika = Roding stadtansicht os.JPG | opis_slike = Roding | gradska_zastava = | grb = DEU Roding COA.svg | država = [[Njemačka]] | pokrajina = [[Bavarska]] | lokacija = | osnivanje = | stanovništvo = 11.451<ref>Broj stanovnika po [http://web.archive.org/web/20100919050210/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/AdministrativeUebersicht,templateId=renderPrint.psml njem. Saveznom zavodu za statistiku]. [http://web.archive.org/web/20100827050647/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/GV2000VJ/2Q__30062010__Auszug,property=file.xls Stanje] 30. 6. 2010.</ref> | gustina = 101 | aglomeracija = | površina = 113,8 | gšir = 49.2 | gduž = 12.51667 | nadmorska_visina = 369 | registarska_oznaka = CHA | pozivni_broj = 09461 | poštanski_kod = 93426 | dan_grada = | veb-strana = [http://www.roding.de www.roding.de] | gradonačelnik = ''Franz Reichold'' | stranka = CSU / Landunion / Junge Liste | ije = da }} '''Roding''' ({{jez-nem|Roding}}) je grad u [[Njemačka|njemačkoj]] saveznoj državi [[Bavarska]]. Jedno je od 38 opštinskih središta okruga [[Okrug Kam|Kam]]. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 11.451 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (''AGS'') 9372153. == Geografski i demografski podaci == [[Datoteka:Roding in CHA.svg|mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Kam]] Roding se nalazi u saveznoj državi [[Bavarska]] u okrugu Kam. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 369 metara. Površina opštine iznosi 113,8&nbsp;km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 11.451 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 101 stanovnika/km². == Međunarodna saradnja == <div style="width:30%"> {{partnerstvo_gradova_zaglavlje}} {{partnerstvo_gradova_red|[[Klatovi]]|[[Češka]]|kontakt|[[2000]]}} {{partnerstvo_gradova_podnožje|Izvor<ref>[http://www.rgre.de/rgre-partnerschaften/?dt_orgname=Roding&dt_plz=&dt_einwohnerzahl_min=&dt_einwohnerzahl_max=&dt_bundesland=&aus_orgname=&aus_plz=&aus_land=&aus_kontinent=&partner_seit_von=&partner_seit_bis=&partner_form=&submit=Suche Savjet opština i regiona Evrope - Pregled međuopštinske saradnje], Pristupljeno 30. 6. 2010.</ref>}} </div> == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{BergerGeographischeNamenInDeutschland}} * {{FulbrookConciseHistoryOfGermany}} * {{ShawUrbanHistoricalGeography}} * {{HomeGermany}} * {{HammDemographicChange}} * {{BerghahnModernGermany}} * {{KleinerAtlas}} * {{GrosserAtlas}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal Nemačka}} {{Commonscat|Roding}} * [http://www.roding.de Zvanični sajt opštine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120427043218/http://www.roding.de/ |date=2012-04-27 }} {{de}} * [http://www.destatis.de/ Nem. Savezni zavod za statistiku] {{de}} * [http://www.staedtetag.de Stalna konferencija gradova i opština] {{de}} * [http://www.kommon.de/ KommOn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429185843/http://www.kommon.de/ |date=2014-04-29 }} - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. {{de}} {{Nezavisni gradovi i opštine u okrugu Kam}} [[Kategorija:Gradovi u Bavarskoj|Roding]] 7zay2o7mjmd4ebhq3ikb2psy8x5trkx 0 1359923 42683266 42524287 2026-09-04T23:03:54Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683266 wikitext text/x-wiki {{drugo značenje3|Šental}} {{Grad u Nemačkoj | naziv = Šental | izvorni_naziv = ''Schönthal'' | slika = | opis_slike = Šental | gradska_zastava = | grb = Wappen Schoenthal Oberpfalz.svg | država = [[Njemačka]] | pokrajina = [[Bavarska]] | lokacija = | osnivanje = | stanovništvo = 2.024<ref>Broj stanovnika po [http://web.archive.org/web/20100919050210/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/AdministrativeUebersicht,templateId=renderPrint.psml njem. Saveznom zavodu za statistiku]. [http://web.archive.org/web/20100827050647/http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/DE/Content/Statistiken/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Administrativ/Archiv/GV2000VJ/2Q__30062010__Auszug,property=file.xls Stanje] 30. 6. 2010.</ref> | gustina = 46 | aglomeracija = | površina = 43,7 | gšir = 49.35 | gduž = 12.6 | nadmorska_visina = 453 | registarska_oznaka = CHA | pozivni_broj = 09978 | poštanski_kod = 93488 | dan_grada = | veb-strana = [http://www.gemeinde-schoenthal.de/ www.gemeinde-schoenthal.de] | gradonačelnik = ''Ludwig Wallinger'' | stranka = CSU | ije = da }} '''Šental''' ({{jez-nem|Schönthal}}) je grad u [[Njemačka|njemačkoj]] saveznoj državi [[Bavarska]]. Jedno je od 38 opštinskih središta okruga [[Okrug Kam|Kam]]. Prema procjeni iz 2010. u gradu je živjelo 2.024 stanovnika. Posjeduje regionalnu šifru (''AGS'') 9372157. == Geografski i demografski podaci == [[Datoteka:Schönthal in CHA.svg|mini|levo|250px|Položaj grada u okrugu Kam]] Šental se nalazi u saveznoj državi [[Bavarska]] u okrugu Kam. Grad se nalazi na nadmorskoj visini od 453 metra. Površina opštine iznosi 43,7&nbsp;km². U samom gradu je, prema procjeni iz 2010. godine, živjelo 2.024 stanovnika. Prosječna gustina stanovništva iznosi 46 stanovnika/km². == Reference == {{reflist}} == Literatura == {{refbegin|2}} * {{BergerGeographischeNamenInDeutschland}} * {{FulbrookConciseHistoryOfGermany}} * {{ShawUrbanHistoricalGeography}} * {{HomeGermany}} * {{HammDemographicChange}} * {{BerghahnModernGermany}} * {{KleinerAtlas}} * {{GrosserAtlas}} {{refend}} == Vanjske veze == {{Portal Nemačka}} {{Commonscat|Schönthal}} * [http://www.gemeinde-schoenthal.de/ Zvanični sajt opštine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100330155929/http://www.gemeinde-schoenthal.de/ |date=2010-03-30 }} {{de}} * [http://www.destatis.de/ Nem. Savezni zavod za statistiku] {{de}} * [http://www.staedtetag.de Stalna konferencija gradova i opština] {{de}} * [http://www.kommon.de/ KommOn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140429185843/http://www.kommon.de/ |date=2014-04-29 }} - Informacioni sistem gradova, opština i okruga. {{de}} {{Nezavisni gradovi i opštine u okrugu Kam}} [[Kategorija:Gradovi u Bavarskoj|Šental]] knwygee7wdad7mkj1pc9zdhim0mzqly 0 1409193 42683262 42677124 2026-09-04T21:13:23Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683262 wikitext text/x-wiki '''Saobraćaj u Republici Srpskoj''' spada u nadležnost [[Ministarstvo saobraćaja i veza Republike Srpske|Ministarstva saobraćaja i veza Republike Srpske]]. U tu oblast potpada sva saobraćajna i telekomunikaciona infrastruktura Srpske.<ref name="Saobraćajna infrastruktura u Republici Srpskoj">[http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/msv/Documents/saobraćajna%20infrastruktura%20u%20republici%20srpskoj.ppt Ministarstvo saobraćaja i veza Republike Srpske: Saobraćajna infrastruktura u Republici Srpskoj]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{sr}}</ref> Saobraćajna infrastruktura obuhvata puteve, željezničke pruge, željezničke stanice, aerodrome, plovne puteve, pristaništa i slično, dok telekomunikaciona infrastruktura obuhvata telefoniju, telegrafiju, optičke kablove, zemaljske stanice veza, saobraćajnu telematiku i drugo.<ref name="Saobraćajna infrastruktura u Republici Srpskoj"/> Niže nadležnosti su podijeljene prema saobraćajnim sektorima na [[Željeznice Republike Srpske]], [[Pošte Srpske]], [[Putevi Republike Srpske]] i druga javna preduzeća koja su zadužena za održavanje saobraćaja u [[Republika Srpska|Srpskoj]]. == Željeznički saobraćaj == {{Glavni|Željeznice Republike Srpske}} Ukupna dužina pruga normalnog kolosijeka u Srpskoj iznosi 425 kilometara.<ref name="Saobraćajna infrastruktura u Republici Srpskoj"/> [[Željeznice Republike Srpske]] godišnje prevoze oko 1.000 000 putnika i oko 6 miliona tona robe. Željeznice Republike Srpske dnevno u opticaju koriste 65 putničkih i 8 teretnih vozova. === Pružni pravci === Međunarodni kod Željeznica Republike Srpske je 0044. * Doboj - Kostajnica - Banja Luka - Omarska - Prijedor - Novi Grad * Blatna - Novi Grad - Dobrljin * Doboj - Modriča-Šamac * Brčko MP - Brčko * Doboj - Zvornik * Bijeljina - Sremska Rača * Jablanica - Štrbci (dio vozne linije Beograd - Bar) == Drumski saobraćaj == Osnovna mreža drumskog saobraćaja u Srpskoj ubuhvata 4.192&nbsp;km javnih puteva, od čega 1.781&nbsp;km magistralnih i 2.183&nbsp;km regionalnih puteva.<ref name="Saobraćajna infrastruktura u Republici Srpskoj"/> O putevima u Srpskoj se brine javno preduzeće [[Putevi Republike Srpske]], koje se između ostalog bavi održavanjem, zaštitom, rekonstrukcijom i izgradnjom magistralnih i regionalnih puteva, objekata na putevima, te prohodnošću i bezbjednošću saobraćaja na putevima.<ref name="Putevi Republike Srpske: Osnovna uloga">[http://www.putevirs.com/Onama/osnovna_uloga.php Putevi Republike Srpske: Osnovna uloga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111124092252/http://www.putevirs.com/Onama/osnovna_uloga.php |date=2011-11-24 }} {{sr}}</ref> Saobraćajni znaci su ispisani dvojnim pismom, prvo ćirilicom a onda latinicom.<ref name="FBiH - Ćirilica ne može da opstane">[http://www.rtrs.tv/vijesti/vijest.php?id=44108 Radio televizija Republike Srpske: FBiH - Ćirilica ne može da opstane, 04.08.2011.] {{sr}}</ref> Kontrolu drumskog saobraćaja vrši [[Policija Republike Srpske]]. === Auto-putevi === [[Vlada Republike Srpske]], odnosno [[Ministarstvo saobraćaja i veza Republike Srpske]] je planiralo izgradnju 430 kilometara auto-puta. Procijenjena vrijednost ovih radova je 2,937 milijardi evra.<ref name="Saobraćajna infrastruktura u Republici Srpskoj"/> '''Izgrađeni:''' * '''[[Auto-put Gradiška — Banja Luka]]''' ([[Datoteka:Tabliczka E661.svg|25px]] [[Evropski put E661]]):<ref name="Autoputevi RS">[http://www.autoputevirs.com/aprs/Doc.aspx?cat=2&lang=cir&id=2 Autoputevi Republike Srpske: Projekti u realizaciji] {{sr}}</ref> [[Čatrnja (Gradiška)|Čatrnja]] — [[Berek (Gradiška)|Berek]] — [[Krnete]] — [[Mahovljani]] — [[Laktaši]] — [[Klašnice]] — [[Glamočani (Laktaši)|Glamočani]]. '''Gradnja u toku:''' * '''[[Auto-put Banja Luka — Doboj]]''':<ref name="Autoputevi RS"/> [[Mahovljani]] — [[Prnjavor (grad)|Prnjavor]] — [[Johovac (Doboj)|Johovac]]. '''Planirani:''' * '''[[Auto-put Doboj — Jakeš]]''' ([[Datoteka:Tabliczka E73.svg|25px]] [[Evropski put E73]], [[Panevropski koridor 5c]]),<ref name="Autoputevi RS"/> * '''[[Auto-put Glamočani — Mliništa]]'''.<ref name="Autoputevi RS"/> === Magistralni putevi === Magistralni putevi u Republici Srpskoj koji pripadaju [[evropska mreža međunarodnih puteva|evropskoj mreži međunarodnih puteva]] su: * [[Datoteka:Tabliczka E73.svg|25px]] [[Evropski put E73]] (M17): ([[Hrvatska]]) [[Slavonski Šamac]]/[[Šamac]] — [[Modriča]] — [[Rudanka]] — [[Doboj]] — [[Karuše]] — ([[Federacija BiH]]) * [[Datoteka:Tabliczka E661.svg|25px]] [[Evropski put E661]] (M16): (Hrvatska) [[Stara Gradiška]]/[[Gradiška]] — [[Laktaši]] — [[Banja Luka]] — [[Karanovac (Banja Luka)|Karanovac]] — [[Ugar]] — (Federacija BiH) * [[Datoteka:Tabliczka E761.svg|25px]] [[Evropski put E761]] (M5): (Federacija BiH) — [[Velečevo (Ribnik)|Velečevo]] — [[Čađavica (Ribnik)|Čađavica]] — [[Rogolji (Gradiška)|Rogolji]] — [[Mrkonjić Grad]] — [[Jezero (Republika Srpska)|Jezero]] — (Federacija BiH) * [[Datoteka:Tabliczka E761.svg|25px]] [[Evropski put E761]] (M5): (Federacija BiH) — [[Istočno Sarajevo]] — [[Podromanija]] — [[Rogatica]] — [[Ustiprača]] — [[Višegrad]] — [[Vardište]]/[[Kotroman]] ([[Srbija]]) * [[Datoteka:Tabliczka E762.svg|25px]] [[Evropski put E762]] (M18): (Federacija BiH) — [[Istočno Sarajevo]] — [[Trnovo (Istočno Sarajevo)|Trnovo]] — [[Foča]] — [[Hum (Foča)|Hum]]/[[Šćepan Polje]] ([[Crna Gora]]) === Saobraćajne nesreće === Prema podacima iz 2011, najveći broj saobraćajnih nesreća se desio na magistralnom putu [[Klašnice]]-Prnjavor, i [[Nova Topola (Gradiška)|Nova Topola]]-[[Klašnice]].<ref name="Najopasnija dionica u Republici Srpskoj">{{cite web |url=http://www.rtrs.tv/vijesti/vijest.php?id=56267 |title=Najopasnija dionica u Republici Srpskoj |author= |authorlink= |date=21. 2. 2012. |format= |work= |publisher=Radio-televizija Republike Srpske |pages= |language=sr |archiveurl= |archivedate= |quote= |accessdate=21. 2. 2012. }}</ref> == Vazdušni saobraćaj == U oblasti vazdušnog saobraćaja u Srpskoj, ranije je postojalo preduzeće [[Er Srpska]], a sada postoji avio-prevoznik [[Skaj Srpska]] koje je osnovala [[Vlada Republike Srpske]] u februaru 2007.<ref name="Za subvenciju letova">[http://srpska.etleboro.com/read.php?id=60219 Etelboro: Za subvenciju letova planirano 900.000, 15.07.2010.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304103533/http://srpska.etleboro.com/read.php?id=60219 |date=2016-03-04 }} {{sr}}</ref> Glavni i najveći aerodrom u Srpskoj je [[Aerodrom Banja Luka]] kojim upravlja javno preduzeće [[Aerodromi Republike Srpske]]. Pored ovog aerodroma, [[Vlada Republike Srpske|Vlada Srpske]] je planirala i izgradnju [[Aerodrom Trebinje|Aerodroma Trebinje]].<ref name="Vlada odobrila 1.6 miliona KM za „Aerodrom“ Trebinje">[http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Premijer/Media/Vijesti/Pages/Vlada_odobrila_16_miliona_KM_za_Aerodrom_Trebinje.aspx Vlada Republike Srpske: Vlada odobrila 1.6 miliona KM za „Aerodrom“ Trebinje 5.11.2009.] {{sr}}</ref> U Srpskoj djeluje i [[Direkcija za civilnu vazdušnu plovidbu Republike Srpske]] kao i [[Vazduhoplovni servis Vlade Republike Srpske]].<ref name="Saobraćajna infrastruktura u Republici Srpskoj"/> == Vodni saobraćaj == U Srpskoj postoji 204 kilometra riječnih plovnih puteva, a najveća pristaništa su riječna luka [[Šamac]], Kapetanija pristaništa u Brčkom, pristanište Gradiška, te pristanište za tečne terete u Rafineriji Brod.<ref name="Saobraćajna infrastruktura u Republici Srpskoj"/> Plovne rijeke u Srpskoj su [[Sava (rijeka)|Sava]], koja je osposobljena za međunarodni plovni saobraćaj, te [[Una]], [[Drina]] i [[Bosna (rijeka)|Bosna]], koje su djelimično osposobljene za plovidbu. Skelski prelazi sa poprečnom plovidbom se nalaze u [[Srbac|Srpcu]] i [[Crnjelovo|Crnjelovu]] kod Bijeljine.<ref name="Saobraćajna infrastruktura u Republici Srpskoj"/> == Poštanski saobraćaj == [[Datoteka:Republika Srpska Postal Districts Map-sr.svg|mini|desno|200p|Mreža poštanskog saobraćaja u Republici Srpskoj<ref name="Poštanska mreža Republike Srpske">[http://postesrpske.com/sites/state/cp/posts/servisi/Po%c5%a1tanska%20mre%c5%bea.aspx Pošte Srpske: Poštanska mreža Republike Srpske] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720193941/http://postesrpske.com/sites/state/cp/posts/servisi/Po%c5%a1tanska%20mre%c5%bea.aspx |date=2011-07-20 }} {{sr}}</ref>]] {{Glavni|Spisak poštanskih brojeva u Republici Srpskoj}} == Povezano == * [[Sportski auto moto savez Republike Srpske]] == Reference == {{reflist}} == Izvori == * [http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/msv/Pages/Default.aspx Ministarstvo saobraćaja i veza Republike Srpske] {{sr}} * [http://www.putevirs.com Putevi Republike Srpske] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190404182545/http://www.putevirs.com/ |date=2019-04-04 }} {{sr}} * [http://www.zrs-rs.com Željeznice Republike Srpske] {{sr}} * [http://www.postesrpske.com Pošte Srpske] {{sr}} == Vanjske veze == {{portal|Republika Srpska}} {{Commonscat|Transport in Republika Srpska}} * [http://www.banjaluka-airport.com Aerodrom Banja Luka] {{sr}} * [http://postesrpske.com/sites/state/cp/posts/servisi/Po%c5%a1tanska%20mre%c5%bea.aspx Pošte Srpske: Poštanska mreža Republike Srpske] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720193941/http://postesrpske.com/sites/state/cp/posts/servisi/Po%c5%a1tanska%20mre%c5%bea.aspx |date=2011-07-20 }} {{sr}} * [http://www.putevirs.com/putnamreza/mapa.html Putevi Republike Srpske: Putna mreža Republike Srpske] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727043412/http://www.putevirs.com/putnamreza/mapa.html |date=2011-07-27 }} {{sr}} [[Kategorija:Saobraćaj u Republici Srpskoj| ]] [[Kategorija:Republika Srpska]] [[Kategorija:Saobraćaj u Bosni i Hercegovini|Republika Srpska]] jjjmho5ltt2agdmxsa04urmj7hi480z 0 1453747 42683259 42284058 2026-09-04T19:37:23Z Ehrlich91 31090 42683259 wikitext text/x-wiki {{Naseljeno mesto u Makedoniji-lat |mesto = Oblavce |izvorno_ime = {{jez-mak|Облавце}} |slika = Воздушен поглед на Облавце.jpg |opis_slike = |opština = Staro Nagoričano |populacija = 124 |nadm visina = 430 |gšir = 42.1572 |gduž = 21.9067 |pozivni broj = 031 |poštanski kod = 1314 |registarska oznaka = KU }} '''Oblavce''' ({{jez-mak|Облавце}}) je naselje u [[Republika Makedonija|Republici Makedoniji]], u severnom delu države. Oblavce pripada [[Opština Staro Nagoričano|opštini Staro Nagoričano]]. == Prirodni uslovi == Oblavce je smešteno u severnom delu [[Republika Makedonija|Republike Makedonije]]. Od najbližeg grada, [[Kumanovo|Kumanova]], selo je udaljeno 18 kilometara istočno. Selo Oblavce se nalazi u istorijskoj oblasti [[Sredorek]], u dolini reke [[Pčinja|Pčinje]], na oko 430 metara nadmorske visine. Mesna klima je [[Kontinentalna klima|kontinentalna]]. == Stanovništvo == Oblavce je prema poslednjem popisu iz [[2002.]] godine imalo 124 stanovnika. Ogromna većina stanovništva u naselju su etnički [[Makedonci]] (99%). Pretežna veroispovest mesnog stanovništva je [[pravoslavlje]]. == Izvori == * [http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Popis u Makedoniji 2002. - Knjiga 10.] == Vanjske veze == * [http://www.opstinastaronagoricane.gov.mk/ www.opstinastaronagoricane.gov.mk Zvanična stranica opštine Staro Nagoričano] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205094026/http://www.opstinastaronagoricane.gov.mk/ |date=2012-12-05 }} {{Opština Staro Nagoričano}} [[Kategorija:Opština Staro Nagoričano]] 8svfwv3ag7rlousbuvmhgcw6bh2xn8p 0 1467523 42683252 42506378 2026-09-04T18:41:17Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683252 wikitext text/x-wiki '''Samostalna organizacija Hrvatske stranke''' je bila stranačka organizacija bivših pripadnika [[Hrvatska stranka (1905.)|Hrvatske stranke]]. Utemeljena je [[28. rujna]] [[1905.]] u [[Dubrovnik]]u. Bilo je to na skupštini predstavnika Hrvatske stranke iz dubrovačkog i [[korčula]]nskog kotara. Radilo se o većini bivših pristaša te stranke s područja tih dvaju kotara. Nova organizacija odlučila se je suprotstaviti promijenjenoj politici Hrvatske stranke koju je zahvatilo [[austrofilstvo]] kao posljedica masovna priljeva i nekritična primanja članstva [[Narodna hrvatska stranka|Narodne hrvatske stranke]]. Odvajanje ove skupine od Hrvatske stranke je bio jednim od razloga sloma [[politika novog kursa|politike novog kursa]] u [[Kraljevina Dalmacija|Dalmaciji]]. Za tajnika je izabran [[Milorad Medini]], za dopredsjednika [[Roko Arneri]], a za predsjednika [[Pero Čingrija]]. Gospodarski oslonac ove organizacije je bila [[Hrvatska vjeresijska banka]] u kojoj je značajni dioničar bio [[Ivo de Giulli]]. == Izvor == *[http://hrcak.srce.hr/file/18171 Anali Dubrovnik 36 (1998.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160601092947/http://hrcak.srce.hr/file/18171 |date=2016-06-01 }} Pero Depolo: Političke struje u Dubrovniku i aneksija Bosne i Hercegovine (I. dio) [[Kategorija:Hrvatske političke stranke do 1918.]] [[Kategorija:Historija Dubrovnika]] gr239ae96mren485yu76hc4zxisnwm7 0 1468684 42683207 42339854 2026-09-04T16:17:48Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683207 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Goticka crkva Orahovica.jpg|250px|desno|thumb|Ružica grad - ostatci gotičke crkve]] '''Ružica grad''' ili '''Velika utvrda Orahovica''' je najveći sačuvani utvrđeni grad u [[Slavonija|Slavoniji]] i jedan od najvećih u [[Hrvatska|Hrvatskoj]]. Ruševine ove utvrde svjedoče o razvijenoj kulturi u regiji od [[srednji vijek|srednjeg vijeka]] do početka [[20. stoljeće|20. stoljeća]]. == Osobine == Ružica grad je istodobno bio i [[utvrda]], grad (u nazivlju na njemačkom: ''[[Burg]]''), [[dvorac]] (''Schloss'') i [[tvrđava]] (''Festung''). Stoljećima ju se je nadograđivalo. Nije čisto Grad, jer ne postoje cjelokupni sustavi koji bi ga činili gradom. Nije [[dvor]] zbog toga što je izrazito obrambene namjene.<ref name="Szabo">[http://hrcak.srce.hr/file/76601 Vjesnik Arheološkog muzeja u Zagrebu, sv.13 br.1 ožujak 1914.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150618221713/http://hrcak.srce.hr/file/76601 |date=2015-06-18 }} [[Gjuro Szabo]]: Orahovičke gradine</ref> Imala je više [[toranj|tornjeva]], [[kula]] i [[bastion]]a te [[obrambena crkva|obrambenu crkvu]] (u njemačkom nazivlju ''Wehrkirche'')<ref name="Szabo"/>. Djelimice je oplemenjena umjetničkim elementima stare arhitekture. == Lokacija == Ružica grad se nalazi na sjeveroistočnom obronku [[Papuk]]a (418 m) iznad sela [[Duzluk]]a, nekoliko kilometara od grada [[Orahovica|Orahovice]]. Dvorac je bio strateški vrlo važan jer je imao veliki dio [[Drava|dravskog]] toka pod kontrolom. U neposrednoj blizini je cesta [[Kutjevo]] - [[Orahovica]], koja povezuje dolinu Drave sa [[Požeška kotlina|Požeškom kotlinom]]. == Ime == Ime '''Ružica grad''' nije u potpunosti istraženo. Neki povjesničari ga povezuju s imenom sela Duzluk ({{tur.|duzem|cvijeće, divlja ruža}}). [[Ruža]] je tada služila kao djevojački nakit. Drugi ga spajaju s mađarskim imenom srednjovjekovnog grada Orahovice ( "Raholcza"), u čijem je posjedu dvorac bio u srednjem vijeku. == Historija == Prvi pisani spomen Orahovice datira iz [[1228.]] godine, a povijesni spomen samog dvorca datira iz [[1357.]] godine (kao kraljevska imovina). Do [[1543.]] Ružica grad je u rukama raznih velikaša, kao što su [[Nikola Kont Orahovički (Iločki)|Nikola Kont Orahovički]] (vjerojatni naručitelj izgradnje) i [[Lovro Iločki]] iz velikaške obitelji [[Iločki]], zatim [[Ladislav Više]], braća [[Pomanicki]] i drugi. U vrijeme Lovre Iločkog je bila važnim vojno-političkim objektom, zajedno s [[trgovište]]m (oppidum). Pod [[otomansko carstvo|turskom]] vlašću ([[1543.]]-[[1687.]]) dvorac je bio sjedište turskih trupa. Početkom [[18. stoljeće|18. stoljeća]] Ružica grad gubi na važnosti, kao većina srednjovjekovnih utvrđenja. Od 18. do [[20. stoljeće|20. stoljeća]] često je mijenjao vlasnike (barun [[Cordua]], barun [[Fleischmann]], grofovi [[Pejačevići]], [[Dimitrije Mihalović]], barun [[Gutman]] i dr.) Postojalo je pogrješno vjerovanje da su joj vlasnici bili Horvati (litvanski) zbog sličnosti imena posjeda koje su isti bili dobili (Rohovcz, Orihovcz).<ref name="Szabo"/> == Izlošci == Arheološki nalazi s ove lokacije izloženi su u [[Gradski muzej Orahovica|Gradskom muzeju]] u [[Orahovica|Orahovici]].<ref name="slavonija">{{Cite web |title=Kurija Mihalović - Orahovica |url=http://www.slavonija-turizam.com/gastronomija/53-odredista/dvorci-i-utvrde/dvorci-i-utvrde/17-kurija-mihalovic-orahovica |access-date=2014-07-26 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304230531/http://www.slavonija-turizam.com/gastronomija/53-odredista/dvorci-i-utvrde/dvorci-i-utvrde/17-kurija-mihalovic-orahovica |deadurl=yes }}</ref> == Izvor == *[http://www.casopis-gradjevinar.hr/dokumenti/200504/7.pdf Časopis Građevinar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071213144647/http://www.casopis-gradjevinar.hr/dokumenti/200504/7.pdf |date=2007-12-13 }} {{izvori}} == Vanjske veze == *[http://planinarravnica.wordpress.com/2010/01/02/krndija-i-papuk-07-02-2009/ Krndija i Papuk] Fotografije *[http://www.youtube.com/watch?v=OWvDfdQ3TJk Legende o Ružici-gradu (video)] {{ WProjekti |commons = |commonssh = |commonscat = Ružica grad |commonscatsh = Ružica grad }} [[Kategorija:Tvrđave u Hrvatskoj]] [[Kategorija:Pejačevići]] [[Kategorija:Virovitičko-podravska županija]] 260pqi6mtmk94n7xqw7769tpoo53ckl 0 1472067 42683108 42677059 2026-09-04T12:15:19Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683108 wikitext text/x-wiki {{Infokutija biografija |ime = Rikard Lang |slika = Rikard Lang.JPG |širina_slike = 150px |alt = |opis = |ime_po_rođenju = |datum_rođenja = {{Birth date|1913|2|22|df=y}} |mjesto_rođenja = [[Vinkovci]], [[Austro-Ugarska|Austro-Ugarska Monarhija]] |datum_smrti = {{death date and age|1994|9|16|1913|2|22|df=y}} |mjesto_smrti = [[Zagreb]], [[Hrvatska]] |tijelo_otkriveno = |uzrok_smrti = |počivalište = [[Mirogoj]], Zagreb |počivalište_koordinate = <!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --> |rezidencija = |nacionalnost = [[Hrvat]] |etnicitet = [[Židovi u Hrvatskoj|Židov]]<ref>{{Cite web|title=Naše tribine: U svijetu kabale|url=http://www.udruga-slijepih-zagreb.hr/Cro/Vidici/br-39-03-04-2007/Clanci/06.html|author=Darko Matić|authorlink=|first=|editor=|publisher=Udruga slijepih Zagreb|format=|work=|pages=|year=|access-date=24. 3. 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106162449/http://www.udruga-slijepih-zagreb.hr/Cro/Vidici/br-39-03-04-2007/Clanci/06.html|archive-date=2014-01-06|quote=}}</ref><ref name="bi">{{Cite web|title=Tijela zajednice > Glasnogovornica|url=http://www.bet-israel.com/?page_id=771|author=|authorlink=|first=|editor=|publisher=Židovska vjerska zajednica Bet Israel|format=|work=|pages=|year=|access-date=24. 3. 2014|archive-url=|archive-date=|quote=}}</ref> |državljanstvo = Hrvatska |ostala_imena = |poznat_po = |obrazovanje = |alma_mater = [[Pravni fakultet u Zagrebu|Pravni fakultet]] [[Sveučilište u Zagrebu|Sveučilišta u Zagrebu]] |poslodavac = |zanimanje = [[Pravo|pravnik]], [[ekonomija|ekonomist]] |godine_aktivnosti = |mjesto_porijekla = |plata = |neto_vrijednost = |visina = |težina = |titula = |mandat = |prethodnik = |nasljednik = |partija = |suparnici = |odbori = |religija = |supružnik = |partner = |djeca = [[Slobodan Lang]] |roditelji = Ignjat Lang<br>Terezija (Schwartz) Lang |rodbina = |pozivni_znak = |nagrade = |potpis = |website = |fusnote = |širina_kutije = }} '''Rikard Lang''' ([[Vinkovci]], [[22. 2.]] [[1913]] - [[Zagreb]], [[16. 9.]] [[1994]]), ugledni [[Hrvatska|hrvatski]] i [[Jugoslaveni|jugoslavenski]] ekonomist i pravnik. Otac je hrvatskog političara i liječnika [[Slobodan Lang|Slobodana Langa]]. Ugledno je ime svjetske ekonomske misli. == Biografija == Prof.dr.sc. Rikard Lang se rodio 22. 2. 1913 godine u vinkovačkoj [[Židovi u Hrvatskoj|židovskoj]] porodici odvjetnika dr. Ignjata i Terezije Lang. Otac mu je u Vinkovcima vodio odvjetnički ured i bio predsjednik [[Židovska općina Vinkovci|Židovske općine Vinkovci]], a majka je bila poštovana kučanica i gospođa predratnih Vinkovaca.<ref name="globus1">(21. 6. 1992). ''[[Globus (tjednik)|Globus]]''. Preuzeto 30. 4. 2011. ''"Moja baka Terezija Lang i moj djed Ignjat Lang bili su Židovi. Živjeli su u Vinkovcima. On je bio predsjednik Židovske općine, a ona vrlo poštovana domaćica i gospođa predratnih Vinkovaca. Rat su dočekali u Vinkovcima. Godine [[1941]] fra Hijacint Bošković, jedan od cijenjenih dubrovačkih i hrvatskih dominikanaca, izvanredno se angažirao u pokušaju da ih spasi. S tom je svrhom putovao iz Dubrovnika u Vinkovce. Sa sobom je imao posebnu dozvolu da moga djeda i baku povede u Dubrovnik. Od najranijeg djetinjstva odgajan sam u osjećaju zahvalnosti prema fra Hijacintu, dominikancima i svim fratrima. Nažalost, ponos cijele obitelji, moj djed, odbio je napustiti Vinkovce, rekavši fra Hijacintu: "Bio sam predsjednik Židova u miru i ostat ću to i u ratu." Već sam prije opisao kako je ubijen. Moja baka, zajedno s njim, odvedena je u koncentracioni logor, premda je već bolovala od zloćudne bolesti. U logoru joj, međutim, nisu dopustili ni da umre od te bolesti, nego su je na strašan način ubili."''</ref> U Vinkovcima je Rikard pohađao pučku školu i gimnaziju. Maturirao je [[1931]] godine. Na studij je otišao u Zagreb, gdje je došao u kontakt s ljevičarskim pokretima. Studirao je pravo na [[Pravni fakultet u Zagrebu|Pravnom fakultetu]] [[Sveučilište u Zagrebu|Sveučilišta u Zagrebu]] na kojem je diplomirao i doktorirao [[1936]] godine. Nakon diplome zaposlio se je kao odvjetnički pripravnik. Tu ga je dočekao [[Drugi svjetski rat]] i uspostava [[Nezavisna Država Hrvatska|Nezavisne Države Hrvatske]] (NDH). Radio je kao odvjetnički pripravnik do sredine [[1942]], nakon čega se priključio [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodnooslobodilačkoj borbi]] (NOB). Rikardova cijela porodica stradala je u [[Logor Jasenovac|koncentracijskom logoru Jasenovac]] tijekom [[Holokaust]]a. Godine [[1941]] fra [[Hijacint Bošković]], jedan od cijenjenih [[Dubrovnik|dubrovačkih]] i hrvatskih [[Dominikanci|dominikanaca]], izvanredno se angažirao u pokušaju da spasi Rikardove roditelje. S tom je svrhom putovao iz Dubrovnika u Vinkovce, te sa sobom imao posebnu dozvolu da Ignjata i Tereziju Lang povede sa sobom u Dubrovnik. Nažalost, Ignjat Lang je odbio napustiti Vinkovce, rekavši fra Hijacintu: "''Bio sam predsjednik Židova u miru i ostat ću to i u ratu.''"<ref name="globus1"/> Rikard Lang je ostao u [[Narodnooslobodilačka vojska i partizanski odredi Jugoslavije|partizanima]] do kraja rata [[1945]] godine. [[1944]] bio je jedina osoba iz [[Jugoslavija|Jugoslavije]] koja je pratila [[Josip Broz Tito|Josipa Broza Tita]] na razgovore s [[Winston Churchill|Winstonom Churchillom]] u [[Italija|Italiji]]. Prilikom tih razgovora imao je dopuštenje biti naoružan, a Tito ga je poveo sa sobom kao partizana, govornika svjetskih jezika ([[Engleski jezik|engleski]], [[Njemački jezik|njemački]], [[Francuski jezik|francuski]], [[Talijanski jezik|talijanski]] i [[Ruski jezik|ruski]]) i osobe iznimna intelekta.<ref name="hrcak.srce.hr">Dragomir Vojnić: [http://hrcak.srce.hr/file/12681 Reforma i tranzicija. Kritički osvrt na događanja u prijelomnim vremenskim razdobljima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305133635/http://hrcak.srce.hr/file/12681 |date=2016-03-05 }}, [[Ekonomski pregled]] 57 (5-6)(2006.), str. 400</ref><ref name="pfz">{{Cite web|title=Rikard Lang (1913-1994)|url=http://www.pravo.unizg.hr/PE/onkp/rikard_lang|author=|authorlink=|first=|editor=|publisher=Pravni Fakultet u Zagrebu|format=|work=|pages=|year=|access-date=2. 7. 2015|archive-url=|archive-date=|quote=}}</ref> Nakon rata dobio je mjesto predavača na zagrebačkom Pravnom fakultetu. Ondje je pokrenuo da se osnuje katedra [[politička ekonomija|Političke ekonomije]]. Na toj je katedri predavao od [[1947]] do umirovljenja [[1983]] godine. Na istoj je bio izvanrednim profesorom od [[1952]], od [[1958]] redovnim, i predstojnikom. Od [[1960]] je dvije godine bio dekanom, a potom dvije godine prodekanom. Predavao je u [[Socijalistička Republika Hrvatska|SR Hrvatskoj]] i inozemstvu, u zemljama [[Zapadni svijet|Zapada]], [[Istočni blok|istočnog bloka]] i zemljama [[Treći svijet|Trećeg svijeta]]. Često je bio mostom u komunikaciji zapadnih i istočnih odnosno kapitalističkih i realsocijalističkih ekonomskih stručnjaka, jer je poznavao socijalističke planske sustava i tržišno gospodarstvo. Vodio je na Pravnom fakultetu poslijediplomski studij ''[[Samoupravljanje]] i [[udruženi rad]] - ekonomski i pravni aspekti.''<ref name="pfz"/> Svjetskoj je zajednici ekonomskih stručnjaka privukao pozornost svojim znanjem na području samoupravljanja, jer je zainteresirao i zapadne tržišne ekonomiste. Razlog tome bila je radnička participacija u upravljanju poduzećem, budući da se smatralo da i u tržišnim gospodarstvima može utjecati na rast [[proizvodnost rada|proizvodnosti rada]]. Druga dimenzija je ona što je bilo korisno za istočni blok: samoupravljanje je bio model pomoću kojeg bi se preostale središnjeplanska gospodarstva mogle vratiti u okrilje tržišnih gospodarstava.<ref name="pfz"/> Zaslužnik je hrvatskih ekonomskih ustanova i znanstvenih časopisa, kojima je bio pokretačem, prvim direktorom i urednikom. Bio je direktorom zagrebačkog [[Ekonomski institut u Zagrebu|Ekonomskog instituta]] od početka rada te ustanove [[1954]] godine. Istakao se u [[hrvatsko proljeće|Hrvatskom proljeću]] [[1971]] godine tako što je spriječio progone kolega na zagrebačkom Ekonomskom institutu.<ref name="globus2">[http://www.posluh.hr/letica2005/pleme/lang-2.htm Članak o dr Langu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110827011119/http://www.posluh.hr/letica2005/pleme/lang-2.htm |date=2011-08-27 }} [[Globus]], 31.prosinca 1993.</ref> Napustio je dužnost direktora instituta [[1974]] godine. Od prvog broja, od [[1950]] do [[1952]], uređivao je mjesečnik [[Hrvatsko društvo ekonomista|Hrvatskog društva ekonomista]] "''[[Ekonomski pregled]]''". od [[1962]] do [[1970]] uređivao je list [[Ekonomski institut Zagreb|Ekonomskog instituta u Zagrebu]] "''Ekonomske studije''".<ref name="pfz"/> [[1950-e|1950-ih]] je bio glavni tajnik prvog Udruženja za [[Ujedinjeni narodi|UN]] SR Hrvatske, dok je predsjednik bio [[Hinko Krizman]], ondašnji ministar pravosuđa u Vladi [[Socijalistička Republika Hrvatska|NR Hrvatske]].<ref name="pfz"/><ref>dr Branko Vukmir: [http://www.una-croatia.org/home/show_column/16/ Društva za UN u Hrvatskoj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304094001/http://www.una-croatia.org/home/show_column/16/ |date=2016-03-04 }}, Hrvatsko društvo za Ujedinjene narode, pristupljeno 3. 4. 2013.</ref> Zajedno sa [[Dragomir Vojnić|Dragomirom Vojnićem]] i [[Kiro Gligorov|Kirom Gligorovim]], radio je na problematici privredne reforme iz 1965 godine.<ref>Dragomir Vojnić: [http://hrcak.srce.hr/file/12681 Reforma i tranzicija. Kritički osvrt na događanja u prijelomnim vremenskim razdobljima]{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[Ekonomski pregled]] 57 (5-6)(2006.), str. 394</ref> Pri pripremi reforme pridonio im je [[Abbe Lerner]], koji je Vojniću i Rikardu posebice skretao pozornost na probleme miješanja upravljanja i rukovođenja i monopola radnoga mjesta, na potrebu definiranja titulara društvenoga vlasništva i razvitka cjelovitog (pluraliziranog) integralnog tržišta.<ref name="pfz"/><ref>Dragomir Vojnić: [http://hrcak.srce.hr/file/12681 Reforma i tranzicija. Kritički osvrt na događanja u prijelomnim vremenskim razdobljima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305133635/http://hrcak.srce.hr/file/12681 |date=2016-03-05 }}, [[Ekonomski pregled]] 57 (5-6)(2006.), str. 399</ref> Rikard Lang je bio jednim od glavnih inicijatora Opatijskog skupa ekonomista, tradicijskog godišnjeg okupljanja hrvatskih ekonomskih stručnjaka koji se održava od [[1968]], od doba [[društveno-ekonomska reforma u SFRJ 1965.|velike društveno-ekonomske reforme]] koja je započela [[1965]] godine. Među suinicijatorima bili su [[Savka Dabčević-Kučar]], [[Drago Gorupić]], [[Jakov Sirotković]], [[Ivo Perišin]], [[Milan Mesarić]], [[Dragomir Vojnić]] i drugi.<ref name="pfz"/><ref>[[Ljubo Jurčić]], Dragomir Vojnić: [http://www.ljubojurcic.com/upload/PDF%20-%20Jurcic.pdf Quo vadis, Croatia? Od samoupravnog socijalizma i društva blagostanja preko ekonomije i politike tranzicije do divljeg kapitalizma i tržišnog fundamentalizma - Hrvatska na putu u Europsku uniju] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131006060122/http://ljubojurcic.com/upload/PDF%20-%20Jurcic.pdf |date=2013-10-06 }}, Zbornik radova 19. tradicionalnog savjetovanja HDE, Opatija 2011.</ref> Bavio se problemom teorije i prakse [[samoupravni socijalizam|samoupravnog socijalizma]], po čemu je jedan od rijetkih znanstvenika.<ref name="hrcak.srce.hr"/> Pisao je i o problematici prijelaza u tržišno gospodarstvo, o reformi gospodarskog sustava, [[radničko sudjelovanje u upravljanju poduzećem|radničkom sudjelovanju u upravljanju poduzećem]] uspoređujući [[Zapadna Njemačka|Zapadnu Njemačku]] i [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|SFR Jugoslaviju]] i gospodarskom razvitku. Zalagao se za tržišne odnose u socijalizmu, uključivanje takvog društva u svjetske gospodarske tokove i na svjetsko tržište. Mnogi su se hrvatski gospodarski subjekti zahvaljujući Langu i Ekonomskom institutu uspješno uključili u međunarodne gospodarske tijekove.<ref name="pfz"/> Penzionisan je 1983 godine, no to nije značilo kraj njegova znanstvenog rada, nego je do zadnjih dana svojeg života radio.<ref name="pfz"/> Prof.dr.sc. Rikard Lang je umro 16. 9. 1994 u Zagrebu, te je sahranjen na zagrebačkom groblju [[Mirogoj]].<ref>Gradska groblja Zagreb: Rikard Lang, Mirogoj RKT-112-I-72</ref> == Djela == *''Mali ekonomski rječnik'', (gl.ur. Rikard Lang; ur. [[Savka Dabčević-Kučar]], Drago Gorupić i dr.), 1953 *''Međunarodna suradnja i ekonomski razvoj'', 1955 *''Izbor radova, 1952-1962.'', (autori Rikard Lang, [[Drago Gorupić]], [[Ivo Vinski]] i dr), 1963 *''Tečaj političke ekonomije'', 1964 *''Direktor u samoupravnim odnosima'', 1967 *''Politička ekonomija'', (1968, 2. proš. i izm.izd 1972, 3. izm.izd. 1977) *''Problemi provođenja društveno-ekonomske reforme'', (ur. [[Dušan Dragosavac]], Drago Gorupić i dr.), 1969 *''Sveučilište i ekonomski razvoj'', 1970 *''Problemi ekonomskih funkcija federacije vezanih uz djelovanje jedinstvenog tržišta'', (suautor Zoran Pjanić), 1971 *''Regionalni aspekt rezultata poslovanja društvene privrede Jugoslavije od 1964. do 1968. godine: vrijeme pripreme i provođenja privredne reforme'', autor: Ivan Turčić, 1972 *''Privredni sistem i ustavna reforma: (zbornik radova)'', (ur. Rikard Lang; članovi uredničkog odbora [[Milutin Baltić]] i dr.), 1973 *''Sistem proširene društvene reprodukcije i napredak nauke, tehnike i tehnologije'', 1974*''Jedinstvo tržišta i autarhija'', 1977 *''Essays on the political economy of Yugoslavia'', (suurednici [[George Macesich]] i [[Dragomir Vojnić]]), 1982 *''Koncepcija i strategija razvoja'', 1986 *''Essays on the Yugoslav economic model'', (ur. George Macesich uz pomoć Rikarda Langa i Dragomira Vojnića), 1986 *''Essays on the Yugoslav economic model'', (ur. George Macesich uz pomoć Rikarda Langa i Dragomira Vojnića), 1989 == Nagrade i priznanja == Dobio je brojna domaća i inozemna priznanja, odlikovanja i nagrade. Dodijelili su mu ih ugledne domaće i inozemne ustanove. Kao ugledni hrvatski gospodarstveni stručnjak, dobio je mjestu u [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|jugoslavenstvom]] izaslanstvu na sjednicama [[Glavna skupština UN-a|Glavne skupštine]] [[Ujedinjeni narodi|UN-a]], te članom u inim tijelima i specijaliziranim agencijama ove međunarodne organizacije (predsjednikom komisije u [[UNCTAD]]u,[[UNIDO]]).<ref name="pfz"/> Bio je stalnim članom Međunarodnog upravnog vijeća u: *Bečkom institutu za međunarodne gospodarske usporedbe<ref name="pfz"/> *Institutu za komparativne studije Državnog sveučilišta [[Florida|Floride]]<ref name="pfz"/> Predavao je na brojnim domaćim i inozemnim sveučilištima, a često ga je pozivao u goste Institut za ekonomska i politička istraživanja Ruske akademije znanosti.<ref name="pfz"/> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == *[http://www.historiografija.hr/hz/1949/HZ_2_7_LANG.pdf Historiografija.hr]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Historijski zbornik]], 1949.: Rikard Lang: Sporazum britanskih i njemačkih monopolista u Düsseldorfu 1939., prilog istraživanju djelatnosti međunarodnih kartela u pripremanju II. svjetskog rata *[http://bib.irb.hr/prikazi-rad?rad=355465 Hrvatska znanstvena bibliografija]{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Stjenko Vranjican]]: Popis radova prof.dr. Rikarda Langa {{Lifetime|1910|2003|Lang, Rikard}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Biografije, Zagreb]] [[Kategorija:Hrvatski Židovi]] [[Kategorija:Jugoslavenski Jevreji]] [[Kategorija:Diplomanti Ekonomskog fakulteta Sveučilišta u Zagrebu]] [[Kategorija:Jugoslavenski ekonomisti]] [[Kategorija:Jugoslavenski partizani]] [[Kategorija:Sahranjeni na groblju Mirogoj u Zagrebu]] 7jjr7wwam5c1vj05dxlj9v7kfk2vc4j 0 4497891 42683134 42637918 2026-09-04T13:43:02Z Ekvatarina 270952 42683134 wikitext text/x-wiki {{Infookvir atletičar | ime = Jelena Isinbajeva | slika = Yelena Isinbayeva Doha 2010.jpg | veličina_slike = | opis_slike = | puno_ime = Jelena Gadžijevna Isinbajeva | nadimci = | nacionalnost = {{ZD|RUS}} [[Rusi|Ruskinja]] | udaljenost(i) = | klub = | trener = [[Jevgenij Trofimov]] | datum_rođenja = [[3. juni]] [[1982.]] | mjesto_rođenja = [[Volgograd]] | prebivalište = | datum_smrti = | mjesto_smrti = | visina = 174 cm | masa = 65 kg | najbolji_rezultat_sport1 = | najbolji_rezultat1 = Na otvorenom: 5,06 [[metar|m]] [[Datoteka:World record icon.svg|20px]] ([http://www.youtube.com/watch?v=PwJsmDowiYU video]) <br> U dvorani: 5,01 m ([http://www.youtube.com/watch?v=KLy5TIzMgr4 video]) | najbolji_rezultat_sport2 = | najbolji_rezultat2 = | najbolji_rezultat_sport3 = | najbolji_rezultat3 = | najbolji_rezultat_sport4 = | najbolji_rezultat4 = | šabloni_medalja = {{MedaljaDržava|{{Rusija}}}} {{MedaljaSport|[[skok s motkom]]}} {{MedaljaTakmičenje|[[Olimpijske igre]]}} {{MedaljaZlato|[[OI 2004.|Atina 2004.]]|[[Atletika na Olimpijskim igrama 2004 - skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaZlato|[[OI 2008.|Peking 2008.]]|[[Atletika na Olimpijskim igrama 2008 - skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaBronza|[[OI 2012.|London 2004.]]|[[Atletika na Olimpijskim igrama 2012 - skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaTakmičenje|[[Svjetsko prvenstvo u atletici|Svjetska prvenstva]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2005.|Helsinki 2005.]]|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2005 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2007.|Osaka 2007.]]|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2007 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2013.|Moskva 2013.]]|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2013 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2003.|Pariz 2003.]]|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2003 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaTakmičenje|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici|Svjetska dvoranska prvenstva]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2004.|Budimpešta 2004.]]|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2004 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2006.|Moskva 2006.]]|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2006 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2008.|Valencia 2008.]]|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2008 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2012.|Istanbul 2012.]]|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2012 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2003.|Birmingham 2003.]]|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2003 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaTakmičenje|[[Kontinentalni kup u atletici|Svjetski kup]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetski atletski kup 2006.|Atina 2006.]]|skok s motkom}} {{MedaljaTakmičenje|[[Svjetsko atletsko finale|Svjetsko finale]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko atletsko finale 2004.|Monaco 2004.]]|skok s motkom}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko atletsko finale 2005.|Monaco 2005.]]|skok s motkom}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko atletsko finale 2006.|Stuttgart 2006.]]|skok s motkom}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko atletsko finale 2007.|Stuttgart 2007.]]|skok s motkom}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko atletsko finale 2009.|Solun 2009.]]|skok s motkom}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko prvenstvo u atletici|Evropska prvenstva]]}} {{MedaljaZlato|[[Evropsko prvenstvo u atletici 2006.|Göteborg 2006.]]|[[Evropsko prvenstvo u atletici 2006 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaSrebro|[[Evropsko prvenstvo u atletici 2002.|München 2002.]]|[[Evropsko prvenstvo u atletici 2002 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko dvoransko prvenstvo u atletici|Evropska dvoranska prvenstva]]}} {{MedaljaZlato|[[Evropsko dvoransko prvenstvo u atletici 2005.|Madrid 2005.]]|[[Evropsko dvoransko prvenstvo u atletici 2005 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko prvenstvo u atletici U-23|Evropska prvenstva U-23]]}} {{MedaljaZlato|[[Evropsko prvenstvo u atletici U-23 2003.|Bydgoszcz 2003.]]|skok s motkom}} {{MedaljaTakmičenje|[[Svjetsko juniorsko prvenstvo u atletici|Svjetska juniorska prvenstva]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko juniorsko prvenstvo u atletici 2000.|Santiago 2000.]]|skok s motkom}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko juniorsko prvenstvo u atletici|Evropska juniorska prvenstva]]}} {{MedaljaZlato|[[Evropsko juniorsko prvenstvo u atletici 2000.|Grosseto 2000.]]|skok s motkom}} {{MedaljaTakmičenje|[[Svjetsko kadetsko prvenstvo u atletici|Svjetska kadetska prvenstva]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko kadetsko prvenstvo u atletici 1999.|Bydgoszcz 1999.]]|skok s motkom}} | aktualizirano = 1. 6. 2014. }} '''Jelena Gadžijevna Isinbajeva''' ([[ruski jezik|rus.]] Елена Гаджиевна Исинбаева; IPA: [jɪˈlʲenə gɐˈdʐɨjɪvnə ɪsʲɪnˈbajɪvə]) [[Rusija|ruska]] je [[skok s motkom|skakačica s motkom]]. Dvostruka je [[Olimpijske igre|olimpijska prvakinja]] ([[OI 2004.|2004.]] i [[OI 2008.|2008]]), trostruka svjetska prvakinja na otvorenom, a četverostruka u dvorani i vlasnica [[Svjetski rekordi u atletici|svjetskog rekorda]] (na otvorenom), kao i [[Olimpijski rekordi u atletici|olimpijskog rekorda]]. Zbog svojih rezultata smatra se najvećom skakačicom s motkom svih vremena, iako je ženski skok s motkom mlada disciplina.<ref>{{cite news|title=Pole-Vaulter Keeps a Low Profile During Her Ambitious Ascent|url=http://www.nytimes.com/2007/02/02/sports/othersports/02millrose.html|accessdate=19. 6. 2011|newspaper=[[The New York Times]]|date=2. 2. 2007}}</ref><ref>{{cite news|title=Athletics: Pole-vault diva toys with foes and fans|url=http://www.nytimes.com/2007/08/29/sports/29iht-TRACK.1.7302544.html|accessdate=19. 6. 2011|newspaper=The New York Times|date=29. 8. 2007}}</ref> 9 puta osvajala je zlatnu medalju na najvećim takmičenjima (OI te svjetska i evropska prvenstva na otvorenom i u dvorani), a dvaput je osvojila džekpot u [[Zlatna liga|Zlatnoj ligi]] (2007. i 2009). Nakon loših nastupa na SP-ima 2009. i 2010. povukla se iz takmičenja na godinu dana. 2005. postala je prva skakačica u historiji s preskočenih 5 [[metar]]a. Trenutni svjetski rekord (5,06 m) postavila je u [[Zürich]]u u augustu 2009. Njen dvoranski svjetski rekord (5,01 m) trajao je nešto više od 1 godine<ref>{{cite web|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/24022012/58/new-world-record-isinbayeva.html|title=New world record for Isinbayeva|publisher=Yahoo! Sports|work=Eurosport|date=23. 1. 2012|accessdate=24. 1. 2012}}</ref> i bio je njen [[Razvoj svjetskog rekorda u skoku s motkom - žene|28. svjetski rekord u karijeri]]. 2. marta 2013. [[Jennifer Suhr]] pridružila se Isinbajevoj kao druga žena s preskočenih 5 m, srušivši tom prilikom svjetski dvoranski rekord. Isinbajeva je 3 puta proglašavana [[Svjetski atletičar godine|svjetskom atletičarkom godine]] (2004, 2005. i 2008), a još 2 puta [[Laureusov svjetski sportist godine|''Laureusovom'' sportisticom godine]] (2007. i 2009). Također je dobitnica i [[Nagrada princa Asturije|Nagrade princa Asturije za sport]] (2009). Jedna je od samo 8 atletičara koji su pobjeđivali na kadetskim, juniorskim i seniorskim svjetskim prvenstvima u jednoj disciplini (ostali su [[Valerie Adams]], [[Usain Bolt]], [[Veronica Campbell-Brown]], [[Jacques Freitag]], [[Jana Pittman]], [[Dani Samuels]] i [[David Storl]]). == Karijera == === Rane godine === Rođena je od majke [[Rusi|Ruskinje]] i oca [[Tabasarani|Tabasarana]]. Od 5. do 15. godine trenirala je [[gimnastika|gimnastiku]], ali na kraju je napustila taj sport jer su je, kako je rasla, počeli smatrati previsokom da bi bila konkurentna. 6 mjeseci nakon što se prebacila na skok s motkom, u dobi od 16 godina, došla je do prve veće pobjede (rezultatom od tačno 4 m). Bilo je to 1998. na [[Svjetske igre mladih|Svjetskim igrama mladih]] u [[Moskva|Moskvi]]. To je za Isinbajevu bilo tek treće atletsko takmičenje uopće u karijeri.<ref>[http://en.rian.ru/sports/20071218/93395180.html Russia’s pole vault champ hails Moscow’s 2010 Youth Olympics bid | Sports | RIA Novosti], ''En.rian.ru'', 18. 12. 2007.</ref> Istu visinu preskočila je i na [[Svjetsko juniorsko prvenstvo u atletici|Svjetskom juniorskom prvenstvu]] 1998. u [[Francuska|francuskom]] [[Annecy]]ju, ali joj je za medalju trebalo još 10&nbsp;cm. Popravila je ovu visinu 1999. na [[Svjetsko kadetsko prvenstvo u atletici|Svjetskom kadetskom prvenstvu]] u [[Poljska|poljskom]] [[Bydgoszcz]]u. Preskočila je 4,10 m i osvojila svoje drugo zlato. Na SJP-u 2000. ponovo je bila prva ispred [[Nijemci|Njemice]] [[Annika Becker|Annike Becker]], savladavši visinu 4,20 m. Iste godine skok s motkom za žene debitirao je na [[OI 2000.|Olimpijskim igrama]] u [[Sydney]]u, gdje je slavila [[SAD|Amerikanka]] [[Stacy Dragila]]. Isinbajeva tada nije uspjela proći kvalifikacije za finale. Ali 2001. osvojila je novo zlato, ovog puta na [[Evropsko juniorsko prvenstvo u atletici|Evropskom juniorskom prvenstvu]] s visinom 4,40 m. Isinbajeva se nastavila poboljšavati i 2002. preskočila je 4,55 m na [[Evropsko prvenstvo u atletici|Evropskom prvenstvu]], što joj je donijelo prvu seniorsku medalju s prvenstava (srebrnu). Zlato je odnijela [[Svjetlana Feofanova]] za 5&nbsp;cm. === Prvi svjetski rekordi i olimpijsko zlato === 2003. bila je još jedna godina napretka za Isinbajevu. Pobijedila je na [[Evropsko prvenstvo u atletici U-23|Evropskom prvenstvu U-23]] u Bydgoszczu preskočivši 4,65 m. 13. jula iste godine, 40 dana nakon 21. rođendana, postavila je svoj prvi svjetski rekord u karijeri na mitingu u [[UK|britanskom]] [[Gateshead]]u - 4,82 m, što ju je učinilo favoritkinjom za osvajanje zlatne medalje na [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2003.|Svjetskom prvenstvu]] narednog mjeseca. Na kraju je završila sa bronzom, iza Feofanove i Becker. Na mitingu u [[Donjeck]]u u [[Ukrajina|Ukrajini]] u februaru 2004. postavila je novi svjetski rekord u dvorani savladavši visinu 4,83 m, ali Feofanova ga je već iduće sedmice popravila za 2&nbsp;cm. Narednog mjeseca, na [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2004.|SP-u u dvorani]] u [[Budimpešta|Budimpešti]], Isinbajeva je osvojila zlato, popravivši usput svjetski rekord za 1&nbsp;cm i ostavivši iza sebe [[Stacy Dragila|Stacy Dragilu]] (tada aktualnu olimpijsku prvakinju) i Feofanovu (tada aktualnu svjetsku prvakinju i na otvorenom i u dvorani). [[IAAF]] je sva 3 ova rekorda smatrao općevažećim (i na otvorenom i u dvorani), tako da je novi, zajednički rekord iznosio 4,86 m. 27. juna Isinbajeva je ponovo nastupila u Gatesheadu, gdje je još jednom popravila svjetski rekord za 1&nbsp;cm. Feofanova je opet odgovorila naredne sedmice u [[Heraklion]]u, srušivši rekord također za 1&nbsp;cm. Ali 25. jula Isinbajeva je vratila rekord preskočivši 4,89 m u [[Birmingham]]u, a 5 dana kasnije dodala je još 1&nbsp;cm na rekord u [[London]]u. Na [[OI 2004.]] u [[Atina (grad)|Atini]] došla je do [[Atletika na Olimpijskim igrama 2004 - skok s motkom (žene)|zlatne medalje]] s novim svjetskim rekordom - 4,91 m. Rekord je trajao do [[Van Dammeov memorijal|mitinga]] u [[Bruxelles]]u, kad ga je opet popravila za 1&nbsp;cm, što joj je bio 8. svjetski rekord te godine. Zbog svih ovih uspjeha u 2004. IAAF ju je proglasio atletičarkom godine. === Svjetska i evropska prvakinja === Na [[Evropsko dvoransko prvenstvo u atletici 2005.|Evropskom dvoranskom prvenstvu 2005.]] u [[Madrid]]u Isinbajeva je osvojila zlato uz novi dvoranski svjetski rekord (4,90 m). U julu 2005. srušila je svjetski rekord 4 puta na 3 mitinga. Prvo je u [[Lausanne]]i oborila svoj rekord za 1&nbsp;cm (4,93 m), što joj je bio 14. svjetski rekord, a došao je samo 3 mjeseca nakon što je oborila dvoranski rekord (4,89 m) u [[Francuska|francuskom]] [[Liévin]]u. 11 dana kasnije u Madridu dodala je još 2&nbsp;cm i podigla rekord na 4,95 m. 22. jula u [[London]]u, nakon što je popravila rekord za još 1&nbsp;cm (na 4,96 m), zatražila je da se letvica podigne na 5,00 m. Uspjela je preskočiti i tako postala prva žena u historiji koja je prešla nekad mitsku granicu od 5 m, i to iz prvog pokušaja. [[Datoteka:Osaka07 D4A Isinbayeva Interviewed.jpg|mini|desno|Isinbajeva daje intervju nakon pobjede na [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2007.|SP-u 2007.]] u Osaki]] Nakon što je finale skoka s motkom na [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2005.|SP-u 2005.]] u [[Helsinki]]ju bilo pomjereno zbog izuzetno lošeg vremena, Isinbajeva je još jednom srušila svjetski rekord preskočivši 5,01 u drugom pokušaju i ostavivši drugoplasiranu 41&nbsp;cm iza sebe, što je najveća razlika ikad na SP-u ili Olimpijskim igrama u ovoj disciplini.<ref>[http://www.iaaf.org/history/WAF/season=2005/eventCode=3367/news/kind=101/newsid=32077.html "Bekele and Isinbayeva win Athletes of the Year titles for second year"], ''IAAF.org'', 10. 9. 2005.</ref> To je već bio 18. svjetski rekord u karijeri tada 23-godišnje Ruskinje i njena uspješna sezona okrunjena je drugom uzastopnom nagradom za svjetsku atletičarku godine. Na dvoranskom mitingu 12. februara 2006. u Donjecku popravila je svjetski rekord na 4,91 m. U martu je odbranila titulu na [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2006.|SP-u]] pred domaćom publikom u [[Moskva|Moskvi]]. Na [[Evropsko prvenstvo u atletici 2006.|EP-u na otvorenom]] iste godine u [[Göteborg]]u također je osvojila zlato savladavši 4,80 m, čime je postavila rekord evropskih prvenstava. To je bila jedina zlatna medalja koja joj je dotad nedostajala u kolekciji. U septembru je pobijedila na [[Svjetski atletski kup 2006.|Svjetskom kupu]] u Atini, nastupajući za Rusiju. Sezona 2006. okrunjena je ''Laureusovom'' nagradom za svjetsku sportisticu godine. === Drugo svjetsko i olimpijsko zlato === 10. februara 2007. u Donjecku još je jednom popravila dvoranski rekord preskočivši 4,93 m, što joj je bio 20. svjetski rekord. 28. augusta iste godine odbranila je titulu svjetske prvakinje na otvorenom u Osaki savladavši visinu 4,80 m, nakon čega je pokušala popraviti rekord na 5,02 m, ali je sva 3 puta srušila letvicu. Njene protivnice nisu mogle više od 4,75 m. [[Datoteka:Osaka07 D4A Isinbayeva 4m80 jump.jpg|mini|lijevo|Isinbajeva preskače letvicu u Osaki]] Te godine osvojila je i džekpot u Zlatnoj ligi (koji je podijelila sa [[Sanya Richards|Sanyom Richards]]) nakon pobjeda na [[Zlatna liga 2007.|svim mitinzima]]. U ovoj sezoni ostala je neporažena, pobijedivši 18 puta u 18 nastupa.<ref>[http://www.iaaf.org/news/kind=2/newsid=42607.html "Shaheen, Isinbayeva, Klüft... athletics' current best win streaks"], IAAF.org.</ref> Tokom dvoranske sezone 2008. postavila je svoj 21. svjetski rekord preskočivši 4,95 m u Donjecku 16. februara. Idućeg mjeseca treći put zaredom postala je svjetska dvoranska prvakinja na [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2008.|SP-u]] u [[Valencia|Valenciji]], ostavivši iza sebe [[Jennifer Suhr|Jennifer Stuczynski]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/olympics/7532698.stm "Ten to watch: Yelena Isinbayeva"], ''[[BBC]] [[BBC Sport|Sport]]'', 5. 8. 2008.</ref> 11. jula, na njenom prvom nastupu na otvorenom te sezone, na mitingu ''[[Golden Gala]]'' u [[Rim]]u popravila je svjetski rekord na 5,03 m. To je bio njen prvi svjetski rekord na otvorenom nakon SP-a 2005. Izjavila je da je toliko puta neuspješno pokušavala napasti 5,02 m da joj je trener rekao da nešto promijeni, pa je tako pokušala na 5,03 m.<ref>[http://www.iaaf.org/GLE08/news/newsid=46030.html "I run faster, I long jump longer, but more important, inside I feel so happy" – Isinbayeva – ÅF Golden League, Rome], IAAF.org, 12. 7. 2008.</ref> Ovaj rekord došao je baš u trenutku kad se počelo špekulirati o njenom padu s vrha ove discipline, a nakon što je Stuczynski preskočila 4,92 m na američkim kvalifikacijama za Olimpijske igre. Isinbajeva je rekla da ju je ovo motiviralo da zadrži svoju reputaciju najveće svjetske skakačice s motkom.<ref>[https://web.archive.org/web/20091006051112/http://www.european-athletics.org/index.php?option=com_content&task=view&id=6732&Itemid=2 "Yelena Isinbayeva (RUS) is the female Waterford Crystal European Athlete of the Year 2008"], European-athletics.org.</ref> Nekoliko sedmica kasnije, na ''[[London Grand Prix]]u'', Isinbajeva i Stuczynski prvi su put skakale jedna protiv druge na otvorenom u toj sezoni. Isinbajeva je pobijedila ispred Amerikanke. Obje su pokušale napasti 5,04 m. Isinbajeva je u svom posljednjem pokušaju bila nevjerovatno blizu uspjeha - letvica je pala tek kad je Isinbajeva sletjela na strunjaču.<ref>[http://www.iaaf.org/GP08/news/kind=100/newsid=46301.html "Silnov scales 2.38 m world lead in London – IAAF World Athletics Tour"], IAAF.org, 25. 7. 2008.</ref> Novi svjetski rekord, 23. u karijeri, ipak je uspjela postaviti 29. jula na [[Herculis|mitingu]] u [[Monte Carlo|Monte Carlu]].<ref>[http://www.iaaf.org/GP08/news/kind=100/newsid=46371.html "Isinbayeva 5.04 m World record; another four season leads in Monaco – IAAF World Athletics Tour"], IAAF.org, 29. 7. 2008.</ref> Na [[Atletika na OI 2008.|OI 2008.]] u [[Peking]]u, 18. augusta, za nastavak njene olimpijske vladavine bila su joj dovoljna samo 2 skoka. Na kraju je ponovo srušila svjetski rekord savladavši 5,05 m.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/olympics/7519896.stm "BBC SPORT | Olympics | Results – Monday 18 August"], ''BBC News'', 24. 8. 2008.</ref> 23. novembra u Monaku izabrana je za svjetsku atletičarku godine treći put u karijeri, zajedno s [[Jamajka|jamajčanskim]] [[sprint (atletika)|sprinterom]] [[Usain Bolt|Usainom Boltom]]. === Pauza i povratak === Sezonu 2009. počela je tako što je postala prva žena koja je preskočila 5,00 m u dvorani. Prvo je popravila tada važeći rekord za 1&nbsp;cm (na 4,97 m), a zatim je podigla letvicu na 5,00 m i preskočila i to. Sve se to desilo 15. februara u Donjecku na mitingu ''[[Zvijezde skoka s motkom]]''. To je bila šesta uzastopna godina u kojoj je Isinbajeva postavila svjetski rekord na ovom mitingu.<ref>{{Cite web |title="Isinbayeva debuts with 5.00m World Record in Donetsk!" |url=http://www.iaaf.org/news/kind=100/newsid=49333.html |access-date=2015-06-28 |archivedate=2009-06-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090623045045/http://www.iaaf.org/news/kind=100/newsid=49333.html |deadurl=yes }}</ref> Na [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2009.|SP-u 2009.]] u [[Berlin]]u doživjela je drugi poraz te sezone nakon što je ostala bez ijedne preskočene visine (prvi pokušaj imala je na 4,75 m i rušila, zatim je preostala 2 pokušaja prenijela na 4,80 i također rušila). Zlato je osvojila [[Poljaci|Poljakinja]] [[Anna Rogowska]], koja je pobijedila Isinbajevu i na ''London Grand Prixu'' u maju.<ref>{{cite news |url=http://www.reuters.com/article/sportsNews/idUSTRE57G4NP20090817 |title="Poland's Rogowska ends Isinbayeva's streak" |last=Cherry |first=Gene |date=17. 8. 2009 |accessdate= |agency=Reuters}}</ref> Ipak, Isinbajeva je na mitingu Zlatne lige ''[[Weltklasse Zürich|Weltklasse]]'' u [[Zürich]]u ponovo popravila svjetski rekord preskočivši 5,06 m. 2. septembra dobila je Nagradu princa Asturije za sport za 2009. godinu. Također je ponovo izabrana za ''Laureusovu'' sportisticu godine u svijetu - to joj je bila 5. nominacija za ovu nagradu u isto toliko godina.<ref>[http://www.iaaf.org/news/kind=100/newsid=50753.html "Isinbayeva wins prestigious world sports award again"], IAAF, 27. 5. 2009.</ref> Nadala se da će neuspjeh iz Berlina ostaviti iza sebe ciljajući na rušenje svjetskog rekorda na [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2010.|SP-u u dvorani 2010.]]<ref>[http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/athletics/7421589/World-Indoor-Athletics-2010-Yelena-Isinbayeva-aims-for-new-pole-vault-record.html "World Indoor Athletics 2010: Yelena Isinbayeva aims for new pole vault record"], ''[[The Daily Telegraph]]'', 11. 3. 2010.</ref> Preskočila je početnu visinu (4,60 m), ali je zatim triput rušila na 4,75 m i završila takmičenje na 4. mjestu, ostavši bez medalje drugi put zaredom.<ref>Bob Ramsak, [http://www.iaaf.org/WIC10/news/kind=100/newsid=56169.html "Doha 2010 – Murer upgrades to gold in women's Pole Vault"], IAAF, 14. 3. 2010.</ref> Nakon razočarenja na drugom uzastopnom većem prvenstvu odlučila je napraviti pauzu i privremeno se povući iz sporta kako bi se oporavila, rekavši: "Pauza od takmičenja apsolutno mi je potrebna. Nakon više od 8 godina vrlo napornog treniranja i takmičenja na najvišem nivou i na otvorenom i u dvorani trebam zastati kako bi se moje tijelo adekvatno oporavilo."<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/athletics/8613402.stm "Pole vaulter Yelena Isinbayeva takes indefinite break"], ''BBC Sport'', 10. 4. 2010.</ref> Propustila je priliku da odbrani titulu na [[Evropsko prvenstvo u atletici 2010.|EP-u 2010]], pa je zlato otišlo Feofanovoj, dok je [[Brazil]]ka [[Fabiana Murer]] pobijedila u ukupnom poretku inauguralne sezone [[Dijamantna liga|Dijamantne lige]]. Tokom pauze Isinbajeva je nastavila trenirati s [[Vitalij Petrov (trener)|Vitalijem Petrovim]], ali se na takmičenjima nije pojavljivala sve do početka dvoranske sezone 2011.<ref>David Martin, [http://www.reuters.com/article/2011/02/03/idINIndia-54636120110203 "INTERVIEW – Nerveless Isinbayeva back to reclaim throne"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924151009/http://www.reuters.com/article/2011/02/03/idINIndia-54636120110203 |date=2015-09-24 }}, ''[[Reuters]]'', 3. 2. 2011.</ref> Vratila se na mitingu [[Ruska zima (miting)|"Ruska zima"]] u februaru i demonstrirala povratak u formu preskočivši 4,81 m iz prvog pokušaja, uvjerljivo pobijedivši Feofanovu.<ref>N. Dolgopolov i R. Orlov, [http://www.iaaf.org/WIM11/news/newsid=59236.html "Isinbayeva makes 4.81m comeback in Moscow"], IAAF, 6. 2. 2011.</ref> U martu je prekinula saradnju s Petrovim i vratila se svom prijašnjem treneru, [[Jevgenij Trofimov|Jevgeniju Trofimovom]]<ref>{{cite web|agency=Reuters |url=http://www.supersport.com/athletics/international/news/110313/Isinbayeva_returns_to_former_mentor_Trofimov |title="Isinbayeva returns to former mentor Trofimov" |publisher=SuperSport |date=13. 3. 2011 |accessdate=17. 8. 2012}}</ref>, koji ju je trenirao od njene 15. godine do 2005. Tokom ljetne sezone 2011. učestvovala je na tek nekoliko mitinga, pobijedivši na mitingu [[Dijamantna liga 2011.|Dijamantne lige]] u Stockholmu 29. jula i postavivši najbolji rezultat sezone: 4,76 m. Međutim, na [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2011.|SP-u 2011.]] u [[Daegu]]u opet je ostala bez medalje, završivši na 6. mjestu. Sezonu [[2012]]. počela je na ''Governor's Cupu'' u rodnom Volgogradu, gdje je preskočila 4,70 m.<ref>N. Dolgopolov i R. Orlov, [http://www.iaaf.org/Mini/WIC12/News/NewsDetail.aspx?id=63389 "Isinbayeva clears 4.70m in Volgograd"], IAAF, 21. 1. 2012.</ref> Na [[OI 2012.]] s lahkoćom se plasirala u finale i na kraju [[Atletika na Olimpijskim igrama 2012 - skok s motkom (žene)|osvojila]] bronzanu medalju, također s visinom 4,70 m. Ovu bronzu smatrala je uspjehom iako je spomenula da bi se voljela povući kao aktualna olimpijska pobjednica.<ref>{{cite web|url=http://www.sports.ru/others/athletics/142512906.html|title=Елена Исинбаева: "Вы хотите сказать, кто-то прыгает лучше меня? Абсурд!" |last=Kalašnjikov|first=Ivan|publisher=Sports.ru|accessdate=7. 8. 2012}} {{simboli jezika|rus|ruski}}</ref> Tokom Igara u Londonu izazvala je iznenađenje i zabavu u Britaniji kad je preneseno da je za rusku televiziju rekla kako ljudi u Britaniji nisu zainteresirani za Igre i da mnogi Londonci nisu čak bili ni svjesni da se one održavaju u njihovom gradu.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/olympics/19083623 |title=BBC Sport – London 2012 Olympics: Day 12 afternoon session |publisher=BBC |date=8. 8. 2012 |accessdate=17. 8. 2012}}</ref> [[Datoteka:Isinbaeva.JPG|mini|Isinbajeva s pobjedničkim buketom]] Kad je [[švedska]] [[skok u vis|skakačica u vis]] [[Emma Green Tregaro]], koja podržava prava [[LGBT]]-osoba, lakirala svoje [[nokti|nokte]] u [[duga|dugine]] [[boja|boje]] tokom [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2013.|SP-a 2013.]] u Moskvi u znak protesta protiv nedavne zabrane [[homoseksualizam|homoseksualne]] "propagande" u Rusiji<ref>Tamara Škelj, [http://www.rg.ru/2013/06/13/chuvstva.html "Закон под браво! Депутаты защитили чувства верующих и запретили гей-пропаганду"], ''rg.ru'', 13. 6. 2013 {{simboli jezika|rus|ruski}}</ref><ref>[http://www.channel4.com/news/swedish-athlete-russia-gay-propaganda-emma-green-tregaro "Rainbow nail varnish could get Swedish athlete imprisoned"], ''Channel4'', 15. 8. 2013.</ref>, Isinbajeva je na konferenciji za novinare osudila taj njen potez, što je izazvalo izraze zaprepaštenja (uključujući tu i njene kolege sportiste iz drugih zemalja) nakon što je to svjetska štampa prenijela, pa je Isinbajeva naknadno izdala objašnjenje svojih stavova.<ref>[http://www.globalpost.com/dispatch/news/afp/130816/olympics-isinbayeva-says-misunderstood-over-anti-gay-remarks "Olympics: Isinbayeva says 'misunderstood' over anti-gay remarks"], ''Global Post'', 16. 8. 2013.</ref> == Razlozi uspjeha == Postavivši 28 svjetskih rekorda (15 na otvorenom i 13 u dvorani), ostavši praktično neporažena od 2004. do 2009 (osvojivši 9 uzastopnih zlatnih medalja na prvenstvima na otvorenom i u dvorani), te s nagradom za IAAF-ovu atletičarku godine 2004, 2005. i 2008, Isinbajeva se etablirala kao jedna od najuspješnijih atletičarki svoje generacije. U augustu 2005. vodeći britanski motkaški trener Steve Rippon rekao je za BBC da je "ona jedna od tek nekoliko skakačica s motkom za koju mislim da joj je tehnika jednako dobra kao kod muškaraca kad je gledam. Ustvari, drugi dio njenog skoka vjerovatno je bolji nego kod bilo kojeg skakača koji se trenutno takmiči. Ona ima fantastičnu tehniku, prilično je visoka i izuzetno dobro trči."<ref>Steve Rippon, [http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/athletics/4137996.stm "Yelena's in pole position"], ''BBC News'', 12. 8. 2005.</ref> Ove izjave potvrđuju se pažljivim posmatranjem njenih skokova; detaljnije, njen visok nivo kontrole tijela (koji ima zahvaljujući gimnastičkoj pozadini) naročito se isplaćuje u "L-fazi", kad je od ključne važnosti da se iskoristi trzaj motke kako bi se horizontalna [[brzina]] pretvorila u visinu. Česte greške jesu da vas motka svojim trzajem izbaci pod uglom (umjesto vertikalno nagore) ili nemogućnost držanja udova ukočenima, a oboje rezultira gubitkom vertikalne brzine, a time i manjom visinom. U slučaju Isinbajeve njena L-faza je egzemplarna. == Zarada i sponzorstva == Isinbajeva je jedna od rijetkih osoba koje se bave atletikom (zajedno s Usainom Boltom) koja ima vrlo unosne sponzorske [[ugovor]]e. Pod ugovorom je s [[Toyota|Toyotom]], a potpisala je ugovor i s [[Kina|kineskim]] proizvođačem sportske opreme ''[[Li Ning (kompanija)|Li Ningom]]'' (prethodno je nosila ''[[Adidas]]ovu'' sportsku opremu), po kojem dobija 1,5 miliona [[američki dolar|dolara]] godišnje, odnosno 7,5 miliona za 5 godina.<ref>{{cite web |url=http://www.sport.fr/athletisme/ath/Isinbayeva-quitte-Adidas-pour-Li-Ning-149651.shtm |title=Isinbayeva quitte Adidas pour Li Ning |date= |accessdate=2. 9. 2009 |archive-date=2009-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090609181523/http://www.sport.fr/athletisme/ath/Isinbayeva-quitte-Adidas-pour-Li-Ning-149651.shtm |dead-url=yes }} {{fr}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.all-athletics.com/fr/2009-02-11/source-isinbayeva-quits-adidas-rich-chinese-deal |title=Source: Isinbayeva quits adidas for rich Chinese deal |date=12. 2. 2009 |accessdate=2. 9. 2009 |archive-date=2014-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140422232414/http://www.all-athletics.com/fr/2009-02-11/source-isinbayeva-quits-adidas-rich-chinese-deal |dead-url=yes }}</ref> Pojavljuje se u reklamama za [[Toshiba|Toshibu]] promovirajući čitavu njenu proizvodnu liniju u Rusiji. Također se pojavljuje u reklami za dezodorans ''Lady Speed Stick''. 2007. podijelila je jednomilionski džekpot ''Zlatne lige'' sa Sanyom Richards. 2 godine kasnije desila se ista stvar, samo što im se tada pridružio i [[Kenenisa Bekele]]. Iste godine pobijedila je i na Svjetskom atletskom finalu, za što je dobila 30.000 dolara (oko 20.500 [[€]]). Ona je i jedna od atletičarki za čiji su nastup organizatori mitinga trebali izdvojiti najviše: po mitingu je dobijala 50.000 €, uz još 11.000 € premije za pobjedu. U cilju ostvarivanja veće zarade svjetske rekorde rušila je centimetar po centimetar (kao što je svojevremeno radio i [[Sergej Bubka]]), prekršivši to "pravilo" samo 3 puta dosad. == Lični život == Njen otac, Gadži Gadžijevič Isinbajev, po struci je vodoinstalater i pripadnik manje etničke grupe Tabasarana (ima ih oko 200.000) koja živi uglavnom u [[Dagestan]]u. Majka joj je Ruskinja, a po zanimanju je prodavačica. Ima mlađu sestru Inu. Isinbajeva potječe iz skromne porodice i sjeća se kako su njeni roditelji morali podnijeti dosta finansijskih žrtava u počecima njene karijere.<ref>[http://www.guardian.co.uk/sport/2006/jan/03/athletics.comment "Vaulting towards Bubka's benchmark"], ''[[The Guardian]]'', 3. 1. 2006.</ref><ref name="Guardian2005">[http://sport.guardian.co.uk/athletics/story/0,10082,1530393,00.html?gusrc=rss "Athletics: Isinbayeva raises the bar"], ''The Guardian''.</ref> Nakon što je diplomirala na [[Volgogradska državna akademija za tjelesni odgoj|Volgogradskoj državnoj akademiji za tjelesni odgoj]] završila je i bačelor i master studij. Trenutno je tu na postdiplomskom studiju, a studira i na [[Nacionalni tehnički univerzitet u Donjecku|Nacionalnom tehničkom univerzitetu]] u Donjecku.<ref>[http://www.donbass.ua/news/home-and-family/education-and-career/2009/03/09/uspet-vsjo-kak-sovmestit-uchebu-s-rabotoi.html "Успеть всё! Как совместить учебу с работой"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130914135548/http://www.donbass.ua/news/home-and-family/education-and-career/2009/03/09/uspet-vsjo-kak-sovmestit-uchebu-s-rabotoi.html |date=2013-09-14 }}, ''donbass.ua'' {{simboli jezika|ukr|ukrajinski}}</ref> U ruskim klupskim takmičenjima predstavlja [[željeznica|željeznički]] [[vojska|vojni]] tim; formalno je [[oficir]] [[Ruska armija|Ruske armije]] i 4. augusta 2005. dodijeljen joj je čin starijeg poručnika<ref>[http://lenta.ru/news/2005/08/04/isinbayeva/ "Елена Исинбаева стала старшим лейтенантом железнодорожных войск"], ''Lenta.ru'' {{simboli jezika|rus|ruski}}</ref>, a 3 godine kasnije promovirana je u [[kapetan]]a.<ref>[http://novopol.ru/text50186.html "Прыгнув на 5,05 метров, старший лейтенант Исинбаева стала капитаном"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090820164851/http://novopol.ru/text50186.html |date=2009-08-20 }}, ''Novopol.ru'' {{simboli jezika|rus|ruski}}</ref> 2. decembra 2010. održala je govor pred delegatima [[FIFA]]-e u Zürichu. Nešto kasnije tog dana objavljeno je da će Rusija biti domaćin [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2018.|SP-a u nogometu 2018.]]<ref>{{cite news|url=http://www.radionz.co.nz/news/sport/63232/russian-pole-vault-champion-impresses-fifa-with-girl-power-appeal|title=Russian pole vault champion impresses FIFA with girl power appeal|date=3. 12. 2010|publisher=Radio Novi Zeland|accessdate=15. 2. 2012}}</ref> Članica je kluba "Šampioni za mir", grupe od 54 slavna sportista koji služe [[mir]]u u svijetu kroz [[sport]]. Grupu je formirala međunarodna organizacija "Peace and Sport" (''Mir i sport''), čije je sjedište u [[Monako|Monaku]].<ref>[http://www.peace-sport.org/ Accueil], ''Peace-sport.org''.</ref> 15. augusta 2013. izazvala je kontroverze podržavši zakon koji zabranjuje "homoseksualnu propagandu" u Rusiji, koji je dobio oštre kritike međunarodne zajednice i podstakao aktiviste da traže bojkot [[ZOI 2014.]] u [[Soči]]ju.<ref>{{cite news|title=Russian pole vault champ Yelena Isinbayeva condemns homosexuality, supports new anti-gay law|url=http://www.nydailynews.com/sports/more-sports/russian-pole-vault-champ-condemns-homosexuality-article-1.1427596|accessdate=15. 8. 2013|newspaper=[[Daily News (New York)|Daily News]]|date=15. 8. 2013|agency=[[Associated Press]]}}</ref> Isinbajeva je ambasadorica ovih Igara i pozdravljat će sportiste kao "gradonačelnica" [[olimpijsko selo|olimpijskog sela]].<ref>{{cite news|last=Gold|first=Michael|title='Mayor' of Sochi Olympic Village criticizes athletes for supporting LGBT rights|url=http://www.baltimoresun.com/features/gay-in-maryland/gay-matters/bs-gm-sochi-athlete-greeter-criticizes-athletes-for-supporting-lgbt-rights-20130815,0,7975077.story|accessdate=16. 8. 2013|newspaper=[[The Baltimore Sun]]|date=15. 8. 2013}}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Kasnije je izdala izjavu preko IAAF-a pojašnjavajući svoje stavove. Rekla je da je protiv diskriminacije homoseksualnih osoba na temelju njihove seksualnosti (što je protiv [[Olimpijska povelja|Olimpijske povelje]]).<ref>{{cite news|title=Yelena Isinbayeva claims 'I have been misunderstood' after backlash for backing Russia's anti-gay law|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/athletics/10246950/Yelena-Isinbayeva-claims-I-have-been-misunderstood-after-backlash-for-backing-Russias-anti-gay-law.html|accessdate=16. 8. 2013|newspaper=[[The Daily Telegraph]]|date=16. 8. 2013}}</ref> 7. februara 2014. Isinbajeva je, sada već u [[trudnoća|drugom stanju]], bila jedan od posljednjih nosilaca olimpijske baklje na [[Ceremonija otvaranja ZOI 2014.|ceremoniji otvaranja]] ZOI 2014. 28. juna iste godine [[porođaj|rodila je]] kćer Evu<ref>{{cite web |publisher= [[The Times of India]] |url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/off-the-field/Yelena-Isinbayeva-gives-birth-to-daughter/articleshow/37457686.cms |title= Yelena Isinbayeva gives birth to daughter |date =29. 6. 2014}}</ref>, a nedugo prije toga [[brak|udala se]] za Evinog oca, ruskog [[bacanje koplja|kopljaša]] Nikitu Pjetinova. Svadba je organizirana naknadno, 12. decembra 2014.<ref>{{cite web|publisher=[[Rusija danas]]|url=http://rsport.ru/around/20141213/794635294.html|title=Исинбаева призналась, что они с Петиновым расписались еще до рождения дочери|date=13. 12. 2014}} {{ru}}</ref> == Postignuća == [[Datoteka:Osaka07 D4A Isinbayeva Celebrating.jpg|mini|desno|Isinbajeva slavi pobjedu na SP-u 2007.]] {| class="wikitable" |- bgcolor="cccccc" !Godina !Takmičenje !Mjesto !Plasman !Napomena |- |1998. |[[Svjetske igre mladih]] |[[Moskva]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. | |- |1999. |[[Svjetsko kadetsko prvenstvo u atletici 1999.|Svjetsko kadetsko prvenstvo]] |[[Bydgoszcz]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SKR: 4,10 m |- |2000. |[[Svjetsko juniorsko prvenstvo u atletici 2000.|Svjetsko juniorsko prvenstvo]] |[[Santiago de Chile]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SJR: 4,20 m |- |2001. |[[Evropsko juniorsko prvenstvo u atletici|Evropsko juniorsko prvenstvo]] |[[Grosseto]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi RP: 4,40 m |- |2002. |[[Evropsko prvenstvo u atletici 2002.|Evropsko prvenstvo]] |[[München]] |bgcolor="silver" align="center" | 2. | |- |rowspan=3 valign=top|2003. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2003.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] |[[Birmingham]] |bgcolor=silver align="center" | 2. | |- |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2003.|Svjetsko prvenstvo]] |[[Pariz]] |bgcolor=CC9966 align="center" | 3. | |- |[[Evropsko prvenstvo u atletici U-23 2003.|Evropsko prvenstvo U-23]] |[[Bydgoszcz]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. | |- |rowspan=3 valign=top|2004. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2004.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] |[[Budimpešta]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SR: [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2004 - skok s motkom (žene)|4,86 m]] |- |[[Atletika na OI 2004.|Olimpijske igre]] |[[Atina]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SR: [[Atletika na OI 2004 – skok s motkom (žene)|4,91 m]] |- |[[Svjetsko atletsko finale 2004.|Svjetsko atletsko finale]] |[[Monte Carlo]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. | |- |rowspan=3 valign=top|2005. |[[Evropsko dvoransko prvenstvo u atletici 2005.|Evropsko dvoransko prvenstvo]] |[[Madrid]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi dvoranski SR: [[Evropsko dvoransko prvenstvo u atletici 2005 - skok s motkom (žene)|4,90 m]] |- |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2005.|Svjetsko prvenstvo]] |[[Helsinki]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SR: [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2005 - skok s motkom (žene)|5,01 m]] |- |[[Svjetsko atletsko finale 2005.|Svjetsko atletsko finale]] |[[Monte Carlo]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. | |- |rowspan=4 valign=top|2006. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2006.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] |[[Moskva]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2006 - skok s motkom (žene)|4,80 m]] |- |[[Evropsko prvenstvo u atletici 2006.|Evropsko prvenstvo]] |[[Göteborg]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi RP: [[Evropsko prvenstvo u atletici 2006 - skok s motkom (žene)|4,80 m]] |- |[[Svjetsko atletsko finale 2006.|Svjetsko atletsko finale]] |[[Stuttgart]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. | |- |[[Svjetski atletski kup 2006.|Svjetski kup]] |[[Atina]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi RP: 4,60 m |- |rowspan=3 valign=top|2007. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2007.|Svjetsko prvenstvo]] |[[Osaka]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2007 - skok s motkom (žene)|4,80 m]] |- |[[Zlatna liga 2007.|Zlatna liga]] |6/6 pobjeda |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Osvajačica džekpota |- |[[Svjetsko atletsko finale 2007.|Svjetsko atletsko finale]] |[[Stuttgart]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi RP: 4,87 m |- |rowspan=4 valign=top|2008. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2008.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] |[[Valencia]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2008 - skok s motkom (žene)|4,75 m]] |- |[[Zlatna liga 2008.|''Golden Gala'']] |[[Rim]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SR: 5,03 m |- |''[[Herculis]]'' |[[Monte Carlo]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SR: 5,04 m |- |[[Atletika na OI 2008.|Olimpijske igre]] |[[Peking]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SR: [[Atletika na OI 2008 – skok s motkom (žene)|5,05 m]] |- |rowspan=3 valign=top|2009. |[[Zlatna liga 2009.|''Weltklasse'']] |[[Zürich]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SR: 5,06 m |- |[[Zlatna liga 2009.|Zlatna liga]] |6/6 pobjeda |bgcolor="gold" align="center" | 1. |osvajačica džekpota |- |[[Svjetsko atletsko finale 2009.|Svjetsko atletsko finale]] |[[Solun]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |4,80 m |- |2010. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2010.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] |[[Doha]] |align="center" | 4. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2010 - skok s motkom (žene)|4,60 m]] |- |2011. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2011.|Svjetsko prvenstvo]] |[[Daegu]] |align="center" | 6. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2011 - skok s motkom (žene)|4,65 m]] |- |rowspan=2 valign=top|2012. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2012.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] |[[Istanbul]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2012 - skok s motkom (žene)|4,80 m]] |- |[[Atletika na OI 2012.|Olimpijske igre]] |[[London]] |bgcolor=CC9966 align="center" | 3. |[[Atletika na OI 2012 – skok s motkom (žene)|4,70 m]] |- |2013. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2013.|Svjetsko prvenstvo]] |[[Moskva]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2013 - skok s motkom (žene)|4,89 m]] |} == Rezultati == {{col-begin}} {{col-break}} ;2004. * Pobjeda - 4,83 m – "[[Zvijezde skoka s motkom]]", Donjeck * '''Pobjeda – 4,86 m – SP u dvorani, Budimpešta''' * Pobjeda – 4,87 m – Gateshead * Pobjeda – 4,89 m – Birmingham * Pobjeda – 4,90 m – London * '''Pobjeda – 4,91 m – Olimpijske igre, Atina''' * Pobjeda – 4,92 m – ''Zlatna liga'' (Bruxelles) * Pobjeda – 4,83 m – Svjetsko atletsko finale, Monte Carlo ;2005. * Pobjeda – 4,87 m – "Zvijezde skoka s motkom", Donjeck * '''Pobjeda – 4,90 m – EP u dvorani, Madrid''' * Pobjeda – 4,93 m – Lausanne * Pobjeda – 4,95 m – Madrid * Pobjeda – 5,00 m – London * Pobjeda – 4,79 m – Stockholm * '''Pobjeda – 5,01 m – SP, Helsinki''' * Pobjeda – 4,93 m – ''Zlatna liga'' (Bruxelles) * Pobjeda – 4,74 m – Svjetsko atletsko finale, Monte Carlo ;2006. * Pobjeda – 4,91 m – "Zvijezde skoka s motkom", Donjeck * Pobjeda – 4,79 m – Birmingham * Pobjeda – 4,72 m – Liévin * '''Pobjeda – 4,80 m – SP u dvorani, Moskva''' * Pobjeda – 4,76 m – Paris Saint-Denis * Pobjeda – 4,90 m – Lausanne * Pobjeda – 4,91 m – London * '''Pobjeda – 4,80 m – EP, Göteborg''' * Pobjeda – 4,81 m – ''Zlatna liga'' (Bruxelles) * Pobjeda – 4,75 m – Svjetsko atletsko finale, Stuttgart ;2007. * Pobjeda – 4,93 m – "Zvijezde skoka s motkom", Donjeck * Pobjeda – 4,91 m – Pariz * Pobjeda – 4,90 m – ''Zlatna liga'' (Rim) * Pobjeda – 4,82 m – London * '''Pobjeda – 4,80 m – SP, Osaka''' * Pobjeda – ''Zlatna liga'' (Bruxelles) * Pobjeda – 4,87 m – Svjetsko atletsko finale, Stuttgart {{col-break}} ;2008. * Pobjeda – 4,95 m – "Zvijezde skoka s motkom", Donjeck * '''Pobjeda – 4,75 m – SP u dvorani, Valencia''' * Pobjeda – 5,03 m – ''Golden Gala'', Rim * Pobjeda – 5,04 m – ''Super Grand Prix'', Monte Carlo * '''Pobjeda – 5,05 m – Olimpijske igre, Peking''' * Pobjeda – 4,88 m – ''Zlatna liga'' (Zürich) ;2009. * '''Pobjeda – 5,00 m – "Zvijezde skoka s motkom", Donjeck''' * Pobjeda – 4,82 m – Birmingham * Pobjeda – 4,83 m – ISTAF Berlin * Pobjeda – 4,65 m – Pariz * 2. mjesto – 4,68 m – London * Bez plasmana – SP, Berlin * '''Pobjeda – 5,06 m – ''Zlatna liga'' (Zürich)''' ;2010. * Pobjeda – 4,85 m – "Ruska zima", Moskva * Pobjeda – 4,85 m – "Zvijezde skoka s motkom", Donjeck * 4. mjesto – 4,60 m – SP u dvorani, Doha ;2011. * Pobjeda – 4,81 m – "Ruska zima", Moskva * Pobjeda – 4,85 m – "Zvijezde skoka s motkom", Donjeck * Pobjeda – 4,60 m – Heusden * Pobjeda – 4,76 m – ''Dijamantna liga'' (Stockholm) * 6. mjesto – 4,65 m – SP, Daegu ;2012. * Pobjeda – 5,01 m – ''XL-Galan'', Stockholm * '''Pobjeda – 4,80 m – SP u dvorani, Istanbul''' * 3. mjesto – 4,70 m – Olimpijske igre, London ;2013. * '''Pobjeda – 4,89 m – SP, Moskva''' {{col-end}} == Razvoj njenih svjetskih rekorda == Isinbajeva je postavila 17 svjetskih rekorda na otvorenom i 13 dvoranskih. Nekoliko njenih dvoranskih svjetskih rekorda također su bili ratificirani kao svjetski rekordi.<ref name=iaaf>"Od 2000. [[IAAF]]-ovo Pravilo 260.18s (bivše 260.6.a) prepravljeno je i sada kaže da svjetski rekordi (u suprotnosti prema svjetskim dvoranskim rekordima) mogu biti postavljeni u objektu 's krovom ili bez njega'. Dosad je ova promjena utjecala na samo jednu disciplinu - ženski skok s motkom, ali ona nije primijenjena retrospektivno. Stoga se svjetski rekordi iz 2000. i 2001, koje su postavile Dragila i Feofanova, mogu smatrati 'apsolutnima' i pojaviti na ovom spisku." [http://www.iaaf.org/mm/document/competitions/competition/05/15/63/20090706014834_httppostedfile_p345-688_11303.pdf] (str. 546) Ovo pravilo također važi i za visine Isinbajeve i Feofanove iz 2004.</ref> {{col-begin}} {{col-break}} {|class="wikitable" |+ Svjetski rekordi ! Visina ! Mjesto ! Datum |- | style="text-align:center;"|4,82 m || [[Gateshead]]|| 14. juli 2003. |- | style="text-align:center;"|4,83 m (d)|| [[Donjeck]]|| 15. februar 2004. |- | style="text-align:center;"|4,86 m (d)|| [[Budimpešta]]|| 6. mart 2004. |-|- | style="text-align:center;"|4,87 m|| [[Gateshead]]|| 27. juni 2004. |- | style="text-align:center;"|4,89 m|| [[Birmingham]]|| 25. juli 2004. |- | style="text-align:center;"|4,90 m|| [[London]]|| 30. juli 2004. |- | style="text-align:center;"|4,91 m|| [[Atina]] || 24. august 2004. |- | style="text-align:center;"|4,92 m|| [[Bruxelles]] || 3. septembar 2004. |- | style="text-align:center;"|4,93 m|| [[Lausanne]] || 5. juli 2005. |- | style="text-align:center;"|4,95 m|| [[Madrid]] || 16. juli 2005. |- | style="text-align:center;"|4,96 m|| [[London]]|| 22. juli 2005. |- | style="text-align:center;"|5,00 m|| [[London]]|| 22. juli 2005. |- | style="text-align:center;"|5,01 m|| [[Helsinki]] || 12. august 2005. |- | style="text-align:center;"|5,03 m|| [[Rim]] || 11. juli 2008. |- | style="text-align:center;"|5,04 m|| [[Monako]] || 29. juli 2008. |- | style="text-align:center;"|5,05 m|| [[Peking]] || 18. august 2008. |- | style="text-align:center;"|'''5,06 m || '''[[Zürich]] || '''28. august 2009. |} {{col-break}} {|class="wikitable" |+ Dvoranski svjetski rekordi !Visina !Mjesto !Datum |- | style="text-align:center;"|4,81 m || [[Donjeck]]|| 15. februar 2004. |- | style="text-align:center;"|4,83 m || [[Donjeck]]|| 15. februar 2004. |- | style="text-align:center;"|4,86 m || [[Budimpešta]]|| 6. mart 2004. |- | style="text-align:center;"|4,87 m || [[Donjeck]]|| 12. februar 2005. |- | style="text-align:center;"|4,88 m || [[Birmingham]]|| 15. februar 2005. |- | style="text-align:center;"|4,89 m || [[Liévin]]|| 18. februar 2005. |- | style="text-align:center;"|4,90 m || [[Donjeck]]|| 26. februar 2005. |- | style="text-align:center;"|4,91 m || [[Madrid]]|| 6. mart 2005. |- | style="text-align:center;"|4,93 m || [[Donjeck]]|| 12. februar 2006. |- | style="text-align:center;"|4,95 m || [[Donjeck]]|| 10. februar 2007. |- | style="text-align:center;"|4,97 m || [[Donjeck]]|| 16. februar 2008. |- | style="text-align:center;"|5,00 m || [[Donjeck]]|| 15. februar 2009. |- | style="text-align:center;"|5,01 m || [[Stockholm]]|| 23. februar 2012. |} {{col-end}} == Spisak rekorda == ('''''Podebljani''' rekordi su trenutno važeći.'') {| class="wikitable" |- !Kategorija rekorda !Rezultat !Lokacija !Datum |- |Svjetski kadetski rekord | style="text-align:center;"|4,10 m |{{flag|POLJ}} [[Bydgoszcz]] |18. juli 1999. |- |Svjetsko juniorsko prvenstvo | style="text-align:center;"|4,20 m |{{flag|ČIL}} [[Santiago de Chile|Santiago]] |8. oktobar 2000. |- |Evropsko juniorsko prvenstvo | style="text-align:center;"|4,40 m |{{flag|ITA}} [[Grosseto]] |21. juli 2001. |- |Svjetski juniorski rekord | style="text-align:center;"|4,46 m |{{flag|NJE}} [[Berlin]] |2. august 2001. |- |Svjetski juniorski rekord | style="text-align:center;"|4,47 m |{{flag|MAĐ}} [[Budimpešta]] |10. februar 2001. |- |''' Evropsko prvenstvo U-23 | style="text-align:center;"|'''4,65 m |{{flag|POLJ}} '''[[Bydgoszcz]] |'''19. juli 2003.''' |- |Olimpijski rekord | style="text-align:center;"|4,91 m |{{flag|GRČ}} [[Atina (grad)|Atina]] |24. august 2004. |- |'''Olimpijski rekord | style="text-align:center;"|'''5,05 m |{{flag|KIN}} '''[[Peking]] |'''18. august 2008. |- |'''Svjetsko dvoransko prvenstvo''' | style="text-align:center;"|'''4,86 m''' |{{flag|MAĐ}} '''[[Budimpešta]]''' |'''6. mart 2004. |- |'''Svjetsko prvenstvo''' | style="text-align:center;"|'''5,01 m''' |{{flag|FIN}} '''[[Helsinki]]''' |'''12. august 2005. |- |'''Evropsko dvoransko prvenstvo''' | style="text-align:center;"|'''4,90 m''' |{{flag|ŠPA}} '''[[Madrid]]''' |'''6. mart 2005. |- |'''Evropsko prvenstvo''' | style="text-align:center;"|'''4,80 m''' |{{flag|ŠVE}} '''[[Göteborg]]''' |'''12. august 2006. |- |Svjetski rekord (dvorana) | style="text-align:center;"|5,01 m |{{flag|ŠVE}} [[Stockholm]] |23. februar 2012. |- |'''Svjetski rekord (na otvorenom) | style="text-align:center;"|'''5,06 m''' |{{flag|ŠVI}} '''[[Zürich]]''' |'''28. august 2009.''' |- |'''''Zlatna liga''''' | style="text-align:center;"|'''5,06 m''' |{{flag|ŠVI}} '''[[Zürich]]''' |'''28. august 2009. |} == Reference == {{refspisak|3}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Yelena Isinbayeva}} * [http://www.yelena-isinbaeva.com Službena stranica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200827190355/http://www.yelena-isinbaeva.com/ |date=2020-08-27 }} * [http://www.iaaf.org/athletes/russia/elena-isinbaeva-134797 Profil] na IAAF-u {{Svjetski atletičari godine}} {{Lifetime|1982||Isinbajeva, Jelena}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Ruski atletičari]] [[Kategorija:Biografije, Rusija]] nkypw9aa7girxoqrkxzqq44xshx256i 42683151 42683134 2026-09-04T14:16:45Z Ekvatarina 270952 42683151 wikitext text/x-wiki {{Infookvir atletičar | ime = Jelena Isinbajeva | slika = Yelena Isinbayeva Doha 2010.jpg | veličina_slike = | opis_slike = | puno_ime = Jelena Gadžijevna Isinbajeva | nadimci = | nacionalnost = {{ZD|RUS}} [[Rusi|Ruskinja]] | udaljenost(i) = | klub = | trener = [[Jevgenij Trofimov]] | datum_rođenja = [[3. juni]] [[1982.]] | mjesto_rođenja = [[Volgograd]] | prebivalište = | datum_smrti = | mjesto_smrti = | visina = 174 cm | masa = 65 kg | najbolji_rezultat_sport1 = | najbolji_rezultat1 = Na otvorenom: 5,06 [[metar|m]] [[Datoteka:World record icon.svg|20px]] ([http://www.youtube.com/watch?v=PwJsmDowiYU video]) <br> U dvorani: 5,01 m ([http://www.youtube.com/watch?v=KLy5TIzMgr4 video]) | najbolji_rezultat_sport2 = | najbolji_rezultat2 = | najbolji_rezultat_sport3 = | najbolji_rezultat3 = | najbolji_rezultat_sport4 = | najbolji_rezultat4 = | šabloni_medalja = {{MedaljaDržava|{{Rusija}}}} {{MedaljaSport|[[skok s motkom]]}} {{MedaljaTakmičenje|[[Olimpijske igre]]}} {{MedaljaZlato|[[OI 2004.|Atina 2004.]]|[[Atletika na Olimpijskim igrama 2004 - skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaZlato|[[OI 2008.|Peking 2008.]]|[[Atletika na Olimpijskim igrama 2008 - skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaBronza|[[OI 2012.|London 2004.]]|[[Atletika na Olimpijskim igrama 2012 - skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaTakmičenje|[[Svjetsko prvenstvo u atletici|Svjetska prvenstva]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2005.|Helsinki 2005.]]|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2005 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2007.|Osaka 2007.]]|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2007 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2013.|Moskva 2013.]]|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2013 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2003.|Pariz 2003.]]|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2003 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaTakmičenje|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici|Svjetska dvoranska prvenstva]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2004.|Budimpešta 2004.]]|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2004 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2006.|Moskva 2006.]]|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2006 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2008.|Valencia 2008.]]|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2008 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2012.|Istanbul 2012.]]|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2012 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2003.|Birmingham 2003.]]|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2003 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaTakmičenje|[[Kontinentalni kup u atletici|Svjetski kup]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetski atletski kup 2006.|Atina 2006.]]|skok s motkom}} {{MedaljaTakmičenje|[[Svjetsko atletsko finale|Svjetsko finale]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko atletsko finale 2004.|Monaco 2004.]]|skok s motkom}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko atletsko finale 2005.|Monaco 2005.]]|skok s motkom}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko atletsko finale 2006.|Stuttgart 2006.]]|skok s motkom}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko atletsko finale 2007.|Stuttgart 2007.]]|skok s motkom}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko atletsko finale 2009.|Solun 2009.]]|skok s motkom}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko prvenstvo u atletici|Evropska prvenstva]]}} {{MedaljaZlato|[[Evropsko prvenstvo u atletici 2006.|Göteborg 2006.]]|[[Evropsko prvenstvo u atletici 2006 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaSrebro|[[Evropsko prvenstvo u atletici 2002.|München 2002.]]|[[Evropsko prvenstvo u atletici 2002 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko dvoransko prvenstvo u atletici|Evropska dvoranska prvenstva]]}} {{MedaljaZlato|[[Evropsko dvoransko prvenstvo u atletici 2005.|Madrid 2005.]]|[[Evropsko dvoransko prvenstvo u atletici 2005 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko prvenstvo u atletici U-23|Evropska prvenstva U-23]]}} {{MedaljaZlato|[[Evropsko prvenstvo u atletici U-23 2003.|Bydgoszcz 2003.]]|skok s motkom}} {{MedaljaTakmičenje|[[Svjetsko juniorsko prvenstvo u atletici|Svjetska juniorska prvenstva]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko juniorsko prvenstvo u atletici 2000.|Santiago 2000.]]|skok s motkom}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko juniorsko prvenstvo u atletici|Evropska juniorska prvenstva]]}} {{MedaljaZlato|[[Evropsko juniorsko prvenstvo u atletici 2000.|Grosseto 2000.]]|skok s motkom}} {{MedaljaTakmičenje|[[Svjetsko kadetsko prvenstvo u atletici|Svjetska kadetska prvenstva]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko kadetsko prvenstvo u atletici 1999.|Bydgoszcz 1999.]]|skok s motkom}} | aktualizirano = 1. 6. 2014. }} '''Jelena Gadžijevna Isinbajeva''' ([[ruski jezik|rus.]] Елена Гаджиевна Исинбаева; IPA: [jɪˈlʲenə gɐˈdʐɨjɪvnə ɪsʲɪnˈbajɪvə]) [[Rusija|ruska]] je [[skok s motkom|skakačica s motkom]]. Dvostruka je [[Olimpijske igre|olimpijska prvakinja]] ([[OI 2004.|2004.]] i [[OI 2008.|2008]]), trostruka svjetska prvakinja na otvorenom, a četverostruka u dvorani i vlasnica [[Svjetski rekordi u atletici|svjetskog rekorda]] (na otvorenom), kao i [[Olimpijski rekordi u atletici|olimpijskog rekorda]]. Zbog svojih rezultata smatra se najvećom skakačicom s motkom svih vremena, iako je ženski skok s motkom mlada disciplina.<ref>{{cite news|title=Pole-Vaulter Keeps a Low Profile During Her Ambitious Ascent|url=http://www.nytimes.com/2007/02/02/sports/othersports/02millrose.html|accessdate=19. 6. 2011|newspaper=[[The New York Times]]|date=2. 2. 2007}}</ref><ref>{{cite news|title=Athletics: Pole-vault diva toys with foes and fans|url=http://www.nytimes.com/2007/08/29/sports/29iht-TRACK.1.7302544.html|accessdate=19. 6. 2011|newspaper=The New York Times|date=29. 8. 2007}}</ref> 9 puta osvajala je zlatnu medalju na najvećim takmičenjima (OI te svjetska i evropska prvenstva na otvorenom i u dvorani), a dvaput je osvojila džekpot u [[Zlatna liga|Zlatnoj ligi]] (2007. i 2009). Nakon loših nastupa na SP-ima 2009. i 2010. povukla se iz takmičenja na godinu dana. 2005. postala je prva skakačica u historiji s preskočenih 5 [[metar]]a. Trenutni svjetski rekord (5,06 m) postavila je u [[Zürich]]u u augustu 2009. Njen dvoranski svjetski rekord (5,01 m) trajao je nešto više od 1 godine<ref>{{cite web|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/24022012/58/new-world-record-isinbayeva.html|title=New world record for Isinbayeva|publisher=Yahoo! Sports|work=Eurosport|date=23. 1. 2012|accessdate=24. 1. 2012}}</ref> i bio je njen [[Razvoj svjetskog rekorda u skoku s motkom - žene|28. svjetski rekord u karijeri]]. 2. marta 2013. [[Jennifer Suhr]] pridružila se Isinbajevoj kao druga žena s preskočenih 5 m, srušivši tom prilikom svjetski dvoranski rekord. Isinbajeva je 3 puta proglašavana [[Svjetski atletičar godine|svjetskom atletičarkom godine]] (2004, 2005. i 2008), a još 2 puta [[Laureusov svjetski sportist godine|''Laureusovom'' sportisticom godine]] (2007. i 2009). Također je dobitnica i [[Nagrada princa Asturije|Nagrade princa Asturije za sport]] (2009). Jedna je od samo 8 atletičara koji su pobjeđivali na kadetskim, juniorskim i seniorskim svjetskim prvenstvima u jednoj disciplini (ostali su [[Valerie Adams]], [[Usain Bolt]], [[Veronica Campbell-Brown]], [[Jacques Freitag]], [[Jana Pittman]], [[Dani Samuels]] i [[David Storl]]). == Karijera == === Rane godine === Rođena je od majke [[Rusi|Ruskinje]] i oca [[Tabasarani|Tabasarana]]. Od 5. do 15. godine trenirala je [[gimnastika|gimnastiku]], ali na kraju je napustila taj sport jer su je, kako je rasla, počeli smatrati previsokom da bi bila konkurentna. 6 mjeseci nakon što se prebacila na skok s motkom, u dobi od 16 godina, došla je do prve veće pobjede (rezultatom od tačno 4 m). Bilo je to 1998. na [[Svjetske igre mladih|Svjetskim igrama mladih]] u [[Moskva|Moskvi]]. To je za Isinbajevu bilo tek treće atletsko takmičenje uopće u karijeri.<ref>[http://en.rian.ru/sports/20071218/93395180.html Russia’s pole vault champ hails Moscow’s 2010 Youth Olympics bid | Sports | RIA Novosti], ''En.rian.ru'', 18. 12. 2007.</ref> Istu visinu preskočila je i na [[Svjetsko juniorsko prvenstvo u atletici|Svjetskom juniorskom prvenstvu]] 1998. u [[Francuska|francuskom]] [[Annecy]]ju, ali joj je za medalju trebalo još 10&nbsp;cm. Popravila je ovu visinu 1999. na [[Svjetsko kadetsko prvenstvo u atletici|Svjetskom kadetskom prvenstvu]] u [[Poljska|poljskom]] [[Bydgoszcz]]u. Preskočila je 4,10 m i osvojila svoje drugo zlato. Na SJP-u 2000. ponovo je bila prva ispred [[Nijemci|Njemice]] [[Annika Becker|Annike Becker]], savladavši visinu 4,20 m. Iste godine skok s motkom za žene debitirao je na [[OI 2000.|Olimpijskim igrama]] u [[Sydney]]u, gdje je slavila [[SAD|Amerikanka]] [[Stacy Dragila]]. Isinbajeva tada nije uspjela proći kvalifikacije za finale. Ali 2001. osvojila je novo zlato, ovog puta na [[Evropsko juniorsko prvenstvo u atletici|Evropskom juniorskom prvenstvu]] s visinom 4,40 m. Isinbajeva se nastavila poboljšavati i 2002. preskočila je 4,55 m na [[Evropsko prvenstvo u atletici|Evropskom prvenstvu]], što joj je donijelo prvu seniorsku medalju s prvenstava (srebrnu). Zlato je odnijela [[Svjetlana Feofanova]] za 5&nbsp;cm. === Prvi svjetski rekordi i olimpijsko zlato === 2003. bila je još jedna godina napretka za Isinbajevu. Pobijedila je na [[Evropsko prvenstvo u atletici U-23|Evropskom prvenstvu U-23]] u Bydgoszczu preskočivši 4,65 m. 13. jula iste godine, 40 dana nakon 21. rođendana, postavila je svoj prvi svjetski rekord u karijeri na mitingu u [[UK|britanskom]] [[Gateshead]]u - 4,82 m, što ju je učinilo favoritkinjom za osvajanje zlatne medalje na [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2003.|Svjetskom prvenstvu]] narednog mjeseca. Na kraju je završila sa bronzom, iza Feofanove i Becker. Na mitingu u [[Donjeck]]u u [[Ukrajina|Ukrajini]] u februaru 2004. postavila je novi svjetski rekord u dvorani savladavši visinu 4,83 m, ali Feofanova ga je već iduće sedmice popravila za 2&nbsp;cm. Narednog mjeseca, na [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2004.|SP-u u dvorani]] u [[Budimpešta|Budimpešti]], Isinbajeva je osvojila zlato, popravivši usput svjetski rekord za 1&nbsp;cm i ostavivši iza sebe [[Stacy Dragila|Stacy Dragilu]] (tada aktualnu olimpijsku prvakinju) i Feofanovu (tada aktualnu svjetsku prvakinju i na otvorenom i u dvorani). [[IAAF]] je sva 3 ova rekorda smatrao općevažećim (i na otvorenom i u dvorani), tako da je novi, zajednički rekord iznosio 4,86 m. 27. juna Isinbajeva je ponovo nastupila u Gatesheadu, gdje je još jednom popravila svjetski rekord za 1&nbsp;cm. Feofanova je opet odgovorila naredne sedmice u [[Heraklion]]u, srušivši rekord također za 1&nbsp;cm. Ali 25. jula Isinbajeva je vratila rekord preskočivši 4,89 m u [[Birmingham]]u, a 5 dana kasnije dodala je još 1&nbsp;cm na rekord u [[London]]u. Na [[OI 2004.]] u [[Atina (grad)|Atini]] došla je do [[Atletika na Olimpijskim igrama 2004 - skok s motkom (žene)|zlatne medalje]] s novim svjetskim rekordom - 4,91 m. Rekord je trajao do [[Van Dammeov memorijal|mitinga]] u [[Bruxelles]]u, kad ga je opet popravila za 1&nbsp;cm, što joj je bio 8. svjetski rekord te godine. Zbog svih ovih uspjeha u 2004. IAAF ju je proglasio atletičarkom godine. === Svjetska i evropska prvakinja === Na [[Evropsko dvoransko prvenstvo u atletici 2005.|Evropskom dvoranskom prvenstvu 2005.]] u [[Madrid]]u Isinbajeva je osvojila zlato uz novi dvoranski svjetski rekord (4,90 m). U julu 2005. srušila je svjetski rekord 4 puta na 3 mitinga. Prvo je u [[Lausanne]]i oborila svoj rekord za 1&nbsp;cm (4,93 m), što joj je bio 14. svjetski rekord, a došao je samo 3 mjeseca nakon što je oborila dvoranski rekord (4,89 m) u [[Francuska|francuskom]] [[Liévin]]u. 11 dana kasnije u Madridu dodala je još 2&nbsp;cm i podigla rekord na 4,95 m. 22. jula u [[London]]u, nakon što je popravila rekord za još 1&nbsp;cm (na 4,96 m), zatražila je da se letvica podigne na 5,00 m. Uspjela je preskočiti i tako postala prva žena u historiji koja je prešla nekad mitsku granicu od 5 m, i to iz prvog pokušaja. [[Datoteka:Osaka07 D4A Isinbayeva Interviewed.jpg|mini|desno|Isinbajeva daje intervju nakon pobjede na [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2007.|SP-u 2007.]] u Osaki]] Nakon što je finale skoka s motkom na [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2005.|SP-u 2005.]] u [[Helsinki]]ju bilo pomjereno zbog izuzetno lošeg vremena, Isinbajeva je još jednom srušila svjetski rekord preskočivši 5,01 u drugom pokušaju i ostavivši drugoplasiranu 41&nbsp;cm iza sebe, što je najveća razlika ikad na SP-u ili Olimpijskim igrama u ovoj disciplini.<ref>[http://www.iaaf.org/history/WAF/season=2005/eventCode=3367/news/kind=101/newsid=32077.html "Bekele and Isinbayeva win Athletes of the Year titles for second year"], ''IAAF.org'', 10. 9. 2005.</ref> To je već bio 18. svjetski rekord u karijeri tada 23-godišnje Ruskinje i njena uspješna sezona okrunjena je drugom uzastopnom nagradom za svjetsku atletičarku godine. Na dvoranskom mitingu 12. februara 2006. u Donjecku popravila je svjetski rekord na 4,91 m. U martu je odbranila titulu na [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2006.|SP-u]] pred domaćom publikom u [[Moskva|Moskvi]]. Na [[Evropsko prvenstvo u atletici 2006.|EP-u na otvorenom]] iste godine u [[Göteborg]]u također je osvojila zlato savladavši 4,80 m, čime je postavila rekord evropskih prvenstava. To je bila jedina zlatna medalja koja joj je dotad nedostajala u kolekciji. U septembru je pobijedila na [[Svjetski atletski kup 2006.|Svjetskom kupu]] u Atini, nastupajući za Rusiju. Sezona 2006. okrunjena je ''Laureusovom'' nagradom za svjetsku sportisticu godine. === Drugo svjetsko i olimpijsko zlato === 10. februara 2007. u Donjecku još je jednom popravila dvoranski rekord preskočivši 4,93 m, što joj je bio 20. svjetski rekord. 28. augusta iste godine odbranila je titulu svjetske prvakinje na otvorenom u Osaki savladavši visinu 4,80 m, nakon čega je pokušala popraviti rekord na 5,02 m, ali je sva 3 puta srušila letvicu. Njene protivnice nisu mogle više od 4,75 m. [[Datoteka:Osaka07 D4A Isinbayeva 4m80 jump.jpg|mini|lijevo|Isinbajeva preskače letvicu u Osaki]] Te godine osvojila je i džekpot u Zlatnoj ligi (koji je podijelila sa [[Sanya Richards|Sanyom Richards]]) nakon pobjeda na [[Zlatna liga 2007.|svim mitinzima]]. U ovoj sezoni ostala je neporažena, pobijedivši 18 puta u 18 nastupa.<ref>[http://www.iaaf.org/news/kind=2/newsid=42607.html "Shaheen, Isinbayeva, Klüft... athletics' current best win streaks"], IAAF.org.</ref> Tokom dvoranske sezone 2008. postavila je svoj 21. svjetski rekord preskočivši 4,95 m u Donjecku 16. februara. Idućeg mjeseca treći put zaredom postala je svjetska dvoranska prvakinja na [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2008.|SP-u]] u [[Valencia|Valenciji]], ostavivši iza sebe [[Jennifer Suhr|Jennifer Stuczynski]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/olympics/7532698.stm "Ten to watch: Yelena Isinbayeva"], ''[[BBC]] [[BBC Sport|Sport]]'', 5. 8. 2008.</ref> 11. jula, na njenom prvom nastupu na otvorenom te sezone, na mitingu ''[[Golden Gala]]'' u [[Rim]]u popravila je svjetski rekord na 5,03 m. To je bio njen prvi svjetski rekord na otvorenom nakon SP-a 2005. Izjavila je da je toliko puta neuspješno pokušavala napasti 5,02 m da joj je trener rekao da nešto promijeni, pa je tako pokušala na 5,03 m.<ref>[http://www.iaaf.org/GLE08/news/newsid=46030.html "I run faster, I long jump longer, but more important, inside I feel so happy" – Isinbayeva – ÅF Golden League, Rome], IAAF.org, 12. 7. 2008.</ref> Ovaj rekord došao je baš u trenutku kad se počelo špekulirati o njenom padu s vrha ove discipline, a nakon što je Stuczynski preskočila 4,92 m na američkim kvalifikacijama za Olimpijske igre. Isinbajeva je rekla da ju je ovo motiviralo da zadrži svoju reputaciju najveće svjetske skakačice s motkom.<ref>[https://web.archive.org/web/20091006051112/http://www.european-athletics.org/index.php?option=com_content&task=view&id=6732&Itemid=2 "Yelena Isinbayeva (RUS) is the female Waterford Crystal European Athlete of the Year 2008"], European-athletics.org.</ref> Nekoliko sedmica kasnije, na ''[[London Grand Prix]]u'', Isinbajeva i Stuczynski prvi su put skakale jedna protiv druge na otvorenom u toj sezoni. Isinbajeva je pobijedila ispred Amerikanke. Obje su pokušale napasti 5,04 m. Isinbajeva je u svom posljednjem pokušaju bila nevjerovatno blizu uspjeha - letvica je pala tek kad je Isinbajeva sletjela na strunjaču.<ref>[http://www.iaaf.org/GP08/news/kind=100/newsid=46301.html "Silnov scales 2.38 m world lead in London – IAAF World Athletics Tour"], IAAF.org, 25. 7. 2008.</ref> Novi svjetski rekord, 23. u karijeri, ipak je uspjela postaviti 29. jula na [[Herculis|mitingu]] u [[Monte Carlo|Monte Carlu]].<ref>[http://www.iaaf.org/GP08/news/kind=100/newsid=46371.html "Isinbayeva 5.04 m World record; another four season leads in Monaco – IAAF World Athletics Tour"], IAAF.org, 29. 7. 2008.</ref> Na [[Atletika na OI 2008.|OI 2008.]] u [[Peking]]u, 18. augusta, za nastavak njene olimpijske vladavine bila su joj dovoljna samo 2 skoka. Na kraju je ponovo srušila svjetski rekord savladavši 5,05 m.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/olympics/7519896.stm "BBC SPORT | Olympics | Results – Monday 18 August"], ''BBC News'', 24. 8. 2008.</ref> 23. novembra u Monaku izabrana je za svjetsku atletičarku godine treći put u karijeri, zajedno s [[Jamajka|jamajčanskim]] [[sprint (atletika)|sprinterom]] [[Usain Bolt|Usainom Boltom]]. === Pauza i povratak === Sezonu 2009. počela je tako što je postala prva žena koja je preskočila 5,00 m u dvorani. Prvo je popravila tada važeći rekord za 1&nbsp;cm (na 4,97 m), a zatim je podigla letvicu na 5,00 m i preskočila i to. Sve se to desilo 15. februara u Donjecku na mitingu ''[[Zvijezde skoka s motkom]]''. To je bila šesta uzastopna godina u kojoj je Isinbajeva postavila svjetski rekord na ovom mitingu.<ref>{{Cite web |title="Isinbayeva debuts with 5.00m World Record in Donetsk!" |url=http://www.iaaf.org/news/kind=100/newsid=49333.html |access-date=2015-06-28 |archivedate=2009-06-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090623045045/http://www.iaaf.org/news/kind=100/newsid=49333.html |deadurl=yes }}</ref> Na [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2009.|SP-u 2009.]] u [[Berlin]]u doživjela je drugi poraz te sezone nakon što je ostala bez ijedne preskočene visine (prvi pokušaj imala je na 4,75 m i rušila, zatim je preostala 2 pokušaja prenijela na 4,80 i također rušila). Zlato je osvojila [[Poljaci|Poljakinja]] [[Anna Rogowska]], koja je pobijedila Isinbajevu i na ''London Grand Prixu'' u maju.<ref>{{cite news |url=http://www.reuters.com/article/sportsNews/idUSTRE57G4NP20090817 |title="Poland's Rogowska ends Isinbayeva's streak" |last=Cherry |first=Gene |date=17. 8. 2009 |accessdate= |agency=Reuters}}</ref> Ipak, Isinbajeva je na mitingu Zlatne lige ''[[Weltklasse Zürich|Weltklasse]]'' u [[Zürich]]u ponovo popravila svjetski rekord preskočivši 5,06 m. 2. septembra dobila je Nagradu princa Asturije za sport za 2009. godinu. Također je ponovo izabrana za ''Laureusovu'' sportisticu godine u svijetu - to joj je bila 5. nominacija za ovu nagradu u isto toliko godina.<ref>[http://www.iaaf.org/news/kind=100/newsid=50753.html "Isinbayeva wins prestigious world sports award again"], IAAF, 27. 5. 2009.</ref> Nadala se da će neuspjeh iz Berlina ostaviti iza sebe ciljajući na rušenje svjetskog rekorda na [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2010.|SP-u u dvorani 2010.]]<ref>[http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/athletics/7421589/World-Indoor-Athletics-2010-Yelena-Isinbayeva-aims-for-new-pole-vault-record.html "World Indoor Athletics 2010: Yelena Isinbayeva aims for new pole vault record"], ''[[The Daily Telegraph]]'', 11. 3. 2010.</ref> Preskočila je početnu visinu (4,60 m), ali je zatim triput rušila na 4,75 m i završila takmičenje na 4. mjestu, ostavši bez medalje drugi put zaredom.<ref>Bob Ramsak, [http://www.iaaf.org/WIC10/news/kind=100/newsid=56169.html "Doha 2010 – Murer upgrades to gold in women's Pole Vault"], IAAF, 14. 3. 2010.</ref> Nakon razočarenja na drugom uzastopnom većem prvenstvu odlučila je napraviti pauzu i privremeno se povući iz sporta kako bi se oporavila, rekavši: "Pauza od takmičenja apsolutno mi je potrebna. Nakon više od 8 godina vrlo napornog treniranja i takmičenja na najvišem nivou i na otvorenom i u dvorani trebam zastati kako bi se moje tijelo adekvatno oporavilo."<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/athletics/8613402.stm "Pole vaulter Yelena Isinbayeva takes indefinite break"], ''BBC Sport'', 10. 4. 2010.</ref> Propustila je priliku da odbrani titulu na [[Evropsko prvenstvo u atletici 2010.|EP-u 2010]], pa je zlato otišlo Feofanovoj, dok je [[Brazil]]ka [[Fabiana Murer]] pobijedila u ukupnom poretku inauguralne sezone [[Dijamantna liga|Dijamantne lige]]. Tokom pauze Isinbajeva je nastavila trenirati s [[Vitalij Petrov (trener)|Vitalijem Petrovim]], ali se na takmičenjima nije pojavljivala sve do početka dvoranske sezone 2011.<ref>David Martin, [http://www.reuters.com/article/2011/02/03/idINIndia-54636120110203 "INTERVIEW – Nerveless Isinbayeva back to reclaim throne"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924151009/http://www.reuters.com/article/2011/02/03/idINIndia-54636120110203 |date=2015-09-24 }}, ''[[Reuters]]'', 3. 2. 2011.</ref> Vratila se na mitingu [[Ruska zima (miting)|"Ruska zima"]] u februaru i demonstrirala povratak u formu preskočivši 4,81 m iz prvog pokušaja, uvjerljivo pobijedivši Feofanovu.<ref>N. Dolgopolov i R. Orlov, [http://www.iaaf.org/WIM11/news/newsid=59236.html "Isinbayeva makes 4.81m comeback in Moscow"], IAAF, 6. 2. 2011.</ref> U martu je prekinula saradnju s Petrovim i vratila se svom prijašnjem treneru, [[Jevgenij Trofimov|Jevgeniju Trofimovom]]<ref>{{cite web|agency=Reuters |url=http://www.supersport.com/athletics/international/news/110313/Isinbayeva_returns_to_former_mentor_Trofimov |title="Isinbayeva returns to former mentor Trofimov" |publisher=SuperSport |date=13. 3. 2011 |accessdate=17. 8. 2012}}</ref>, koji ju je trenirao od njene 15. godine do 2005. Tokom ljetne sezone 2011. učestvovala je na tek nekoliko mitinga, pobijedivši na mitingu [[Dijamantna liga 2011.|Dijamantne lige]] u Stockholmu 29. jula i postavivši najbolji rezultat sezone: 4,76 m. Međutim, na [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2011.|SP-u 2011.]] u [[Daegu]]u opet je ostala bez medalje, završivši na 6. mjestu. Sezonu [[2012]]. počela je na ''Governor's Cupu'' u rodnom Volgogradu, gdje je preskočila 4,70 m.<ref>N. Dolgopolov i R. Orlov, [http://www.iaaf.org/Mini/WIC12/News/NewsDetail.aspx?id=63389 "Isinbayeva clears 4.70m in Volgograd"], IAAF, 21. 1. 2012.</ref> Na [[OI 2012.]] s lahkoćom se plasirala u finale i na kraju [[Atletika na Olimpijskim igrama 2012 - skok s motkom (žene)|osvojila]] bronzanu medalju, također s visinom 4,70 m. Ovu bronzu smatrala je uspjehom iako je spomenula da bi se voljela povući kao aktualna olimpijska pobjednica.<ref>{{cite web|url=http://www.sports.ru/others/athletics/142512906.html|title=Елена Исинбаева: "Вы хотите сказать, кто-то прыгает лучше меня? Абсурд!" |last=Kalašnjikov|first=Ivan|publisher=Sports.ru|accessdate=7. 8. 2012}} {{simboli jezika|rus|ruski}}</ref> Tokom Igara u Londonu izazvala je iznenađenje i zabavu u Britaniji kad je preneseno da je za rusku televiziju rekla kako ljudi u Britaniji nisu zainteresirani za Igre i da mnogi Londonci nisu čak bili ni svjesni da se one održavaju u njihovom gradu.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/olympics/19083623 |title=BBC Sport – London 2012 Olympics: Day 12 afternoon session |publisher=BBC |date=8. 8. 2012 |accessdate=17. 8. 2012}}</ref> [[Datoteka:Isinbaeva.JPG|mini|Isinbajeva s pobjedničkim buketom]] Kad je [[švedska]] [[skok u vis|skakačica u vis]] [[Emma Green Tregaro]], koja podržava prava [[LGBT]]-osoba, lakirala svoje [[nokti|nokte]] u [[duga|dugine]] [[boja|boje]] tokom [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2013.|SP-a 2013.]] u Moskvi u znak protesta protiv nedavne zabrane [[homoseksualizam|homoseksualne]] "propagande" u Rusiji<ref>Tamara Škelj, [http://www.rg.ru/2013/06/13/chuvstva.html "Закон под браво! Депутаты защитили чувства верующих и запретили гей-пропаганду"], ''rg.ru'', 13. 6. 2013 {{simboli jezika|rus|ruski}}</ref><ref>[http://www.channel4.com/news/swedish-athlete-russia-gay-propaganda-emma-green-tregaro "Rainbow nail varnish could get Swedish athlete imprisoned"], ''Channel4'', 15. 8. 2013.</ref>, Isinbajeva je na konferenciji za novinare osudila taj njen potez, što je izazvalo izraze zaprepaštenja (uključujući tu i njene kolege sportiste iz drugih zemalja) nakon što je to svjetska štampa prenijela, pa je Isinbajeva naknadno izdala objašnjenje svojih stavova.<ref>[http://www.globalpost.com/dispatch/news/afp/130816/olympics-isinbayeva-says-misunderstood-over-anti-gay-remarks "Olympics: Isinbayeva says 'misunderstood' over anti-gay remarks"], ''Global Post'', 16. 8. 2013.</ref> == Razlozi uspjeha == Postavivši 28 svjetskih rekorda (15 na otvorenom i 13 u dvorani), ostavši praktično neporažena od 2004. do 2009 (osvojivši 9 uzastopnih zlatnih medalja na prvenstvima na otvorenom i u dvorani), te s nagradom za IAAF-ovu atletičarku godine 2004, 2005. i 2008, Isinbajeva se etablirala kao jedna od najuspješnijih atletičarki svoje generacije. U augustu 2005. vodeći britanski motkaški trener Steve Rippon rekao je za BBC da je "ona jedna od tek nekoliko skakačica s motkom za koju mislim da joj je tehnika jednako dobra kao kod muškaraca kad je gledam. Ustvari, drugi dio njenog skoka vjerovatno je bolji nego kod bilo kojeg skakača koji se trenutno takmiči. Ona ima fantastičnu tehniku, prilično je visoka i izuzetno dobro trči."<ref>Steve Rippon, [http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/athletics/4137996.stm "Yelena's in pole position"], ''BBC News'', 12. 8. 2005.</ref> Ove izjave potvrđuju se pažljivim posmatranjem njenih skokova; detaljnije, njen visok nivo kontrole tijela (koji ima zahvaljujući gimnastičkoj pozadini) naročito se isplaćuje u "L-fazi", kad je od ključne važnosti da se iskoristi trzaj motke kako bi se horizontalna [[brzina]] pretvorila u visinu. Česte greške jesu da vas motka svojim trzajem izbaci pod uglom (umjesto vertikalno nagore) ili nemogućnost držanja udova ukočenima, a oboje rezultira gubitkom vertikalne brzine, a time i manjom visinom. U slučaju Isinbajeve njena L-faza je egzemplarna. == Zarada i sponzorstva == Isinbajeva je jedna od rijetkih osoba koje se bave atletikom (zajedno s Usainom Boltom) koja ima vrlo unosne sponzorske [[ugovor]]e. Pod ugovorom je s [[Toyota|Toyotom]], a potpisala je ugovor i s [[Kina|kineskim]] proizvođačem sportske opreme ''[[Li Ning (kompanija)|Li Ningom]]'' (prethodno je nosila ''[[Adidas]]ovu'' sportsku opremu), po kojem dobija 1,5 miliona [[američki dolar|dolara]] godišnje, odnosno 7,5 miliona za 5 godina.<ref>{{cite web |url=http://www.sport.fr/athletisme/ath/Isinbayeva-quitte-Adidas-pour-Li-Ning-149651.shtm |title=Isinbayeva quitte Adidas pour Li Ning |date= |accessdate=2. 9. 2009 |archive-date=2009-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090609181523/http://www.sport.fr/athletisme/ath/Isinbayeva-quitte-Adidas-pour-Li-Ning-149651.shtm |dead-url=yes }} {{fr}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.all-athletics.com/fr/2009-02-11/source-isinbayeva-quits-adidas-rich-chinese-deal |title=Source: Isinbayeva quits adidas for rich Chinese deal |date=12. 2. 2009 |accessdate=2. 9. 2009 |archive-date=2014-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140422232414/http://www.all-athletics.com/fr/2009-02-11/source-isinbayeva-quits-adidas-rich-chinese-deal |dead-url=yes }}</ref> Pojavljuje se u reklamama za [[Toshiba|Toshibu]] promovirajući čitavu njenu proizvodnu liniju u Rusiji. Također se pojavljuje u reklami za dezodorans ''Lady Speed Stick''. 2007. podijelila je jednomilionski džekpot ''Zlatne lige'' sa Sanyom Richards. 2 godine kasnije desila se ista stvar, samo što im se tada pridružio i [[Kenenisa Bekele]]. Iste godine pobijedila je i na Svjetskom atletskom finalu, za što je dobila 30.000 dolara (oko 20.500 [[€]]). Ona je i jedna od atletičarki za čiji su nastup organizatori mitinga trebali izdvojiti najviše: po mitingu je dobijala 50.000 €, uz još 11.000 € premije za pobjedu. U cilju ostvarivanja veće zarade svjetske rekorde rušila je centimetar po centimetar (kao što je svojevremeno radio i [[Sergej Bubka]]), prekršivši to "pravilo" samo 3 puta dosad. == Lični život == Njen otac, Gadži Gadžijevič Isinbajev, po struci je vodoinstalater i pripadnik manje etničke grupe Tabasarana (ima ih oko 200.000) koja živi uglavnom u [[Dagestan]]u. Majka joj je Ruskinja, a po zanimanju je prodavačica. Ima mlađu sestru Inu. Isinbajeva potječe iz skromne porodice i sjeća se kako su njeni roditelji morali podnijeti dosta finansijskih žrtava u počecima njene karijere.<ref>[http://www.guardian.co.uk/sport/2006/jan/03/athletics.comment "Vaulting towards Bubka's benchmark"], ''[[The Guardian]]'', 3. 1. 2006.</ref><ref name="Guardian2005">[http://sport.guardian.co.uk/athletics/story/0,10082,1530393,00.html?gusrc=rss "Athletics: Isinbayeva raises the bar"], ''The Guardian''.</ref> Nakon što je diplomirala na [[Volgogradska državna akademija za tjelesni odgoj|Volgogradskoj državnoj akademiji za tjelesni odgoj]] završila je i bačelor i master studij. Trenutno je tu na postdiplomskom studiju, a studira i na [[Nacionalni tehnički univerzitet u Donjecku|Nacionalnom tehničkom univerzitetu]] u Donjecku.<ref>[http://www.donbass.ua/news/home-and-family/education-and-career/2009/03/09/uspet-vsjo-kak-sovmestit-uchebu-s-rabotoi.html "Успеть всё! Как совместить учебу с работой"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130914135548/http://www.donbass.ua/news/home-and-family/education-and-career/2009/03/09/uspet-vsjo-kak-sovmestit-uchebu-s-rabotoi.html |date=2013-09-14 }}, ''donbass.ua'' {{simboli jezika|ukr|ukrajinski}}</ref> U ruskim klupskim takmičenjima predstavlja [[željeznica|željeznički]] [[vojska|vojni]] tim; formalno je [[oficir]] [[Ruska armija|Ruske armije]] i 4. augusta 2005. dodijeljen joj je čin starijeg poručnika<ref>[http://lenta.ru/news/2005/08/04/isinbayeva/ "Елена Исинбаева стала старшим лейтенантом железнодорожных войск"], ''Lenta.ru'' {{simboli jezika|rus|ruski}}</ref>, a 3 godine kasnije promovirana je u [[kapetan]]a.<ref>[http://novopol.ru/text50186.html "Прыгнув на 5,05 метров, старший лейтенант Исинбаева стала капитаном"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090820164851/http://novopol.ru/text50186.html |date=2009-08-20 }}, ''Novopol.ru'' {{simboli jezika|rus|ruski}}</ref> 2. decembra 2010. održala je govor pred delegatima [[FIFA]]-e u Zürichu. Nešto kasnije tog dana objavljeno je da će Rusija biti domaćin [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2018.|SP-a u nogometu 2018.]]<ref>{{cite news|url=http://www.radionz.co.nz/news/sport/63232/russian-pole-vault-champion-impresses-fifa-with-girl-power-appeal|title=Russian pole vault champion impresses FIFA with girl power appeal|date=3. 12. 2010|publisher=Radio Novi Zeland|accessdate=15. 2. 2012}}</ref> Članica je kluba "Šampioni za mir", grupe od 54 slavna sportista koji služe [[mir]]u u svijetu kroz [[sport]]. Grupu je formirala međunarodna organizacija "Peace and Sport" (''Mir i sport''), čije je sjedište u [[Monako|Monaku]].<ref>[http://www.peace-sport.org/ Accueil], ''Peace-sport.org''.</ref> 15. augusta 2013. izazvala je kontroverze podržavši zakon koji zabranjuje "homoseksualnu propagandu" u Rusiji, koji je dobio oštre kritike međunarodne zajednice i podstakao aktiviste da traže bojkot [[ZOI 2014.]] u [[Soči]]ju.<ref>{{cite news|title=Russian pole vault champ Yelena Isinbayeva condemns homosexuality, supports new anti-gay law|url=http://www.nydailynews.com/sports/more-sports/russian-pole-vault-champ-condemns-homosexuality-article-1.1427596|accessdate=15. 8. 2013|newspaper=[[Daily News (New York)|Daily News]]|date=15. 8. 2013|agency=[[Associated Press]]}}</ref> Isinbajeva je ambasadorica ovih Igara i pozdravljat će sportiste kao "gradonačelnica" [[olimpijsko selo|olimpijskog sela]].<ref>{{cite news|last=Gold|first=Michael|title='Mayor' of Sochi Olympic Village criticizes athletes for supporting LGBT rights|url=http://www.baltimoresun.com/features/gay-in-maryland/gay-matters/bs-gm-sochi-athlete-greeter-criticizes-athletes-for-supporting-lgbt-rights-20130815,0,7975077.story|accessdate=16. 8. 2013|newspaper=[[The Baltimore Sun]]|date=15. 8. 2013}}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Kasnije je izdala izjavu preko IAAF-a pojašnjavajući svoje stavove. Rekla je da je protiv diskriminacije homoseksualnih osoba na temelju njihove seksualnosti (što je protiv [[Olimpijska povelja|Olimpijske povelje]]).<ref>{{cite news|title=Yelena Isinbayeva claims 'I have been misunderstood' after backlash for backing Russia's anti-gay law|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/athletics/10246950/Yelena-Isinbayeva-claims-I-have-been-misunderstood-after-backlash-for-backing-Russias-anti-gay-law.html|accessdate=16. 8. 2013|newspaper=[[The Daily Telegraph]]|date=16. 8. 2013}}</ref> 7. februara 2014. Isinbajeva je, sada već u [[trudnoća|drugom stanju]], bila jedan od posljednjih nosilaca olimpijske baklje na [[Ceremonija otvaranja ZOI 2014.|ceremoniji otvaranja]] ZOI 2014. 28. juna iste godine [[porođaj|rodila je]] kćer Evu<ref>{{cite web |publisher= [[The Times of India]] |url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/off-the-field/Yelena-Isinbayeva-gives-birth-to-daughter/articleshow/37457686.cms |title= Yelena Isinbayeva gives birth to daughter |date =29. 6. 2014}}</ref>, a nedugo prije toga [[brak|udala se]] za Evinog oca, ruskog [[bacanje koplja|kopljaša]] Nikitu Pjetinova. Svadba je organizirana naknadno, 12. decembra 2014.<ref>{{cite web|publisher=[[Rusija danas]]|url=http://rsport.ru/around/20141213/794635294.html|title=Исинбаева призналась, что они с Петиновым расписались еще до рождения дочери|date=13. 12. 2014}} {{ru}}</ref> == Postignuća == [[Datoteka:Osaka07 D4A Isinbayeva Celebrating.jpg|mini|desno|Isinbajeva slavi pobjedu na SP-u 2007.]] {| class="wikitable" |- bgcolor="cccccc" !Godina !Takmičenje !Mjesto !Plasman !Napomena |- |1998. |[[Svjetske igre mladih]] |[[Moskva]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. | |- |1999. |[[Svjetsko kadetsko prvenstvo u atletici 1999.|Svjetsko kadetsko prvenstvo]] |[[Bydgoszcz]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SKR: 4,10 m |- |2000. |[[Svjetsko juniorsko prvenstvo u atletici 2000.|Svjetsko juniorsko prvenstvo]] |[[Santiago de Chile]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SJR: 4,20 m |- |2001. |[[Evropsko juniorsko prvenstvo u atletici|Evropsko juniorsko prvenstvo]] |[[Grosseto]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi RP: 4,40 m |- |2002. |[[Evropsko prvenstvo u atletici 2002.|Evropsko prvenstvo]] |[[München]] |bgcolor="silver" align="center" | 2. | |- |rowspan=3 valign=top|2003. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2003.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] |[[Birmingham]] |bgcolor=silver align="center" | 2. | |- |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2003.|Svjetsko prvenstvo]] |[[Pariz]] |bgcolor=CC9966 align="center" | 3. | |- |[[Evropsko prvenstvo u atletici U-23 2003.|Evropsko prvenstvo U-23]] |[[Bydgoszcz]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. | |- |rowspan=3 valign=top|2004. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2004.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] |[[Budimpešta]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SR: [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2004 - skok s motkom (žene)|4,86 m]] |- |[[Atletika na OI 2004.|Olimpijske igre]] |[[Atina]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SR: [[Atletika na OI 2004 – skok s motkom (žene)|4,91 m]] |- |[[Svjetsko atletsko finale 2004.|Svjetsko atletsko finale]] |[[Monte Carlo]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. | |- |rowspan=3 valign=top|2005. |[[Evropsko dvoransko prvenstvo u atletici 2005.|Evropsko dvoransko prvenstvo]] |[[Madrid]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi dvoranski SR: [[Evropsko dvoransko prvenstvo u atletici 2005 - skok s motkom (žene)|4,90 m]] |- |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2005.|Svjetsko prvenstvo]] |[[Helsinki]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SR: [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2005 - skok s motkom (žene)|5,01 m]] |- |[[Svjetsko atletsko finale 2005.|Svjetsko atletsko finale]] |[[Monte Carlo]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. | |- |rowspan=4 valign=top|2006. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2006.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] |[[Moskva]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2006 - skok s motkom (žene)|4,80 m]] |- |[[Evropsko prvenstvo u atletici 2006.|Evropsko prvenstvo]] |[[Göteborg]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi RP: [[Evropsko prvenstvo u atletici 2006 - skok s motkom (žene)|4,80 m]] |- |[[Svjetsko atletsko finale 2006.|Svjetsko atletsko finale]] |[[Stuttgart]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. | |- |[[Svjetski atletski kup 2006.|Svjetski kup]] |[[Atina]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi RP: 4,60 m |- |rowspan=3 valign=top|2007. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2007.|Svjetsko prvenstvo]] |[[Osaka]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2007 - skok s motkom (žene)|4,80 m]] |- |[[Zlatna liga 2007.|Zlatna liga]] |6/6 pobjeda |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Osvajačica džekpota |- |[[Svjetsko atletsko finale 2007.|Svjetsko atletsko finale]] |[[Stuttgart]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi RP: 4,87 m |- |rowspan=4 valign=top|2008. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2008.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] |[[Valencia]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2008 - skok s motkom (žene)|4,75 m]] |- |[[Zlatna liga 2008.|''Golden Gala'']] |[[Rim]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SR: 5,03 m |- |''[[Herculis]]'' |[[Monte Carlo]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SR: 5,04 m |- |[[Atletika na OI 2008.|Olimpijske igre]] |[[Peking]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SR: [[Atletika na OI 2008 – skok s motkom (žene)|5,05 m]] |- |rowspan=3 valign=top|2009. |[[Zlatna liga 2009.|''Weltklasse'']] |[[Zürich]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SR: 5,06 m |- |[[Zlatna liga 2009.|Zlatna liga]] |6/6 pobjeda |bgcolor="gold" align="center" | 1. |osvajačica džekpota |- |[[Svjetsko atletsko finale 2009.|Svjetsko atletsko finale]] |[[Solun]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |4,80 m |- |2010. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2010.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] |[[Doha]] |align="center" | 4. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2010 - skok s motkom (žene)|4,60 m]] |- |2011. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2011.|Svjetsko prvenstvo]] |[[Daegu]] |align="center" | 6. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2011 - skok s motkom (žene)|4,65 m]] |- |rowspan=2 valign=top|2012. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2012.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] |[[Istanbul]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2012 - skok s motkom (žene)|4,80 m]] |- |[[Atletika na OI 2012.|Olimpijske igre]] |[[London]] |bgcolor=CC9966 align="center" | 3. |[[Atletika na OI 2012 – skok s motkom (žene)|4,70 m]] |- |2013. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2013.|Svjetsko prvenstvo]] |[[Moskva]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2013 - skok s motkom (žene)|4,89 m]] |} == Rezultati == {{col-begin}} {{col-break}} ;2004. * Pobjeda - 4,83 m – "[[Zvijezde skoka s motkom]]", Donjeck * '''Pobjeda – 4,86 m – SP u dvorani, Budimpešta''' * Pobjeda – 4,87 m – Gateshead * Pobjeda – 4,89 m – Birmingham * Pobjeda – 4,90 m – London * '''Pobjeda – 4,91 m – Olimpijske igre, Atina''' * Pobjeda – 4,92 m – ''Zlatna liga'' (Bruxelles) * Pobjeda – 4,83 m – Svjetsko atletsko finale, Monte Carlo ;2005. * Pobjeda – 4,87 m – "Zvijezde skoka s motkom", Donjeck * '''Pobjeda – 4,90 m – EP u dvorani, Madrid''' * Pobjeda – 4,93 m – Lausanne * Pobjeda – 4,95 m – Madrid * Pobjeda – 5,00 m – London * Pobjeda – 4,79 m – Stockholm * '''Pobjeda – 5,01 m – SP, Helsinki''' * Pobjeda – 4,93 m – ''Zlatna liga'' (Bruxelles) * Pobjeda – 4,74 m – Svjetsko atletsko finale, Monte Carlo ;2006. * Pobjeda – 4,91 m – "Zvijezde skoka s motkom", Donjeck * Pobjeda – 4,79 m – Birmingham * Pobjeda – 4,72 m – Liévin * '''Pobjeda – 4,80 m – SP u dvorani, Moskva''' * Pobjeda – 4,76 m – Paris Saint-Denis * Pobjeda – 4,90 m – Lausanne * Pobjeda – 4,91 m – London * '''Pobjeda – 4,80 m – EP, Göteborg''' * Pobjeda – 4,81 m – ''Zlatna liga'' (Bruxelles) * Pobjeda – 4,75 m – Svjetsko atletsko finale, Stuttgart ;2007. * Pobjeda – 4,93 m – "Zvijezde skoka s motkom", Donjeck * Pobjeda – 4,91 m – Pariz * Pobjeda – 4,90 m – ''Zlatna liga'' (Rim) * Pobjeda – 4,82 m – London * '''Pobjeda – 4,80 m – SP, Osaka''' * Pobjeda – ''Zlatna liga'' (Bruxelles) * Pobjeda – 4,87 m – Svjetsko atletsko finale, Stuttgart {{col-break}} ;2008. * Pobjeda – 4,95 m – "Zvijezde skoka s motkom", Donjeck * '''Pobjeda – 4,75 m – SP u dvorani, Valencia''' * Pobjeda – 5,03 m – ''Golden Gala'', Rim * Pobjeda – 5,04 m – ''Super Grand Prix'', Monte Carlo * '''Pobjeda – 5,05 m – Olimpijske igre, Peking''' * Pobjeda – 4,88 m – ''Zlatna liga'' (Zürich) ;2009. * '''Pobjeda – 5,00 m – "Zvijezde skoka s motkom", Donjeck''' * Pobjeda – 4,82 m – Birmingham * Pobjeda – 4,83 m – ISTAF Berlin * Pobjeda – 4,65 m – Pariz * 2. mjesto – 4,68 m – London * Bez plasmana – SP, Berlin * '''Pobjeda – 5,06 m – ''Zlatna liga'' (Zürich)''' ;2010. * Pobjeda – 4,85 m – "Ruska zima", Moskva * Pobjeda – 4,85 m – "Zvijezde skoka s motkom", Donjeck * 4. mjesto – 4,60 m – SP u dvorani, Doha ;2011. * Pobjeda – 4,81 m – "Ruska zima", Moskva * Pobjeda – 4,85 m – "Zvijezde skoka s motkom", Donjeck * Pobjeda – 4,60 m – Heusden * Pobjeda – 4,76 m – ''Dijamantna liga'' (Stockholm) * 6. mjesto – 4,65 m – SP, Daegu ;2012. * Pobjeda – 5,01 m – ''XL-Galan'', Stockholm * '''Pobjeda – 4,80 m – SP u dvorani, Istanbul''' * 3. mjesto – 4,70 m – Olimpijske igre, London ;2013. * '''Pobjeda – 4,89 m – SP, Moskva''' {{col-end}} == Razvoj njenih svjetskih rekorda == Isinbajeva je postavila 17 svjetskih rekorda na otvorenom i 13 dvoranskih. Nekoliko njenih dvoranskih svjetskih rekorda također su bili ratificirani kao svjetski rekordi.<ref name=iaaf>"Od 2000. [[IAAF]]-ovo Pravilo 260.18s (bivše 260.6.a) prepravljeno je i sada kaže da svjetski rekordi (u suprotnosti prema svjetskim dvoranskim rekordima) mogu biti postavljeni u objektu 's krovom ili bez njega'. Dosad je ova promjena utjecala na samo jednu disciplinu - ženski skok s motkom, ali ona nije primijenjena retrospektivno. Stoga se svjetski rekordi iz 2000. i 2001, koje su postavile Dragila i Feofanova, mogu smatrati 'apsolutnima' i pojaviti na ovom spisku." [http://www.iaaf.org/mm/document/competitions/competition/05/15/63/20090706014834_httppostedfile_p345-688_11303.pdf] (str. 546) Ovo pravilo također važi i za visine Isinbajeve i Feofanove iz 2004.</ref> {{col-begin}} {{col-break}} {|class="wikitable" |+ Svjetski rekordi ! Visina ! Mjesto ! Datum |- | style="text-align:center;"|4,82 m || [[Gateshead]]|| 14. juli 2003. |- | style="text-align:center;"|4,83 m (d)|| [[Donjeck]]|| 15. februar 2004. |- | style="text-align:center;"|4,86 m (d)|| [[Budimpešta]]|| 6. mart 2004. |-|- | style="text-align:center;"|4,87 m|| [[Gateshead]]|| 27. juni 2004. |- | style="text-align:center;"|4,89 m|| [[Birmingham]]|| 25. juli 2004. |- | style="text-align:center;"|4,90 m|| [[London]]|| 30. juli 2004. |- | style="text-align:center;"|4,91 m|| [[Atina]] || 24. august 2004. |- | style="text-align:center;"|4,92 m|| [[Bruxelles]] || 3. septembar 2004. |- | style="text-align:center;"|4,93 m|| [[Lausanne]] || 5. juli 2005. |- | style="text-align:center;"|4,95 m|| [[Madrid]] || 16. juli 2005. |- | style="text-align:center;"|4,96 m|| [[London]]|| 22. juli 2005. |- | style="text-align:center;"|5,00 m|| [[London]]|| 22. juli 2005. |- | style="text-align:center;"|5,01 m|| [[Helsinki]] || 12. august 2005. |- | style="text-align:center;"|5,03 m|| [[Rim]] || 11. juli 2008. |- | style="text-align:center;"|5,04 m|| [[Monako]] || 29. juli 2008. |- | style="text-align:center;"|5,05 m|| [[Peking]] || 18. august 2008. |- | style="text-align:center;"|'''5,06 m || '''[[Zürich]] || '''28. august 2009. |} {{col-break}} {|class="wikitable" |+ Dvoranski svjetski rekordi !Visina !Mjesto !Datum |- | style="text-align:center;"|4,81 m || [[Donjeck]]|| 15. februar 2004. |- | style="text-align:center;"|4,83 m || [[Donjeck]]|| 15. februar 2004. |- | style="text-align:center;"|4,86 m || [[Budimpešta]]|| 6. mart 2004. |- | style="text-align:center;"|4,87 m || [[Donjeck]]|| 12. februar 2005. |- | style="text-align:center;"|4,88 m || [[Birmingham]]|| 15. februar 2005. |- | style="text-align:center;"|4,89 m || [[Liévin]]|| 18. februar 2005. |- | style="text-align:center;"|4,90 m || [[Donjeck]]|| 26. februar 2005. |- | style="text-align:center;"|4,91 m || [[Madrid]]|| 6. mart 2005. |- | style="text-align:center;"|4,93 m || [[Donjeck]]|| 12. februar 2006. |- | style="text-align:center;"|4,95 m || [[Donjeck]]|| 10. februar 2007. |- | style="text-align:center;"|4,97 m || [[Donjeck]]|| 16. februar 2008. |- | style="text-align:center;"|5,00 m || [[Donjeck]]|| 15. februar 2009. |- | style="text-align:center;"|5,01 m || [[Stockholm]]|| 23. februar 2012. |} {{col-end}} == Spisak rekorda == ('''''Podebljani''' rekordi su trenutno važeći.'') {| class="wikitable" |- !Kategorija rekorda !Rezultat !Lokacija !Datum |- |Svjetski kadetski rekord | style="text-align:center;"|4,10 m |{{flag|POLJ}} [[Bydgoszcz]] |18. juli 1999. |- |Svjetsko juniorsko prvenstvo | style="text-align:center;"|4,20 m |{{flag|ČIL}} [[Santiago de Chile|Santiago]] |8. oktobar 2000. |- |Evropsko juniorsko prvenstvo | style="text-align:center;"|4,40 m |{{flag|ITA}} [[Grosseto]] |21. juli 2001. |- |Svjetski juniorski rekord | style="text-align:center;"|4,46 m |{{flag|NJE}} [[Berlin]] |2. august 2001. |- |Svjetski juniorski rekord | style="text-align:center;"|4,47 m |{{flag|MAĐ}} [[Budimpešta]] |10. februar 2001. |- |''' Evropsko prvenstvo U-23 | style="text-align:center;"|'''4,65 m |{{flag|POLJ}} '''[[Bydgoszcz]] |'''19. juli 2003.''' |- |Olimpijski rekord | style="text-align:center;"|4,91 m |{{flag|GRČ}} [[Atina (grad)|Atina]] |24. august 2004. |- |'''Olimpijski rekord | style="text-align:center;"|'''5,05 m |{{flag|KIN}} '''[[Peking]] |'''18. august 2008. |- |'''Svjetsko dvoransko prvenstvo''' | style="text-align:center;"|'''4,86 m''' |{{flag|MAĐ}} '''[[Budimpešta]]''' |'''6. mart 2004. |- |'''Svjetsko prvenstvo''' | style="text-align:center;"|'''5,01 m''' |{{flag|FIN}} '''[[Helsinki]]''' |'''12. august 2005. |- |'''Evropsko dvoransko prvenstvo''' | style="text-align:center;"|'''4,90 m''' |{{flag|ŠPA}} '''[[Madrid]]''' |'''6. mart 2005. |- |'''Evropsko prvenstvo''' | style="text-align:center;"|'''4,80 m''' |{{flag|ŠVE}} '''[[Göteborg]]''' |'''12. august 2006. |- |Svjetski rekord (dvorana) | style="text-align:center;"|5,01 m |{{flag|ŠVE}} [[Stockholm]] |23. februar 2012. |- |'''Svjetski rekord (na otvorenom) | style="text-align:center;"|'''5,06 m''' |{{flag|ŠVI}} '''[[Zürich]]''' |'''28. august 2009.''' |- |'''''Zlatna liga''''' | style="text-align:center;"|'''5,06 m''' |{{flag|ŠVI}} '''[[Zürich]]''' |'''28. august 2009. |} == Reference == {{refspisak|3}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Yelena Isinbayeva}} * [http://www.yelena-isinbaeva.com Službena stranica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200827190355/http://www.yelena-isinbaeva.com/ |date=2020-08-27 }} * [http://www.iaaf.org/athletes/russia/elena-isinbaeva-134797 Profil] na IAAF-u {{Svjetski atletičari godine}} {{Evropski atletičari godine}} {{Lifetime|1982||Isinbajeva, Jelena}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Ruski atletičari]] [[Kategorija:Biografije, Rusija]] redpxva47i05ftv47ibkd4x78kctdwn 42683173 42683151 2026-09-04T14:45:26Z Ekvatarina 270952 Laureus 42683173 wikitext text/x-wiki {{Infookvir atletičar | ime = Jelena Isinbajeva | slika = Yelena Isinbayeva Doha 2010.jpg | veličina_slike = | opis_slike = | puno_ime = Jelena Gadžijevna Isinbajeva | nadimci = | nacionalnost = {{ZD|RUS}} [[Rusi|Ruskinja]] | udaljenost(i) = | klub = | trener = [[Jevgenij Trofimov]] | datum_rođenja = [[3. juni]] [[1982.]] | mjesto_rođenja = [[Volgograd]] | prebivalište = | datum_smrti = | mjesto_smrti = | visina = 174 cm | masa = 65 kg | najbolji_rezultat_sport1 = | najbolji_rezultat1 = Na otvorenom: 5,06 [[metar|m]] [[Datoteka:World record icon.svg|20px]] ([http://www.youtube.com/watch?v=PwJsmDowiYU video]) <br> U dvorani: 5,01 m ([http://www.youtube.com/watch?v=KLy5TIzMgr4 video]) | najbolji_rezultat_sport2 = | najbolji_rezultat2 = | najbolji_rezultat_sport3 = | najbolji_rezultat3 = | najbolji_rezultat_sport4 = | najbolji_rezultat4 = | šabloni_medalja = {{MedaljaDržava|{{Rusija}}}} {{MedaljaSport|[[skok s motkom]]}} {{MedaljaTakmičenje|[[Olimpijske igre]]}} {{MedaljaZlato|[[OI 2004.|Atina 2004.]]|[[Atletika na Olimpijskim igrama 2004 - skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaZlato|[[OI 2008.|Peking 2008.]]|[[Atletika na Olimpijskim igrama 2008 - skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaBronza|[[OI 2012.|London 2004.]]|[[Atletika na Olimpijskim igrama 2012 - skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaTakmičenje|[[Svjetsko prvenstvo u atletici|Svjetska prvenstva]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2005.|Helsinki 2005.]]|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2005 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2007.|Osaka 2007.]]|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2007 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2013.|Moskva 2013.]]|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2013 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaBronza|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2003.|Pariz 2003.]]|[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2003 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaTakmičenje|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici|Svjetska dvoranska prvenstva]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2004.|Budimpešta 2004.]]|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2004 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2006.|Moskva 2006.]]|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2006 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2008.|Valencia 2008.]]|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2008 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2012.|Istanbul 2012.]]|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2012 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaSrebro|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2003.|Birmingham 2003.]]|[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2003 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaTakmičenje|[[Kontinentalni kup u atletici|Svjetski kup]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetski atletski kup 2006.|Atina 2006.]]|skok s motkom}} {{MedaljaTakmičenje|[[Svjetsko atletsko finale|Svjetsko finale]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko atletsko finale 2004.|Monaco 2004.]]|skok s motkom}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko atletsko finale 2005.|Monaco 2005.]]|skok s motkom}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko atletsko finale 2006.|Stuttgart 2006.]]|skok s motkom}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko atletsko finale 2007.|Stuttgart 2007.]]|skok s motkom}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko atletsko finale 2009.|Solun 2009.]]|skok s motkom}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko prvenstvo u atletici|Evropska prvenstva]]}} {{MedaljaZlato|[[Evropsko prvenstvo u atletici 2006.|Göteborg 2006.]]|[[Evropsko prvenstvo u atletici 2006 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaSrebro|[[Evropsko prvenstvo u atletici 2002.|München 2002.]]|[[Evropsko prvenstvo u atletici 2002 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko dvoransko prvenstvo u atletici|Evropska dvoranska prvenstva]]}} {{MedaljaZlato|[[Evropsko dvoransko prvenstvo u atletici 2005.|Madrid 2005.]]|[[Evropsko dvoransko prvenstvo u atletici 2005 – skok s motkom (žene)|skok s motkom]]}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko prvenstvo u atletici U-23|Evropska prvenstva U-23]]}} {{MedaljaZlato|[[Evropsko prvenstvo u atletici U-23 2003.|Bydgoszcz 2003.]]|skok s motkom}} {{MedaljaTakmičenje|[[Svjetsko juniorsko prvenstvo u atletici|Svjetska juniorska prvenstva]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko juniorsko prvenstvo u atletici 2000.|Santiago 2000.]]|skok s motkom}} {{MedaljaTakmičenje|[[Evropsko juniorsko prvenstvo u atletici|Evropska juniorska prvenstva]]}} {{MedaljaZlato|[[Evropsko juniorsko prvenstvo u atletici 2000.|Grosseto 2000.]]|skok s motkom}} {{MedaljaTakmičenje|[[Svjetsko kadetsko prvenstvo u atletici|Svjetska kadetska prvenstva]]}} {{MedaljaZlato|[[Svjetsko kadetsko prvenstvo u atletici 1999.|Bydgoszcz 1999.]]|skok s motkom}} | aktualizirano = 1. 6. 2014. }} '''Jelena Gadžijevna Isinbajeva''' ([[ruski jezik|rus.]] Елена Гаджиевна Исинбаева; IPA: [jɪˈlʲenə gɐˈdʐɨjɪvnə ɪsʲɪnˈbajɪvə]) [[Rusija|ruska]] je [[skok s motkom|skakačica s motkom]]. Dvostruka je [[Olimpijske igre|olimpijska prvakinja]] ([[OI 2004.|2004.]] i [[OI 2008.|2008]]), trostruka svjetska prvakinja na otvorenom, a četverostruka u dvorani i vlasnica [[Svjetski rekordi u atletici|svjetskog rekorda]] (na otvorenom), kao i [[Olimpijski rekordi u atletici|olimpijskog rekorda]]. Zbog svojih rezultata smatra se najvećom skakačicom s motkom svih vremena, iako je ženski skok s motkom mlada disciplina.<ref>{{cite news|title=Pole-Vaulter Keeps a Low Profile During Her Ambitious Ascent|url=http://www.nytimes.com/2007/02/02/sports/othersports/02millrose.html|accessdate=19. 6. 2011|newspaper=[[The New York Times]]|date=2. 2. 2007}}</ref><ref>{{cite news|title=Athletics: Pole-vault diva toys with foes and fans|url=http://www.nytimes.com/2007/08/29/sports/29iht-TRACK.1.7302544.html|accessdate=19. 6. 2011|newspaper=The New York Times|date=29. 8. 2007}}</ref> 9 puta osvajala je zlatnu medalju na najvećim takmičenjima (OI te svjetska i evropska prvenstva na otvorenom i u dvorani), a dvaput je osvojila džekpot u [[Zlatna liga|Zlatnoj ligi]] (2007. i 2009). Nakon loših nastupa na SP-ima 2009. i 2010. povukla se iz takmičenja na godinu dana. 2005. postala je prva skakačica u historiji s preskočenih 5 [[metar]]a. Trenutni svjetski rekord (5,06 m) postavila je u [[Zürich]]u u augustu 2009. Njen dvoranski svjetski rekord (5,01 m) trajao je nešto više od 1 godine<ref>{{cite web|url=http://uk.eurosport.yahoo.com/24022012/58/new-world-record-isinbayeva.html|title=New world record for Isinbayeva|publisher=Yahoo! Sports|work=Eurosport|date=23. 1. 2012|accessdate=24. 1. 2012}}</ref> i bio je njen [[Razvoj svjetskog rekorda u skoku s motkom - žene|28. svjetski rekord u karijeri]]. 2. marta 2013. [[Jennifer Suhr]] pridružila se Isinbajevoj kao druga žena s preskočenih 5 m, srušivši tom prilikom svjetski dvoranski rekord. Isinbajeva je 3 puta proglašavana [[Svjetski atletičar godine|svjetskom atletičarkom godine]] (2004, 2005. i 2008), a još 2 puta [[Laureusov svjetski sportist godine|''Laureusovom'' sportisticom godine]] (2007. i 2009). Također je dobitnica i [[Nagrada princa Asturije|Nagrade princa Asturije za sport]] (2009). Jedna je od samo 8 atletičara koji su pobjeđivali na kadetskim, juniorskim i seniorskim svjetskim prvenstvima u jednoj disciplini (ostali su [[Valerie Adams]], [[Usain Bolt]], [[Veronica Campbell-Brown]], [[Jacques Freitag]], [[Jana Pittman]], [[Dani Samuels]] i [[David Storl]]). == Karijera == === Rane godine === Rođena je od majke [[Rusi|Ruskinje]] i oca [[Tabasarani|Tabasarana]]. Od 5. do 15. godine trenirala je [[gimnastika|gimnastiku]], ali na kraju je napustila taj sport jer su je, kako je rasla, počeli smatrati previsokom da bi bila konkurentna. 6 mjeseci nakon što se prebacila na skok s motkom, u dobi od 16 godina, došla je do prve veće pobjede (rezultatom od tačno 4 m). Bilo je to 1998. na [[Svjetske igre mladih|Svjetskim igrama mladih]] u [[Moskva|Moskvi]]. To je za Isinbajevu bilo tek treće atletsko takmičenje uopće u karijeri.<ref>[http://en.rian.ru/sports/20071218/93395180.html Russia’s pole vault champ hails Moscow’s 2010 Youth Olympics bid | Sports | RIA Novosti], ''En.rian.ru'', 18. 12. 2007.</ref> Istu visinu preskočila je i na [[Svjetsko juniorsko prvenstvo u atletici|Svjetskom juniorskom prvenstvu]] 1998. u [[Francuska|francuskom]] [[Annecy]]ju, ali joj je za medalju trebalo još 10&nbsp;cm. Popravila je ovu visinu 1999. na [[Svjetsko kadetsko prvenstvo u atletici|Svjetskom kadetskom prvenstvu]] u [[Poljska|poljskom]] [[Bydgoszcz]]u. Preskočila je 4,10 m i osvojila svoje drugo zlato. Na SJP-u 2000. ponovo je bila prva ispred [[Nijemci|Njemice]] [[Annika Becker|Annike Becker]], savladavši visinu 4,20 m. Iste godine skok s motkom za žene debitirao je na [[OI 2000.|Olimpijskim igrama]] u [[Sydney]]u, gdje je slavila [[SAD|Amerikanka]] [[Stacy Dragila]]. Isinbajeva tada nije uspjela proći kvalifikacije za finale. Ali 2001. osvojila je novo zlato, ovog puta na [[Evropsko juniorsko prvenstvo u atletici|Evropskom juniorskom prvenstvu]] s visinom 4,40 m. Isinbajeva se nastavila poboljšavati i 2002. preskočila je 4,55 m na [[Evropsko prvenstvo u atletici|Evropskom prvenstvu]], što joj je donijelo prvu seniorsku medalju s prvenstava (srebrnu). Zlato je odnijela [[Svjetlana Feofanova]] za 5&nbsp;cm. === Prvi svjetski rekordi i olimpijsko zlato === 2003. bila je još jedna godina napretka za Isinbajevu. Pobijedila je na [[Evropsko prvenstvo u atletici U-23|Evropskom prvenstvu U-23]] u Bydgoszczu preskočivši 4,65 m. 13. jula iste godine, 40 dana nakon 21. rođendana, postavila je svoj prvi svjetski rekord u karijeri na mitingu u [[UK|britanskom]] [[Gateshead]]u - 4,82 m, što ju je učinilo favoritkinjom za osvajanje zlatne medalje na [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2003.|Svjetskom prvenstvu]] narednog mjeseca. Na kraju je završila sa bronzom, iza Feofanove i Becker. Na mitingu u [[Donjeck]]u u [[Ukrajina|Ukrajini]] u februaru 2004. postavila je novi svjetski rekord u dvorani savladavši visinu 4,83 m, ali Feofanova ga je već iduće sedmice popravila za 2&nbsp;cm. Narednog mjeseca, na [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2004.|SP-u u dvorani]] u [[Budimpešta|Budimpešti]], Isinbajeva je osvojila zlato, popravivši usput svjetski rekord za 1&nbsp;cm i ostavivši iza sebe [[Stacy Dragila|Stacy Dragilu]] (tada aktualnu olimpijsku prvakinju) i Feofanovu (tada aktualnu svjetsku prvakinju i na otvorenom i u dvorani). [[IAAF]] je sva 3 ova rekorda smatrao općevažećim (i na otvorenom i u dvorani), tako da je novi, zajednički rekord iznosio 4,86 m. 27. juna Isinbajeva je ponovo nastupila u Gatesheadu, gdje je još jednom popravila svjetski rekord za 1&nbsp;cm. Feofanova je opet odgovorila naredne sedmice u [[Heraklion]]u, srušivši rekord također za 1&nbsp;cm. Ali 25. jula Isinbajeva je vratila rekord preskočivši 4,89 m u [[Birmingham]]u, a 5 dana kasnije dodala je još 1&nbsp;cm na rekord u [[London]]u. Na [[OI 2004.]] u [[Atina (grad)|Atini]] došla je do [[Atletika na Olimpijskim igrama 2004 - skok s motkom (žene)|zlatne medalje]] s novim svjetskim rekordom - 4,91 m. Rekord je trajao do [[Van Dammeov memorijal|mitinga]] u [[Bruxelles]]u, kad ga je opet popravila za 1&nbsp;cm, što joj je bio 8. svjetski rekord te godine. Zbog svih ovih uspjeha u 2004. IAAF ju je proglasio atletičarkom godine. === Svjetska i evropska prvakinja === Na [[Evropsko dvoransko prvenstvo u atletici 2005.|Evropskom dvoranskom prvenstvu 2005.]] u [[Madrid]]u Isinbajeva je osvojila zlato uz novi dvoranski svjetski rekord (4,90 m). U julu 2005. srušila je svjetski rekord 4 puta na 3 mitinga. Prvo je u [[Lausanne]]i oborila svoj rekord za 1&nbsp;cm (4,93 m), što joj je bio 14. svjetski rekord, a došao je samo 3 mjeseca nakon što je oborila dvoranski rekord (4,89 m) u [[Francuska|francuskom]] [[Liévin]]u. 11 dana kasnije u Madridu dodala je još 2&nbsp;cm i podigla rekord na 4,95 m. 22. jula u [[London]]u, nakon što je popravila rekord za još 1&nbsp;cm (na 4,96 m), zatražila je da se letvica podigne na 5,00 m. Uspjela je preskočiti i tako postala prva žena u historiji koja je prešla nekad mitsku granicu od 5 m, i to iz prvog pokušaja. [[Datoteka:Osaka07 D4A Isinbayeva Interviewed.jpg|mini|desno|Isinbajeva daje intervju nakon pobjede na [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2007.|SP-u 2007.]] u Osaki]] Nakon što je finale skoka s motkom na [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2005.|SP-u 2005.]] u [[Helsinki]]ju bilo pomjereno zbog izuzetno lošeg vremena, Isinbajeva je još jednom srušila svjetski rekord preskočivši 5,01 u drugom pokušaju i ostavivši drugoplasiranu 41&nbsp;cm iza sebe, što je najveća razlika ikad na SP-u ili Olimpijskim igrama u ovoj disciplini.<ref>[http://www.iaaf.org/history/WAF/season=2005/eventCode=3367/news/kind=101/newsid=32077.html "Bekele and Isinbayeva win Athletes of the Year titles for second year"], ''IAAF.org'', 10. 9. 2005.</ref> To je već bio 18. svjetski rekord u karijeri tada 23-godišnje Ruskinje i njena uspješna sezona okrunjena je drugom uzastopnom nagradom za svjetsku atletičarku godine. Na dvoranskom mitingu 12. februara 2006. u Donjecku popravila je svjetski rekord na 4,91 m. U martu je odbranila titulu na [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2006.|SP-u]] pred domaćom publikom u [[Moskva|Moskvi]]. Na [[Evropsko prvenstvo u atletici 2006.|EP-u na otvorenom]] iste godine u [[Göteborg]]u također je osvojila zlato savladavši 4,80 m, čime je postavila rekord evropskih prvenstava. To je bila jedina zlatna medalja koja joj je dotad nedostajala u kolekciji. U septembru je pobijedila na [[Svjetski atletski kup 2006.|Svjetskom kupu]] u Atini, nastupajući za Rusiju. Sezona 2006. okrunjena je ''Laureusovom'' nagradom za svjetsku sportisticu godine. === Drugo svjetsko i olimpijsko zlato === 10. februara 2007. u Donjecku još je jednom popravila dvoranski rekord preskočivši 4,93 m, što joj je bio 20. svjetski rekord. 28. augusta iste godine odbranila je titulu svjetske prvakinje na otvorenom u Osaki savladavši visinu 4,80 m, nakon čega je pokušala popraviti rekord na 5,02 m, ali je sva 3 puta srušila letvicu. Njene protivnice nisu mogle više od 4,75 m. [[Datoteka:Osaka07 D4A Isinbayeva 4m80 jump.jpg|mini|lijevo|Isinbajeva preskače letvicu u Osaki]] Te godine osvojila je i džekpot u Zlatnoj ligi (koji je podijelila sa [[Sanya Richards|Sanyom Richards]]) nakon pobjeda na [[Zlatna liga 2007.|svim mitinzima]]. U ovoj sezoni ostala je neporažena, pobijedivši 18 puta u 18 nastupa.<ref>[http://www.iaaf.org/news/kind=2/newsid=42607.html "Shaheen, Isinbayeva, Klüft... athletics' current best win streaks"], IAAF.org.</ref> Tokom dvoranske sezone 2008. postavila je svoj 21. svjetski rekord preskočivši 4,95 m u Donjecku 16. februara. Idućeg mjeseca treći put zaredom postala je svjetska dvoranska prvakinja na [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2008.|SP-u]] u [[Valencia|Valenciji]], ostavivši iza sebe [[Jennifer Suhr|Jennifer Stuczynski]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/olympics/7532698.stm "Ten to watch: Yelena Isinbayeva"], ''[[BBC]] [[BBC Sport|Sport]]'', 5. 8. 2008.</ref> 11. jula, na njenom prvom nastupu na otvorenom te sezone, na mitingu ''[[Golden Gala]]'' u [[Rim]]u popravila je svjetski rekord na 5,03 m. To je bio njen prvi svjetski rekord na otvorenom nakon SP-a 2005. Izjavila je da je toliko puta neuspješno pokušavala napasti 5,02 m da joj je trener rekao da nešto promijeni, pa je tako pokušala na 5,03 m.<ref>[http://www.iaaf.org/GLE08/news/newsid=46030.html "I run faster, I long jump longer, but more important, inside I feel so happy" – Isinbayeva – ÅF Golden League, Rome], IAAF.org, 12. 7. 2008.</ref> Ovaj rekord došao je baš u trenutku kad se počelo špekulirati o njenom padu s vrha ove discipline, a nakon što je Stuczynski preskočila 4,92 m na američkim kvalifikacijama za Olimpijske igre. Isinbajeva je rekla da ju je ovo motiviralo da zadrži svoju reputaciju najveće svjetske skakačice s motkom.<ref>[https://web.archive.org/web/20091006051112/http://www.european-athletics.org/index.php?option=com_content&task=view&id=6732&Itemid=2 "Yelena Isinbayeva (RUS) is the female Waterford Crystal European Athlete of the Year 2008"], European-athletics.org.</ref> Nekoliko sedmica kasnije, na ''[[London Grand Prix]]u'', Isinbajeva i Stuczynski prvi su put skakale jedna protiv druge na otvorenom u toj sezoni. Isinbajeva je pobijedila ispred Amerikanke. Obje su pokušale napasti 5,04 m. Isinbajeva je u svom posljednjem pokušaju bila nevjerovatno blizu uspjeha - letvica je pala tek kad je Isinbajeva sletjela na strunjaču.<ref>[http://www.iaaf.org/GP08/news/kind=100/newsid=46301.html "Silnov scales 2.38 m world lead in London – IAAF World Athletics Tour"], IAAF.org, 25. 7. 2008.</ref> Novi svjetski rekord, 23. u karijeri, ipak je uspjela postaviti 29. jula na [[Herculis|mitingu]] u [[Monte Carlo|Monte Carlu]].<ref>[http://www.iaaf.org/GP08/news/kind=100/newsid=46371.html "Isinbayeva 5.04 m World record; another four season leads in Monaco – IAAF World Athletics Tour"], IAAF.org, 29. 7. 2008.</ref> Na [[Atletika na OI 2008.|OI 2008.]] u [[Peking]]u, 18. augusta, za nastavak njene olimpijske vladavine bila su joj dovoljna samo 2 skoka. Na kraju je ponovo srušila svjetski rekord savladavši 5,05 m.<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/olympics/7519896.stm "BBC SPORT | Olympics | Results – Monday 18 August"], ''BBC News'', 24. 8. 2008.</ref> 23. novembra u Monaku izabrana je za svjetsku atletičarku godine treći put u karijeri, zajedno s [[Jamajka|jamajčanskim]] [[sprint (atletika)|sprinterom]] [[Usain Bolt|Usainom Boltom]]. === Pauza i povratak === Sezonu 2009. počela je tako što je postala prva žena koja je preskočila 5,00 m u dvorani. Prvo je popravila tada važeći rekord za 1&nbsp;cm (na 4,97 m), a zatim je podigla letvicu na 5,00 m i preskočila i to. Sve se to desilo 15. februara u Donjecku na mitingu ''[[Zvijezde skoka s motkom]]''. To je bila šesta uzastopna godina u kojoj je Isinbajeva postavila svjetski rekord na ovom mitingu.<ref>{{Cite web |title="Isinbayeva debuts with 5.00m World Record in Donetsk!" |url=http://www.iaaf.org/news/kind=100/newsid=49333.html |access-date=2015-06-28 |archivedate=2009-06-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090623045045/http://www.iaaf.org/news/kind=100/newsid=49333.html |deadurl=yes }}</ref> Na [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2009.|SP-u 2009.]] u [[Berlin]]u doživjela je drugi poraz te sezone nakon što je ostala bez ijedne preskočene visine (prvi pokušaj imala je na 4,75 m i rušila, zatim je preostala 2 pokušaja prenijela na 4,80 i također rušila). Zlato je osvojila [[Poljaci|Poljakinja]] [[Anna Rogowska]], koja je pobijedila Isinbajevu i na ''London Grand Prixu'' u maju.<ref>{{cite news |url=http://www.reuters.com/article/sportsNews/idUSTRE57G4NP20090817 |title="Poland's Rogowska ends Isinbayeva's streak" |last=Cherry |first=Gene |date=17. 8. 2009 |accessdate= |agency=Reuters}}</ref> Ipak, Isinbajeva je na mitingu Zlatne lige ''[[Weltklasse Zürich|Weltklasse]]'' u [[Zürich]]u ponovo popravila svjetski rekord preskočivši 5,06 m. 2. septembra dobila je Nagradu princa Asturije za sport za 2009. godinu. Također je ponovo izabrana za ''Laureusovu'' sportisticu godine u svijetu - to joj je bila 5. nominacija za ovu nagradu u isto toliko godina.<ref>[http://www.iaaf.org/news/kind=100/newsid=50753.html "Isinbayeva wins prestigious world sports award again"], IAAF, 27. 5. 2009.</ref> Nadala se da će neuspjeh iz Berlina ostaviti iza sebe ciljajući na rušenje svjetskog rekorda na [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2010.|SP-u u dvorani 2010.]]<ref>[http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/athletics/7421589/World-Indoor-Athletics-2010-Yelena-Isinbayeva-aims-for-new-pole-vault-record.html "World Indoor Athletics 2010: Yelena Isinbayeva aims for new pole vault record"], ''[[The Daily Telegraph]]'', 11. 3. 2010.</ref> Preskočila je početnu visinu (4,60 m), ali je zatim triput rušila na 4,75 m i završila takmičenje na 4. mjestu, ostavši bez medalje drugi put zaredom.<ref>Bob Ramsak, [http://www.iaaf.org/WIC10/news/kind=100/newsid=56169.html "Doha 2010 – Murer upgrades to gold in women's Pole Vault"], IAAF, 14. 3. 2010.</ref> Nakon razočarenja na drugom uzastopnom većem prvenstvu odlučila je napraviti pauzu i privremeno se povući iz sporta kako bi se oporavila, rekavši: "Pauza od takmičenja apsolutno mi je potrebna. Nakon više od 8 godina vrlo napornog treniranja i takmičenja na najvišem nivou i na otvorenom i u dvorani trebam zastati kako bi se moje tijelo adekvatno oporavilo."<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/athletics/8613402.stm "Pole vaulter Yelena Isinbayeva takes indefinite break"], ''BBC Sport'', 10. 4. 2010.</ref> Propustila je priliku da odbrani titulu na [[Evropsko prvenstvo u atletici 2010.|EP-u 2010]], pa je zlato otišlo Feofanovoj, dok je [[Brazil]]ka [[Fabiana Murer]] pobijedila u ukupnom poretku inauguralne sezone [[Dijamantna liga|Dijamantne lige]]. Tokom pauze Isinbajeva je nastavila trenirati s [[Vitalij Petrov (trener)|Vitalijem Petrovim]], ali se na takmičenjima nije pojavljivala sve do početka dvoranske sezone 2011.<ref>David Martin, [http://www.reuters.com/article/2011/02/03/idINIndia-54636120110203 "INTERVIEW – Nerveless Isinbayeva back to reclaim throne"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924151009/http://www.reuters.com/article/2011/02/03/idINIndia-54636120110203 |date=2015-09-24 }}, ''[[Reuters]]'', 3. 2. 2011.</ref> Vratila se na mitingu [[Ruska zima (miting)|"Ruska zima"]] u februaru i demonstrirala povratak u formu preskočivši 4,81 m iz prvog pokušaja, uvjerljivo pobijedivši Feofanovu.<ref>N. Dolgopolov i R. Orlov, [http://www.iaaf.org/WIM11/news/newsid=59236.html "Isinbayeva makes 4.81m comeback in Moscow"], IAAF, 6. 2. 2011.</ref> U martu je prekinula saradnju s Petrovim i vratila se svom prijašnjem treneru, [[Jevgenij Trofimov|Jevgeniju Trofimovom]]<ref>{{cite web|agency=Reuters |url=http://www.supersport.com/athletics/international/news/110313/Isinbayeva_returns_to_former_mentor_Trofimov |title="Isinbayeva returns to former mentor Trofimov" |publisher=SuperSport |date=13. 3. 2011 |accessdate=17. 8. 2012}}</ref>, koji ju je trenirao od njene 15. godine do 2005. Tokom ljetne sezone 2011. učestvovala je na tek nekoliko mitinga, pobijedivši na mitingu [[Dijamantna liga 2011.|Dijamantne lige]] u Stockholmu 29. jula i postavivši najbolji rezultat sezone: 4,76 m. Međutim, na [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2011.|SP-u 2011.]] u [[Daegu]]u opet je ostala bez medalje, završivši na 6. mjestu. Sezonu [[2012]]. počela je na ''Governor's Cupu'' u rodnom Volgogradu, gdje je preskočila 4,70 m.<ref>N. Dolgopolov i R. Orlov, [http://www.iaaf.org/Mini/WIC12/News/NewsDetail.aspx?id=63389 "Isinbayeva clears 4.70m in Volgograd"], IAAF, 21. 1. 2012.</ref> Na [[OI 2012.]] s lahkoćom se plasirala u finale i na kraju [[Atletika na Olimpijskim igrama 2012 - skok s motkom (žene)|osvojila]] bronzanu medalju, također s visinom 4,70 m. Ovu bronzu smatrala je uspjehom iako je spomenula da bi se voljela povući kao aktualna olimpijska pobjednica.<ref>{{cite web|url=http://www.sports.ru/others/athletics/142512906.html|title=Елена Исинбаева: "Вы хотите сказать, кто-то прыгает лучше меня? Абсурд!" |last=Kalašnjikov|first=Ivan|publisher=Sports.ru|accessdate=7. 8. 2012}} {{simboli jezika|rus|ruski}}</ref> Tokom Igara u Londonu izazvala je iznenađenje i zabavu u Britaniji kad je preneseno da je za rusku televiziju rekla kako ljudi u Britaniji nisu zainteresirani za Igre i da mnogi Londonci nisu čak bili ni svjesni da se one održavaju u njihovom gradu.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/olympics/19083623 |title=BBC Sport – London 2012 Olympics: Day 12 afternoon session |publisher=BBC |date=8. 8. 2012 |accessdate=17. 8. 2012}}</ref> [[Datoteka:Isinbaeva.JPG|mini|Isinbajeva s pobjedničkim buketom]] Kad je [[švedska]] [[skok u vis|skakačica u vis]] [[Emma Green Tregaro]], koja podržava prava [[LGBT]]-osoba, lakirala svoje [[nokti|nokte]] u [[duga|dugine]] [[boja|boje]] tokom [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2013.|SP-a 2013.]] u Moskvi u znak protesta protiv nedavne zabrane [[homoseksualizam|homoseksualne]] "propagande" u Rusiji<ref>Tamara Škelj, [http://www.rg.ru/2013/06/13/chuvstva.html "Закон под браво! Депутаты защитили чувства верующих и запретили гей-пропаганду"], ''rg.ru'', 13. 6. 2013 {{simboli jezika|rus|ruski}}</ref><ref>[http://www.channel4.com/news/swedish-athlete-russia-gay-propaganda-emma-green-tregaro "Rainbow nail varnish could get Swedish athlete imprisoned"], ''Channel4'', 15. 8. 2013.</ref>, Isinbajeva je na konferenciji za novinare osudila taj njen potez, što je izazvalo izraze zaprepaštenja (uključujući tu i njene kolege sportiste iz drugih zemalja) nakon što je to svjetska štampa prenijela, pa je Isinbajeva naknadno izdala objašnjenje svojih stavova.<ref>[http://www.globalpost.com/dispatch/news/afp/130816/olympics-isinbayeva-says-misunderstood-over-anti-gay-remarks "Olympics: Isinbayeva says 'misunderstood' over anti-gay remarks"], ''Global Post'', 16. 8. 2013.</ref> == Razlozi uspjeha == Postavivši 28 svjetskih rekorda (15 na otvorenom i 13 u dvorani), ostavši praktično neporažena od 2004. do 2009 (osvojivši 9 uzastopnih zlatnih medalja na prvenstvima na otvorenom i u dvorani), te s nagradom za IAAF-ovu atletičarku godine 2004, 2005. i 2008, Isinbajeva se etablirala kao jedna od najuspješnijih atletičarki svoje generacije. U augustu 2005. vodeći britanski motkaški trener Steve Rippon rekao je za BBC da je "ona jedna od tek nekoliko skakačica s motkom za koju mislim da joj je tehnika jednako dobra kao kod muškaraca kad je gledam. Ustvari, drugi dio njenog skoka vjerovatno je bolji nego kod bilo kojeg skakača koji se trenutno takmiči. Ona ima fantastičnu tehniku, prilično je visoka i izuzetno dobro trči."<ref>Steve Rippon, [http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/athletics/4137996.stm "Yelena's in pole position"], ''BBC News'', 12. 8. 2005.</ref> Ove izjave potvrđuju se pažljivim posmatranjem njenih skokova; detaljnije, njen visok nivo kontrole tijela (koji ima zahvaljujući gimnastičkoj pozadini) naročito se isplaćuje u "L-fazi", kad je od ključne važnosti da se iskoristi trzaj motke kako bi se horizontalna [[brzina]] pretvorila u visinu. Česte greške jesu da vas motka svojim trzajem izbaci pod uglom (umjesto vertikalno nagore) ili nemogućnost držanja udova ukočenima, a oboje rezultira gubitkom vertikalne brzine, a time i manjom visinom. U slučaju Isinbajeve njena L-faza je egzemplarna. == Zarada i sponzorstva == Isinbajeva je jedna od rijetkih osoba koje se bave atletikom (zajedno s Usainom Boltom) koja ima vrlo unosne sponzorske [[ugovor]]e. Pod ugovorom je s [[Toyota|Toyotom]], a potpisala je ugovor i s [[Kina|kineskim]] proizvođačem sportske opreme ''[[Li Ning (kompanija)|Li Ningom]]'' (prethodno je nosila ''[[Adidas]]ovu'' sportsku opremu), po kojem dobija 1,5 miliona [[američki dolar|dolara]] godišnje, odnosno 7,5 miliona za 5 godina.<ref>{{cite web |url=http://www.sport.fr/athletisme/ath/Isinbayeva-quitte-Adidas-pour-Li-Ning-149651.shtm |title=Isinbayeva quitte Adidas pour Li Ning |date= |accessdate=2. 9. 2009 |archive-date=2009-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090609181523/http://www.sport.fr/athletisme/ath/Isinbayeva-quitte-Adidas-pour-Li-Ning-149651.shtm |dead-url=yes }} {{fr}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.all-athletics.com/fr/2009-02-11/source-isinbayeva-quits-adidas-rich-chinese-deal |title=Source: Isinbayeva quits adidas for rich Chinese deal |date=12. 2. 2009 |accessdate=2. 9. 2009 |archive-date=2014-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140422232414/http://www.all-athletics.com/fr/2009-02-11/source-isinbayeva-quits-adidas-rich-chinese-deal |dead-url=yes }}</ref> Pojavljuje se u reklamama za [[Toshiba|Toshibu]] promovirajući čitavu njenu proizvodnu liniju u Rusiji. Također se pojavljuje u reklami za dezodorans ''Lady Speed Stick''. 2007. podijelila je jednomilionski džekpot ''Zlatne lige'' sa Sanyom Richards. 2 godine kasnije desila se ista stvar, samo što im se tada pridružio i [[Kenenisa Bekele]]. Iste godine pobijedila je i na Svjetskom atletskom finalu, za što je dobila 30.000 dolara (oko 20.500 [[€]]). Ona je i jedna od atletičarki za čiji su nastup organizatori mitinga trebali izdvojiti najviše: po mitingu je dobijala 50.000 €, uz još 11.000 € premije za pobjedu. U cilju ostvarivanja veće zarade svjetske rekorde rušila je centimetar po centimetar (kao što je svojevremeno radio i [[Sergej Bubka]]), prekršivši to "pravilo" samo 3 puta dosad. == Lični život == Njen otac, Gadži Gadžijevič Isinbajev, po struci je vodoinstalater i pripadnik manje etničke grupe Tabasarana (ima ih oko 200.000) koja živi uglavnom u [[Dagestan]]u. Majka joj je Ruskinja, a po zanimanju je prodavačica. Ima mlađu sestru Inu. Isinbajeva potječe iz skromne porodice i sjeća se kako su njeni roditelji morali podnijeti dosta finansijskih žrtava u počecima njene karijere.<ref>[http://www.guardian.co.uk/sport/2006/jan/03/athletics.comment "Vaulting towards Bubka's benchmark"], ''[[The Guardian]]'', 3. 1. 2006.</ref><ref name="Guardian2005">[http://sport.guardian.co.uk/athletics/story/0,10082,1530393,00.html?gusrc=rss "Athletics: Isinbayeva raises the bar"], ''The Guardian''.</ref> Nakon što je diplomirala na [[Volgogradska državna akademija za tjelesni odgoj|Volgogradskoj državnoj akademiji za tjelesni odgoj]] završila je i bačelor i master studij. Trenutno je tu na postdiplomskom studiju, a studira i na [[Nacionalni tehnički univerzitet u Donjecku|Nacionalnom tehničkom univerzitetu]] u Donjecku.<ref>[http://www.donbass.ua/news/home-and-family/education-and-career/2009/03/09/uspet-vsjo-kak-sovmestit-uchebu-s-rabotoi.html "Успеть всё! Как совместить учебу с работой"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130914135548/http://www.donbass.ua/news/home-and-family/education-and-career/2009/03/09/uspet-vsjo-kak-sovmestit-uchebu-s-rabotoi.html |date=2013-09-14 }}, ''donbass.ua'' {{simboli jezika|ukr|ukrajinski}}</ref> U ruskim klupskim takmičenjima predstavlja [[željeznica|željeznički]] [[vojska|vojni]] tim; formalno je [[oficir]] [[Ruska armija|Ruske armije]] i 4. augusta 2005. dodijeljen joj je čin starijeg poručnika<ref>[http://lenta.ru/news/2005/08/04/isinbayeva/ "Елена Исинбаева стала старшим лейтенантом железнодорожных войск"], ''Lenta.ru'' {{simboli jezika|rus|ruski}}</ref>, a 3 godine kasnije promovirana je u [[kapetan]]a.<ref>[http://novopol.ru/text50186.html "Прыгнув на 5,05 метров, старший лейтенант Исинбаева стала капитаном"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090820164851/http://novopol.ru/text50186.html |date=2009-08-20 }}, ''Novopol.ru'' {{simboli jezika|rus|ruski}}</ref> 2. decembra 2010. održala je govor pred delegatima [[FIFA]]-e u Zürichu. Nešto kasnije tog dana objavljeno je da će Rusija biti domaćin [[Svjetsko prvenstvo u nogometu 2018.|SP-a u nogometu 2018.]]<ref>{{cite news|url=http://www.radionz.co.nz/news/sport/63232/russian-pole-vault-champion-impresses-fifa-with-girl-power-appeal|title=Russian pole vault champion impresses FIFA with girl power appeal|date=3. 12. 2010|publisher=Radio Novi Zeland|accessdate=15. 2. 2012}}</ref> Članica je kluba "Šampioni za mir", grupe od 54 slavna sportista koji služe [[mir]]u u svijetu kroz [[sport]]. Grupu je formirala međunarodna organizacija "Peace and Sport" (''Mir i sport''), čije je sjedište u [[Monako|Monaku]].<ref>[http://www.peace-sport.org/ Accueil], ''Peace-sport.org''.</ref> 15. augusta 2013. izazvala je kontroverze podržavši zakon koji zabranjuje "homoseksualnu propagandu" u Rusiji, koji je dobio oštre kritike međunarodne zajednice i podstakao aktiviste da traže bojkot [[ZOI 2014.]] u [[Soči]]ju.<ref>{{cite news|title=Russian pole vault champ Yelena Isinbayeva condemns homosexuality, supports new anti-gay law|url=http://www.nydailynews.com/sports/more-sports/russian-pole-vault-champ-condemns-homosexuality-article-1.1427596|accessdate=15. 8. 2013|newspaper=[[Daily News (New York)|Daily News]]|date=15. 8. 2013|agency=[[Associated Press]]}}</ref> Isinbajeva je ambasadorica ovih Igara i pozdravljat će sportiste kao "gradonačelnica" [[olimpijsko selo|olimpijskog sela]].<ref>{{cite news|last=Gold|first=Michael|title='Mayor' of Sochi Olympic Village criticizes athletes for supporting LGBT rights|url=http://www.baltimoresun.com/features/gay-in-maryland/gay-matters/bs-gm-sochi-athlete-greeter-criticizes-athletes-for-supporting-lgbt-rights-20130815,0,7975077.story|accessdate=16. 8. 2013|newspaper=[[The Baltimore Sun]]|date=15. 8. 2013}}{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Kasnije je izdala izjavu preko IAAF-a pojašnjavajući svoje stavove. Rekla je da je protiv diskriminacije homoseksualnih osoba na temelju njihove seksualnosti (što je protiv [[Olimpijska povelja|Olimpijske povelje]]).<ref>{{cite news|title=Yelena Isinbayeva claims 'I have been misunderstood' after backlash for backing Russia's anti-gay law|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/othersports/athletics/10246950/Yelena-Isinbayeva-claims-I-have-been-misunderstood-after-backlash-for-backing-Russias-anti-gay-law.html|accessdate=16. 8. 2013|newspaper=[[The Daily Telegraph]]|date=16. 8. 2013}}</ref> 7. februara 2014. Isinbajeva je, sada već u [[trudnoća|drugom stanju]], bila jedan od posljednjih nosilaca olimpijske baklje na [[Ceremonija otvaranja ZOI 2014.|ceremoniji otvaranja]] ZOI 2014. 28. juna iste godine [[porođaj|rodila je]] kćer Evu<ref>{{cite web |publisher= [[The Times of India]] |url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/off-the-field/Yelena-Isinbayeva-gives-birth-to-daughter/articleshow/37457686.cms |title= Yelena Isinbayeva gives birth to daughter |date =29. 6. 2014}}</ref>, a nedugo prije toga [[brak|udala se]] za Evinog oca, ruskog [[bacanje koplja|kopljaša]] Nikitu Pjetinova. Svadba je organizirana naknadno, 12. decembra 2014.<ref>{{cite web|publisher=[[Rusija danas]]|url=http://rsport.ru/around/20141213/794635294.html|title=Исинбаева призналась, что они с Петиновым расписались еще до рождения дочери|date=13. 12. 2014}} {{ru}}</ref> == Postignuća == [[Datoteka:Osaka07 D4A Isinbayeva Celebrating.jpg|mini|desno|Isinbajeva slavi pobjedu na SP-u 2007.]] {| class="wikitable" |- bgcolor="cccccc" !Godina !Takmičenje !Mjesto !Plasman !Napomena |- |1998. |[[Svjetske igre mladih]] |[[Moskva]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. | |- |1999. |[[Svjetsko kadetsko prvenstvo u atletici 1999.|Svjetsko kadetsko prvenstvo]] |[[Bydgoszcz]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SKR: 4,10 m |- |2000. |[[Svjetsko juniorsko prvenstvo u atletici 2000.|Svjetsko juniorsko prvenstvo]] |[[Santiago de Chile]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SJR: 4,20 m |- |2001. |[[Evropsko juniorsko prvenstvo u atletici|Evropsko juniorsko prvenstvo]] |[[Grosseto]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi RP: 4,40 m |- |2002. |[[Evropsko prvenstvo u atletici 2002.|Evropsko prvenstvo]] |[[München]] |bgcolor="silver" align="center" | 2. | |- |rowspan=3 valign=top|2003. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2003.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] |[[Birmingham]] |bgcolor=silver align="center" | 2. | |- |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2003.|Svjetsko prvenstvo]] |[[Pariz]] |bgcolor=CC9966 align="center" | 3. | |- |[[Evropsko prvenstvo u atletici U-23 2003.|Evropsko prvenstvo U-23]] |[[Bydgoszcz]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. | |- |rowspan=3 valign=top|2004. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2004.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] |[[Budimpešta]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SR: [[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2004 - skok s motkom (žene)|4,86 m]] |- |[[Atletika na OI 2004.|Olimpijske igre]] |[[Atina]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SR: [[Atletika na OI 2004 – skok s motkom (žene)|4,91 m]] |- |[[Svjetsko atletsko finale 2004.|Svjetsko atletsko finale]] |[[Monte Carlo]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. | |- |rowspan=3 valign=top|2005. |[[Evropsko dvoransko prvenstvo u atletici 2005.|Evropsko dvoransko prvenstvo]] |[[Madrid]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi dvoranski SR: [[Evropsko dvoransko prvenstvo u atletici 2005 - skok s motkom (žene)|4,90 m]] |- |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2005.|Svjetsko prvenstvo]] |[[Helsinki]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SR: [[Svjetsko prvenstvo u atletici 2005 - skok s motkom (žene)|5,01 m]] |- |[[Svjetsko atletsko finale 2005.|Svjetsko atletsko finale]] |[[Monte Carlo]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. | |- |rowspan=4 valign=top|2006. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2006.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] |[[Moskva]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2006 - skok s motkom (žene)|4,80 m]] |- |[[Evropsko prvenstvo u atletici 2006.|Evropsko prvenstvo]] |[[Göteborg]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi RP: [[Evropsko prvenstvo u atletici 2006 - skok s motkom (žene)|4,80 m]] |- |[[Svjetsko atletsko finale 2006.|Svjetsko atletsko finale]] |[[Stuttgart]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. | |- |[[Svjetski atletski kup 2006.|Svjetski kup]] |[[Atina]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi RP: 4,60 m |- |rowspan=3 valign=top|2007. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2007.|Svjetsko prvenstvo]] |[[Osaka]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2007 - skok s motkom (žene)|4,80 m]] |- |[[Zlatna liga 2007.|Zlatna liga]] |6/6 pobjeda |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Osvajačica džekpota |- |[[Svjetsko atletsko finale 2007.|Svjetsko atletsko finale]] |[[Stuttgart]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi RP: 4,87 m |- |rowspan=4 valign=top|2008. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2008.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] |[[Valencia]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2008 - skok s motkom (žene)|4,75 m]] |- |[[Zlatna liga 2008.|''Golden Gala'']] |[[Rim]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SR: 5,03 m |- |''[[Herculis]]'' |[[Monte Carlo]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SR: 5,04 m |- |[[Atletika na OI 2008.|Olimpijske igre]] |[[Peking]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SR: [[Atletika na OI 2008 – skok s motkom (žene)|5,05 m]] |- |rowspan=3 valign=top|2009. |[[Zlatna liga 2009.|''Weltklasse'']] |[[Zürich]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |Novi SR: 5,06 m |- |[[Zlatna liga 2009.|Zlatna liga]] |6/6 pobjeda |bgcolor="gold" align="center" | 1. |osvajačica džekpota |- |[[Svjetsko atletsko finale 2009.|Svjetsko atletsko finale]] |[[Solun]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |4,80 m |- |2010. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2010.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] |[[Doha]] |align="center" | 4. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2010 - skok s motkom (žene)|4,60 m]] |- |2011. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2011.|Svjetsko prvenstvo]] |[[Daegu]] |align="center" | 6. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2011 - skok s motkom (žene)|4,65 m]] |- |rowspan=2 valign=top|2012. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2012.|Svjetsko dvoransko prvenstvo]] |[[Istanbul]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |[[Svjetsko dvoransko prvenstvo u atletici 2012 - skok s motkom (žene)|4,80 m]] |- |[[Atletika na OI 2012.|Olimpijske igre]] |[[London]] |bgcolor=CC9966 align="center" | 3. |[[Atletika na OI 2012 – skok s motkom (žene)|4,70 m]] |- |2013. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2013.|Svjetsko prvenstvo]] |[[Moskva]] |bgcolor="gold" align="center" | 1. |[[Svjetsko prvenstvo u atletici 2013 - skok s motkom (žene)|4,89 m]] |} == Rezultati == {{col-begin}} {{col-break}} ;2004. * Pobjeda - 4,83 m – "[[Zvijezde skoka s motkom]]", Donjeck * '''Pobjeda – 4,86 m – SP u dvorani, Budimpešta''' * Pobjeda – 4,87 m – Gateshead * Pobjeda – 4,89 m – Birmingham * Pobjeda – 4,90 m – London * '''Pobjeda – 4,91 m – Olimpijske igre, Atina''' * Pobjeda – 4,92 m – ''Zlatna liga'' (Bruxelles) * Pobjeda – 4,83 m – Svjetsko atletsko finale, Monte Carlo ;2005. * Pobjeda – 4,87 m – "Zvijezde skoka s motkom", Donjeck * '''Pobjeda – 4,90 m – EP u dvorani, Madrid''' * Pobjeda – 4,93 m – Lausanne * Pobjeda – 4,95 m – Madrid * Pobjeda – 5,00 m – London * Pobjeda – 4,79 m – Stockholm * '''Pobjeda – 5,01 m – SP, Helsinki''' * Pobjeda – 4,93 m – ''Zlatna liga'' (Bruxelles) * Pobjeda – 4,74 m – Svjetsko atletsko finale, Monte Carlo ;2006. * Pobjeda – 4,91 m – "Zvijezde skoka s motkom", Donjeck * Pobjeda – 4,79 m – Birmingham * Pobjeda – 4,72 m – Liévin * '''Pobjeda – 4,80 m – SP u dvorani, Moskva''' * Pobjeda – 4,76 m – Paris Saint-Denis * Pobjeda – 4,90 m – Lausanne * Pobjeda – 4,91 m – London * '''Pobjeda – 4,80 m – EP, Göteborg''' * Pobjeda – 4,81 m – ''Zlatna liga'' (Bruxelles) * Pobjeda – 4,75 m – Svjetsko atletsko finale, Stuttgart ;2007. * Pobjeda – 4,93 m – "Zvijezde skoka s motkom", Donjeck * Pobjeda – 4,91 m – Pariz * Pobjeda – 4,90 m – ''Zlatna liga'' (Rim) * Pobjeda – 4,82 m – London * '''Pobjeda – 4,80 m – SP, Osaka''' * Pobjeda – ''Zlatna liga'' (Bruxelles) * Pobjeda – 4,87 m – Svjetsko atletsko finale, Stuttgart {{col-break}} ;2008. * Pobjeda – 4,95 m – "Zvijezde skoka s motkom", Donjeck * '''Pobjeda – 4,75 m – SP u dvorani, Valencia''' * Pobjeda – 5,03 m – ''Golden Gala'', Rim * Pobjeda – 5,04 m – ''Super Grand Prix'', Monte Carlo * '''Pobjeda – 5,05 m – Olimpijske igre, Peking''' * Pobjeda – 4,88 m – ''Zlatna liga'' (Zürich) ;2009. * '''Pobjeda – 5,00 m – "Zvijezde skoka s motkom", Donjeck''' * Pobjeda – 4,82 m – Birmingham * Pobjeda – 4,83 m – ISTAF Berlin * Pobjeda – 4,65 m – Pariz * 2. mjesto – 4,68 m – London * Bez plasmana – SP, Berlin * '''Pobjeda – 5,06 m – ''Zlatna liga'' (Zürich)''' ;2010. * Pobjeda – 4,85 m – "Ruska zima", Moskva * Pobjeda – 4,85 m – "Zvijezde skoka s motkom", Donjeck * 4. mjesto – 4,60 m – SP u dvorani, Doha ;2011. * Pobjeda – 4,81 m – "Ruska zima", Moskva * Pobjeda – 4,85 m – "Zvijezde skoka s motkom", Donjeck * Pobjeda – 4,60 m – Heusden * Pobjeda – 4,76 m – ''Dijamantna liga'' (Stockholm) * 6. mjesto – 4,65 m – SP, Daegu ;2012. * Pobjeda – 5,01 m – ''XL-Galan'', Stockholm * '''Pobjeda – 4,80 m – SP u dvorani, Istanbul''' * 3. mjesto – 4,70 m – Olimpijske igre, London ;2013. * '''Pobjeda – 4,89 m – SP, Moskva''' {{col-end}} == Razvoj njenih svjetskih rekorda == Isinbajeva je postavila 17 svjetskih rekorda na otvorenom i 13 dvoranskih. Nekoliko njenih dvoranskih svjetskih rekorda također su bili ratificirani kao svjetski rekordi.<ref name=iaaf>"Od 2000. [[IAAF]]-ovo Pravilo 260.18s (bivše 260.6.a) prepravljeno je i sada kaže da svjetski rekordi (u suprotnosti prema svjetskim dvoranskim rekordima) mogu biti postavljeni u objektu 's krovom ili bez njega'. Dosad je ova promjena utjecala na samo jednu disciplinu - ženski skok s motkom, ali ona nije primijenjena retrospektivno. Stoga se svjetski rekordi iz 2000. i 2001, koje su postavile Dragila i Feofanova, mogu smatrati 'apsolutnima' i pojaviti na ovom spisku." [http://www.iaaf.org/mm/document/competitions/competition/05/15/63/20090706014834_httppostedfile_p345-688_11303.pdf] (str. 546) Ovo pravilo također važi i za visine Isinbajeve i Feofanove iz 2004.</ref> {{col-begin}} {{col-break}} {|class="wikitable" |+ Svjetski rekordi ! Visina ! Mjesto ! Datum |- | style="text-align:center;"|4,82 m || [[Gateshead]]|| 14. juli 2003. |- | style="text-align:center;"|4,83 m (d)|| [[Donjeck]]|| 15. februar 2004. |- | style="text-align:center;"|4,86 m (d)|| [[Budimpešta]]|| 6. mart 2004. |-|- | style="text-align:center;"|4,87 m|| [[Gateshead]]|| 27. juni 2004. |- | style="text-align:center;"|4,89 m|| [[Birmingham]]|| 25. juli 2004. |- | style="text-align:center;"|4,90 m|| [[London]]|| 30. juli 2004. |- | style="text-align:center;"|4,91 m|| [[Atina]] || 24. august 2004. |- | style="text-align:center;"|4,92 m|| [[Bruxelles]] || 3. septembar 2004. |- | style="text-align:center;"|4,93 m|| [[Lausanne]] || 5. juli 2005. |- | style="text-align:center;"|4,95 m|| [[Madrid]] || 16. juli 2005. |- | style="text-align:center;"|4,96 m|| [[London]]|| 22. juli 2005. |- | style="text-align:center;"|5,00 m|| [[London]]|| 22. juli 2005. |- | style="text-align:center;"|5,01 m|| [[Helsinki]] || 12. august 2005. |- | style="text-align:center;"|5,03 m|| [[Rim]] || 11. juli 2008. |- | style="text-align:center;"|5,04 m|| [[Monako]] || 29. juli 2008. |- | style="text-align:center;"|5,05 m|| [[Peking]] || 18. august 2008. |- | style="text-align:center;"|'''5,06 m || '''[[Zürich]] || '''28. august 2009. |} {{col-break}} {|class="wikitable" |+ Dvoranski svjetski rekordi !Visina !Mjesto !Datum |- | style="text-align:center;"|4,81 m || [[Donjeck]]|| 15. februar 2004. |- | style="text-align:center;"|4,83 m || [[Donjeck]]|| 15. februar 2004. |- | style="text-align:center;"|4,86 m || [[Budimpešta]]|| 6. mart 2004. |- | style="text-align:center;"|4,87 m || [[Donjeck]]|| 12. februar 2005. |- | style="text-align:center;"|4,88 m || [[Birmingham]]|| 15. februar 2005. |- | style="text-align:center;"|4,89 m || [[Liévin]]|| 18. februar 2005. |- | style="text-align:center;"|4,90 m || [[Donjeck]]|| 26. februar 2005. |- | style="text-align:center;"|4,91 m || [[Madrid]]|| 6. mart 2005. |- | style="text-align:center;"|4,93 m || [[Donjeck]]|| 12. februar 2006. |- | style="text-align:center;"|4,95 m || [[Donjeck]]|| 10. februar 2007. |- | style="text-align:center;"|4,97 m || [[Donjeck]]|| 16. februar 2008. |- | style="text-align:center;"|5,00 m || [[Donjeck]]|| 15. februar 2009. |- | style="text-align:center;"|5,01 m || [[Stockholm]]|| 23. februar 2012. |} {{col-end}} == Spisak rekorda == ('''''Podebljani''' rekordi su trenutno važeći.'') {| class="wikitable" |- !Kategorija rekorda !Rezultat !Lokacija !Datum |- |Svjetski kadetski rekord | style="text-align:center;"|4,10 m |{{flag|POLJ}} [[Bydgoszcz]] |18. juli 1999. |- |Svjetsko juniorsko prvenstvo | style="text-align:center;"|4,20 m |{{flag|ČIL}} [[Santiago de Chile|Santiago]] |8. oktobar 2000. |- |Evropsko juniorsko prvenstvo | style="text-align:center;"|4,40 m |{{flag|ITA}} [[Grosseto]] |21. juli 2001. |- |Svjetski juniorski rekord | style="text-align:center;"|4,46 m |{{flag|NJE}} [[Berlin]] |2. august 2001. |- |Svjetski juniorski rekord | style="text-align:center;"|4,47 m |{{flag|MAĐ}} [[Budimpešta]] |10. februar 2001. |- |''' Evropsko prvenstvo U-23 | style="text-align:center;"|'''4,65 m |{{flag|POLJ}} '''[[Bydgoszcz]] |'''19. juli 2003.''' |- |Olimpijski rekord | style="text-align:center;"|4,91 m |{{flag|GRČ}} [[Atina (grad)|Atina]] |24. august 2004. |- |'''Olimpijski rekord | style="text-align:center;"|'''5,05 m |{{flag|KIN}} '''[[Peking]] |'''18. august 2008. |- |'''Svjetsko dvoransko prvenstvo''' | style="text-align:center;"|'''4,86 m''' |{{flag|MAĐ}} '''[[Budimpešta]]''' |'''6. mart 2004. |- |'''Svjetsko prvenstvo''' | style="text-align:center;"|'''5,01 m''' |{{flag|FIN}} '''[[Helsinki]]''' |'''12. august 2005. |- |'''Evropsko dvoransko prvenstvo''' | style="text-align:center;"|'''4,90 m''' |{{flag|ŠPA}} '''[[Madrid]]''' |'''6. mart 2005. |- |'''Evropsko prvenstvo''' | style="text-align:center;"|'''4,80 m''' |{{flag|ŠVE}} '''[[Göteborg]]''' |'''12. august 2006. |- |Svjetski rekord (dvorana) | style="text-align:center;"|5,01 m |{{flag|ŠVE}} [[Stockholm]] |23. februar 2012. |- |'''Svjetski rekord (na otvorenom) | style="text-align:center;"|'''5,06 m''' |{{flag|ŠVI}} '''[[Zürich]]''' |'''28. august 2009.''' |- |'''''Zlatna liga''''' | style="text-align:center;"|'''5,06 m''' |{{flag|ŠVI}} '''[[Zürich]]''' |'''28. august 2009. |} == Reference == {{refspisak|3}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Yelena Isinbayeva}} * [http://www.yelena-isinbaeva.com Službena stranica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200827190355/http://www.yelena-isinbaeva.com/ |date=2020-08-27 }} * [http://www.iaaf.org/athletes/russia/elena-isinbaeva-134797 Profil] na IAAF-u {{Svjetski atletičari godine}} {{Evropski atletičari godine}} {{Nagrada Laureus za sportašicu godine}} {{Lifetime|1982||Isinbajeva, Jelena}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Ruski atletičari]] [[Kategorija:Biografije, Rusija]] 21ov9im54tuwkbvypqpovcw5g3avyif 0 4563929 42683264 42407937 2026-09-04T21:31:41Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683264 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Sarkad | ime_genitiv = | izvorno_ime = | slika_panorama =Sarkad_centrum2.JPG | veličina_slike =280px | opis_slike= | slika_zastava= | slika_zastava_veličina= | slika_pečat = | slika_pečat_veličina = | slika_grb = | slika_grb_veličina = | slika_amblem_prazno = | slika_amblem_prazno_veličina = | slika_amblem_prazno_opis = | slika_lokacijska_karta_država =Mađarska | širina-stupnjevi =46 | širina-minute =18 | širina-oznaka= N | dužina-stupnjevi =20 | dužina-minute =49 | dužina-oznaka= E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Mađarska}} | lokacija1_ime =[[Županije u Mađarskoj|Županija]] | lokacija1_info =[[Békés (županija)|Békés]] | lokacija2_ime = | lokacija2_info = | lokacija3_ime = | lokacija3_info = | dijelovi = | vrsta_dijelova = | titula_vođe=[[gradonačelnik]] | ime_vođe =Zsolt Mitykó | površina_bilješke = | površina_ukupna = | površina_kopna = | površina_vode = | postotak_vode = | površina_uža =125.57 [[km²]]<ref name=mam/> | površina_šira = | površina_prazno1_ime = | površina_prazno1 = | površina_prazno2_ime = | površina_prazno2 = | visina = | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina =[[2015]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo = | stanovništvo_gustoća= | stanovništvo_uže =9,911<ref name=mam/> | stanovništvo_uže_gustoća =78.9 stan./[[km²]]<ref name=mam/> | stanovništvo_šire = | stanovništvo_šire_gustoća = | vremenska_zona=[[UTC+1]] | utc_pomak =+2 | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST= | poštanski_broj =5720 | pozivni_broj=066 | gradovi_prijatelji = | web_stranica =[http://www.sarkad.hu/ www.sarkad.hu] | bilješke = }} '''Sarkad''' čita se ''Šarkad'' ([[njemački]]: ''Scharkad'') je [[grad]] na [[jugoistok]]u [[Mađarska|Mađarske]] od 9,911 stanovnika.<ref name=mam>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/php/hungary-bekes.php | title =Hungary: Békés | accessdate = 05. 06. 2016. | language=engleski | publisher=City population}}</ref> Sarkad [[državna uprava|administrativno]] podpada pod [[Békés (županija)|Županiju Békés]] == Geografija == Sarkad leži nedaleko od [[granica|granice]] sa [[rumunjska|Rumunjskom]], na desnoj obali [[Rijeka (vodotok)|rijeke]] [[Crișul Negru]], udaljen 14 [[km]] [[sjever]]no od [[Gyula|Gyule]]. ==Historija== Za Sarkad se zna da je od [[1108]]. do [[1332]]. bio [[feud]] [[samostan]]a. Za [[Austrijsko-turski rat|Austrijsko-turskih ratova]] nekoliko je puta padao u ruke [[Osmanlije|Osmanlijama]], ali je relativno brzo oslobađan. Razvoj mjesta otpočeo je kad mu [[car]] [[Ferdinand II Štajerski|Ferdinand II]] dodjelio privilegije. == Pobratimski gradovi == * {{flag|Rumunjska}}, [[Opština Snagov, Ilfov|Snagov]] * {{flag|Rumunjska}}, [[Opština Salonta, Bihor|Salonta]] * {{flag|Njemačka}}, [[Niestetal]] == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|Sarkad}} * [http://www.sarkad.hu/ ''Službene stranice Sarkada'']{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{hu icon}} [[Kategorija:Naselja u Županiji Bekeš]] [[Kategorija:Gradovi u Mađarskoj]] {{geog-stub}} p9cg5svurh2y4w4nb3o17h0848jwltb 0 4577793 42683261 42667835 2026-09-04T20:29:10Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683261 wikitext text/x-wiki [[Datoteka:Sankovic.png|thumb|174x174px|]] '''Sankovići''' (u pisanim izvorima Bogopanci, Draživojevići, Miltenovići i Sankovići) su vlastela čija istorija može se pratiti od 1306. do 1404. godine. Početkom 14. stoljeća Bogopanci djeluju na području [[Nevesinje|Nevesinja]], najvjerojatnije kao nasljedni župani Purčića. Obiteljsko groblje i vjerojatno najstarije sjedište Sankovića nalazilo se u selu [[Nekropola Biskup|Biskup]]u, na teritoriju [[Župa Kom|Komske župe]]. Nedaleko od Biskupa, u selu Zaborani, na krajnjem sjevernom dijelu Nevesinjskog polja, nalazio se dvor Sankovića. <ref>{{Cite web |title=Nekropola Biskup |url=http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2415 |access-date=2017-01-30 |archive-date=2017-01-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103003237/http://old.kons.gov.ba/main.php?id_struct=6&lang=1&action=view&id=2415 }}</ref> Prvi poznati član ove obitelji je '''Dražen''' ili Dražin Bogopenac iz Nevesinja, koji je zajedno sa braćom i rođacima i dvadesetak svojih ljudi, oko 20. svibnja 1306. godine učestvovao u pljački dubrovačkog trgovca Držića. U pisanim izvorima spominju se još i Branislav Bogopenac (1352. godine) i Vidomir (1335. godine). Draženov sin '''Milten''', prvi put se spominje 1332. godine u funkciji člana bosanskog državnog vijeća i svjedoka na povelji bana [[Stjepan II Kotromanić|Stjepana II]]. Osim u Nevesinju i Zagorju, imao je posjede na području Konavalja i južnog [[Zahumlje|Huma]].<ref name="ćorović">{{Cite web |url= https://www.rastko.rs/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/3_12_l.html |title= Svetozar Ćorović: Istorija srpskog naroda - Bosna kao stožer nove srpskohrvatske države |work= INTERNET IZDANJE IZVRŠNI PRODUCENT I POKROVITELJ Tehnologije, izdavaštvo i agencija Janus Beograd, novembar 2001 |accessdate= 9. 2. 2023}}</ref> Miltena je naslijedio njegov sin '''Sanko'''. Kao visoki državni funkcioner sa titulom kaznaca (najviše dvorsko zvanje), učestvuje u radu velikaškog zbora, te kao vješt političar uvećava moć i posjede u Dabar, Popovo, Humsko primorje i dio Konavalja. 1336. godine, zajedno sa ocem Miltenom, odmeće se od bana Stjepana i pristaje uz srpskog kralja Dušana. Od 1366. do 1367. godine pridružuje se ustanku bosanske vlastele protiv bana Tvrtka. Dubrovački kroničar Resti piše da je kaznac Sanko poginuo u boju protiv župana [[Nikola Altomanović|Nikole Altomanovića]] 1370. godine, dok drugi tvrde da je umro 1372. Godine. Drugi Miltenov sin '''Gradoje''' od 1371. do 1373. godine je zauzeo župansko prijestolje u Nevesinju i Trusini. Zadnji put se spominje 1391. godine. Miltenova kćerka Radača bila je udata za trebinjskog župana Nenca Čihorića. Pred kraj života se zamonašila i uzela ime Polihranija. Njen grob sa stećkom i natpisom nalazi se u Veličanima kod [[Trebinje|Trebinja]]. Poslije Sankove smrti župansko prijestolje je pripalo njegovom sinu '''Bjeljaku''', koji je proširio feudalnu vlast u cijelom Humskom primorju, Konavljima i Vitaljini. Prvi put se spominje 1358. godine kada se ženio, a zadnji put 1391. godine kada mu je kao teškom bolesniku dolazio liječnik iz Dubrovnika. Bio je član Velikaškog vijeća i bliži savjetnik kralja Tvrtka. Drugi Sankov sin bio je knez, a zatim vojvoda '''Radič'''. Zajedno sa Bjeljakom 1391. godine pokušava Dubrovčanima prodati Konavlje i Vitaljinu te biva zarobljen, sve do 1398. godine.<ref name="širenje">{{Cite web |url=https://hrcak.srce.hr/file/250172 |title=Paula Kaulić: ŠIRENJE DUBROVAČKE REPUBLIKE NA PROSTOR KONAVALA |work=Sveučilište u Zadru, Zadar 1961. |accessdate=9. 2. 2023 |archive-date=2023-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231117224753/https://hrcak.srce.hr/file/250172 |url-status=dead }}</ref> U tom periodu njegova prva supruga Goisava je često boravila u Dubrovniku, gdje je od Vlade primala financijsku pomoć. Iz pisanih izvora može se zaključiti da je Goisava umrla između 19. maja 1398. godine i 3. studenog 1399. godine. Nakon oslobađanja Radič postaje vrlo aktivan na političkom planu, u borbama oko prijestolja koje su potresale bosansku državu.<ref name="Primorje">{{Cite web |url=https://www.academia.edu/44904440/Uspje%C5%A1ni_i_neuspje%C5%A1ni_poku%C5%A1aji_%C5%A1irenja_Dubrovnika_na_bosanske_teritorije_Successful_and_unsuccessful_expansion_attempts_of_the_Republic_of_Ragusa_onto_the_Bosnian_territory |title= Adis Zulić: Uspješni i neuspješni pokušaji širenja Dubrovnika na bosanske teritorije |work= Univerzitet u Sarajevu – Institut za historiju, Sarajevo 2019. |accessdate= 9. 11. 2023}}</ref> 1404. godine je na strani kralja Ostoje koji je upravo bio zbačen sa prijestolja. Radičev protivnik [[Sandalj Hranić Kosača]] je ponovno zarobio Radiča i zaposjeo čitavu njegovu oblast.<ref name="maslo">{{Cite web |url= https://www.ff.unsa.ba/files/zavDipl/17_18/his/Amer-Maslo.pdf |title= Amer Maslo: Slavni i velmožni gospodin knez Pavle Radinović - Završni magistarski rad |work= UNIVERZITET U SARAJEVU -FILOZOFSKI FAKULTET -ODSJEK ZA HISTORIJU Sarajevo, 2018. |accessdate= 9. 11. 2023 |archive-date= 2023-10-27 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231027095527/https://www.ff.unsa.ba/files/zavDipl/17_18/his/Amer-Maslo.pdf |url-status= dead }}</ref> Radič umire ubrzo poslije zarobljavanja, 1404. godine. Sa njegovom smrću prestaju sve vijesti o ovome vrlo utjecajnom i razgranatom vlasteoskom rodu.<ref name="radič">{{Cite web |url=https://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=54444 |title= Sanković |work= Hrvatska enciklopedija, Zagreb, 2021. |accessdate= 9. 11. 2023}}</ref> == Literatura == * [[Sima Ćirković]], Beograd 1964 -Istorija srednjovjekovne bosanske države == Reference == {{reference}} [[Kategorija:Sankovići]] ktsojnm3anukkx2n4psco0qk5tly4jb 0 4597720 42683120 42399404 2026-09-04T12:57:57Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683120 wikitext text/x-wiki {{Otok |ime=Rivanj |karta = Croatia_-_Rivanj.PNG |lokacija=[[Jadransko more]] |arhipelag=[[zadarski arhipelag|Zadarski]] | širina-stupnjevi = 44 | širina-minute = 9 | širina-sekunde = 10 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi =15 | dužina-minute = 2 | dužina-sekunde = 16 | dužina-oznaka =E | iso-regija = |država = {{flag|Hrvatska}} |gl. naselje = Rivanj |površina =3,62<ref name=dupla/> |stanovništvo =30<ref name=brit/> |slika = }} '''Rivanj''' ([[talijanski jezik|talijanski]]: ''Rivani'', ''Rivagno'' i ''Rivagn'') je [[otok]] u [[Jadransko more|Jadranskom moru]] u [[Hrvatska|Hrvatskoj]], koji [[državna uprava|administrativno]] podpada pod [[Zadarska županija|Zadarsku županiju]]. == Geografija == Rivanj je otok [[zadarski arhipelag|Zadarskog arhipelaga]], na kom je [[2011]]. živjelo samo 30 [[stanovništvo|stanovnika]].<ref name=brit/> Leži između [[Sestrunj]]a na [[zapad]]u i [[Ugljan]]a na [[jugoistok]]u, od kog ga razdvaja [[kanal]] širok 0,4 [[km]]. Otok je dug 3,4 i širok do 1,4 [[km]] u smjeru [[sjeverozapad]]-[[jugoistok]]<ref name=brit/> Rivanj ima površinu od 3,62 [[km²]]<ref name=dupla>{{cite web |url = http://hrcak.srce.hr/file/14783/ |title = ''Coastline length and aeras of island...'' |publisher = Geoadria |language = engleski |accessdate = 26. 05. 2017 |archive-date = 2012-03-18 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120318171434/http://hrcak.srce.hr/file/14783/ |url-status = dead }}</ref>, a dužina njegove [[obala|obale]] iznosi 10,346 [[km]].<ref name=dupla/> Najviše [[brdo]] Lukočina ima 112 [[metar]]a.<ref name=brit/> Građen je od [[krečnjak|krečnjačkog]] [[vapnenac|vapnenca]] i obrastao [[makija|makijom]].<ref name=brit/> Jedino [[selo|naselje]] Rivanj leži na [[zapad]]noj [[obala|obali]], a stariji dio na [[brdo|brdu]] u unutrašnjosti.<ref name=brit/> Malobrojni stanovnici bave se [[ratarstvo]]m, [[ribarstvo]]m i [[turizam|turizmom]].<ref name=brit/> == Historija == Otok je bio naseljen još od [[prahistorija|prahistorije]], o čemu svjedoče ostatci [[Gradina (tip naselja)|gradine]] na [[brdo|brdu]] Vela glava.<ref name=brit/> Naselje je prvi put dokumentirano sredinom [[14. vijek]]a, a zatim i u [[15. vijek]]u kao ''Rivan'' (u zadarskom katastru), ili kao ''Ripanium'' u drugim dokumentima.<ref name=brit/> Za [[srednji vijek|srednjeg vijeka]] bio je pod vlašću [[zadar]]ske [[Srednjovjekovna komuna|komune]], a od [[1409]]. je u sastavu [[Mletačka Republika|Mletačke Republike]], koja ga je prodala [[zadar]]skoj [[porodica|porodici]] Lantana. Krajem [[19. vijek|19]]. i početkom [[20. vijek]]a brojni stanovnici emigrirali su u [[SAD|Sjedinjene Ameičke Države]], a ostatak nakon rata odselio se u [[Zadar]].<ref name=brit>{{cite web |url=http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=53012 |title= ''Rivanj'' |publisher =Hrvatska enciklopedija |language = hrvatski |accessdate =26. 05. 2017}}</ref> == Transport == Otok je povezan [[dan|dnevnim]] [[brod]]skim linijama sa [[Zadar|Zadrom]].<ref name=brit/> . == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * [http://www.auto-karta-hrvatske.com/rivanj/ ''Rivanj na karti Jadrana''] {{hr icon}} {{Naseljeni otoci u Hrvatskoj}} [[Kategorija:Srednjodalmatinski otoci]] [[Kategorija:Otoci u Hrvatskoj]] 51cnyqmu6augqznu18h7kjjxrlqcw6y 0 4597754 42683269 42399595 2026-09-05T00:50:19Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683269 wikitext text/x-wiki {{Otok |ime=Sestrunj |karta =Croatia - Sestrunj.PNG |lokacija=[[Jadransko more]] |arhipelag=[[zadarski arhipelag|Zadarski]] | širina-stupnjevi = 44 | širina-minute = 9 | širina-sekunde = 1.01 | širina-oznaka = N | dužina-stupnjevi =14 | dužina-minute = 59 | dužina-sekunde = 57.71 | dužina-oznaka =E | iso-regija = |država = {{flag|Hrvatska}} |gl. naselje = Sestrunj |površina =15,12<ref name=dupla/> |stanovništvo =45<ref name=brit/> |slika = Sestrunj.JPG }} '''Sestrunj''' ([[talijanski jezik|talijanski]]: ''Sestrugno'' ili ''Sestrugn'') je [[otok]] u [[Jadransko more|Jadranskom moru]] u [[Hrvatska|Hrvatskoj]], koji [[državna uprava|administrativno]] podpada pod [[Zadarska županija|Zadarsku županiju]]. == Geografija == Sestrunj je otok [[zadarski arhipelag|Zadarskog arhipelaga]], na kom je [[2011]]. živjelo samo 45 [[stanovništvo|stanovnika]].<ref name=brit/> Leži između [[Molat]]a na [[sjeverozapad]]u, [[Dugi otok|Dugog otoka]] na [[jugozapad]]u i [[jug]]u, [[Iž]]a na [[jugoistok]]u, [[Ugljan]]a na [[istok]]u i [[Rivanj|Rivnja]] na [[sjeveroistok]]u.<ref name=brit/> Dug je 11 i širok do 2 [[km]] u smjeru [[sjeverozapad]]-[[jugoistok]]<ref name=brit/> Sestrunj ima površinu od 15,12 [[km²]]<ref name=dupla>{{cite web |url = http://hrcak.srce.hr/file/14783/ |title = ''Coastline length and aeras of island...'' |publisher = Geoadria |language = engleski |accessdate = 27. 05. 2017 |archive-date = 2012-03-18 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120318171434/http://hrcak.srce.hr/file/14783/ |url-status = dead }}</ref>, a dužina njegove [[obala|obale]] iznosi 29,345 [[km]].<ref name=dupla/> Najviše [[brdo]] Obručar ima 185 [[metar]]a.<ref name=brit/> [[jugoistok|Jugoistočna]] [[obala]] je razvedenija od [[sjeverozapad]]ne, duž nje leže [[zaljev|uvale]] Kablin, Hrvatin (Hrvatinj), Dumboćica, Marovica i Sušica.<ref name=brit/> Građen je od [[gornja kreda|gornjokrednog]] [[vapnenac|vapnenca]] i [[dolomit]]a, a preko 80% njegove površine danas je obrastlo [[makija|makijom]].<ref name=brit/> Uokolo leže otočići; Sestrica Vela (0,2 [[km²]]), Sestrica Sridnja (0,1 [[km²]]), Sestrica Mala (0,03 [[km²]]), Veli Paranak (0,03 [[km²]]) i Mali Paranak (0,03 [[km²]]). Jedino [[selo|naselje]] nalazi se u unutrašnjosti, njegovi stanovnici bave se [[maslina]]rstvom, [[vinogradarstvo]]m, [[ovčarstvo]]m, [[ribarstvo]]m i [[turizam|turizmom]].<ref name=brit/> == Historija == Otok je bio naseljen još od [[prahistorija|prahistorije]], o čemu svjedoče ostatci [[iliri|ilirske]] [[Gradina (tip naselja)|gradine]] i [[nekropola|nekropole]] na [[brdo|brdašcu]] Gračinici iznad [[selo|sela]].<ref name=brit/> Za [[Antika|antike]] je korišten kao [[kamenolom]]. Prvi put je dokumentiran u [[10. vijek]]u, kao ''Estiun'' u [[kronika|kronici]] [[Konstantin Porfirogenit|Konstantina Porfirogeneta]].<ref name=brit/> Tokom [[srednji vijek|srednjeg vijeka]] bio je pod vlašću [[Zadar]]ske [[Srednjovjekovna komuna|komune]], a od [[1409]]. je u sastavu [[Mletačka Republika|Mletačke Republike]], koja ga je [[1640]]. prodala [[zadar]]skoj [[porodica|porodici]] Soppe. U to vrijeme na otoku se proizvodila [[cigla]] i [[crijep]]ovi.<ref name=brit>{{cite web |url=http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=55560 |title= ''Sestrunj'' |publisher =Hrvatska enciklopedija |language = hrvatski |accessdate =27. 05. 2017}}</ref> == Transport == Sestrunj je povezan [[dan|dnevnim]] [[brod]]skim linijama sa [[Zadar|Zadrom]].<ref name=brit/> . == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{commonscat|Sestrunj}} * [http://free-zd.htnet.hr/sestrunj/ ''Otok Sestrunj''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812070011/http://free-zd.htnet.hr/sestrunj/ |date=2020-08-12 }} {{hr icon}} * [http://www.auto-karta-hrvatske.com/otok-sestrunj/ ''Sestrunj na karti Jadrana''] {{hr icon}} {{Naseljeni otoci u Hrvatskoj}} [[Kategorija:Srednjodalmatinski otoci]] [[Kategorija:Otoci u Hrvatskoj]] oyf98k470zfgudqd98n19y6ys0x6csx 0 4624726 42683185 42563180 2026-09-04T14:48:37Z Ekvatarina 270952 Laureus 42683185 wikitext text/x-wiki {{Kutijica Teniser/ka | ime = Naomi Osaka | slika = Naomi Osaka (15307217997).jpg | opis_slike = Naomi Osaka | širina_slike = 250p | prof. karijera = 2013 — | nadimak = | državljanstvo = {{flag|Japan}} | mesto_stanovanja = [[Fort Loderdejl]] | datum_rođenja = {{bda|1997|10|16|df=y}} | mesto_rođenja = [[Osaka]] | država_rođenja = Japan | datum_smrti = | mesto_smrti = | država_smrti = | visina = 1,80 m | težina = 69 kg | trener = Saša Bajin | stil igre = desnom rukom | zarađeni novac = 7.032.734 | vta profil = | vebsajt = | pobpor = 199–126 (61.2%) | osvojenih turnira = 4 | finala = 1 | najbolji plasman = 7. (10. septembar 2018) | trenutni plasman = 7. (10. septembar 2018) | rezultataustralianopen = 4K ({{AOŽ|2018}}) | rezultatrolandgaros = 3K ({{RGŽ|2016}}, {{RGŽ|2018}}) | rezultatvimbldon = 3K ({{VBDŽ|2017}}, {{VBDŽ|2018}}) | rezultatsadopen = '''P''' ({{USOŽ|2018}}) | rezultatvtaprvenstvo = | olimpijskeigre = | pobpor2 = 2 - 14 | osvojenihdublturnira = 0 | finaladubl = 0 | najboljidublplasman = 324 (23. oktobar 2000) | rezultatigrendslemdubl = da | rezultataustralianopendubl = | rezultatrolandgarosdubl = | rezultatvimbldondubl = | rezultatsadopendubl = | rezultatvtaprvenstvoparovi = | olimpijskeigreparovi = | pobpor3 = | osvojenihmiksturnira = | rezultatigrendslemmiks = ne | rezultataustralianopenmiks = | rezultatrolandgarosmiks = | rezultatvimbldonmiks = | rezultatsadopenmiks = }} '''Naomi Osaka''' ({{jez-jap|大坂 なおみ Ōsaka Naomi}}, [[Osaka]], [[16. oktobar]] [[1997]]) [[japan]]ska je [[tenis]]erka. == Karijera == Profesionalno je počela da igra tenis u [[septembar|septembru]] [[2013]]. U karijeri je osvojila dva VTA turnira u pojedinačnoj konkurenciji. Od 2018. Osaku trenira Saša Bajin koji je [[Srbi|srpskog]] porekla.<ref>{{cite web | title = Od sparing partnera do prvog trenera – Saša Bajin, čovek za velike uspehe | url = https://meridian-sport.com/od-sparing-partnera-do-prvog-trenera-sasa-bajin-covek-za-velike-uspehe/ | date = 6. 9. 2018 | language = }}{{Dead link|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Iste godine ostvarila je najveći uspeh plasmanom u finale [[Otvoreno prvenstvo SAD u tenisu|Otvorenog prvenstva SAD]] u kom je pobedila [[Serena Vilijams|Serenu Vilijams]]. Prva je Japanka u istoriji tenisa koja je osvojila i igrala u finalu nekog [[grend slem]]a.<ref>{{cite web| title = Osaka zakazala meč sa Serenom i poručila joj: "Volim te!" | url = https://www.b92.net/sport/usopen2018/vesti.php?yyyy=2018&nav_id=1440700 | website = B92 | language =}}</ref> Majka joj je Japanka, a otac poreklom iz [[Haiti]]ja, ima stariju sestru po imenu Mari.<ref name="nytimes">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/08/23/magazine/naomi-osakas-breakthrough-game.html|title=Naomi Osaka’s Breakthrough Game|last=Larmer|first=Brook|date=23. 8. 2018|work=The New York Times|access-date=27. 8. 2018|language=en}}</ref><ref name=Serena>{{cite news|last1=McCarvel|first1=Nick|title=Serena Williams: Rising Japanese tennis star Naomi Osaka is 'very dangerous'|url=https://www.usatoday.com/story/sports/tennis/aus/2016/01/18/japanese-rising-star-naomi-osaka-serena-williams-australian-open/78956596/|accessdate=19. 3. 2018|work=USA Today|date=18. 1. 2016}}</ref><ref name="Sports Illustrated">[https://www.si.com/tennis/2014/07/31/watch-naomi-osaka-bank-west-classic-forehand-highlight Watch: 16-year-old standout Naomi Osaka hits a massive forehand]（Sports Illustrated 31. 8. 2014）</ref> == Finala grend slem turnira (1) == === Pojedinačno (1) === {| class=wikitable |- |width="50"|'''Ishod''' |width="50"|'''Godina''' |width="200"|'''Turnir''' |width="200"|'''Protivnica u finalu''' |width="200"|'''Rezultat''' |- style="background:#CCCCFF;" | bgcolor="98FB98"|Pobeda||[[Otvoreno prvenstvo SAD u tenisu|2018]] ||[[Otvoreno prvenstvo SAD u tenisu|US Open]] || {{zas|USA}} [[Serena Vilijams]] || 6−2, 6−4 |} == Povezano == * [[Pobednice Grend slem turnira — žene pojedinačno|Pobednice Grend slem turnira]] == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Naomi Osaka}} * {{en}} [http://www.wtatennis.com/players/player/319998/title/naomi-osaka-0 Profil WTA] * [http://www.naomiosaka.com/ Zvanični vebsajt]{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{en icon}} * [http://www.jta-tennis.or.jp/player/tabid/198/pdid/181/Default.aspx Naomi Osaka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190131093247/http://www.jta-tennis.or.jp/player/tabid/198/pdid/181/Default.aspx |date=2019-01-31 }} * [http://www.yonex.com/players/featured-players/naomi-osaka/ Naomi Osaka (JPN)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180923120718/http://www.yonex.com/players/featured-players/naomi-osaka |date=2018-09-23 }} {{Pobednice Otvorenog prvenstva SAD — žene pojedinačno}} {{Pobjednice Australian Opena}} {{Nagrada Laureus za sportašicu godine}} {{Authority control}} {{Lifetime|1997||Osaka, Naomi}} [[Kategorija:Japanske teniserke]] 9al3pa91v0zugyze1qoelc85dx17meq 0 4625176 42683287 42295071 2026-09-05T02:38:08Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683287 wikitext text/x-wiki {{Infokutija pisac | ime = Simon Drakul | slika = | širina_slike = 200px | opis_slike = | puno_ime = | datum_rođenja = {{birthdate|1930|9|24|df=y}} | mesto_rođenja = [[Lazaropolje]], [[Kraljevina Jugoslavija]] | datum_smrti = {{dda|1999|1|11|1930|9|24|df=y}} | mjesto_smrti = [[Skoplje]], [[Republika Makedonija|Makedonija]] | zanimanje = [[Spisak makedonskih pisaca|pisac]], [[istoričar]], [[prevodilac]] | žanr = [[drama]], [[filmski scenario]] | nagrade = [[Zlatna arena za scenarij]] }} '''Simon Drakul''' ([[Lazaropolje]], [[24. septembar]] [[1930]]) je makedonski [[Spisak makedonskih pisaca|pisac]], [[istoričar]], [[prevodilac]], [[scenarista]], [[dramaturg]]. == Biografija == Rođen je [[24. septembar]] [[1930]]. godine u [[Lazaropolje|Lazaropolju]]. Umro je [[Skoplje|Skoplju]] [[11. januar]]a [[1999]]. godine. Srednju školu završio je u [[Ohrid]]u i [[Skoplje|Skoplju]]. Diplomirao je na filološkom Fakultetu u [[Skoplje|Skoplju]]. [[Doktor]] filozofskih nauka. Radio je u novinama "Mladi borac" i "Nova Makedonija", bio je urednik izdavačke kuće "Kočo Racin", kao i direktor [[Makedonski narodni teatar|Makedonskog narodnog teatra]]. Bio je naučni savetnik u [[Institut za nacionalnu istoriju|Institutu za nacionalnu istoriju Makedonije]]. Bio je predsednik [[Društo Makedonskih pisaca|DPM]]. Član [[Društo Makedonskih pisaca|DPM]] od [[1953]]. godine.<ref>{{Cite web |url=http://www.macedonium.org/Macedonium.aspx?jazik=2&kid=4&pid=12&ppid=154&tid=473 |title=Simon Drakul - biografija |access-date=2018-09-18 |archive-date=2016-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314114818/http://macedonium.org/macedonium.aspx?jazik=2&kid=4&pid=12&ppid=154&tid=473 |url-status=dead }}</ref> == Bibliografija == * Planine i rastojanja ([[1953]]) * Šraf kao iz kabla ([[1956]]) * I zvezde same padaju ([[1957]]) * Bela doliba ([[1962]]) * Pobuna ([[1980]]) * Rakrsnica ([[1985]]) == Filmografija == * [[Do pobede i dalje]] ([[1966]]) == Vanjske veze == == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == *{{IMDb ime}} {{Makedonska književnost}} {{Zlatna arena za scenario}} {{normativna kontrola}} {{Lifetime|1930|1999|Drakul, Simon}} [[Kategorija:Makedonski pisci]] [[Kategorija:Jugoslavenski scenaristi]] [[Kategorija:Makedonski scenaristi]] b7om6ot144ou18ik8h4m6myeq0nxgbu 0 4628850 42683258 42603947 2026-09-04T19:34:16Z ~2026-48222-93 389391 /* Uspesi */ 42683258 wikitext text/x-wiki {{Infobox rukometni klub | ime kluba = Rukometni klub Partizan | slika = | puno ime = | nadimak = | godina osnivanja = [[1948.]] | dvorana = Sportski centar Voždovac<br/>{{small|Crnotravska 4, Beograd 11000}} | kapacitet dvorane = 2.300 | predsjednik = [[Miljan Žugić]] | trener = [[Đorđe Ćirković]] | liga = [[Superliga Srbije]]<br />[[SEHA liga]]<br />[[EHF Kup Evrope]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | leftarm1 = 000000 | body1 = 000000 | rightarm1 = 000000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | website = rkpartizan.rs }} '''Rukometni klub Partizan''' je [[rukomet]]ni klub iz [[Beograd]]a. Klub je deo [[JSD Partizan|Sportskog društva Partizan]]. == Historija == Rukometni klub Partizan je osnovan [[1948]]. godine, a osnivači su bili: Boža Švarc, Marian Flander, Artur Takač i Zvonko Benediković. Prvi trener M. Flander, oformio je ekipu od đaka prve i druge muške gimnazije: Jančić Bogdan, Jančić Branko, Mijalković Radomir, Petrović Cuki, Zečević Draško, Stankić Svetislav, Tadić Dušan, Vatovec Milan, Džeparovski Blagoje, Milinković Đorđe, Janošević Vasilije, Špet Aleksandar, Slavković Ljubomir, Anušić Dušan, Miladinović Vlada, Dimitrijević Dušan, Kordić Ljubomir, Nazečić Salko i Miljan Miljanić (proslavljeni fudbalski trener). Prvu utakmicu u velikom rukometu: RK Partizan je odigrao sa Radničkim iz [[Kragujevac|Kragujevca]]. Konačan rezultat bio je 22:2 za RK Partizan. Prvi kapiten RK Partizan bio je Bogdan Jančić. 7. januara [[1957]]. godine, na Božić, RK Partizan počinje svoj život u malom rukometu. Već 29. novenbra [[1958]]. godine, osvaja se prvi veliki trofej Kup Jugoslavije (u tom trenutku klub je bio drugoligaš). RK Partizan je u finalu bio bolji od Mladosti iz [[Zagreb]]a. Rezultat je bio 10:8. Daleko najbolji igrač finala je bio Dragan Miki Stevanović. Sastav osvajača prvog trofeja: Šulentić, Rabata, Jovanović, Stevanović, Hasan Džekaj, Jančić, Vuković, Klisić, Eror, Martinčević, Radulović, trener: B. Mutić. Vreme 60-ih je vreme prve i druge lige. U sezoni 1965/66. rukometaši Partizana dolaze do drugog Kupa Jugoslavije (opet kao drugoligaši). Ovog puta u finalu je savladana [[RK Bosna Sarajevo]], rezultat prve utakmice je 14:9, revanš je odigran 25. maja (dan Mladosti) u [[Kumrovec|Titovom Kumrovcu]], a rezultat je bio nerešen 11:11. Ubrzo nakon osvajanja nacionalnog kupa Dragan Miki Stevanović, postaje sekretar kluba a za Partizan tada nastupa i legendarni fudbalski golman Milutin Šoškić. U ovom periodu osnovan je i ženski rukometni klub. 70-te počinju vrlo uspešno, RK Partizan u sezoni 1970/71. osvaja treći Kup Jugoslavije. Finale je odigrano u [[Sombor]]u, RK Partizan je savladao RK Crvenku sa 18:14 (i ovog puta klub je bio drugoligaš). Naredne sezone klub se vraća u Prvu ligu Jugoslavije. Godine [[1991]]. Rukometni klub Partizan se vraća u Prvu ligu. 90-te su obeležene ratovima neopravdanim i ničim izazvanim sankcijama. Maja [[1993]]. godine Rukometni klub Partizan osvaja šampionsku titulu, prvi put postaje prvak Jugoslavije. Dugo će se pamtiti tri meča finala plej-ofa utakmice sa Crvenom zvezdom. Pomenućemo imena, osvajača prve titule: Đorđić, Zurnić, Maglajlija, Stupar, Rosić, Jovanović, Popović, Peruničić, Roganović, Prtina i Stanković sa trenerom Jovicom Elezovićem. Najveći uspeh u evropskim takmičenjima je učešće u polufinalu EHF Kupa pobednika kupova ([[1998]]/[[1999]] i [[2001]]/[[2002]]) i polufinalu EHF Čelendž kupa ([[2010]]/[[2011]]) kao i učešće u Ligi šampiona ([[1999]]/[[2000]], [[2003]]/[[2004]], [[2011]]/[[2012]] i [[2012]]/[[2013]]). Pamte se legendarne utakmice u međunarodnim takmičenjima: Partizan - Nidervicbah, Partizan - Siudad Real i Partizan - Zagreb. Godine [[2007]]. RK Partizan je osvojio prvi Kup Srbije u rukometu. Završnica je organizovana u [[Kragujevac|Kragujevcu]], a u finalu RK Partizan je pobedio Jugović sa 31:26. Sastav: Marjanac, Ćirković, Markićević, Radulović, Stanković A., Stojković, Vujadinović, Radovanović, Mitrović, Radosavljević M., Stanković B., Milićević, Beočanin, Mirković, trener: Nikola Jevremović. == Uspesi == {| class="wikitable" width="60%" style="margin-bottom: 10px;" ! colspan="2" style="background:#000000; color:#E6E6E6; text-shadow:0 0 2px #FFFFFF;" width="20%" |Takmičenje ! style="background:#000000; color:#E6E6E6; text-shadow:0 0 2px #FFFFFF;" width="5%" |Broj ! style="background:#000000; color:#E6E6E6; text-shadow:0 0 2px #FFFFFF;" width="35%" |Godina |- ! colspan="6" style="background:#BEBEBE;" |'''Nacionalno prvenstvo - 11''' [[Datoteka:Full_Star_Yellow.svg|15x15piksel|Zvezdica za 10 osvojenih titula]] |- bgcolor="#FFFFFF" | rowspan="2" |'''Prvenstvo SR Jugoslavije''' |'''Prvak''' | align="center" |''' 6''' |1992/93, 1993/94, 1994/95, 1998/99, 2001/02, 2002/03. |- bgcolor="#FFFFFF" |Drugi | align="center" |4 |1991/92, 1995/96, 2003/04, 2005/06. |- bgcolor="#FFFFFF" | rowspan="2" |'''Prvenstvo Srbije''' |'''Prvak''' | align="center" |''' 5''' |2008/09, 2010/11, 2011/12, 2024/25, 2025/26. |- bgcolor="#FFFFFF" |Drugi | align="center" |5 |2006/07, 2012/13, 2020/21, 2021/22, 2022/23. |- ! colspan="6" style="background:#BEBEBE;" |'''Nacionalni kup - 13 (rekord)''' [[Datoteka:Full_Star_Blue.svg|15x15piksel|Zvezdica za 10 osvojenih kupova]] |- bgcolor="#FFFFFF" | rowspan="2" |'''Kup SFR Jugoslavije''' |'''Pobednik''' | align="center" |''' 3''' |1959, 1965/66, 1970/71. |- bgcolor="#FFFFFF" |Finalista | align="center" |0 |/ |- bgcolor="#FFFFFF" | rowspan="2" |'''Kup SRJ / SCG''' |'''Pobednik ''' | align="center" |''' 4''' |1992/93, 1993/94, 1997/98, 2000/01. |- bgcolor="#FFFFFF" |Finalista | align="center" |4 |1998/99, 2002/03, 2003/04, 2005/06. |- bgcolor="#FFFFFF" | rowspan="2" |'''Kup Srbije''' |'''Pobednik''' | align="center" |''' 6 ''' |2006/07, 2007/08, 2011/12, 2012/13, 2023/24, 2025/26. |- bgcolor="#FFFFFF" |Finalista | align="center" |2 |2008/09, 2024/25. |- ! colspan="6" style="background:#BEBEBE;" |'''Nacionalni superkup - 5''' |- bgcolor="#FFFFFF" | rowspan="2" |'''Superkup Srbije''' |'''Pobednik''' | align="center" |''' 5''' |2009, 2011, 2012, 2025, 2026. |- bgcolor="#FFFFFF" |Finalista | align="center" |2 |2013, 2024. |- ! colspan="6" style="background:#BEBEBE;" |'''Kontinentalna takmičenja''' |- bgcolor="#FFFFFF" | rowspan="3" |'''EHF Kup pobednika kupova''' |Pobednik | align="center" |0 |/ |- bgcolor="#FFFFFF" |Finalista | align="center" |0 |/ |- bgcolor="#FFFFFF" |Polufinale | align="center" |2 |1998/99, 2001/02. |- | rowspan="3" |'''EHF Čelendž kup''' |Pobednik | align="center" |0 |/ |- bgcolor="#FFFFFF" |Finalista | align="center" |0 |/ |- bgcolor="#FFFFFF" |Polufinale | align="center" |1 |2010/11. |- ! colspan="6" style="background:#BEBEBE;" |'''Ostala takmičenja - 5''' |- bgcolor="#FFFFFF" | rowspan="2" |'''TV turnir šampiona''' |'''Pobednik''' | align="center" |''' 2''' |1993, 1994. |- bgcolor="#FFFFFF" |Finalista | align="center" |1 |1995. |- bgcolor="#FFFFFF" | rowspan="2" |'''Trofej Doboja''' |'''Pobednik''' | align="center" |''' 2''' |1998, 2004. |- bgcolor="#FFFFFF" |Finalista | align="center" |1 |1999. |- bgcolor="#FFFFFF" | rowspan="2" |'''Svesrpski kup''' |'''Pobednik''' | align="center" |''' 1''' |2026. |- bgcolor="#FFFFFF" |Finalista | align="center" |0 |/ |} : '''Dupla kruna (3)''' : :: 1992/93, 1993/94, 2011/12. == Trenutni sastav == {{collapse top|title= Sastav RK Partizana iz sezone 2015/16..}} Ekipa 2015/16., na zvaničnom sajtu RK Partizan <ref>{{Cite web |title=Ekipa 2015/16., na zvaničnom sajtu RK Partizan |url=http://www.rkpartizan.rs/sezona-20152016/ekipa-201516/ |access-date=2018-11-20 |archive-date=2015-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222111801/http://www.rkpartizan.rs/sezona-20152016/ekipa-201516/ |dead-url=yes }}</ref>: {| bgcolor="#f7f8ff" border="1" cellpadding="3" cellspacing="0" style="font-size: 95%; border: 1px solid gray; border-collapse: collapse; margin-bottom: 10px;" |'''Broj''' |'''Ime i prezime''' |'''Pozicija''' |- bgcolor="#EFEFEF" |12 |Aleksandar Tomić |[[golman]] |- |4 |Đorđe Šotra |[[Ljevica|levo krilo]] |- |5 |Nemanja Živković |[[Desnica|desno krilo]] |- |8 |Stevan Sretenović |levi bek |- |9 |Vuk Milenković |pivot |- |11 |Janko Pešić |[[Desnica|desno krilo]] |- |13 |Matija Pižurica |srednji bek |- |14 |Andrija Đuričić |srednji bek |- |15 |Mijat Peruničić |levi bek |- |16 |Mihailo Ilić |[[golman]] |- |17 |Mihajlo Radojković |desni bek |- |19 |Darko Stevanović |levi bek |- |22 |Nikola Ivanović |desni bek |- |24 |Lazar Kukić |srednji bek |- |25 |Živan Pešić |pivot |- |27 |Aleksa Maksić |[[Ljevica|levo krilo]]/srednji bek |- |32 |Luka Radović |[[golman]] |- |33 |Ivan Popović |pivot |- |34 |Igor Mršulja (kapiten) |levi/srednji bek |- |57 |Mihailo Stošljević |levi bek |- |70 |Milan Ćućuz |[[golman]] |} Trener : Nenad Maksić Pomoćni treneri : Josip Drasler i Željko Radojević {{collapse bottom}} == Bivši igrači == <!-- Molimo vas, nemojte više dodavati imena u ovu listu! --> * [[Mladen Bojinović]] * [[Ratko Đurković]] * [[Nemanja Ilić]] * [[Vanja Ilić]] * [[Nedeljko Jovanović]] * [[Milan Kalina]] * [[Petar Kapisoda]] * [[Aleksandar Knežević (rukometaš)|Aleksandar Knežević]] * [[Branko Kokir]] * [[Blažo Lisičić]] * [[Mijajlo Marsenić]] * [[Vladan Matić]] * [[Predrag Peruničić]] * [[Nenad Puljezević]] * [[Bogdan Radivojević]] * [[Ivan Stanković]] * [[Veselin Vujović]] <!-- Molimo vas, nemojte više dodavati imena u ovu listu! --> == Bivši treneri == * [[Marijan Flander]] * [[Radosav Mutić]] * [[Srđan Praljak]] * [[Vilim Tičić]] * [[Zoran Pantazis]] * [[Dragan Stevanović]] * [[Petar Lazarević]] * [[Kosta Veselinović]] * [[Vitomir Arsenijević]] * [[Vlatko Martinčević]] * [[Petar Eror]] * [[Vladimir Cindrić]] * [[Đorđe Vučinić]] * [[Vasilije Đokić]] * [[Mihajlo Obradović]] * [[Kasim Kamenica]] * [[Jovica Elezović]] * [[Predrag Hadžistević]] * [[Mile Isaković]] * [[Radomir Šarac]] * [[Nikola Adžić]] * [[Ljubomir Obradović]] * [[Dušan Medić]] * [[Jezdimir Stanković]] * [[Zlatan Arnautović]] * [[Veselin Vujović]] * [[Branko Štrbac]] * [[Branislav Pokrajac]] * [[Mile Malešević]] * [[Rade Unčanin]] * [[Vuk Roganović]] * [[Zoran Kurteš]] * [[Marko Isaković]] * [[Časlav Dinčić]] * [[Nikola Jevremović]] * [[Zoran Ivić]] * [[Saša Bošković]] * [[Aleksandar Brković]] * [[Nenad Maksić]] * [[Željko Radojević]] * [[Dario Krželj]] == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == * <span class="url">[http://www.rkpartizan.rs/ Zvanični veb-sajt]</span><div class="cx-overlay"><div class="cx-spinner"><div class="bounce1"></div><div class="bounce2"></div><div class="bounce3"></div></div></div> * [http://rss.org.rs/files/Drzavni_prvaci.pdf Državni Prvaci] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120303080522/http://rss.org.rs/files/Drzavni_prvaci.pdf |date=2012-03-03 }} * [https://web.archive.org/web/20121205230914/http://www.srls.rs/srls/tim.php?idt=3 Profil - Superliga Srbije] * [http://www.ehfcl.com/men/2012-13/clubs/1864/RK+Partizan Profil - Liga šampiona] * [http://www.eurohandball.com/ec/cl/men/2012-13/clubs/001864/RK+Partizan Profil na sajtu EHF] * [http://www.srbijasport.net/tim/21216 Statistika RK Partizan] {{SEHA liga}} [[Kategorija:Srpski rukometni klubovi]] 5ryi6k0bi4b76w1un3x0jluc7oecuxi 0 4650789 42683289 42404699 2026-09-05T04:03:08Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683289 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Skikda | ime_genitiv =Skikde | izvorno_ime =سكيكدة | slika_panorama =Skikda3.jpg | opis_slike =Promenada uz [[more]] | slika_lokacijska_karta_država =Alžir | slika_lokacijska_karta_opis=Pozicija Skikde u Alžiru | nadimak = | širina-stupnjevi =36 | širina-minute =52 | širina-oznaka=N | dužina-stupnjevi =6 | dužina-minute =55 | dužina-oznaka=E | lokacija_ime =[[Popis država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Alžir}} | lokacija1_ime =[[Alžir#Pokrajine|Pokrajina]] | lokacija1_info = [[Skikda (pokrajina)|Skikda]] | lokacija2_ime = | lokacija2_info = | utemeljenje_ime = | utemeljenje_datum = | dijelovi = | vrsta_dijelova = | d1-d50 | vrsta_vlasti = | vlast_bilješke = | titula_vođe= | ime_vođe = | površina_bilješke = | površina_ukupna = | visina =24<ref name=city/> | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina =[[2008]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo =182,903<ref name=city/> | stanovništvo_gustoća= | stanovništvo_uže = | stanovništvo_uže_gustoća = | stanovništvo_šire = | stanovništvo_šire_gustoća = | stanovništvo_prazno1_ime = | stanovništvo_prazno1 = | stanovništvo_gustoća_prazno1 = | stanovništvo_prazno2_ime = | stanovništvo_prazno2 = | stanovništvo_gustoća_prazno2 = | vremenska_zona =[[UTC+1]] | utc_pomak = | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST = | poštanski_broj =21000<ref name=city/> | pozivni_broj = | gradovi_prijatelji = | web_stranica = }} '''Skikda''' ([[Arapski jezik|arapski]]: سكيكدة), za [[Francuski Alžir|Francuske kolonijalne vlasti]] znan kao '''Philippeville''' je [[luka|lučki]] [[grad]] od 182,903 [[Stanovništvo|stanovnika]]<ref name=city>{{cite web | url =http://www.citypopulation.de/en/algeria/cities/ | title =''Algeria, People's Democratic Republic of Algeria'' | accessdate =11.2. 2020. | language=engleski | publisher=City population}}</ref> na [[sjeveroistok]]u [[Alžir]]a u [[Skikda (pokrajina)|Pokrajini Skikda]]. Grad je danas najpoznatiji kao veliki [[industrija|industrijski]] centar i vrlo prometna [[luka]].<ref name=brit/> == Geografija == Skikda leži u [[zaljev]]u [[Sredozemno more|Sredozemnog mora]] na [[ušće|ušću]] [[vadi]] Zeramne, udaljena osamdesetak [[km]] [[sjever]]no od regionalnog centra [[Constantine (grad)|Constantina]]. == Historija== Skikda je novi grad nastao za [[Francuski Alžir|Francuske kolonijalne uprave]] u [[proljeće]] [[1838]]. kad je podignuta [[fortifikacija|utvrda]].<ref name=brit/> Već slijedeće godine napravljeni su [[projekt]]i za novi grad koji je [[1840]]. nazvan - ''Philippeville''. Od [[1841]]. je sjedište civilnog [[Komesar#Povijest|komesarijata]] pa je već [[1848]]. [[kralj]]evskim [[dekret]]om dobio - [[Gradska prava|status grada]].<ref name=fra>{{cite web |url=http://anom.archivesnationales.culture.gouv.fr/geo.php?lieu=Philippeville+(Alg%C3%A9rie) |title= ''Philippeville (Algérie)'' |publisher=Archives nationales d'outre-mer |language =francuski |accessdate =12.2. 2020.}}</ref> [[datoteka:Philippeville_-_Théâtre_-_Mieusement_01.jpg|left|thumb|260px|Ostatci [[Antički Rim|rimskog]] [[teatar|teatra]]]] Grad je podignut na mjestu [[Antika|antičke]] - '''Rusicade''', [[luka|luke]] [[Cirta|Cirte]] iz [[4. vijek]]a, grada koji je imao najveći dosad pronađeni [[Antički Rim|rimski]] [[teatar]] u Alžiru. Od kog nije puno ostalo jer se koristio kao [[kamenolom]], a [[skulptura|skulpture]] i ostala kamena plastika spremljena je u lokalni [[muzej]].<ref name=brit/> Izgradnja [[Gasovod|plinovoda]] od polja Hassi RʾMel do Skikde potaknuo je razvoj [[industrija|industrije]] [[Ukapljivanje plinova|ukapljenog plina]], [[rafiniranje|rafiniranja]] [[nafta|nafte]] i [[Naftna industrija|petrokemijske industrije]]. [[Luka]] je izrasla u glavni terminal za [[nafta|naftu]] koja se [[naftovod]]om [[transport]]ira iz polja kod [[Hasi Mesaud]]a. Iz luke se također [[izvoz]]e i [[poljoprivreda|poljoprivredni]] proizvodi, [[ruda|rude]] ([[olovo, [[željezna ruda]], [[mramor]]) i [[cement]]) iz unutrašnjosti.<ref name=brit/> Roba koja se [[uvoz]]i se preko [[Constantine (grad)|Constantina]] kasnije distribuira po čitavom istočnom Alžiru. Luka ima i značajni putnički promet, a [[Luka|lučica]] Stora je sjedište [[ribarstvo|ribarske]] [[flota|flote]] poznate po ulovu [[Srdele|srdela]] koje se [[konzerva|konzerviraju]] u lokalnoj [[tvornica|tvornici]].<ref name=brit/> Sve do [[1962]]. kad je Alžir postao [[nezavisnost|nezavisan]] većina stanovnika u Skikdi bila je [[Italijani|talijanskog]] i [[Maltežani|malteškog]] porijekla, tad je došlo do njihovog masovnog [[egzodus]]a, istovremeno se u grad doselilo na hiljade [[musliman]]skih izbjeglica.<ref name=brit>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Skikda |title= ''Skikda, Algeria'' |publisher= Encyclopaedia Britannica |language =engleski |accessdate =12.2. 2020.}}</ref> Skikda je od [[2001]]. i [[univerzitet]]ski grad koji je nukleus imao u tehničkoj školi osnovanoj [[1955]].<ref name=uni>{{cite web |url=http://www.univ-skikda.dz/index.php/fr/presentation-2 |title=''Présentation de l'université 20 août 1955 -SKIKDA'' |publisher=Skikda |language=francuski |accessdate=12.2. 2020. |archive-date=2020-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200213141910/http://www.univ-skikda.dz/index.php/fr/presentation-2 |url-status=dead }}</ref> == Pobratimski gradovi== * {{flagicon|Izrael}} [[Jeruzalem|Istočni Jeruzalem]], [[Izrael]] == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze== {{Commonscat|Skikda}} * [http://www.univ-skikda.dz/index.php/fr/accueil/la-ville-de-skikda ''La ville de Skikda''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200224090838/http://www.univ-skikda.dz/index.php/fr/accueil/la-ville-de-skikda |date=2020-02-24 }} {{fr icon}} [[Kategorija:Gradovi u Alžiru]] m4g1cw57vbjoto4r55ggfifioqu5tcy 0 4666129 42683265 42555643 2026-09-04T23:01:35Z ~2026-48163-92 389436 /* Poznati bivši igrači i treneri */ 42683265 wikitext text/x-wiki {{Fudbalski klub (SR) | ime = NK Iskra Bugojno | slika = | puno ime = Nogometni klub Iskra Bugojno | nadimak = | osnovan = 1946. | stadion = [[Stadion Jakić]] (1980) | kapacitet = 12.000 | direktor = | menadžer = | liga = Druga liga FBIH Zapad | sezona = | pozicija = | pattern_la1= | pattern_b1= | pattern_ra1= | leftarm1=0000FF | body1=0000FF | rightarm1=0000FF | shorts1= FFFFFF | socks1=0000FF | pattern_la2= | pattern_b2= | pattern_ra2= | leftarm2=FFFFFF | body2=FFFFFF | rightarm2=FFFFFF | shorts2=0000FF | socks2=FFFFFF }} '''NK Iskra Bugojno''' je nogometno društvo iz [[Bugojno|Bugojna]] u [[Bosna i Hercegovina|Bosni i Hercegovini]] koje se takmiči u Drugoj ligi FBIH Zapad. ==Historija== Klub je osnovan 1946. godine i zvao se ''Jedinstvo'', a godinu dana kasnije je promjenio ime u ''Iskra''. U 1959-oj Iskra je se sjedinila sa Radničkim da bi se jedno vrijeme zvali ''Bugojno''.<br/> Klub je uglavnom igrao u nižim ligama, što ga čini jednim od iznenađenja u povijesti jugoslavenskog nogometa. Iskra je dostigla i svoje uspjehe u Drugoj ligi Savezne Jugoslavije. Za njezin veliki uspon zaslužan je jedan gospodarstvenik Bugojanac, političar i športski djelatnik Stjepan Domaćinović poznat kao Kokan. Vrhunac njegovog dugogodišnjeg predsjedništva kluba je bila gradnja stadiona NK Iskre u roku samih 75 dana, a za time je Domaćinović čvrsto stajao. Kaže se da je Domaćinović bio pravi mjesni šerif i da je zbog toga bilo vrlo teško suditi Iskri. 1984. godine Iskra je osvojila Drugu jugoslavensku ligu Zapad, nakon čega je igrala jednu sezonu u Prvoj ligi. Završila je na 17. mjestu sa 27 osvojenih bodova. Te godine osvojila je Mitropa kup. Slijedi popis utakmica koja je NK Iskra odigrala za Mitropu kup<ref>{{cite web|url=http://www.rsssf.com/tablesm/mit85.html|title=Mitropa Cup 1984–1985|date=|accessdate = 26. 04. 2021}}</ref>: {| class="wikitable" |+ !Datum ! !Domaći !Gosti ! !Rezultat |- |17. oktobra 1984. |{{flagicon|Mađarska}} |[[Békéscsaba 1912 Előre|Spartakus Békéscsaba]] |Iskra Bugojno |{{flagicon|SFRJ}} |1–1 |- |7. novembra 1984. |{{flagicon|SFRJ}} |Iskra Bugojno |[[Atalanta B.C.|Atalanta]] |{{flagicon|ITA}} |2–0 |- |28. novembra 1984. |{{flagicon|SFRJ}} |Iskra Bugojno |[[FC Baník Ostrava|Baník Ostrava]] |{{flagicon|ČEŠ}} |1–0 |- |19. marta 1985. |{{flagicon|SFRJ}} |Iskra Bugojno |[[Békéscsaba 1912 Előre|Spartakus Békéscsaba]] |{{flagicon|Mađarska}} |4–0 |- |3 aprila 1985. |{{flagicon|ITA}} |[[Atalanta B.C.|Atalanta]] |Iskra Bugojno |{{flagicon|SFRJ}} |1–0 |- |27. aprila 1985. |{{flagicon|ČEŠ}} |[[FC Baník Ostrava|Baník Ostrava]] |Iskra Bugojno |{{flagicon|SFRJ}} |1–1 |} Jedan od najvećih uspjeha NK Iskre Bugojno je bilo osvajanje Srednjoeuropskog kupa, te igranje u polufinalu [[Kup maršala Tita|Kupa maršala Tita]], kada je poražen od [[GNK Dinamo|Dinama]] u [[Zagreb]]u na jedanaestercima. Iskra je se natjecala u prvoj sezoni Premijer Lige Bosne i Hercegovine. Poslije sedam godina igranja u Prvoj ligi FBiH Iskra je ispala u sezoni 2013/2014 po drugi put u Drugu ligu FBiH Zapad. Nakon sezone 2018/2019 NK Iskra je pala u tešku krizu i klubu se prijetilo nestajanje, što je izazvalo val nezadovoljstva među navijačima i sugrađanima<ref>{{cite web|url=https://sportsport.ba/fudbal/vandali-ne-zele-da-se-iskra-ugasi-imate-deset-dana-roka-da-odgovorite-na-nasa-pitanja/328830|title=Vandali ne žele da se Iskra ugasi|date=|accessdate = 26. 04. 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sportsport.ba/fudbal/bugojno-na-nogama-navijaci-najavili-proteste-da-li-ce-se-ugasiti-nk-iskra/331328|title=Bugojno na nogama: Navijači najavili proteste, da li će se ugasiti NK Iskra?|date=|accessdate = 26. 04. 2021}}</ref>. ==Uspjesi== ===Domaći=== ====Liga==== *'''[[Druga savezna liga Jugoslavije|Druga liga Jugoslavije]]:''' **'''Pobjednik (1):''' 1983–1984 {{small|''(zapad)''}} *'''[[Prva nogometna liga Federacije Bosne i Hercegovine]]''': **'''Pobjednik (1):''' 1997–1998 {{small|''(jug)''}} *'''[[Druga nogometna liga Federacije Bosne i Hercegovine]]''': **'''Pobjednik (2):''' 2006–2007 {{small|''(zapad)''}}, 2016–17 {{small|''(zapad)''}} ===Međunarodni=== *'''[[Mitropa kup]]:''' **'''Pobjednik (1):''' 1984–1985 == Poznati bivši igrači i treneri == * [[Vlatko Marković]] * [[Dražen Ladić]] * [[Fahrija Dautbegović]] * [[Stjepan Tomas]] * [[Tomislav Piplica]] * [[Ranko Stojić (nogometaš)|Ranko Stojić]] * [[Miralem Zjajo]] * [[Stojanče Idić]] * [[Zijad Salkić]] * [[Dragan Mirković]] * [[Sead Tanković]] * [[Zoran Šumar]] * [[Sabahudin Vugdalić]] * [[Haris Alispahić]] * [[Nedeljko Kovinjalo]] * [[Dragomir Andan]] * [[Luka Lazić]] * [[Goran Pavlić]] * [[Vatroslav Petrinović]] * [[Edin Ramčić]] * [[Jako Novokmet]] * [[Emir Hadžiđulbić]] * [[Sead Seferović]] * [[Ermin Zec]] * [[Edin Smajić]] * [[Mehmed Alispahić]] == Reference == {{refspisak|2}} {{Normativna kontrola}} [[Kategorija:Fudbalski klubovi u Bosni i Hercegovini|Iskra Bugojno]] [[Kategorija:Bugojno]] frcfon21qm9e6e86oytqyx5dv9y0vl6 0 4667889 42683320 42677677 2026-09-05T10:26:00Z Edgar Allan Poe 29250 42683320 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Çağlar Söyüncü | slika = Çağlar Söyüncü 4 Fenerbahçe 20260805 (1) (cropped).JPG | punoime = | nadimak = | datumrođenja = [[23. svibnja]] [[1996.]] | rodnigrad = {{flagicon|TUR}} [[İzmir]] | rodnadržava = [[Turska]] | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = {{flagicon|TUR}} [[Turska|tursko]] | visina = 1.85 m | pozicija = branič | trenutniklub = {{flagicon|TUR}} [[Çorum FK|Çorum]] | brojnadresu = | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2014 – 2016 | klubovi1 = {{flagicon|TUR}} [[Altınordu F.K.|Altınordu]] | nastupi(golovi)1 = 34 (2) | godine2 = 2016 – 2018 | klubovi2 = {{flagicon|NJE}} [[SC Freiburg]] | nastupi(golovi)2 = 50 (1) | godine3 = 2018 – 2023 | klubovi3 = {{flagicon|ENG}} [[Leicester City F.C.|Leicester City]] | nastupi(golovi)3 = 98 (4) | godine4 = 2023 – | klubovi4 = {{flagicon|ŠPA}} [[Atlético Madrid]] | nastupi(golovi)4 = 4 (0) | godine5 = 2024 | klubovi5 = → {{flagicon|TUR}} [[Fenerbahçe SK (fudbal)|Fenerbahçe]] | nastupi(golovi)5 = 0 (0) | godine6 = 2024 – 2026 | klubovi6 = {{flagicon|TUR}} [[Fenerbahçe SK (fudbal)|Fenerbahçe]] | nastupi(golovi)6 = 36 (1) | godine7 = 2026 – | klubovi7 = {{flagicon|TUR}} [[Çorum FK|Çorum]] | nastupi(golovi)7 = 0 (0) | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | nastupi(golovi)10 = | godine11 = | klubovi11 = | nastupi(golovi)11 = | godine12 = | klubovi12 = | nastupi(golovi)12 = | godine13 = | klubovi13 = | nastupi(golovi)13 = | godine14 = | klubovi14 = | nastupi(golovi)14 = | godine15 = | klubovi15 = | nastupi(golovi)15 = | godine16 = | klubovi16 = | nastupi(golovi)16 = | godine17 = | klubovi17 = | nastupi(golovi)17 = | godine18 = | klubovi18 = | nastupi(golovi)18 = | godine19 = | klubovi19 = | nastupi(golovi)19 = | godine20 = | klubovi20 = | nastupi(golovi)20 = | godine21 = | klubovi21 = | nastupi(golovi)21 = | godine22 = | klubovi22 = | nastupi(golovi)22 = | godine23 = | klubovi23 = | nastupi(golovi)23 = | godine24 = | klubovi24 = | nastupi(golovi)24 = | godine25 = | klubovi25 = | nastupi(golovi)25 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2016 – | nacionalneekipe1 = {{NogRep|TUR}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 61 (2) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 5.9.2026 | zadnjiuređajrep = }} '''Çağlar Söyüncü''' ({{IPA-tr|tʃɑːˈɫɑr̥ sœjynˈdʒy}}; [[İzmir]], [[23. svibnja]] [[1996.]]), [[turska|turski]] nogometaš i reprezentativac koji igra kao branič. Od [[2018.]] do [[2023.]] godine igrao za engleski [[Leicester City F.C.|Leicester City]], s kojim je [[2021.]] godine osvojio [[FA Cup]]. Seniorsku karijeru započeo je [[2014.]] godine u turskom drugoligašu [[Altınordu F.K.]], odakle je [[2016.]] godine prešao u [[SC Freiburg]]. Nakon dvije sezone, postao je član [[Leicester City F.C.|Leicester Cityja]]. Godine [[2023.]] prelazi u [[Atlético Madrid]]; u siječnju [[2024.]] odlazi na posudbu u [[Fenerbahçe SK (fudbal)|Fenerbahçe S.K.]], kojimu je kasnije otkupio i ugovor. Od [[2026.]] igra za [[Çorum FK|Çorum]]. Za reprezentaciju [[Turska|Turske]] debitirao je [[2016.]] godine. == Vanjske veze == {{Commons category}} *[http://www.tff.org/Default.aspx?pageID=30&kisiID=953200 Profile] at [[Turkish Football Federation|TFF]] {{tr}} *{{NFT player}} {{Sastav Turska 2020 EP}} {{Sastav Turska 2026 SP}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1996||Söyüncü, Çağlar}} [[Kategorija:Turski fudbaleri]] [[Kategorija:Fudbaleri Leicester Cityja]] [[Kategorija:Fudbaleri Atlético Madrida]] [[Kategorija:Fudbaleri Fenerbahçea]] [[Kategorija:Biografije, Izmir]] erio6keop9rt1mt410bih825oytj39f 0 4668199 42683148 42679616 2026-09-04T14:02:43Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683148 wikitext text/x-wiki {{Infokutija nogometaš | imenogometaša = Rodri | slika = Rodri France v Spain 7.24.26-095.jpg | punoime = Rodrigo Hernández Cascante | nadimak = | datumrođenja = [[22. lipnja]] [[1996.]] | rodnigrad = {{flagicon|ŠPA}} [[Madrid]] | rodnadržava = [[Španjolska]] | datumsmrti = | gradsmrti = | državasmrti = | nacionalnost = | državljanstvo = {{flagicon|ŠPA}} [[Španjolska|španjolsko]] | visina = 1.91 m | pozicija = defenzivni vezni | trenutniklub = {{flagicon|ŠPA}} [[FC Barcelona|Barcelona]] | brojnadresu = 16 | datumimjestodebija = | omladinskegodine = | omladinskipogoni = | godine1 = 2015 – 2018 | klubovi1 = {{flagicon|ŠPA}} [[Villarreal CF|Villarreal]] | nastupi(golovi)1 = 63 (1) | godine2 = 2018 – 2019 | klubovi2 = {{flagicon|ŠPA}} [[Atlético Madrid]] | nastupi(golovi)2 = 34 (3) | godine3 = 2019 – 2026 | klubovi3 = {{flagicon|ENG}} [[Manchester City F.C.|Manchester City]] | nastupi(golovi)3 = 196 (23) | godine4 = 2026 – | klubovi4 = {{flagicon|ŠPA}} [[FC Barcelona|Barcelona]] | nastupi(golovi)4 = 0 (0) | godine5 = | klubovi5 = | nastupi(golovi)5 = | godine6 = | klubovi6 = | nastupi(golovi)6 = | godine7 = | klubovi7 = | nastupi(golovi)7 = | godine8 = | klubovi8 = | nastupi(golovi)8 = | godine9 = | klubovi9 = | nastupi(golovi)9 = | godine10 = | klubovi10 = | reprezentacija = | nacionalnegodine1 = 2018 – | nacionalneekipe1 = {{NogRep|ŠPA|ime=Španjolska}} | nacionalninastupi(golovi)1 = 70 (4) | nacionalnegodine2 = | nacionalneekipe2 = | nacionalninastupi(golovi)2 = | nacionalnegodine3 = | nacionalneekipe3 = | nacionalninastupi(golovi)3 = | nacionalnegodine4 = | nacionalneekipe4 = | nacionalninastupi(golovi)4 = | trenergodine = | trenerklubovi = | zadnjiuređaj = 19.8.2026 | zadnjiuređajrep = }} '''Rodrigo Hernández Cascante''', poznatiji kao '''Rodri''' ili '''Rodrigo''' ([[Madrid]], [[22. lipnja]] [[1996.]]), [[Španjolska|španjolski]] nogometaš i reprezentativac koji igra kao defenzivni vezni. Od [[2026.]] godine član je [[FC Barcelona|Barcelone]] Za [[Španjolska nogometna reprezentacija|reprezentaciju Španjolske]] nastupa od [[2018.]] godine, a prvo veliko natjecanje bio mu je odgođeni [[UEFA Euro 2020.]] Dobitnik je [[Zlatna lopta France Footballa|Zlatne lopte]] za [[2024.]] godinu. == Priznanja == ===Individualna === *Igrač sezone [[UEFA Liga prvaka|UEFA Lige prvaka]]: [[UEFA Liga prvaka 2022./23.|2022./23.]] *Gol mjeseca [[FA Premier liga|Premier lige]]: studeni 2021. *Najbolji igrač završnog turnira [[UEFA Liga nacija|UEFA Lige nacija]]: [[UEFA Liga nacija 2022./23.|2023.]] *[[Zlatna lopta France Footballa|Zlatne lopte]]: [[2024.]] === Klupska === '''Atlético Madrid''' *[[UEFA Superkup]]: [[UEFA Superkup 2018.|2018.]] '''Manchester City''' *[[FA Premier liga|Premier liga]]: 2020./21., 2021./22., 2022./23. *[[FA kup]]: 2022./23. *[[Engleski liga kup]]: 2019./20., 2020./21. *[[FA Community Shield]]: 2019. *[[UEFA Liga prvaka]]: [[UEFA Liga prvaka 2022./23.|2022./23.]] *[[UEFA Superkup]]: [[UEFA Superkup 2023.|2023.]] === Reprezentativna === '''Španija do 19 godina''' *[[Europsko prvenstvo u fudbalu do 19 godina]]: 2015. '''Španija''' *[[UEFA Liga nacija]]: [[UEFA Liga nacija 2022./23.|2023.]] == Vanjske veze == {{commons category|Rodrigo Hernández Cascante}} *[https://www.mancity.com/players/rodrigo Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200226210940/https://www.mancity.com/players/rodrigo |date=2020-02-26 }} at the Manchester City F.C. website {{Sastav Španija 2020 EP}} {{Sastav Španija 2022 SP}} {{Sastav Španija 2024 EP}} {{Sastav Španija 2026 SP}} {{Dobitnici Zlatne lopte France Footballa}} {{Igrač godine World Soccera}} {{Španski sportista godine}} {{Authority control}} {{Životni vijek|1996||Rodri}} [[Kategorija:Španski fudbaleri]] [[Kategorija:Fudbaleri Villarreala]] [[Kategorija:Fudbaleri Atlético Madrida]] [[Kategorija:Fudbaleri Manchester Cityja]] [[Kategorija:Fudbaleri Barcelone]] [[Kategorija:Evropski prvaci u fudbalu (igrači)]] [[Kategorija:Svjetski prvaci u fudbalu (igrači)]] [[Kategorija:Dobitnici Zlatne lopte]] [[Kategorija:Biografije, Madrid]] m0fpfkhquhjv41og42dm20rugeqrdk7 2 4676787 42683122 42681865 2026-09-04T13:23:50Z Zavičajac 76707 42683122 wikitext text/x-wiki https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard https://www.krnjeusa.net/tragovi-starih-naselja/5-arheolosko-nalaziste-u-vrtocu/ https://www.hbsume.ba/show_page/131/drvar-povijesni-podaci https://katera.news/lat/zaboravljeni-partizanski-spomen-kompleks-korcanica-na-grmecu https://www.dinarskogorje.com/klekova269a.html http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/uploads/odluke_srp/Novi%20Travnik_nekropola%20Bistro%20SR.pdf http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/nacionalnispomenici?sort=idgrad&rows=50&page=18 https://scispace.com/pdf/omladinske-radne-akcije-kontinuiteti-i-odmaci-iz-iskustva-56i3z2pi8a.pdf https://balkans.aljazeera.net/blogs/2020/3/29/moje-sjecanje-sa-omladinskih-radnih-akcija Komori * 2026. – [[Istorijska mjesta u Komorima]] https://en.sputniknews.africa/20260726/1087826844.html Medine su prve lokacije s arhipelaga Komora koje se upisuju na UNESCO-ov popis, koji broji više od 1.200 nekretnina diljem svijeta koje se smatraju "izvanrednom univerzalnom vrijednošću" vrijednom zaštite. Oni "za nas nisu samo povijesna mjesta: oni su živi gradovi, gdje ljudi još uvijek mole, trguju i slave velike životne trenutke baš kao što su to činili naši preci", rekao je ministar. "Ovo nasljeđe je krhko i, na nekim mjestima, u stvarnoj opasnosti," rekao je. "Oglas mijenja stvari: nameće nam obveze, ali nam također otvara vrata." Islamska zemlja, oko 300 kilometara (200 milja) od obale Afrike i dom za oko 870.000 ljudi, stoljećima je bila raskrižje pomorske trgovine između istočne Afrike, Bliskog istoka i Madagaskara. UNESCO je dodao šest stoljetnih medina na Komorima, nekadašnjih povijesnih sultanata duž trgovačkih ruta Indijskog oceana, na svoj popis svjetske baštine, što je podiglo nadu za njihovu zaštitu.https://www.trtafrika.com/english/article/0c8d6e8a05ea https://whc.unesco.org/document/219529 Drevni gradovi s palačama, džamijama, javnim trgovima i uskim ulicama, od kojih neki datiraju iz 12. stoljeća, i danas su naseljeni, iako su mnoge građevine u ozbiljnom zapuštenom stanju. "Ovo uvrštavanje nije ciljna crta, već početna točka," rekao je ministar kulture Komora Said Mohamed Ali Said, dio vladine delegacije koja je putovala na UNESCO-ov sastanak u Busanu, Južna Koreja, radi objave objavljene u subotu. * 2026. – [[Selo Sidi Bou Saïd]] Tunis * 2026. – [[Morski rezervat Akaba]] Jordan * 2026. – [[Kolonijalne plantaže na Svetom Tomi i Principu]] Kolonijalni poljoprivredni sistem i prisilna migracija]] Serijska nekretnina sastoji se od šest geografski odvojenih roças (portugalskih kolonijalnih poljoprivrednih plantaža) smještenih na otocima São Tome i Principe: * 2026. – [[Migracijski krajolik Boma–Badingilo]] Južni Sudan * 2026. – [[Nacionalni rezervat divljih životinja Okefenokee]] Kategorija:Svjetska baština u Sjedinjenim Američkim Državama * 2026. – [[Wadi Wurayah]] Kategorija:Svjetska baština u Ujedinjenim Arapskim Emiratima * 2026. – [[Getbol, Korejske plimne ravnice]] Južna Koreja {{UNESCO-svjetska baština |ime mjesta = Istorijska mjesta u Komorima |image = Moroni Medina Comoros 4.jpg |godina = 2026. |vrst baštine = kulturno dobro |mjerilo = iii, iv |ugroženost = ne |poveznica = https://whc.unesco.org/en/list/1768 |država = {{flag|Komori}} }} '''Istorijska mjesta u Komorima ''' su šest drevnih urbana središta: Moroni, Ntsudjini, Itsandra, Ikoni, Moutsamoudou i Domoni, na oko 300 kilometara od obale Afrikeprema Madagaskaru, država [[Komori]]. Komori su stoljećima je bila raskrsnica pomorske trgovine između istočne Afrike, Bliskog istoka i Madagaskara. Njihov jedinstveni raspored spaja istočnoafričke, arapsko-muslimanske, malgaške i evropske uticaje, sa lokalnim običajima i tradicijom.<ref name="ostrva">{{Cite web |url=https://en.sputniknews.africa/20260726/1087826844.html |title= Komorska istorijska mjesta upisana na listu UNESCO svjetske baštine |access-date= 28. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Mjesta su prve lokacije s arhipelaga Komora koje se upisuju na UNESCO-ov popis, Država broji više od 1.200 nekretnina koje se smatraju "izvanrednom univerzalnom vrijednošću" vrijednom zaštite. Prepoznati su kao lokalitete za očuvanje kulturne baštine arhipelaga i prikazivanje izvanredne otočne urbane arhitekture. Kao jedinstvena serijsku imovinu, upisani su na listu svjetske baštine. Nastali su u 11. stoljeću, a odlikuju se gustom kamenom arhitekturom, kraljevskim palačama i džamijama. Ona nisu samo istorijska mjesta mjesta: oni su živi gradovi, gdje se ljudi još uvijek mole, trguju i slave velike životne trenutke baš kao što su to činili njihovi preci". Ovo nasljeđe je krhko i, na nekim mjestima su u stvarnoj opasnosti da jednog dana budu uništena. Upisivanje na listu daje nadu u njihovu zaštitu.<ref name="nomin">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/document/219530 |title= Tekst nominacije |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Časopis Vogue odabrao ju je kao jednu od najljepših opernih kuća na svijetu. UNESCO je dodao šest stoljetnih medina na Komorima, nekadašnjih povijesnih sultanata duž trgovačkih ruta Indijskog oceana, na svoj popis svjetske baštine, što je podiglo nadu za njihovu zaštitu.https://www.trtafrika.com/english/article/0c8d6e8a05ea https://whc.unesco.org/document/219529 Drevni gradovi s palačama, džamijama, javnim trgovima i uskim ulicama, od kojih neki datiraju iz 12. stoljeća, i danas su naseljeni, iako su mnoge građevine u ozbiljnom zapuštenom stanju. == Svjetska baština == Istorijska mjesta u Komorima upisana su na listu [[UNESCO]]-ove [[Svjetska baština|svjetske baštine]].<ref name="komo">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/list/1768 |title= Amazonska pozorišta |work= UNESCO: Svjetska baština - whc.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Odluka je donešena na 48-om zasjedanju Komiteta za svjetsku baštinu od 19-29 jula 2026. god. u [[Busan]]u, [[Južna Koreja]]<ref name="zasjedanje">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/newproperties/ |title= Spomenici upisani naa listu svjetske baštine 2026. god. |work= UNESCO: Svjetska baština, /www.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026}}{{en}}</ref><ref name="komori">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/statesparties/km |title= Komori, spomenici upisani na listu svjetske baštine |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> === Galerija === <gallery> File:Moroni City Comoros.JPG|01 - Moroni File:Moroni Medina Comoros 4.jpg|01 - Moroni File:Moroni Friday Mosque Comoros.jpg|01 - Džamija u Moroniju File:Daradjou Ntsaoueni.jpg|02 - Ntsuđini File:Palais de Kaviridjeo (10996096686).jpg|04 - Ikoni File:Mutsamudu Islamic Tomb (9983187665).jpg|05 - Mutsamudu File:Anjouan - Islands of Comoros.jpg|06 - Domoni sa džamijama </gallery> == Izvori == {{Reflista}} {{Commonscat|Comoros}} [[Kategorija:Svjetska baština u Komorima] kvicquc1l8ousj9kbmrigd4nrk2unzq 42683200 42683122 2026-09-04T15:23:43Z Zavičajac 76707 42683200 wikitext text/x-wiki https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard https://www.krnjeusa.net/tragovi-starih-naselja/5-arheolosko-nalaziste-u-vrtocu/ https://www.hbsume.ba/show_page/131/drvar-povijesni-podaci https://katera.news/lat/zaboravljeni-partizanski-spomen-kompleks-korcanica-na-grmecu https://www.dinarskogorje.com/klekova269a.html http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/uploads/odluke_srp/Novi%20Travnik_nekropola%20Bistro%20SR.pdf http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/nacionalnispomenici?sort=idgrad&rows=50&page=18 https://scispace.com/pdf/omladinske-radne-akcije-kontinuiteti-i-odmaci-iz-iskustva-56i3z2pi8a.pdf https://balkans.aljazeera.net/blogs/2020/3/29/moje-sjecanje-sa-omladinskih-radnih-akcija Komori * 2026. – [[Istorijska mjesta u Komorima]] https://en.sputniknews.africa/20260726/1087826844.html Medine su prve lokacije s arhipelaga Komora koje se upisuju na UNESCO-ov popis, koji broji više od 1.200 nekretnina diljem svijeta koje se smatraju "izvanrednom univerzalnom vrijednošću" vrijednom zaštite. Oni "za nas nisu samo povijesna mjesta: oni su živi gradovi, gdje ljudi još uvijek mole, trguju i slave velike životne trenutke baš kao što su to činili naši preci", rekao je ministar. "Ovo nasljeđe je krhko i, na nekim mjestima, u stvarnoj opasnosti," rekao je. "Oglas mijenja stvari: nameće nam obveze, ali nam također otvara vrata." Islamska zemlja, oko 300 kilometara (200 milja) od obale Afrike i dom za oko 870.000 ljudi, stoljećima je bila raskrižje pomorske trgovine između istočne Afrike, Bliskog istoka i Madagaskara. UNESCO je dodao šest stoljetnih medina na Komorima, nekadašnjih povijesnih sultanata duž trgovačkih ruta Indijskog oceana, na svoj popis svjetske baštine, što je podiglo nadu za njihovu zaštitu.https://www.trtafrika.com/english/article/0c8d6e8a05ea https://whc.unesco.org/document/219529 Drevni gradovi s palačama, džamijama, javnim trgovima i uskim ulicama, od kojih neki datiraju iz 12. stoljeća, i danas su naseljeni, iako su mnoge građevine u ozbiljnom zapuštenom stanju. "Ovo uvrštavanje nije ciljna crta, već početna točka," rekao je ministar kulture Komora Said Mohamed Ali Said, dio vladine delegacije koja je putovala na UNESCO-ov sastanak u Busanu, Južna Koreja, radi objave objavljene u subotu. * 2026. – [[Selo Sidi Bou Saïd]] Tunis * 2026. – [[Morski rezervat Akaba]] Jordan * 2026. – [[Kolonijalne plantaže na Svetom Tomi i Principu]] Kolonijalni poljoprivredni sistem i prisilna migracija]] Serijska nekretnina sastoji se od šest geografski odvojenih roças (portugalskih kolonijalnih poljoprivrednih plantaža) smještenih na otocima São Tome i Principe: * 2026. – [[Migracijski krajolik Boma–Badingilo]] Južni Sudan * 2026. – [[Nacionalni rezervat divljih životinja Okefenokee]] Kategorija:Svjetska baština u Sjedinjenim Američkim Državama * 2026. – [[Wadi Wurayah]] Kategorija:Svjetska baština u Ujedinjenim Arapskim Emiratima * 2026. – [[Getbol, Korejske plimne ravnice]] Južna Koreja {{UNESCO-svjetska baština |ime mjesta = Istorijska mjesta u Komorima |image = Moroni Medina Comoros 4.jpg |godina = 2026. |vrst baštine = kulturno dobro |mjerilo = iii, iv |ugroženost = ne |poveznica = https://whc.unesco.org/en/list/1768 |država = {{flag|Komori}} }} '''Istorijska mjesta u Komorima ''' su šest drevnih središta urbanih naselja: Moroni, Ntsudjini, Itsandra, Ikoni, Moutsamoudou i Domoni, na oko 300 kilometara od obale [[Afrika|Afrike]], prema [[Madagaskar]]u, država [[Komori]]. Komori su stoljećima bili raskrsnica pomorske trgovine između istočne Afrike, Bliskog istoka i Madagaskara. Njihov jedinstveni raspored spaja istočnoafričke, arapsko-muslimanske, malgaške i [[Evropa|evropske]] uticaje, sa lokalnim običajima i tradicijom.<ref name="ostrva">{{Cite web |url=https://en.sputniknews.africa/20260726/1087826844.html |title= Komorska istorijska mjesta upisana na listu UNESCO svjetske baštine |access-date= 28. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Mjesta su prve lokacije s arhipelaga Komora koja se upisuju na [[UNESCO]]-ov popis. Prepoznati su kao lokaliteti za očuvanje kulturne baštine arhipelaga i prikazivanje izvanredne ostrvske urbane [[Arhitektura|arhitekture]]. Kao jedinstvena serijsku imovina, upisani su na listu svjetske baštine. Nastali su u 11. stoljeću, a odlikuju se gustom kamenom arhitekturom, kraljevskim palatama i [[džamija]]ma. Ona nisu samo istorijska mjesta mjesta: oni su živi gradovi, gdje se ljudi još uvijek mole, trguju i slave velike životne trenutke baš kao što su to činili njihovi preci. Ovo nasljeđe je krhko i, na nekim mjestima su u stvarnoj opasnosti da jednog dana budu uništena. Upisivanje na listu daje nadu u njihovu zaštitu.<ref name="nomin">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/document/219530 |title= Tekst nominacije |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref><ref name="nominacija">{{https://whc.unesco.org/document/219529 |title= Tekst nominacije |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Drevni gradovi s palatama, džamijama, javnim trgovima i uskim ulicama, od kojih neki datiraju iz 12. stoljeća, i danas su naseljeni, iako su mnoge građevine u ozbiljnom zapuštenom stanju.https://www.trtafrika.com/english/article/0c8d6e8a05ea == Svjetska baština == Istorijska mjesta na Komorima upisana su na listu [[UNESCO]]-ove [[Svjetska baština|svjetske baštine]].<ref name="komo">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/list/1768 |title= Amazonska pozorišta |work= UNESCO: Svjetska baština - whc.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Odluka je donešena na 48-om zasjedanju Komiteta za svjetsku baštinu od 19-29 jula 2026. god. u [[Busan]]u, [[Južna Koreja]]<ref name="zasjedanje">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/newproperties/ |title= Spomenici upisani naa listu svjetske baštine 2026. god. |work= UNESCO: Svjetska baština, /www.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026}}{{en}}</ref><ref name="komori">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/statesparties/km |title= Komori, spomenici upisani na listu svjetske baštine |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> === Galerija === <gallery> File:Moroni City Comoros.JPG|01 - Moroni File:Moroni Medina Comoros 4.jpg|01 - Moroni File:Moroni Friday Mosque Comoros.jpg|01 - Džamija u Moroniju File:Daradjou Ntsaoueni.jpg|02 - Ntsuđini File:Palais de Kaviridjeo (10996096686).jpg|04 - Ikoni File:Mutsamudu Islamic Tomb (9983187665).jpg|05 - Mutsamudu File:Anjouan - Islands of Comoros.jpg|06 - Domoni sa džamijama </gallery> == Izvori == {{Reflista}} {{Commonscat|Comoros}} [[Kategorija:Svjetska baština na Komorima] mlp36gajii16id8a8v3e0ktkk94defv 42683201 42683200 2026-09-04T15:26:12Z Zavičajac 76707 42683201 wikitext text/x-wiki https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard https://www.krnjeusa.net/tragovi-starih-naselja/5-arheolosko-nalaziste-u-vrtocu/ https://www.hbsume.ba/show_page/131/drvar-povijesni-podaci https://katera.news/lat/zaboravljeni-partizanski-spomen-kompleks-korcanica-na-grmecu https://www.dinarskogorje.com/klekova269a.html http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/uploads/odluke_srp/Novi%20Travnik_nekropola%20Bistro%20SR.pdf http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/nacionalnispomenici?sort=idgrad&rows=50&page=18 https://scispace.com/pdf/omladinske-radne-akcije-kontinuiteti-i-odmaci-iz-iskustva-56i3z2pi8a.pdf https://balkans.aljazeera.net/blogs/2020/3/29/moje-sjecanje-sa-omladinskih-radnih-akcija Komori * 2026. – [[Istorijska mjesta u Komorima]] https://en.sputniknews.africa/20260726/1087826844.html Medine su prve lokacije s arhipelaga Komora koje se upisuju na UNESCO-ov popis, koji broji više od 1.200 nekretnina diljem svijeta koje se smatraju "izvanrednom univerzalnom vrijednošću" vrijednom zaštite. Oni "za nas nisu samo povijesna mjesta: oni su živi gradovi, gdje ljudi još uvijek mole, trguju i slave velike životne trenutke baš kao što su to činili naši preci", rekao je ministar. "Ovo nasljeđe je krhko i, na nekim mjestima, u stvarnoj opasnosti," rekao je. "Oglas mijenja stvari: nameće nam obveze, ali nam također otvara vrata." Islamska zemlja, oko 300 kilometara (200 milja) od obale Afrike i dom za oko 870.000 ljudi, stoljećima je bila raskrižje pomorske trgovine između istočne Afrike, Bliskog istoka i Madagaskara. UNESCO je dodao šest stoljetnih medina na Komorima, nekadašnjih povijesnih sultanata duž trgovačkih ruta Indijskog oceana, na svoj popis svjetske baštine, što je podiglo nadu za njihovu zaštitu.https://www.trtafrika.com/english/article/0c8d6e8a05ea https://whc.unesco.org/document/219529 Drevni gradovi s palačama, džamijama, javnim trgovima i uskim ulicama, od kojih neki datiraju iz 12. stoljeća, i danas su naseljeni, iako su mnoge građevine u ozbiljnom zapuštenom stanju. "Ovo uvrštavanje nije ciljna crta, već početna točka," rekao je ministar kulture Komora Said Mohamed Ali Said, dio vladine delegacije koja je putovala na UNESCO-ov sastanak u Busanu, Južna Koreja, radi objave objavljene u subotu. * 2026. – [[Selo Sidi Bou Saïd]] Tunis * 2026. – [[Morski rezervat Akaba]] Jordan * 2026. – [[Kolonijalne plantaže na Svetom Tomi i Principu]] Kolonijalni poljoprivredni sistem i prisilna migracija]] Serijska nekretnina sastoji se od šest geografski odvojenih roças (portugalskih kolonijalnih poljoprivrednih plantaža) smještenih na otocima São Tome i Principe: * 2026. – [[Migracijski krajolik Boma–Badingilo]] Južni Sudan * 2026. – [[Nacionalni rezervat divljih životinja Okefenokee]] Kategorija:Svjetska baština u Sjedinjenim Američkim Državama * 2026. – [[Wadi Wurayah]] Kategorija:Svjetska baština u Ujedinjenim Arapskim Emiratima * 2026. – [[Getbol, Korejske plimne ravnice]] Južna Koreja {{UNESCO-svjetska baština |ime mjesta = Istorijska mjesta u Komorima |image = Moroni Medina Comoros 4.jpg |godina = 2026. |vrst baštine = kulturno dobro |mjerilo = iii, iv |ugroženost = ne |poveznica = https://whc.unesco.org/en/list/1768 |država = {{flag|Komori}} }} '''Istorijska mjesta u Komorima ''' su šest drevnih središta urbanih naselja: Moroni, Ntsudjini, Itsandra, Ikoni, Moutsamoudou i Domoni, na oko 300 kilometara od obale [[Afrika|Afrike]], prema [[Madagaskar]]u, država [[Komori]]. Komori su stoljećima bili raskrsnica pomorske trgovine između istočne Afrike, Bliskog istoka i Madagaskara. Njihov jedinstveni raspored spaja istočnoafričke, arapsko-muslimanske, malgaške i [[Evropa|evropske]] uticaje, sa lokalnim običajima i tradicijom.<ref name="ostrva">{{Cite web |url=https://en.sputniknews.africa/20260726/1087826844.html |title= Komorska istorijska mjesta upisana na listu UNESCO svjetske baštine |access-date= 28. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Mjesta su prve lokacije s arhipelaga Komora koja se upisuju na [[UNESCO]]-ov popis. Prepoznati su kao lokaliteti za očuvanje kulturne baštine arhipelaga i prikazivanje izvanredne ostrvske urbane [[Arhitektura|arhitekture]]. Kao jedinstvena serijsku imovina, upisani su na listu svjetske baštine. Nastali su u 11. stoljeću, a odlikuju se gustom kamenom arhitekturom, kraljevskim palatama i [[džamija]]ma. Ona nisu samo istorijska mjesta mjesta: oni su živi gradovi, gdje se ljudi još uvijek mole, trguju i slave velike životne trenutke baš kao što su to činili njihovi preci. Ovo nasljeđe je krhko i, na nekim mjestima su u stvarnoj opasnosti da jednog dana budu uništena. Upisivanje na listu daje nadu u njihovu zaštitu.<ref name="nomin">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/document/219530 |title= Tekst nominacije |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref><ref name="nominacija">{{https://whc.unesco.org/document/219529 |title= Tekst nominacije |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Drevni gradovi s palatama, džamijama, javnim trgovima i uskim ulicama, od kojih neki datiraju iz 12. stoljeća, i danas su naseljeni, iako su mnoge građevine u ozbiljnom zapuštenom stanju.https://www.trtafrika.com/english/article/0c8d6e8a05ea == Svjetska baština == Istorijska mjesta na Komorima upisana su na listu [[UNESCO]]-ove [[Svjetska baština|svjetske baštine]].<ref name="komo">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/list/1768 |title= Istorijska mjesta u Komorima |work= UNESCO: Svjetska baština - whc.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Odluka je donešena na 48-om zasjedanju Komiteta za svjetsku baštinu od 19-29 jula 2026. god. u [[Busan]]u, [[Južna Koreja]]<ref name="zasjedanje">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/newproperties/ |title= Spomenici upisani naa listu svjetske baštine 2026. god. |work= UNESCO: Svjetska baština, /www.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026}}{{en}}</ref><ref name="komori">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/statesparties/km |title= Komori, spomenici upisani na listu svjetske baštine |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> === Galerija === <gallery> File:Moroni City Comoros.JPG|01 - Moroni File:Moroni Medina Comoros 4.jpg|01 - Moroni File:Moroni Friday Mosque Comoros.jpg|01 - Džamija u Moroniju File:Daradjou Ntsaoueni.jpg|02 - Ntsuđini File:Palais de Kaviridjeo (10996096686).jpg|04 - Ikoni File:Mutsamudu Islamic Tomb (9983187665).jpg|05 - Mutsamudu File:Anjouan - Islands of Comoros.jpg|06 - Domoni sa džamijama </gallery> == Izvori == {{Reflista}} {{Commonscat|Comoros}} [[Kategorija:Svjetska baština na Komorima] 5dblcm98ubyej0etclnbknedb58v27l 42683202 42683201 2026-09-04T15:31:36Z Zavičajac 76707 42683202 wikitext text/x-wiki https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard https://www.krnjeusa.net/tragovi-starih-naselja/5-arheolosko-nalaziste-u-vrtocu/ https://www.hbsume.ba/show_page/131/drvar-povijesni-podaci https://katera.news/lat/zaboravljeni-partizanski-spomen-kompleks-korcanica-na-grmecu https://www.dinarskogorje.com/klekova269a.html http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/uploads/odluke_srp/Novi%20Travnik_nekropola%20Bistro%20SR.pdf http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/nacionalnispomenici?sort=idgrad&rows=50&page=18 https://scispace.com/pdf/omladinske-radne-akcije-kontinuiteti-i-odmaci-iz-iskustva-56i3z2pi8a.pdf https://balkans.aljazeera.net/blogs/2020/3/29/moje-sjecanje-sa-omladinskih-radnih-akcija Komori * 2026. – [[Istorijska mjesta u Komorima]] https://en.sputniknews.africa/20260726/1087826844.html Medine su prve lokacije s arhipelaga Komora koje se upisuju na UNESCO-ov popis, koji broji više od 1.200 nekretnina diljem svijeta koje se smatraju "izvanrednom univerzalnom vrijednošću" vrijednom zaštite. Oni "za nas nisu samo povijesna mjesta: oni su živi gradovi, gdje ljudi još uvijek mole, trguju i slave velike životne trenutke baš kao što su to činili naši preci", rekao je ministar. "Ovo nasljeđe je krhko i, na nekim mjestima, u stvarnoj opasnosti," rekao je. "Oglas mijenja stvari: nameće nam obveze, ali nam također otvara vrata." Islamska zemlja, oko 300 kilometara (200 milja) od obale Afrike i dom za oko 870.000 ljudi, stoljećima je bila raskrižje pomorske trgovine između istočne Afrike, Bliskog istoka i Madagaskara. UNESCO je dodao šest stoljetnih medina na Komorima, nekadašnjih povijesnih sultanata duž trgovačkih ruta Indijskog oceana, na svoj popis svjetske baštine, što je podiglo nadu za njihovu zaštitu.https://www.trtafrika.com/english/article/0c8d6e8a05ea https://whc.unesco.org/document/219529 Drevni gradovi s palačama, džamijama, javnim trgovima i uskim ulicama, od kojih neki datiraju iz 12. stoljeća, i danas su naseljeni, iako su mnoge građevine u ozbiljnom zapuštenom stanju. "Ovo uvrštavanje nije ciljna crta, već početna točka," rekao je ministar kulture Komora Said Mohamed Ali Said, dio vladine delegacije koja je putovala na UNESCO-ov sastanak u Busanu, Južna Koreja, radi objave objavljene u subotu. * 2026. – [[Selo Sidi Bou Saïd]] Tunis * 2026. – [[Morski rezervat Akaba]] Jordan * 2026. – [[Kolonijalne plantaže na Svetom Tomi i Principu]] Kolonijalni poljoprivredni sistem i prisilna migracija]] Serijska nekretnina sastoji se od šest geografski odvojenih roças (portugalskih kolonijalnih poljoprivrednih plantaža) smještenih na otocima São Tome i Principe: * 2026. – [[Migracijski krajolik Boma–Badingilo]] Južni Sudan * 2026. – [[Nacionalni rezervat divljih životinja Okefenokee]] Kategorija:Svjetska baština u Sjedinjenim Američkim Državama * 2026. – [[Wadi Wurayah]] Kategorija:Svjetska baština u Ujedinjenim Arapskim Emiratima * 2026. – [[Getbol, Korejske plimne ravnice]] Južna Koreja {{UNESCO-svjetska baština |ime mjesta = Istorijska mjesta u Komorima |image = Moroni Medina Comoros 4.jpg |godina = 2026. |vrst baštine = kulturno dobro |mjerilo = iii, iv |ugroženost = ne |poveznica = https://whc.unesco.org/en/list/1768 |država = {{flag|Komori}} }} '''Istorijska mjesta u Komorima ''' su šest drevnih središta urbanih naselja: Moroni, Ntsudjini, Itsandra, Ikoni, Moutsamoudou i Domoni, na oko 300 kilometara od obale [[Afrika|Afrike]], prema [[Madagaskar]]u, država [[Komori]]. Komori su stoljećima bili raskrsnica pomorske trgovine između istočne Afrike, Bliskog istoka i Madagaskara. Njihov jedinstveni raspored spaja istočnoafričke, arapsko-muslimanske, malgaške i [[Evropa|evropske]] uticaje, sa lokalnim običajima i tradicijom.<ref name="ostrva">{{Cite web |url=https://en.sputniknews.africa/20260726/1087826844.html |title= Komorska istorijska mjesta upisana na listu UNESCO svjetske baštine |access-date= 28. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Mjesta su prve lokacije s arhipelaga Komora koja se upisuju na [[UNESCO]]-ov popis. Prepoznati su kao lokaliteti za očuvanje kulturne baštine arhipelaga i prikazivanje izvanredne ostrvske urbane [[Arhitektura|arhitekture]]. Kao jedinstvena serijsku imovina, upisani su na listu svjetske baštine. Nastali su u 11. stoljeću, a odlikuju se gustom kamenom arhitekturom, kraljevskim palatama i [[džamija]]ma. Ona nisu samo istorijska mjesta mjesta: oni su živi gradovi, gdje se ljudi još uvijek mole, trguju i slave velike životne trenutke baš kao što su to činili njihovi preci. Ovo nasljeđe je krhko i, na nekim mjestima su u stvarnoj opasnosti da jednog dana budu uništena. Upisivanje na listu daje nadu u njihovu zaštitu.<ref name="nomin">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/document/219530 |title= Tekst nominacije |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Drevni gradovi s palatama, džamijama, javnim trgovima i uskim ulicama, od kojih neki datiraju iz 12. stoljeća, i danas su naseljeni, iako su mnoge građevine u ozbiljnom zapuštenom stanju.https://www.trtafrika.com/english/article/0c8d6e8a05ea == Svjetska baština == Istorijska mjesta na Komorima upisana su na listu [[UNESCO]]-ove [[Svjetska baština|svjetske baštine]].<ref name="komo">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/list/1768 |title= Istorijska mjesta u Komorima |work= UNESCO: Svjetska baština - whc.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Odluka je donešena na 48-om zasjedanju Komiteta za svjetsku baštinu od 19-29 jula 2026. god. u [[Busan]]u, [[Južna Koreja]]<ref name="zasjedanje">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/newproperties/ |title= Spomenici upisani naa listu svjetske baštine 2026. god. |work= UNESCO: Svjetska baština, /www.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026}}{{en}}</ref><ref name="komori">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/statesparties/km |title= Komori, spomenici upisani na listu svjetske baštine |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> === Galerija === <gallery> File:Moroni City Comoros.JPG|01 - Moroni File:Moroni Medina Comoros 4.jpg|01 - Moroni File:Moroni Friday Mosque Comoros.jpg|01 - Džamija u Moroniju File:Daradjou Ntsaoueni.jpg|02 - Ntsuđini File:Palais de Kaviridjeo (10996096686).jpg|04 - Ikoni File:Mutsamudu Islamic Tomb (9983187665).jpg|05 - Mutsamudu File:Anjouan - Islands of Comoros.jpg|06 - Domoni sa džamijama </gallery> == Izvori == {{Reflista}} {{Commonscat|Comoros}} [[Kategorija:Svjetska baština na Komorima] o6cxxkrkmx8hkx75wvf66fx9icxjz1g 42683227 42683202 2026-09-04T17:28:17Z Zavičajac 76707 42683227 wikitext text/x-wiki https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard https://www.krnjeusa.net/tragovi-starih-naselja/5-arheolosko-nalaziste-u-vrtocu/ https://www.hbsume.ba/show_page/131/drvar-povijesni-podaci https://katera.news/lat/zaboravljeni-partizanski-spomen-kompleks-korcanica-na-grmecu https://www.dinarskogorje.com/klekova269a.html http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/uploads/odluke_srp/Novi%20Travnik_nekropola%20Bistro%20SR.pdf http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/nacionalnispomenici?sort=idgrad&rows=50&page=18 https://scispace.com/pdf/omladinske-radne-akcije-kontinuiteti-i-odmaci-iz-iskustva-56i3z2pi8a.pdf https://balkans.aljazeera.net/blogs/2020/3/29/moje-sjecanje-sa-omladinskih-radnih-akcija Komori * 2026. – [[Istorijska mjesta u Komorima]] https://en.sputniknews.africa/20260726/1087826844.html Medine su prve lokacije s arhipelaga Komora koje se upisuju na UNESCO-ov popis, koji broji više od 1.200 nekretnina diljem svijeta koje se smatraju "izvanrednom univerzalnom vrijednošću" vrijednom zaštite. Oni "za nas nisu samo povijesna mjesta: oni su živi gradovi, gdje ljudi još uvijek mole, trguju i slave velike životne trenutke baš kao što su to činili naši preci", rekao je ministar. "Ovo nasljeđe je krhko i, na nekim mjestima, u stvarnoj opasnosti," rekao je. "Oglas mijenja stvari: nameće nam obveze, ali nam također otvara vrata." Islamska zemlja, oko 300 kilometara (200 milja) od obale Afrike i dom za oko 870.000 ljudi, stoljećima je bila raskrižje pomorske trgovine između istočne Afrike, Bliskog istoka i Madagaskara. UNESCO je dodao šest stoljetnih medina na Komorima, nekadašnjih povijesnih sultanata duž trgovačkih ruta Indijskog oceana, na svoj popis svjetske baštine, što je podiglo nadu za njihovu zaštitu.https://www.trtafrika.com/english/article/0c8d6e8a05ea https://whc.unesco.org/document/219529 Drevni gradovi s palačama, džamijama, javnim trgovima i uskim ulicama, od kojih neki datiraju iz 12. stoljeća, i danas su naseljeni, iako su mnoge građevine u ozbiljnom zapuštenom stanju. "Ovo uvrštavanje nije ciljna crta, već početna točka," rekao je ministar kulture Komora Said Mohamed Ali Said, dio vladine delegacije koja je putovala na UNESCO-ov sastanak u Busanu, Južna Koreja, radi objave objavljene u subotu. * 2026. – [[Selo Sidi Bou Saïd]] Tunis * 2026. – [[Morski rezervat Akaba]] Jordan * 2026. – [[Kolonijalne plantaže na Svetom Tomi i Principu]] Kolonijalni poljoprivredni sistem i prisilna migracija]] Serijska nekretnina sastoji se od šest geografski odvojenih roças (portugalskih kolonijalnih poljoprivrednih plantaža) smještenih na otocima São Tome i Principe: * 2026. – [[Migracijski krajolik Boma–Badingilo]] Južni Sudan * 2026. – [[Nacionalni rezervat divljih životinja Okefenokee]] Kategorija:Svjetska baština u Sjedinjenim Američkim Državama * 2026. – [[Wadi Wurayah]] Kategorija:Svjetska baština u Ujedinjenim Arapskim Emiratima * 2026. – [[Getbol, Korejske plimne ravnice]] Južna Koreja {{UNESCO-svjetska baština |ime mjesta = Istorijska mjesta u Komorima |image = Moroni Medina Comoros 4.jpg |godina = 2026. |vrst baštine = kulturno dobro |mjerilo = iii, iv |ugroženost = ne |poveznica = https://whc.unesco.org/en/list/1768 |država = {{flag|Komori}} }} '''Istorijska mjesta u Komorima ''' su šest drevnih središta urbanih naselja: Moroni, Ntsudjini, Itsandra, Ikoni, Moutsamoudou i Domoni, na oko 300 kilometara od obale [[Afrika|Afrike]], prema [[Madagaskar]]u, država [[Komori]]. Komori su stoljećima bili raskrsnica pomorske trgovine između istočne Afrike, Bliskog istoka i Madagaskara. Njihov jedinstveni raspored spaja istočnoafričke, arapsko-muslimanske, malgaške i [[Evropa|evropske]] uticaje, sa lokalnim običajima i tradicijom.<ref name="ostrva">{{Cite web |url=https://en.sputniknews.africa/20260726/1087826844.html |title= Komorska istorijska mjesta upisana na listu UNESCO svjetske baštine |access-date= 28. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Mjesta su prve lokacije s arhipelaga Komora koja se upisuju na [[UNESCO]]-ov popis. Prepoznati su kao lokaliteti za očuvanje kulturne baštine arhipelaga i prikazivanje izvanredne ostrvske urbane [[Arhitektura|arhitekture]]. Kao jedinstvena serijsku imovina, upisani su na listu svjetske baštine. Nastali su u 11. stoljeću, a odlikuju se gustom kamenom arhitekturom, kraljevskim palatama i [[džamija]]ma. Ona nisu samo istorijska mjesta mjesta: oni su živi gradovi, gdje se ljudi još uvijek mole, trguju i slave velike životne trenutke baš kao što su to činili njihovi preci. Ovo nasljeđe je krhko i, na nekim mjestima su u stvarnoj opasnosti da jednog dana budu uništena. Upisivanje na listu daje nadu u njihovu zaštitu.<ref name="nomin">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/document/219530 |title= Tekst nominacije |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Drevni gradovi s palatama, džamijama, javnim trgovima i uskim ulicama, od kojih neki datiraju iz 12. stoljeća, i danas su naseljeni, iako su mnoge građevine u ozbiljnom zapuštenom stanju.<ref name="nomin">{{Cite web |url=https://www.trtafrika.com/english/article/0c8d6e8a05ea |title= TAncient Comoros medinas join UNESCO's heritage list |work= TRT Afrika - www.trtafrika.com |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> == Svjetska baština == Istorijska mjesta na Komorima upisana su na listu [[UNESCO]]-ove [[Svjetska baština|svjetske baštine]].<ref name="komo">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/list/1768 |title= Istorijska mjesta u Komorima |work= UNESCO: Svjetska baština - whc.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Odluka je donešena na 48-om zasjedanju Komiteta za svjetsku baštinu od 19-29 jula 2026. god. u [[Busan]]u, [[Južna Koreja]]<ref name="zasjedanje">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/newproperties/ |title= Spomenici upisani naa listu svjetske baštine 2026. god. |work= UNESCO: Svjetska baština, /www.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026}}{{en}}</ref><ref name="komori">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/statesparties/km |title= Komori, spomenici upisani na listu svjetske baštine |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Komorske medine nekada su bile dom istorijskih sultanata, nekontrolirana urbanizacija i "modernizacija" su ih promijenile. Medina iz 14. stoljeća u glavnom gradu Moroniju uključuje simboličnu Petkovu džamiju sa zelenim minaretom nasuprot luke, okružena popločanim uličicama i višekatnicama, od kojih neke imaju teška, rezbarena vrata. Mala pomorska medina Itsandra u blizini smatra se kolijevkom [[svahili]]jske civilizacije. Južnije, medina Iconi iz 12. stoljeća čuva grob princa Saida Ibrahima, sina posljednjeg sultana Velikog Komorija, Saida Alija. === Galerija === <gallery> File:Moroni City Comoros.JPG|01 - Moroni File:Moroni Medina Comoros 4.jpg|01 - Moroni File:Moroni Friday Mosque Comoros.jpg|01 - Džamija u Moroniju File:Daradjou Ntsaoueni.jpg|02 - Ntsuđini File:Palais de Kaviridjeo (10996096686).jpg|04 - Ikoni File:Mutsamudu Islamic Tomb (9983187665).jpg|05 - Mutsamudu File:Anjouan - Islands of Comoros.jpg|06 - Domoni sa džamijama </gallery> == Izvori == {{Reflista}} {{Commonscat|Comoros}} [[Kategorija:Svjetska baština na Komorima] 14v7ostzhi49gnyrweki8rxlgdz4alz 42683253 42683227 2026-09-04T19:13:26Z Zavičajac 76707 42683253 wikitext text/x-wiki https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard https://www.krnjeusa.net/tragovi-starih-naselja/5-arheolosko-nalaziste-u-vrtocu/ https://www.hbsume.ba/show_page/131/drvar-povijesni-podaci https://katera.news/lat/zaboravljeni-partizanski-spomen-kompleks-korcanica-na-grmecu https://www.dinarskogorje.com/klekova269a.html http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/uploads/odluke_srp/Novi%20Travnik_nekropola%20Bistro%20SR.pdf http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/nacionalnispomenici?sort=idgrad&rows=50&page=18 https://scispace.com/pdf/omladinske-radne-akcije-kontinuiteti-i-odmaci-iz-iskustva-56i3z2pi8a.pdf https://balkans.aljazeera.net/blogs/2020/3/29/moje-sjecanje-sa-omladinskih-radnih-akcija Komori * 2026. – [[Istorijska mjesta u Komorima]] https://en.sputniknews.africa/20260726/1087826844.html Medine su prve lokacije s arhipelaga Komora koje se upisuju na UNESCO-ov popis, koji broji više od 1.200 nekretnina diljem svijeta koje se smatraju "izvanrednom univerzalnom vrijednošću" vrijednom zaštite. Oni "za nas nisu samo povijesna mjesta: oni su živi gradovi, gdje ljudi još uvijek mole, trguju i slave velike životne trenutke baš kao što su to činili naši preci", rekao je ministar. "Ovo nasljeđe je krhko i, na nekim mjestima, u stvarnoj opasnosti," rekao je. "Oglas mijenja stvari: nameće nam obveze, ali nam također otvara vrata." Islamska zemlja, oko 300 kilometara (200 milja) od obale Afrike i dom za oko 870.000 ljudi, stoljećima je bila raskrižje pomorske trgovine između istočne Afrike, Bliskog istoka i Madagaskara. UNESCO je dodao šest stoljetnih medina na Komorima, nekadašnjih povijesnih sultanata duž trgovačkih ruta Indijskog oceana, na svoj popis svjetske baštine, što je podiglo nadu za njihovu zaštitu.https://www.trtafrika.com/english/article/0c8d6e8a05ea https://whc.unesco.org/document/219529 Drevni gradovi s palačama, džamijama, javnim trgovima i uskim ulicama, od kojih neki datiraju iz 12. stoljeća, i danas su naseljeni, iako su mnoge građevine u ozbiljnom zapuštenom stanju. "Ovo uvrštavanje nije ciljna crta, već početna točka," rekao je ministar kulture Komora Said Mohamed Ali Said, dio vladine delegacije koja je putovala na UNESCO-ov sastanak u Busanu, Južna Koreja, radi objave objavljene u subotu. * 2026. – [[Selo Sidi Bou Saïd]] Tunis * 2026. – [[Morski rezervat Akaba]] Jordan * 2026. – [[Kolonijalne plantaže na Svetom Tomi i Principu]] Kolonijalni poljoprivredni sistem i prisilna migracija]] Serijska nekretnina sastoji se od šest geografski odvojenih roças (portugalskih kolonijalnih poljoprivrednih plantaža) smještenih na otocima São Tome i Principe: * 2026. – [[Migracijski krajolik Boma–Badingilo]] Južni Sudan * 2026. – [[Nacionalni rezervat divljih životinja Okefenokee]] Kategorija:Svjetska baština u Sjedinjenim Američkim Državama * 2026. – [[Wadi Wurayah]] Kategorija:Svjetska baština u Ujedinjenim Arapskim Emiratima * 2026. – [[Getbol, Korejske plimne ravnice]] Južna Koreja {{UNESCO-svjetska baština |ime mjesta = Istorijska mjesta u Komorima |image = Moroni Medina Comoros 4.jpg |godina = 2026. |vrst baštine = kulturno dobro |mjerilo = iii, iv |ugroženost = ne |poveznica = https://whc.unesco.org/en/list/1768 |država = {{flag|Komori}} }} '''Istorijska mjesta u Komorima ''' su šest drevnih središta (medina) urbanih naselja: Moroni, Ntsudjini, Itsandra, Ikoni, Moutsamoudou i Domoni, na oko 300 kilometara od obale [[Afrika|Afrike]], prema [[Madagaskar]]u, država [[Komori]]. Komori su stoljećima bili raskrsnica pomorske trgovine između istočne Afrike, Bliskog istoka i Madagaskara. Njihov jedinstveni raspored spaja istočnoafričke, arapsko-muslimanske, malgaške i [[Evropa|evropske]] uticaje, sa lokalnim običajima i tradicijom.<ref name="ostrva">{{Cite web |url=https://en.sputniknews.africa/20260726/1087826844.html |title= Komorska istorijska mjesta upisana na listu UNESCO svjetske baštine |access-date= 28. avgust 2026.}}{{en}}</ref> == Svjetska baština == Mjesta su prve lokacije s arhipelaga Komora koja se upisuju na [[UNESCO]]-ov popis. Prepoznati su kao lokaliteti za očuvanje kulturne baštine arhipelaga i prikazivanje izvanredne ostrvske urbane [[Arhitektura|arhitekture]]. Kao jedinstvena serijsku imovina, upisani su na listu svjetske baštine. Nastali su u 11. stoljeću, a odlikuju se gustom kamenom arhitekturom, kraljevskim palatama i [[džamija]]ma. Ona nisu samo istorijska mjesta, već i drevni gradovi s palatama, džamijama, javnim trgovima i uskim ulicama, gdje se ljudi još uvijek mole, trguju i slave velike životne trenutke baš kao što su to činili njihovi preci. Ovo nasljeđe je krhko i, na nekim mjestima su u stvarnoj opasnosti da jednog dana budu uništena. Upisivanje na listu daje nadu u njihovu zaštitu.<ref name="nomin">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/document/219530 |title= Tekst nominacije |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> , od kojih neki datiraju iz 12. stoljeća, i danas su naseljeni, iako su mnoge građevine u ozbiljnom zapuštenom stanju.<ref name="nomin">{{Cite web |url=https://www.trtafrika.com/english/article/0c8d6e8a05ea |title= TAncient Comoros medinas join UNESCO's heritage list |work= TRT Afrika - www.trtafrika.com |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Istorijska mjesta na Komorima upisana su na listu [[UNESCO]]-ove [[Svjetska baština|svjetske baštine]].<ref name="komo">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/list/1768 |title= Istorijska mjesta u Komorima |work= UNESCO: Svjetska baština - whc.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Odluka je donešena na 48-om zasjedanju Komiteta za svjetsku baštinu od 19-29 jula 2026. god. u [[Busan]]u, [[Južna Koreja]]<ref name="zasjedanje">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/newproperties/ |title= Spomenici upisani naa listu svjetske baštine 2026. god. |work= UNESCO: Svjetska baština, /www.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026}}{{en}}</ref><ref name="komori">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/statesparties/km |title= Komori, spomenici upisani na listu svjetske baštine |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Komorske medine nekada su bile dom istorijskih sultanata, nekontrolirana urbanizacija i "modernizacija" su ih promijenile. Medina iz 14. stoljeća u glavnom gradu Moroniju uključuje simboličnu Petkovu džamiju sa zelenim minaretom nasuprot luke, okružena popločanim uličicama i višekatnicama, od kojih neke imaju teška, rezbarena vrata. Mala pomorska medina Itsandra u blizini smatra se kolijevkom [[Svahili (narod)|svahili]]jske civilizacije. Južnije, medina Iconi iz 12. stoljeća čuva grob princa Saida Ibrahima, sina posljednjeg sultana Velikog Komorija, Saida Alija. Medina Domonija obuhva otprilike jednu trećinu unutrašnjosti grada. Zaštićeno područje proteže se od zaljeva prema sjeveru grada i uključuje istočni dio četvrti Harimji, koja sadrži najvažnije značajke, kao i zapadni dio četvrti Momoni, dom najstarijeg dijela grada, s palačama i tradicionalnim vjerskim mjestima. Zatim se proteže uz zaljev Chikirini prema istoku, isključujući područje moderne Džamije Petka, prije nego što stigne do sjeveroistočne četvrti četvrti Maweni. === Galerija === <gallery> File:Moroni City Comoros.JPG|01 - Moroni File:Moroni Medina Comoros 4.jpg|01 - Moroni File:Moroni Friday Mosque Comoros.jpg|01 - Džamija u Moroniju File:Daradjou Ntsaoueni.jpg|02 - Ntsuđini File:Palais de Kaviridjeo (10996096686).jpg|04 - Ikoni File:Mutsamudu Islamic Tomb (9983187665).jpg|05 - Mutsamudu File:Anjouan - Islands of Comoros.jpg|06 - Domoni sa džamijama </gallery> == Izvori == {{Reflista}} {{Commonscat|Comoros}} [[Kategorija:Svjetska baština na Komorima] 5z5zyhnwewvwcikxx8kd08jzg1uwu3r 42683257 42683253 2026-09-04T19:27:51Z Zavičajac 76707 42683257 wikitext text/x-wiki https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard https://www.krnjeusa.net/tragovi-starih-naselja/5-arheolosko-nalaziste-u-vrtocu/ https://www.hbsume.ba/show_page/131/drvar-povijesni-podaci https://katera.news/lat/zaboravljeni-partizanski-spomen-kompleks-korcanica-na-grmecu https://www.dinarskogorje.com/klekova269a.html http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/uploads/odluke_srp/Novi%20Travnik_nekropola%20Bistro%20SR.pdf http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/nacionalnispomenici?sort=idgrad&rows=50&page=18 https://scispace.com/pdf/omladinske-radne-akcije-kontinuiteti-i-odmaci-iz-iskustva-56i3z2pi8a.pdf https://balkans.aljazeera.net/blogs/2020/3/29/moje-sjecanje-sa-omladinskih-radnih-akcija Komori * 2026. – [[Istorijska mjesta u Komorima]] https://en.sputniknews.africa/20260726/1087826844.html Medine su prve lokacije s arhipelaga Komora koje se upisuju na UNESCO-ov popis, koji broji više od 1.200 nekretnina diljem svijeta koje se smatraju "izvanrednom univerzalnom vrijednošću" vrijednom zaštite. Oni "za nas nisu samo povijesna mjesta: oni su živi gradovi, gdje ljudi još uvijek mole, trguju i slave velike životne trenutke baš kao što su to činili naši preci", rekao je ministar. "Ovo nasljeđe je krhko i, na nekim mjestima, u stvarnoj opasnosti," rekao je. "Oglas mijenja stvari: nameće nam obveze, ali nam također otvara vrata." Islamska zemlja, oko 300 kilometara (200 milja) od obale Afrike i dom za oko 870.000 ljudi, stoljećima je bila raskrižje pomorske trgovine između istočne Afrike, Bliskog istoka i Madagaskara. UNESCO je dodao šest stoljetnih medina na Komorima, nekadašnjih povijesnih sultanata duž trgovačkih ruta Indijskog oceana, na svoj popis svjetske baštine, što je podiglo nadu za njihovu zaštitu.https://www.trtafrika.com/english/article/0c8d6e8a05ea https://whc.unesco.org/document/219529 Drevni gradovi s palačama, džamijama, javnim trgovima i uskim ulicama, od kojih neki datiraju iz 12. stoljeća, i danas su naseljeni, iako su mnoge građevine u ozbiljnom zapuštenom stanju. "Ovo uvrštavanje nije ciljna crta, već početna točka," rekao je ministar kulture Komora Said Mohamed Ali Said, dio vladine delegacije koja je putovala na UNESCO-ov sastanak u Busanu, Južna Koreja, radi objave objavljene u subotu. * 2026. – [[Selo Sidi Bou Saïd]] Tunis * 2026. – [[Morski rezervat Akaba]] Jordan * 2026. – [[Kolonijalne plantaže na Svetom Tomi i Principu]] Kolonijalni poljoprivredni sistem i prisilna migracija]] Serijska nekretnina sastoji se od šest geografski odvojenih roças (portugalskih kolonijalnih poljoprivrednih plantaža) smještenih na otocima São Tome i Principe: * 2026. – [[Migracijski krajolik Boma–Badingilo]] Južni Sudan * 2026. – [[Nacionalni rezervat divljih životinja Okefenokee]] Kategorija:Svjetska baština u Sjedinjenim Američkim Državama * 2026. – [[Wadi Wurayah]] Kategorija:Svjetska baština u Ujedinjenim Arapskim Emiratima * 2026. – [[Getbol, Korejske plimne ravnice]] Južna Koreja {{UNESCO-svjetska baština |ime mjesta = Istorijska mjesta u Komorima |image = Moroni Medina Comoros 4.jpg |godina = 2026. |vrst baštine = kulturno dobro |mjerilo = iii, iv |ugroženost = ne |poveznica = https://whc.unesco.org/en/list/1768 |država = {{flag|Tunis}} }} '''Istorijska mjesta u Komorima ''' Komori su stoljećima bili raskrsnica pomorske trgovine između istočne Afrike, Bliskog istoka i Madagaskara. Njihov jedinstveni raspored spaja istočnoafričke, arapsko-muslimanske, malgaške i [[Evropa|evropske]] uticaje, sa lokalnim običajima i tradicijom.<ref name="ostrva">{{Cite web |url=https://en.sputniknews.africa/20260726/1087826844.html |title= Komorska istorijska mjesta upisana na listu UNESCO svjetske baštine |access-date= 28. avgust 2026.}}{{en}}</ref> == Svjetska baština == Mjesta su prve lokacije s arhipelaga Komora koja se upisuju na [[UNESCO]]-ov popis. Prepoznati su kao lokaliteti za očuvanje kulturne baštine arhipelaga i prikazivanje izvanredne ostrvske urbane [[Arhitektura|arhitekture]]. Kao jedinstvena serijsku imovina, upisani su na listu svjetske baštine. Nastali su u 11. stoljeću, a odlikuju se gustom kamenom arhitekturom, kraljevskim palatama i [[džamija]]ma. Ona nisu samo istorijska mjesta, već i drevni gradovi s palatama, džamijama, javnim trgovima i uskim ulicama, gdje se ljudi još uvijek mole, trguju i slave velike životne trenutke baš kao što su to činili njihovi preci. Ovo nasljeđe je krhko i, na nekim mjestima su u stvarnoj opasnosti da jednog dana budu uništena. Upisivanje na listu daje nadu u njihovu zaštitu.<ref name="nomin">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/document/219530 |title= Tekst nominacije |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> , od kojih neki datiraju iz 12. stoljeća, i danas su naseljeni, iako su mnoge građevine u ozbiljnom zapuštenom stanju.<ref name="nomin">{{Cite web |url=https://www.trtafrika.com/english/article/0c8d6e8a05ea |title= TAncient Comoros medinas join UNESCO's heritage list |work= TRT Afrika - www.trtafrika.com |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> == Svjetska baština == Istorijska mjesta na Komorima upisana su na listu [[UNESCO]]-ove [[Svjetska baština|svjetske baštine]].<ref name="komo">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/list/1768 |title= Istorijska mjesta u Komorima |work= UNESCO: Svjetska baština - whc.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Odluka je donešena na 48-om zasjedanju Komiteta za svjetsku baštinu od 19-29 jula 2026. god. u [[Busan]]u, [[Južna Koreja]]<ref name="zasjedanje">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/newproperties/ |title= Spomenici upisani na listu svjetske baštine 2026. god. |work= UNESCO: Svjetska baština, /www.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026}}{{en}}</ref><ref name="komori">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/statesparties/tn |title= Tunis, spomenici upisani na listu svjetske baštine |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> === Galerija === <gallery> File:Moroni City Comoros.JPG|01 - Moroni File:Moroni Medina Comoros 4.jpg|01 - Moroni File:Moroni Friday Mosque Comoros.jpg|01 - Džamija u Moroniju File:Daradjou Ntsaoueni.jpg|02 - Ntsuđini File:Palais de Kaviridjeo (10996096686).jpg|04 - Ikoni File:Mutsamudu Islamic Tomb (9983187665).jpg|05 - Mutsamudu File:Anjouan - Islands of Comoros.jpg|06 - Domoni sa džamijama </gallery> == Izvori == {{Reflista}} {{Commonscat|Comoros}} [[Kategorija:Svjetska baština u Tunisu] cgv3ungl3t0oj8gwh3uu0xwgdgc2frq 42683294 42683257 2026-09-05T06:56:44Z Zavičajac 76707 42683294 wikitext text/x-wiki https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard https://www.krnjeusa.net/tragovi-starih-naselja/5-arheolosko-nalaziste-u-vrtocu/ https://www.hbsume.ba/show_page/131/drvar-povijesni-podaci https://katera.news/lat/zaboravljeni-partizanski-spomen-kompleks-korcanica-na-grmecu https://www.dinarskogorje.com/klekova269a.html http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/uploads/odluke_srp/Novi%20Travnik_nekropola%20Bistro%20SR.pdf http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/nacionalnispomenici?sort=idgrad&rows=50&page=18 https://scispace.com/pdf/omladinske-radne-akcije-kontinuiteti-i-odmaci-iz-iskustva-56i3z2pi8a.pdf https://balkans.aljazeera.net/blogs/2020/3/29/moje-sjecanje-sa-omladinskih-radnih-akcija * 2026. – [[Sidi Bou Said]] Tunis * 2026. – [[Morski rezervat Akaba]] Jordan * 2026. – [[Kolonijalne plantaže na Svetom Tomi i Principu]] Kolonijalni poljoprivredni sistem i prisilna migracija]] Serijska nekretnina sastoji se od šest geografski odvojenih roças (portugalskih kolonijalnih poljoprivrednih plantaža) smještenih na otocima São Tome i Principe: * 2026. – [[Migracijski krajolik Boma–Badingilo]] Južni Sudan * 2026. – [[Nacionalni rezervat divljih životinja Okefenokee]] Kategorija:Svjetska baština u Sjedinjenim Američkim Državama * 2026. – [[Wadi Wurayah]] Kategorija:Svjetska baština u Ujedinjenim Arapskim Emiratima * 2026. – [[Getbol, Korejske plimne ravnice]] Južna Koreja {{UNESCO-svjetska baština |ime mjesta = Selo Sidi Bou Said |image = |godina = 2026. |vrst baštine = kulturno dobro |mjerilo = iii |ugroženost = ne |poveznica = https://whc.unesco.org/en/list/1769 |država = {{flag|Tunis}} }} '''Sidi Bou Said''' je grad smješten na oko 20 km. sjeveroistočno od glavnog grada [[Tunis (grad)|Tunisa]], na obali Sredozemnog mora, [[Tunis]]. Nazvan je po sufijskom učitelju i muslimanskom svecu iz regije, Sidi Bou Saïd (Abu Said al-Bedži), koji je živio u 12. i 13. stoljeću. Selo se razvilo oko grobnice, skladno integrirano u topografiju litice, u simbiozi s prirodnim okolišem, s prepoznatljivom estetikom bijelo-plavih boja i mističnom aurom povezanu sa sufijskom duhovnošću koja prožima mjesto. Razvila se oko groba sufijskog majstora i sveca, poznatog kao Sidi Bou Saïd, koji je živio u 12. i 13. stoljeću. Komori su stoljećima bili raskrsnica pomorske trgovine između istočne Afrike, Bliskog istoka i Madagaskara. Njihov jedinstveni raspored spaja istočnoafričke, arapsko-muslimanske, malgaške i [[Evropa|evropske]] uticaje, sa lokalnim običajima i tradicijom.<ref name="ostrva">{{Cite web |url=https://en.sputniknews.africa/20260726/1087826844.html |title= Komorska istorijska mjesta upisana na listu UNESCO svjetske baštine |access-date= 28. avgust 2026.}}{{en}}</ref> == Svjetska baština == Mjesta su prve lokacije s arhipelaga Komora koja se upisuju na [[UNESCO]]-ov popis. Prepoznati su kao lokaliteti za očuvanje kulturne baštine arhipelaga i prikazivanje izvanredne ostrvske urbane [[Arhitektura|arhitekture]]. Kao jedinstvena serijsku imovina, upisani su na listu svjetske baštine. Nastali su u 11. stoljeću, a odlikuju se gustom kamenom arhitekturom, kraljevskim palatama i [[džamija]]ma. Ona nisu samo istorijska mjesta, već i drevni gradovi s palatama, džamijama, javnim trgovima i uskim ulicama, gdje se ljudi još uvijek mole, trguju i slave velike životne trenutke baš kao što su to činili njihovi preci. Ovo nasljeđe je krhko i, na nekim mjestima su u stvarnoj opasnosti da jednog dana budu uništena. Upisivanje na listu daje nadu u njihovu zaštitu.<ref name="nomin">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/document/219530 |title= Tekst nominacije |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> , od kojih neki datiraju iz 12. stoljeća, i danas su naseljeni, iako su mnoge građevine u ozbiljnom zapuštenom stanju.<ref name="nomin">{{Cite web |url=https://www.trtafrika.com/english/article/0c8d6e8a05ea |title= TAncient Comoros medinas join UNESCO's heritage list |work= TRT Afrika - www.trtafrika.com |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> == Svjetska baština == Istorijska mjesta na Komorima upisana su na listu [[UNESCO]]-ove [[Svjetska baština|svjetske baštine]].<ref name="komo">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/list/1768 |title= Istorijska mjesta u Komorima |work= UNESCO: Svjetska baština - whc.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Odluka je donešena na 48-om zasjedanju Komiteta za svjetsku baštinu od 19-29 jula 2026. god. u [[Busan]]u, [[Južna Koreja]]<ref name="zasjedanje">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/newproperties/ |title= Spomenici upisani na listu svjetske baštine 2026. god. |work= UNESCO: Svjetska baština, /www.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026}}{{en}}</ref><ref name="komori">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/statesparties/tn |title= Tunis, spomenici upisani na listu svjetske baštine |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> === Galerija === <gallery> File:Moroni City Comoros.JPG|01 - Moroni File:Moroni Medina Comoros 4.jpg|01 - Moroni File:Moroni Friday Mosque Comoros.jpg|01 - Džamija u Moroniju File:Daradjou Ntsaoueni.jpg|02 - Ntsuđini File:Palais de Kaviridjeo (10996096686).jpg|04 - Ikoni File:Mutsamudu Islamic Tomb (9983187665).jpg|05 - Mutsamudu File:Anjouan - Islands of Comoros.jpg|06 - Domoni sa džamijama </gallery> == Izvori == {{Reflista}} {{Commonscat|Comoros}} [[Kategorija:Svjetska baština u Tunisu] fi4s98o7fhjjy9y3mvheafvfxq5nask 42683303 42683294 2026-09-05T08:34:25Z Zavičajac 76707 42683303 wikitext text/x-wiki https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard https://www.krnjeusa.net/tragovi-starih-naselja/5-arheolosko-nalaziste-u-vrtocu/ https://www.hbsume.ba/show_page/131/drvar-povijesni-podaci https://katera.news/lat/zaboravljeni-partizanski-spomen-kompleks-korcanica-na-grmecu https://www.dinarskogorje.com/klekova269a.html http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/uploads/odluke_srp/Novi%20Travnik_nekropola%20Bistro%20SR.pdf http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/nacionalnispomenici?sort=idgrad&rows=50&page=18 https://scispace.com/pdf/omladinske-radne-akcije-kontinuiteti-i-odmaci-iz-iskustva-56i3z2pi8a.pdf https://balkans.aljazeera.net/blogs/2020/3/29/moje-sjecanje-sa-omladinskih-radnih-akcija * 2026. – [[Sidi Bou Said]] Tunis * 2026. – [[Morski rezervat Akaba]] Jordan * 2026. – [[Kolonijalne plantaže na Svetom Tomi i Principu]] Kolonijalni poljoprivredni sistem i prisilna migracija]] Serijska nekretnina sastoji se od šest geografski odvojenih roças (portugalskih kolonijalnih poljoprivrednih plantaža) smještenih na otocima São Tome i Principe: * 2026. – [[Migracijski krajolik Boma–Badingilo]] Južni Sudan * 2026. – [[Nacionalni rezervat divljih životinja Okefenokee]] Kategorija:Svjetska baština u Sjedinjenim Američkim Državama * 2026. – [[Wadi Wurayah]] Kategorija:Svjetska baština u Ujedinjenim Arapskim Emiratima * 2026. – [[Getbol, Korejske plimne ravnice]] Južna Koreja {{UNESCO-svjetska baština |ime mjesta = Selo Sidi Bou Said |image = Ben Ali palace entrance 1.JPG |godina = 2026. |vrst baštine = kulturno dobro |mjerilo = iii |ugroženost = ne |poveznica = https://whc.unesco.org/en/list/1769 |država = {{flag|Tunis}} }} '''Sidi Bou Said''' je grad smješten na oko 20 km. sjeveroistočno od glavnog grada [[Tunis (grad)|Tunisa]], na obali Sredozemnog mora, [[Tunis]]. Nazvan je po [[Sufizam|sufijskom]] učitelju i muslimanskom svecu sa ovog području, Sidi Bou Saïd (Abu Said al-Bedži), koji je živio u 12. i 13. stoljeću. Selo se razvilo oko grobnice, skladno integrirano u topografiju litice, u simbiozi s prirodnim okolišem, s prepoznatljivom estetikom bijelo-plavih boja i mističnom aurom povezanu sa sufijskom duhovnošću koja prožima mjesto. <ref name="ostrva">{{Cite web |url=https://en.sputniknews.africa/20260726/1087826844.html |title= Komorska istorijska mjesta upisana na listu UNESCO svjetske baštine |access-date= 28. avgust 2026.}}{{en}}</ref> == Svjetska baština == Mjesta su prve lokacije s arhipelaga Komora koja se upisuju na [[UNESCO]]-ov popis. Prepoznati su kao lokaliteti za očuvanje kulturne baštine arhipelaga i prikazivanje izvanredne ostrvske urbane [[Arhitektura|arhitekture]]. Kao jedinstvena serijsku imovina, upisani su na listu svjetske baštine. Nastali su u 11. stoljeću, a odlikuju se gustom kamenom arhitekturom, kraljevskim palatama i [[džamija]]ma. Ona nisu samo istorijska mjesta, već i drevni gradovi s palatama, džamijama, javnim trgovima i uskim ulicama, gdje se ljudi još uvijek mole, trguju i slave velike životne trenutke baš kao što su to činili njihovi preci. Ovo nasljeđe je krhko i, na nekim mjestima su u stvarnoj opasnosti da jednog dana budu uništena. Upisivanje na listu daje nadu u njihovu zaštitu.<ref name="nomin">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/document/219530 |title= Tekst nominacije |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> , od kojih neki datiraju iz 12. stoljeća, i danas su naseljeni, iako su mnoge građevine u ozbiljnom zapuštenom stanju.<ref name="nomin">{{Cite web |url=https://www.trtafrika.com/english/article/0c8d6e8a05ea |title= TAncient Comoros medinas join UNESCO's heritage list |work= TRT Afrika - www.trtafrika.com |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> == Svjetska baština == Sidi Bou Said upisan je na listu [[UNESCO]]-ove [[Svjetska baština|svjetske baštine]].<ref name="sidi">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/list/1769 |title= Sidi Bou Said |work= UNESCO: Svjetska baština - whc.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Odluka je donešena na 48-om zasjedanju Komiteta za svjetsku baštinu od 19-29 jula 2026. god. u [[Busan]]u, [[Južna Koreja]]<ref name="zasjedanje">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/newproperties/ |title= Spomenici upisani na listu svjetske baštine 2026. god. |work= UNESCO: Svjetska baština, /www.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026}}{{en}}</ref><ref name="tunis">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/statesparties/tn |title= Tunis, spomenici upisani na listu svjetske baštine |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> === Galerija === <gallery> File:Palais Naceur Bey (sidi bou said) 03.jpg|Palata Naceur Bey File:Sidi Bousaid domes.jpg|Sidi Bousaid domes File:Cimetière de Sidi Bou Said 04.jpg|Grob Sidi Bou Saida File:Sidi bou said2.jpg| File:Sidi Bou Said, Tunis Governorate, Tunisia - Gate wtih blue doors.jpg| File:Sidi Bou Said(js)19.jpg| File:Sidi Bou Said(js)10.jpg| </gallery> == Izvori == {{Reflista}} {{Commonscat|Sidi Bou Said}} [[Kategorija:Svjetska baština u Tunisu] 749obz13stzjzd9qn4r0i06q6f1ub9p 42683330 42683303 2026-09-05T11:36:06Z Zavičajac 76707 42683330 wikitext text/x-wiki https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard https://www.krnjeusa.net/tragovi-starih-naselja/5-arheolosko-nalaziste-u-vrtocu/ https://www.hbsume.ba/show_page/131/drvar-povijesni-podaci https://katera.news/lat/zaboravljeni-partizanski-spomen-kompleks-korcanica-na-grmecu https://www.dinarskogorje.com/klekova269a.html http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/uploads/odluke_srp/Novi%20Travnik_nekropola%20Bistro%20SR.pdf http://aplikacija.kons.gov.ba/kons/public/nacionalnispomenici?sort=idgrad&rows=50&page=18 https://scispace.com/pdf/omladinske-radne-akcije-kontinuiteti-i-odmaci-iz-iskustva-56i3z2pi8a.pdf https://balkans.aljazeera.net/blogs/2020/3/29/moje-sjecanje-sa-omladinskih-radnih-akcija * 2026. – [[Sidi Bou Said]] Tunis * 2026. – [[Morski rezervat Akaba]] Jordan * 2026. – [[Kolonijalne plantaže na Svetom Tomi i Principu]] Kolonijalni poljoprivredni sistem i prisilna migracija]] Serijska nekretnina sastoji se od šest geografski odvojenih roças (portugalskih kolonijalnih poljoprivrednih plantaža) smještenih na otocima São Tome i Principe: * 2026. – [[Migracijski krajolik Boma–Badingilo]] Južni Sudan * 2026. – [[Nacionalni rezervat divljih životinja Okefenokee]] Kategorija:Svjetska baština u Sjedinjenim Američkim Državama * 2026. – [[Wadi Wurayah]] Kategorija:Svjetska baština u Ujedinjenim Arapskim Emiratima * 2026. – [[Getbol, Korejske plimne ravnice]] Južna Koreja {{UNESCO-svjetska baština |ime mjesta = Naselje Sidi Bou Said |image = Ben Ali palace entrance 1.JPG |godina = 2026. |vrst baštine = kulturno dobro |mjerilo = iii |ugroženost = ne |poveznica = https://whc.unesco.org/en/list/1769 |država = {{flag|Tunis}} }} '''Sidi Bou Said''' je naselje sa oko 5.000 stanovnika, smješten na oko 20 km. sjeveroistočno od glavnog grada [[Tunis (grad)|Tunisa]], na obali Sredozemnog mora, [[Tunis]]. Nazvan je po [[Sufizam|sufijskom]] učitelju i [[Muslimani|muslimanskom]] svecu sa ovog području, Sidi Bou Saïdu (Abu Said al-Bedži), koji je živio u 12. i 13. stoljeću. Naselje se razvilo oko grobnice, skladno integrirano u topografiju litice, u simbiozi s prirodnim okolišem, s prepoznatljivom estetikom bijelo-plavih boja i mističnom aurom povezanu sa sufijskom duhovnošću koja prožima mjesto. Sidi Bou Said je nesumnjivo najfotografiranije naselje u Tunisu. Smješten na brežuljku s pogledom na Tuniski zaljev, ovaj arhitektonski dragulj s bijelim kućama i plavim vratima nudi jedinstveno iskustvo. Evo 15 stvari koje morate vidjeti i doživjeti.<ref name="Sidi">{{Cite web |url= https://thelandlord.tn/en/sidi-bou-said-things-to-see-do-guide-2026/ |title= Sidi Bou Said: 15 Must-See Things to See and Do (2026) |work= TRAVEL - thelandlord.tn |accessdate= 28. avgust 2026.}}{{en}}</ref> <ref name="nomin">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/document/219637 |title= Tekst nominacije |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> == Svjetska baština == Cilj [[Almohadi|Almohada]] da ujedine Magreb zasnivao se na strogom i rigidnom tumačenju islama. Sve je bilo povezano s religijom. Umjetnost, arhitektura, intelektualna produkcija, obrazovanje i nauke su bili odbačeni od strane islamskih učenjaka. Ova vrlo kruta kulturna atmosfera podstakla je razvoj sufizma, koji je formalno bio dodatak doktrini Almohada, ali je u stvarnosti nudio put za praktikovanje tolerantnijeg islama. Sufizam je skup mističnih praksi usmjerenih na "pročišćenje duše". Sidi Bou Said upisan je na listu [[UNESCO]]-ove [[Svjetska baština|svjetske baštine]].<ref name="sidi">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/list/1769 |title= Sidi Bou Said |work= UNESCO: Svjetska baština - whc.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Odluka je donešena na 48-om zasjedanju Komiteta za svjetsku baštinu od 19-29 jula 2026. god. u [[Busan]]u, [[Južna Koreja]]<ref name="zasjedanje">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/newproperties/ |title= Spomenici upisani na listu svjetske baštine 2026. god. |work= UNESCO: Svjetska baština, /www.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026}}{{en}}</ref><ref name="tunis">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/statesparties/tn |title= Tunis, spomenici upisani na listu svjetske baštine |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> === Galerija === <gallery> File:Palais Naceur Bey (sidi bou said) 03.jpg|Palata Naceur Bey File:Sidi Bousaid domes.jpg|Sidi Bousaid domes File:Cimetière de Sidi Bou Said 04.jpg|Grob Sidi Bou Saida File:Sidi bou said2.jpg| File:Sidi Bou Said, Tunis Governorate, Tunisia - Gate wtih blue doors.jpg| File:Sidi Bou Said(js)19.jpg| File:Sidi Bou Said(js)10.jpg| </gallery> == Izvori == {{Reflista}} {{Commonscat|Sidi Bou Said}} [[Kategorija:Svjetska baština u Tunisu] b74k49yr5k4wa8j18nflfmgx2yksc18 0 4676818 42683272 42683029 2026-09-05T01:20:00Z Dwina744 178014 +napomene 42683272 wikitext text/x-wiki Ovo je spisak značajnih osoba koji se danas identificiraju kao [[Jugoslaveni]] ili su se za vrijeme svoga života tako identificirali, uključujući osobe kojima je to (bila) [[nacionalnost]] ili primarni identitet i one kojima je to (bio) jedan od [[Etnički identitet|identiteta]]. Pri tome treba imati na umu da je za vrijeme postojanja [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|socijalističke Jugoslavije]] (1945–1991) većina stanovništva gajila jugoslovenski identitet. Stanovnici Jugoslavije su se najčešće nacionalno osjećali "prije svega [[Hrvati]]ma, [[Makedonci]]ma, [[Slovenci]]ma, [[Srbi]]ma itd., i istodobno Jugoslavenima". Druga po brojnosti kategorija su bili "oni koji su najprije Jugoslaveni, pa zatim Srbi, Slovenci, Makedonci ili Hrvati". Treću grupu su činili oni građani koji su se osjećali ''samo'' Jugoslavenima, a nije bio malen ni broj onih koji su se osjećali ''samo'' Srbima, ''samo'' Hrvatima, ''samo'' [[Albanci]]ma itd.<ref name=jugoslavenstvo69>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 69.</ref> == Arhitektura == * [[Mia David]], arhitekta, scenograf<ref name=miadavid1>[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012638/https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q |date=2023-02-11 }} YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''<br>''“Ja sam isto Jugoslovenka.”''</ref> * [[Miša David]], arhitekta<ref name=mišadavid1>[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''<br>''“I ovoga puta, kad smo se sreli, smejali smo se tome, kako se naš zajednički prijatelj, pok. arhitekta Miša David, iz nekog protesta, kad nije mogao da se upiše kao Jugosloven, izjašnjavao na popisima kao stari Grk.”''</ref> * [[Radivoje Dinulović]], arhitekt<ref name=dinulovic1>[https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti Ne pristajem da povlađujem ovoj realnosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152856/https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti |date=2024-12-25 }} Magazin Politika. ''Aleksandra Isakov; 24.07.2024.''<br>''“Ja sam levičarsko dete, ostao sam komunista i Jugosloven, i duboko verujem da ta nova realnost mora da dođe, kao što je realnost mog detinjstva i mladosti morala da nestane.”''</ref> * [[Vlado Milunić]], arhitekt<ref name=milunic1>[https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ Preminuo Vlado Milunić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126051433/https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ |date=2022-11-26 }} BosnaInfo. ''BosnaInfo; 17.09.2022.''<br>''“Ja sam češki arhitekt jer sam završio češke škole. Isto tako nisam Čeh premda imam češko državljanstvo. Ja sam Jugoslaven jer se tako osjećam, unatoč činjenici da Jugoslavija više na postoji”''</ref><ref name=milunic2>[https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away Czech-Croatian architect behind Prague's Dancing House passes away] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108235402/https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away |date=2023-01-08 }} (na engleskom) Expats.cz ''Expats.cz Staff; 18.09.2022.''<br>''Milunić was born in Zagreb in what is now Croatia in 1941, but lived in Prague from the age of 16. In regards to his nationality, he described himself as "a Czechoslovak architect because I have a Czechoslovak education, and I feel Yugoslav in protest against primitive nationalism, even though neither Czechoslovakia nor Yugoslavia exists anymore."''</ref> * [[Aljoša Šegvić]], arhitekta<ref name=segvic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 554.<br>''“Šegvić Aljoša, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Milica Šterić]], arhitekta<ref name=steric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 563.<br>''“Šterić Milica, arhitekta; član Upravnog odbora i specijalni savetnik Holding korporacije "Energoprojekt" - MDD Urbanizam i arhitektura; član Umetničkog saveta Saveza arhitekata Srbije i Akademije Arhitekture Srbije. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Josip Svoboda]], arhitekta<ref name=svoboda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 550.<br>''“Svoboda Josip, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Danilo Udovički]], arhitekta<ref name=dudovicki1>[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''<br>''“Mogu da potvrdim i danas da je moj daroviti prijatelj arhitekta Danilo Udovički, poreklom iz bačkog sela Mol, bio i ostao veliki patriota, erudita i poliglota, ali i Jugosloven u najboljem smislu te reči. Uvek se tako i izjašnjavao na popisima dok je to moglo, jer je i za njega, kao i za mnoge od nas, razbijanje Jugoslavije bila lična uvreda.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vlado Milunić.jpg|Vlado Milunić </gallery> </center> == Diplomacija == * [[Aleš Bebler]], diplomata, revolucionar<ref name=abebler1>VIII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Beograd, 7–13. decembra 1964. Stenografske beleške III. Beograd 1965, str. 1918.<br>''“Ovima moramo pre svega reći da je dobar deo našeg razmimoilaženja prosto nesporazum, i to nesporazum u tome šta mi, Jugosloveni, i drugi koji se sa nama slažu, nazivamo politikom miroljubive koegzistencije i kako je mi definišemo.”''</ref> * [[Salih Fejić]], diplomata<ref name=fejic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 182.<br>''“Fejić Salko, izvanredni poslanik i opunomoćeni ministar FNRJ u Holandiji, rez. major, r. 1914 u Mostaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Rexhai Surroi]], diplomat<ref name=surroi1>Maksić, Milivoje: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf U raskoraku sa svetom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029103157/https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf |date=2022-10-29 }} Beograd 2000, str. 9.<br>''“Bio је Аlbаnас ро poreklu, ali Jugosloven ро svemu drugom. Nije birao prijatelje ро ključu, već ро srcu. Mnogi smo bili među onima kojima је biо blizak. Redžai је biо čovek koji је prijatelju privгžen. Ponekad se čini da u ovom našem vremenu ta divna osobina - biti privгžen prijatelju, kao da počinje da bledi pod pritiskom egoizma, i nekih drugih, čudnih i sumnjivih moralnih normi. А upravo to, osećati se Jugoslovenom, što simbolizuje uverenje da smo svi u ovoj zemlji podjednako bliski i potrebni jedni drugima, i biti privгžen drugu, prijatelju - jeste politička, а rekao bih i moralna osnova, na kojoj jedino i može počivati naša spoljnopolitička služba.”''</ref> * [[Zdenko Štambuk]], diplomata<ref name=zstambuk>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm Ko je ovaj čovek? Vladimir Štambuk (Drugaričin drug)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123055710/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm |date=2022-11-23 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 07.04.2000.''<br>''“Otac Zdenko bio je čuveni diplomata, takođe Jugosloven, a majka Čehinja.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Aleš Bebler.jpg|Aleš Bebler </gallery> </center> == Film i pozorište == * [[Vjekoslav Afrić]], glumac<ref name=afric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.<br>''“Afrić Vjeko, dramski umetnik, pozorišni i filmski reditelj, redovni prof. Akademije za pozorišnu umetnost u Beogradu, pretsednik Sindikata kulturno-umetničkih ustanova, rez. major, r. 1906 na Hvaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Neda Arnerić]], glumica<ref name=arneric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22-23.<br>''“Arnerić Neda, glumica i galerista (vlasnik galerije - knjižare "Atrijum", Bg.). […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Darko Bajić]], redatelj<ref name=dbajic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 29.<br>''“Bajić Darko, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=dbajic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 29.<br>''“Bajić M. Darko, filmski reditelj, docent na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu (r. 14. V 1955, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Primož Bebler]], redatelj<ref name=pbebler1>[https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ Umetnik , humanista, Jugosloven...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152828/https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ |date=2024-12-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 21.11.2013.''<br>''“Primož je bio pravi, plemeniti Jugosloven. Taj njegov izbor, bitna odrednica njegovog identiteta, imao je svoju estetsku, ideološku i humanističku utemeljenost.”''</ref><ref name=pbebler2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 35.<br>''“Bebler A. Primož, pozorišni reditelj; upravnik i umetnički rukovodilac Malog pozorišta Duško Radović i Večernje scene Radović u Beogradu (r. 5. V 1951, Njujork). Jugosloven.”''</ref><ref name=pbebler3>[http://www.republika.co.rs/564-565/24.html Beskrajna širina stanovnika sveta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016234820/http://www.republika.co.rs/564-565/24.html |date=2022-10-16 }} Republika. ''Goran Cvetković; Broj 564-565, 01-31.01.2014.''<br>''“Istinski levičar i Jugosloven, internacionalni i svetski pozorišni stručnjak Primož Bebler, nije stigao da uradi i tu jubilarnu predstavu Početak bune na dahije, po romanu Svetislava Basare.”''</ref> * [[Ivan Bekjarev]], glumac<ref name=bekjarev1>[https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici Bekjarev: Najgori su umetnici u politici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230804005703/https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici |date=2023-08-04 }} Vesti online. ''D. Dušanić; 16.06.2015.''<br>''“Poreklom sam Makedonac, ali rođeni Beograđanin, i javno priznajem da sam Jugosloven.”''</ref> * [[Miroslav Benka]], redatelj<ref name=benka1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.<br>''“Benka Miroslav, reditelj; umetnički direktor Gradskog pozorišta u Žilini, Slovačka (od '91). […] P: Jugosloven, slovačke narodnosti, […].”''</ref> * [[Melita Bihali]], glumica<ref name=bihali1>[https://www.vesti.rs/Mercedes-Benz/Jugoslovenka-zauvek-Prica-o-lepoj-stolarevoj-kci.html Jugoslovenka zauvek: priča o lepoj stolarevoj kći] vesti.rs ''Vesti-online.com; 27.12.2015.''<br>''“I moja porodica se preselila u Istru, iako nismo imali potrebu za tim. Takvo je bilo naređenje” - kaže Melita Bihali, koja je kroz lik baba Mare opisala i raspad SFRJ, i za kraj ovog susreta naglasila da je rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umreti.''</ref><ref name=bihali2>[https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ Preminula glumica Melita Bihali, poznata po ulozi u “Maratoncima”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230907003733/https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ |date=2023-09-07 }} N1 BIH. ''N1 Srbija, nova.rs; 25.08.2023.''<br>''Bihali je rekla i da je „rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umrijeti!“.''</ref> * [[Predrag Bjelac]], glumac<ref name=bjelac1>[https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ I čarobnjak i papa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104004740/https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ |date=2023-01-04 }} vesti.rs ''Nada S. Preradović; 29.01.2022.''<br>''“Do pre par godina živeo je u Pragu, izjašnjava se kao Jugosloven i ponosni je otac dve ćerke.”''</ref><ref name=bjelac2>[https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl Predrag Bjelac: "Za Čehe sam harizmatičan: Mnogo puta sam im rekao: 'Dođite kod nas da vidite, ima ovakvih koliko hoćeš'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241205080743/https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl |date=2024-12-05 }} Blic žena. ''Blic žena; 19.05.2024.''<br>''“Odgojen sam kao Jugosloven, negde sam to i dalje.”''</ref> * [[Jelica Bjeli]], glumica<ref name=bjeli1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Bjeli-Hadžić Jelica, glumica. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Dragan Bjelogrlić]], režiser i glumac<ref name=bjelogrlic1>[https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji Bjelogrlić: Film "Toma" se prepoznaje po univerzalnoj emociji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230121004426/https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji |date=2023-01-21 }} Nportal. ''Nportal; 27.08.2021.''<br>''“Osećam se Jugoslovenom. Imam poseban odnos prema toj državi, žao mi je što je više nema i verovatno se to oseća u filmu. Toma je otvoreno govorio pred kraj života, kad je počela da se raspada Jugoslavija, da je veliki protivnik toga. Pravio je jugoslovensku turneju neposredno pred rat”, podsetio je Bjelogrlić.''</ref><ref name=bjelogrlic2>[https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 Dragan Bjelogrlić: Iz Slovenije je vedno prihajala avantgarda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221006025712/https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 |date=2022-10-06 }} (na slovenačkom) Radiotelevizija Slovenija. ''Gašper Andrinek, Val 202; 22.09.2020.''<br>''“Odraščal sem v Jugoslaviji in sem v svoji biti ostal Jugoslovan, ves prostor nekdanje Jugoslavije občutim kot svoj. Verjetno bo tako do konca življenja.”''</ref><ref name=bjelogrlic3>[https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html Bjelogrlić: Male razlike su me uvek inspirisale i zato sam ostao Jugosloven u duši] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231116010128/https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html |date=2023-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''RTS; 04.03.2020.''<br>''“Međutim, tako je kako je. Još uvek se mi umetnici trudimo da pravimo i da sarađujemo zajedno, nema tu nikakvog političkog razloga ni tržišnog. Prosto, meni bar, je uvek zanimljivo da radim sa ljudima iz drugih sredina. Više puta sam to rekao – Jugoslaviju su razorile male razlike, a male rezlike su nešto što je meni bila inspiracija i zato sam ja ostao Jugosloven u duši”, rekao je iskreno Dragan Bjelogrlić.''</ref> * [[Bogić Bošković]], glumac<ref name=bboskovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.<br>''“Bošković B. Bogić, glumac (r. 22. XII 1930, Prizren). Jugosloven.”''</ref> * [[Tanja Bošković]], glumica<ref name=tboskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 57.<br>''“Bošković Tatjana, glumica, član pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Srpkinja-Jugoslovenka.”''</ref> * [[Karlo Bulić]], glumac<ref name=bulic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.<br>''“Bulić Karlo, dramski glumac, nastavnik Akademije za pozorišnu i filmsku umetnost u Beogradu, r. 1910 u Trstu, Jugosloven.”''</ref> * [[Branko Cvejić]], glumac<ref name=cvejic1>[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/film-tv/3532718-branko-cvejic-ja-cu-uvek-ostati-jugosloven-rodjen-u-toj-zemlji-do-smrti-gradjanin-te-zemljeglumac Branko Cvejić: "Ja ću uvek ostati Jugosloven, rođen u toj zemlji, do smrti građanin te zemlje"] [[Telegraf.rs]]. 27.07.2022.<br>''“Bez obzira, postojala ili ne, kao greška ta zemlja, ja ću uvek ostati Jugosloven i građanin te zemlje. Ja se i sada osećam tako.”''</ref> * [[Svetozar Cvetković]], glumac<ref name=scvetkovic1>[https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 Svetozar Cvetković: Ja sam antički Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107221742/https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 |date=2023-01-07 }} Dan. ''DAN portal; 10.12.2022''<br>''“Kao umjetnik koji je stasavao i sazrijevao u vrijeme velike Jugoslavije, sebe i danas vidi kao Jugoslovena.”''</ref><ref name=scvetkovic2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede Svetozar Cvetković: Istinska elita danas nema šta da jede] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018020612/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede |date=2022-10-18 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 20.03.2015.''<br>''“Jednom sam već negde rekao da je biti Jugosloven danas isto što i biti prokuženi stranac. Ali, u redu, svejedno: taj sam!” - Šta ste? - “Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic3>[https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ Cvetković: Blatite me, ja ostajem Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131035406/https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ |date=2023-01-31 }} Nova.rs ''Pero Jovović; 09.03.2021.''<br>''“Ja rizikujem mnogo da krenu da me blate onog časa kada kažem da sam ja Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic4>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ Svetozar Cvetković: Glumčina i Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107222559/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 11.08.2021.''<br>''“Ta plemenitost i svetlost, pored činjenice da je ostao Jugosloven i građanin nepostojeće države, njegovoj skromnosti i gospodstvu dodaju još jednu finu nijansu koja ga čini renesansnim gospodarom.”''</ref><ref name=scvetkovic5>[http://www.slobodnarijec.net/svetozar-cvetkovic-snimam-film-u-francuskoj/ Svetozar Cvetković: Snimam film u Francuskoj] Slobodna Riječ. ''Slobodna Riječ; 27.02.2015.''<br>''“Biti Jugosloven – to je danas kao biti neki prokuženi stranac, u redu taj sam!”''</ref><ref name=scvetkovic6>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 76.<br>''“Cvetković Svetozar, glumac, član pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic7>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 69.<br>''“Cvetković S. Svetozar, glumac, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 20. VI 1958, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Borivoj Dovniković]], autor animiranih filmova, ilustrator<ref name=dovnikovic1>[https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ Borivoj Dovniković: Pripadam manjini koju jedni trpe, drugi mrze, a u biti sam član ljudske zajednice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211193920/https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ |date=2023-02-11 }} P-portal. ''Đorđe Matić; 24.12.2021.''<br>''“Pored svega toga, spadam u ljude koji su od početka bili i ostali Jugoslaveni, koji ne daju da se SFRJ naziva zločinačkom zemljom i kojoj bi trebalo davati priznanje za sve dobro što je učinila za nas i za svjetsku zajednicu.”''</ref> * [[Srđan Dragojević]], redatelj<ref name=dragojevic1>[http://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima Intervju nedelje, Srđan Dragojević (2. deo): Nisam snimao filmove s ratnim zločincima!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima |date=2022-12-29 }} Telegraf.rs ''S.M.S. – A.K.; 01.04.2012.''<br>''Da li ste jugonostalgičar, to se negde može nazreti iz vaših javnih istupa… - “Ne, nisam jugonostalgičar. Jugosloven sam.”''</ref><ref name=dragojevic2>[http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87%3A+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html Dragojević: Sukob mišljenja, ne sukob na ulici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233159/https://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87:+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html |date=2022-12-29 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''30.10.2011.''<br>''Budući da se osećam Jugoslovenom, rođen sam u toj zemlji, svi gradovi i države bivše Jugoslavije su mi dragi, volim da idem tamo i onda je divno kad snimajući film prosto živite tu svoju ideju da ovo jeste Jugoslavija.”''</ref><ref name=dragojevic3>[http://dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED „Парадa“ e првиот филм на трета Југославија] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120108204134/http://www.dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED |date=2012-01-08 }} (na makedonskom) Dnevnik (Makedonija). ''Srebra Ðorđijevska; 05.01.2012.''<br>''“Јас сум Југословен, така се чувствувам и тоа е земјата во која живеам.”''</ref><ref name=dragojevic4>[http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html Največja Parada ponosa v srcu homofobnega Balkana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110171452/http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html |date=2017-11-10 }} (na slovenačkom) Delo. ''Vesna Milek; 02.01.2012.''<br>''“Če bi radi še bolj plastičen prikaz tega, kar sem hotel povedati: Jaz sem Jugoslovan. Vi, ki niste, ko vas jebe. (nasmešek)”''</ref> * [[Jasna Đuričić]], glumica<ref name=djuricic1>[https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html Intervju Jasna Đuričić: Novac je već dugo vremena jedini bog na ovoj planeti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205073327/https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html |date=2022-12-05 }} Portal 021. ''Snežana Miletić; 09.04.2020.''<br>''“Pripadam drugom vremenu, drugoj generaciji, ja sam Jugoslovenka, rođena ovde, u vreme kada su važili postulati druge vrste - za sve stvari.”''</ref><ref name=djuricic2>[https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ Jasna Đuričić, najbolja evropska glumica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003040615/https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ |date=2023-10-03 }} Vojvođanski istraživačko-analitički centar (VOICE). ''Snežana Miletić; 20.12.2021.''<br>''“Sremica, Novosađanka i Jugoslovenka, potekla iz radničke porodice, od oca trgovca i majke knjigovođe.”''</ref> * [[Predrag Ejdus]], glumac<ref name=ejdus1>[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost Predrag Ejdus: Lako je izgubiti ljudskost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Radmila Radosavljević; 24.12.2011.''<br>''“A ja sam se nacionalno uvek izjašnjavao kao Jugosloven, tako sam se izjasnio i na poslednjem popisu.”''</ref><ref name=ejdus2>[http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html Фудбал ми помогао да станем на ноге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924134607/http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html |date=2015-09-24 }} [[Politika (novine)|Политика]]. ''Славко Трошељ; 13.07.2008.''<br>''“Целог живота изјашњавам се као Југословен. И данас се осећам тако. Иако та државна заједница више не постоји. Али, то је моје право. Родио сам се у тој земљи. Али, ако хоћете дубоку интуитивно осећам апсолутну припадност и јеврејском и српском народу.”''</ref><ref name=ejdus3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 131.<br>''“Ejdus Predrag, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta (od '93). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mira Erceg]], reditelj<ref name=erceg1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 132.<br>''“Erceg Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Bekim Fehmiu]], glumac<ref name=fehmiu1>[https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ Bekim Fehmiu (1936–2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208030139/https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ |date=2023-02-08 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''J. Gligorijević; broj 1015, 17.06.2010.''<br>''“Jedan od simbola Jugoslavije iz njenog zlatnog doba, nikada nije, u ime bratstva i jedinstva, a potom jugonostalgije, bežao od svog albanskog porekla, bio je i jedno i drugo: Albanac, Jugosloven, iznad svega umetnik, a pre svega – čovek.”</ref> * [[Dragomir Felba]], glumac<ref name=felba1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134-135.<br>''“Felba Dragomir, glumac. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ognjen Glavonić]], redatelj<ref name=glavonic1>[https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima Film se treba obraćati mladim fašistima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021845/https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Jurica Pavičić; 14.05.2018.''<br>''Upravo zato Glavonić napominje da se osjeća kao Jugoslaven i citira Viktora Ivančića: “Budući da živimo u ambijentu gdje je Jugoslavija oglašena kao najgora psovka, upravo jugoslavenska etiketa nudi aktivniju poziciju i obilježava odgovorniji model antinacionalizma”.</ref> * [[Srđan Grahovac]], glumac<ref name=grahovac1>[https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima Udareni temelji dubljim i složenijim projektima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012329/https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima |date=2023-02-11 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]] ''Svetlana Višnjić; 06.05.2022.''<br>''“Saradnjama se uvijek radujem, one su nužne između republika u Jugoslaviji, ja nikada nijesam prestao da budem Jugosloven. Nikada nijesam imao granica, uvijek sam išao dalje. Saradnja i odnosi preko kulture su nužnost, ako mislimo da išta radimo u budućnosti” – rekao je Grahovac.''</ref> * [[Aleksandar Gruden]], glumac<ref name=agruden1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.<br>''“Gruden Aleksandar-Saša, glumac i reditelj; šef marketinga pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Srđan Hadžić]], reditelj, pisac<ref name=hadzic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160.<br>''“Hadžić Srđan, reditelj i pisac; član Akademije filmske umetnosti i nauke. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Željko Hubač]], dramski pisac<ref name=hubac1>[https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica Životna priča Željka Hubača: Na ružan način sam saznao da sam usvojen! Muslimanka me je rodila, a odgajili su me Čeh i Srpkinja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230220203017/https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica |date=2023-02-20 }} Kurir.rs ''Ljubomir Radanov i Andrijana Stojanović; 18.09.2022.''<br>''“Po svom dubokom osećanju sam Jugosloven.”''</ref> * [[Boris Isaković]], glumac<ref name=bisakovic1>[https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ Boris Isaković: Ako ne poštujete publiku, ne poštujete sebe i svoj rad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103201020/https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ |date=2023-01-03 }} Gracija. ''Mirjana Popović; br. 206 okt. 2022.''<br>''“I dalje voli da se izjašnjava kao Jugosloven, a svoje studente, osim glumačkim vještinama, zajedno sa suprugom, glumicom Jasnom Đuričić, uči tome da u njihovom svijetu nema mjesta mržnji.”''</ref><ref name=bisakovic2>[https://6yka.com/podcast/isak Boris Isaković za BUKU: Katastrofalno je šta se desilo s našim kulturnim bićem dolaskom aktuelne vlasti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103223056/https://6yka.com/podcast/isak |date=2023-01-03 }} Buka. ''Slađan Tomić; 19.08.2022.''<br>''“Izjašnjava se kao Jugosloven, pa su Sarajevo, Zagreb i ostali gradovi – njegovi gradovi, poput Novog Sada ili Beograda.”''</ref><ref name=bisakovic3>[https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju Ljudi ne vole da pominju ime Jugoslavije! Boris Isaković o Slobi i novoj ulozi: Bio sam pionir i Jugosloven! Meni je to ostalo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110012914/https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju |date=2023-01-10 }} Kurir.rs ''22.08.2022.''<br>''“Bio sam pionir i opredeljivao sam se kao Jugosloven. Meni je to ostalo. Ne mogu protiv toga.”''</ref> * [[Feđa Isović]], scenarista<ref name=fisovic1>[https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''<br>''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''</ref><ref name=fisovic2>[https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic Feđa Isović: Hercegovački neposrednik Nebojša Vukanović] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225154249/https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic/ |date=2024-12-25 }} Buka. ''Feđa Isović; 22.02.2020.''<br>''“Ja kao Jugosloven, mada državljanin BiH, ne mogu da se kandidujem na niz funkcija. Kao ni Jevreji, Romi i svi oni „ostali“.”''</ref><ref name=fisovic3>[https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise Naši su ginuli najviše] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101212701/https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise |date=2022-11-01 }} [[Dnevni avaz]]. ''Feđa Isović; 16.11.2019.''<br>''“Kaže mi drug, glumac iz Beograda, kako ne može prežaliti Jugoslaviju. Slušam ga, trajala je ta njegova jadikovka neke tri pive, a onda ga priupitah da mi kaže kako se izjasnio na zadnjem popisu. Kaže: - “Kao Srbin”. - “E vidiš”, rekoh, “ja kao Jugosloven. Nemoj meni da cmizdriš i kenjaš, majke ti!”''</ref><ref name=fisovic4>[https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu Scenarist Feđa Isović za "Avaz": Desni i nacionalni pokreti uteg su oko vrata svakom narodu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231207180457/https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu |date=2023-12-07 }} [[Dnevni avaz]]. ''Edina Bakić; 30.05.2018.''<br>''“Po nacionalnosti sam Jugoslaven i ne vidim kako dva smiješna administrativna okvira, dakle Republika Srpska i Federacija, mogu na bilo koji način utjecati na taj moj osjećaj.”''</ref> * [[Ita Rina]], glumica<ref name=itarina>[https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara Ита Рина је била и Београђанка Тамара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202190529/https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara |date=2022-12-02 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''Ненад Симић; 15.06.2019.''<br>''“Шездесетих година прошлог века њен супруг и она су саградили кућу у Будви, где је као Српкиња, увек се изјашњавајући као Југословенка, умрла 10. маја 1979. године од напада астме.”''</ref> * [[Davor Janjić]], glumac<ref name=janjic>[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 U Sarajevu ukopan glumac Davor Janjić: 'Spavaj, brate. S tobom je bilo tako lijepo'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230126231124/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 |date=2023-01-26 }} RadioSarajevo.ba, ''05.12.2022.''<br>''“Zahvaljujući svome porijeklu, tvojima Nadi i Žarku koji su te tako vaspitali, bio si univerzalist, suštinski protivnik nacionalizma, i ateist. Bosanac, Srbin, Hrvat, Slovenac, Jugoslaven, u onom značenju koje znaju samo oni koji istinski i duboko nose taj osjećaj. Oni drugi, koji su prezreli da su to ikada bili – a mnogi od njih su se često zaklinjali u to kad je to bilo kurentno – oni su danas najčešće važne karike u lancima kojima smo ovdje okovani. I koje iz vlastitog kukavičluka i komocije ne možemo prekinuti.”''</ref> * [[Đorđe Kadijević]], redatelj<ref name=kadijevic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke Dodeljen „Zlatni pečat” Kinoteke] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152844/https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke |date=2024-12-25 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''06.06.2023.''<br>''“Ponosan sam što mi nagradu „Zlatni pečat” dodeljuje ustanova koja nosi i dalje naziv Jugoslovenska kinoteka. Ja sam Jugosloven i to ću biti i ostati do poslednjeg trenutka svog života. Mnogi moji filmovi ili serije su nastajali u zemlji za koju kažu da više ne postoji. A za mene će Jugoslavija uvek postojati i ja ću zauvek biti Jugosloven.”''</ref><ref name=kadijevic2>[https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 Legendarni Đorđe Kadijević otvorio dušu za srpske medije: pročitajte što je rekao o rodnom Šibeniku, Arsenu, Jugoslaviji...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014231824/https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 |date=2022-10-14 }} Šibenski.hr ''Šibenski.hr; 20.12.2020.''<br>''“Po ocu sam Srbin, po majci Hrvat, a ja sam Južni Sloven, tačnije Jugosloven.”''</ref><ref name=kadijevic3>[https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ Intervju – Đorđe Kadijević, autor kultne „Leptirice“: Ovde se simulira društvo, država, demokratija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221125051223/https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ |date=2022-11-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 14.11.2022.''<br>''“Ja jesam Jugosloven i više sam za bratstvo i jedinstvo nego za ovo pozivanje na obračune onih koji bi trebalo da budu jedinstveni, i mislim da je ta žalosna situacija uzrok jedne, kako bih rekao, likvidirane kohezije čitave kulture koja nema svoju kompaktnost, nema svoju pravu temu, nema paradigmu.”''</ref><ref name=kadijevic4>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213-214.<br>''“Kadijević Đorđe, filmski i TV reditelj; likovni kritičar NIN-a. […] P: Srbin, Jugosl., […].”''</ref> * [[Rialda Kadrić]], glumica<ref name=kadric1>[https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica Umrla je nasred ulice, baš kao njena majka: Glumica koju su generacije Jugoslovena obožavale doživela tešku sudbinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231026034059/https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica |date=2023-10-26 }} Glossy. ''Glossy; 14.06.2022.''<br>''“Rialda se, inače, do kraja života osećala kao Jugoslovenka, pre svega zato što dolazi iz mešovite porodice, baš kao i njen suprug.”''</ref> * [[Stefan Kapičić]], glumac<ref name=kapicic1>[https://avaz.ba/vijesti/173945/stefan-kapicic-odgojen-sam-kao-jugoslaven-i-tako-cu-odgojiti-svoju-djecu Stefan Kapičić: Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu] [[Dnevni avaz]]. ''Hajrija Lisić; 19.04.2015.''<br>''“Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu” - ističe Kapičić.''</ref> * [[Suada Kapić]], glumica, režiserka, scenaristkinja<ref name=kapic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 218.<br>''“Kapić Suada, reditelj, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=kapic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 198.<br>''“Kapić I. Suada, reditelj, slobodni umetnik (r. 15. II 1952, Sarajevo). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Milutin Karadžić]], glumac<ref name=karadzic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 219-220.<br>''“Karadžić Milutin-Mima, glumac. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mirjana Karanović]], glumica<ref name=mkaranovic1>[https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka Yubilej: Ja sam Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221012063031/https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka |date=2022-10-12 }} Portal Novosti. ''Mirjana Karanović; 30.11.2018.''<br>''“Ja sam rođena u Jugoslaviji. Ja sam Jugoslovenka. […] Ono što danas znam jest da ću, bez ikakvog sentimenta, i dalje u svome biću biti Jugoslovenka. To je upisano u moju duhovnu genetiku i to se neće promeniti sve do moje smrti.”''</ref> * [[Srđan Karanović]], redatelj<ref name=skaranovic1>[https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 Srđan Karanović: Pisanje mi se osladilo i pomislio sam kako je pisanje puno divniji posao nego snimanje filmova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230102051029/https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 |date=2023-01-02 }} [[Glas Istre]]. ''Vanesa Begić; 03.12.2022.''<br>''“Karanović je govorio i zašto se na popisu stanovništva izjasnio kao Jugoslaven i zašto ga smeta kada se taj prostor naziva regionom, i bivšom Jugoslavijom, a ne Jugoslavijom, koja je ionako bivša.”''</ref> * [[Miljen Kljaković]], scenarista<ref name=kljakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 229.<br>''“Kljaković Miljen - Kreka, scenograf; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nada Kokotović]], reditelj<ref name=kokotovic1>[https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ Nada Kokotović - Regisseurin aus Köln] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231119012803/https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ |date=2023-11-19 }} (na njemačkom) migration-audio-archiv e.V.<br>''“Ich habe einen kroatischen Pass, aber ich fühle mich als Jugoslawin.”''</ref><ref name=kokotovic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 234.<br>''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Dejan Kosanović]], reditelj<ref name=dkosanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.<br>''“Kosanović Dejan, reditelj dokumentarnog filma. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Deana Leskovar]], scenarista, književnik<ref name=leskovar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 276.<br>''“Leskovar Deana, književnik i filmski scenarista; dramaturg u Redakciji igranog programa TVB (od '90). […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Leon Lučev]], glumac<ref name=lucev1>[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 Hrvatski glumac Leon Lučev: Osjećam se kao Jugoslaven, evo i zašto...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221004013040/https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 |date=2022-10-04 }} [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. 17.02.2020.</ref> * [[Nikola Majdak]], snimatelj, reditelj<ref name=majdak1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 287.<br>''“Majdak Nikola, filmski reditelj i snimatelj; red. prof. Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Aleksandar Mandić (reditelj)|Aleksandar Mandić]], reditelj<ref name=mandic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 292.<br>''“Mandić Aleksandar, reditelj i scenarista; redovni profesor na Odseku za film i televiziju Univerziteta u Njujorku (od '92). […] P: Srbin - Jugosloven.”''</ref> * [[Milenko Maričić]], reditelj<ref name=maricic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 295.<br>''“Maričić Milenko, pozorišni i TV reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Gordan Matić]], reditelj<ref name=matic1>[https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html Gordan Matić: Od A do Z] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108232946/https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html |date=2023-01-08 }} Prvi prvi na skali. ''30.01.2012''<br>''Kulturološki se osećam kao Jugosloven, jer su na mene, između ostalih, uticali pisci Ivo Andrić, Miroslav Krleža, Aleksandar Popović, Dušan Kovačević, muzičari Milan Mladenović, Darko Rundek, Džoni Štulić, Zoran Predin, filmovi “Slučaj Harms”, “Beštije”, “Pad Italije”, “Leptirica”, “Nacionalna klasa”, “Pre kiše”''</ref> * [[Mladen Matičević]], reditelj<ref name=maticevic1>[http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu Priča o geniju Arsenu Dediću] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140804121336/http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu |date=2014-08-04 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 27.04.2014.''<br>''“Svi su me pitali kako to da srpski reditelj snimi film o Arsenu Dediću? Kazao sam im da sam Jugosloven i da snimam film o jugoslovenskom kantautoru.”''</ref> * [[Irfan Mensur]], glumac<ref name=mensur1>[https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg Intervju Irfan Mensur: Jednostavno - postojim, i to je ono što je meni najbitnije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230625122425/https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg |date=2023-06-25 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Tatjana Nježić; 26.04.2023.''<br>''“I prvi intervju koji sam posle povratka iz inostranstva dao bio je veliki intervju u NIN-u, gde sam pričao – iako je to bilo bogohulno - o jugoslovenstvu, da ja ne mogu biti ništa drugo nego Jugosloven i da još verujem u jugoslovenstvo kojeg i dalje ima mnogo na sve strane, ali ljudi su osujećeni da to izgovore.”''</ref><ref name=mensur2>[https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ Velika ispovest Irfana Mensura za Nova.rs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021051349/https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ |date=2022-10-21 }} Nova.rs ''Nemanja Lisinac; 24.03.2021.''<br>''“Prosto, ta neka multikulturalnost Sarajeva je nešto što me i danas opredeljuje kao jedinu varijantu mog bistvovanja, a to je da sam Jugosloven. Nekada, pre 20 godina, izgovoriti to u Srbiji bilo je bogohulno, ali ja se ni tada nisam odrekao jugoslovenstva i toga da sam Jugosloven, pa čak i po cenu toga da me izbrišu iz enciklopedije 'Ko je ko na Balkanu', što se i dogodilo”, priča Irfan Mensur u velikoj ispovesti za Nova.rs.''</ref><ref name=mensur3>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa Irfan Mensur: Loše sam odigrao Principa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020215526/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa |date=2022-10-20 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 08.08.2014.''<br>''Vidjela sam da ste u jednom intervjuu rekli kako, i nakon svega, ostajete nepopravljivi Jugosloven. Šta to danas znači? - “Jugoslavija i jugoslovenstvo moj su identitet, moja vera. U toj državi sam rođen, tu odrastao; na toj tradiciji sam vaspitavan, tako živeo. I, šta sada?! Uvek sam bio Jugosloven! Moj otac je musliman, majka katolkinja, maćeha pravoslavka; najstarijeg sina Filipa dobio sam u braku sa Ljiljanom Perović; sa Srnom Lango imam Pavla. I, nakon svega, osim Jugosloven, šta bih mogao da budem?! Pa, zar moja porodica nije Jugoslavija u malom?!”''</ref><ref name=mensur4>[https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ Irfan Mensur: Moja Jugoslavija još postoji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221022175117/https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ |date=2022-10-22 }} MNE magazin. ''Bojana Radonjić; 08.03.2015.''<br>''Rekli ste: “Do dana današnjeg ostao sam Jugosloven”. - “Znate šta, ja sam govorio da sam Jugosloven i u vrijeme kada to nije bilo popularno, kad je pogubno bilo reći da sam jugonostalgičar, ali sam ja uvijek pojašnjavao svoju jugonostalgiju.”''</ref><ref name=mensur5>[https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci Irfan Mensur: Emotivno putovanje kući] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223450/https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci |date=2022-10-20 }} Gloria. ''Maja Gašić; 24.09.2018.''<br>''“Moram tako da kažem, jer sam ostao Jugosloven do kraja, mada je nekad bilo bogohulno biti jugonostalgičar.”''</ref><ref name=mensur6>[https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda Intervju, Irfan Mensur: Kultura je vodilja ka uspehu naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223500/https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda |date=2022-10-20 }} Ekspres. ''Mirjana Mitrović; 01.06.2017.''<br>''“Mislili su da su veći Srbi od mene i da su zato vredniji kao ljudi, bez obzira na to što je Srbija u mene uložila milione dolara kroz posao i obrazovanje i bez obzira na to što se nikada nisam bavio politikom niti sam se izjašnjavao drugačije sem da sam Jugosloven, ne iz straha, već zato što se tako osećam.”''</ref><ref name=mensur7>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 316.<br>''“Mensur Irfan, glumac i režiser, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=mensur8>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 276.<br>''“Mensur M. Irfan, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 19. I 1952, Sarajevo). Jugosloven.”''</ref> * [[Ognjenka Milićević]], rediteljka<ref name=milicevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 335.<br>''“Milićević Ognjenka, reditelj, teatrolog i prevodilac. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Kokan Mladenović]], redatelj<ref name=kokan1>[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html Jugosloveni su prošli kao Hazari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105030313/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html |date=2012-01-05 }} Press Online. ''Rade Stanić; 03.11.2011.''</ref><ref name=kokan2>[http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ Fašizam počinje od jednog prekršaja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013163926/http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ |date=2012-10-13 }} Novosti. ''Goran Plavšić; 08.10.2012.''</ref><ref name=kokan3>[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi Kokan Mladenović: Fajront u balkanskoj krčmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233204/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Vukica Strugar; 12.02.2011.''</ref><ref name=kokan4>[http://www.naslovi.net/2011-02-27/blic/kokan-mladenovic-placamo-cenu-estradizacije-nasih-zivota/2363702 Kokan Mladenović: Plaćamo cenu estradizacije naših života]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Naslovi.net ''Aleksandar Nikolić; 27.02.2011.''</ref> * [[Dragana Mrkić]], režiser, ranije glumica<ref name=mrkic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 365.<br>''“Mrkić Dragana, glumica, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ranko Munitić]], filmski kritičar i teoretičar<ref name=munitic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 367.<br>''“Munitić Ranko, filmski i TV scenarista, pisac o filmu i srodnim umetnostima, autor i voditelj radio i TV emisija; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dino Mustafić]], reditelj<ref name=mustafic1>[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''<br>''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala".”''</ref><ref name=mustafic2>[https://twitter.com/mdinodino/status/887975511045156864 (Twitter status:) Živeći i radeći na Balkanu uvjerio sam se kako jedino identitarno i politički ima smisla biti Jugosloven!] MdinoDino@Twitter. ''Dino Mustafić; 20.07.2017.''</ref><ref name=mustafic3>[https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ Dino Mustafić: Kod nas se nacionalizam kao pantljičara uspinje od portira do akademika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101043711/https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ |date=2023-01-01 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 04.12.2022.''<br>''“Moje jugoslovenstvo je kulturni identitet, duhovni prostor kojeg živim intezivno. Ima tu i mog inata prema onim kojim je Jugoslavija postala psovka. Biti Jugoslaven danas nije samo politički stav veći je i etički. Svojevrsni vid otpora nacionalističkom ološu, možda jedna odgovornija forma antinacionalizma. Ako je nekom najvažnije da bude Hrvat ili Srbin ili Bošnjak po liniji svoje nacionalne pripadnosti, onda je potpuno prirodno da možete biti Jugoslaven po liniji svoje nadnacionalne pripadnosti.”''</ref> * [[Goran Paskaljević]], reditelj<ref name=paskaljevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 400.<br>''“Paskaljević Goran, filmski reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Srbin.”''</ref><ref name=paskaljevic2>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19920905|page:8 Jedan film dve zastave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240324152716/https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp{{!}}issue:UB_00064_19920905{{!}}page:8 |date=2024-03-24 }} Nedeljna Borba, ''05/06.09.1992.'', str. 8.<br>''“Ja sam najpre filmadžija, pa Jugosloven, pa Srbin.”''</ref> * [[Borka Pavićević]], dramaturškinja<ref name=pavicevic1>[https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ Komemoracija Borki Pavićević: Vikala je iz sveg glasa – ne igraj se sa istinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103233515/https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ |date=2023-01-03 }} N1 SRB. ''FoNet; 04.07.2019.''<br>''On je dodao da je Pavićević ostala Jugoslovenka, a da bi se danas u Jugoslaviji slavio Dan boraca i podsetio na stihove “Naša borba zahteva, kad se gine da se peva”.''</ref><ref name=pavicevic2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika Borka Pavićević: Jugoslavija je aktuelna zbog aktuelnih politika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011074946/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika |date=2022-10-11 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 12.04.2017.''<br>''Ipak, kao Jugoslovenka, kao neko ko je rođen i ko je živio u “mraku socijalizma”, možete li zamisliti zajednicu čije bi “rotirajuće predsjedništvo”, pored “kralja ujedinitelja” Aleksandra Vučića, činili Bakir Izetbegović, Đorđe Ivanov, Kolinda Grabar-Kitarović, Filip Vujanović, Borut Pahor? Kakva bi to uopšte država bila? - “Mogu da zamislim samo jednu Jugoslaviju, u kojoj bi se ovi koji danas protestuju na beogradskim ulicama povezali sa ljudima iz kulture koji su svojevremeno potpisivali peticije protiv ministra Hasanbegovića, sa radnicima koji su peške iz Tuzle išli do granice sa Hrvatskom, sa… Ko piše o štrajku radnika u Bosni, taj želi da u Srbiju unese nered. Sećate li se toga? Takve rečenice su u to vreme izgovarali oni koji bi danas da prave nekakvu “staru Jugoslaviju plus Albanija”.”''</ref> * [[Josip Pejaković]], glumac<ref name=pejakovic>[https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje Josip Pejaković u Trebinju izveo monodramu "Ućerivanje"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250120050038/https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje |date=2025-01-20 }} [[Dnevni avaz]]. ''P.M.; 20.03.2015.''<br>''Pejaković kaže da je monodrama „Ućerivanje“ imala dobar prijem i Hrvatskoj, mada je bilo negativne atmosfere zbog toga što se on izjasnio kao Jugosloven. „Kako neko ko se zove Josip može da se izjašnjava kao Jugosloven. Sve je kulminiralo incidentom tako da je prilikom izvođenja monodrame u Zadru i policija morala da osigurava,“ objasnio je Pejaković.''</ref> * [[Katarina Pejović]], dramaturškinja<ref name=pejovic1>[https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ Katarina Pejović: Jedini način da iskorenimo fašizam je da razumemo te ljude] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230130022252/https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ |date=2023-01-30 }} Nova.rs. ''Suzana Sudar; 02.01.2022.''<br>''“Kao Stari Grci ili Rimljani, mi koji se osećamo Jugoslovenima smo vrsta u izumiranju.”''</ref> * [[Darko Perić]], glumac<ref name=dperic1>[https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&yyyy=2018&mm=09&dd=24&nav_id=1447148 Najpoznatiji glumac iz Srbije u svetu: Samo Đoković i Modrić popularniji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011233951/https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&yyyy=2018&mm=09&dd=24&nav_id=1447148 |date=2022-10-11 }} [[B92]]. ''Tara Tomović; 24.09.2018.''<br>''“Ja sam rođen u Jugoslaviji. Sebe i dalje smatram Jugoslovenom.”''</ref> * [[Vladimir Pogačić]], reditelj<ref name=pogacic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 437.<br>''“Pogačić Vladimir, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Radko Polič]], glumac<ref name=polic1>[https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w Radko Polič: Biće ponovo Jugoslavije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126045237/https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w |date=2022-11-26 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Simonida Milojković; 24.11.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven i znam da ćemo nekada, kad-tad, ponovo biti zajedno.”''</ref><ref name=polic2>[https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 Radko Polič: Ostao sam Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221112220630/https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 |date=2022-11-12 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 23.02.2014.''<br>''“Uvek ću govoriti da sam Jugosloven, makar me i vređali zbog toga, kaže slovenački glumac Radko Polič.”''</ref> * [[Mladen Popović]], dramaturg<ref name=mladenpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 445.<br>''“Popović Mladen, dramaturg; urednik Filmske redakcije RTS. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nenad Prokić]], dramaturg<ref name=prokic1>[http://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU Intervju – Nenad Prokić: Srbija je počela da se trijezni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226005905/https://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU |date=2023-02-26 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragan Banjac; 02.09.2013.''</ref> * [[Ljubiša Ristić]], režiser<ref name=ristic1>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm Ko je ovaj čovek? Ljubiša Ristić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202521/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm |date=2016-03-04 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 21.04.2000.''<br>''“Nacionalnost - Jugosloven.”''</ref><ref name=ristic2>[http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 Ljubiša Ristić: Trećerazredni umetnici su stubovi naše kulture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208091536/http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 |date=2014-02-08 }} Kurir. ''Ljubomir Radanov; 02.01.2014.''<br>''“Ja sam Jugosloven. Dopalo se to nekom ili ne.”''</ref><ref name=ristic3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482-483.<br>''“Ristić Ljubiša, pozorišni reditelj; predsednik Jugoslovenske udružene levice - JUL (od '95). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Olga Savić]], glumica<ref name=olgasavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.<br>''“Savić Olga, glumica; član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Egon Savin]], redatelj<ref name=savin1>[https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara Još živi virtuelna država umjetnika i nostalgičara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207014024/https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara |date=2023-02-07 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 29.11.2022.''<br>''“Ja sam Jugosloven po opredjeljenju, jer iako Jugoslavije nema, ja sam još živ”, kazao je u intervjuu za “Vijesti” poznati pozorišni reditelj Egon Savin.''</ref><ref name=savin2>[https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 Egon Savin: Materijalnim bogatstvom smo opsednuti toliko da preziremo ljude koji nemaju ništa!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011003004/https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 |date=2022-10-11 }} Elle Serbia. ''Tamara Nikčević; 20.11.2016.''<br>''“Jevrejin sam rođen u multietničkom Sarajevu, studirao u multietničkom Beogradu, volim multietnički Njujork i Pariz… Ateista sam, pa šta da budem do – Jugosloven?! Iako te države više nema, ja još – postojim.”''</ref> * [[Žorž Skrigin]], reditelj<ref name=skrigin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 508.<br>''“Skrigin Georgije-Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Gorčin Stojanović]], reditelj<ref name=gstojanovic1>[https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji Najviše Jugoslovena u Srbiji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107224840/https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji |date=2023-01-07 }} Novi magazin. ''IJ; 16.09.2012.''<br>''“Beogradski pozorišni i filmski reditelj Gorčin Stojanović takođe se deklariše kao Jugosloven, iako to nije činio kada je ta ideologija bila dominantna: - Ideja jugoslovenstva nije politička, već pre svega kulturna. Bazirana je na povezivanju naroda koji imaju kulturne i jezičke srodnosti. Nema veze sa titoizmom i nije suprotna ni srpstvu, ni hrvatstvu. U pitanju je ideja koja je opstala kroz decenije, jer ne umiru ideje, već države, rekao je Stojanović.”''</ref><ref name=gstojanovic2>[http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako Iyu, naopako!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031085846/http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako |date=2010-10-31 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Gorčin Stojanović; 29.10.2010.''<br>''“I, uzgred, ako je kome bitno, potpisnik se deklariše, otkako, hvala Bogu, nema Jugoslavije, kao - Jugosloven. Bez sentimenta, bez žala.”''</ref> * [[Abdurrahman Šalja]], glumac<ref name=salja1>[https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ Bekim Fehmiu – Blistavo i Strašno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208034724/https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ |date=2023-02-08 }} Pulse Magazin. ''Boban Savković; 16.06.2010.''<br>''“Kao i pokojni Abdurahman Šalja bio je Albanac ali i Jugosloven…u onom smislu Kusturičinih likova koji, mrtvi, odlaze nekuda na plutajućem ostrvu.”''</ref> * [[Slavko Štimac]], glumac<ref name=stimac1>[https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. Slavko Štimac: „Dobar čovek ne može biti lud“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804003025/https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. |date=2024-08-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''DanasOnline; 13.07.2024.''<br>''“Štimca predstavljaju kao srpsko-hrvatskog glumca, ali on sebe vidi kao Jugoslovena i Ličanina.”''</ref> * [[Feđa Štukan]], glumac<ref name=stukan1>[https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ Promocija knjige „Blank“ glumca Feđe Štukana u Zrenjaninu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221106064842/https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ |date=2022-11-06 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''M. P.; 26.10.2022.''<br>''“Ja se i danas izjašnjavam kao Jugosloven, nemam problem da kažem da sam u Jugoslaviji naučio sve vrednosti kojima se vodim i danas, a na prvom mestu je ljudski kvalitet.”''</ref><ref name=stukan2>[http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom Feđa Štukan: Jugosloven sam i ponosim se svojom domovinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130411160843/http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom |date=2013-04-11 }} e-portal.ba ''08.04.2013.''<br>''“Kad već ne mogu da se izjasnim kao stanovnik planete zemlje, shvatio sam da je moja nacionalnost Jugosloven, i nepada mi na pamet da se toga stidim i odričem.”''</ref><ref name=stukan3>[https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ Feđa Štukan: Iza podele i mržnje stoji religija i bogati se na našoj nesreći] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221113015556/https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ |date=2022-11-13 }} N1 SRB. ''Novi magazin; 09.09.2022.''<br>''“U Jugoslaviji su me naučili da volim sve ljude podjednako zato sa izjašnjavam kao Jugosloven.”''</ref> * [[Jelena Tinska]], glumica<ref name=tinska>[https://twitter.com/JelenaTinska/status/1557072991657369600?cxt=HHwWgIC90dvo6psrAAAA (Twitter status:) ja sam rodjens u zemlji koje vise nema na mapi Ja sam Jugoslovenka i umrecu kao Jugoslovenka Ljupka oko pupka] JelenaTinska@Twitter. ''Jelena Tinska; 09.08.2022.''</ref> * [[Darko Trešnjak]], režiser<ref name=tresnjak1>[https://www.glasamerike.net/a/1936843.html Trešnjak: Bilo bi lepo režirati na Balkanu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602043134/https://www.glasamerike.net/a/1936843.html |date=2023-06-02 }} Glas Amerike. ''Helena Đorđević; 14.06.2014.''<br>''“Mi smo se preselili ovde 1976. i to je još uvek bila Jugoslavija i tako uvek kada me ljudi pitaju uvek kažem da sam Jugosloven jer je to jedina stvar koju sam znao.”''</ref> * [[Sergej Trifunović]], glumac<ref name=strifunovic1>[https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw (Twitter komentar:) Ne. Jugosloven, Levičar, Glumac i Srbin. S nadom da ću postati čovek. Tim redom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101234715/https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw |date=2022-11-01 }} WhistlerDick@Twitter. ''Sergej Trifunović; 06.12.2019.''</ref> * [[Renata Ulmanski]], glumica<ref name=ulmanski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 597.<br>''“Ulmanski Renata, glumica. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Mlađa Veselinović]], glumac<ref name=veselinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 609.<br>''“Veselinović Mladen-Mlađa, glumac i prevodilac. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Volk]], pozorišni i filmski kritičar<ref name=volk1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 619.<br>''“Volk Petar, pozorišni i filmski kritičar, teoretičar i istoričar; profesor Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (za pr. Istorija filma); šef Katedre za teoriju i istoriju. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stjepan Zaninović]], reditelj<ref name=zaninovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 639.<br>''“Zaninović Stjepan, filmski reditelj i scenarista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stevo Žigon]], glumac<ref name=zigon1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 649.<br>''“Žigon Stevo, glumac i reditelj. […] P: Jugosloven; […].”''</ref> * [[Milan Žmukić]], filmski producent, revolucionar<ref name=zmukic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 656.<br>''“Žmukić Milan, predsednik Organizacionog odbora BITEF-a; preds. Organizacionog odbora Filmskog festivala u Herceg Novom. […] P: Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vjekoslav Afrić.jpg|Vjeko Afrić Datoteka:Неда Арнерић.jpeg|Neda Arnerić Datoteka:Ivan Bekjarev 2019.jpg|Ivan Bekjarev Datoteka:Adam i berberin prvi ljudi, Jakova Ignjatovića, SNP, 18.11.1969, Ivan Hajtl kao Maksa Svilokosić i Jelica Bjeli kao Fema.jpg|Jelica Bjeli Datoteka:Dragan Bjelogrlic (cropped).jpg|Dragan Bjelogrlić Datoteka:Tanja Bošković, 1975.jpg|Tanja Bošković Datoteka:Karlo Bulic.jpg|Karlo Bulić Datoteka:Бранко Цвејић.jpeg|Branko Cvejić Datoteka:Svetozar Cvetković crop.jpg|Svetozar Cvetković Datoteka:Borivoj Dovniković Bordo 2017.jpg|Borivoj Dovniković Datoteka:OIFF 2015-07-18 212827 - Srđan Dragojević.jpg|Srđan Dragojević Datoteka:Jasna Đuričić, glumica.jpg|Jasna Đuričić Datoteka:Predrag Ejdus 2021 stamp of Serbia.jpg|Predrag Ejdus Datoteka:Odissea Bekim Fehmiu.jpg|Bekim Fehmiu Datoteka:Greta, stranica 89, drama, Boris Isaković, foto M. Polzović.jpg|Boris Isaković Datoteka:Ita Rina v zrelih letih.jpg|Ita Rina Datoteka:Stefan Kapicic by Gage Skidmore.jpg|Stefan Kapičić Datoteka:Мима Караџић Стара Пазова.png|Mima Karadžić Datoteka:Mirjana Karanović Requiem for Mrs. J. Press Conference Berlinale 2017.jpg|Mirjana Karanović Datoteka:Milenko Maricic 1.jpg|Milenko Maričić Datoteka:Ognjenka Milićević, profesor i dekan FDU.tif|Ognjenka Milićević Datoteka:Ranko Munitic (1943-2009), 1989.jpg|Ranko Munitić Datoteka:Dino Mustafić (cropped).jpg|Dino Mustafić Datoteka:Inaugurazioa (8673787301) (cropped).jpg|Goran Paskaljević Datoteka:Borka Pavićević (34479274674).jpg|Borka Pavićević|Borka Pavićević Datoteka:Darko Peric BW.jpg|Darko Perić Datoteka:Radko Polič 2015.jpg|Radko Polič Datoteka:Portrait of Ljubiša Ristić.jpg|Ljubiša Ristić Datoteka:Egon Savin, foto B. Lučić.jpg|Egon Savin Datoteka:Žorž Skrigin (1943).jpg|Žorž Skrigin Datoteka:Slavko Stimac polovinom 80-ih.jpg|Slavko Štimac Datoteka:Sergej Trifunović.png|Sergej Trifunović Datoteka:Renata Ulmanski, 2019.jpg|Renata Ulmanski Datoteka:Stevo Žigon 1969 1.jpg|Stevo Žigon </gallery> </center> == Fotografija == * [[Ivo Eterović]], fotograf<ref name=eterovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.<br>''“Eterović Ivo, fotograf; majstor fotografije FSJ i Hin EFIAP. […] P: Hrvat, Jugosloven.”''</ref> * [[Stevan Kragujević]], fotoreporter<ref name=kragujevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 251.<br>''“Kragujević Stevan, fotograf. […] P: Jugosloven srpske narodnosti, pravosl.”''</ref> * [[Rizo Šurla]], fotograf, partizan<ref name=surla1>[https://www.youtube.com/watch?v=CSM_Fpjh-dI Ljudi - Fotograf Rizo Širla (Ulcinj, 1971.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019223450/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=CSM_Fpjh-dI |date=2022-10-19 }} YouTube. ''Srđan Karanović; Jugoslavija 1972.''<br>''“I, da Vam kažem još: sad kad je bio popis stanovništva, pita što osjećam. Ja [se] osjećam kao Jugoslaven, drugo ništa, šta imam da... ostajem Jugoslaven.”''</ref><ref name=surla2>[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html Ljudi - Fotograf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111100935/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html |date=2023-01-11 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''10.08.2022''<br>''“Jugosloven po ubeđenju, ovaj navijač splitskog Hajduka u emisiji priča o svom životu u Ulcinju.”''</ref><ref name=surla3>[https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 Rizo Šurla, Afrojugoslaven iz Ulcinja: Naša zemlja je što se tiče ravnopravnosti vjerojatno jedinstvena u svijetu, a međusobna mržnja nedokučiva je glupost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111101941/https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 |date=2023-01-11 }} [[Slobodna Dalmacija]]. ''PSD; 24.01.2022.''<br>''“Rizo Šurla ime je i prezime čovjeka koji se najpreciznije može staviti u grupu Afrojugoslavena, iako se on čitav život osjećao kao Jugoslaven, odnosno Crnogorac koji je rođen u Ulcinju i čitav život je proveo u tome primorskom gradu.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Stevan Kragujević, portret, okt. 1976.jpg|Stevan Kragujević </gallery> </center> == Književnost i pjesništvo== * [[Olja Alvir]], književnica<ref name=alvir1>[https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ Partizanski filmovi – poetika otpora i nade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126234518/https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ |date=2022-11-26 }} Dunav.at ''23.10.2019.''<br>''“Jedna od studentica dobro posjećenih predavanja na Bečkom univerzitetu koju je takođe zainteresovala solidarnosti i zajedništvo protagonista partizanskog filma, jeste Olja Alvir. Mlada spisateljica koja u Beču živi od djetinjstva i čiji su roditelji izbjegli iz Bosne, samu sebe naziva Jugoslovenkom i time pokazuje simpatiju za zemlju čija je osnova bilo zajedništvo svih njenih naroda i narodnosti, a koja je, kako se tvrdilo, nastala u antifašističkoj borbi.”''</ref> * [[Ivo Andrić]], književnik i diplomata<ref name=ristic-andric-davico>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 182.<br>''“Poznato mi je da je Marko Ristić javno istupio nakon popisa (u »Politici« 27. IV 1971.) i obrazložio zašto se deklarirao kao Jugoslaven, zbog čega misli da to nije nikakav unitarizam: jer se isto tako osjećao kad je istupao za rješenje hrvatskog pitanja u staroj Jugoslaviji. I Ivo Andrić se tada također upisao kao Jugoslaven. I Oskar Davičo.”''</ref><ref name=andric2>Tošović, Branko: Strane svijeta u Andrićevom životu i stvaralaštvu, u: Kuzmanović, Rajko (ur.): Andrić između Istoka i Zapada. Banja Luka 2022, str. 143.<br>''„Nemamo podataka o tome da li se Andrić konfesionalno izražavao drugačije nego što to nalazimo u njegovim školskim i studentskim dokumentima (kao katolik), ali imamo podataka da se nacionalno drugačije opredjeljuje – od 1951. pa do smrti kao Srbin (u ličnoj karti, vjenčanici, vojnoj knjižici...) i Jugosloven (u popisu stanovništva 1971).“''</ref> * [[Vladimir Arsenijević]], književnik<ref name=arsenijevic1>[http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 O pasošu i putovnici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011755/http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 |date=2016-03-05 }} tportal.hr ''Vladimir Arsenijević; 26.06.2012.''<br>''“Vjerujem da je to razlog zbog kog mi je oduvijek bilo znatno lakše identificirati se kao Jugoslaven.”''</ref> * [[Anton Aškerc]], pesnik<ref name=askerc1>Aškerc, Anton: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-YNVE4FUC/ecf67f53-f5ca-416a-a350-bc79be7c6661/PDF Hrvaški »Salon«.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 2 (1899), str. 132.<br>''“Zakaj nismo vsaj vsi Jugoslovani edini v jeziku, v književnosti in umetnosti? Čemu se cepimo in slabimo sami? Čemu? . . .”''</ref> * [[Goran Babić]], književnik<ref name=babic1>[https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga Povratak otpisanoga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241119022141/https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga |date=2024-11-19 }} Portal Novosti. ''Marko Pogačar; 18.11.2024.''<br>''“Babić je, bez obzira na u mladosti kritičan stav prema elementima sistema, pa i efemerne rubno "proljećarske" devijacije, deklarirani Jugoslaven i komunist, viđen kao "zadrti šuvarovac" i partijski element koji se zacrtane politike, bez veće osjetljivosti za detalje, nije libio provoditi u praksi, te je oštar kritičar hrvatskog nacionalizma u najrazličitijim njegovim pojavnim oblicima.”''</ref><ref name=babic2>[https://www.laguna.rs/laguna-bukmarker-goran-babic-ne-verujem-u-sistem-u-kojem-fukara-moze-legalno-unos-21212.html Goran Babić: Ne verujem u sistem u kojem fukara može legalno da pogubi genija] Laguna. ''Branko Rosić; 10.06.2022.''<br>''Meni deluje da ste ostali zauvek Jugosloven iz Hrvatske? - "Pa ja i jesam (ili si tako samo umišljam) daleki nastavljač one hrvatske tradicije koja je u Beogradu vidjela Pijemont, kulu svjetilju južnoga slavenstva, svijetlu tačku na kraju hiljadugodišnjeg tunela kojoj su hrlili ne samo Juraj Križanić („Đuro“ u predratnom izdanju srpske akademije) i onaj Flacijus iz Lobina, koji je svoje protestantske knjige (vidjeti spise Franje Bučara) htio štampati i na ćirilici."''</ref><ref name=babic3>[https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ Veliki povratak i autobiografija Gorana Babića, divnog pjesnika i mračnog proroka koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117044942/https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ |date=2022-11-17 }} telegram.hr ''Dragan Markovina; 06.06.2022.''<br>''“Goran Babić je čovjek o kojem se u Hrvatskoj temeljito šutjelo godinama. Književnik, ljevičar, pripadnik Šuvarove lijeve frakcije u SKH, divan pjesnik i mračni prorok koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu, glavni urednik umnogome ozloglašenog Oka, Mostarac zavičajem iz Opuzena i doline Neretve, školski drug Slobodana Praljka i uvjereni Jugoslaven, na kraju je početkom 1991. otišao iz Zagreba u Beograd, da se nikad ne vrati.”''</ref><ref name=babic4>[https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika Otvoreno djelo velikog pjesnika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926034603/https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika |date=2023-09-26 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Kultura Vijesti; 23.09.2023.''<br>''“Veliki Jugosloven i antinacionalista početkom ratnih sukoba 1991. napušta Hrvatsku i dolazi u Beograd.”''</ref> * [[Vladislav Bajac]], književnik<ref name=bajac1>[https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac Bajac: Sumnja je moje prirodno stanje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208072328/https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac |date=2023-02-08 }} Kaleidoskop. ''Jelena Pavlović; 16.03.2017.''<br>''“Nisam nikakav jugonostalgičar niti nostalgičar, ali jesam Jugosloven.”''</ref> * [[Zorica Bajin-Đukanović]], pjesnikinja<ref name=bajindjukanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 30.<br>''“Bajin-Đukanović Zorica, književnik i fotograf; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vjera Benkova]], književnica<ref name=benkova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.<br>''“Benkova Vjera, pisac i književni prevodilac; novinar, saradnik Slovačke redakcije Radio N. Sada (od '80). […] P: Slovakinja jugosl. porekla..”''</ref> * [[Oto Bihalji Merin]], književnik, istoričar umetnosti<ref name=bihalji1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 41.<br>''“Bihalji D. Oto, književnik, istoričar umetnosti (r. 3. I. 1904, Zemun). Jugosloven.”''</ref> * [[Laslo Blašković]], književnik<ref name=blaskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 48.<br>''“Blašković Laslo, književnik; sekretar Društva književnika Vojvodine. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Milenko Bodirogić]], književnik i izdavač<ref name=bodirogic1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha Bodirogić: Zemlje nastale raspadom Jugoslavije prepune su mržnje i straha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212201/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha |date=2022-10-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 18.04.2020.''<br>''“Ja sam jednostavno Jugosloven i to je tako, niko ne može iz svoje kože.”''</ref><ref name=bodirogic2>[https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ Sanjali najbolji, rasturili najgori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212819/https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ |date=2022-10-20 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Nedim Sejdinović; broj 1590, 24.06.2021.''<br>''“Ono za čime žalim jesu procesi i principi na kojima je nastajala ta zemlja, a oni su bili beskompromisno emancipatorski i prvi put su nam se dogodili na ovim prostorima. U tom smislu ja sam naprosto Jugosloven bez Jugoslavije”, kaže Bodirogić.''</ref> * [[Milena Bogavac]], književnica, dramaturškinja<ref name=bogavac1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ Kolumne Milene Bogavac – od 6. decembra svakog ponedeljka u Danasu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230120210820/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ |date=2023-01-20 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Danas Online; 05.12.2021.''<br>''“Deklariše se kao feministikinja, antifašistkinja, Jugoslovenka i borkinja za ljudska prava.”''</ref> * [[Nevena Bojičić]], književna kritičarka<ref name=bojicic1>[https://twitter.com/nevenawednesday/status/1122651234312310785 (Twitter status:) JA SAM : ⚪ straight ⚪ gay ⚪ bisexual 🔘 Jugoslovenka] NevenaWednesday@Twitter. ''Nevena Bojičić; 29.04.2019.''</ref> * [[Dušan Cicvara]], književnik i filmski kritičar<ref name=cicvara1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 70.<br>''“Cicvara Dušan, novinar i književnik. […] P: Jugosloven srpskog porekla, […].”''</ref> * [[Milan Ćurčin]], pjesnik<ref name=curcin1>[https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ Ćurčin – književnik i urednik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230816000403/https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ |date=2023-08-16 }} Lobisti.rs. ''Miodrag Skundric; 04.08.2023.''<br>''“Znameniti Pančevac, patriota, doktor nauka, liberal, pesnik, diplomata, novinar, Jugosloven.”''</ref> * [[Oskar Davičo]], književnik i pesnik<ref name=ristic-andric-davico/><ref name=davico>[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu Spomen ploča Oskaru Daviču] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117034357/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu |date=2022-11-17 }} [[Večernje novosti]]. ''V. N.; 12.04.2012.''<br>''“Ne napuštajući nikad i ni na koji način svoju pripadnost Srbiji, njenom narodu i njenoj literaturi, o čemu ponajbolje svedoči njegova veličanstvena „Srbija“, on je istovremeno bio gorljivi Jugosloven, internacionalista, koji nije podnosio niti jedan od naših brojnih minijaturnih i nepodnošljivih nacionalizama - istakao je Goran Babić.”''</ref> * [[Ivan Ergić]], pjesnik, ranije nogometaš<ref name=ergic1>[http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html Ergić kod Stankovića - glas razuma usred euforije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024062841/http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html |date=2015-10-24 }} tportal.hr ''Zrinka Pavlić; 15.06.2014.''<br>''“Em se drznuo kritizirati nogomet u ovo doba koje mnogi doživljavaju kao doba obavezne nacionalne konsolidacije (koja je također predmet Ergićeve kritike), em je s priličnim negodovanjem govorio o uplitanju nacionalizma i religije u sport, em je bez imalo ustezanja izjavio da se izjašnjava kao Jugoslaven.”''</ref><ref name=ergic2>[https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true Ivan Ergić: Katastrofalno je što su nogometaši uzor mladima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110014230/https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true |date=2023-01-10 }} [[Novi list]]. ''Ladislav Tomičić; 18.08.2013.''<br>''“Ja jesam Srbin, ali u kulturalnom smislu uvijek ću biti Jugosloven, kao što danas netko drugi pored pripadnosti svojoj naciji takođe može biti europejac ili nešto treće.”''</ref><ref name=ergic3>[https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ Ivan Ergić, poslednji koji je ugasio svetlo i otpevao “Hej Sloveni”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110015732/https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ |date=2023-01-10 }} reprezentacija.rs ''Admin; 18.05.2019.''<br>''“Ja sam po tom pitanju uvek bio ležeran, nisam se smatrao ništa manjim Srbinom ako sam istovremeno i Jugosloven.”''</ref><ref name=ergic4>[https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ Ivan Ergić, Zanimanje – tragalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922024213/https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ |date=2023-09-22 }} WineStyle. ''Tamara Marković; 03.11.2019.''<br>''“Kada sam u Švajcarskoj osećam se daleko više kao Jugosloven ili Srbin. A kada sam ovde, nemam takav doživljaj. Recimo da mi se taj osećaj pojača kada sam u nekoj drugoj sredini. Za mene je identitet stvar kulturnog, a ne etničkog konteksta.”''</ref> * [[Zdenka Feđver]], književnica<ref name=fedjver1>[https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029220240/https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka |date=2022-10-29 }} XXZ magazin. ''Zdenka Feđver; 25.01.2021.''<br>''Nacionalnost, Jugoslovenka? - “Da.”''</ref> * [[Frida Filipović]], književnik<ref name=filipovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 136.<br>''“Filipović Frida, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''</ref> * [[Hristo Georgijevski]], književnik<ref name=georgijevski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 144-145.<br>''“Georgijevski Hristo, redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (za pr. Makedonska književnost i Književnost za decu). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vesna Goldsworthy]], književnica<ref name=goldsvorti1>[https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ Bilo jednom u Londonu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101185457/https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ |date=2022-11-01 }} Elevate. ''str. 36/37, oktobar 2019.''<br>''“Panelisti su se takođe dotakli različitih slojeva identiteta, pa je tako književnica Goldsvorti za sebe rekla da je i Srpkinja i Jugoslovenka, kao i Britanka.”''</ref><ref name=goldsvorti2>[https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london Once upon a time in London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330090505/https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london |date=2023-03-30 }} (na engleskom) anarussellomaljev.com ''Ana Russell-Omaljev, 12.10.2020.''<br>''“The panellists also touched on different layers of identity, with writer Goldsworthy saying that she is both Serbian and Yugoslav, as well as British.”''</ref> * [[Mustafa Karahasan]], književnik<ref name=karahasan1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 305.<br>''“Karahasan Mustafa, novinar i književnik, član Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1920 u Skoplju, Jugosloven (pripadnik turske manjine).”''</ref> * [[Danilo Kiš]], književnik<ref name=kis1>Popov, Jovan: [https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf Jež i jorgovan. Skica za uporedni portret Aleksandra Tišme i Danila Kiša] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230202074425/https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf |date=2023-02-02 }}, u: Polja, br. 416 (2001), str. 67.<br>''“Deceniju i po kasnije, u poslednjoj godini svog života, i jednoj od poslednjih njegove zemlje, on objašnjava zašto se ne izjašnjava kao srpski pisac: »u inostranstvu jedva i to znaju šta je Jugosloven, a kamoli Srbin«. Izgovor je lakonski, a i vreme koje sledi veoma brzo će ga demantovati – Evropa će se naprasno zainteresovati za Srbe, na žalost ne na način na koji bismo voleli. Malo dalje, međutim, Kiš precizira da je nacionalnost Jugosloven »jedina tačna oznaka onoga što jesam«.”''</ref> * [[Božo Koprivica]], književnik<ref name=koprivica1>[https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ U fudbalu nema nacionalizma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230205195241/https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ |date=2023-02-05 }} Monitor. ''Nastasja Radović; 16.07.2010.''<br>''Vi ste Jugosloven? - “Bio i ostao.”''</ref><ref name=koprivica2>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml Ratni i antiratni profiteri kao savest naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013000115/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml |date=2012-10-13 }} [[Glas javnosti]]. ''Radmila Radosavljević; 15.06.2001.''<br>''Još se izjašnjavate kao Jugosloven iz države koja više ne postoji? - “Da. Jer, sve jeste i sve postoji, ako voliš.”''</ref> * [[Miroslav Krleža]], književnik i enciklopedista<ref name=krleza1>Cvitković, Ivan: Krleža, Hrvati i Srbi. Sarajevo 1991, str. 7.<br>''Bio sam dobar Jugoslaven i danas sam to, isticao je 1976. godine.''</ref><ref name=krleza2>Matvejević, Predrag: Granice i sudbine. O jugoslavenstvu prije i poslije Jugoslavije. Zagreb 2015, str. 267.<br>''“Često to meni negiraju, a ja sam Jugoslaven ali ne iz perspektive Aleksandra Karađorđevića ni Pere Živkovića.“''</ref> * [[Zofka Kveder]], književnica<ref name=kveder1>Свирчев, Жарка: [https://journal.knjizenstvo.rs/index.php/knjizenstvo/article/view/271/267 Југославенска жена – форум модерне списатељице], у: Књиженство, год. 5 br. 5 (2015).<br>''“Словенке ме неће више, Хрватице ме не признају још за „своју“, Српкиње такође не. Истина је, да то понекад боли, али ми такође даје снагу да останем што сам: Југославенка.”''</ref> * [[Jožef Levičnik]], književnik, glazbenik<ref name=levicnik1>Levičnik, Jos.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kteri narod je najbolj izobražen v Evropi?], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 49 (08.12.1858), str. 390.<br>''“Mi Jugoslaveni („divji narod“, se vé da!) navadno čakamo, da nas smert sama pokosi.”''</ref> * [[Milenko Maticki]], književnik, novinar<ref name=maticki1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 313.<br>''“Maticki Milenko, književnik; urednik "Politikinog" podlistka "Politika za decu". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Predrag Matvejević]], književnik<ref name=matvejevic1>Majdzik Papić, Katarzyna: [https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Zwischen den Welten. Postjugoslawische Literatur im Spannungsfeld der Übersetzung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230106054123/https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |date=2023-01-06 }}, u: Dampc-Jarosz, Renata/Kałuża, Anna (ur.): Narrative des Wandels. Transformationsprozesse nach 1989 in den mittel- und osteuropäischen Literaturen. 2022, str. 297 nap. 54. (na nemačkom) <br>''Der Interpretationskontext für Matvejevićs Texte ist in erster Linie der Mittelmeerraum (obwohl der Autor sich selbst als Jugoslawe bezeichnete und notabene in der multiethnischen Stadt Mostar geboren wurde): „Der Horizont der Existenz ist die Identität, die sich aus der Zugehörigkeit zu einer bestimmten Kultur ergibt, die für Matvejević die mediterrane Zivilisation ist.“''</ref><ref name=matvejevic2>[https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ Kome je pukla ‘Žica’?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107094902/https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ |date=2023-01-07 }} Ravno do dna. ''Jelena Svilar; 08.01.2012.''<br>''“Neobično je, nakon tolikih godina terora raznih promotera vlastitih ega koji navodno djeluju u nacionalnom interesu, u eteru javne televizije čuti intervju s čovjekom zbog kojeg ćete konačno doživjeti stanoviti ushit što pripadate istom narodu, iako je upravo nacionalni identitet ono što Matvejević, kao deklarirani Jugoslaven, nikada nije osjećao imanentnim sebi samom.”''</ref><ref name=matvejevic3>[https://www.portalnovosti.com/borac-protiv-politika-gluposti Borac protiv politika gluposti] Portal Novosti. ''N.J.; 16.02.2017.''<br>''“Predrag Matvejević je bio Jugoslaven, ali nije bio protiv nacionalnih identiteta jer je pomagao i hrvatske disidente, rečeno je na tribini ‘Ostavština Predraga Matvejevića’, održanoj 14. februara u prostorijama ‘Privrednika’ u Zagrebu.”''</ref><ref name=matvejevic4>[https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ Pisac i kritičar Božo Koprivica o mediteranstvu i jugoslovenstvu književnog velikana: Predragu Matvejeviću se njegov rodni grad Mostar odužio varvarskim činom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108022018/https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ |date=2023-01-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 06.07.2022.''<br>''“Matvejević je bio Jugosloven, njegovo jugoslovenstvo počelo je kada je sa trinaest godina pristupio partizanima. […] On nije prestao da bude Jugosloven ni u najtežim trenucima, kada je HDZ preuzeo vlast u Hrvatskoj i kada je bio progonjen. […] Verujem, nažalost, da bi se nekome ko je ostao Jugosloven kao Matvejević desila ista moralna pizdarija, rušenje rodne kuće, i da je ta kuća bila u Beogradu ili bilo gde drugde na ovom prostoru.”''</ref> * [[Milan Milišić]], pesnik<ref name=milisic1>Kazalište Marin Držić: [https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf Kad je Bog stvarao Dubrovnik.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004165511/https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf |date=2023-10-04 }} Dubrovnik 2015, str. 22.<br>''“Paradoksalno je da je Milan Milišić koji se osjećao i izjašnjavao kao Jugoslaven, ubijen projektilom Jugoslavenske narodne armije.”''</ref><ref name=milisic2>[http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ Beatnici su danas aktualniji nego ikad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020073058/http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ |date=2013-10-20 }} Novosti. ''Rade Dragojević; broj 648, 19.05.2012., broj 648''<br>''“Baš kao i Danilo Kiš ili Predrag Matvejević, i Milan Milišić bio je kozmopolita i uvjereni Jugoslaven, ali i Dubrovčanin.”''</ref><ref name=milisic3>[http://www.e-novine.com/drustvo/41119-ivot-slobodu.html Život za slobodu] E-Novine. ''Dragoljub Todorović; 04.10.2010.''</ref> * [[Pero Mužijević]], književni kritičar, univerzitetski profesor<ref name=muzijevic1>[http://www.republika.co.rs/322-323/34.html In memoriam Pero Mužijević (1934-2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107102741/http://www.republika.co.rs/322-323/34.html |date=2023-01-07 }} Republika. ''Nastasja Radović, Nebojša Popov; broj 322-323, 01-31.12.2003.''<br>''“Pero Mužijević je bio autentičan Jugosloven, vezan za Bosnu, rođenjem i uspomenama, Beograđanin, bez kojeg se ne može zamisliti priča o našoj književnoj boemiji, nenadmašan kozer, humanista po načinu života a ne parolama, intelektualac, pre svega po osećaju sveta...”.''</ref> * [[Vladimir Nazor]], pjesnik, književnik<ref name=nazor1>Roksandić, Drago: [http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf Prvi kongres kulturnih radnika Hrvatske (Topusko, 25.–27. lipnja 1944.): iskustvo i aproprijacije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153912/http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf |date=2024-12-25 }}, u: Roksandić, Drago/Cvijović Javorina, Ivana (ur.): Intelektualci i rat 1939.–1947. Zbornik radova s međunarodnog skupa Desničini susreti 2011. Zagreb 2012, str. 106.<br>''Nazorov je samostalni poziv bio akt svojevrsne autentične kulturne revolucije. […] On je postavio i ključno pitanje, kao Hrvat i Jugoslaven: “Kako ćemo najuspješnije postići da u našoj federativnoj državi – ne dirajući u značajne osobine pojedinih naroda, koji je grade – gajimo kulturu što više zajedničkog (Nazorov kurziv – D.R.) duha i ideala?”''</ref> * [[Elvedin Nezirović]], književnik<ref name=nezirovic1>[https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu Ovdje je kultura izgubila svoju prosvjetiteljsku ulogu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021193823/https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu |date=2022-10-21 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vujica Ognjenović; 15.06.2019.''<br>''“U tom smislu, ja sam bio i ostao Jugosloven i kao takav duboko sam razočaran stvarnošću u kojoj živim.”''</ref> * [[Andrej Nikolaidis]], književnik i publicist<ref name=nikolaidis>[https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi Andrej Nikolaidis: Jugosloven sam po nadi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221009020636/https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi |date=2022-10-09 }} Portal Novosti. ''Davor Konjikušić; 17.01.2017.''<br>''Možemo li reći da ste vi zapravo Jugoslaven? - “Ja to nedvojbeno jesam. I po rođenju i po kulturi. I najvažnije: po nadi.”''</ref> * [[Grozdana Olujić]], književnica<ref name=olujic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 389-390.<br>''“Olujić Grozdana, književnik, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Muharem Omerović]], pjesnik<ref name=omerovic1>[https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli Narodu nije ništa, a sve ga boli] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221031233016/https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli |date=2022-10-31 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 28.06.2021.''<br>''“Muharem Omerović se u popisu stanovništva uvijek izjašnjavao kao Musliman govoreći da se on osjeća i kao Jugosloven i da će jednog dana narodi Jugoslavije "ako ne budu imali dovoljno zlata praviti Tita i od blata"!”''</ref> * [[Eliezer Papo]], književnik i rabin<ref name=papo1>[https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ Eliezer Papo: Naravno da sam jugonostalgičan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230615235228/https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ |date=2023-06-15 }} Javni servis. ''Anđelka Cvijić; 16.09.2022.''<br>''Kažete da ste Sarajlija, Bosanac i Jugosloven. Šta vam je to značilo pre rata, šta znači sada kad Jugoslavije nema? - “Prije rata su sva ta tri pridjeva upućivala na jednu te istu puku realnost, jer tad nisam bio samo IZ Sarajeva/Bosne i Hercegovine/Jugoslavije, nego i U Sarajevu/Bosni i Hercegovini/Jugoslaviji. Danas sva tri označavaju prvenstveno kulturu, mentalitet, pogled na svijet.”''</ref> * [[Siniša Pavić]], scenarista<ref name=pavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 403.<br>''“Pavić Siniša, književnik i scenarista; sudija Okružnog suda u Beogradu (od '66). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Muharem Pervić]], književni kritičar<ref name=pervic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 417.<br>''“Pervić Muharem, književnik; književni i pozorišni kritičar. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Janko Pukmeister]], pjesnik, književnik<ref name=pukmeister1>Vijanski, Janko [Janko Pukmeister (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kako Slovenci kruh čislajo], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 9 (03.03.1858), str. 67.<br>''“Tudi pri nas Jugoslovanih je ta običaj navaden.”''</ref> * [[Dušan Radović]], književnik<ref name=radovic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ Lični stav Dušana Petričića: Duško Radović je prezirao kalkulantski patriotizam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107111056/https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dušan Petričić; 12.12.2022.''<br>''“Mnogi imaju dilemu, na kojoj strani bi Duško Radović danas bio u ovoj našoj podeljenoj, razorenoj i moralno posrnuloj državi. Znam da je Duško bio iskreni Jugosloven, znam da je bio ateista, znam da je iz dubine duše prezirao lažni i kalkulantski patriotizam i znam za njegov otvoreni i duboki animozitet prema onoj raščupanoj, bradatoj i primitivnoj četničkoj Srbiji.”''</ref> * [[Vujica Rešin Tucić]], književnik<ref name=resintucic1>Milenković, Nebojša: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Vujica Rešin Tucić. Tradicija avangarde.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240425054218/https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf |date=2024-04-25 }} Novi Sad 2011, str. 64.<br>''“Uprkos brojnim razočarenjima, Rešin Tucić se čitavog života izjašnjavao kao Jugosloven i kao komunista – kao takav, čak i nakon ratnih devedesetih, u svim centrima bivše nam države bio je rado viđen gost.”''</ref><ref name=resintucic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 480.<br>''“Rešin Tucić Vujica, književnik; dramaturg u Radio N. Sadu (od '75). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Marko Ristić]], književnik i diplomata<ref name=ristic-andric-davico/> * [[Izet Sarajlić]], književnik, pjesnik<ref name=sarajlic1>[https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic Moram natrag u Sarajevo - ja sam Sarajlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021846/https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 15.03.2019.''<br>''I jednom će negdje kazati: “Ja sam po nacionalnosti Sarajlija i Jugosloven”.''</ref> * [[Bekim Sejranović]], književnik<ref name=sejranovic1>[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ Balkan i književnost: Bekim Sejranović, „stranac u Sloveniji, u Hrvatskoj, u Bosni i bilo gde drugo na svetu“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004011248/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ |date=2023-10-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.05.2022.''<br>''Njegov odnos prema Bosni teško je opisati, kaže profesor Svan Monsland. „Bio je Bosanac, Hrvat, Jugosloven, Skandinavac, ali se najslobodnije osećao u Rijeci“, dodaje ovaj profesor.''</ref> * [[Dejan Tiago Stanković]], književnik i prevodilac<ref name=tiagostankovic1>[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ Dejan Tiago Stanković: Književna ‘kometa’ i uvek odani, nasmejani prijatelj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231221742/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ |date=2022-12-31 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.12.2022.''<br>''“Tiago Stanković je bio i jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i deklarisao se kao Jugosloven.”''</ref><ref name=tiagostankovic2>[https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota Dejan Tiago Stanković: Oličenje radosti života] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241226001023/https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota |date=2024-12-26 }} [[NIN]]. ''Aleksa Anđelić; 21.12.2024.''<br>''“Bio je jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i izjašnjavao se kao Jugosloven.”''</ref> * [[Vlada Stojiljković]], književnik<ref name=stojiljkovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 541.<br>''“Stojiljković Vlada, književnik i književni prevodilac; novinar u Radio Beogradu. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Darko Suvin]], teoretičar, povjesničar i kritičar književnosti i kulture<ref name=suvin1>[https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ Darko Suvin: „Svaki malo bistriji ekonomist danas bi mogao ustanoviti da se u prvih 30 godina SFRJ živjelo materijalno bolje nego danas“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230227214155/https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ |date=2023-02-27 }} Mašina. ''Mašina; 27.02.2023.''<br>''Prvo, o nacionalizmu. Dijelim stav Alekse Đilasa u intervjuu 2009, koji je na pitanje „Izjašnjavali ste se kao Jugosloven?“ odgovorio: „To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin…. Jugoslavija nije bila veštačka tvorevina i za mene je njen dugi, krvavi raspad, koji se možda još nije završio, upravo dokaz da je ona bila jedino demokratsko rešenje za jugoslovensko nacionalno pitanje.“''</ref> * [[August Šenoa]], književnik<ref name=senoa1>Janjetović, Zoran: [https://hrcak.srce.hr/file/74496 Prilozi o hrvatskoj kulturi na stranicama ''Politikinog zabavnika'' u razdoblju socijalističke Jugoslavije], u: Historijski zbornik, god. 61 br. 2 (2008), str. 382.<br>''“Šenoa je bio i dobar Jugoslaven, što ga je također činilo poželjnim, čak i u vrijeme kad je Jugoslavija prestala postojati.”''</ref><ref name=senoa2>Barac, Antun: August Šenoa. Studija. Zagreb 1926, str. 82.<br>''“[…]: po svome je shvatanju Jugoslaven, ali područje svog rada ograničuje na hrvatstvo, boreći se u njemu za misao kulturnog pridizanja, dižući mu svijest i ponos.”''</ref> * [[Ivana Šćepanović]], književni prevodilac<ref name=scepanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 553.<br>''“Šćepanović Ivana, književni prevodilac; zamenik gl. urednika časopisa za flamansku i holandsku književnost "Erazmo"; urednik IP "Prometej", N. Sad. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Zvonimir Šubić]], književnik<ref name=subic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 710.<br>''“Šubić Zvonimir, književnik, r. 1902 u Srebrenici, Jugosloven.”''</ref> * [[Gvido Tartalja]], književnik<ref name=tartalja1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 719.<br>''“Tartalja Gvido, književnik, urednik Izdavačkog preduzeća »Prosveta«, r. 1899 u Zagrebu, Jugosloven.”''</ref> * [[Slobodan Tišma]], književnik<ref name=stisma1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet Slobodan Tišma: Vojvodina je izgubila identitet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230320181732/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet |date=2023-03-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 01.06.2020.''<br>''“Bio sam Jugosloven i to sam i ostao.”''</ref><ref name=stisma2>[https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ Svako vreme ima svoju estetiku i svoj moral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221201055415/https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ |date=2022-12-01 }} CorD magazin. ''Zorica Todorović Mirković; 01.10.2021.''<br>''“Novosadjanin od glave do pete, a izjašnjava se kao Jugosloven.”''</ref> * [[Dragan Todorović]], književnik, novinar<ref name=dtodorovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 578-579.<br>''“Todorović Dragan, novinar i rok kritičar, radio i TV voditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Lovro Toman]], pjesnik, političar<ref name=toman1>Matica slovenska v Ljubljani: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qacb9UCdkm5brjJ1gUzqcY37J5v9Gvgg-yzkIw0eRpu54k0nI7epR_1opdVzuMQvz4gs233-y2qf1En2JRr4z8nh1KnoDPg2c96a7cAe-DayW2y6sDhqUIUXu6rxYqJA2CCAVrFP59wL4igcVfkDX0XMKJawHWzrHPJqs-ANDz5M8dZ4PmgV9Ut5o70IWDOHuw55CPueza9qmDl0Fd-xHIl_kV-Gd0O_19tkVeel9IWENCxllFHmpZPqqPMyyo6MF7Vw3fMa Dr. Lovro Toman.] Ljubljana 1876, str. 58.<br>''“Ako pa hoče nas še v eno mer na sumu imeti, naj pomisli, da se Jugoslovani tolažimo z zvesto svojo zavestjo in z zgodovino, da so prešla ministerstva: Kavničevo, Meternihovo in Bahovo, – Jugoslovani pa so vendar ostali in da bodo tudi še pretrpeli ministerstvo Schmerlingovo.”''</ref> * [[Marko Tomaš]], pjesnik<ref name=mtomas1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo Tomaš: Bosanstvo se negira jer podsjeća na jugoslovenstvo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019030251/https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo |date=2022-10-19 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Jasmin Agić; 23.09.2017.''<br>''“Gledaj, ja sam Jugosloven, i tako sam se izjašnjavao dok se to moglo, a sada sam ostali i nepriznat ukoliko se tako izjašnjavam.”''</ref><ref name=mtomas2>[https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ Marko Tomaš i Đorđe Gregović gosti književnog programa Dublin Pub-a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226015246/https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ |date=2023-02-26 }} Primorski Portal. ''Primorski Portal; 20.02.2023.''<br>''“Marko Tomaš je pjesnik, boem, meštar od riječi, Jugosloven.”''</ref> * [[Janez Trdina]], književnik<ref name=trdina1>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 302.<br>''“Slovenac Janez Trdina, osvedočeni Jugosloven profesor srpskohrvatskog jezika i književnosti na rečkoj gimnaziji dao je u VIII razredu 1864-1865 pismeni zadatak »Hrvati i Srbi, ljubite se«.”''</ref> * [[Marko Vešović (književnik)|Marko Vešović]], književnik<ref name=mvesovic1>[http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 S. Kordić: Zašto ovdje nema prijevoda ako govorimo četiri jezika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305071039/http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 |date=2016-03-05 }} [[Večernji list]]. ''Denis Derk; 15.11.2013.''<br>''“Na posljednjem popisu stanovništva u Bosni i Hercegovini odgovorio sam da sam Jugoslaven, da mi je materinji jezik srpsko-hrvatski te da sam ateist.”''</ref><ref name=mvesovic2>[https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ Marko Vešović: Nešto kao dnevnički zapisi (3)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080947/https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 06.07.2021.''<br>''Sjetih se posljednjeg popisa u BIH, kad sam popisivačima rekao: “Po vjeri sam pravoslavni ateista, jezik mi je srpskohrvatski, po nacionalnosti sam Jugosloven”.''</ref><ref name=mvesovic3>[https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ Marko Vešović Svaštara (I): Mržnja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080944/https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 02.11.2018.''<br>''“Ali moja mržnja je nestala otkako sam po nacionalnosti Jugosloven.”''</ref> * [[Radonja Vešović]], književnik<ref name=rvesovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 610.<br>''“Vešović Radonja, novinar i književnik, akademik. […] P: Crnogorac - Jugosloven.”''</ref><ref name=rvesovic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 760-761.<br>''“Vešović Radonja: književnik, službenik Ureda za informacije Izvršnog veća NR Crne Gore, urednik književnog časopisa »Susreti«, rez. kapetan, r. 1924 u Rijeci Marinića, Srez invangradski [sic!], Jugosloven.”''</ref> * [[Krinka Vidaković-Petrov]], književnik, direktorica Memorijalnog centra „Staro sajmište"<ref name=vidakovicpetrov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 611.<br>''“Vidaković-Petrov Krinka, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Velimir Visković]], književni kritičar i leksikograf<ref name=viskovic1>[https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir Rat, mir, Velimir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105105519/https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir |date=2023-01-05 }} Portal Novosti. ''Boris Rašeta; 03.07.2022.''<br>''Izrekao je i rečenicu koja se na ovim televizijama nije dugo čula i neće, o tome kako se oduvijek osjećao “i Hrvatom, i Jugoslavenom”.''</ref> * [[Slobodan Zubanović]], književnik<ref name=zubanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 646.<br>''“Zubanović Slobodan, književnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nina Živančević]], pjesnikinja<ref name=zivancevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 650.<br>''“Živančević Nina, književnik i književni prevodilac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:S. Kragujevic, Ivo Andric, 1961a 0.jpg|Ivo Andrić Datoteka:Vladimir Arsenijević at Krokodil 04 - cropped.jpg|Vladimir Arsenijević Datoteka:Anton Aškerc.jpg|Anton Aškerc Datoteka:Vladislav Bajac, Studio Babic.jpg|Vladislav Bajac Datoteka:Zorica Bajin Ðukanovic.jpg|Zorica Bajin-Đukanović Datoteka:Stevan Kragujevic, Oto Bihalji Merin, slikar i istoricar umetnosti, 1990s (cropped).jpg|Oto Bihalji-Merin Datoteka:Oskar Davico 1951.jpg|Oskar Davičo Datoteka:Ivan Ergić.jpg|Ivan Ergić Datoteka:Danilo Kiš 2010 Montenegro stamp.jpg|Danilo Kiš Datoteka:Miroslav Krleža 1953 (cropped).jpg|Miroslav Krleža Datoteka:Zofka_Kveder_1920s.jpg|Zofka Kveder Datoteka:Josip Levičnik.jpg|Jožef Levičnik Datoteka:Predrag Matvejević on Subversive Festival 0 (cropped).jpg|Predrag Matvejević Datoteka:Vladimir Nazor 1976 Yugoslavia stamp.jpg|Vladimir Nazor Datoteka:Grozdana Olujic 3.jpg|Grozdana Olujić Datoteka:Marko-ristic-2.jpg|Marko Ristić Datoteka:Izet Sarajlić.jpg|Izet Sarajlić Datoteka:Dejantiagostankovic (cropped).jpg|Dejan Tiago Stanković Datoteka:August Šenoa.jpg|August Šenoa Datoteka:Gvido Tartalja portrait.jpg|Gvido Tartalja Datoteka:Dragan Todorović (writer).jpg|Dragan Todorović Datoteka:Lovro toman.jpg|Lovro Toman Datoteka:Janez Trdina.jpg|Janez Trdina </gallery> </center> == Komedija == * [[Peđa Bajović]], stand-up komičar<ref name=bajovic1>[https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx Pedja Bajović: "U duši sam Jugoslaven i ne možete mi ništa - osim smijati se"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126003852/https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx |date=2022-11-26 }} index.hr ''18.04.2017.''<br>''“Da, u duši sam Jugoslavenom, ali ne u političkom smislu. Kulturološki se tako osjećam te ne predstavljam nikakvu prijetnju bilo kome.”''</ref><ref name=bajovic2>[https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle Peđa Bajović, stand-up komičar: Prijelomni trenutak je bio odlazak u Seattle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152852/https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle |date=2024-12-25 }} akta.ba ''Dnevni list; 19.01.2015.''<br>''“Kroz svoju bio-geografiju sam skupio tri i pol državljanstava i biranje samo jednog od ovih naših identiteta bi bila izdaja ostalih. Kulturološki sam Jugoslaven, a politički sam prilično daleko od toga.”''</ref><ref name=bajovic3>[https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 Peđa Bajović u Clubu Monument!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126011855/https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 |date=2022-11-26 }} ekskluziva.ba ''04.01.2016.''<br>''“Jednostavno, kad se ta zemlja raspala, ja sam već imao 20 godina, dakle bio potpuno formirana ličnost. Sve ovo što je uslijedilo kasnije, nije mi se uspjelo primiti u identitet i ako kažem da sam ovo prvo - onda bih poništio ono drugo ili treće, pa čak i četvrto, a koji su sve dio mog identiteta. Zato, ja sam kulturološki Jugosloven, a imam i papire za to u vidu tri i po državljanstva! Usput, živio sam svuda unaokolo i mislim da, ako nisam u pravu, barem ima pravo na takvo mišljenje.”''</ref><ref name=bajovic4>[https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir Peđa Bajović: Prema onima koji ne izlaze na glasanje osjećam prezir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126012420/https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir |date=2022-11-26 }} Buka. ''10.11.2018.''<br>''“Ja i kulturološki i praktično jesam Jugosloven. Za mene ta nekadašnja tvorevina ni u praktičnom smislu nije prestala da postoji.”''</ref> == Kulinarstvo == * [[Ljubomir Stanišić]], poznati šef kuhinje<ref name=stanisic1>[http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?mm=11&nav_id=653173&yyyy=2012 Ljubomir Stanišić - najtraženiji šef kuhinje u Portugalu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221104050126/http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?yyyy=2012&mm=11&nav_id=653173 |date=2022-11-04 }} Super žena. ''Patricia Lazarević; 13.11.2012.''<br>''“Ja se ne deklarišem ni kao Srbin, ni kao Bosanac, već kao Jugosloven i tako će biti do moje smrti, zapravo kao Jugosloven sa portugalskim srcem!”''</ref><ref name=stanisic2>[http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ Kochen, ganz ‘politisch unkorrekt’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211015945/http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ |date=2023-02-11 }} (na njemačkom) Meeting Halfway.<br>''“Ich nenne mich ganz offen einen Jugoslawen, denn meine ganze Familie liebt Sex, deshalb ist auch alles vermischt, Kroaten mit Muslimen, Muslime mit Serben… Obwohl mein Name orthodox ist, bin ich kein religiöser Mensch, ich bin Jugoslawe, und werde es immer sein.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Ljubomir Stanisic (Time Out Lisboa).png|Ljubomir Stanišić </gallery> </center> == Ljekarstvo == * [[Ljubica Božinović]], kardiolog<ref name=bozinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 59.<br>''“Božinović Ljubica, kardiolog. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Oliver Dulić]], kirurg, bivši političar<ref name=dulic1>Popadić, Dragan: Building up European Identity: From the Chimney Smoke, u: Psihološka istraživanja, vol. XIII br. 1 (2010), str. 16 nap. 9. (na engleskom)<br>''“Recently, Oliver Dulić, the Speaker of the Serbian Parliament until June 2008, declared his ethnicity as Yugoslav.”''</ref> * [[Slobodanka Gruden]], ljekarka, ranije političar<ref name=sgruden1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.<br>''“Gruden Slobodanka, lekar, primarijus; preds. Crvenog krsta Srbije; potpreds. Sekcije za transfuziologiju SLD; predsednik Stručne komisije za transfuziologiju pri Ministarstvu zdravlja SR Srbije; načelnik Službe za transfuziju KBC Zemun. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Nikola Ilanković]], neuropsihijatar, univ. profesor<ref name=ilankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 167.<br>''“Ilanković Nikola, načelnik Odeljenja za organske moždane bolesti u Institutu za psihijatriju KCS; profesor Medic. fakulteta, Bg.; šef Centra za kliničku neurofiziologiju i poremećaje spavanja; preds. Sekcije za EEG i kliničku neurofiziologiju SLD; osnivač Laboratorije BU za kognitivne neuronauke i neuroinžinjering ('95). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Merima Isaković]], klinički psiholog, bivša glumica<ref name=misakovic1>[https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ Merima Isaković: Ja sam Jugoslovenka i dok ja postojim – postoji Jugoslavija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020210948/https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ |date=2022-10-20 }} N1 SRB. ''N1 Beograd; 28.05.2021.''<br>''“Nije tačno da ne postoji Jugoslavija, zemlja postoji dokle ljudi postoje, političke granice su drugo, ali ja sam Jugosloven i dok ja postojim – postoji Jugoslavija, da vas upoznam sa geografskom popravkom”, rekla je ona. […] “[…] Ako ja postojim, a ja sam Jugoslovenka, onda postoji i Jugoslavija, a verujem da nas ima još”, dodala je ona.''</ref> * [[Valentin Janežič]], lekar, pisac<ref name=vjanezic>Janežič, Valentin (Balant): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TX6C8UZR/fb80cf9c-4262-4b58-b163-3ba39b58d90b/PDF Adam Janoša z Roščiševa Roščiševsky], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 42 (1852), str. 341.<br>''“Gotovo je bila ta prikazen vsim Slovanom, posebno pa nam Jugoslavenom neobičajna in nenadjana, ker se navadno naši žlahtniki svojega naroda sramujejo, ga zapuščajo in mnogokrat […].”''</ref> * [[Dimitrije Juzbašić]], kirurg, univerzitetski profesor<ref name=juzbasic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 297.<br>''“Juzbašić Dimitrije, dr medicine, red. prof. Medicinskog fak. u Zagrebu, upravnik Hirurške klinike Medicinskog fak., r. 1909 u Daruvaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Slavka Morić-Petrović]], neuropsihijatar, univ. profesor, revolucionar<ref name=moricpetrovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 364.<br>''“Morić-Petrović Slavka, neuropsihijatar. […] P: Jugosloven. [sic!].”''</ref> * [[Vukašin Popadić]], ljekar-bakteriolog, političar, revolucionar<ref name=vpopadic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 558.<br>''“Popadić dr Vukašin, lekar-bakteriolog, direktor Centralnog higijenskog zavoda NRM u Skoplju, rez. major, r. 1904 u Glamoču, Jugosloven.”''</ref> * [[Dragan Popović]], medicinar, univerzitetski profesor<ref name=draganpopovic1>Kilibarda, M.: [https://hrcak.srce.hr/en/file/226865 In Memoriam. Prof. dr. sci med. Dragan Popović], u: Arhiv za higijenu rada i toksikologiju, 37 br. 1 (1986), str. 102.<br>''“Kao osvedočeni Jugosloven, učestvovao je u oslobađanju dobrog dela naše zemlje i za to je zaslužio oficirski čin i Medalju zasluga za narod 1946. godine.”''</ref> * [[Igor Radosavljević]], psihijatar<ref name=iradosavljevic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ „Srbijo, zbogom! Niko ti više ne može pomoći“: Zbog čega je psihijatar dr Igor Radosavljević, koga je i Vučić nagradio, spreman da zauvek napusti državu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230521004102/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ |date=2023-05-21 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''R. Briza/M. Radenković; 28.03.2023.''<br>''“Tamo ću se osećati zaista kao kod kuće jer rodio sam se kao Jugosloven i uvek ću se tako osećati, a Slovenija je isto Jugoslavija, zauvek!”''</ref> * [[Miroslav Simić]], imunolog, univerzitetski profesor<ref name=msimic1>[https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 Kako sam mlatio praznu slamu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153548/https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 |date=2024-12-25 }} miroslavmirkosimic.org ''Miroslav Mirko Simić; 2004.''<br>''“Oduvek sam se izjašnjavao isključivo kao Jugosloven nikad ne osećajući neku posebnu potrebu da naglasim da sam istovremeno i Srbin po ocu, odnosno Čeh po majci. Pre Drugog svetskog rata nisam s mojim jugoslovenstvom imao nikakvih problema. Docnije, međutim, je komunistička vlast tražila da uz Jugosloven dodam i “neopredeljen” što sam smatrao da je potpuno blesavo, pa sam to uprkos prisili odbijao da činim. Kao vrlo “opredeljen“ Jugosloven naravno da sam odmah čim su krajem osamdesetih počeli da rasparčavaju moju domovinu, činio sve da se tome suprotstavim.”''</ref><ref name=msimic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 503.<br>''“Simić Miroslav, imunolog. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=msimic3>[https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html Mirko Simić: Memorandum SANU, crna tačka srpske istorije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043307/https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html |date=2022-11-27 }} [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 01.10.2016.''<br>''“Kao ubeđeni Jugosloven, bio sam od samog početka protivnik stavova i ideja iznetih u pisaniju nazvanom „Memorandum SANU“.”''</ref><ref name=msimic4>[http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf Životopis Miroslava Mirka Simića] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043904/http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf |date=2022-11-27 }} miroslavmirkosimic.org''<br>''“Miroslav Simić, zvani Mirko, rođen je 4. aprila. 1924. godine, i to slučajno u Beogradu, odnosno Srbiji. Stoga je on sasvim slučajno u krštenici zabeležen kao Srbin kakvim se međutim nikad nije osećao, već je uvek govorio da je Jugosloven. ”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Oliver Dulić.jpg|Oliver Dulić Datoteka:Dr. Valentin Janežič Büste, Sankt Jakob im Rosental, Kärnten.jpg|Valentin Janežič Datoteka:Miroslav Simić.jpg|Miroslav "Mirko" Simić </gallery> </center> == Muzika == * [[Ernest Ačkun]], klarinetista<ref name=ackun1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.<br>''“Ačkun Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Kamerna muzika). […] P: Jugosloven, Slovenac.”''</ref><ref name=ackun2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 10.<br>''“Ačkun E. Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu; generalni sekretar Saveza udruženja muzičkih umetnika Jugoslavije (r. 27. III 1930, Hrastnik, Slovenija). Jugosloven, Slovenac.”''</ref> * [[Husein Alijević]], pjevač<ref name=alijevic1>[https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film Husa otkrio šokantne detalja o dobijanju uloge u filmu o Džeju: Zapalio sam sveću Svetoj Petki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240116081902/https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film |date=2024-01-16 }} Portal Republika. ''Republika/M.G.; 10.01.2024''<br>''“Kad se Jugoslavija raspadala ja sam bio tinejdžer i ma kako to zvučalo ja sebe smatram Jugoslovenom jer sam dete iz mešanog braka i jer sam rođen tu gde su se spajale različitosti.”''</ref> * [[Šaban Bajramović]], pjevač<ref name=bajramovic1>[https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ U Nišu počinje festival posvećen kralju romske muzike – „Zauvek Šaban Bajramović“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230831010327/https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ |date=2023-08-31 }} Niške Vesti. ''Violeta Milićević; 01.08.2023''<br>''“On je bio Rom, iako je po duši bio Jugosloven.”''</ref> * [[Bebi Dol]], pevačica<ref name=bebidol1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 552-553.<br>''“Šarić Dragana - Bebi Dol, vokalni solista džez i zabavne muzike; kompozitor i tekstopisac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Beki Bekić]], pevač<ref name=bekic1>[https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ Beki Bekić za “Express”: Ne krijem svoje ime i prezime, u Beogradu nemam problema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211001138/https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ |date=2023-02-11 }} Express.ba ''Arina Hasović; 10.02.2023''<br>''Vi ste Albanac, sa adresom u Beogradu. Jeste li nekada imali problema zbog te činjenice? - “Nikada ništa negativno. Mene su jako dobro prihvatili, a nikada nisam krio ime ni prezime. Čak sam bolje prihvaćen nego neki njihovi pjevači. Narod kao narod, ako si dobar prema ljudima nema veze koje si vjere, to niko ne gleda u Beogradu. Moja žena je pravoslavna, živimo jugoslovenski jer ja sam u duši još uvijek Jugosloven. Ja volim tu zemlju, onu slogu gdje smo svi zajedno se voljeli, uživali. Ono kada dođem iz inostranstva pa uđem u Sloveniju i kažeš sebi „ušao sam u moju državu“.”''</ref> * [[Sergije Beljajev]], dirigent<ref name=beljajev1>[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 Preminuo Sergije Beljajev, osnivač legendarnog hora 'Djevojke s Neretve'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111110340/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 |date=2023-01-11 }} RadioSarajevo.ba ''14.04.2016.''<br>''“Sergije Beljajev, Rus po narodnosti, Jugosloven po opredjeljenju, formirao je Djevojke s Neretve krajem šezdesetih godina s namjerom da izvode partizanske, zabavne i narodne pjesme.”''</ref> * [[Bruno Bjelinski]], kompozitor<ref name=bjelinski2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 61.<br>''“Bjesinski [sic!] Bruno, dr prava, kompozitor, vanr. prof. Muzičke akademije u Zagrebu, r. 1909 u Trstu, Jugosloven.”''</ref> * [[Dara Bubamara]], pjevačica<ref name=darabubamara1>[https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile Dara Bubamara za "Avaz": Mama nije vjerovala da ću voziti Poršea kao Brena, a vozila sam bolje automobile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231040455/https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile |date=2022-12-31 }} [[Dnevni avaz]]. ''N. Varupa; 27.12.2022.''<br>''“Ja jesam Srpkinja ali sam u duši Jugoslovenka.”''</ref> * [[Đorđe Ðogani]], pjevač<ref name=djogani1>[http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 Џоле: Со Слаѓа сум во одлични односи!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722215116/http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 |date=2011-07-22 }} (na makedonskom) Večer. ''Aleksandra Timkovska; 05.09.2006.''<br>''“Така е бидејќи секогаш се чувствувам како Југословен. Така сум роден, така ќе умрам и тоа е крај.”''</ref> * [[Uroš Dojčinović]], gitarista i kompozitor<ref name=dojcinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 105.<br>''“Dojčinović Uroš, gitarista, kompozitor i publicista; prof. u SMŠ "J. Slavenski", Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Vladimir Furduj]], muzičar<ref name=furduj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 138.<br>''“Furduj Vladimir, muzičar, bubnjar. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=furduj2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 131.<br>''“Furduj M. Vladimir, muzičar - bubnjar (r. 6. XI 1945, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Mirko Glišić]], kompozitor i tekstopisac<ref name=glisic1>[https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ „Crna dama“ je Žaklina Kenedi Onazis: Ljudi, sećanja – Mirko Glišić, tekstopisac i kompozitor hitova rok i folk muzike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241108214445/https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ |date=2024-11-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Zoran Mišić; 28.09.2024.''<br>''“Mi Jugosloveni, jer sebe smatram Srbinom i Jugoslovenom smo mnogo ostrašćeni.”''</ref> * [[Zafir Hadžimanov]], pjevač<ref name=hadzimanov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160-161.<br>''“Hadžimanov Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik. […] P: Makedonac-Jugosloven, […].”''</ref> * [[Bojan Hreljac]], muzičar<ref name=hreljac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 164.<br>''“Hreljac Bojan, muzičar, estradni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ekrem Jevrić]], pevač<ref name=jevric1>[http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 Pas do pasa, beton do betona] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100801185254/http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 |date=2010-08-01 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Jovana Gligorijević; broj 1021, 29.07.2010.''<br>''“Više od dvadeset godina po odlasku iz zemlje koja se tad još zvala Jugoslavija, Ekrem se i dalje izjašnjava kao Jugosloven i dalje radi kao taksista i zidar (u Njujorku gradu).”''</ref> * [[Vladimir Janković]], muzičar<ref name=vjankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 186.<br>''“Janković Vladimir - Džet, rok muzičar, radio voditelj. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Zoran Kalezić]], pevač<ref name=kalezic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 215-216.<br>''“Kalezić Zoran, estradni umetnik; vokalni solista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Rastislav Kambasković]], kompozitor<ref name=kambaskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 217.<br>''“Kambasković Rastislav, kompozitor; vanredni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Muzička teorija); šef Katedre za teorijske predmete. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Boris Kovač]], glazbenik<ref name=bkovac>[https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid Razgovor s glazbenikom Borisom Kovačem: „Osjećam se kao Jugoslaven i prihvatio sam da sam trajni apatrid“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230225234711/https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid |date=2023-02-25 }} Lupiga. ''Boris Pavelić; 03.01.2022.''<br>''“Sve što je bila prednost Jugoslavije kao multietničkog, multireligijskog, multikulturnog prostora - a ja sebe i dalje doživljavam kao Jugoslovena - sistematski je razgrađivano tokom tih decenija..”''</ref> * [[Kornelije Kovač]], muzičar i kompozitor<ref name=kkovac1>[https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ Šta sam dao muzici a šta ona meni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128021402/https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ |date=2023-01-28 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tamara Nikčević; broj 1205, 06.02.2014.''<br>''“Dete sam mešanog braka, Jugosloven, pa…”''</ref> * [[Hašim Kučuk Hoki]], pevač<ref name=hoki1>[http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html Nazdravite, drugovi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231041248/http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html |date=2022-12-31 }} [[NIN]]. ''05.12.2002., broj 2710''<br>''“Bio sam deklarisani Jugosloven, i to sam do danas ostao.”''</ref><ref name=hoki2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/bilo-jednom-medu-nama Sjećanja: Hašim Kučuk Hoki: Bilo jednom među nama] [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Petar Luković; 01.07.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven! Titov vojnik, rođen u Jugoslaviji, položio Titovu zakletvu pod jugoslovenskom zastavom, zakleo se da ću braniti granice ove zemlje i nastaviti tradicije mog oca.”''</ref><ref name=hoki3>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml Najveći roker među narodnjacima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111115511/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml |date=2023-01-11 }} [[Glas javnosti]]. ''I. S.; 28.11.2002''<br>''“Vaspitan sam tako da ostanem celog života ono što jesam, onaj stari Jugosloven. Ja sam to.”''</ref> * [[Lepa Brena]], pevačica<ref name=brena1>[https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-'slatkim-grehom'-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video Lepa Brena progovorila o uspehu sa 'Slatkim grehom', prisetila se devedesetih godina, pa otkrila u čemu je tajna njenog sjajnog osmeha!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230210023126/https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-%27slatkim-grehom%27-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video |date=2023-02-10 }} pink.rs ''N. Ž.; 13.12.2022.''<br>''“Kako sam bila velika zvezda, ja sam bila i ostala Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena2>[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html Povratak Lepe Brene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029202123/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html |date=2013-10-29 }} Press Online. ''M. Majstorović; 07.12.2008.''<br>''Da li se još deklarišete kao Jugoslovenka? - “Ako neko ima pravo da se deklariše kao Hrvat ili Srbin, i ja imam pravo da budem Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 179-180.<br>''“Jahić Fahreta - Lepa Brena, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena4>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 167-168.<br>''“Jahić A. Fahreta, estradni umetnik (r. 20. X 1960, Tuzla). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vatroslav Lisinski]], skladatelj<ref name=lisinski1>[http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/drzavni_simboli/himna.html Himna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190119121531/http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/drzavni_simboli/himna.html |date=2019-01-19 }} Arhiv Jugoslavije<br>''“Pesmu "Hej Sloveni" napisao je u Pragu 1834, u vreme panslavističkog pokreta, Samuel-Samo Tomašik, Slovak po nacionalnosti. […] Pevana je kao himna još na panslovenskom kongresu u Pragu 1848, na kojem se delegat Vatroslav Lisinski izjasnio kao prvi Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksandar Lokner]], muzičar<ref name=lokner1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 278.<br>''“Lokner Aleksandar, estradni umetnik; klavijaturista, kompozitor, aranžer, i producent; član grupe "Bajaga i instruktori". […] P: Jugosloven”''</ref> * [[Dženan Lončarević]], pjevač<ref name=loncarevic1>[https://bor-grad.com/dzenan-loncarevic-borska-publika-razume-muziku/ Dženan Lončarević: Borska publika razume muziku] Bor Grad Info. ''Urednik; 14.02.2019.''<br>''“Ja sam okoreli Jugosloven i okoreli titovac tako da mislim da ne postoji čovek u zemlji pa čak i u regionu, odnosno našoj predivnoj bivšoj Jugoslaviji, koji je više zaljubljen u Jugoslaviju i u Tita.”''</ref><ref name=loncarevic2>[https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 Bez dlake na jeziku: Dženan iskreno o kolegama, rijalitijima i potresnom slučaju Nataše Bekvalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231235412/https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 |date=2022-12-31 }} Srbija Danas. ''Neda Perišić/Vladimir Janković; 26.04.2018.''<br>''“Pored toga, pošto sam ja i dalje Jugosloven, želeo bih da obiđem našu nekadašnju zemlju u onim okvirima koji su postojali kada sam ja bio Titov pionir.”''</ref> * [[Magnifico]], pjevač<ref name=magnifico1>[https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230212044848/https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/ |date=2023-02-12 }} [https://web.archive.org/web/20080419082022/http://www.mladina.si/tednik/200752/clanek/kul--intervju-max_modic/] Magnifico il Grande. Po domače, car [[Mladina]]. ''Max Modic; broj 52, 04.01.2008./28.12.2007.''<br>''“Mi Jugoslovani smo najbolj neverjetna in po svoje napredna nacija. Čeprav so nam izbrisali državo, še naprej živimo, delamo in ustvarjamo. V bistvu obstajamo na neki višji duhovni stopnji. Z našim življenjem in delom dokazujemo, da ne potrebujemo ne države ne davkov ne politikov ne liderjev.”''</ref><ref name=magnifico2>[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko Lična karta - Robert Pešut-Manjifiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021003912/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko |date=2014-10-21 }}. Puls. ''Tatjana Čanak''<br>''“Ali ja sam i sada Jugosloven, bez obzira na sve. Upisan sam kao Jugosloven, služio sam JNA, dao zakletvu i – šta sad?”''</ref> * [[Milivoje Marković]], kompozitor<ref name=mmarkovic-sepe-181>[https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega Humor jači od svega] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153228/https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega |date=2024-12-25 }} [[NIN]]. ''Radmila Stanković; 20.09.2023.''<br>''“Mojmir je bio i ostao veliki Jugosloven, kao i ja.”''</ref><ref name=mmarkovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 304.<br>''“Marković Milivoje, muzičar, kompozitor; dirigent Džez orkestra RTB; publicista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Milan Mladenović]], pjevač i muzičar<ref name=mladenovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 311.<br>''“Mladenović S. Milan, muzičar, vođa rok grupe Ekatarina Velika (r. 21. IX 1958, Zagreb). Jugosloven, […].”''</ref> * [[Redžo Mulić]], kompozitor<ref name=mulic1>[https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem Tradiciju preispitivao sa strašću i velikim nadahnućem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120025954/https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem |date=2024-01-20 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragana Erjavšek; 04.01.2024.''<br>''“O ovom važnom kompozitoru koji se, iako albanskog porijekla, uvijek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven, za Pobjedu su govorile njegova kćerka Vesna Mulić i muzikološkinja Sonja Marinković.”''</ref><ref name=mulic2>[https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ Predavanje o Redži Muliću: Ko je Gusinjski Paganini?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120035446/https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ |date=2024-01-20 }} Web portal gorazdevac.com ''Radio Mitrovica sever; 10.05.2023.''<br>''“Iako albanskog porekla, Mulić se uvek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven.”''</ref> * [[Robert Nemeček]], muzičar, TV urednik<ref name=nemecek1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 372-373.<br>''“Nemeček Robert, zamenik glavnog i odgovornog urednika RTV "Pink". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Istra Pečvari]], pijanistkinja<ref name=pecvari1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.<br>''“Pečvari Istra, samostalni umetnički saradnik na Fakultetu muzičke umetnosti, Bg. […] P: P: Jugosl., […].”''</ref> * [[Vlastimir Peričić]], kompozitor<ref name=pericic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 412.<br>''“Peričić Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=pericic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 532.<br>''“Peričić Vlastimir, kompozitor, asistent Muzičke akademije u Beogradu, r. 1927 u Vršcu, Jugosloven.”''</ref> * [[Šako Polumenta]], pevač<ref name=špolumenta1>[https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html "Od Srbije sam dobio sve u životu, slavim sve": Šako odgovorio albanskoj pevačici na skandaloznu izjavu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804002118/https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html |date=2024-08-04 }} Mondo. ''01.08.2024.''<br>''“Ja sam veliki Jugosloven pre svega.”''</ref> * [[Esma Redžepova]], pevačica<ref name=eredzepova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 573.<br>''“Teodosievski-Redžepova Esma, estradni umetnik, vokalni solista, član Predsedništva za kulturu Međunar. unije Roma. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Usnija Redžepova]], pjevačica<ref name=uredzepova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 479.<br>''“Redžepova Usnija, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Senidah]], pevačica<ref name=senidah1>[https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ „U Sloveniji nikada neću biti prihvaćena zbog prezimena“: Senidah progovorila o svojim korenima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250708194310/https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ |date=2025-07-08 }} Nova.rs ''Bojana Krkeljić; 07.07.2025.''<br>''“Volim sav narod, dobre ljude. Imam veze i s Makedonijom i s Hrvatskom. Ja sam tu gde sam i stvarno mogu da kažem da sam rođena u Jugoslaviji i zauvek ću ostati Jugoslovenka.”''</ref> * [[Mojmir Sepe]], kompozitor<ref name=mmarkovic-sepe-181/> * [[Šemsa Suljaković]], pevačica<ref name=suljakovic1>[https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka Ekskluzivno! Intervju za sva vremena - Šemsa Suljaković: Zauvek ću biti Jugoslovenka!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102114327/https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka |date=2022-11-02 }} [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Ljilja Jorgovanović; 27.02.2017.''<br>''“Muslimanka sam oduvijek, takva sam rođena, to sam i sada. Ali sam i Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ivan Švager]], saksofonista<ref name=svager1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 567.<br>''“Švager Ivan, kompozitor i aranžer; vođa sekcije saksofonista i solista u Džez orkestru RTB i "Dzezteta Ivana Švagera". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dado Topić]], pjevač i muzičar<ref name=topic1>[https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest "A sad adio" i muzika iz "Otpisanih": U Beču održan koncert muzike iz srpske kinematografije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202095615/https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest |date=2022-12-02 }} Euronews. ''Tanjug; 25.09.2022.''<br>''“Rođen sam u Jugoslaviji, uvek bio Jugosloven, iz radničke porodice.”''</ref><ref name=topic2>[https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven Dado Topić: Nisam Jugonostalgičar, već Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116033920/https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven |date=2022-11-16 }} espona.me ''03.09.2021.''</ref><ref name=topic3>[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html Balkanskom ulicom: Dado Topić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116034617/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html |date=2022-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''Vesna Dedić; 09.04.2017.''<br>''“Dado Topić, Beograđanin, Jugosloven, legenda rok end rola i nadasve porodičan čovek svojom pričom će sigurno ove nedelje u mnoge domove uneti osećaj da je dobro samo ako ima ljubavi i poštovanja.”''</ref> * [[Bisera Veletanlić]], pjevačica<ref name=bveletanlic1>[https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ Kako mi je fudbal pomogao da preživim devedesete: Razgovor sa Biserom Veletanlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230504234543/https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ |date=2023-05-04 }} Nedeljnik. ''Branko Rosić; 15.09.2019.''<br>''“Ja sam i danas Jugoslovenka. Pa rodila sam se u Jugoslaviji. Rođena sam u Zagrebu i živim skoro pedeset godina u Beogradu.”''</ref><ref name=bveletanlic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Veletanlić Bisera, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=bveletanlic3>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Veletanlić M. Bisera, estradni umetnik, vokalni solista (r. 15. IX 1942, Zagreb). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Senka Veletanlić]], pevačica<ref name=sveletanlic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Veletanlić Senija-Senka, estradni umetnik, vokalni solista džez i zabavne muzike. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=sveletanlic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Veletanlić M. Senija - Senka, estradni umetnik, vokalni solista (r. 27. V 1936, Zagreb). Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Bojana Vunturišević]], pevačica i tekstopisac<ref name=vunturisevic1>[https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo Bojana Vunturišević: Verujem da i dalje možemo da se volimo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240524021136/https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo |date=2024-05-24 }} Portal Novosti. ''Katarina Bošnjak; 13.05.2024.''<br>''“I otud moja ljubav za Dalmacijom – zato što je moje političko, nacionalno, ne znam ni ja kakvo sve opredeljenje, to da sam Jugoslovenka.”''</ref> * [[Toma Zdravković]], pjevač<ref name=zdravkovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 540.<br>''“Zdravković D. Tomislav - Toma, vokalni solista i kompozitor narodne muzike (r. 20. XI 1938, Aleksinac). Srbin, Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Ernest Ačkun.jpg|Ernest Ačkun Datoteka:Хуса Алијевић 2014.png|Husein Alijević Datoteka:Šaban Bajramović.IMG 3786.jpg|Šaban Bajramović Datoteka:Bebi Dol u Nisu na Letnjoj pozornici 1991 02.jpg|Bebi Dol Datoteka:Bruno_Bjelinski.jpg|Bruno Bjelinski Datoteka:Kornelije Kovač.jpg|Kornelije Kovač Datoteka:Lepa brena.jpg|Lepa Brena Datoteka:Vatroslav Lisinski.jpg|Vatroslav Lisinski Datoteka:Dženan Lončarević (cropped).jpg|Dženan Lončarević Datoteka:Robert Pesut crop.jpg|Magnifico Datoteka:Milan Mladenović.jpg|Milan Mladenović Datoteka:Vlastimir Pericic.jpg|Vlastimir Peričić Datoteka:SakoPolumenta.JPG|Šako Polumenta Datoteka:Есма Реџепова.jpg|Esma Redžepova Datoteka:Usnija Redzepova-mc.rs.jpg|Usnija Redžepova Datoteka:Dado Topić 2007.jpg|Dado Topić Datoteka:Belgrade_Pride_2021_-_Bojana_Vunturišević.jpg|Bojana Vunturišević Datoteka:Toma Zdravković.jpg|Toma Zdravković </gallery> </center> == Nauka == * [[Zlatko Ahmetović]], univerzitetski profesor<ref name=ahmetovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 12.<br>''“Ahmetović Zlatko, profesor Fakulteta za fizičku kulturu, N. Sad; pomoćnik pokrajinskog sekretara za kulturu i obrazovanje. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vjekoslav Babukić]], jezikoslovac<ref name=babukic1>Babukić, Vjekoslav/Karadžić, Vuk Stefanović/Vraz, Stanko: Prijateljski dopisi o pravopisu ćirilskimi i latinskimi pismeni medju Vukom Stefanov. Karadžićem i Věkoslavom Babukićem, u: Kolo (1847), str. 71.<br>''“Kako sada mi (Jugoslavjani) stojimo, razděljeni na iztočni i zapadni věrozakon i obrede […].”''</ref> * [[Jovo Bakić]], sociolog<ref name=bakic1>[https://www.youtube.com/watch?v=ioJg1tUgXDo Jovo Bakić iskreni Jugosloven] YouTube. ''2021.''<br>''“Ovo govorim kao levičar, ali i kao iskreni Jugosloven.”''</ref> * [[Dževad Belkić]], fizičar<ref name=belkic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 39.<br>''“Belkić Dževad, fizičar, naučni savetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dunja Blažević]], istoričarka umetnosti<ref name=blazevic1>[https://www.slobodnaevropa.org/a/intervju-dunja-blazevic/30164157.html Blažević: Izložba Marine Abramović košta koliko i budžet muzeja] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.09.2019.''<br>''“Međutim, ja sam i dalje Jugoslovenka, to može da se nazove jugonostalgičar ili kako god hoćete. Ali ja sam Jugoslovenka i dalje.”''</ref> * [[Slavko Borojević]], agronom, genetičar<ref name=borojevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 56.<br>''“Borojević Slavko, akademik; profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven.”''</ref> * [[Franjo Bradaška]], historičar<ref name=bradaska1>Bradaška, Franjo: Jugoslovjeni u Turskoj. Narodopisni nacrt od profesora Franje Bradaške, u: Književnik, god. II. sv. 3. (1865), str. 321.<br>''“Ako Turska zanima ostalu Europu, to mora ona tim više zanimati Slovjene, a poimence nas Jugoslovjene.”''</ref> * [[Boris Buden]], filozof<ref name=buden1>[https://www.vijesti.me/zabava/56453/maternji-jezik-je-ideolosko-politicka-konstrukcija Maternji jezik je ideološko-politička konstrukcija] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Matija Otašević; 12.11.2017.''<br>''“Postoji Jugoslavija uspostavljena 1943. kao emancipacijski projekt, i samo u tom smislu - a ne u smislu nekakvog nacionalnog i kulturnog identiteta, zajedničke historije - ne, već u smislu identifikacije sa jugoslavenskim projektom i mogućnostima njegovog nastavljanja…” - U onom smislu, dakle, u kojem danas u Hrvatskoj djeluje i o kojem piše Viktor Ivančić? - “Apsolutno, moj prijatelj Viktor Ivančić. U tom smislu sam Jugoslaven i krležijanac.”''</ref> * [[Oroslav Caf]], jezikoslovac, duhovnik<ref name=caf1>Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-L3EKLYU5/0eb651f7-e8d8-4182-8297-db73a5a4305a/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 2, številka 23 (1851), str. 181.<br>''“Uže smo si veselo upanje dělali, da se bomo mi Jugoslaveni po navodu slavne […].”''</ref><ref name=caf2>Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7SVW981B/03fb9f28-9e2b-425a-b964-56a4fc584b38/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 25 (1852), str. 205.<br>''“Bodi nam Jugoslavenom tedaj pravilo: I. r med konsonanti ino na kraju […].”''</ref> * [[Ivan Čolović]], etnolog<ref name=icolovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.<br>''“Čolović Ivan, književnik, izdavač i književni prevodilac, etnolog, viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=colovic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 76.<br>''“Čolović M. Ivan, književnik, izdavač; viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU (r. 24. III 1938, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Vladimir Ćorović]], povjesničar<ref name=corovic1>Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 655.<br>''“Mi Jugosloveni imamo puno razloga da sa poverenjem gledamo u vremena koja dolaze.”''</ref> * [[Aleksa Đilas]], sociolog<ref name=adjilas1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/507246/I-u-maloj-zemlji-moguce-je-boriti-se-za-velike-ciljeve I u maloj zemlji moguće je boriti se za velike ciljeve] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Aleksandar Apostolovski; 15.05.2022.''<br>''“Ja sam se uvek izjašnjavao kao Jugosloven i to je za mene bilo samo prirodni produžetak toga što sam Srbin i Crnogorac.”''</ref><ref name=adjilas2>[http://www.nspm.rs/prenosimo/mozemo-bez-velikih-sila.html?alphabet=l Možemo bez velikih sila] Nova srpska politička misao. ''Dubravka Vujanović; 16.02.2010.''<br>''“Da, smatram se i dalje Jugoslovenom, ali se time ne odričem srpstva.”''</ref><ref name=adjilas3>[https://www.vreme.com/vreme/nade-i-planovi-zaboravljenih-emigranata/ Nade i planovi zaboravljenih emigranata] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Ljiljana Smajlović; broj 980, 15.10.2009.''<br>''Izjašnjavali ste se kao Jugosloven? - “To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin. A takođe i Srbijanac – pa u Beogradu u istom stanu živim od 1954!”</ref><ref name=adjilas4>Djilas, Aleksa: [http://books.google.de/books?id=ZMyZdvTympMC&printsec=frontcover&dq=editions:I4_wUiRXowIC&hl=de&sa=X&ei=24TKULbtHaeE4gSPiIC4BA&ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false Funeral Oration for Yugoslavia], u: [[Dejan Đokić|Djokić, Dejan]] (izd.): Yugoslavism. Histories of a Failed Idea, 1918 - 1992, London 2003, str. 323.<br>''“Indeed, in the next official population count, I intend to declare myself a Yugoslav. This is what I was in census of 1971, 1981 and 1991; this is what I am in 2001.”''</ref><ref name=djilas5>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.<br>''“Đilas Aleksa, istoričar i publicista. […] P: Jugosloven, […].”''</ref><ref name=adjilas6>[http://www.djilas.rs/PITANJE/Posmrtni_govor_Jugoslaviji.html Posmrtni govor Jugoslaviji - jedan zamišljeni dijalog sa zapadnim prijateljima]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''</ref><ref name=adjilas7>[http://www.djilas.rs/PITANJE/Braneci_Zapad.html Braneći Zapad]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''</ref> * [[Dejan Đokić]], historičar<ref name=djokic1>[http://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp A farewell to Yugoslavia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707210022/https://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp |date=2017-07-07 }} (na engleskom) openDemocracy. ''Dejan Đokić; 10.04.2002.''<br>''“I usually declared myself a Yugoslav, which had several advantages over being merely a Serb, which I also am, by virtue of being born in Serbia, to Serbian parents. True, by Yugoslav I don't just mean a citizen of a country called Yugoslavia, in Central and Eastern Europe national identities have primarily ethnic and not civic meaning. This effectively means that even though there is no country called Yugoslavia anymore, I can continue to declare myself a Yugoslav. But, I have an(other) ethnic identity, that of a Serb, and anyhow, being Yugoslav always meant something more to me than just a national identification. […] Although, as I already said, I always identified with Yugoslavia, I think I only became a real Yugoslav once the real Yugoslav state disintegrated, when I left Serbia for Britain.”''</ref> * [[Vladimir Dvorniković]], filozof i etnopsiholog<ref name=dvornikovic1>[https://www.dw.com/sr/jugoslovenski-dert/a-44853062 Jugoslovenski dert] [[Deutsche Welle]]. ''Dragoslav Dedović; 28.07.2018.''<br>''“On nije bio samo Jugosloven po nacionalnom opredeljenju. On je o Jugoslovenima izrekao istine koje spadaju u najtačnije i najbolnije spoznaje do kojih je jedan etnopsiholog mogao doći.”''</ref> * [[Egon Fekete]], lingvista<ref name=fekete1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.<br>''“Fekete Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf; naučni savetnik u Institutu za sh. jezik, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ivan Filipović]], pedagog, književnik<ref name=ifilipovic1>Filipović, Ivan (Perić): Pravac naše književnosti, u: Neven, VII. god (1858), str. 73.<br>''“Važnost školskih i pučkih knjižnica uvidjeli su već mnogi narodi, samo mi Jugoslaveni ne.”''</ref> * [[Milutin Garašanin (arheolog)|Milutin Garašanin]], arheolog<ref name=garasanin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 140.<br>''“Garašanin Milutin, arheolog, akademik; preds. Odbora za arheologiju SANU. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Andrej Grubačić]], sociolog<ref name=grubacic1>Grubačić, Andrej: [http://books.google.de/books?id=zFDOQsocASMC&printsec=frontcover&dq=Don%27t+Mourn,+Balkanize!:+Essays+After+Yugoslavia&hl=de&sa=X&ei=Q4bHUYvYK8besgaa5IDoDg&ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&q=Don%27t%20Mourn%2C%20Balkanize!%3A%20Essays%20After%20Yugoslavia&f=false Don't mourn, balkanize! Essays after Yugoslavia] Oakland 2010, str. 11. {{ISBN|1-60486-470-2}}.<br>''“I grew up in Belgrade—or, more precisely, between Belgrade and Sarajevo—but I always considered myself Yugoslav. I do not see any reason to stop doing so now.”''</ref> * [[Katica Hedrih]], mašinski inženjer, univ. profesorica<ref name=hedrih1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.<br>''“Hedrih (Stevanović) Katica, redovni profesor (za pr. Elastidinamika, Otpornost materijala i Teorija nelinearnih oscilacija) i šef Katedre za mehaniku Mašinskog fakulteta, Niš; gl. i odg. urednik časopisa "Facta Universitatis"; nauč. saradnik Matemat. instituta SANU; ekspert Sav. ministarstva za nauku i tehnologiju. […] P: Jugoslovenka, srpske nacionalnosti; […].”''</ref> * [[Fedor Herbut]], fizičar<ref name=herbut1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.<br>''“Herbut Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg.; dopisni član SANU. […] P: Rusin, Jugosloven.”''</ref><ref name=herbut2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.<br>''“Herbut E. Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 3. V 1932, Novi Vrbas). Rusin, Jugosloven.”''</ref> * [[Jelisaveta Ibrovac]], profesor, prevoditelj<ref name=ibrovac1>Ибровац, Јелисавета (Демирова, Мирка): [https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/Periodika/SD_E74E1D9A175FE5728805716D3DEA6D36/1922/k001?fullscreen#page/492/mode/1up Молиерова прослава у Паризу], у: Српски књижевни гласник, Нова серија, књ. V бр. 1 (1922), стр. 463.<br>''“Ми Југословени смо са поносом могли истаћи да је наш песник и народни мученик Франкопан дао један од првих превода Молиера у опште.”''</ref> * [[Fran Ilešič]], književni povjesničar, publicist<ref name=ilesic1>Ilešič, Fr.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-P2B6NX9A/099c4d73-b7c1-4486-9729-7487689a5bd4/PDF Vse pleše. Balada — ballata.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 1 (1899), str. 49.<br>''“Pohlevno nasprotujoč, je nekdo iz ozadja izrekel svoje pomisleke o Čukovem modrovanju, češ, mi Jugoslovani s svojim »kolom« se pač dobro vrtimo v krogu, a naprej ne pridemo, ne napredujemo.”''</ref> * [[Ivan Ivić]], psiholog, univerzitetski profesor<ref name=ivic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 176.<br>''“Ivić Ivan, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Razvojna psihologija). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Anton Janežič]], filolog<ref name=janezic1>Prijatelj, Ivan: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-CELRWWCE/29cc0c10-4627-410e-8ce0-7e49e74864a3/PDF Borba za individualnost slovenskega književnega jezika 1848–1857] Ljubljana 1937, str. 109.<br>''“Ti nam pripravljaš pot, da se naj popred Jugoslovani sjedinimo, zraven pa tudi drugim narečjem približamo, da ne zagazimo na stranputice, po kterih žalibog tako radi tumaramo i vagutamo...”''</ref> * [[Božidar Jezernik]], etnolog<ref name=jezernik1>[https://pescanik.net/jugoslavija-zemlja-snova-2/ Jugoslavija, zemlja snova] Peščanik. ''03.12.2018.''<br>''“On je glavni lik Bože Jezernika, jer Boža je integralni Jugosloven i on žali – i to je jedna od teza ove knjige – što, po njegovom mišljenju, u Jugoslaviji, kako on kaže, nije bilo više jugoslovenskog nacionalizma.”''</ref> * [[Đokica Jovanović]], sociolog<ref name=jovanovic1>[https://nova.rs/emisije/zasto-u-srbiji-ima-sve-vise-jugoslovena/ Zašto u Srbiji ima sve više Jugoslovena?] Nova.rs ''TV Nova; 02.05.2023.''<br>''“Sociolog Đokica Jovanović iz Niša na nedavnom popisu izjasnio se kao Jugosloven i to ne prvi put.”''</ref> * [[Damir Kakaš]], univerzitetski profesor, političar<ref name=kakas1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 214.<br>''“Kakaš Damir, potpredsednik Skupštine AP Vojvodine (od '94); potpredsednik Izvršnog odbora Reformske demokratske stranke Vojvodine; redovni profesor Fakulteta tehničkih nauka, N. Sad. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksej Kišjuhas]], sociolog<ref name=kisjuhas1>[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''<br>''“Na njihov poziv prvi se odazvao sociolog, profesor na Sveučilištu u Novom Sadu i kolumnist lista Danas, Aleksej Kišjuhas, koji je na dan početka popisa podržao pokret poveznicom na svoju kolumnu pod naslovom 'Jugoslavija živi'.”''</ref> * [[Ivan Klajn]], jezikoslovac<ref name=klajn1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 228.<br>''“Klajn Ivan, lingvista; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Maja Korać]], sociolog<ref name=korac1> Savić, Svenka/Korać, Maja: Naučnice iz Srbije u svetu: kroz dijalog i refleksiju, u: Prelić, Mladena/Stevanović, Lada/Lukić Krstanović, Miroslava (ur.): [https://etno-institut.co.rs/storage/710/63abe78a83ade_Etnografski-zbornik-2022-PRINT2.pdf Rod, znanje i moć. Istorija, nasleđe i značaj naučnica u Srbiji] Beograd 2022, str. 202.<br>''“Ja sam bila i ostala Jugoslovenka. Da pojasnim, multikulturna Južna Slovenka. To je moje duboko, i pre svega, lično opredeljenje, ne političko. Zasnovano na iskustvu i načinu života moje (primarne) porodice, kao i na istoriji mojih porodičnih predaka.”''</ref> * [[Ana Kotevska]], muzikolog i muzički kritičar<ref name=kotevska1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 246.<br>''“Kotevska Ana, muzikolog i muzički kritičar; glavni i odgovorni urednik muzičkog mesečnika "Bis"; […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Boško Kovačević]], sociolog<ref name=kovacevic1>[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/sjecanje-na-boska-kovacevica-918183 Sjećanje na Boška Kovačevića] [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. ''27.12.2023.''<br>''“Za sebe je volio da govori da je Sokolčanin, Subotičanin, Ličanin, Vojvođanin, Srbin, Jugosloven, Evropljanin, Građanin sveta”''</ref> * [[Fran Kovačič]], teolog, historičar<ref name=kovačič1>Kovačič, Fran: [https://books.google.de/books?id=Uuj64Xn6lc0C&newbks=1&newbks_redir=0&printsec=frontcover&hl=de#v=onepage&q&f=false Ob osemstoletnici križarskih vojsk. (1096 – 1896)], u: Katoliški obzornik, letnik I. (1897), str. 162.<br>''“Tem znamenitejše je to vprašanje za nas sedaj ob osemstoletnici križarskih vojsk, ker smo zlasti mi Jugoslovani v neposredni zvezi s križarskimi vojskami in se vprašanje cerkvenega zedinjenja posebno nas tiče.”''</ref> * [[Marija Kraljević-Balalić]], genetičar<ref name=kraljevicbalalic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 252.<br>''“Kraljević-Balalić Marija, dekan i redovni profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (za pr. Genetika, Populaciona genetika i Uvod u metodiku maučnog [sic!] rada). […] P: Jugosl., […].”''</ref> * [[Ivan Kukuljević Sakcinski]], istoričar, književnik, političar<ref name=sakcinski1>I. K. S.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qafecy6iKlcE4GRP36GCRjeS9AYE3ZKN4DtQb8v1YneKWwXP8ld5anxHTN8z7etr5CGTzYs6U5R0JEqz2r57g_dJAvk2YISjAh1_L-8uUNoKGjJ_3-K-qR5N5bwoZVY4HJKGA11VkUXgB6k-VFf_OZXWxAYg6f1kqWue6C8jtlemwhdXfI3_kI6Av7h8auSwL-rXpy_qyGym-ClQYCNiYHRT-RjqAtDzccX_9madJD6_gOeRNLXqDtoCqjO0ZnmjzqOAm-UFFo7e4PDGeFic2zoZak0UvgSC-cFMnrRlriWDKYrRrAM Politička pověstnica], u: Arkiv za pověstnicu jugoslavensku, knjiga II. (1852), str. 1.<br>''“Mi Jugoslaveni neimamo sve dosada našega diplomatara, pa ipak nećemo nikada bez njega moći razsvětliti i kritički napisati razgranjenu historiu našega naroda.”''</ref><ref name=sakcinski2>Smičiklas, Tade; Marković, Franjo: Matica Hrvatska od godine 1842. do godine 1892. Spomen-knjiga. Zagreb 1892, str. 160.<br>''“Očekivamo pako od nje, da nam one strane što brže pridruži, koje po historiji i zakonu ili po krvi i poreklu našoj državi ili našemu jugoslavenskomu narodu pripadaju.”''</ref> * [[Đuro Kurepa]], fizičar<ref name=djkurepa1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 231-232.<br>''“Kurepa R. Đuro, redovni član SANU i ANU-BiH, dopisni član JAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 16. VIII 1907, Majske Poljane, Glina). Srbin-Jugosloven, […]. ”''</ref> * [[Milan Kurepa]], fizičar<ref name=mkurepa1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 263.<br>''“Kurepa Milan, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg. (za pr. Fizika molekula i Fizika opšti kurs); naučni savetnik u Institutu za fiziku, Bg.; preds. Nacionalnog komiteta za fiziku Jugoslavije (od '87). […] P: Jugosloven srpsko-jevrejskog porekla.”''</ref><ref name=mkurepa2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 232.<br>''“Kurepa V. Milan, fizičar; redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; predsednik Nacionalnog komiteta za fiziku SFRJ (r. 11. V 1933, Bačka Palanka). Jugosloven, srpsko-jevrejskog porekla.”''</ref> * [[Šime Ljubić]], istoričar, arheolog<ref name=ljubic1>Okuka, Miloš: Eine Sprache - viele Erben. Sprachpolitik als Nationalisierungsinstrument in Ex-Jugoslawien. Klagenfurt 1998, S. 23. (na njemačkom)<br>“»Hej, Ihr Jugoslawenbrüder, seien wir ruhmreich!« So ruft der Kroate Šime Ljubić 1864 in seinem Spiegel der jugoslawischen Literaturgeschichte (Ogledalo književne poviesti Jugoslavjanske na podučavanje mladeži) in der […].</ref> * [[Ivan Macun]], književni povjesničar<ref name=macun1>Macun, Ivan: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TZWJKXHW/f39ff886-a3b5-4dc5-967b-8f5d499a8755/PDF Cvetje slovenskiga pesničtva.] Trst 1850, str. 4.<br>''“Poglej samo nekaj malo na polje slavjanskih narodnih pesem in boš vidil u Čehih, Poljakih in posebno u nas Jugoslavjanih množinu sadja najlepšega, z katerim bo se težko kater si bodi drugi narod hvaliti zamogel.”''</ref> * [[Vlado Mađarić]], istoričar umetnosti<ref name=madjaric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 403.<br>''“Mađarić Vlado, direktor Saveznog instituta za zaštitu spomenika kulture u Beogradu, r. 1915 u Ludbregu, Jugosloven.”''</ref> * [[Matija Majar]], etnograf, jezikoslovac<ref name=majar1>Majar, Matija: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-05AJDQXQ/0768df73-0700-4779-81e0-226111bc3825/PDF Naše slovstvo], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 44 (03.06.1857), str. 174.<br>''“Mi Jugoslaveni, imenito Slovenci, smo v takih okolnostih, da moramo to pitanje tako le staviti: Čto moramo činiti, storiti, da se književno slože narečja serbsko, bulgarsko, horvatsko i slovensko?”''</ref> * [[Petar Matković]], geograf<ref name=pmatkovic1>Matković, Petar: Zemljopisni odlomci. Najnovija kartografija o Jugoslovjenskih zemljah, u: Književnik, god. III. sv. 1. (1866), str. 81.<br>''“Vojnički kartografički zavod u Beču, koji si je glede svojih kartografičkih proizvoda slavno ime stekao, objelodani za kratko vrieme koli za znanost u obće, toli za nas Jugoslovjene napose evo već drugu vele znamenitu i krasnu geografičku radnju: Dalmaciju naime, koja poput okvira sa zapada Balkanski poluotok zaprema, i gore navedenu kartu Bosne i Hercegovine, kojom je publikacijom sumnja o tajnom skrivanju kartografičkoga materijala iz političkoga obzira sasvim izčeznula.”''</ref> * [[Fedor Mesinger]], meteorolog, univerzitetski profesor<ref name=mesinger1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 317.<br>''“Mesinger Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nada Milašin]], naučnik<ref name=milasin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 328.<br>''“Milašin Nada, viši naučni saradnik u Institutu za arhitekturu i urbanizam Srbije, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vojin Milić]], sociolog<ref name=milic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 334.<br>''“Milić Vojin, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Miljanić]], inženjer elektrotehnike, univ. profesor<ref name=miljanic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 348.<br>''“Miljanić Petar, akademik, sekretar Odeljenja tehničkih nauka SANU, redovni profesor Mašinskog i Elektrotehn. fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Navratil]], jezikoslovac<ref name=navratil1>N., J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7IS7KTWC/de1d2076-efac-45c3-b8f8-6afcd0997ccc/PDF Želja jezikoznanska o novem letu vsim Slovencom, posebno pisateljem slovenskim v prevdarek], u: Slovenska bčela, letnik 4, številka 8 (1853), str. 63.<br>''“Tudi govorimo vsi Slovenci in Jugoslovani; Ne dam mu naj manje […].”''</ref> * [[Aleksandar Nikolić (istoričar)|Aleksandar Nikolić]], istoričar, novinar<ref name=anikolic1>[https://boom93.rs/article/54985/jugosloveni-kulturno-povezivanje-trajnije-od-drzavnih-granica Jugosloveni: Kulturno povezivanje trajnije od državnih granica] Radio Boom93. ''Neda Stojićević/Jelena Milenković''.<br>''“Onda je bilo potpuno prirodno da 2022. kažem na popisu ću se izjasniti kao Jugosloven.”''</ref> * [[Viktor Novak]], istoričar<ref name=novak1>[https://www.rts.rs/page/rts/sr/Dijaspora/story/1526/srbija-na-vezi/2091781/-magnum-crimen---bez-cenzure-.html Magnum Crimen - bez cenzure] [[Radio-televizija Srbije]]. ''03.11.2015''<br>''“Prvo izdanje ove kultne knjige, Viktor Novak, Hrvat, ali i integralni Jugosloven, uspeo je da objavi u burnim posleratnim godinama, 1948.”''</ref> * [[Pavel Opavski]], univerzitetski profesor<ref name=opavski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390.<br>''“Opavski Pavel [sic!], redovni profesor Fakulteta fizičke kulture, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''</ref><ref name=opavski2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.<br>''“Opavski J. Pavle, redovni profesor Fakulteta za fizičku kulturu u Beogradu (r. 9. XI 1925, Stara Pazova). Jugosloven.”''</ref> * [[Milenko Panić]], univerzitetski profesor<ref name=panic1>[https://www.rts.rs/page/tv/ci/story/19/rts-svet/1290146/evropa-i-srbi-milenko-panic.html Европа и Срби: Миленко Панић] [[Радио-телевизија Србије]]. ''Војислав Лалетин; 26.03.2013.''<br>''“Премда је Југославија разбијена, он се и даље, с пуно разлога, осећа и понаша као Југословен.”''</ref><ref name=panic2>[https://www.youtube.com/watch?v=VZzu-CMhDjA Evropa i Srbi: Milenko Panić] [[YouTube]]. ''RTS Obrazovno-naučni program - Zvanični kanal; 22.08.2016.''<br>''“Pa, moram Vam reći da ovaj, ja sam uvijek bio, i odgojen, i… i ostao jugoslovenski orijentisan. […] Ali, ja sam se osjećao Jugosloven, i dalje se osjećam Jugosloven.”''</ref> * [[Zlatica Pavlovski]], naučni savjetnik iz područja živinarstva<ref name=pavlovski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.<br>''“Pavlovski Zlatica, upravnik Zavoda za živinarstvo u Institutu za stočarstvo, Zemun. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Stevan K. Pavlowitch]], historičar<ref name=pavlowitch1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-60401608 Srbija i Velika Britanija: Ko je bio istoričar Stevan K. Pavlović - kosmopolita i džentlmen srpskog porekla] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 25.02.2022.''<br>''“Istoričar Stevan K. Pavlović bio je kosmopolita i Evropljanin koji je govorio da je Jugosloven po rođenju, Srbin po porodičnom poreklu, Britanac po državljanstvu i Francuz po kulturnom afinitetu.”''</ref> * [[Miljenko Perić]], fizikohemičar<ref name=mperic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 413.<br>''“Perić Miljenko, redovni profesor Fakulteta za fizičku hemiju PMF, Bg. (za pr. Kvantna hemija i molekulske strukture); šef Katedre za molekulske strukture; prodekan za nastavu. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vesna Pešić]], sociološkinja<ref name=vpesic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/dragoslav-petrovic-jugoslavija-ce-se-vracati-zazivece-u-novim-formama/ Dragoslav Petrović: Jugoslavija će se vraćati, zaživeće u novim formama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Beta; 15.11.2024.''<br>''“Ali, ja sam i danas ostala Jugoslovenka.”''</ref> * [[Nebojša Popov]], sociolog<ref name=popov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 439.<br>''“Popov Nebojša, sociolog; viši naučni saradnik u Institutu za filozofiju i društveni teoriju, Bg. (od '81); odgovorni urednik lista "Republika" (od '91); član Saveta Beogradskog univerziteta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Tomislav Popović]], ekonomista, univerzitetski profesor<ref name=tpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 447-448.<br>''“Popović Tomislav, naučni savetnik, redovni profesor univerziteta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dušan Puhalo]], anglista<ref name=puhalo1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 455.<br>''“Puhalo Dušan, književni prevodilac; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Franjo Rački]], historičar, političar, katolički svećenik<ref name=racki1>Novak, Viktor: Franjo Rački u govorima i raspravama. Zagreb 1925, str. 126.<br>''“Naš ugovor ima se navlaš na to obazrijeti, da smo Jugoslovjeni, da nam je bolja budućnost samo u Jugoslovjenstvu.”''</ref><ref name=racki2>Novak, Grga (i drugi) (ur.): Spomenica. Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti 1866-1966. Zagreb 1966, str. 14.<br>''“Rački je bio ne samo velik učenjak nego i velik patriot u najširem smislu te riječi: Hrvat, Jugoslaven, Slaven.”''</ref><ref name=strossmayer-racki/><ref name=racki31>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 216.<br>''“Mi Jugoslovjeni razdijeljeni smo jezikom, ovom pravom dušom naroda, glavnim, često i jedinim sidrom narodnosti.”''</ref> * [[Ivan Radetić]], jezikoslovac<ref name=radetic1>Radetić, Ivan: Pregled hrvatske tradicionalne književnosti. Senj 1879, str. 199.<br>''“Ovo obće jamstvo ili poručanstvo počelo je kod zapadnih Slovjena; Čeha, Poljaka i Pomorana padati već XIII. vieka, dočim se kod nas Jugoslovjena imenice Hrvata i Srba po zakonu vinodolskom i Dušanovom još u XIV. vieku nalazilo, a gdješto se i do dana današnjega sačuvalo.”''</ref> * [[Božo Radman]], agronom<ref name=radman1>[https://www.glassrpske.com/lat/plus/teme/in-memoriam-mr-bozo-radman-do-posljednjeg-daha-posvecen-nauci-i-pravdi/348739 In memoriam - mr Božo Radman: Do posljednjeg daha posvećen nauci i pravdi] Glas Srpske. ''Mladen Karić; 30.01.2021.''<br>''“Ja sam univerzalista i kosmopolita. Nacionalno se osjećam kao Jugosloven. Ako me neko detaljnije pita, ja sam Bosanac. Ako ide još detaljnije, ja sam Krajišnik. Najdetaljnije, ja sam Banjalučanin. Nakon toga, nemojte me dalje pitati!”''</ref> * [[Duško Radosavljević]], politolog i predsjednik Saveza antifašista Vojvodine<ref name=dradosavljevic>[https://sav-ns.wixsite.com/sav2017/struktura-sav-a Struktura i rukovodstvo SAV-a] SAV - Savez antifašista Vojvodine.<br>''“Sremac, Srbin, Vojvođanin, Jugosloven i Evropljanin.”''</ref> * [[Ljubiša Rajić]], lingvist<ref name=rajic1>[http://www.slobodnaevropa.org/content/sta_znaci_multikulturalnost/2276177.html Šta znači multikulturalnost] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Biljana Jovićević; 16.01.2011.''<br>''“Ja sam rođen u Jugoslaviji, tu sam odrastao, obrazovao se, oženio i dobio djecu. Nisam mogao biti ništa drugo nego Jugosloven, bez obzira što su moj otac i majka bili Srbi.”''</ref><ref name=rajic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 471.<br>''“Rajić Ljubiša, vanredni profesor za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Slobodan Ribnikar]], fizikohemičar<ref name=sribnikar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 481.<br>''“Ribnikar Slobodan, akademik; redovni profesor Prirodno-matematičkog fakulteta, Bg. (za pr. Nuklearna hemija i Fadiohemija). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nikola Rot]], profesor psihologije<ref name=rot1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 487-488.<br>''“Rot Nikola, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Obrad Savić]], filozof<ref name=obradsavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.<br>''“Savić Obrad, viši predavač na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta, Bg.; generalni sekretar Beogradskog kruga i gl. urednik časopisa "The Belgrade circle". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Svenka Savić]], psihološkinja, lingvistkinja<ref name=ssavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 496.<br>''“Savić Svenka, redovni profesor Filozofskog fakulteta, N. Sad (za pr. Psiholingvistika, Analiza diskursa i Uvod u lingvistiku). […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Ljubica Simaković]], univerzitetska profesorica<ref name=simakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 500.<br>''“Simaković Ljubica, redovni profesor Ekonomskog fakulteta, Kragujevac (za pr. Ekonomska filozofija i politika). […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Đorđe Stanković]], povjesničar<ref name=djstankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 521.<br>''“Stanković Đorđe, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Istorija Jugoslavije); šef Katedre za istoriju Jugoslavije. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dubravka Stojanović]], povjesničarka<ref name=dstojanovic1>[https://www.danas.rs/vesti/politika/demostat/dubravka-stojanovic-nismo-u-hladnom-ratu-vucic-nije-tito-a-ni-srbija-nije-jugoslavija/ Dubravka Stojanović: Nismo u Hladnom ratu, Vučić nije Tito, a ni Srbija nije Jugoslavija] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Demostat/Ivana Petronijević Terzić; 21.12.2022.''<br>''“Ni ja ne želim Jugoslaviju, ja jesam Jugoslovenka, ali ne želim Jugoslaviju zato što mislim da je njeni narodi nisu dorasli.”''</ref><ref name=dstojanovic2>[https://www.slobodnaevropa.org/a/most-nasledje-latinka-perovic-istorija-balkan-jugoslavija/32723484.html Latinka Perović - u Srbiji ignorisana i napadana, u regionu poštovana] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Omer Karabeg; 10.12.2023.''<br>''“Tek sam kasnije kroz duge razgovore s njom shvatila tu njenu poziciju bez obzira što se s njom na tom pitanju nisam slagala i ostala sam Jugoslovenka.”''</ref> * [[Svetomir Škarić]], profesor ustavnog prava<ref name=skaric1>[http://www.dnevnik.mk/?ItemID=969BE953C56D4D4294BC6BE9769FDB93 Пратениците-торбеши бараат третман на помала етничка заедница]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Dnevnik. ''Tatjana Popovska; 18.09.2011.''</ref><ref name=skaric2>[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=121810833459&id=9&setIzdanie=22161 Ин мемориам]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Nova Makedonija. ''Svetomir Škarić; 18.12.2010.''</ref> * [[Slobodan Šoja]], historičar<ref name=soja1>[https://unaworld.tv/video/reaktor-bih-jugonostalgija Jugonostalgija] Una televizija, emisija ''Reaktor BiH''. ''04.12.2023.''<br>''“Pa znate šta, ja mislim da je bolje reći da... da sam Jugosloven nego jugonostalgičar.”''</ref> * [[Jorjo Tadić]], istoričar<ref name=jtadic1>Тадић, Јорјо: [https://books.google.de/books?id=bzCZCgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=de&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Сабласти круже Југославијом...], у: Историјски часопис, књ. 18 (1971), str. 48.<br>''“А још више зато што је мени лично сасвим свеједно да ли се нешто назива хрватским или српским, јер су за мене Срби и Хрвати један народ, без обзира што се о томе мислило или данас мисли, пише и прописује. Као Југословен, али не по линији државне већ по свом дубоком националном опредељењу, а и научном уверењу, јер сам то био и онда када смо о југословенској држави само сањали, сматрам да је ненаучно и смешно сврставати старе Дубровчане у Србе или Хрвате, а њихова културна дела, посебно књижевност, резервисати искључиво за једне или друге.“''</ref><ref name=tadic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 715-716.<br>''“Tadić Jorjo, dr filozofije, red. prof. Filozofskog fakulteta u Beogradu za Opštu istoriju Novoga veka, dopisni član Srpske akademije nauka u Beogradu, dopisni član Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu, r. 1899 u Starom Gradu, Srez hvarski, Jugosloven.”''</ref> * [[Nevenka Tadić]], neuropsihijatar<ref name=ntadic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 568.<br>''“Tadić Nevenka, neuropsihijatar. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Nikola Tesla]], izumitelj<ref name=tesla1>[https://www.slobodnaevropa.org/a/nikola-tesla/30612584.html Svi hoće Nikolu Teslu] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Mila Đurđević/Una Čilić''.<br>''“Zbog toga, braćo i sestre, kao najstariji Srbin, Jugoslaven, Amerikanac naše krvi u Sjedinjenim Državama, upućujem vam ovo pismo moleći vas da se odazovete pozivu predsjednika Roosevelta.”''</ref> * [[Rajko Tomović]], naučnik, robotičar<ref name=tomovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 585.<br>''“Tomović Rajko, akademik; direktor (sa N. Uzungoluom) Centra za multidisciplinarno praćenje pravaca razvoja informatike, Atina (od '96). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ljubinka Trgovčević-Mitrović]], povjesničarka<ref name=trgovcevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 590.<br>''“Trgovčević Ljubinka, viši nauč. saradnik u Istorijskom institutu SANU, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=trgovcevic2>[https://www.danas.rs/kultura/vece-secanja-na-ljubinku-trgovcevic-1948-2022-istoricarka-putnica-zena-nadasve-prijateljica/ Veče sećanja na Ljubinku Trgovčević (1948-2022): Istoričarka, putnica, žena, nadasve prijateljica] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''J. J.; 06.03.2023.''<br>''“Rođena u njenom središtu, u Bosni, u Sarajevu, ostala je Jugoslovenka do kraja.”''</ref> * [[Milan Trtanj]], fizikohemičar<ref name=trtanj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 593-594.<br>''“Trtanj Milan, rukovodilac Laboratorije za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje Instituta za nuklearne nauke "Vinca". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vladeta Urošević]], fizičar<ref name=urosevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 598.<br>''“Urošević Vladeta, osnivač i direktor preduzeća "Metrologia". […] P: Srbin, Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Vejvoda]], politikolog<ref name=vejvoda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Vejvoda Ivan, politikolog; profesor na Syssex [sic!] University, Engleska (od '93). […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=vejvoda2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Vejvoda I. Ivan, politikolog; istraživač u Institutu za evropske studije u Beogradu (r. 27. XII 1949, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Vuk Vernić]], sociolog, revolucionar<ref name=vernic1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 65.<br>''“Vernić Vuk, borac u prištapskim jedinicama VŠ, neutvrđenog mesta rođenja, profesor na Pravnom fakultetu u Zagrebu, Jugosloven, u NOV došao krajem marta 1943. iz ustaškog logora Jasenovac razmenom za zarobljene Nemce.”''</ref> * [[Radina Vučetić]], historičarka<ref name=vucetic1>[https://www.pressreader.com/serbia/nin/20200806/281706912025220][http://www.nin.co.rs/pages/article.php?id=102354064] Неорадикалски рикверц води у провалију [[НИН]]. ''Радмила Станковић; 06.08.2020.''<br>''“Радина Вучетић је имала ту срећу: предмет њеног научног интересовања је превасходно Југославија, Краљевина и она социјалистичка, а за себе једнако каже да је Југословенка јер је рођена и васпитана у тој земљи, јер је формирана у југословенском духу и не може за првих двадесет година свог живота да каже „пуј, пике, више не важи“.”''</ref><ref name=vucetic2>[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''<br>''Jesi ti Jugoslovenka? - “Jesam, da. To moram da pomenem.”''</ref> * [[Sreten Vujović]], sociolog<ref name=svujovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 628.<br>''“Vujović Sreten, sociolog; redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (od '92); član Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Emir Zelenhasić]], univerzitetski profesor<ref name=zelenhasic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 643-644.<br>''“Zelenhasić Emir, redovni profesor Građevinskog fakulteta, Subotica (za pr. Hidrologija i Osnovi hidrotehnike); šef Katedre za hidrotehniku. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vjekoslav Babukić.jpg|Vjekoslav Babukić Datoteka:Jovo Bakic-mc.rs.jpg|Jovo Bakić Datoteka:Franjo Bradaška.jpg|Franjo Bradaška Datoteka:Jurij Caf.jpg|Oroslav Caf Datoteka:Vladimir Ćorović.jpg|Vladimir Ćorović Datoteka:Dejan Djokic LMU Book presentation.jpg|Dejan Đokić Datoteka:Ivan Filipović 1892 Mayerhofer.png|Ivan Filipović Datoteka:Andrej Grubačić at the SF anarchist bookfair 2010 (cropped).jpg|Andrej Grubačić Datoteka:Fran Ilešič.jpg|Fran Ilešič Datoteka:JanezicAnton.jpg|Anton Janežič Datoteka:Ivan Klajn.jpg|Ivan Klajn Datoteka:Fran Kovačič.jpg|Fran Kovačič Datoteka:Ivan Kukuljevic Sakcinski 1889 Mukarovsky.png|Ivan Kukuljević Sakcinski Datoteka:Kurepa georg2 (cropped).jpg|Đuro Kurepa Datoteka:Sime Ljubic 1885 Mayerhofer.png|Šime Ljubić Datoteka:MacunIvan.jpg|Ivan Macun Datoteka:Matija Majar (2).jpg|Matija Majar Datoteka:Vojinmilic.jpg|Vojin Milić Datoteka:Ivan Navratil.jpg|Ivan Navratil Datoteka:Nebojsa Popov-mc.rs.jpg|Nebojša Popov Datoteka:Božidar Jezernik 02.jpg|Božidar Jezernik Datoteka:Franjo_Rački_1897_Th._Mayerhofer.png|Franjo Rački Datoteka:Ljubiša Rajić.jpg|Ljubiša Rajić Datoteka:Dubravka Stojanović.jpg|Dubravka Stojanović Datoteka:Nevenka Tadić.jpg|Nevenka Tadić Datoteka:Tesla circa 1890.jpeg|Nikola Tesla Datoteka:Rajko Tomovic.jpg|Rajko Tomović Datoteka:Ivan Vejvoda - July 2015 (cropped).jpg|Ivan Vejvoda </gallery> </center> == Novinarstvo i publicistika == * [[Mihailo Bjelica]], novinar, univ. profesor<ref name=bjelica1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Bjelica Mihailo, naučni savetnik u Institutu za političke studije, Bg.; redovni profesor Fakulteta političkih nauka, Bg. (za pr. Istorija novinarstva). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Olga Božičković]], novinarka<ref name=bozickovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Božičković Olga, slobodni novinar. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Nikola Burzan]], novinar<ref name=burzan1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 68.<br>''“Burzan Nikola, novinar; urednik-komentator u Spoljno-političkoj rubrici "Naše Borbe". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Angelina Čakširan]], novinarka<ref name=caksiran1>[https://www.mojnovisad.com/gradske-face/angelina-caksiran-novinar-i-urednik-pisanje-mora-imati-svrhu-i-poruku-jer-to-je-pravo-novinarstvo-id43596.html Angelina Čakširan, novinar i urednik: Pisanje mora imati svrhu i poruku jer to je pravo novinarstvo] mojnovisad.com ''Aleksandar Jovanović; 12.11.2021.''<br>''“Kao Jugoslovenka, što sam ostala do danas, prezirala sam svaki nacionalizam, srpski, hrvatski, bilo koji. To nas je i dovelo do raspada zemlje koja je definitivno bila najlepša na svetu. U svakom pogledu.”''</ref> * [[Đorđe Dragojlović]], novinar<ref name=dragojlovic1>[http://www.index.hr/vijesti/clanak/sto-ce-kerum-na-ovo-reci-vojvodjanski-novinar-osniva-nacionalno-vijece-jugoslavena/462207.aspx Što će Kerum na ovo reći: Vojvođanski novinar osniva Nacionalno vijeće Jugoslavena] Index. ''27.11.2009.''</ref> * [[Milovan Đilas]], publicista, politički disident, političar, revolucionar<ref name=mdjilas1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/balkan-53066157 Milovan Đilas: „Crnogorac, Srbin i Jugosloven koji po značaju daleko prevazilazi jugoslovenske okvire“] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 17.07.2020.''<br>''“Đilas je bio Crnogorac, Srbin i Jugosloven. Ali je po svom značaju daleko prevazilazio jugoslovenske okvire, pa iako zvuči kao kliše, može se reći da je bio građanin sveta, pre svega onog sveta koji se borio za slobodu, pravdu i društvenu jednakost.”''</ref> * [[Jug Grizelj]], novinar<ref name=grizelj1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 144.<br>''“Grizelj, I. Jug, novinar (r. 2. VIII 1926, Vrlika). Jugosloven.”''</ref><ref name=grizelj2>[https://www.vreme.com/vreme/jug-grizelj-1926-1991/ Venci i reči za velikana novinarstva] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Živorad Kovaćević; br. 12, 14.01.1991.''<br>''“Jug Girzelj je bio Jugosloven u najboljem smislu te reči Zato je toliko voleo Beograd — onaj široki, neuskogrudi, neprovincijalni, tolerantni, kosmopolitski Beograd. Bio je ponosan što je Beograđanin. Njegov zvezdani čas je bio kad su kolege odlučile da on, po krvi Hrvat i Italijan, po ljudskom opredeljenju Jugosloven, bude predsednik Udruženja novinara Srbije.”''</ref> * [[Dinko Gruhonjić]], novinar i univerzitetski profesor<ref name=gruhonjic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/a-vi-sto-biste-da-nas-koljete-vi-ste-dinko-sakic-autorski-tekst-dinka-gruhonjica-o-tome-sta-je-zaista-rekao-u-dubrovniku/ A vi, što biste da nas koljete, vi ste Dinko Šakić: Dinko Gruhonjić za Danas o tome šta je zaista rekao u Dubrovniku] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 25.03.2024.''<br>''“Ja sam dete bratstva i jedinstva, moja jedina domovina bila je i ostala Jugoslavija, a ja sam Jugosloven, Bosanac i Vojvođanin. Nikada nisam prestao da verujem u bratstvo i jedinstvo naših naroda i narodnosti.”''</ref><ref name=gruhonjic2>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/hulje-vrebaju-iz-mraka-i-krecu-se-u-coporima/ Hulje vrebaju iz mraka i kreću se u čoporima] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 05.12.2020.''<br>''“Ja sam Jugosloven, dakle apatrid. Ali, odavno sam shvatio da je Jugoslavija bila prirodna tvorevina, a da su ove banane u kojima živimo totalno neprirodne.”''</ref><ref name=gruhonjic3>[https://autonomija.info/dinko-gruhonjic-danas-je-sveti-avnoj-ideja-jugoslavije-je-ideja-slobode/ Dinko Gruhonjić: Danas je sveti AVNOJ – ideja Jugoslavije je ideja slobode] Autonomija. ''Dinko Gruhonjić; 29.11.2021.''<br>''“Kao Jugosloven, kažem da Jugoslavija nije bila savršena. Ali se mogla “popraviti”. A ovo, ovo što su nam servirale ubice Jugoslavije kao “novu normalnost”, e to je potpuno nepopravljivo!”''</ref> * [[Zdravko Huber]], novinar, urednik<ref name=huber1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 165.<br>''“Huber Zdravko, novinar, urednik u "Našoj Borbi". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dejan Ilić]], izdavač i urednik<ref name=dilic1>[https://pescanik.net/razgovor-u-jajcu/ Razgovor u Jajcu] Peščanik. ''Dejan Ilić; 26.07.2017.''<br>''“Da li to što sam Jugosloven isključuje mogućnost da budem Srbin?”''</ref> * [[Viktor Ivančić]], novinar<ref name=ivancic1>[https://www.021.rs/story/Info/Srbija/260982/Dezulovic-To-sto-radi-Vesic-moze-i-Baka-Prase.html Dežulović: To što radi Vesić može i Baka Prase] Portal 021. ''Danas; 15.12.2020.''<br>''“Inače, taj princip, da dobri Hrvati iz srpske perspektive smeju da seru samo po Hrvatskoj i njenim gradovima, i obratno, da je dobrim Srbima iz hrvatske perspektive dopušteno da seru isključivo po Srbiji i njenim gradovima, za mene je nakaradan. Ja se kao Jugosloven zalažem za to da svi seremo po svima, slobodno, velikodušno, bez kočnica i ustezanja.”''</ref> * [[Željko Ivanović]], novinar<ref name=zivanovic1>[https://www.nedeljnik.rs/priblizite-mi-to-kako-se-covek-oseca-ko-crnogorac-zeljko-ivanovic-u-novom-nedeljniku/ „Približite mi to, kako se čovek oseća ko Crnogorac?“ Željko Ivanović u novom Nedeljniku] Nedeljnik. ''Veljko Miladinović; 13.01.2024.''<br>''“Ja sam bio Jugosloven. I danas sam u kulturološkom smislu Jugosloven.”''</ref> * [[Josip Kirigin]], novinar, publicist, revolucionar<ref name=kirigin1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 317.<br>''“Kirigin Josip, novinar, šef dopisništva zagrebačkog Vjesnika u Beogradu, rez. kapetan, r. 1918 u Australiji, Jugosloven.”''</ref> * [[Ferdo Kočevar]], publicist<ref name=kocevar1>Žavčanin, K. [Ferdo Kočevar (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QafI8q6cWMCSYx5DASe5f4K9LHOzIvL2AH58YK0c7JYOkjJ7oZB_OTlRLbYsgT45Daa8UMBStsfx3pi2R9XZ7VFaUKFuoXfoeB2HQLn2j4NThGNY-GJv5JNACbJCNEhYJrBiCsAH9AQDPYDdn1be2GLBSUNd5tP1cFAY5VS6-FfgGs4mJiar0TuMEbqaYjlaWHj3R3SIm_8EUuu3jtoEpL2YMm_-8bETpnDxn990Z8ZR92XZcOJrRiwvfQ9Mob_AcKF4R4vM6KinlM9V2sgsh4VeP5LR10FjGptp9KroUmjhDomEeJw Jugoslavenska akademija], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XIX. list 19 (08.05.1861), str. 150.<br>''“Mi Jugoslovani smo v tem obziru v dosta hujem položaji. […] Naravno je tedaj, da so zadobile te sosedne slovstva pretežni upljiv v nas Jugoslovane in sicer na veliko škodo in nevarnost za našo narodnost.”''</ref> * [[Mahmud Konjhodžić]], novinar, publicist<ref name=konjhodzic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 331.<br>''“Konjhodžić Mahmud, novinar, r. 1905 u Ljubuškom, srez Mostar, Jugosloven.”''</ref> * [[Anton Kos]], publicist<ref name=kos1>A[nton]. K[os]. Cestnikov: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-I14QC4EA/fa8e646f-84d3-473a-9ea7-ebcbed6d420a/PDF Poljodelstvo in kemija], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 53 (04.07.1857), str. 210.<br>''“Tudi mi Jugoslovani se moremo sponašati z možem, ki po vsej pravici zaslužuje, da ga v vesrto Mezzofantov vredimo.”''</ref> * [[Boro Krivokapić]], novinar<ref name=krivokapic1>[https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven Boro Krivokapić, poslednji Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208063744/https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven |date=2023-02-08 }} XXZ magazin. ''Milivoj Bešlin; 28.11.2018.''<br>''“Ja sam bio i ostao prije svega Jugosloven”, neretko je ponavljao.''</ref> * [[Sergije Lukač]], novinar, univ. profesor<ref name=lukac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 281.<br>''“Lukač Sergije, novinar; redovni profesor FPN, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven-Srbin, […].”''</ref> * [[Svetlana Lukić]], novinarka<ref name=lukic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 283.<br>''“Lukić Svetlana, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika za program Radija "B-92" (od '96). [...] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Petar Luković]], novinar<ref name=lukovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 284.<br>''“Luković Petar, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika lista "Vreme". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Tomislav Marković (novinar)|Tomislav Marković]], novinar i književnik<ref name=tmarkovic1>[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2022/10/21/budimo-jugosloveni-iako-smo-srbi Budimo Jugosloveni iako smo Srbi] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Tomislav Marković; 21.10.2022.''<br>''“Izjašnjavajući se kao Jugosloveni po nacionalnosti podrivamo totalitarnu ideju nacionalnog identiteta, a o njenoj totalitarnosti dovoljno govori masovna histerija protiv jugoslovenstva kojoj svedočimo. […] Budimo Jugosloveni, iako smo Srbi.”''</ref> * [[Rusko Matulić]], publicista<ref name=matulic1>[https://www.vreme.com/vreme/poslednji-odlazak-jugoslovenskog-emigranta/ Poslednji odlazak jugoslovenskog emigranta] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Petar Lađević; broj 1283, 06.08.2015.''<br>''“Tridesetog jula ove godine u Nju Džersiju je umro veliki Jugosloven, istinski borac za ljudska prava, najbliži saradnik pokojnog Mihajla Mihajlova, saradnik i prijatelj Saveza Oslobođenje i jedan od najrespektabilnijih izučavalaca i sakupljača različitih izvora za stvaranje celovite slike o demokratskoj Jugoslaviji; politički emigrant koji je čitav život posvetio intelektualnoj i ljudskoj borbi za demokratsku Jugoslaviju.”''</ref> * [[Mihajlo Mihajlov]], publicista, politički disident<ref name=mihajlov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 321.<br>''“Mihajlov Mihai [sic!], publicista; viši naučni saradnik u Elliott Schoo [sic!] of International Affairs, Vašington (od '94); član Centralnog komiteta Socijaldemokrata Amerike. […] Rus po rođenju, Jugosl. po opredeljenju; […]”''</ref> * [[Živko Milić]], novinar, publicista<ref name=milic>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 452.<br>''“Milić Živko, novinar, urednik «Borbe», član upravnog odbora Saveza novinara Jugoslavije, rez. kapetan, r. 1923 u Zagrebu, Jugosloven.”''</ref> * [[Avdo Mujčinović]], novinar i pozorišni kritičar<ref name=mujcinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 366.<br>''“Mujčinović Avdo, pozorišni kritičar u listu "Politika ekspres", Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ivan Rizinger]], novinar<ref name=rizinger1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Rizinger Ivan, muzički urednik Radio Kruševca (od '89), revije "Pobeda" (od '90) i diskografske kuće "Take It Or Leave It", Bg. (od '95). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Teofil Pančić]], novinar<ref name=pancic1>[https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ Teofil Pančić za Karakter: Moja lista pet najboljih novinara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221203054707/https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ |date=2022-12-03 }} Karakter. ''Karakter; 03.12.2021.''<br>''“Aludirate na moj tekst u kome sam objasnio da su entiteti složeniji i da ne mora da bude samo jedan, jer sam ja celog života i Srbin i Vojvođanin i Jugosloven i da ne vidim u čemu je tu problem. Na popisima sam se uvek izjašnjavao kao Srbin, ali sad dolazim u iskušenje da se pomalo iz inata izjasnim kao Vojvođanin. Ako nacionalistima to već toliko smeta, onda malo da ih iritiram.”''</ref><ref name=pancic2>[https://slobodnarec.rs/2021/08/31/teofil-pancic-srpstvo-vojvodjanstvo-i-ostale-koske/ Srpstvo, vojvođanstvo... i ostale koske] Slobodna reč. ''Teofil Pančić; 31.08.2021.''<br>''“A identiteti mogu da budu složeni, višestruki i isprepleteni, sve u jednom čoveku, i to ne nužno zato što ovaj ima „mešano poreklo“ po oveštalim etnocentričnim standardima. Evo, znam po sebi: u svakoj bih prilici mogao reći za sebe, i na svakom bih se popisu stanovnišva – ako se takvo izjašnjavanje već traži – mogao izjasniti i kao Srbin i kao Vojvođanin i kao Jugosloven, i ne bih nikada slagao baš ništa.”''</ref> * [[Vlado Ribnikar]], novinar, političar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Milorad Roganović]], novinar<ref name=roganovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Roganović Milorad, novinar. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dževad Sabljaković]], novinar i književnik<ref name=sabljakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 490.<br>''“Sabljaković Dževad, književnik, književni kritičar i novinar. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dragoslav Simić]], novinar<ref name=dsimic1>[https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ Bez Jugoslovena na popisu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014223724/https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ |date=2022-10-14 }} Forum - Portal građanske Srbije. ''D. B.; 12.10.2022.''<br>''“Redakciji Portala Forum javio se kolega Dragoslav Simić (Radio Beograd) i rekao da mu je pre dva dana došla popisivačica kojoj je na pitanje o nacionlanosti odgovorio da je Jugosloven.”''</ref> * [[Tamara Skrozza]], novinarka<ref name=skrozza1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/nazalost-jedinica-sam-tamara-skrozza-o-odrastanju-u-somboru-i-tome-kako-je-posao-birao-nju-a-ne-ona-njega/ „Nažalost, jedinica sam“: Tamara Skrozza o odrastanju u Somboru i tome kako je posao birao nju, a ne ona njega] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 16.04.2023.''<br>''“Dete sam iz mešovitog braka, nisam krštena, vaspitavana sam i uvek sam se izjašnjavala kao Jugoslovenka.”''</ref> * [[Karel Slanc]], publicista, političar<ref name=slanc1>Slanc, Karel: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-S4HN0TV0/959837c4-8301-4745-ada5-32ea3243c15d/PDF Avstrijski Jugoslovani in morje.] Gorica 1912, str. 11.<br>''“Zdaj, ko ste Avstriji priklopljeni Bosna in Hercegovina, nas je v državi precej Jugoslovanov.”''</ref> * [[Jelena Sofronijevic]], novinarka<ref name=sofronijevic1>[https://vittles.substack.com/p/yugonostalgic-cuisine Yugonostalgic Cuisine] (na engleskom) Vittles. ''Natasha Tripney; 23.08.2021.''<br>''“Sofronijevic regards herself as Yugoslav, though she was born in the UK in 1998.”''</ref> * [[Grujica Spasović]], novinar, urednik<ref name=spasovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 514.<br>''“Spasović Grujica, novinar; dopisnik Švedskog radija (od '89). […] P: Jugosloven, […].''</ref> * [[Gordana Suša]], novinarka<ref name=susa1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 549.<br>''“Suša Gordana, novinar i komentator; novinar u listu "Naša Borba"; urednik Video nedeljnika "VIN"; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije i Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Hari Štajner]], novinar<ref name=stajner1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 562-563.<br>''“Štajner Hari, novinar; spoljnopolitički komentator lista "Vreme"; direktor "Medija centra", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Zaharije Trnavčević]], novinar<ref name=trnavcevic1>[http://www.danas.rs/dodaci/nedelja/mogu_li_jugosloveni_postati_etnicka_zajednica.26.html?news_id=272880 Mogu li Jugosloveni postati etnička zajednica?] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Katarina Živanović; 13.12.2013.''<br>''“Trnavčević se, inače, izjašnjava kao Jugosloven. Jedan je od 23.303 koliko ih po poslednjem popisu ima u Srbiji.”''</ref> * [[Pavel Turner]], publicist<ref name=turner1>Turner, Pavel (Dr. Ahasverus): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-FNQV7UL2/a4dbb24c-fb60-4883-89f7-5642a8a8d5d0/PDF Beseda o jugoslovanskih razmerah], u: Kres, godina 1 br. 7 (1881), str. 396.<br>''“Mi Jugoslovani bi se vselej morali naravno najbližje rodne brate čutiti in po tem čutenji bi se moralo naše strmljenje in občenje med seboj ravnati, pa je li tako?”''</ref> * [[Boris Varga]], novinar, politolog<ref name=varga1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/boris-varga-privilegija-je-danas-biti-u-manjini/ Boris Varga: Privilegija je danas biti u manjini] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 29.09.2019.''<br>''“U Ukrajini sam među majdanistima kao neko ko se deklariše među ostalom i kao Jugosloven, Rusin i ukrajinski levičar, što je prema uspostavljenim tamošnjim stereotipima skoro sve do ekscesa potpuno isključivo.”''</ref> * [[Vekoslav Vakaj]], publicist<ref name=vakaj1>Vakaj, Vekoslav: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-RSB1W1PC/7e8d6513-919f-4967-b288-eaa869d44904/PDF Jugoslovani v zlati Pragi in slavnem Velegradu. Potopisne črtice.] Maribor 1886, str. 58.<br>''“Jugoslovani smo obljubili tukaj pri altarju slovanske vzajemnosti: da se hočemo napiti tukaj slovanskega rodo- in domoljubja.''</ref> * [[Gordana Vujović]], novinarka, književnica<ref name=gvujovic1>[https://primorski.me/info/kultura/gordana-vujovic-jugoslovenka-zivi-u-meni-srcem-sam-pisala-tako-je-bilo-napisano-u-libru/ Gordana Vujović: Jugoslovenka živi u meni, srcem sam pisala “Tako je bilo napisano u libru”] Primorski Portal. ''Biljana Dabić; 10.09.2024.''<br>''“U duši sam bila i ostala Jugoslovenka i umrjeću kao Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Stevan Kragujevic, Milovan Djilas,1950.JPG|Milovan Đilas Datoteka:Dinko Gruhonjić.jpg|Dinko Gruhonjić Datoteka:ViktorIvancic.jpg|Viktor Ivančić Datoteka:Ferdo Kočevar.jpg|Ferdo Kočevar Datoteka:Anton Kos Cestnikov.jpg|Anton Kos Datoteka:Petar lukovic gm.jpg|Petar Luković Datoteka:Mihajlo Mihajlov wiki photo.jpg|Mihajlo Mihajlov Datoteka:Teofil Pancic-mc.rs.jpg|Teofil Pančić Datoteka:Karel Slanc.jpg|Karel Slanc Datoteka:Gordana Susa-mc.rs.jpg|Gordana Suša Datoteka:Zaharije Trnavčević.jpg|Zaharije Trnavčević </gallery> </center> == Obaveštajstvo == * [[Vojin Đurašinović]], obavještajac, revolucionar<ref name=djurasinovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 166.<br>''“Đurašinović Vojin-Kostja, inspektor u Državnom sekretarijatu za unutrašnje poslove NR Srbije, r. 1919 u Bastaji, srez Daruvar, Jugosloven.”''</ref> == Odvjetništvo == * [[Srđa Popović (advokat)|Srđa Popović]], advokat, borac za ljudska prava<ref name=spopovic1>Stehlík, Petr: Jugoslavenstvo Srđe Popovića kao temelj suvremenog promišljanja jedne naizgled umirovljene ideje, u: Štěpánek, Václav (ur.): Савремена српска и чешка славистичка истраживања. Реферати са Kолоквијума Београд–Брно одржаног 21. октобра 2021. на Филoлошком факултету Универзитета у Београду./Současná srbská a česká slavistická bádání. Příspěvky z Kolokvia Brno–Bělehrad, které se konalo 21. října 2021 na Filologické fakultě Univerzity v Bělehradě. Edice Brno–Bělehrad, sv. 2. Brno 2021, str. 73.<br>''“Oduvek sam bio Jugosloven. Prvo što sam u životu naučio bilo je kako se zovem, u kojoj ulici stanujem i to da sam Jugosloven. Druga stvar je bio režim prema kome sam bio vrlo kritičan. Najveći problem Jugoslavije bio je u tome što ona nije mogla da postane demokratska država. Desimir Tošić je to jednom lepo rekao: ‚Ideja Jugoslavije je bila velika, ali smo mi, nažalost, bili mali’.”''</ref><ref name=spopovic2>[https://www.vreme.com/vreme/advokat-od-lika-i-dela/ Advokat od lika i dela] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Aleksandar Ćirić; 02.12.2010.''<br>''“Neočekivano za mnoge, Srđa Popović otkriva da je oduvek bio Jugosloven, mada je imao problem "s tom vrstom identifikacije".”''</ref><ref name=spopovic3>[http://pescanik.net/2013/10/srda-popovic-intervju/ Srđa Popović – intervju] [[Peščanik]]. ''Esquire; 19.10.2013.''<br>''“Srđa Popović nikada nije odustao od svog opredeljenja da se izajšnjava kao Jugosloven, ali ni tome ne prilazi olako, jednostrano.”''</ref><ref name=spopovic4>[https://www.monitor.co.me/sra-popovi-i-tadeu-mazovjecki-odlazak-boraca-za-ljudska-prava/ Srđa Popović i Tadeuš Mazovjecki, odlazak boraca za ljudska prava] Monitor. ''Tamara Kaliterna; 01.11.2013.''<br>''“Srđa Popović se do kraja izjašnjavao kao Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Srđa Popović advokat.jpeg|Srđa M. Popović </gallery> </center> == Politika == === 21. vijek === * [[Miroslav Kopečni]], političar, bivši diplomat<ref name=kopecni1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 239.<br>''“Kopečni Miroslav, direktor Instituta za nuklearne nauke "Vinča". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Đorđe Subotić]], politički aktivista<ref name=subotic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/ni-od-mramora-ni-od-gvozdja-vec-covek-od-principa/ Ni od mramora, ni od gvožđa, već čovek od principa] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Duško Radosavljević; 10.12.2019.''<br>''“Po svome ličnom opredeljenju, i to je stalno naglašavao, Đorđe je bio Rumljanin, Sremac, Vojvođanin i Jugosloven. To je ono što ga je određivalo, činilo njegovu ličnost, opredeljivalo stavove i ponašanje.”''</ref> === 20. vek === * [[Božidar Adžija]], političar, revolucionar, publicist<ref name=adzija1>Prpić, Ivan (ur.): Komunisti o fašizmu (1919-1940). Zagreb 1976, str. 25.<br>''“Ali budući da talijanski fašizam postaje sve više predstavnikom službene Italije i kao takav ulazi u redove organizirane svjetske reakcije, koja se u unutarnjoj politici svake pojedine države svojim socijalnoreakcionarnim ciljevima i tendencijama, a u vanjskoj politici svojim imperijalističkim težnjama, sprema na jaku ofenzivu protiv općeg mira i demokracije, to je potrebno, naročito nama Jugoslavenima, da budnim okom pratimo razvoj fašističkog pokreta u Italiji, jer on može sutra-prekosutra, pobratimljen sa Horthyjevim »probuđenim Mađarima«, ugroziti mirni razvoj našeg državnog života.”''</ref> * [[Milka Agbaba]], političarka, revolucionar<ref name=agbaba1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 63.<br>''“Agbaba T. Milka (Izborni srez begejski, APV – NRS), politički radnik, rođena u siromašnoj seljačkoj porodici 24-XI-1921 godine u Banatskom Karađorđevu, APV – NRS. Jugoslovenka.”''</ref><ref name=agbaba2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.<br>''“Agbaba Milka, nar. poslanik Savezne narodne skupštine za Srez begejski, član CK SK Srbije, pretsednik Saveza društava prijatelja dece i omladine za APV, r. 1921 u Banatskom Karađorđevu, Jugoslovenka.”''</ref> * [[Džemal Bijedić]], političar, revolucionar<ref name=bijedic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 57.<br>''“Bijedić Džemal, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član Izvršnog veća NR BiH, pretsednik Sreskog NO u Mostaru, član CK SK BiH, član Saveznog odbora Saveza boraca NOR, član Pretsedništva [sic!] Glavnog odbora SSRN BiH, rez. potpukovnik, r. 1917 u Mostaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Josip Broz Tito]], državnik, revolucionar, vojskovođa<ref name=Tito1>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 179-180.<br>''“Tito je bio Jugoslaven na jedan novi način, i kao državnik, i kao politički čovjek, i naprosto kao čovjek. […] Za vrijeme rata ustaše su nastojali prikriti Titovo hrvatsko porijeklo. On sam ga nije krio: kad je došao u oslobođeni Beograd svi su znali koje je nacionalnosti. Nije to previše isticao niti je smatrao da je to najvažnije. U nekim je prilikama ipak govorio o tome: i o svojoj nacionalnosti i o jugoslavenstvu. Postoje tri njegove veće izjave kojima se može poslužiti na različite načine. Prva je negdje s kraja pedesetih ili početka šezdesetih godina (objavio ju je zagrebački tjednik »Danas« na Titov devedeseti rođendan, 25. V 1982, bez preciznije datacije): »Tko hoće da bude Jugoslaven, neka bude Jugoslaven, kome to smeta. Ne smije se, naravno, to forsirati, na isti način kao što se tome ne treba ni suprotstavljati. I važno je da se zna da to ne može biti nacionalno opredjeljenje. I ja kažem da sam Jugoslaven. I to ću uvijek kazati, što ne znači da sam zaboravio da sam rođen u Zagorju, da sam po nacionalnosti Hrvat. Bitno je što radim i čemu težim«... 1. marta 1971. dao je još jednu izjavu o tome, koja, ako se ne varam, tada nije odmah puštena u javnost: »Ja sam protiv svakog pritiska u pogledu nacionalnog opredjeljenja, tj. da se ljudi moraju izjašnjavati da pripadaju ovoj ili onoj naciji. Ima čitav niz ljudi kojima to smeta. Dobro je da se ljudi, opredjeljuju, jer se od toga ne može pobjeći. Ja sam rođen u Hrvatskoj, kao i moji preci, u Zagorju. To svi znaju. Ali, ja sam Jugosloven, po svojoj funkciji, po svemu. I ne samo to. Ja sam internacionalista.« (navedeno prema »Politici«, Beograd 4. V 1982). Treća izjava, kojom se najviše operira, izgovorena je vrlo spontano, možda čak s ljutnjom, u jeku najveće poslijeratne međunacionalne krize u nas: u ljeto 1971, na manevrima »Sloboda 71«. Ona se u ponečem razlikuje od prve te se obično i citira s različitom namjerom: »Bilo je slučajeva da se počelo zaboravljati da smo mi Jugoslavija. Govorilo se o republici, a o Jugoslaviji se ćutalo. Bilo je skoro sramota da se prizna da si Jugosloven. Ja za sebe kažem: ja sam Jugosloven i ništa drugo ne mogu biti. Ja sam Jugosloven i po svojim obavezama, po svom položaju a i po svom duhu. Ali, ja nisam zatajio ni da sam rođen u Hrvatskoj. Zašto da sada ističem da sam Hrvat. Ja sam odrastao u Jugoslaviji u sredini radničke klase. A takvih ima stotine hiljada.« Razlika između prve i treće izjave posve je razumljiva: kad je zajedništvo dovedeno u pitanje, pogotovo kad je u krizi, Titu je jugoslavenstvo važnije nego nacionalnost. Da to nije bilo tako, zar bi bila moguća 1941, NOB, AVNOJ i sve drugo.”''</ref><ref name=Tito2>Ičević, Dušan: Savremeni smisao jugoslovenstva, u: Socijalizam, god. 30 br. 10 (1987), str. 57.<br>''Prigovara što se tada, 1969. godine, sve manje čuje riječ Jugoslavija, a piše i govori pretežno o federaciji: »Mi moramo jače isticati Jugoslaviju. Mi smo Slovenci, Hrvati, Srbi, Makedonci, Crnogorci i drugi, ali smo svi ujedno i Jugosloveni, svi smo građani socijalističke Jugoslavije... […].''«</ref> * [[Vice Buljan]], političar, revolucionar<ref name=buljan1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.<br>''“Buljan Vice, nar. posl. Saveznog veća Savezne narodne skupštine za srez Sinj, r. 1905 u Sinju, Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 180-181.<br>''“Uostalom, on nije bio jedini koji se u presudnim trenucima naše historije iskazao kao Jugoslaven. To je slučaj velikog broja njegovih najbližih drugova i suboraca koji su se u raznim prilikama u ratu i poratnim godinama, izjasnili na isti način: Kosta Nađ, Koča Popović, Svetozar Vukmanović-Tempo, Petar Drapšin, Peko Dapčević, Ivan Gošnjak, Vice Buljan, Vicko Krstulović, Avdo Humo, Osman Karabegović, Vlado Popović, Rato Dugonjić, Ivo i Jurica Ribar, dr Ivan Ribar, Grga Jankes, Zaim Šarac, Vlado Ribnikar, Šefket Maglajlić, Uglješa Danilović, Veljko Vlahović i mnogi drugi.”''</ref> * [[Uglješa Danilović]], političar, revolucionar<ref name=danilovic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 95.<br>''“Danilović J. ing. Uglješa (poslanik Veća naroda iz NR BiH), inženjer agronomije, rođen 7-II-1913 god. u selu Gnionici, srez Modriča, NR BiH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Peko Dapčević]], političar, diplomata, general-pukovnik, revolucionar<ref name=dapcevic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 96.<br>''“Dapčević J. Peko (Izborni srez žički, NRS), general-pukovnik, rođen 25-VI-1913 god. u Ljubotinju, kraj Cetinja, NR CG. Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Drapšin]], revolucionar, general-lajtnant<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Ratomir Dugonjić]], političar, revolucionar<ref name=dugonjic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 102.<br>''“Dugonjić I. Ratomir (poslanik Veća naroda iz NR BiH), pravnik, rođen 10-I-1916 god. u Trebinju, NR BiH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Đuro Đaković]], politički djelatnik<ref name=djakovic1>Broz Tito, Josip: Sekretar mjesnog komiteta, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_1.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 1. Zagreb 1982, str. 17.<br>''»Ne treba zaboraviti ni to da mi Jugoslaveni imamo jednu rđavu osobinu«, rekao je Đaković, »a to je da sve odluke i prijedloge jednoglasno usvajamo ali ih ne provodimo u djelo«.''</ref> * [[Avdo Humo]], političar, revolucionar, general-major u rezervi<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Sava Kosanović]], političar, diplomata<ref name=skosanovic1>Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 410-411.<br>''“Данас кад побеђује принцип самоодређења народа, када је тај принцип постављен за темељ Уједињених нација, када се уклања супремација оних који мисле да су супериорни, у томе часу ми Југословени, без разлике, Срби, Хрвати, Словенци, Македонци, ми Југословени не можемо да вјерујемо, да се народу који je политички зрео, који je цивилизован, који je показао и крвавим жртвама и крвавом борбом вољу своју да се уједини ca својом целином националном, да се томе народу та воља не испуни.”''</ref> * [[Hinko Krizman]], političar<ref name=krizman1>Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 71.<br>''“Moja vjera kao Hrvata, Jugoslovena, kao samostalnog demokrate bila je uvijek da jedinstvo Jugoslavije leži u demokratskoj i socijalnoj pravdi.”''</ref> * [[Vicko Krstulović]], političar, revolucionar, general<ref name=krstulovic1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 48.<br>''“Krstulović Marka Vicko, komandant rasformirane 9. dalmatinske divizije, na raspoloženju u VŠ, rođen 1905, Split, radnik, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1922, član CK KPJ od 1940, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a, krajem rata ministar u vladi NR Hrvatske.”''</ref><ref name=krstulovic2>Mihaljević, Josip: Dometi i granice kritičke misli u KPJ (SKJ) - Slučaj Vicko Krstulović, u: Republika, br. 480–483 (2010), str. 15-26. ''<br>''“Stoga, iako je etnički bio Hrvat, u nacionalnom smislu smatrao se Jugoslavenom.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Grga Jankes]], političar, revolucionar<ref name=jankes1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 270.<br>''“Jankes Grga, nar. poslanik Saveznog veća Savezne nar. skupštine, pretsednik Odbora za pritužbe i žalbe, član Centralnog odbora Saveza ratnih vojnih invalida, r. 1906 u Ivanskoj, srez Bjelovar, Jugoslovan [sic!].”''</ref><ref name=jankes2>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 122.<br>''“Jankes Đ. Grga (Izborni srez Bjelovar NRH), politički radnik, rođen 12-III-1906 u Ivanskoj, Srez bjelovarski, NRH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Šefket Maglajlić]], političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Romano Moric]], političar, revolucionar<ref name=moric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 613.<br>''“Romano Moric, ekonomista, nar. posl. Republičkog veća Narodnog sobranja NR Makedonije, član Izvršnog veća NR Makedonije, član CK SK Makedonije, član pretsedništva Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1921 u Bijeljini, NR BiH, Jugosloven.”''</ref> * [[Radovan Papić]], političar, revolucionar<ref name=rpapic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 518.<br>''“Papić Radovan, nar. poslanik Savezne narodne skupštine, posl. Veća Naroda za NR BiH, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, sekretar Sekretarijata za socijalnu zaštitu Saveznog izvršnog veća, član Izvršnog komiteta CK Saveza komunista BiH, član Centralne revizione komisije Saveza komunista Jugoslavije, član Pretsedništva Glavnog odbora SSRN BiH, rez. pukovnik, r. 1910 u Vlahinji, srez Bileća, Jugosloven.”''</ref> * [[Puniša Perović]], političar, revolucionar<ref name=perovic1>VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 668.<br>''“Ustvari, radi se o neuspjeloj odbrani ideološkog monopola, istog onog monopola koji je godinama carovao u komunističkom pokretu i sa kojim smo mi Jugosloveni imali gorka iskustva.”''</ref> * [[Nikola I Petrović Njegoš]], knez i kralj Crne Gore<ref>''[[Glas Crnogorca]]'', br. 56 od ponedeljka 8. oktobra 1918. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 20. октобра 1918.|Wikisource]] i [[:c:File:List Glas Crnogoraca LVI broj.pdf|Wikimedia Commons]]), proklamacija kralja Nikole Jugoslovenima: „Kad sam, krajem jula 1914., objavio rat Austriji, rekao sam: „Tržem mač za ujedinjenje Jugoslovena“. [...] Jugoslavija ne može se zamisliti bez svih Slovenaca, Hrvata i Srba. U našoj Crnoj Gori, dobro znate, od davnina žive najbolji Srbi i Jugosloveni. [...] Pozdrav svoj dragoj braći Jugoslovenima od strane dugonapaćenog, a danas najsrećnijeg i najradosnijeg Jugoslovenina — Kralja Crne Gore.”</ref><ref>''[[Glas Crnogorca]]'', br. 62 od ponedeljka 2. januara 1919. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 15. јануара 1919.|Wikisource]]), proklamacija kralja Nikole Crnogorcima: „Od zvanične Srbije i njenih agenata optuživan sam kao protivnik jugoslovenskog jedinstva. Međutim, nijedan pojedinac u Srpstvu i Jugoslovenstvu nije više radio na njemu od mene, nastavljajući u tome djelo mojih besmrtnih predaka. [...] Ni ja ni moja kuća nijesmo se popeli i držali na prijesto Crne Gore silom; nećemo na njega ni ostati, ako to zahtijevaju interesi Crne Gore i jugoslovenskog naroda.”</ref> * [[Moša Pijade]], političar, revolucionar<ref name=pijade1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 57.<br>''“Pijade Samuila Moša Čiča Janko, načelnik odseka VŠ za vojne vlasti u pozadini i član CK KPJ, rođen 1890, Beograd, akademski slikar i novinar, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1920, bio član ilegalnog Izvršnog odbora KPJ od 1922, izdržao četrnaest godina robije, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a.”''</ref> * [[Svetozar Pribićević]], političar<ref name=pribicevic1>Pribićević, Svetozar: Diktatura Kralja Aleksandra. II izdanje. Beograd 1953, str. 128.<br>''“Mi, Jugosloveni, ne bismo mogli da idemo za primerom Nemačke, pre svega, zato što u njoj vlada načelo da pravo države ima prvenstvo nad pravom zemalja koje sačinjavaju državu; a zatim, posle gorkog iskustva u četrnaestogodišnjem postojanju države, mi moramo da budemo načisto s tim: šta pripada zajedničkoj državi, a šta pripada državama ili samoupravnim jedinicima.”''</ref> * [[Gavrilo Princip]], revolucionar<ref name=princip1>Grujičić, Nebojša: Da je skrlet kao što je kuvet bio bi ibret, u: Bazdulj, Muharem/Grujičić, Nebojša (ur.): Stogodišnji rat. Sarajevski atentat i tumačenja. Beograd 2015, str. 74.<br>''Govoreći u ovom kontekstu o Mladoj Bosni, sociolog Todor Kuljić je napisao neveliki tekst koji zaslužuje da se ovde ponovi: “[…] Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije […].”''</ref><ref name=princip2>[https://www.politika.rs/sr/clanak/270960/Princip-bez-advokata Princip bez advokata] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Todor Kuljić; 23.09.2013.''<br>''“Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije.”''</ref><ref name=princip3>[http://www.slobodnaevropa.org/content/jugoslovenstvo-gavrila-principa/25296984.html Povodom predstave "Mali mi je ovaj grob": Jugoslovenstvo Gavrila Principa] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.03.2014.''<br>''Autorka teksta Biljana Srbljanović primećuje “da se istoričari utrkuju, otimajući se oko identiteta čoveka koji se vrlo jasno, na nekoliko zvaničnih mesta, potpisano i pisano, izjašnjavao o sopstvenom identitetu kao jugoslovenske nacionalnosti, vrlo nereligiozan čovek, koji nema nikakve veze sa velikosrpskom idejom.”''</ref> * [[Vaso Radić]], političar, revolucionar<ref name=vradic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 584.<br>''“Radić Vaso, narodni poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, član Revizione komisije CK SK BiH, član Glavnog odbora SSRN BiH i Vazduhoplovnog saveza BiH, rez. major, r. 1923 u Vlahinju, srez Visoko, Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksandar Ranković]], političar, revolucionar<ref name=rankovic1>VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 250.<br>''“Mi moramo o svemu tome razmisliti, jer se ne radi samo o našoj zemlji i našem Savezu komunista, o nama Jugoslovenima nego o čitavom radničkom pokretu.”''</ref> * [[Ivan Ribar]], državnik, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=ivanribar1>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. LXII.<br>''“Jedan narod, iako sa raznim plemenskim imenima i u zajedničkoj državi, nije u Ustavotvornoj skupštini, (kojoj je bio pretsednik Hrvat i osvedočeni Jugosloven Ivan Ribar), na žalost pod navalom gentilnog instinkta, u Ustavu dobio ni […].”''</ref> * [[Ivo Lola Ribar]], revolucionar, političar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Jurica Ribar]], revolucionar, slikar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=jribar1>Petričević, Jozo: Jurica Ribar. Slikar i revolucionar. Zagreb 1988, str. 115.<br>''Jurica je umro na rukama Steve Dobrkovića. Njegovom susretljivošću uspio sam utvrditi točan datum Juričine smrti. “[…] Ovako nesvjesan živio je još oko dva sata kada ga je izdala i posljednja snaga i kada je zauvijek prestalo kucati mladenačko srce - divnog druga i borca Četvrte proleterske brigade, rođenog sina iz bratske Hrvatske i velikog Jugoslavena Jurice Ribara.”''</ref><ref name=jribar2>Petričević, Jurica Ribar, str. 99.<br>''“Iako je kasnije, u više navrata imao poći na novu dužnost, ostao je sa Crnogorcima. Nikako ih nije htio ostaviti. Crnogorce je volio neograničeno. S njima se toliko saživio. Juricu je kao Hrvata, odnjihao slobodarski Beograd, a Četvrta ga je sudbinski, trajno, zanavijek povezala za Crnu Goru i on ništa manje nije bio Crnogorac - bio je u stvari Jugoslaven. […] ...” (Dr Ivan Ribar).''</ref> * [[Paško Romac]], političar, revolucionar<ref name=romac1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 612-613.<br>''“Romac Paško, nar. poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, pretsednik Glavnog zadružnog saveza FNRJ, član CK SKH i CK SKS, organizacioni sekretar Pokrajinskog komiteta SKS za Vojvodinu, član Glavnog odbora SSRNS, sekretar Pokrajinskog odbora SSRNS, član Glavnog odbora Saveza boraca Srbije, rez. pukovnik, r. 1915 u Vukšiću, srez Benkovac, Jugosloven.”''</ref> * [[Frano Supilo]], političar<ref name=supilo1>Boban, Branka: [https://hrcak.srce.hr/file/333440 Stavovi hrvatske političke elite prema stvaranju jugoslavenske države], u: Tragovi, god. 2 br. 2 (2019), str. 41.<br>''“Govorim kao slobodan, uvjeren, a i informiran narodni čovjek. Govorim kao Hrvat slobodnih misli, Jugoslaven, ali – last but not least – kao Dubrovčanin.”''</ref> * [[Zaim Šarac]], političar<ref name=sarac1>Greble, Emily: Muslims and the making of modern Europe. New York 2021, str. 239. (na engleskom)<br>''“Šarac was a lifelong, self-identified Yugoslav who abhorred the fascists and had been among those responsible for spearheading the Muslim cultural association, Preporod.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Pero Šoć]], političar, književnik<ref name=soc1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 701.<br>''“Šoć Pero, dr književnosti, ministar Crne Gore u penziji, r. 1884 u Ljubotinju, Srez cetinjski, Jugosloven.”''</ref> * [[Veljko Vlahović]], političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=vlahovicl>Vlahović, Veljko: Radnička klasa, samoupravljanje, međunacionalni odnosi, omladina. Beograd 1981, str. 32.<br>''“Nama, Jugoslovenima, često se prebacuje što proces svog razvitka karakterišemo borbom za razvitak socijalističke demokratije.”''</ref> * [[Nemanja Vlatković]], političar, revolucionar<ref name=vlatkovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 769.<br>''“Vlatković Nemanja, učitelj, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član glavnog odbora Saveza boraca BiH, r. 1914 u Lješljanima, Srez bosansko-novski, Jugosloven.”''</ref> * [[Svetozar Vukmanović]], političar, revolucionar, general-pukovnik u rezervi<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Gregor Žerjav]], političar<ref name=zerjav1>[https://kaldrma.rs/slovenac-koji-je-stitio-siromasne-beogradske-radnike/ Slovenac koji je štitio siromašne beogradske radnike] Kaldrma. ''Kaldrma; 01.05.2023.''<br>''“Slovenac po rođenju, Jugosloven po uverenju, čovek zanimljive biografije, političar, i nadasve neko ko je u opustošenom Beogradu posle Prvog svetskog rata imao itekako sluha za nevolje onih koji su u prestonom gradu nove države Srba, Hrvata i Slovenaca tražeći posao u nemaštini lutali ulicama.”''</ref> === 19. vijek === * [[Andrej Einspieler]], političar, publicist<ref name=einspieler1>Einspieler, Andrej: Kaj storiti, da dobimo ilirskoslavenski jezik, u: Slovenska bčela, II. tečaj/svezak (1851), str. 10.<br>''“Kaj je pa storiti, da se serbsko, horvatsko in slovensko podnarečje složi u ilirsko narečje, da mi Jugoslaveni dobimo ilirskoslavenski jezik ?”''</ref> * [[Janez Bleiweis]], političar, publicist<ref name=bleiweis1>Zajc, Marko: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-EIPXXE4I/008b176a-dc1f-4503-8b43-3a155cb1de75/PDF Kje se slovensko neha in hrvaško začne. Slovensko-hrvaška meja v 19. in na začetku 20. stoletja.] Ljubljana 2006, str. 145.<br>''Ponovil je tezo o neprofitnosti slovenskega založništva, izpostavil primer jezikovno združenih Nemcev, Italijanov in Francozov, »ki imajo podnarečij še več kot mi Jugoslovani« in zaključil v apatičnem tonu: »Kaj čmo mi s svojo pohlevno slovenščino terdovratniki biti! To ni sedanjemu času več primerno /…/.«''</ref> * [[Josip Jelačić]], državnik, general<ref name=jelacic1>Šidak, Jaroslav: [https://hrcak.srce.hr/file/76682 Prilozi hrvatskoj povijesti za revolucije 1848.], u: Radovi Zavoda za hrvatsku povijest, knj. 9, br. 1 (1976), str. 60.<br>''“Pri okolnostima takovim dakle, samo ako mi Jugoslaveni budemo složni i jedan drugoga budemo pomagali, naša pravedna stvar mora srećnim uspěhom uvienčana biti.”''</ref> * [[Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak]], političar, publicist<ref name=ljubusak1>Kapetanović-Ljubušak, Mehmed-beg: [https://books.google.de/books?id=JmsWAAAAYAAJ&pg=PR7&dq=istocno+blago+ljubusak&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwje8p-rgvSAAxVMZ_EDHek-A60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&q&f=false Istočno blago. Svezak I: Turske, arapske i perzijske poslovice i mudre rečenice.] Sarajevo 1896, str. 76.<br>''“Mi Jugoslaveni kao poznati gostoljubivi narod sa ovom se turskom poslovicom ni najmanje ne možemo složiti, već se držimo onoga, kao što veli naš narod: »Kako kojeg gosta, tako ga je i dosta«”''</ref> * [[Lovro Monti]], političar<ref name=monti1>Milutinović, Kosta: Vojvodina i Dalmacija 1760-1914. Novi Sad 1973, str. 288.<br>''“Možda baš zbog italijanskog porekla po ocu i srpsko-hrvatske simbioze po majci, Monti se osećao kao Jugosloven i najoštrije osuđivao ekstremiste na jednoj i na drugoj strani, a naročito klerikalce.”''</ref> * [[Radoslav Razlag]], političar, pisac<ref name=razlag1>Razlag, Radoslav: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-G4OT3B43/b07a49de-7e6e-4a69-b332-12a2554c89ee/PDF Vseučilišče jugoslavensko], u: Slovenska bčela, letnik 1, številka 4 (1850), str. 126.<br>''“Osobito je kod nas Jugoslavenah već najnuždnie, da se jednom probudimo, da već ozbiljno počnemo naslědovati bratre Ćese, koji nas u vsakoj struci daleko nadkriliše, jer kod nas neima one gvoždene dělavnosti i nevěrojetne uzterpljivosti kako kod njih.”''</ref> * [[Valentin Zarnik]], političar, odvjetnik, književnik<ref name=zarnik1>Zarnik, Valentin: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaeTxxosvosIUzL7hulhDWeL5IR37J32bzf08UScB9V8hJnmxS0V-lghCjpeqM_jr0rUUwHeFfArHmuOKakypp23WEavFbqa8w3eaMBDEoe2A7rYM0tc33MehF_6Ge87367e3GAxU0i1LdYQf_Ts1WZ2QvY4cxsozAG_9uO33svgDB-Bqi9Dt1nqliAWt6NB8A6YhoB3wJYS7j83NMzOiLwBtues3VkPYc6PjsGDYc2rrIqCaMHhfYVzhJaoGKwZsAO2Adg735yW56Rhb_H1vsU4Ij0KyAjC-Lgj1qxwfOH-VA0-JeA Originali iz domačega življenja], u: Novice gospodarske, obrtniške in narodne, tečaj XX. list 20 (14.05.1862), str. 155.<br>''“Slovenci in sploh Jugoslovani še dosedaj nimamo svojega domačega narodnega vseučilišča, in toraj se naša po znanostih hrepeneča mladež že od nekdaj večidel na Dunaj (Beč) podaja, ter v Gradcu komaj tretjina ostaja.”''</ref><ref name=zarnik2>Zarnik, Valentin: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-E23ULBE5/f9350d9e-a1b9-472f-8e9a-73b048b28801/PDF Zbrani spisi Dr. V. Zarnika. I. zvezek: Pripovedni spisi.] Ljubljana 1888, str. 149-150.<br>''“Na tak način bi bili mi avstrijski Jugoslovani popolnoma od morja ločeni in kupčijski razvitek našega naroda uničen.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Božidar_Adžija.jpg|Božidar Adžija Datoteka:Milka Agbaba Crna grob (cropped).JPG|Milka Agbaba Datoteka:Visit of Džemal Bijedić, Yougoslav Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|Džemal Bijedić Datoteka:Portret Janeza Bleiweisa.jpg|Janez Bleiweis Datoteka:Marshal Tito (cropped).jpg|Josip Broz Tito Datoteka:Peko Dapčević1.jpg|Peko Dapčević Datoteka:Petar Drapšin 1944.jpg|Petar Drapšin Datoteka:Ratomir Dugonjić.jpg|Rato Dugonjić Datoteka:Đuro Đaković.JPG|Đuro Đaković Datoteka:Andrej Einspieler (2).jpg|Andrej Einspieler Datoteka:Ban-josip-jelacic.jpg|Josip Jelačić Datoteka:Mehmed-beg Kapetanovic Ljubusak.jpg|Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak Datoteka:Vicko Krstulović (1).jpg|Vicko Krstulović Datoteka:Lovro-Monti.jpg|Lovro Monti Datoteka:Nicholas I of Montenegro.jpg|Nikola I Petrović Njegoš Datoteka:Moša Pijade.jpg|Moša Pijade Datoteka:Svetozar Pribićević (1).jpg|Svetozar Pribićević Datoteka:Gavrilo Princip young.jpg|Gavrilo Princip Datoteka:Aleksandar Ranković (1).jpg|Aleksandar Ranković Datoteka:Razlag Radoslav.jpg|Radoslav Razlag Datoteka:Ivan Ribar (1995x2048) (cropped).png|Ivan Ribar Datoteka:Ivo Lola Ribar.jpg|Ivo Lola Ribar Datoteka:Jurica Ribar.jpg|Jurica Ribar Datoteka:Paško Romac.jpg|Paško Romac Datoteka:Frano Supilo rat.jpg|Frano Supilo Datoteka:Pero Šoć 2021 stamp of Montenegro.jpg|Pero Šoć Datoteka:Veljko Vlahović crop.jpg|Veljko Vlahović Datoteka:Stevan Kragujevic, Svetozar Vukmanovic, Tempo.jpg|Svetozar Vukmanović Datoteka:Valentin Zarnik4.jpg|Valentin Zarnik Datoteka:Gregor Zerjav.jpg|Gregor Žerjav </gallery> </center> == Privreda == * [[Dejan Cvetković]], inženjer elektrotehnike, direktor tehnološkog razvoja Microsoft razvojnog centra u Srbiji<ref name=dcvetkovic1>[https://www.akta.ba/licnosti/privreda-i-politika/72855/dejan-cvetkovic-uz-cvrstu-odluku-i-fokus-ostvarit-cete-sve-sto-zelite Dejan Cvetković: Uz čvrstu odluku i fokus ostvarit ćete sve što želite] Akta.ba ''Ivana Mihajlović; 27.12.2016.''<br>''“Dejan Cvetković za sebe voli reći da je nepopravljivi Jugosloven.”''</ref><ref name=ajosipovic2>[http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html Aleksandar Josipović: Odbio sam srpske umetnice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140527214340/http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html |date=2014-05-27 }} Nadlanu. ''Marija Milenković; 26.05.2014.''<br>''“Aleksandar za sebe kaže da je Jugosloven. Iz mešovitog je braka i jako je ponosan na svoje poreklo.”''</ref> * [[Vane Ivanović]], poslovni čovjek, politički aktivista<ref name=vivanovic1>Djokić, Dejan: A concise history of Serbia. London 2023, str. 447. (na engleskom)<br>''“The Serb democratic emigres, whose unofficial mentor was Božidar Vlajić (1888–1974), one of the leading members of the pre-war Democratic Party, campaigned for a democratic alternative to the communist government in Yugoslavia, together with their Bosnian (Adil Zulfikarpašić), Croat (Ilija Jukić, Branko Pešelj), Slovene (Nace Čretnik, Ljubo Sirc) and 'declared' Yugoslav (Vane Ivanović) colleagues.”''</ref><ref name=vivanovic2>[http://pescanik.net/2009/04/mini-manjina-vane-ivanovic/ Mini manjina – Vane Ivanović] Peščanik. ''Dejan Đokić; 04.04.2009.''<br>''“Vane je svakako sebe video pre svega kao Jugoslovena, pošto, kako je govorio, Jugoslavija nije bila teniski klub pa da bi mogao da promeni članstvo.”''</ref><ref name=vivanovic3>[http://www.vane.hr/Obituaries.htm Vane Ivanovic (1913-1999)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104060200/http://www.vane.hr/Obituaries.htm |date=2015-11-04 }} Vane.hr ''Nenad V. Petrovic''<br>''“U nedelju 4. aprila, na katolicki Uskrs, prestalo je da kuca srce jednog retko plemenitog coveka koji je sebe smatrao integralnim Jugoslovenom, Vaneta Ivanovica, brodovlasnika i pisca, politickog ideologa i pocasnog konzula Knezevine Monako u Londonu, velikog dobrotvora i poznatog sportiste, coveka izvanredne inteligencije i prefinjenog duha.”''</ref> * [[Aleksandar Josipović]], konsultant i direktor marketinga, bivši plesač<ref name=aleksandarjosipovic1>[http://wannabemagazine.com/wannabe-intervju-aleksandar-josipovic/ Wannabe intervju: Aleksandar Josipović] Wannabe Magazine. ''Marina Gusev; 15.08.2011.''<br>''“Ja se nikada nisam deklarisao kao Srbin, uvek za sebe kažem da sam Jugosloven, ili jugoslovenskog porekla.”''</ref><ref name=ajosipovic2/> * [[Milan Popović]], poduzetnik<ref name=milanpopovic1>[https://portalnovosti.com/milan-popovic-donirao-100-000-eura-za-kupnju-25-kontejnera Milan Popović donirao 100.000 eura za kupnju 25 kontejnera] Portal Novosti. ''G. Borković; 29.01.2021.''<br>''“Ja sam u duši još uvek Jugoslaven i to je za mene human i normalan gest. Ko će kome da pomogne ako neće komšija komšiji ili susjed susjedu. Govorim to posebno zato šta smo godinama zajedno sarađivali i živeli u istoj državi. Mi bi trebali svi jedni druge da pomažemo. Kažem to kao Jugoslaven, odnosno kao jugonostalgičar” – rekao je Popović za Novosti.''</ref> * [[Petar Tutavac]], privrednik<ref name=tutavac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 595.<br>''“Tutavac Petar, privrednik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Boris Vukobrat]], poslovni čovjek i humanista<ref name=vukobrat1>[http://www.audioifotoarhiv.com/knjige%20koje%20govore/knjige/vukobrat.html Boris Vukobrat] Audio i foto arhiv Simić.<br>''“Boris Vukobrat je rođen 1940. godine u Zagrebu. Po nacionalnosti je Jugosloven.”''</ref><ref name=vukobrat2>[http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi Govor Borisa Vukobrata o svojoj knjizi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108085334/http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi |date=2023-01-08 }} Fondacija za mir i rešavanje kriza. ''06.06.2012.''<br>''“Ja sam Jugosloven, rođen u Zagrebu u srpskoj porodici.”''</ref> * [[Zvonimir Šimunec]], poslovni čovjek<ref name=šimunec1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 558.<br>''“Šimunec Zvonimir, novinar; urednik Zabavnog programa i predstavnik TV Beograd u Atini (razmena programa); predsednik Udruženja propagandista Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Dejan Cvetkovic proposal.png|Dejan Cvetković Datoteka:Aleksandar Josipović at Amsterdam fashion Week, July 2014.jpg|Aleksandar Josipović </gallery> </center> == Religija == * [[Hamdija Jusufspahić]], vjerski poglavar<ref name=jusufspahic1>[https://www.vreme.com/vreme/musliman-jugosloven-i-levicar/ Musliman, Jugosloven i levičar] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]] ''Dragoslav Grujić i Dokumentacioni centar "Vreme"; broj 844, 08.03.2007.''<br>''“Ja sam i sada Jugosloven, neki kažu jugonostalgičar. Jesam, iskreno. […] Mnogi su insistirali da izjavim kako se osećam Srbinom. Ja nikada nisam rekao ni da sam Srbin ni da sam Hrvat. Ja sam Jugosloven, Bosanac, musliman.”''</ref><ref name=jusufspahic2>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml Braća po krvi i jeziku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101182733/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml |date=2022-11-01 }} [[Glas javnosti]]. ''Slavica Jovović; 19.05.2001.''<br>''“Ja sam i dalje Jugosloven i ostajem u svim svojim političkim orijentacijama za Jugoslaviju. Mi smo svi bili Sloveni, oni koji su bili bliži istoku postali su pravoslavci, a oni koji su bili bliži rimskom carstvu prihvatili su katolicizam. Kada su došli Turci, prihvaćen je islam. Svi govorimo istim jezikom ali različitim narječjima. Mi smo svi braća po krvi i jeziku.”''</ref> * [[Nedeljko Kačavenda]], pastor<ref name=kacavenda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.<br>''“Kačavenda Nedeljko, pastor Pastoralnog okruga, Niš (od '95); adventista sedmog dana. […] P: Srbin-Jugosloven.”''</ref> * [[Dragotin Simandl]], kaplan, gramatičar<ref name=simandl1>Simandl, Dragotin (Rěsanski): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-ZIF65GOO/cfb6bc21-c07f-47c8-a77d-8ced1f2cee3a/PDF Zmes], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 5 (1852), str. 39.<br>''“Stezo, po kteroj hoditi, je nam Jugoslavenom pokazal g. Majar v svojih: Pravilih, kterih cěno bo šele prihodnost prav spoznala.”''</ref> * [[Josip Juraj Strossmayer]], biskup, političar<ref name=strossmayer1>Ćorić, Boris: Fra Grgo Martić i njegova saradnja u sarajevskoj »Nadi« (1895–1903), u: Radovi, knj. VI (1970-1971), str. 227.<br>''“Dva velikana jugoslavenskih naroda – veliki Jugoslaven i još veći mecena hrvatskog naroda J. J. Strossmayer i veliki književni povjesničar Antun Barac – težinom svoje riječi i svoga ugleda obilježili su ga biljegom koji nije uklonjen do danas.”''</ref><ref name=strossmayer2>Боровњак, Т.: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/Jugoslovenska%20misao%20znano-voljeno.pdf Југословенска мисао. „Знано-вољено.“] Београд 1936, str. 24.<br>''“У ствари био је овај велики Југословен некрунисани краљ југословенске мисли више од пола века.”''</ref><ref name=strossmayer-racki>Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 555.<br>''“Koliko je, međutim, to sumnjičenje iskrenosti pokreta bilo nepravedno svedoči danas najbolje nedavno objavljena prepiska između biskupa i F. Račkoga, koja nije bila namenjena javnosti, nego nosi intiman i čisto privatan karakter i koja nam otkriva do sitnica sve motive i akcije ove dvojice ljudi, istinskih Jugoslovena po njihovom najdubljem ličnom ubeđenju.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Josip_Juraj_Strossmayer2.jpg|Josip Juraj Strossmayer </gallery> </center> == Sport == * [[Amir Alagić]], fudbalski stručnjak<ref name=alagic1>[https://sportklub.rs/blog/blog-ostalo/od-verdera-do-sri-lanke-17-zemalja-5-kontinenata/ Od Verdera do Šri Lanke: 17 zemalja, 5 kontinenata...] Sport Klub. ''Bojan Marinković; 17.12.2020.''<br>''“Poreklom je iz Bihaća, sebe smatra Jugoslovenom, a loša situacija posle raspada nekadašnje države navela ga je da se otisne u pečalbu.”''</ref> * [[Radmilo Armenulić]], teniski stručnjak, bivši teniser<ref name=armenulic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22.<br>''“Armenulić Radmilo, savezni kapiten Davis-cup reprezentacije Jugoslavije; šef Odseka za tenis na Fakultetu za fizičku kulturu, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Marijan Beneš]], boksač<ref name=benes1>[https://www.vreme.com/vreme/simbol-jugoslavije/ Simbol Jugoslavije] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tanja Topić; broj 1445, 13.09.2018.''<br>''“Uprkos opštem nacionalističkom ludilu Marijan Beneš je do poslednjeg daha ostao Jugosloven.”''</ref><ref name=benes2>[https://ba.n1info.com/sport-klub/ostali-sportovi/marijan-benes-banjalucka-celicna-pesnica/ Marijan Beneš – banjalučka čelična pesnica] N1 BIH. ''Snežana Mitrović; 21.09.2022.''<br>''“Bio je i ostao Jugoslaven do kraja života.”''</ref><ref name=benes3>[https://sportal.blic.rs/ostali-sportovi/borilacki-sportovi/peca-popovic-pise-za-blic-ljuba-vrapce-moga-doba/2022042205421797665 Peca Popović piše za "Blic" Ljuba Vrapče moga doba] Sportal.rs ''Peca Popović; 09.09.2018.''<br>''“Stisnut, pola veka kasnije, između obostranog ekstremizma u svojoj Banjaluci, Beneš će kao žrtva međunacionalnih nesporazuma, odbačenosti i samoće ponavljati: Ja sam sve, Srbin i Hrvat i musliman. Jugosloven. Pacifista, čovekoljubac.”''</ref> * [[Stjepan Bobek]], fudbaler<ref name=bobek1>[https://www.rtv.rs/sr_ci/sport/fudbal/oprostaj-od-stjepana-bobeka_208573.html Опроштај од Стјепана Бобека] Радио-телевизија Војводине. ''ФоНет; 27.08.2010.''<br>''“Караџић је рекао да је Бобек, сумирајући утиске о животу, најближим пријатељима говорио да је рођени Загрепчанин, срцем Београђанин, делимично и Атињанин, по осећају Југословен и, захваљујући фудбалу, грађанин света.”''</ref> * [[Miodrag Božović]], nogometni trener<ref name=bozovic1>[https://www.vijesti.me/tag/7164/miodrag-bozovic Grof Božović: Bio sam i ostao Jugosloven] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vijesti sport; 19.08.2022.''<br>''“I dalje se osjećam i smatram Jugoslovenom.”''</ref><ref name=bozovic2>[https://informer.rs/sport/fudbal/408521/bozovic-ocrnio-orlove-srbija-gora-nego-pre-mundijala-milivojevic-rekao-istinu Božović ocrnio "orlove": Srbija je gora nego pre Mundijala, Milivojević je rekao istinu!] [[Informer (novine)|Informer]]. ''informer.rs; 17.11.2018.''<br>''“Rođen sam u Juguslaviji. Bio sam i ostao Jugosloven.. Takav mi je osećaj. Ne mogu drugačije, niti da zaboravljam detinjstvo.”''</ref> * [[Dejan Damjanović]], bivši nogometaš<ref name=damjanovic1>[https://www.glassrpske.com/lat/sport/fudbal/ispovijest-dejana-damjanovica-nesudjenog-clana-najveceg-partizanovog-paketa-za-glas-umjesto-u-humsku-skrenuo-u-koreju/605666 Ispovijest Dejana Damjanovića, nesuđenog člana najvećeg Partizanovog "paketa", za "Glas": Umjesto u Humsku, skrenuo u Koreju] Glas Srpske. ''Dejan Kondić; 10.11.2025.''<br>''“Ja sebe smatram Jugoslovenom.”''</ref> * [[Vladimir Gudelj]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš<ref name=gudelj1>[https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ourense/o-carballino/2019/11/29/llegue-contrato-gente-lado-huian-guerra/00031575029961280295542.htm «Yo llegué con un contrato y gente a mi lado. Ellos huían de la guerra»] (na španskom) La Voz de Galicia. ''Pablo Varela; 29.11.2019.''<br>''“Yo soy de Tito, me considero yugoslavo.”''</ref> * [[Borislav Ivkov]], šahovski igrač i trener<ref name=ivkov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 177.<br>''“Ivkov Borislav, šahovski velemajstor (od '55); selektor Jugoslovenske šahovske reprezentacije. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Anton Josipović]], bokser<ref name=antonjosipovic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/8360/Sport/Od-sampiona-do-drzavnika Od šampiona do državnika] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Slavko Trošelj; 02.12.2007.''<br>''“Nastavio sam da treniram i boksujem širom Jugoslavije, a onda su stigle devedesete... Mirisalo je na rat... Pri popisu stanovništva u rubriku "nacionalnost" upisao sam – Japanac, mada sam uvek bio Jugosloven i srcem i dušom. Da su svi tako učinili možda rata ne bi bilo.”''</ref><ref name=antonjosipovic2>[https://www.rtvbn.com/380937/Intervju--Anton-Josipovic-Holifild-mi-je-nudio-pomoc Intervju - Anton Josipović: Holifild mi je nudio pomoć...!] [[Radio-televizija BN]]. ''08.04.2016.''<br>''Brzo mu je u olimpijskom selu "skrenuta" pažnja, iako je nebrojeno puta tokom našeg razgovora naglasio da je još Jugosloven, a kamoli tada. […] Otišao je u Švajcarsku, putovao po cijeloj Evropi, živio i u Zagrebu, gdje je imao priliku da postane predsjednik Bokserskog saveza Hrvatske, ali se ipak odlučio na povratak u Banjaluku. “Nudili su mi za vrijeme Franje Tuđmana da budem predsjednik, ali nisam mogao, jer sam bio i ostao Jugosloven. Moje mišljenje se oko toga ni sada nije promijenilo. Zato ne mogu da shvatim ove današnje političare kako promijene po desetak različitih političkih opcija”, dodao je olimpijski šampion, koji živi od nacionalne penzije.''</ref> * [[Nikola Karabatić]], bivši rukometaš<ref name=karabatic1>[https://www.tportal.hr/sport/clanak/karabatic-otkrio-bilicu-ponosan-sam-na-hrvatske-i-srpske-korijene-20250415 Karabatić otkrio Biliću: 'Ponosan sam na hrvatske i srpske korijene'] tportal.hr ''A. H.; 15.04.2025.''<br>''“Uvijek smo bili vrlo ponosni na naše korijene. Bivša Jugoslavija, Hrvatska, Srbija… ali u isto vrijeme je tata bio ponosan kada smo dobili državljanstvo…nikada se nisam osjećao kao stranac. Uvijek kao Francuz. Pola Francuz, pola Jugoslaven.”''</ref> * [[Milivoj Karakašević]], stonoteniser<ref name=karakasevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 220.<br>''“Karakašević Milivoj, trener i kapiten stonoteniske reprezentacije Jugoslavije. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stanislav Karasi]], bivši fudbalski trener i igrač<ref name=karasi1>[https://www.dan.co.me/sport/fudbal/legende-za-sva-vremena-5210766 Legende za sva vremena] Dan. ''D.K./D.P.; 28.11.2023.''<br>''“Ja sam još Jugosloven i otvoren čovjek i radim kako moja glava misli” - kazao je Karasi za "Dan".''</ref> * [[Dane Korica]], atletičar<ref name=korica1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 241.<br>''“Korica Daniel Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije; kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; član Predsedništva AK "Crvena zvezda", Bg.; prof. fizičke kulture. […] P: Jugosloven.''</ref> * [[Refik Kozić]], bivši nogometaš<ref name=kozic1>[https://www.zurnal.rs/sr/clanak/179640/fudbal/partizan/igrao-sam-ostro-ali-nisam-bio-grubijan “Igrao sam oštro, ali nisam bio grubijan”] [[Sportski žurnal]]. ''Slađan Jeremić; 23.03.2024.''<br>''“Dolazim do Srbije i ostalih novostvorenih zemalja makar jedan put godišnje. Ostao sam veliki Jugosloven. Odem do Sarajeva, Banjaluke, u Pulu gde sam odrastao. Po Beogradu potrošim najviše vremena.”''</ref> * [[Ivan Matošević]], reli vozač<ref name=matosevic1>[https://www.automotorevija.rs/rubrike/zemunski-bard-jugoslovenskih-gugutka Zemunski bard jugoslovenskih trka] Auto moto revija. ''AMR; 27.08.2022.''<br>''“Za sebe kaže da je Jugosloven i zakleti Zemunac, gde je odrastao i gde i danas živi.”''</ref> * [[Franjo Mihalić]], atletičar<ref name=mihalic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 323.<br>''“Mihalić Franja [sic!], trener u atletskom klubu "Partizan". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Predrag Mijatović]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš<ref name=mijatovic1>[https://www.novosti.rs/sport/fudbal/1222121/sam-jugosloven-pedja-mijatovic-otvorio-dusu-spancima "Ja sam Jugosloven": Peđa Mijatović otvorio dušu Špancima] [[Večernje novosti]]. ''Novosti online; 31.03.2023.''<br>''“Zato moram da kažem da sam još uvek Jugosloven. Ja sam Crnogorac i Španac, ali deo mene je i dalje Jugosloven”''</ref> * [[Nikola Nikić]], nogometni trener, ranije igrač<ref name=nikic1>[https://www.youtube.com/watch?v=SzYynxlLrCQ Face to Face] YouTube. ''10.05.2025.''<br>''“Ne da mi fali Jugoslavija, nego sam bio, ostao i umrijet ću kao Jugosloven.”''</ref> * [[Ivica Osim]], nogometaš i fudbalski trener<ref name=osim1>[https://www.novosti.rs/vesti/sport.294.html:529442-Ivica-Osim-Velika-Jugoslavija-je-mnogima-smetala-ali-se-od-proslosti-ne-zivi Ivica Osim: Velika Jugoslavija je mnogima smetala, ali se od prošlosti ne živi] [[Večernje novosti]]. ''Predrag Vasiljević; 17.01.2015.''<br>''Ostali ste, čini se, poslednji nepopravljivi Jugosloven? - “Jesam, i ponosim se time.”''</ref><ref name=osim2>[https://www.alo.rs/sport/fudbal/625315/ivica-osim-jugoslavija-argentina-viski/vest "Pijanac", penali protiv Argentine i viski umesto vode - Ko je bio Ivica Osim, legendarni selektor Jugoslavije?] Alo. ''Alo/M.M.; 01.05.2022.''<br>''Moglo bi se reći da je porodica Osim Evropa u malom, jer su mu deda i baka s očeve strane Slovenac i Nemica, a s majčine Poljak i Čehinja. On za sebe kaže da je Jugosloven.”''</ref> * [[Blagoje Paunović]], fudbaler i fudbalski trener<ref name=paunovic1>[https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3186341-emotivna-prica-veljka-paunovica-o-ocu-teskim-danima-u-partizanu-i-triku-za-osvajanje-svetskog-trona Kakva priča Veljka Paunovića: O ocu, teškim danima u Partizanu i triku za osvajanje svetskog trona] [[Telegraf.rs]]. 06.05.2020.<br>''“Otac mi je uvek govorio o Jugoslaviji, umro je osećajući se kao Jugosloven, ali je uvek bio veoma ponosan što je Srbin i to je sada moja zemlja.”''</ref> * [[Marko Pešić]], generalni direktor [[FC Bayern München (košarka)|KK FC Bayern München-a]]<ref name=mpesic>[https://www.glassrpske.com/lat/sport/sp-svijet/marko-pesic-generalni-menadzer-bajerna-za-glas-srspke-lucic-je-kao-levandovski/393996 Marko Pešić, generalni menadžer Bajerna za “Glas Srspke”: Lučić je kao Levandovski] Glas Srpske. ''Dušan Repija; 17.01.2022.''<br>''“Odrastao sam kao Jugosloven i tako se osećam, mada to možda nije ni popularno u ova vremena. Tri decenije sam u Nemačkoj, ali se osećam onako kako sam odgojen u porodici. Igrao sam za Nemačku, ali priznajem da sam sanjao dres Jugoslavije - rekao je Pešić.”''</ref> * [[Svetislav Pešić]], košarkaški trener<ref name=spesic1>[https://www.kurir.rs/sport/kosarka/1693560/svetislav-pesic-nostalgican-i-dalje-sam-jugosloven Svetislav Pešić nostalgičan: I dalje sam Jugosloven] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''01.03.2015.''<br>''“Rođen sam u Srbiji, ali sebe sam uvek smatrao Jugoslovenom, iako je sad na tom prostoru napravljeno više država. Za mene taj osećaj i dalje postoji. Osećam tu pripadnost, ali to ne znači da je moj dom samo jedno mesto.”''</ref><ref name=spesic2>[https://www.b92.net/sport/kosarka/vesti.php?yyyy=2005&mm=01&dd=19&nav_id=160246 Pešić će pomagati Obradoviću] [[B92]]. ''B92, fibaeurope.com; 19.01.2005.''<br>''“Ja sam Jugosloven i učiniću sve da pomognem jugoslovenskoj košarci i Obradoviću kako bi stigli do evropskog zlata.”''</ref><ref name=spesic3>[https://www.tz.de/sport/fcb-basketball/svetislav-pesic-zuhause-zr-4751962.html "Ich bleibe Jugoslawe!"] (na njemačkom) tz. ''Lena Mayer; 20.02.2015''<br>''“Ich selbst bin in Serbien geboren, habe mich aber immer generell als Jugoslawe gefühlt und bezeichnet. Und das tue ich auch weiterhin – auch, wenn es Jugoslawien politisch gesehen nicht mehr gibt. Für mich existiert dieses Gemeinschaftsgefühl noch immer.”''</ref><ref name=spesic4>[https://www.elmundo.es/deportes/baloncesto/2019/02/14/5c642dbb21efa0f7638b45d8.html Pesic: "Hay dos cosas que me faltan en la vida: mis padres y mi Yugoslavia"] (na španjolskom) El Mundo. ''Francisco Cabezas; 14.02.2019.''<br>''“Aunque yo nací en Novi Sad, ahora Serbia, yo me siento todavía yugoslavo.”''</ref> * [[Velimir Petković]], rukometni trener<ref name=petkovic1>[https://www.svijet-rukometa.com/velimir-petkovic-i-za-njemce-kultni-trener/ Velimir Petković i za Njemce kultni trener] Svijet Rukometa. ''B. Božin; 01.02.2018.''<br>''“Pravi sam Jugosloven, što danas nije popularno. Vidim i pratim sve, bez obzira na to što sam 26 godina u Nemačkoj. Najlepša sećanja imam za taj period, iz igračkog i postigračkog vremena, privatnog života, i sve lepo sam imao u toj zemlji. Ni danas ne krijem ako sam u Beogradu, Zagrebu, Skoplju, a to potenciram i ovde u Berlinu. Tako da ko ima problem sa tim – ima problem sa samim sobom.”''</ref> * [[Dušan Popović (vaterpolista)|Dušan Popović]], vaterpolista<ref name=dusanpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 442.<br>''“Popović Dušan, vaterpolista, majstor sporta. […] P: Srbin-Jugosloven”''</ref> * [[Dževad Prekazi]], fudbaler<ref name=prekazi1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-48368957 Zašto je Arton Zekaj izabrao fudbalsku reprezentaciju Kosova, a ne Srbije] BBC News na srpskom. ''Marko Protić; 22.05.2019.''<br>''“Dževad Prekazi je rođeni Albanac iz Kosovske Mitrovice, za sebe kaže da je Jugosloven, a značajan deo fudbalske karijere proveo je u Partizanu u kojem trenutno radi sa mlađim kategorijama.”''</ref><ref name=prekazi2>[https://www.vesti-online.com/dzevad-prekazi-decu-danas-uce-lap-top-strucnjaci/ Dževad Prekazi: Decu danas uče lap-top stručnjaci!] Vesti online. ''Srđan Antić; 12.09.2020.''<br>''“Zaljubljen sam u Jugoslaviju. Nacionalna pripadnost mi nikada nije bila bitna. Raspad Jugoslavije, najlepše zemlje na svetu mi je teško pao. Uvek ću biti Jugosloven.”''</ref> * [[Goran Rađenović]], predsjednik VK Budva, ranije vaterpolista<ref name=radjenovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 469.<br>''“Rađenović Goran, vaterpolista; član VK "Roma" (od '92). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Monika Seleš]], bivša tenisačica<ref name=seles1>[https://stil.kurir.rs/celebrities/153921/monika-seles-nesreca-nikad-ne-dolazi-sama-tragedija-koja-je-sunovratila-njen-zivot Monika Seleš: Nesreća nikad ne dolazi sama! Tragedija koja je sunovratila njen život!] Stil. ''Stil/story.rs; 25.06.2021.''<br>''“Dodala je i da se oseća kao Jugoslovenka, Mađarica i Amerikanka, kao i da nikada ne bi mogla da se odrekne svog porekla jer bi na taj način porekla ono što zapravo jeste.”''</ref> * [[Zoran Slavnić]], bivši košarkaš i košarkaški trener<ref name=slavnic1>[https://sportal.blic.rs/kosarka/domaca-kosarka-i-aba/kosarkaski-bum-moke-slavnica-za-blic-bertomeu-je-separatista-evroliga-je-privatna-liga/2022042211290884632 Košarkaški bum Moke Slavnića za "Blic": Bertomeu je separatista, Evroliga je privatna liga] Sportal.rs ''Časlav Vuković/Miodrag Dimitrijević; 07.07.2018.''<br>''“Ja sam još uvek Jugosloven, a pošto sada imamo samo jednu našu zemlju, a to je Srbija, žao mi je što sve manje naših sportista odlazi u Španiju.”''</ref> * [[Aleksandar Šoštar]], vaterpolo trener, ranije vaterpolista<ref name=sostar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 561.<br>''“Šoštar Aleksandar, vaterpolista, član VK "Barselona", Barselona. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Bogdan Tanjević]], košarkaški trener<ref name=tanjevic1>[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:451849-Tanjevic-Srbija-kao-2009-Zeljko-ce-da-napravi-dar-mar-u-Evroligi Tanjević: Srbija kao 2009, Željko će da napravi dar-mar u Evroligi!] [[Večernje novosti]]. ''D. Kontić; 01.09.2013.''<br>''“Bogdan Tanjević, koji, inače, za sebe kaže da je Jugosloven, ima neviđen dar, zračenje jačine nuklearne elektrane, ali pozitivno..”''</ref><ref name=tanjevic2>[https://reprezentacija.me/bogdan-tanjevic-nepopravljivi-jugosloven-1/ Bogdan Tanjević – Nepopravljivi Jugosloven] Reprezentacija.me ''Ognjen; 07.09.2017.''<br>''“Poznato je da je Tanjević nepopravljivi Jugosloven.”''</ref><ref name=tanjevic3>[https://tacno.net/bogdan-tanjevic-kad-ti-emerik-blum-drzi-leda-mozes-biti-prvak-evrope/ Bogdan Tanjević: Kad ti Emerik Blum drži leđa, možeš biti prvak Evrope] [[Tačno.net]]. ''Amer Obradović; 07.12.2023.''<br>''“O košarci zna sve. O književnosti, filmu i muzici skoro sve. Mada nije nikada postao svjetski košarkaški prvak Boša Tanjević je bez dvojbe svjetski šampion u šarmu. Boša – Crnogorac, Sarajlija, Italijan, Turčin ali prije svega Jugosloven – gost je nove episode Mikrofonije sa Amerom.”''</ref><ref name=tanjevic4>[http://www.pobjeda.me/2013/06/27/intervju-bogdan-tanjevic-navijam-za-sve-nase/#.UzhpaVcjyZE Intervju – Bogdan Tanjević: Navijam za sve naše] [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Ana Marković; 27.06.2013.''</ref> * [[Aleksandar Tirnanić]], fudbalski igrač i trener<ref name=tirnanic>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 725.<br>''“Tirnanić Aleksandar, savezni kapiten Fudbalskog saveza Jugoslavije, r. 1910 u Krnjevu, srez Veliko Orašje, Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Trifunović]], šahist<ref name=ptrifunovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 736.<br>''“Trifunović Petar, dr prava, šahovski velemajstor, rez. kapetan, r. 1910 u Dubrovniku, Jugosloven.”''</ref> * [[Eleonora Vild]], košarkašica<ref name=vild1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 637.<br>''“Wild Eleonora, košarkašica, član KK "Vemeks", Berlin. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Duško Vujošević]], košarkaški trener<ref name=vujosevic1>[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:438989-Vujosevic-I-Dzajic-je-morao-da-pretuce-svog-coveka-srecan-sam-sto-nisam-uhapsen Vujošević: I Džajić je morao da pretuče svog čoveka, srećan sam što nisam uhapšen...] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 14.06.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven, partizanovac i Beograđanin.”''</ref><ref name=vujosevic2>[https://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:551240-Vujosevic-U-medijima-se-pezorativno-nazivam-crnogorskim-strucnjakom-a-prvo-sam-Jugosloven Vujošević: U medijima se pežorativno nazivam crnogorskim stručnjakom, a prvo sam Jugosloven] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 03.06.2015.''<br>''“Ja se u medijima pežorativno nazivam crnogorskim sručnjakom, a prvo sam Jugosloven, dok se za Radonjića nije reklo da je Crnogorac”, zaključio je Vujošević.''</ref><ref name=vujosevic3>[http://sportskenovosti.rs/102383/vujosevic-naravno-da-hocemo-da-platimo-porez/ Vujošević: Naravno da hoćemo da platimo porez]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Sportske novosti. ''14.06.2013.''</ref> * [[Veselin Vujović]], rukometni trener<ref name=vvujovic1>[https://lobsport.me/rukomet/veselin-vujovic-za-lob-sport-crna-goro-od-srca-ti-zelim-pobjedu-a-fer-plej-bas-me-briga-za-to/ Veselin Vujović za Lob Sport: Crna Goro, od srca ti želim pobjedu, a fer-plej – baš me briga za to] Lob sport. ''Aleksandar Popović; 11.01.2024.''<br>''“Ja se osjećam Jugoslovenom.”''</ref><ref name=vvujovic2>[https://narod.hr/sport/veselin-vujovic-jugoslaven-danas-cujem-himnu-hej-sloveni-produ-me-trnci Veselin Vujović: Jugoslaven sam. I danas kada čujem himnu ‘Hej Sloveni’ prođu me trnci] Narod.hr. ''Miroslav Herceg; 02.01.2018.''</ref><ref name=vvujovic3>[https://www.marca.com/balonmano/europeo/2016/01/18/569cd4e522601dcf118b467f.html Veselin Vujovic, yugoslavo de corazón] (na španjolskom) Marca. ''Javier Romano; 18.01.2016.''<br>''“Yo soy montenegrino, estuve cinco años en Macedonia, he sido seleccionador serbio, ahora lo soy esloveno, trabajo en Croacia, pero me siento siempre yugoslavo”, desgrana Vujo en el fluido español que conserva.''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Benes (cropped).jpg|Marijan Beneš Datoteka:S. Kragujević, Sjepan Bobek, fudbaler, 21. 8. 1949.jpg|Stjepan Bobek Datoteka:Miodrag Božović 2021.jpg|Miodrag Božović Datoteka:데얀 2018년.jpg|Dejan Damjanović Datoteka:Vladimir_Gudelj.JPG|Vladimir Gudelj Datoteka:Ivkov,Borislav 1998 Grieskirchen.jpeg|Borislav Ivkov Datoteka:NikolaKarabatic.jpg|Nikola Karabatić Datoteka:Dane Korica.jpg|Dane Korica Datoteka:Franjo Mihalić.jpg|Franjo Mihalić Datoteka:Predrag Mijatović 2007 b.jpg|Predrag Mijatović Datoteka:Ivica Osim - SK Sturm (1999) (cropped).jpg|Ivica Osim Datoteka:Svetislav Pešić (cropped).jpg|Svetislav Pešić Datoteka:Velimir Petkovic 01.jpg|Velimir Petković Datoteka:Cevad Prekazi.jpg|Dževad Prekazi Datoteka:Горан Рађеновић.jpeg|Goran Rađenović Datoteka:Monica Seles 1991.jpg|Monika Seleš Datoteka:Aleksandar Šoštar 01.jpg|Aleksandar Šoštar Datoteka:BogdanTanjevic.jpg|Bogdan Tanjević Datoteka:Aleksandar Tirnanić (1).jpg|Aleksandar Tirnanić Datoteka:Petar Trifunović 1962.jpg|Petar Trifunović Datoteka:Duško Vujošević.jpg|Duško Vujošević Datoteka:Veselin Vujović 2017.jpg|Veselin Vujović </gallery> </center> == Televizija i radio == * [[Sanja Kužet]], televizijska voditeljka<ref name=kuzet1>[https://gracija.me/sanja-kuzet-djeca-su-me-ojacala/ Sanja Kužet: Djeca su me ojačala] Gracija. ''Svetlana Peruničić; 20.07.2018.''<br>''“Majka nije nikada živjela u Crnoj Gori, tata je iz Dalmacije, tako da je, što se mene tiče, bio neki interesantan miks (smijeh). Majka je rođena u Makedoniji, gdje je provela dio života, jer je otac bio vojno lice, a onda je došla u Beograd, gdje je rođen i moj otac, a kasnije i ja. Zato stalno kažem, iako ta država ne postoji, da sam Jugoslovenka.”''</ref><ref name=kuzet2>[https://poslovnidnevnik.ba/2018/02/02/ocarala-dekolteom-sanja-kuzet-u-najprovokativnijem-izdanju-do-sada-pogledajte-sta-je-izludilo-muskarce/ Očarala dekolteom| Sanja Kužet u najprovokativnijem izdanju do sada: pogledajte šta je izludilo muškarce] Poslovnidnevnik.ba ''02.02.2018.''<br>''“Za sebe često voli da istakne da je jedna „prava Jugoslovenka“, jer joj je otac Milovan poreklom iz Dalmacije, a majka Verica je iz Crne Gore.”''</ref> * [[Daško Milinović]], radijski voditelj<ref name=milinovic1>[https://www.danas.rs/svet/region/i-kraljevinu-i-republiku-ubijaju-zar-ne-jugoslovensko-nasledje-u-postjugoslovenskim-zemljama/ I kraljevinu i republiku ubijaju, zar ne?: Jugoslovensko nasleđe u postjugoslovenskim zemljama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Matea Jerković/Srdan Kosović/Jelka Jovanović/Denis Romac; 19.06.2023.''<br>''Saglasan je i novosadski novinar Daško Milinović, deklarisani antifašista – zbog čega je i fizički napadan – ali i jedan od 23.303 građana/ki koji su se na Popisu 2022. izjasnili kao Jugosloveni. „Mi smo jedina etnička grupa koja je zabeležila rast“, kaže sa Milinović, inicijator stvaranja nacionalnog saveta jugoslovenske manjine.''</ref><ref name=milinovic2>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/sve-vise-jugoslovena-u-srbiji-u-novom-sadu-ih-cak-30-odsto-vise-podnose-zahtev-za-registraciju-svog-nacionalnog-saveta/ Sve više Jugoslovena u Srbiji, u Novom Sadu ih čak 30 odsto više: Podnose zahtev za registraciju svog Nacionalnog saveta] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''A. Latas; 30.04.2023.''<br>''“Da li se rodio koji Jugosloven ili su se neki setili da su Jugosloveni, a na prošlom popisu to nisu bili, nije bitno. Mi smo jedina prirodno rastuća zajednica u Srbiji“, kazao je jedan od najpoznatijih Jugoslovena u našoj zemlji.''</ref><ref name=milinovic3>[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''<br>''“Nedugo zatim na Twitteru se oglasio popularni radijski voditelj Daško Milinović, koji često sarkastično tvita s računa po imenu Uspeh Petrović. On je objavio da se radi na osnivanju Nacionalnog vijeća Jugoslavena u Srbiji, po uzoru na druge manjinske zajednice poput Roma, koje nemaju svoju matičnu državu. Dakako, za osnivanje manjinske zajednice koja bi uživala manjinska prava potrebno je da takva zajednica ima određenu brojnost.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:EXIT 2012 Red Union.jpg|Daško Milinović </gallery> </center> == Umetnost == * [[Marina Abramović]], umjetnica performansa<ref name=abramovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.<br>''“Abramović Marina, slikar, multimedijalni umetnik; profesor na Likovnoj akademiji, Hamburg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Stevan Aleksić]], vizuelni umjetnik, scenograf<ref name=aleksic1>[https://www.instagram.com/p/DDPpnQctnSy/?utm_source=ig_web_copy_link&igsh=MzRlODBiNWFlZA%3D%3D Drugarica Brena i moja malenkost. (…) Jugosloven, rame uz rame sa Jugoslovenkom, (…).] [[Instagram]]. ''stevan_aleksic_art; 06.12.2024.''</ref> * [[Mrđan Bajić]], vajar<ref name=mbajic1>[https://www.harpersbazaar.rs/kultura/umetnost-knjige-muzika/ne-propustite-poslednje-javno-vodenje-kroz-izlozbu-mrdana-bajica Ne propustite: Poslednje javno vođenje kroz izložbu Mrđana Bajića] Harper’s Bazaar. ''Milena Kitić; 19.01.2023.''<br>''“Nikakvo idealizovanje nije u pitanju i stalno ponavljam da nisam jugonostalgičan, već sam zapravo i Jugosloven, pored toga što sam i Srbin.”''</ref><ref name=mbajic2>[http://www.tanjug.rs/full-view.aspx?izb=753923 Mrđan Bajić za Tanjug: Spomenik Đinđiću mora biti postavljen] [[Tanjug]] ''15.10.2022.''<br>''“Vajar i konceptualni umetnik Mrđan Bajić kaže da nikada nije imao tako veliku i zahtevnu izložbu kao što je postavka "Nepouzdani pripovedač", da nije jugonostalgičan iako se smatra Jugoslovenom, i da očekuje da će njegova najbolja skulptura spomenik Zoranu Đinđiću jednom konačno biti postavljen na pravom mestu.”''</ref><ref name=mbajic3>[https://www.politika.rs/sr/clanak/521814/U-lokalnom-i-globalnom-dvoumlju U lokalnom i globalnom dvoumlju] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Marija Đorđević; 21.10.2022.''<br>''“Dakle nisam jugonostalgičan, ja sam naprosto i Jugosloven, poreklom, svetonazorom, poimanjem jezika, ljudi, zavičajnosti i kulturnih kodova.”''</ref> * [[Danica Basta]], slikarka<ref name=basta1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 35.<br>''“Basta Danica, slikar; profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vjera Biller]], slikarica<ref name=biller1>Голубовић, Видосава/Суботић, Ирина: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Зенит 1921–1926] Београд, 2008, str. 298.<br>''Из писама се види да јој је отац Аустријанац Емилио, да има аустријско држављанство, „али ипак, ја сам у ствари Југословенка, пошто сам рођена у... Хрватској и мој први језик је био хрватски; моја мајка Малвина Куглер, је такође Југословенка“</ref> * [[Ema Bregović]], vizuelna umjetnica<ref name=ebregovic1>[https://www.kurir.rs/zabava/pop-kultura/3708363/ema-bregovic-dela-stvaram-uz-burek-i-cevape Dela stvaram uz burek i ćevape: Ema Bregović za Kurir: Odrasla sam kao Jugoslovenka i to će tako ostati] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Kurir/Lj. Radanov; 14.06.2021.''</ref><ref name=ebregovic2>[https://www.ekspres.net/scena/ne-treba-traziti-nove-razloge-za-podjele-8-7-2021 Intervju Ema Bregović - "Ne treba tražiti nove razloge za podjele"] Ekspres. ''Mihailo Paunović; 08.07.2021.''<br>''“Rođena je u Parizu, ali sebe smatra Jugoslovenkom što je direktna posledica nasleđa koje je, u istim tim koferima, ponela iz kuće.”''</ref><ref name=ebregovic3>[https://www.blic.rs/zabava/ema-bregovic-izlozba-otac-goran-beograd/j0ydxtb (Video) Roditelji nisu došli da je podrže - Ćerka Gorana Bregovića o svom poslu i poznatom ocu! "Ja sam Jugoslovenka", a evo šta misli o Beogradu] [[Blic (novine)|Blic]]. ''F.J.; 12.06.2021.''<br>''“Ja se osjećam kao Jugoslovenka, jer ja nemam taj nacionalistički stav.”''</ref> * [[Eduard Čehovin]], grafički dizajner<ref name=cehovin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 80.<br>''“Čehovin Eduard, grafički dizajner. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Božidar Damjanovski]], slikar<ref name=damjanovski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 92.<br>''“Damjanovski Božidar, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Evgenija Demnievska]], likovni umjetnik<ref name=demnievska1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 97.<br>''“Demnievska Evgenija, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Emir Dragulj]], grafičar<ref name=dragulj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 109.<br>''“Dragulj Emir, slikar i grafičar; redovni profesor Fakulteta likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nikola Džafo]], slikar<ref name=dzafo1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 114.<br>''“Džafo Nikola, slikar, slobodni umetnik; likovni urednik lista "Republika". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Branko Gavrić]], grafički dizajner<ref name=gavric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 142.<br>''“Gavrić Branko, grafički dizajner; vlasnik i direktor firme "Total Design" DOO. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nandor Glid]], vajar<ref name=glid1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 145-146.<br>''“Glid Nandor, vajar; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Jevrejin.”''</ref><ref name=glid2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 137.<br>''“Glid A. Nandor, vajar; redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna - u penziji (r. 12. XII 1924, Subotica). Jugosloven, jevrejskog porekla.”''</ref> * [[Đorđe Ilić]], slikar, univ. profesor<ref name=djilic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 168.<br>''“Ilić Đorđe, slikar; redovni profesor Arhitektonskog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven, […].”''</ref> * [[Darija Kačić]], slikarka<ref name=kacic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.<br>''“Kačić Darija, slikar; docent na Fakultetu likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Nikola Kostandinović]], grafički dizajner<ref name=kostandinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.<br>''“Kostandinović Nikola, grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Pjer Križanić]], slikar-karikaturista<ref name=krizanic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 358.<br>''“Križanić Pjer, slikar-karikaturista, novinar, r. 1890 u Mečenčanu, srez Glina, Jugosloven.”''</ref> * [[Ankica Oprešnik]], slikarica i grafičarka<ref name=opresnik1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390-391.<br>''“Oprešnik Ankica, slikar i grafičar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Gradimir Pankov]], balet majstor<ref name=pankov1>[http://www.politika.rs/rubrike/Kultura/Moja-trupa-mora-uvek-da-iznenadi.lt.html Моја трупа мора увек да изненади] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Биљана Лијескић; 11.12.2013.''<br>''“То ми много значи, јер никада нисам изгубио везу са простором одакле сам дошао, иако живим у иностранству годинама. Имам обичај да кажем, са саркастичним хумором, да сам Југословен са канадским и америчким пасошем! Али, чак иако сам канадски и амерички држављанин, остајем Југословен у срцу и никада нећу заборавити своју матичну земљу.”''</ref> * [[Dragan Papić]], multimedijalni umjetnik<ref name=dpapic1>[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:155431-Darovi-sa-buvljaka Darovi sa buvljaka] [[Večernje novosti]]. ''A. Šerer, N. Smiljić; 24.02.2004.''<br>''“Ipak, najviše volim da izlažem u našoj zemlji, pred domaćom publikom. Za sebe volim da kažem da sam prvo Beograđanin, pa Jugosloven.”''</ref> * [[Ljuba Popović]], slikar<ref name=ljpopovic1>[https://www.vreme.com/kultura/slikarstvo-je-muzika-za-oci/ Slikarstvo je muzika za oči] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Dragan Todorović; 30.10.2014.''<br>''“On lično je 51 godinu tamo, kad ga pitaju ko je, odgovara, Jugosloven, srpskog porekla, da pripada srpskom plemenu…”''</ref> * [[Verica Rakočević]], modna dizajnerka<ref name=rakocevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 473.<br>''“Rakočević Verica, modni kreator. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ivan Rendić]], kipar<ref name=rendic1>Kečkemet, Duško: Ivan Rendić: Život i djelo. Supetar 1969, str. 47.<br>''Rendić pisao je u starosti: »On me je uputio da moram biti svijestan, da sam Hrvat, dakle Jugoslaven.« Dalje veli da mu je knjige, iz kojih je učio naš jezik, slao također Strossmayer. I taj Strossmayerov kredo »Hrvat, dakle Jugoslaven« postaje otada i Rendićev kredo, kojeg se držao i za koji se borio dosljedno sve do smrti, u toku čitavog svog dugog i napornog rada i burnog života.''</ref> * [[Mateja Rodiči]], slikar<ref name=rodici1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Rodiči Mateja, slikar i grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Anđelka Slijepčević]], modni kreator, univ. profesor<ref name=aslijepcevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 509.<br>''“Slijepčević Anđelka, redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna, Bg.; potpredsednik Saveta Univerziteta umetnosti. […] P: Jugoslovenka, Srpkinja, […].”''</ref> * [[Marija Tišma]], slikarka<ref name=mtisma1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 577.<br>''“Tišma Marija, slikar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Emma Varga]], dizajner stakla<ref name=varga-marodic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 308.<br>''“Marodić Emilija, dizajner stakla; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vladimir Veličković]], slikar<ref name=velickovic1>[https://nova.rs/kultura/najbolji-izdanak-gradanskog-secanje-na-vladu-velickovica/ Najbolji izdanak građanskog – sećanje na Vladu Veličkovića] Nova.rs. ''Radmila Stanković; 29.08.2020.''<br>''“Ja sam duboko ukorenjen kao Jugosloven i takav ću ostati do kraja života. Dubokih korena sam i Beograđanin, što podrazumeva i da sam Srbin.”''</ref><ref name=velickovic2>[https://www.vesti-online.com/ostajem-jugosloven/ Ostajem Jugosloven] Vesti online. ''02.11.2014.''<br>''“Ja sam veoma privržen toj Srbiji, Beogradu, ja sam pre svega Beograđanin, naravno sa plemenitom idejom da ostajem Jugosloven, ono što mi se negde i zamera, a negde mi se i ne oprašta.”''</ref> * [[Sonja Vukićević]], koreografkinja, glumica, balerina<ref name=vukicevic1>[https://www.vijesti.me/zabava/19258/sonja-vukicevic-politicari-su-postali-i-glumci-i-reditelji Sonja Vukićević: Političari su postali i glumci i reditelji] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 23.09.2018.''<br>''“Ja sam Jugoslovenka i van granica Jugoslavije, a danas sam Jugoslovenka i van granica bivše Jugoslavije.''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Marina Abramović. The Cleaner (45524492341).jpg|Marina Abramović Datoteka:Ljuba Popovic-mc.rs.jpg|Ljuba Popović Datoteka:Ivan Rendić 1885 Th. Mayerhofer.jpg|Ivan Rendić Datoteka:Velickovic Zarko-Vijatovic (cropped).jpg|Vladimir Veličković </gallery> </center> == Vojska == * [[Vicko Antić]], general-pukovnik, revolucionar<ref name=antic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 22.<br>''“Antić Vicko, generalmajor avijacije JNA, r. 1912 u Selcu, srez Crikvenica, Jugosloven.”''</ref> * [[Tomo Buzov]], oficir, poznat po herojskom činu za vreme bratoubilačkog rata 1993. godine<ref name=buzov1>[https://www.nin.rs/english/news/50784/darko-buzov-my-father-was-murdered-because-he-didnt-want-to-stay-silent Darko Buzov for NIN: My father was murdered because he didn’t want to stay silent] (na engleskom) [[NIN]]. ''Tanja Nikolić Đaković; 06.06.2024.''<br>''“And my father never thought of himself as a Croat. He was, as I said, a Yugoslav, a JNA officer. For years after the abduction in Štrpci, various NGOs contacted us, they wanted us to insist on the idea that the Serbs killed my father because he was a Croat. And the truth is that my father was a Yugoslav.”''</ref><ref name=buzov2>[https://n1info.rs/vesti/bio-je-covek-i-jugosloven-tomo-buzov-dao-je-svoj-za-zivot-mladica-u-vozu-u-strpcima/ „Bio je čovek i Jugosloven“: Tomo Buzov, dao je svoj za život mladića u vozu u Štrpcima] N1 SRB. ''Sonja Kamenković; 31.05.2024.''<br>''On kaže da ima posebnu obavezu da naglasi da je Tomo Buzov bio oficir JNA, ali pre svega čovek i Jugosloven. „Bio je oficir JNA, učinio je taj gest koji mnogi nikada ne bi, ali presudno je bilo upravo to što je Toma bio Jugosloven i nije delio ljude po nacionalnosti. On je spasio mladića koji je pošao tim vozom u Bar. Tomo je umesto tog mladića izašao iz voza, važno je reći da nije ubijen kao Hrvat kako su to neki govorili, već kao Jugosloven.“''</ref> * [[Ivan Gošnjak]], general, političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Nikola Karanović]], general-pukovnik, revolucionar<ref name=nkaranovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 307-308.<br>''“Karanović Nikola-Karan, generalpotpukovnik JNA, r. 1914 u Prkosima, srez Bosanski Petrovac, Jugosloven.”''</ref> * [[Vlado Lončarić]], partizanski i španski borac<ref name=loncaric1>Lončarić, Vlado: Ponovo u Zagrebu, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_3.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 3. Zagreb 1984, str. 49.<br>''“Poslije neuspjeha oružane borbe demokratskih i progresivnih snaga, mi Jugoslaveni bili smo u logorima u Francuskoj oko 28 mjeseci.”''</ref> * [[Mirko Matković]], general-major, revolucionar<ref name=mmatkovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 431.<br>''“Matković Mirko, pukovnik JNA, r. 1915 u Podima, srez Hercegnovi, Jugosloven.”''</ref> * [[Kosta Nađ]], general, političar, revolucionar<ref name=nadj1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 173.<br>''“Nađ S. Kosta (Izborni srez Zrenjanin, APV – NRS), general-pukovnik, rođen 15-V-1911 god. u Petrovaradinu, srez Novi Sad, APV – NRS, Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Rudolf Primorac]], general, diplomata, revolucionar<ref name=primorac>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_8.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 102.<br>''“Primorac Antuna Rudolf, načelnik Štaba divizije, rođen 1904, Sutomore, Bar, major jugoslovenske vojske, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od oktobra 1942, krajem rata šef Jugoslovenske vojne misije u SSSR-u.”''</ref> * [[Velimir Radičević]], general-potpukovnik, narodni heroj<ref name=radicevic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/zaboravljeni-devedesetogodisnjaci/ Zaboravljeni devedesetogodišnjaci] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dragoljub Petrović; 26.12.2011.''<br>''“Ja sam internacionalac bio ceo život. I Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vicko Antić.jpg|Vicko Antić Datoteka:Memorial plaque for captain Tomo Buzov in New Belgrade.jpg|reljef Tome Buzova na spomen-ploči Datoteka:Ivan Gošnjak (1).jpg|Ivan Gošnjak Datoteka:Nikola Karanović.jpg|Nikola Karanović Datoteka:Kosta Nađ.jpg|Kosta Nađ Datoteka:Rudolf Primorac.jpg|Rudolf Primorac </gallery> </center> == Druge oblasti == * [[Anton Bezenšek]], stenograf, prevodilac<ref name=bezensek1>Bezenšek, Ant. J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-76POZL0A/a287f66c-8022-4d9f-80fb-dfd3c5294854/PDF Vabilo k naročbi], u: Slovenec, god. 4 br. 13. (1876), str. 4.<br>''“Ozrimo se na naše severne brate Čehe, Ruse in Poljake, koji so vže pred več leti začeli gojiti to Rimljanom in Grkom znano, a v novejem času od Nemcev iz nova prerojeno in modernim jezikom priredeno umetnost – stenografijo, pa primerjajmo naše delovanje na tem polju z njihovim, to moramo priznati, da smo zares precej zaostali, in da je skrajni čas, da se tudi v tem obziru prebudimo k delu in napredovanju, a to vsi Jugoslaveni zajedno v duhu bratske sloge in vzajemnosti.”''</ref> * [[Sonja Biserko]] aktivistica za ljudska prava, bivši diplomat<ref name=biserko1>Pavelić, Boris: [https://www.kucaljudskihprava.hr/wp-content/uploads/2019/12/Kad-glave-igraju__.pdf Kad glave igraju.] Zagreb 2019, str. 118.<br>''“Moji su živeli u tom jugoslovensko-dalmatinskom krugu. Tu sam i ja odrasla, pa nemam nacionalnost u smislu u kojem se danas govori o njoj: Beograđanka sam, Dalmatinka, Jugoslovenka. To je moj osećaj, ne mogu to da menjam.” - Osjećaj identiteta Sonje Biserko jasan je i osviješten – jugoslavenstvo koje ne negira nijednu svoju sastavnicu, od etničke preko regionalne do vjerske - ali danas, doslovno opasan. - “Biti Jugosloven i kosmopolita, to je danas proterana populacija.”''</ref><ref name=biserko2>Perović, Latinka: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Ziveti%20svoje%20ideale.pdf U ogledalu vremena. Skica za biografiju Sonje Biserko, s povodom.], u: Stanojlović, Seška/Kisić, Izabela (ur.): Živeti svoje ideale. Sonja Biserko, skice za portret. Beograd 2018, str. 33.<br>''“Samozatajna po prirodi, Sonja Biserko je, po svom tačnom samorazumevanju, ličnost sa složenim identitetom. Jugoslovenka, Beograđanka, Dalmatinka, Mediteranka, Evropljanka, kosmopolitkinja… Antifašizam i ideje jednakosti i solidarnosti levice utemeljene su u njenom porodičnom vaspitanju.”''</ref> * [[Aida Ćorović]], aktivistica za ljudska prava, novinarka<ref name=acorovic1>[https://nova.rs/vesti/politika/aida-corovic-grigorije-jedini-moze-da-ujedini-gradane/ Ćorović: Grigorije može da nas spasi od Vučića] Nova.rs ''Vojislav Milovančević; 09.07.2020.''<br>''“I neka mu se kaže da ja, Jugoslovenka, levičarka, feministkinja…mislim da je Srbiji potrebna njegova pomoć.”''</ref><ref name=corovic2>[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2024/7/14/novi-sad-antifa-grad-ustase-i-cetnici-zajedno-ste Novi Sad antifašistički grad: Ustaše i četnici, zajedno ste bježali] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Aida Ćorović; 14.07.2024.''<br>''“Mirovna i građanska aktivistkinja od početka ratova '90-ih, antifašistkinja, feministkinja i braniteljka ljudskih prava. Kosmopolitkinja. Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ervina Dabižinović]], aktivistkinja za ženska prava, psihološkinja<ref name=dabizinovic1>Domović Bulut, Senka: [https://www.faktcg.org/wp-content/uploads/2020/10/final-publikacija.pdf Ženske stvari. Women matters.] Herceg Novi 2018, str. 60.<br>''“Ja sam se osjećala, i osjećam se i danas, Jugoslovenkom.”''</ref> * [[Herta Haas]], službenica, revolucionarka<ref name=haas1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 44.<br>''“Has Herta, borac u službi veze VŠ, rođena 1917, Maribor, studentkinja, Jugoslovenka, u NOB od 1941. godine, član KPJ.”''</ref> * [[Eduard Ille]], kulturni funkcioner<ref name=ille1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 171.<br>''“Ille Eduard, direktor "Jugokoncerta", Bg. (od '86). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Kostrenčić]], knjižničar<ref name=kostrencic1>Korunić, Petar: [https://hrcak.srce.hr/file/314359 Prilog poznavanju jugoslavenske ideje u hrvatskoj politici 1868–1874], u: [[Časopis za suvremenu povijest]], sv. 12 br. 3 (1980), str. 78.<br>''“Koji može nas Jugoslavenah konačni cilj biti, koji odgovara posve našoj naravi, našim narodnim zahtjevom?”''</ref> * [[Ljubica Krnjaić]], inženjer protivpožarne zaštite<ref name=krnjajic1>[https://zenskimuzejns.org.rs/tag/ljubica-krnjajic/ Vatrogastvo i ženska emancipacija] ŽeNSki muzej. ''Vesna Nedeljković Angelovska; 21.12.2023.''<br>''“Za sebe kaže da je Jugoslovenka. Ima kritički stav prema politici savremenog društva ali smatra da je socijalistički poredak Jugoslavije bio najhumaniji poredak.”''</ref> * [[Ašok Murti]], poznati stilista<ref name=murti1>[http://www.blic.rs/Intervju/160207/Ostao-sam-ovde-iz-inata- Ostao sam ovde iz inata] Blic Online. ''Žiža Antonijević; 23.03.2008.''<br>''“Nemam nikakav stid i sram da izgovorim da ću ja zauvek ostati Jugosloven i da je to jedino s čime mogu da se identifikujem.”''</ref><ref name=murti2>[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija Ašok Murti - Biografija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110325002131/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija |date=2011-03-25 }} Puls Online<br>''“Ja sam Jugosloven, ali indijskog porekla, to je identitet koga se nikada neću odreći. Moja intimna istorija ne poklapa se sa opštom, a naročito ne sa geografijom. Nisam jugonostalgičar, to je kulturni i emotivni, ne geografski prostor.”''</ref> * [[Bosiljka Schedlich]], kulturni radnik<ref name=schedlich1>[https://balkandiskurs.com/2018/05/19/prelazeci-granice-dio-ii/ Prelazeći granice: bosanske migracije u Njemačkoj (Dio II)] Balkan Diskurs. ''Dženeta Karabegović; 19.05.2018.''<br>''“SüdOst centar, ili “südost Europa Kultur e.V.” osnovala je Bosiljka Schedlich, rođena u Hrvatskoj, koja se udomaćila u Njemačkoj, a sebe smatra Jugoslovenkom.”''</ref> * [[Jagoda Slijepčević]], popularna, dugogodišnja radnica JAT-a<ref name=jslijepcevic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/453773/Odlazak-stjuardese Odlazak stjuardese] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Jovo Simišić; 08.05.2020.''<br>''“Bila je entuzijasta i velika Jugoslovenka.”''</ref> * [[Maja Veseli]], kulturni radnik<ref name=veseli1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 759.<br>''“Veseli Maja, profesor, sekretar Saveta za prosvetu, nauku i kulturu NR Hrvatske, član Glavnog odbora SSRNS Hrvatske, član Saveza ženskih društava NR Hrvatske, r. 1908 u Irigu, Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Anton Bezenšek2.jpg|Anton Bezenšek Datoteka:Sonja Biserko.jpg|Sonja Biserko Datoteka:Aida Ćorović 2011-mc.rs.jpg|Aida Ćorović Datoteka:Herta Has.jpg|Herta Haas </gallery> </center> == Povezano == * [[Jugoslaveni]] * [[Jugoslavenstvo]] == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist|colwidth=30em}} [[Kategorija:Biografije, Jugoslavija|*]] [[Kategorija:Liste osoba|Jugoslaveni]] j4er0x9cw19cdrnswl4vm6ejr6o4ltq 42683273 42683272 2026-09-05T01:38:56Z Dwina744 178014 +A. Mihanović 42683273 wikitext text/x-wiki Ovo je spisak značajnih osoba koji se danas identificiraju kao [[Jugoslaveni]] ili su se za vrijeme svoga života tako identificirali, uključujući osobe kojima je to (bila) [[nacionalnost]] ili primarni identitet i one kojima je to (bio) jedan od [[Etnički identitet|identiteta]]. Pri tome treba imati na umu da je za vrijeme postojanja [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|socijalističke Jugoslavije]] (1945–1991) većina stanovništva gajila jugoslovenski identitet. Stanovnici Jugoslavije su se najčešće nacionalno osjećali "prije svega [[Hrvati]]ma, [[Makedonci]]ma, [[Slovenci]]ma, [[Srbi]]ma itd., i istodobno Jugoslavenima". Druga po brojnosti kategorija su bili "oni koji su najprije Jugoslaveni, pa zatim Srbi, Slovenci, Makedonci ili Hrvati". Treću grupu su činili oni građani koji su se osjećali ''samo'' Jugoslavenima, a nije bio malen ni broj onih koji su se osjećali ''samo'' Srbima, ''samo'' Hrvatima, ''samo'' [[Albanci]]ma itd.<ref name=jugoslavenstvo69>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 69.</ref> == Arhitektura == * [[Mia David]], arhitekta, scenograf<ref name=miadavid1>[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012638/https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q |date=2023-02-11 }} YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''<br>''“Ja sam isto Jugoslovenka.”''</ref> * [[Miša David]], arhitekta<ref name=mišadavid1>[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''<br>''“I ovoga puta, kad smo se sreli, smejali smo se tome, kako se naš zajednički prijatelj, pok. arhitekta Miša David, iz nekog protesta, kad nije mogao da se upiše kao Jugosloven, izjašnjavao na popisima kao stari Grk.”''</ref> * [[Radivoje Dinulović]], arhitekt<ref name=dinulovic1>[https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti Ne pristajem da povlađujem ovoj realnosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152856/https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti |date=2024-12-25 }} Magazin Politika. ''Aleksandra Isakov; 24.07.2024.''<br>''“Ja sam levičarsko dete, ostao sam komunista i Jugosloven, i duboko verujem da ta nova realnost mora da dođe, kao što je realnost mog detinjstva i mladosti morala da nestane.”''</ref> * [[Vlado Milunić]], arhitekt<ref name=milunic1>[https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ Preminuo Vlado Milunić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126051433/https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ |date=2022-11-26 }} BosnaInfo. ''BosnaInfo; 17.09.2022.''<br>''“Ja sam češki arhitekt jer sam završio češke škole. Isto tako nisam Čeh premda imam češko državljanstvo. Ja sam Jugoslaven jer se tako osjećam, unatoč činjenici da Jugoslavija više na postoji”''</ref><ref name=milunic2>[https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away Czech-Croatian architect behind Prague's Dancing House passes away] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108235402/https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away |date=2023-01-08 }} (na engleskom) Expats.cz ''Expats.cz Staff; 18.09.2022.''<br>''Milunić was born in Zagreb in what is now Croatia in 1941, but lived in Prague from the age of 16. In regards to his nationality, he described himself as "a Czechoslovak architect because I have a Czechoslovak education, and I feel Yugoslav in protest against primitive nationalism, even though neither Czechoslovakia nor Yugoslavia exists anymore."''</ref> * [[Aljoša Šegvić]], arhitekta<ref name=segvic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 554.<br>''“Šegvić Aljoša, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Milica Šterić]], arhitekta<ref name=steric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 563.<br>''“Šterić Milica, arhitekta; član Upravnog odbora i specijalni savetnik Holding korporacije "Energoprojekt" - MDD Urbanizam i arhitektura; član Umetničkog saveta Saveza arhitekata Srbije i Akademije Arhitekture Srbije. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Josip Svoboda]], arhitekta<ref name=svoboda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 550.<br>''“Svoboda Josip, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Danilo Udovički]], arhitekta<ref name=dudovicki1>[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''<br>''“Mogu da potvrdim i danas da je moj daroviti prijatelj arhitekta Danilo Udovički, poreklom iz bačkog sela Mol, bio i ostao veliki patriota, erudita i poliglota, ali i Jugosloven u najboljem smislu te reči. Uvek se tako i izjašnjavao na popisima dok je to moglo, jer je i za njega, kao i za mnoge od nas, razbijanje Jugoslavije bila lična uvreda.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vlado Milunić.jpg|Vlado Milunić </gallery> </center> == Diplomacija == * [[Aleš Bebler]], diplomata, revolucionar<ref name=abebler1>VIII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Beograd, 7–13. decembra 1964. Stenografske beleške III. Beograd 1965, str. 1918.<br>''“Ovima moramo pre svega reći da je dobar deo našeg razmimoilaženja prosto nesporazum, i to nesporazum u tome šta mi, Jugosloveni, i drugi koji se sa nama slažu, nazivamo politikom miroljubive koegzistencije i kako je mi definišemo.”''</ref> * [[Salih Fejić]], diplomata<ref name=fejic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 182.<br>''“Fejić Salko, izvanredni poslanik i opunomoćeni ministar FNRJ u Holandiji, rez. major, r. 1914 u Mostaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Rexhai Surroi]], diplomat<ref name=surroi1>Maksić, Milivoje: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf U raskoraku sa svetom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029103157/https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf |date=2022-10-29 }} Beograd 2000, str. 9.<br>''“Bio је Аlbаnас ро poreklu, ali Jugosloven ро svemu drugom. Nije birao prijatelje ро ključu, već ро srcu. Mnogi smo bili među onima kojima је biо blizak. Redžai је biо čovek koji је prijatelju privгžen. Ponekad se čini da u ovom našem vremenu ta divna osobina - biti privгžen prijatelju, kao da počinje da bledi pod pritiskom egoizma, i nekih drugih, čudnih i sumnjivih moralnih normi. А upravo to, osećati se Jugoslovenom, što simbolizuje uverenje da smo svi u ovoj zemlji podjednako bliski i potrebni jedni drugima, i biti privгžen drugu, prijatelju - jeste politička, а rekao bih i moralna osnova, na kojoj jedino i može počivati naša spoljnopolitička služba.”''</ref> * [[Zdenko Štambuk]], diplomata<ref name=zstambuk>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm Ko je ovaj čovek? Vladimir Štambuk (Drugaričin drug)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123055710/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm |date=2022-11-23 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 07.04.2000.''<br>''“Otac Zdenko bio je čuveni diplomata, takođe Jugosloven, a majka Čehinja.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Aleš Bebler.jpg|Aleš Bebler </gallery> </center> == Film i pozorište == * [[Vjekoslav Afrić]], glumac<ref name=afric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.<br>''“Afrić Vjeko, dramski umetnik, pozorišni i filmski reditelj, redovni prof. Akademije za pozorišnu umetnost u Beogradu, pretsednik Sindikata kulturno-umetničkih ustanova, rez. major, r. 1906 na Hvaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Neda Arnerić]], glumica<ref name=arneric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22-23.<br>''“Arnerić Neda, glumica i galerista (vlasnik galerije - knjižare "Atrijum", Bg.). […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Darko Bajić]], redatelj<ref name=dbajic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 29.<br>''“Bajić Darko, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=dbajic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 29.<br>''“Bajić M. Darko, filmski reditelj, docent na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu (r. 14. V 1955, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Primož Bebler]], redatelj<ref name=pbebler1>[https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ Umetnik , humanista, Jugosloven...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152828/https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ |date=2024-12-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 21.11.2013.''<br>''“Primož je bio pravi, plemeniti Jugosloven. Taj njegov izbor, bitna odrednica njegovog identiteta, imao je svoju estetsku, ideološku i humanističku utemeljenost.”''</ref><ref name=pbebler2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 35.<br>''“Bebler A. Primož, pozorišni reditelj; upravnik i umetnički rukovodilac Malog pozorišta Duško Radović i Večernje scene Radović u Beogradu (r. 5. V 1951, Njujork). Jugosloven.”''</ref><ref name=pbebler3>[http://www.republika.co.rs/564-565/24.html Beskrajna širina stanovnika sveta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016234820/http://www.republika.co.rs/564-565/24.html |date=2022-10-16 }} Republika. ''Goran Cvetković; Broj 564-565, 01-31.01.2014.''<br>''“Istinski levičar i Jugosloven, internacionalni i svetski pozorišni stručnjak Primož Bebler, nije stigao da uradi i tu jubilarnu predstavu Početak bune na dahije, po romanu Svetislava Basare.”''</ref> * [[Ivan Bekjarev]], glumac<ref name=bekjarev1>[https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici Bekjarev: Najgori su umetnici u politici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230804005703/https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici |date=2023-08-04 }} Vesti online. ''D. Dušanić; 16.06.2015.''<br>''“Poreklom sam Makedonac, ali rođeni Beograđanin, i javno priznajem da sam Jugosloven.”''</ref> * [[Miroslav Benka]], redatelj<ref name=benka1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.<br>''“Benka Miroslav, reditelj; umetnički direktor Gradskog pozorišta u Žilini, Slovačka (od '91). […] P: Jugosloven, slovačke narodnosti, […].”''</ref> * [[Melita Bihali]], glumica<ref name=bihali1>[https://www.vesti.rs/Mercedes-Benz/Jugoslovenka-zauvek-Prica-o-lepoj-stolarevoj-kci.html Jugoslovenka zauvek: priča o lepoj stolarevoj kći] vesti.rs ''Vesti-online.com; 27.12.2015.''<br>''“I moja porodica se preselila u Istru, iako nismo imali potrebu za tim. Takvo je bilo naređenje” - kaže Melita Bihali, koja je kroz lik baba Mare opisala i raspad SFRJ, i za kraj ovog susreta naglasila da je rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umreti.''</ref><ref name=bihali2>[https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ Preminula glumica Melita Bihali, poznata po ulozi u “Maratoncima”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230907003733/https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ |date=2023-09-07 }} N1 BIH. ''N1 Srbija, nova.rs; 25.08.2023.''<br>''Bihali je rekla i da je „rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umrijeti!“.''</ref> * [[Predrag Bjelac]], glumac<ref name=bjelac1>[https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ I čarobnjak i papa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104004740/https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ |date=2023-01-04 }} vesti.rs ''Nada S. Preradović; 29.01.2022.''<br>''“Do pre par godina živeo je u Pragu, izjašnjava se kao Jugosloven i ponosni je otac dve ćerke.”''</ref><ref name=bjelac2>[https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl Predrag Bjelac: "Za Čehe sam harizmatičan: Mnogo puta sam im rekao: 'Dođite kod nas da vidite, ima ovakvih koliko hoćeš'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241205080743/https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl |date=2024-12-05 }} Blic žena. ''Blic žena; 19.05.2024.''<br>''“Odgojen sam kao Jugosloven, negde sam to i dalje.”''</ref> * [[Jelica Bjeli]], glumica<ref name=bjeli1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Bjeli-Hadžić Jelica, glumica. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Dragan Bjelogrlić]], režiser i glumac<ref name=bjelogrlic1>[https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji Bjelogrlić: Film "Toma" se prepoznaje po univerzalnoj emociji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230121004426/https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji |date=2023-01-21 }} Nportal. ''Nportal; 27.08.2021.''<br>''“Osećam se Jugoslovenom. Imam poseban odnos prema toj državi, žao mi je što je više nema i verovatno se to oseća u filmu. Toma je otvoreno govorio pred kraj života, kad je počela da se raspada Jugoslavija, da je veliki protivnik toga. Pravio je jugoslovensku turneju neposredno pred rat”, podsetio je Bjelogrlić.''</ref><ref name=bjelogrlic2>[https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 Dragan Bjelogrlić: Iz Slovenije je vedno prihajala avantgarda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221006025712/https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 |date=2022-10-06 }} (na slovenačkom) Radiotelevizija Slovenija. ''Gašper Andrinek, Val 202; 22.09.2020.''<br>''“Odraščal sem v Jugoslaviji in sem v svoji biti ostal Jugoslovan, ves prostor nekdanje Jugoslavije občutim kot svoj. Verjetno bo tako do konca življenja.”''</ref><ref name=bjelogrlic3>[https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html Bjelogrlić: Male razlike su me uvek inspirisale i zato sam ostao Jugosloven u duši] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231116010128/https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html |date=2023-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''RTS; 04.03.2020.''<br>''“Međutim, tako je kako je. Još uvek se mi umetnici trudimo da pravimo i da sarađujemo zajedno, nema tu nikakvog političkog razloga ni tržišnog. Prosto, meni bar, je uvek zanimljivo da radim sa ljudima iz drugih sredina. Više puta sam to rekao – Jugoslaviju su razorile male razlike, a male rezlike su nešto što je meni bila inspiracija i zato sam ja ostao Jugosloven u duši”, rekao je iskreno Dragan Bjelogrlić.''</ref> * [[Bogić Bošković]], glumac<ref name=bboskovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.<br>''“Bošković B. Bogić, glumac (r. 22. XII 1930, Prizren). Jugosloven.”''</ref> * [[Tanja Bošković]], glumica<ref name=tboskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 57.<br>''“Bošković Tatjana, glumica, član pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Srpkinja-Jugoslovenka.”''</ref> * [[Karlo Bulić]], glumac<ref name=bulic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.<br>''“Bulić Karlo, dramski glumac, nastavnik Akademije za pozorišnu i filmsku umetnost u Beogradu, r. 1910 u Trstu, Jugosloven.”''</ref> * [[Branko Cvejić]], glumac<ref name=cvejic1>[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/film-tv/3532718-branko-cvejic-ja-cu-uvek-ostati-jugosloven-rodjen-u-toj-zemlji-do-smrti-gradjanin-te-zemljeglumac Branko Cvejić: "Ja ću uvek ostati Jugosloven, rođen u toj zemlji, do smrti građanin te zemlje"] [[Telegraf.rs]]. 27.07.2022.<br>''“Bez obzira, postojala ili ne, kao greška ta zemlja, ja ću uvek ostati Jugosloven i građanin te zemlje. Ja se i sada osećam tako.”''</ref> * [[Svetozar Cvetković]], glumac<ref name=scvetkovic1>[https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 Svetozar Cvetković: Ja sam antički Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107221742/https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 |date=2023-01-07 }} Dan. ''DAN portal; 10.12.2022''<br>''“Kao umjetnik koji je stasavao i sazrijevao u vrijeme velike Jugoslavije, sebe i danas vidi kao Jugoslovena.”''</ref><ref name=scvetkovic2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede Svetozar Cvetković: Istinska elita danas nema šta da jede] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018020612/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede |date=2022-10-18 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 20.03.2015.''<br>''“Jednom sam već negde rekao da je biti Jugosloven danas isto što i biti prokuženi stranac. Ali, u redu, svejedno: taj sam!” - Šta ste? - “Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic3>[https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ Cvetković: Blatite me, ja ostajem Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131035406/https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ |date=2023-01-31 }} Nova.rs ''Pero Jovović; 09.03.2021.''<br>''“Ja rizikujem mnogo da krenu da me blate onog časa kada kažem da sam ja Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic4>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ Svetozar Cvetković: Glumčina i Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107222559/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 11.08.2021.''<br>''“Ta plemenitost i svetlost, pored činjenice da je ostao Jugosloven i građanin nepostojeće države, njegovoj skromnosti i gospodstvu dodaju još jednu finu nijansu koja ga čini renesansnim gospodarom.”''</ref><ref name=scvetkovic5>[http://www.slobodnarijec.net/svetozar-cvetkovic-snimam-film-u-francuskoj/ Svetozar Cvetković: Snimam film u Francuskoj] Slobodna Riječ. ''Slobodna Riječ; 27.02.2015.''<br>''“Biti Jugosloven – to je danas kao biti neki prokuženi stranac, u redu taj sam!”''</ref><ref name=scvetkovic6>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 76.<br>''“Cvetković Svetozar, glumac, član pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic7>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 69.<br>''“Cvetković S. Svetozar, glumac, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 20. VI 1958, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Borivoj Dovniković]], autor animiranih filmova, ilustrator<ref name=dovnikovic1>[https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ Borivoj Dovniković: Pripadam manjini koju jedni trpe, drugi mrze, a u biti sam član ljudske zajednice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211193920/https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ |date=2023-02-11 }} P-portal. ''Đorđe Matić; 24.12.2021.''<br>''“Pored svega toga, spadam u ljude koji su od početka bili i ostali Jugoslaveni, koji ne daju da se SFRJ naziva zločinačkom zemljom i kojoj bi trebalo davati priznanje za sve dobro što je učinila za nas i za svjetsku zajednicu.”''</ref> * [[Srđan Dragojević]], redatelj<ref name=dragojevic1>[http://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima Intervju nedelje, Srđan Dragojević (2. deo): Nisam snimao filmove s ratnim zločincima!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima |date=2022-12-29 }} Telegraf.rs ''S.M.S. – A.K.; 01.04.2012.''<br>''Da li ste jugonostalgičar, to se negde može nazreti iz vaših javnih istupa… - “Ne, nisam jugonostalgičar. Jugosloven sam.”''</ref><ref name=dragojevic2>[http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87%3A+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html Dragojević: Sukob mišljenja, ne sukob na ulici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233159/https://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87:+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html |date=2022-12-29 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''30.10.2011.''<br>''Budući da se osećam Jugoslovenom, rođen sam u toj zemlji, svi gradovi i države bivše Jugoslavije su mi dragi, volim da idem tamo i onda je divno kad snimajući film prosto živite tu svoju ideju da ovo jeste Jugoslavija.”''</ref><ref name=dragojevic3>[http://dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED „Парадa“ e првиот филм на трета Југославија] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120108204134/http://www.dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED |date=2012-01-08 }} (na makedonskom) Dnevnik (Makedonija). ''Srebra Ðorđijevska; 05.01.2012.''<br>''“Јас сум Југословен, така се чувствувам и тоа е земјата во која живеам.”''</ref><ref name=dragojevic4>[http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html Največja Parada ponosa v srcu homofobnega Balkana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110171452/http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html |date=2017-11-10 }} (na slovenačkom) Delo. ''Vesna Milek; 02.01.2012.''<br>''“Če bi radi še bolj plastičen prikaz tega, kar sem hotel povedati: Jaz sem Jugoslovan. Vi, ki niste, ko vas jebe. (nasmešek)”''</ref> * [[Jasna Đuričić]], glumica<ref name=djuricic1>[https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html Intervju Jasna Đuričić: Novac je već dugo vremena jedini bog na ovoj planeti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205073327/https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html |date=2022-12-05 }} Portal 021. ''Snežana Miletić; 09.04.2020.''<br>''“Pripadam drugom vremenu, drugoj generaciji, ja sam Jugoslovenka, rođena ovde, u vreme kada su važili postulati druge vrste - za sve stvari.”''</ref><ref name=djuricic2>[https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ Jasna Đuričić, najbolja evropska glumica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003040615/https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ |date=2023-10-03 }} Vojvođanski istraživačko-analitički centar (VOICE). ''Snežana Miletić; 20.12.2021.''<br>''“Sremica, Novosađanka i Jugoslovenka, potekla iz radničke porodice, od oca trgovca i majke knjigovođe.”''</ref> * [[Predrag Ejdus]], glumac<ref name=ejdus1>[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost Predrag Ejdus: Lako je izgubiti ljudskost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Radmila Radosavljević; 24.12.2011.''<br>''“A ja sam se nacionalno uvek izjašnjavao kao Jugosloven, tako sam se izjasnio i na poslednjem popisu.”''</ref><ref name=ejdus2>[http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html Фудбал ми помогао да станем на ноге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924134607/http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html |date=2015-09-24 }} [[Politika (novine)|Политика]]. ''Славко Трошељ; 13.07.2008.''<br>''“Целог живота изјашњавам се као Југословен. И данас се осећам тако. Иако та државна заједница више не постоји. Али, то је моје право. Родио сам се у тој земљи. Али, ако хоћете дубоку интуитивно осећам апсолутну припадност и јеврејском и српском народу.”''</ref><ref name=ejdus3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 131.<br>''“Ejdus Predrag, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta (od '93). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mira Erceg]], reditelj<ref name=erceg1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 132.<br>''“Erceg Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Bekim Fehmiu]], glumac<ref name=fehmiu1>[https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ Bekim Fehmiu (1936–2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208030139/https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ |date=2023-02-08 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''J. Gligorijević; broj 1015, 17.06.2010.''<br>''“Jedan od simbola Jugoslavije iz njenog zlatnog doba, nikada nije, u ime bratstva i jedinstva, a potom jugonostalgije, bežao od svog albanskog porekla, bio je i jedno i drugo: Albanac, Jugosloven, iznad svega umetnik, a pre svega – čovek.”</ref> * [[Dragomir Felba]], glumac<ref name=felba1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134-135.<br>''“Felba Dragomir, glumac. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ognjen Glavonić]], redatelj<ref name=glavonic1>[https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima Film se treba obraćati mladim fašistima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021845/https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Jurica Pavičić; 14.05.2018.''<br>''Upravo zato Glavonić napominje da se osjeća kao Jugoslaven i citira Viktora Ivančića: “Budući da živimo u ambijentu gdje je Jugoslavija oglašena kao najgora psovka, upravo jugoslavenska etiketa nudi aktivniju poziciju i obilježava odgovorniji model antinacionalizma”.</ref> * [[Srđan Grahovac]], glumac<ref name=grahovac1>[https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima Udareni temelji dubljim i složenijim projektima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012329/https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima |date=2023-02-11 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]] ''Svetlana Višnjić; 06.05.2022.''<br>''“Saradnjama se uvijek radujem, one su nužne između republika u Jugoslaviji, ja nikada nijesam prestao da budem Jugosloven. Nikada nijesam imao granica, uvijek sam išao dalje. Saradnja i odnosi preko kulture su nužnost, ako mislimo da išta radimo u budućnosti” – rekao je Grahovac.''</ref> * [[Aleksandar Gruden]], glumac<ref name=agruden1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.<br>''“Gruden Aleksandar-Saša, glumac i reditelj; šef marketinga pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Srđan Hadžić]], reditelj, pisac<ref name=hadzic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160.<br>''“Hadžić Srđan, reditelj i pisac; član Akademije filmske umetnosti i nauke. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Željko Hubač]], dramski pisac<ref name=hubac1>[https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica Životna priča Željka Hubača: Na ružan način sam saznao da sam usvojen! Muslimanka me je rodila, a odgajili su me Čeh i Srpkinja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230220203017/https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica |date=2023-02-20 }} Kurir.rs ''Ljubomir Radanov i Andrijana Stojanović; 18.09.2022.''<br>''“Po svom dubokom osećanju sam Jugosloven.”''</ref> * [[Boris Isaković]], glumac<ref name=bisakovic1>[https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ Boris Isaković: Ako ne poštujete publiku, ne poštujete sebe i svoj rad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103201020/https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ |date=2023-01-03 }} Gracija. ''Mirjana Popović; br. 206 okt. 2022.''<br>''“I dalje voli da se izjašnjava kao Jugosloven, a svoje studente, osim glumačkim vještinama, zajedno sa suprugom, glumicom Jasnom Đuričić, uči tome da u njihovom svijetu nema mjesta mržnji.”''</ref><ref name=bisakovic2>[https://6yka.com/podcast/isak Boris Isaković za BUKU: Katastrofalno je šta se desilo s našim kulturnim bićem dolaskom aktuelne vlasti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103223056/https://6yka.com/podcast/isak |date=2023-01-03 }} Buka. ''Slađan Tomić; 19.08.2022.''<br>''“Izjašnjava se kao Jugosloven, pa su Sarajevo, Zagreb i ostali gradovi – njegovi gradovi, poput Novog Sada ili Beograda.”''</ref><ref name=bisakovic3>[https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju Ljudi ne vole da pominju ime Jugoslavije! Boris Isaković o Slobi i novoj ulozi: Bio sam pionir i Jugosloven! Meni je to ostalo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110012914/https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju |date=2023-01-10 }} Kurir.rs ''22.08.2022.''<br>''“Bio sam pionir i opredeljivao sam se kao Jugosloven. Meni je to ostalo. Ne mogu protiv toga.”''</ref> * [[Feđa Isović]], scenarista<ref name=fisovic1>[https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''<br>''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''</ref><ref name=fisovic2>[https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic Feđa Isović: Hercegovački neposrednik Nebojša Vukanović] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225154249/https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic/ |date=2024-12-25 }} Buka. ''Feđa Isović; 22.02.2020.''<br>''“Ja kao Jugosloven, mada državljanin BiH, ne mogu da se kandidujem na niz funkcija. Kao ni Jevreji, Romi i svi oni „ostali“.”''</ref><ref name=fisovic3>[https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise Naši su ginuli najviše] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101212701/https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise |date=2022-11-01 }} [[Dnevni avaz]]. ''Feđa Isović; 16.11.2019.''<br>''“Kaže mi drug, glumac iz Beograda, kako ne može prežaliti Jugoslaviju. Slušam ga, trajala je ta njegova jadikovka neke tri pive, a onda ga priupitah da mi kaže kako se izjasnio na zadnjem popisu. Kaže: - “Kao Srbin”. - “E vidiš”, rekoh, “ja kao Jugosloven. Nemoj meni da cmizdriš i kenjaš, majke ti!”''</ref><ref name=fisovic4>[https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu Scenarist Feđa Isović za "Avaz": Desni i nacionalni pokreti uteg su oko vrata svakom narodu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231207180457/https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu |date=2023-12-07 }} [[Dnevni avaz]]. ''Edina Bakić; 30.05.2018.''<br>''“Po nacionalnosti sam Jugoslaven i ne vidim kako dva smiješna administrativna okvira, dakle Republika Srpska i Federacija, mogu na bilo koji način utjecati na taj moj osjećaj.”''</ref> * [[Ita Rina]], glumica<ref name=itarina>[https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara Ита Рина је била и Београђанка Тамара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202190529/https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara |date=2022-12-02 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''Ненад Симић; 15.06.2019.''<br>''“Шездесетих година прошлог века њен супруг и она су саградили кућу у Будви, где је као Српкиња, увек се изјашњавајући као Југословенка, умрла 10. маја 1979. године од напада астме.”''</ref> * [[Davor Janjić]], glumac<ref name=janjic>[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 U Sarajevu ukopan glumac Davor Janjić: 'Spavaj, brate. S tobom je bilo tako lijepo'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230126231124/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 |date=2023-01-26 }} RadioSarajevo.ba, ''05.12.2022.''<br>''“Zahvaljujući svome porijeklu, tvojima Nadi i Žarku koji su te tako vaspitali, bio si univerzalist, suštinski protivnik nacionalizma, i ateist. Bosanac, Srbin, Hrvat, Slovenac, Jugoslaven, u onom značenju koje znaju samo oni koji istinski i duboko nose taj osjećaj. Oni drugi, koji su prezreli da su to ikada bili – a mnogi od njih su se često zaklinjali u to kad je to bilo kurentno – oni su danas najčešće važne karike u lancima kojima smo ovdje okovani. I koje iz vlastitog kukavičluka i komocije ne možemo prekinuti.”''</ref> * [[Đorđe Kadijević]], redatelj<ref name=kadijevic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke Dodeljen „Zlatni pečat” Kinoteke] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152844/https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke |date=2024-12-25 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''06.06.2023.''<br>''“Ponosan sam što mi nagradu „Zlatni pečat” dodeljuje ustanova koja nosi i dalje naziv Jugoslovenska kinoteka. Ja sam Jugosloven i to ću biti i ostati do poslednjeg trenutka svog života. Mnogi moji filmovi ili serije su nastajali u zemlji za koju kažu da više ne postoji. A za mene će Jugoslavija uvek postojati i ja ću zauvek biti Jugosloven.”''</ref><ref name=kadijevic2>[https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 Legendarni Đorđe Kadijević otvorio dušu za srpske medije: pročitajte što je rekao o rodnom Šibeniku, Arsenu, Jugoslaviji...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014231824/https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 |date=2022-10-14 }} Šibenski.hr ''Šibenski.hr; 20.12.2020.''<br>''“Po ocu sam Srbin, po majci Hrvat, a ja sam Južni Sloven, tačnije Jugosloven.”''</ref><ref name=kadijevic3>[https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ Intervju – Đorđe Kadijević, autor kultne „Leptirice“: Ovde se simulira društvo, država, demokratija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221125051223/https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ |date=2022-11-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 14.11.2022.''<br>''“Ja jesam Jugosloven i više sam za bratstvo i jedinstvo nego za ovo pozivanje na obračune onih koji bi trebalo da budu jedinstveni, i mislim da je ta žalosna situacija uzrok jedne, kako bih rekao, likvidirane kohezije čitave kulture koja nema svoju kompaktnost, nema svoju pravu temu, nema paradigmu.”''</ref><ref name=kadijevic4>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213-214.<br>''“Kadijević Đorđe, filmski i TV reditelj; likovni kritičar NIN-a. […] P: Srbin, Jugosl., […].”''</ref> * [[Rialda Kadrić]], glumica<ref name=kadric1>[https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica Umrla je nasred ulice, baš kao njena majka: Glumica koju su generacije Jugoslovena obožavale doživela tešku sudbinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231026034059/https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica |date=2023-10-26 }} Glossy. ''Glossy; 14.06.2022.''<br>''“Rialda se, inače, do kraja života osećala kao Jugoslovenka, pre svega zato što dolazi iz mešovite porodice, baš kao i njen suprug.”''</ref> * [[Stefan Kapičić]], glumac<ref name=kapicic1>[https://avaz.ba/vijesti/173945/stefan-kapicic-odgojen-sam-kao-jugoslaven-i-tako-cu-odgojiti-svoju-djecu Stefan Kapičić: Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu] [[Dnevni avaz]]. ''Hajrija Lisić; 19.04.2015.''<br>''“Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu” - ističe Kapičić.''</ref> * [[Suada Kapić]], glumica, režiserka, scenaristkinja<ref name=kapic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 218.<br>''“Kapić Suada, reditelj, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=kapic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 198.<br>''“Kapić I. Suada, reditelj, slobodni umetnik (r. 15. II 1952, Sarajevo). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Milutin Karadžić]], glumac<ref name=karadzic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 219-220.<br>''“Karadžić Milutin-Mima, glumac. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mirjana Karanović]], glumica<ref name=mkaranovic1>[https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka Yubilej: Ja sam Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221012063031/https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka |date=2022-10-12 }} Portal Novosti. ''Mirjana Karanović; 30.11.2018.''<br>''“Ja sam rođena u Jugoslaviji. Ja sam Jugoslovenka. […] Ono što danas znam jest da ću, bez ikakvog sentimenta, i dalje u svome biću biti Jugoslovenka. To je upisano u moju duhovnu genetiku i to se neće promeniti sve do moje smrti.”''</ref> * [[Srđan Karanović]], redatelj<ref name=skaranovic1>[https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 Srđan Karanović: Pisanje mi se osladilo i pomislio sam kako je pisanje puno divniji posao nego snimanje filmova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230102051029/https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 |date=2023-01-02 }} [[Glas Istre]]. ''Vanesa Begić; 03.12.2022.''<br>''“Karanović je govorio i zašto se na popisu stanovništva izjasnio kao Jugoslaven i zašto ga smeta kada se taj prostor naziva regionom, i bivšom Jugoslavijom, a ne Jugoslavijom, koja je ionako bivša.”''</ref> * [[Miljen Kljaković]], scenarista<ref name=kljakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 229.<br>''“Kljaković Miljen - Kreka, scenograf; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nada Kokotović]], reditelj<ref name=kokotovic1>[https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ Nada Kokotović - Regisseurin aus Köln] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231119012803/https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ |date=2023-11-19 }} (na njemačkom) migration-audio-archiv e.V.<br>''“Ich habe einen kroatischen Pass, aber ich fühle mich als Jugoslawin.”''</ref><ref name=kokotovic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 234.<br>''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Dejan Kosanović]], reditelj<ref name=dkosanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.<br>''“Kosanović Dejan, reditelj dokumentarnog filma. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Deana Leskovar]], scenarista, književnik<ref name=leskovar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 276.<br>''“Leskovar Deana, književnik i filmski scenarista; dramaturg u Redakciji igranog programa TVB (od '90). […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Leon Lučev]], glumac<ref name=lucev1>[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 Hrvatski glumac Leon Lučev: Osjećam se kao Jugoslaven, evo i zašto...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221004013040/https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 |date=2022-10-04 }} [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. 17.02.2020.</ref> * [[Nikola Majdak]], snimatelj, reditelj<ref name=majdak1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 287.<br>''“Majdak Nikola, filmski reditelj i snimatelj; red. prof. Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Aleksandar Mandić (reditelj)|Aleksandar Mandić]], reditelj<ref name=mandic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 292.<br>''“Mandić Aleksandar, reditelj i scenarista; redovni profesor na Odseku za film i televiziju Univerziteta u Njujorku (od '92). […] P: Srbin - Jugosloven.”''</ref> * [[Milenko Maričić]], reditelj<ref name=maricic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 295.<br>''“Maričić Milenko, pozorišni i TV reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Gordan Matić]], reditelj<ref name=matic1>[https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html Gordan Matić: Od A do Z] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108232946/https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html |date=2023-01-08 }} Prvi prvi na skali. ''30.01.2012''<br>''Kulturološki se osećam kao Jugosloven, jer su na mene, između ostalih, uticali pisci Ivo Andrić, Miroslav Krleža, Aleksandar Popović, Dušan Kovačević, muzičari Milan Mladenović, Darko Rundek, Džoni Štulić, Zoran Predin, filmovi “Slučaj Harms”, “Beštije”, “Pad Italije”, “Leptirica”, “Nacionalna klasa”, “Pre kiše”''</ref> * [[Mladen Matičević]], reditelj<ref name=maticevic1>[http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu Priča o geniju Arsenu Dediću] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140804121336/http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu |date=2014-08-04 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 27.04.2014.''<br>''“Svi su me pitali kako to da srpski reditelj snimi film o Arsenu Dediću? Kazao sam im da sam Jugosloven i da snimam film o jugoslovenskom kantautoru.”''</ref> * [[Irfan Mensur]], glumac<ref name=mensur1>[https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg Intervju Irfan Mensur: Jednostavno - postojim, i to je ono što je meni najbitnije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230625122425/https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg |date=2023-06-25 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Tatjana Nježić; 26.04.2023.''<br>''“I prvi intervju koji sam posle povratka iz inostranstva dao bio je veliki intervju u NIN-u, gde sam pričao – iako je to bilo bogohulno - o jugoslovenstvu, da ja ne mogu biti ništa drugo nego Jugosloven i da još verujem u jugoslovenstvo kojeg i dalje ima mnogo na sve strane, ali ljudi su osujećeni da to izgovore.”''</ref><ref name=mensur2>[https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ Velika ispovest Irfana Mensura za Nova.rs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021051349/https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ |date=2022-10-21 }} Nova.rs ''Nemanja Lisinac; 24.03.2021.''<br>''“Prosto, ta neka multikulturalnost Sarajeva je nešto što me i danas opredeljuje kao jedinu varijantu mog bistvovanja, a to je da sam Jugosloven. Nekada, pre 20 godina, izgovoriti to u Srbiji bilo je bogohulno, ali ja se ni tada nisam odrekao jugoslovenstva i toga da sam Jugosloven, pa čak i po cenu toga da me izbrišu iz enciklopedije 'Ko je ko na Balkanu', što se i dogodilo”, priča Irfan Mensur u velikoj ispovesti za Nova.rs.''</ref><ref name=mensur3>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa Irfan Mensur: Loše sam odigrao Principa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020215526/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa |date=2022-10-20 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 08.08.2014.''<br>''Vidjela sam da ste u jednom intervjuu rekli kako, i nakon svega, ostajete nepopravljivi Jugosloven. Šta to danas znači? - “Jugoslavija i jugoslovenstvo moj su identitet, moja vera. U toj državi sam rođen, tu odrastao; na toj tradiciji sam vaspitavan, tako živeo. I, šta sada?! Uvek sam bio Jugosloven! Moj otac je musliman, majka katolkinja, maćeha pravoslavka; najstarijeg sina Filipa dobio sam u braku sa Ljiljanom Perović; sa Srnom Lango imam Pavla. I, nakon svega, osim Jugosloven, šta bih mogao da budem?! Pa, zar moja porodica nije Jugoslavija u malom?!”''</ref><ref name=mensur4>[https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ Irfan Mensur: Moja Jugoslavija još postoji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221022175117/https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ |date=2022-10-22 }} MNE magazin. ''Bojana Radonjić; 08.03.2015.''<br>''Rekli ste: “Do dana današnjeg ostao sam Jugosloven”. - “Znate šta, ja sam govorio da sam Jugosloven i u vrijeme kada to nije bilo popularno, kad je pogubno bilo reći da sam jugonostalgičar, ali sam ja uvijek pojašnjavao svoju jugonostalgiju.”''</ref><ref name=mensur5>[https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci Irfan Mensur: Emotivno putovanje kući] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223450/https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci |date=2022-10-20 }} Gloria. ''Maja Gašić; 24.09.2018.''<br>''“Moram tako da kažem, jer sam ostao Jugosloven do kraja, mada je nekad bilo bogohulno biti jugonostalgičar.”''</ref><ref name=mensur6>[https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda Intervju, Irfan Mensur: Kultura je vodilja ka uspehu naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223500/https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda |date=2022-10-20 }} Ekspres. ''Mirjana Mitrović; 01.06.2017.''<br>''“Mislili su da su veći Srbi od mene i da su zato vredniji kao ljudi, bez obzira na to što je Srbija u mene uložila milione dolara kroz posao i obrazovanje i bez obzira na to što se nikada nisam bavio politikom niti sam se izjašnjavao drugačije sem da sam Jugosloven, ne iz straha, već zato što se tako osećam.”''</ref><ref name=mensur7>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 316.<br>''“Mensur Irfan, glumac i režiser, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=mensur8>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 276.<br>''“Mensur M. Irfan, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 19. I 1952, Sarajevo). Jugosloven.”''</ref> * [[Ognjenka Milićević]], rediteljka<ref name=milicevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 335.<br>''“Milićević Ognjenka, reditelj, teatrolog i prevodilac. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Kokan Mladenović]], redatelj<ref name=kokan1>[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html Jugosloveni su prošli kao Hazari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105030313/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html |date=2012-01-05 }} Press Online. ''Rade Stanić; 03.11.2011.''</ref><ref name=kokan2>[http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ Fašizam počinje od jednog prekršaja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013163926/http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ |date=2012-10-13 }} Novosti. ''Goran Plavšić; 08.10.2012.''</ref><ref name=kokan3>[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi Kokan Mladenović: Fajront u balkanskoj krčmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233204/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Vukica Strugar; 12.02.2011.''</ref><ref name=kokan4>[http://www.naslovi.net/2011-02-27/blic/kokan-mladenovic-placamo-cenu-estradizacije-nasih-zivota/2363702 Kokan Mladenović: Plaćamo cenu estradizacije naših života]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Naslovi.net ''Aleksandar Nikolić; 27.02.2011.''</ref> * [[Dragana Mrkić]], režiser, ranije glumica<ref name=mrkic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 365.<br>''“Mrkić Dragana, glumica, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ranko Munitić]], filmski kritičar i teoretičar<ref name=munitic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 367.<br>''“Munitić Ranko, filmski i TV scenarista, pisac o filmu i srodnim umetnostima, autor i voditelj radio i TV emisija; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dino Mustafić]], reditelj<ref name=mustafic1>[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''<br>''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala".”''</ref><ref name=mustafic2>[https://twitter.com/mdinodino/status/887975511045156864 (Twitter status:) Živeći i radeći na Balkanu uvjerio sam se kako jedino identitarno i politički ima smisla biti Jugosloven!] MdinoDino@Twitter. ''Dino Mustafić; 20.07.2017.''</ref><ref name=mustafic3>[https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ Dino Mustafić: Kod nas se nacionalizam kao pantljičara uspinje od portira do akademika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101043711/https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ |date=2023-01-01 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 04.12.2022.''<br>''“Moje jugoslovenstvo je kulturni identitet, duhovni prostor kojeg živim intezivno. Ima tu i mog inata prema onim kojim je Jugoslavija postala psovka. Biti Jugoslaven danas nije samo politički stav veći je i etički. Svojevrsni vid otpora nacionalističkom ološu, možda jedna odgovornija forma antinacionalizma. Ako je nekom najvažnije da bude Hrvat ili Srbin ili Bošnjak po liniji svoje nacionalne pripadnosti, onda je potpuno prirodno da možete biti Jugoslaven po liniji svoje nadnacionalne pripadnosti.”''</ref> * [[Goran Paskaljević]], reditelj<ref name=paskaljevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 400.<br>''“Paskaljević Goran, filmski reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Srbin.”''</ref><ref name=paskaljevic2>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19920905|page:8 Jedan film dve zastave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240324152716/https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp{{!}}issue:UB_00064_19920905{{!}}page:8 |date=2024-03-24 }} Nedeljna Borba, ''05/06.09.1992.'', str. 8.<br>''“Ja sam najpre filmadžija, pa Jugosloven, pa Srbin.”''</ref> * [[Borka Pavićević]], dramaturškinja<ref name=pavicevic1>[https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ Komemoracija Borki Pavićević: Vikala je iz sveg glasa – ne igraj se sa istinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103233515/https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ |date=2023-01-03 }} N1 SRB. ''FoNet; 04.07.2019.''<br>''On je dodao da je Pavićević ostala Jugoslovenka, a da bi se danas u Jugoslaviji slavio Dan boraca i podsetio na stihove “Naša borba zahteva, kad se gine da se peva”.''</ref><ref name=pavicevic2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika Borka Pavićević: Jugoslavija je aktuelna zbog aktuelnih politika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011074946/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika |date=2022-10-11 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 12.04.2017.''<br>''Ipak, kao Jugoslovenka, kao neko ko je rođen i ko je živio u “mraku socijalizma”, možete li zamisliti zajednicu čije bi “rotirajuće predsjedništvo”, pored “kralja ujedinitelja” Aleksandra Vučića, činili Bakir Izetbegović, Đorđe Ivanov, Kolinda Grabar-Kitarović, Filip Vujanović, Borut Pahor? Kakva bi to uopšte država bila? - “Mogu da zamislim samo jednu Jugoslaviju, u kojoj bi se ovi koji danas protestuju na beogradskim ulicama povezali sa ljudima iz kulture koji su svojevremeno potpisivali peticije protiv ministra Hasanbegovića, sa radnicima koji su peške iz Tuzle išli do granice sa Hrvatskom, sa… Ko piše o štrajku radnika u Bosni, taj želi da u Srbiju unese nered. Sećate li se toga? Takve rečenice su u to vreme izgovarali oni koji bi danas da prave nekakvu “staru Jugoslaviju plus Albanija”.”''</ref> * [[Josip Pejaković]], glumac<ref name=pejakovic>[https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje Josip Pejaković u Trebinju izveo monodramu "Ućerivanje"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250120050038/https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje |date=2025-01-20 }} [[Dnevni avaz]]. ''P.M.; 20.03.2015.''<br>''Pejaković kaže da je monodrama „Ućerivanje“ imala dobar prijem i Hrvatskoj, mada je bilo negativne atmosfere zbog toga što se on izjasnio kao Jugosloven. „Kako neko ko se zove Josip može da se izjašnjava kao Jugosloven. Sve je kulminiralo incidentom tako da je prilikom izvođenja monodrame u Zadru i policija morala da osigurava,“ objasnio je Pejaković.''</ref> * [[Katarina Pejović]], dramaturškinja<ref name=pejovic1>[https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ Katarina Pejović: Jedini način da iskorenimo fašizam je da razumemo te ljude] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230130022252/https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ |date=2023-01-30 }} Nova.rs. ''Suzana Sudar; 02.01.2022.''<br>''“Kao Stari Grci ili Rimljani, mi koji se osećamo Jugoslovenima smo vrsta u izumiranju.”''</ref> * [[Darko Perić]], glumac<ref name=dperic1>[https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&yyyy=2018&mm=09&dd=24&nav_id=1447148 Najpoznatiji glumac iz Srbije u svetu: Samo Đoković i Modrić popularniji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011233951/https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&yyyy=2018&mm=09&dd=24&nav_id=1447148 |date=2022-10-11 }} [[B92]]. ''Tara Tomović; 24.09.2018.''<br>''“Ja sam rođen u Jugoslaviji. Sebe i dalje smatram Jugoslovenom.”''</ref> * [[Vladimir Pogačić]], reditelj<ref name=pogacic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 437.<br>''“Pogačić Vladimir, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Radko Polič]], glumac<ref name=polic1>[https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w Radko Polič: Biće ponovo Jugoslavije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126045237/https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w |date=2022-11-26 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Simonida Milojković; 24.11.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven i znam da ćemo nekada, kad-tad, ponovo biti zajedno.”''</ref><ref name=polic2>[https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 Radko Polič: Ostao sam Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221112220630/https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 |date=2022-11-12 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 23.02.2014.''<br>''“Uvek ću govoriti da sam Jugosloven, makar me i vređali zbog toga, kaže slovenački glumac Radko Polič.”''</ref> * [[Mladen Popović]], dramaturg<ref name=mladenpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 445.<br>''“Popović Mladen, dramaturg; urednik Filmske redakcije RTS. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nenad Prokić]], dramaturg<ref name=prokic1>[http://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU Intervju – Nenad Prokić: Srbija je počela da se trijezni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226005905/https://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU |date=2023-02-26 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragan Banjac; 02.09.2013.''</ref> * [[Ljubiša Ristić]], režiser<ref name=ristic1>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm Ko je ovaj čovek? Ljubiša Ristić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202521/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm |date=2016-03-04 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 21.04.2000.''<br>''“Nacionalnost - Jugosloven.”''</ref><ref name=ristic2>[http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 Ljubiša Ristić: Trećerazredni umetnici su stubovi naše kulture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208091536/http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 |date=2014-02-08 }} Kurir. ''Ljubomir Radanov; 02.01.2014.''<br>''“Ja sam Jugosloven. Dopalo se to nekom ili ne.”''</ref><ref name=ristic3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482-483.<br>''“Ristić Ljubiša, pozorišni reditelj; predsednik Jugoslovenske udružene levice - JUL (od '95). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Olga Savić]], glumica<ref name=olgasavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.<br>''“Savić Olga, glumica; član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Egon Savin]], redatelj<ref name=savin1>[https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara Još živi virtuelna država umjetnika i nostalgičara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207014024/https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara |date=2023-02-07 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 29.11.2022.''<br>''“Ja sam Jugosloven po opredjeljenju, jer iako Jugoslavije nema, ja sam još živ”, kazao je u intervjuu za “Vijesti” poznati pozorišni reditelj Egon Savin.''</ref><ref name=savin2>[https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 Egon Savin: Materijalnim bogatstvom smo opsednuti toliko da preziremo ljude koji nemaju ništa!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011003004/https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 |date=2022-10-11 }} Elle Serbia. ''Tamara Nikčević; 20.11.2016.''<br>''“Jevrejin sam rođen u multietničkom Sarajevu, studirao u multietničkom Beogradu, volim multietnički Njujork i Pariz… Ateista sam, pa šta da budem do – Jugosloven?! Iako te države više nema, ja još – postojim.”''</ref> * [[Žorž Skrigin]], reditelj<ref name=skrigin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 508.<br>''“Skrigin Georgije-Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Gorčin Stojanović]], reditelj<ref name=gstojanovic1>[https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji Najviše Jugoslovena u Srbiji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107224840/https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji |date=2023-01-07 }} Novi magazin. ''IJ; 16.09.2012.''<br>''“Beogradski pozorišni i filmski reditelj Gorčin Stojanović takođe se deklariše kao Jugosloven, iako to nije činio kada je ta ideologija bila dominantna: - Ideja jugoslovenstva nije politička, već pre svega kulturna. Bazirana je na povezivanju naroda koji imaju kulturne i jezičke srodnosti. Nema veze sa titoizmom i nije suprotna ni srpstvu, ni hrvatstvu. U pitanju je ideja koja je opstala kroz decenije, jer ne umiru ideje, već države, rekao je Stojanović.”''</ref><ref name=gstojanovic2>[http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako Iyu, naopako!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031085846/http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako |date=2010-10-31 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Gorčin Stojanović; 29.10.2010.''<br>''“I, uzgred, ako je kome bitno, potpisnik se deklariše, otkako, hvala Bogu, nema Jugoslavije, kao - Jugosloven. Bez sentimenta, bez žala.”''</ref> * [[Abdurrahman Šalja]], glumac<ref name=salja1>[https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ Bekim Fehmiu – Blistavo i Strašno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208034724/https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ |date=2023-02-08 }} Pulse Magazin. ''Boban Savković; 16.06.2010.''<br>''“Kao i pokojni Abdurahman Šalja bio je Albanac ali i Jugosloven…u onom smislu Kusturičinih likova koji, mrtvi, odlaze nekuda na plutajućem ostrvu.”''</ref> * [[Slavko Štimac]], glumac<ref name=stimac1>[https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. Slavko Štimac: „Dobar čovek ne može biti lud“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804003025/https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. |date=2024-08-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''DanasOnline; 13.07.2024.''<br>''“Štimca predstavljaju kao srpsko-hrvatskog glumca, ali on sebe vidi kao Jugoslovena i Ličanina.”''</ref> * [[Feđa Štukan]], glumac<ref name=stukan1>[https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ Promocija knjige „Blank“ glumca Feđe Štukana u Zrenjaninu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221106064842/https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ |date=2022-11-06 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''M. P.; 26.10.2022.''<br>''“Ja se i danas izjašnjavam kao Jugosloven, nemam problem da kažem da sam u Jugoslaviji naučio sve vrednosti kojima se vodim i danas, a na prvom mestu je ljudski kvalitet.”''</ref><ref name=stukan2>[http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom Feđa Štukan: Jugosloven sam i ponosim se svojom domovinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130411160843/http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom |date=2013-04-11 }} e-portal.ba ''08.04.2013.''<br>''“Kad već ne mogu da se izjasnim kao stanovnik planete zemlje, shvatio sam da je moja nacionalnost Jugosloven, i nepada mi na pamet da se toga stidim i odričem.”''</ref><ref name=stukan3>[https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ Feđa Štukan: Iza podele i mržnje stoji religija i bogati se na našoj nesreći] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221113015556/https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ |date=2022-11-13 }} N1 SRB. ''Novi magazin; 09.09.2022.''<br>''“U Jugoslaviji su me naučili da volim sve ljude podjednako zato sa izjašnjavam kao Jugosloven.”''</ref> * [[Jelena Tinska]], glumica<ref name=tinska>[https://twitter.com/JelenaTinska/status/1557072991657369600?cxt=HHwWgIC90dvo6psrAAAA (Twitter status:) ja sam rodjens u zemlji koje vise nema na mapi Ja sam Jugoslovenka i umrecu kao Jugoslovenka Ljupka oko pupka] JelenaTinska@Twitter. ''Jelena Tinska; 09.08.2022.''</ref> * [[Darko Trešnjak]], režiser<ref name=tresnjak1>[https://www.glasamerike.net/a/1936843.html Trešnjak: Bilo bi lepo režirati na Balkanu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602043134/https://www.glasamerike.net/a/1936843.html |date=2023-06-02 }} Glas Amerike. ''Helena Đorđević; 14.06.2014.''<br>''“Mi smo se preselili ovde 1976. i to je još uvek bila Jugoslavija i tako uvek kada me ljudi pitaju uvek kažem da sam Jugosloven jer je to jedina stvar koju sam znao.”''</ref> * [[Sergej Trifunović]], glumac<ref name=strifunovic1>[https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw (Twitter komentar:) Ne. Jugosloven, Levičar, Glumac i Srbin. S nadom da ću postati čovek. Tim redom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101234715/https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw |date=2022-11-01 }} WhistlerDick@Twitter. ''Sergej Trifunović; 06.12.2019.''</ref> * [[Renata Ulmanski]], glumica<ref name=ulmanski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 597.<br>''“Ulmanski Renata, glumica. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Mlađa Veselinović]], glumac<ref name=veselinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 609.<br>''“Veselinović Mladen-Mlađa, glumac i prevodilac. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Volk]], pozorišni i filmski kritičar<ref name=volk1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 619.<br>''“Volk Petar, pozorišni i filmski kritičar, teoretičar i istoričar; profesor Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (za pr. Istorija filma); šef Katedre za teoriju i istoriju. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stjepan Zaninović]], reditelj<ref name=zaninovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 639.<br>''“Zaninović Stjepan, filmski reditelj i scenarista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stevo Žigon]], glumac<ref name=zigon1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 649.<br>''“Žigon Stevo, glumac i reditelj. […] P: Jugosloven; […].”''</ref> * [[Milan Žmukić]], filmski producent, revolucionar<ref name=zmukic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 656.<br>''“Žmukić Milan, predsednik Organizacionog odbora BITEF-a; preds. Organizacionog odbora Filmskog festivala u Herceg Novom. […] P: Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vjekoslav Afrić.jpg|Vjeko Afrić Datoteka:Неда Арнерић.jpeg|Neda Arnerić Datoteka:Ivan Bekjarev 2019.jpg|Ivan Bekjarev Datoteka:Adam i berberin prvi ljudi, Jakova Ignjatovića, SNP, 18.11.1969, Ivan Hajtl kao Maksa Svilokosić i Jelica Bjeli kao Fema.jpg|Jelica Bjeli Datoteka:Dragan Bjelogrlic (cropped).jpg|Dragan Bjelogrlić Datoteka:Tanja Bošković, 1975.jpg|Tanja Bošković Datoteka:Karlo Bulic.jpg|Karlo Bulić Datoteka:Бранко Цвејић.jpeg|Branko Cvejić Datoteka:Svetozar Cvetković crop.jpg|Svetozar Cvetković Datoteka:Borivoj Dovniković Bordo 2017.jpg|Borivoj Dovniković Datoteka:OIFF 2015-07-18 212827 - Srđan Dragojević.jpg|Srđan Dragojević Datoteka:Jasna Đuričić, glumica.jpg|Jasna Đuričić Datoteka:Predrag Ejdus 2021 stamp of Serbia.jpg|Predrag Ejdus Datoteka:Odissea Bekim Fehmiu.jpg|Bekim Fehmiu Datoteka:Greta, stranica 89, drama, Boris Isaković, foto M. Polzović.jpg|Boris Isaković Datoteka:Ita Rina v zrelih letih.jpg|Ita Rina Datoteka:Stefan Kapicic by Gage Skidmore.jpg|Stefan Kapičić Datoteka:Мима Караџић Стара Пазова.png|Mima Karadžić Datoteka:Mirjana Karanović Requiem for Mrs. J. Press Conference Berlinale 2017.jpg|Mirjana Karanović Datoteka:Milenko Maricic 1.jpg|Milenko Maričić Datoteka:Ognjenka Milićević, profesor i dekan FDU.tif|Ognjenka Milićević Datoteka:Ranko Munitic (1943-2009), 1989.jpg|Ranko Munitić Datoteka:Dino Mustafić (cropped).jpg|Dino Mustafić Datoteka:Inaugurazioa (8673787301) (cropped).jpg|Goran Paskaljević Datoteka:Borka Pavićević (34479274674).jpg|Borka Pavićević|Borka Pavićević Datoteka:Darko Peric BW.jpg|Darko Perić Datoteka:Radko Polič 2015.jpg|Radko Polič Datoteka:Portrait of Ljubiša Ristić.jpg|Ljubiša Ristić Datoteka:Egon Savin, foto B. Lučić.jpg|Egon Savin Datoteka:Žorž Skrigin (1943).jpg|Žorž Skrigin Datoteka:Slavko Stimac polovinom 80-ih.jpg|Slavko Štimac Datoteka:Sergej Trifunović.png|Sergej Trifunović Datoteka:Renata Ulmanski, 2019.jpg|Renata Ulmanski Datoteka:Stevo Žigon 1969 1.jpg|Stevo Žigon </gallery> </center> == Fotografija == * [[Ivo Eterović]], fotograf<ref name=eterovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.<br>''“Eterović Ivo, fotograf; majstor fotografije FSJ i Hin EFIAP. […] P: Hrvat, Jugosloven.”''</ref> * [[Stevan Kragujević]], fotoreporter<ref name=kragujevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 251.<br>''“Kragujević Stevan, fotograf. […] P: Jugosloven srpske narodnosti, pravosl.”''</ref> * [[Rizo Šurla]], fotograf, partizan<ref name=surla1>[https://www.youtube.com/watch?v=CSM_Fpjh-dI Ljudi - Fotograf Rizo Širla (Ulcinj, 1971.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019223450/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=CSM_Fpjh-dI |date=2022-10-19 }} YouTube. ''Srđan Karanović; Jugoslavija 1972.''<br>''“I, da Vam kažem još: sad kad je bio popis stanovništva, pita što osjećam. Ja [se] osjećam kao Jugoslaven, drugo ništa, šta imam da... ostajem Jugoslaven.”''</ref><ref name=surla2>[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html Ljudi - Fotograf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111100935/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html |date=2023-01-11 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''10.08.2022''<br>''“Jugosloven po ubeđenju, ovaj navijač splitskog Hajduka u emisiji priča o svom životu u Ulcinju.”''</ref><ref name=surla3>[https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 Rizo Šurla, Afrojugoslaven iz Ulcinja: Naša zemlja je što se tiče ravnopravnosti vjerojatno jedinstvena u svijetu, a međusobna mržnja nedokučiva je glupost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111101941/https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 |date=2023-01-11 }} [[Slobodna Dalmacija]]. ''PSD; 24.01.2022.''<br>''“Rizo Šurla ime je i prezime čovjeka koji se najpreciznije može staviti u grupu Afrojugoslavena, iako se on čitav život osjećao kao Jugoslaven, odnosno Crnogorac koji je rođen u Ulcinju i čitav život je proveo u tome primorskom gradu.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Stevan Kragujević, portret, okt. 1976.jpg|Stevan Kragujević </gallery> </center> == Književnost i pjesništvo== * [[Olja Alvir]], književnica<ref name=alvir1>[https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ Partizanski filmovi – poetika otpora i nade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126234518/https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ |date=2022-11-26 }} Dunav.at ''23.10.2019.''<br>''“Jedna od studentica dobro posjećenih predavanja na Bečkom univerzitetu koju je takođe zainteresovala solidarnosti i zajedništvo protagonista partizanskog filma, jeste Olja Alvir. Mlada spisateljica koja u Beču živi od djetinjstva i čiji su roditelji izbjegli iz Bosne, samu sebe naziva Jugoslovenkom i time pokazuje simpatiju za zemlju čija je osnova bilo zajedništvo svih njenih naroda i narodnosti, a koja je, kako se tvrdilo, nastala u antifašističkoj borbi.”''</ref> * [[Ivo Andrić]], književnik i diplomata<ref name=ristic-andric-davico>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 182.<br>''“Poznato mi je da je Marko Ristić javno istupio nakon popisa (u »Politici« 27. IV 1971.) i obrazložio zašto se deklarirao kao Jugoslaven, zbog čega misli da to nije nikakav unitarizam: jer se isto tako osjećao kad je istupao za rješenje hrvatskog pitanja u staroj Jugoslaviji. I Ivo Andrić se tada također upisao kao Jugoslaven. I Oskar Davičo.”''</ref><ref name=andric2>Tošović, Branko: Strane svijeta u Andrićevom životu i stvaralaštvu, u: Kuzmanović, Rajko (ur.): Andrić između Istoka i Zapada. Banja Luka 2022, str. 143.<br>''„Nemamo podataka o tome da li se Andrić konfesionalno izražavao drugačije nego što to nalazimo u njegovim školskim i studentskim dokumentima (kao katolik), ali imamo podataka da se nacionalno drugačije opredjeljuje – od 1951. pa do smrti kao Srbin (u ličnoj karti, vjenčanici, vojnoj knjižici...) i Jugosloven (u popisu stanovništva 1971).“''</ref> * [[Vladimir Arsenijević]], književnik<ref name=arsenijevic1>[http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 O pasošu i putovnici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011755/http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 |date=2016-03-05 }} tportal.hr ''Vladimir Arsenijević; 26.06.2012.''<br>''“Vjerujem da je to razlog zbog kog mi je oduvijek bilo znatno lakše identificirati se kao Jugoslaven.”''</ref> * [[Anton Aškerc]], pesnik<ref name=askerc1>Aškerc, Anton: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-YNVE4FUC/ecf67f53-f5ca-416a-a350-bc79be7c6661/PDF Hrvaški »Salon«.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 2 (1899), str. 132.<br>''“Zakaj nismo vsaj vsi Jugoslovani edini v jeziku, v književnosti in umetnosti? Čemu se cepimo in slabimo sami? Čemu? . . .”''</ref> * [[Goran Babić]], književnik<ref name=babic1>[https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga Povratak otpisanoga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241119022141/https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga |date=2024-11-19 }} Portal Novosti. ''Marko Pogačar; 18.11.2024.''<br>''“Babić je, bez obzira na u mladosti kritičan stav prema elementima sistema, pa i efemerne rubno "proljećarske" devijacije, deklarirani Jugoslaven i komunist, viđen kao "zadrti šuvarovac" i partijski element koji se zacrtane politike, bez veće osjetljivosti za detalje, nije libio provoditi u praksi, te je oštar kritičar hrvatskog nacionalizma u najrazličitijim njegovim pojavnim oblicima.”''</ref><ref name=babic2>[https://www.laguna.rs/laguna-bukmarker-goran-babic-ne-verujem-u-sistem-u-kojem-fukara-moze-legalno-unos-21212.html Goran Babić: Ne verujem u sistem u kojem fukara može legalno da pogubi genija] Laguna. ''Branko Rosić; 10.06.2022.''<br>''Meni deluje da ste ostali zauvek Jugosloven iz Hrvatske? - "Pa ja i jesam (ili si tako samo umišljam) daleki nastavljač one hrvatske tradicije koja je u Beogradu vidjela Pijemont, kulu svjetilju južnoga slavenstva, svijetlu tačku na kraju hiljadugodišnjeg tunela kojoj su hrlili ne samo Juraj Križanić („Đuro“ u predratnom izdanju srpske akademije) i onaj Flacijus iz Lobina, koji je svoje protestantske knjige (vidjeti spise Franje Bučara) htio štampati i na ćirilici."''</ref><ref name=babic3>[https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ Veliki povratak i autobiografija Gorana Babića, divnog pjesnika i mračnog proroka koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117044942/https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ |date=2022-11-17 }} telegram.hr ''Dragan Markovina; 06.06.2022.''<br>''“Goran Babić je čovjek o kojem se u Hrvatskoj temeljito šutjelo godinama. Književnik, ljevičar, pripadnik Šuvarove lijeve frakcije u SKH, divan pjesnik i mračni prorok koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu, glavni urednik umnogome ozloglašenog Oka, Mostarac zavičajem iz Opuzena i doline Neretve, školski drug Slobodana Praljka i uvjereni Jugoslaven, na kraju je početkom 1991. otišao iz Zagreba u Beograd, da se nikad ne vrati.”''</ref><ref name=babic4>[https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika Otvoreno djelo velikog pjesnika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926034603/https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika |date=2023-09-26 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Kultura Vijesti; 23.09.2023.''<br>''“Veliki Jugosloven i antinacionalista početkom ratnih sukoba 1991. napušta Hrvatsku i dolazi u Beograd.”''</ref> * [[Vladislav Bajac]], književnik<ref name=bajac1>[https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac Bajac: Sumnja je moje prirodno stanje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208072328/https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac |date=2023-02-08 }} Kaleidoskop. ''Jelena Pavlović; 16.03.2017.''<br>''“Nisam nikakav jugonostalgičar niti nostalgičar, ali jesam Jugosloven.”''</ref> * [[Zorica Bajin-Đukanović]], pjesnikinja<ref name=bajindjukanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 30.<br>''“Bajin-Đukanović Zorica, književnik i fotograf; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vjera Benkova]], književnica<ref name=benkova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.<br>''“Benkova Vjera, pisac i književni prevodilac; novinar, saradnik Slovačke redakcije Radio N. Sada (od '80). […] P: Slovakinja jugosl. porekla..”''</ref> * [[Oto Bihalji Merin]], književnik, istoričar umetnosti<ref name=bihalji1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 41.<br>''“Bihalji D. Oto, književnik, istoričar umetnosti (r. 3. I. 1904, Zemun). Jugosloven.”''</ref> * [[Laslo Blašković]], književnik<ref name=blaskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 48.<br>''“Blašković Laslo, književnik; sekretar Društva književnika Vojvodine. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Milenko Bodirogić]], književnik i izdavač<ref name=bodirogic1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha Bodirogić: Zemlje nastale raspadom Jugoslavije prepune su mržnje i straha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212201/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha |date=2022-10-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 18.04.2020.''<br>''“Ja sam jednostavno Jugosloven i to je tako, niko ne može iz svoje kože.”''</ref><ref name=bodirogic2>[https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ Sanjali najbolji, rasturili najgori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212819/https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ |date=2022-10-20 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Nedim Sejdinović; broj 1590, 24.06.2021.''<br>''“Ono za čime žalim jesu procesi i principi na kojima je nastajala ta zemlja, a oni su bili beskompromisno emancipatorski i prvi put su nam se dogodili na ovim prostorima. U tom smislu ja sam naprosto Jugosloven bez Jugoslavije”, kaže Bodirogić.''</ref> * [[Milena Bogavac]], književnica, dramaturškinja<ref name=bogavac1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ Kolumne Milene Bogavac – od 6. decembra svakog ponedeljka u Danasu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230120210820/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ |date=2023-01-20 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Danas Online; 05.12.2021.''<br>''“Deklariše se kao feministikinja, antifašistkinja, Jugoslovenka i borkinja za ljudska prava.”''</ref> * [[Nevena Bojičić]], književna kritičarka<ref name=bojicic1>[https://twitter.com/nevenawednesday/status/1122651234312310785 (Twitter status:) JA SAM : ⚪ straight ⚪ gay ⚪ bisexual 🔘 Jugoslovenka] NevenaWednesday@Twitter. ''Nevena Bojičić; 29.04.2019.''</ref> * [[Dušan Cicvara]], književnik i filmski kritičar<ref name=cicvara1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 70.<br>''“Cicvara Dušan, novinar i književnik. […] P: Jugosloven srpskog porekla, […].”''</ref> * [[Milan Ćurčin]], pjesnik<ref name=curcin1>[https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ Ćurčin – književnik i urednik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230816000403/https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ |date=2023-08-16 }} Lobisti.rs. ''Miodrag Skundric; 04.08.2023.''<br>''“Znameniti Pančevac, patriota, doktor nauka, liberal, pesnik, diplomata, novinar, Jugosloven.”''</ref> * [[Oskar Davičo]], književnik i pesnik<ref name=ristic-andric-davico/><ref name=davico>[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu Spomen ploča Oskaru Daviču] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117034357/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu |date=2022-11-17 }} [[Večernje novosti]]. ''V. N.; 12.04.2012.''<br>''“Ne napuštajući nikad i ni na koji način svoju pripadnost Srbiji, njenom narodu i njenoj literaturi, o čemu ponajbolje svedoči njegova veličanstvena „Srbija“, on je istovremeno bio gorljivi Jugosloven, internacionalista, koji nije podnosio niti jedan od naših brojnih minijaturnih i nepodnošljivih nacionalizama - istakao je Goran Babić.”''</ref> * [[Ivan Ergić]], pjesnik, ranije nogometaš<ref name=ergic1>[http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html Ergić kod Stankovića - glas razuma usred euforije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024062841/http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html |date=2015-10-24 }} tportal.hr ''Zrinka Pavlić; 15.06.2014.''<br>''“Em se drznuo kritizirati nogomet u ovo doba koje mnogi doživljavaju kao doba obavezne nacionalne konsolidacije (koja je također predmet Ergićeve kritike), em je s priličnim negodovanjem govorio o uplitanju nacionalizma i religije u sport, em je bez imalo ustezanja izjavio da se izjašnjava kao Jugoslaven.”''</ref><ref name=ergic2>[https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true Ivan Ergić: Katastrofalno je što su nogometaši uzor mladima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110014230/https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true |date=2023-01-10 }} [[Novi list]]. ''Ladislav Tomičić; 18.08.2013.''<br>''“Ja jesam Srbin, ali u kulturalnom smislu uvijek ću biti Jugosloven, kao što danas netko drugi pored pripadnosti svojoj naciji takođe može biti europejac ili nešto treće.”''</ref><ref name=ergic3>[https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ Ivan Ergić, poslednji koji je ugasio svetlo i otpevao “Hej Sloveni”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110015732/https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ |date=2023-01-10 }} reprezentacija.rs ''Admin; 18.05.2019.''<br>''“Ja sam po tom pitanju uvek bio ležeran, nisam se smatrao ništa manjim Srbinom ako sam istovremeno i Jugosloven.”''</ref><ref name=ergic4>[https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ Ivan Ergić, Zanimanje – tragalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922024213/https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ |date=2023-09-22 }} WineStyle. ''Tamara Marković; 03.11.2019.''<br>''“Kada sam u Švajcarskoj osećam se daleko više kao Jugosloven ili Srbin. A kada sam ovde, nemam takav doživljaj. Recimo da mi se taj osećaj pojača kada sam u nekoj drugoj sredini. Za mene je identitet stvar kulturnog, a ne etničkog konteksta.”''</ref> * [[Zdenka Feđver]], književnica<ref name=fedjver1>[https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029220240/https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka |date=2022-10-29 }} XXZ magazin. ''Zdenka Feđver; 25.01.2021.''<br>''Nacionalnost, Jugoslovenka? - “Da.”''</ref> * [[Frida Filipović]], književnik<ref name=filipovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 136.<br>''“Filipović Frida, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''</ref> * [[Hristo Georgijevski]], književnik<ref name=georgijevski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 144-145.<br>''“Georgijevski Hristo, redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (za pr. Makedonska književnost i Književnost za decu). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vesna Goldsworthy]], književnica<ref name=goldsvorti1>[https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ Bilo jednom u Londonu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101185457/https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ |date=2022-11-01 }} Elevate. ''str. 36/37, oktobar 2019.''<br>''“Panelisti su se takođe dotakli različitih slojeva identiteta, pa je tako književnica Goldsvorti za sebe rekla da je i Srpkinja i Jugoslovenka, kao i Britanka.”''</ref><ref name=goldsvorti2>[https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london Once upon a time in London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330090505/https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london |date=2023-03-30 }} (na engleskom) anarussellomaljev.com ''Ana Russell-Omaljev, 12.10.2020.''<br>''“The panellists also touched on different layers of identity, with writer Goldsworthy saying that she is both Serbian and Yugoslav, as well as British.”''</ref> * [[Mustafa Karahasan]], književnik<ref name=karahasan1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 305.<br>''“Karahasan Mustafa, novinar i književnik, član Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1920 u Skoplju, Jugosloven (pripadnik turske manjine).”''</ref> * [[Danilo Kiš]], književnik<ref name=kis1>Popov, Jovan: [https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf Jež i jorgovan. Skica za uporedni portret Aleksandra Tišme i Danila Kiša] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230202074425/https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf |date=2023-02-02 }}, u: Polja, br. 416 (2001), str. 67.<br>''“Deceniju i po kasnije, u poslednjoj godini svog života, i jednoj od poslednjih njegove zemlje, on objašnjava zašto se ne izjašnjava kao srpski pisac: »u inostranstvu jedva i to znaju šta je Jugosloven, a kamoli Srbin«. Izgovor je lakonski, a i vreme koje sledi veoma brzo će ga demantovati – Evropa će se naprasno zainteresovati za Srbe, na žalost ne na način na koji bismo voleli. Malo dalje, međutim, Kiš precizira da je nacionalnost Jugosloven »jedina tačna oznaka onoga što jesam«.”''</ref> * [[Božo Koprivica]], književnik<ref name=koprivica1>[https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ U fudbalu nema nacionalizma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230205195241/https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ |date=2023-02-05 }} Monitor. ''Nastasja Radović; 16.07.2010.''<br>''Vi ste Jugosloven? - “Bio i ostao.”''</ref><ref name=koprivica2>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml Ratni i antiratni profiteri kao savest naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013000115/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml |date=2012-10-13 }} [[Glas javnosti]]. ''Radmila Radosavljević; 15.06.2001.''<br>''Još se izjašnjavate kao Jugosloven iz države koja više ne postoji? - “Da. Jer, sve jeste i sve postoji, ako voliš.”''</ref> * [[Miroslav Krleža]], književnik i enciklopedista<ref name=krleza1>Cvitković, Ivan: Krleža, Hrvati i Srbi. Sarajevo 1991, str. 7.<br>''Bio sam dobar Jugoslaven i danas sam to, isticao je 1976. godine.''</ref><ref name=krleza2>Matvejević, Predrag: Granice i sudbine. O jugoslavenstvu prije i poslije Jugoslavije. Zagreb 2015, str. 267.<br>''“Često to meni negiraju, a ja sam Jugoslaven ali ne iz perspektive Aleksandra Karađorđevića ni Pere Živkovića.“''</ref> * [[Zofka Kveder]], književnica<ref name=kveder1>Свирчев, Жарка: [https://journal.knjizenstvo.rs/index.php/knjizenstvo/article/view/271/267 Југославенска жена – форум модерне списатељице], у: Књиженство, год. 5 br. 5 (2015).<br>''“Словенке ме неће више, Хрватице ме не признају још за „своју“, Српкиње такође не. Истина је, да то понекад боли, али ми такође даје снагу да останем што сам: Југославенка.”''</ref> * [[Jožef Levičnik]], književnik, glazbenik<ref name=levicnik1>Levičnik, Jos.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kteri narod je najbolj izobražen v Evropi?], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 49 (08.12.1858), str. 390.<br>''“Mi Jugoslaveni („divji narod“, se vé da!) navadno čakamo, da nas smert sama pokosi.”''</ref> * [[Milenko Maticki]], književnik, novinar<ref name=maticki1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 313.<br>''“Maticki Milenko, književnik; urednik "Politikinog" podlistka "Politika za decu". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Predrag Matvejević]], književnik<ref name=matvejevic1>Majdzik Papić, Katarzyna: [https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Zwischen den Welten. Postjugoslawische Literatur im Spannungsfeld der Übersetzung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230106054123/https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |date=2023-01-06 }}, u: Dampc-Jarosz, Renata/Kałuża, Anna (ur.): Narrative des Wandels. Transformationsprozesse nach 1989 in den mittel- und osteuropäischen Literaturen. 2022, str. 297 nap. 54. (na nemačkom) <br>''Der Interpretationskontext für Matvejevićs Texte ist in erster Linie der Mittelmeerraum (obwohl der Autor sich selbst als Jugoslawe bezeichnete und notabene in der multiethnischen Stadt Mostar geboren wurde): „Der Horizont der Existenz ist die Identität, die sich aus der Zugehörigkeit zu einer bestimmten Kultur ergibt, die für Matvejević die mediterrane Zivilisation ist.“''</ref><ref name=matvejevic2>[https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ Kome je pukla ‘Žica’?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107094902/https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ |date=2023-01-07 }} Ravno do dna. ''Jelena Svilar; 08.01.2012.''<br>''“Neobično je, nakon tolikih godina terora raznih promotera vlastitih ega koji navodno djeluju u nacionalnom interesu, u eteru javne televizije čuti intervju s čovjekom zbog kojeg ćete konačno doživjeti stanoviti ushit što pripadate istom narodu, iako je upravo nacionalni identitet ono što Matvejević, kao deklarirani Jugoslaven, nikada nije osjećao imanentnim sebi samom.”''</ref><ref name=matvejevic3>[https://www.portalnovosti.com/borac-protiv-politika-gluposti Borac protiv politika gluposti] Portal Novosti. ''N.J.; 16.02.2017.''<br>''“Predrag Matvejević je bio Jugoslaven, ali nije bio protiv nacionalnih identiteta jer je pomagao i hrvatske disidente, rečeno je na tribini ‘Ostavština Predraga Matvejevića’, održanoj 14. februara u prostorijama ‘Privrednika’ u Zagrebu.”''</ref><ref name=matvejevic4>[https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ Pisac i kritičar Božo Koprivica o mediteranstvu i jugoslovenstvu književnog velikana: Predragu Matvejeviću se njegov rodni grad Mostar odužio varvarskim činom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108022018/https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ |date=2023-01-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 06.07.2022.''<br>''“Matvejević je bio Jugosloven, njegovo jugoslovenstvo počelo je kada je sa trinaest godina pristupio partizanima. […] On nije prestao da bude Jugosloven ni u najtežim trenucima, kada je HDZ preuzeo vlast u Hrvatskoj i kada je bio progonjen. […] Verujem, nažalost, da bi se nekome ko je ostao Jugosloven kao Matvejević desila ista moralna pizdarija, rušenje rodne kuće, i da je ta kuća bila u Beogradu ili bilo gde drugde na ovom prostoru.”''</ref> * [[Antun Mihanović]], književnik, pravnik, diplomata<ref name=mihanovic1>Шишић, Фердо: Југословенска мисао. Историја идеје југословенског народног уједињења и ослобођења од 1790-1918. Београд 1937, стр. 79.<br>''“Поносим се и тиме, што сам дошао и к Вашој Пресвијетлости, као к једином кнезу (владаоцу) нашега илирског народа.”''</ref> * [[Milan Milišić]], pesnik<ref name=milisic1>Kazalište Marin Držić: [https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf Kad je Bog stvarao Dubrovnik.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004165511/https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf |date=2023-10-04 }} Dubrovnik 2015, str. 22.<br>''“Paradoksalno je da je Milan Milišić koji se osjećao i izjašnjavao kao Jugoslaven, ubijen projektilom Jugoslavenske narodne armije.”''</ref><ref name=milisic2>[http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ Beatnici su danas aktualniji nego ikad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020073058/http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ |date=2013-10-20 }} Novosti. ''Rade Dragojević; broj 648, 19.05.2012., broj 648''<br>''“Baš kao i Danilo Kiš ili Predrag Matvejević, i Milan Milišić bio je kozmopolita i uvjereni Jugoslaven, ali i Dubrovčanin.”''</ref><ref name=milisic3>[http://www.e-novine.com/drustvo/41119-ivot-slobodu.html Život za slobodu] E-Novine. ''Dragoljub Todorović; 04.10.2010.''</ref> * [[Pero Mužijević]], književni kritičar, univerzitetski profesor<ref name=muzijevic1>[http://www.republika.co.rs/322-323/34.html In memoriam Pero Mužijević (1934-2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107102741/http://www.republika.co.rs/322-323/34.html |date=2023-01-07 }} Republika. ''Nastasja Radović, Nebojša Popov; broj 322-323, 01-31.12.2003.''<br>''“Pero Mužijević je bio autentičan Jugosloven, vezan za Bosnu, rođenjem i uspomenama, Beograđanin, bez kojeg se ne može zamisliti priča o našoj književnoj boemiji, nenadmašan kozer, humanista po načinu života a ne parolama, intelektualac, pre svega po osećaju sveta...”.''</ref> * [[Vladimir Nazor]], pjesnik, književnik<ref name=nazor1>Roksandić, Drago: [http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf Prvi kongres kulturnih radnika Hrvatske (Topusko, 25.–27. lipnja 1944.): iskustvo i aproprijacije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153912/http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf |date=2024-12-25 }}, u: Roksandić, Drago/Cvijović Javorina, Ivana (ur.): Intelektualci i rat 1939.–1947. Zbornik radova s međunarodnog skupa Desničini susreti 2011. Zagreb 2012, str. 106.<br>''Nazorov je samostalni poziv bio akt svojevrsne autentične kulturne revolucije. […] On je postavio i ključno pitanje, kao Hrvat i Jugoslaven: “Kako ćemo najuspješnije postići da u našoj federativnoj državi – ne dirajući u značajne osobine pojedinih naroda, koji je grade – gajimo kulturu što više zajedničkog (Nazorov kurziv – D.R.) duha i ideala?”''</ref> * [[Elvedin Nezirović]], književnik<ref name=nezirovic1>[https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu Ovdje je kultura izgubila svoju prosvjetiteljsku ulogu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021193823/https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu |date=2022-10-21 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vujica Ognjenović; 15.06.2019.''<br>''“U tom smislu, ja sam bio i ostao Jugosloven i kao takav duboko sam razočaran stvarnošću u kojoj živim.”''</ref> * [[Andrej Nikolaidis]], književnik i publicist<ref name=nikolaidis>[https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi Andrej Nikolaidis: Jugosloven sam po nadi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221009020636/https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi |date=2022-10-09 }} Portal Novosti. ''Davor Konjikušić; 17.01.2017.''<br>''Možemo li reći da ste vi zapravo Jugoslaven? - “Ja to nedvojbeno jesam. I po rođenju i po kulturi. I najvažnije: po nadi.”''</ref> * [[Grozdana Olujić]], književnica<ref name=olujic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 389-390.<br>''“Olujić Grozdana, književnik, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Muharem Omerović]], pjesnik<ref name=omerovic1>[https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli Narodu nije ništa, a sve ga boli] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221031233016/https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli |date=2022-10-31 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 28.06.2021.''<br>''“Muharem Omerović se u popisu stanovništva uvijek izjašnjavao kao Musliman govoreći da se on osjeća i kao Jugosloven i da će jednog dana narodi Jugoslavije "ako ne budu imali dovoljno zlata praviti Tita i od blata"!”''</ref> * [[Eliezer Papo]], književnik i rabin<ref name=papo1>[https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ Eliezer Papo: Naravno da sam jugonostalgičan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230615235228/https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ |date=2023-06-15 }} Javni servis. ''Anđelka Cvijić; 16.09.2022.''<br>''Kažete da ste Sarajlija, Bosanac i Jugosloven. Šta vam je to značilo pre rata, šta znači sada kad Jugoslavije nema? - “Prije rata su sva ta tri pridjeva upućivala na jednu te istu puku realnost, jer tad nisam bio samo IZ Sarajeva/Bosne i Hercegovine/Jugoslavije, nego i U Sarajevu/Bosni i Hercegovini/Jugoslaviji. Danas sva tri označavaju prvenstveno kulturu, mentalitet, pogled na svijet.”''</ref> * [[Siniša Pavić]], scenarista<ref name=pavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 403.<br>''“Pavić Siniša, književnik i scenarista; sudija Okružnog suda u Beogradu (od '66). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Muharem Pervić]], književni kritičar<ref name=pervic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 417.<br>''“Pervić Muharem, književnik; književni i pozorišni kritičar. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Janko Pukmeister]], pjesnik, književnik<ref name=pukmeister1>Vijanski, Janko [Janko Pukmeister (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kako Slovenci kruh čislajo], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 9 (03.03.1858), str. 67.<br>''“Tudi pri nas Jugoslovanih je ta običaj navaden.”''</ref> * [[Dušan Radović]], književnik<ref name=radovic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ Lični stav Dušana Petričića: Duško Radović je prezirao kalkulantski patriotizam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107111056/https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dušan Petričić; 12.12.2022.''<br>''“Mnogi imaju dilemu, na kojoj strani bi Duško Radović danas bio u ovoj našoj podeljenoj, razorenoj i moralno posrnuloj državi. Znam da je Duško bio iskreni Jugosloven, znam da je bio ateista, znam da je iz dubine duše prezirao lažni i kalkulantski patriotizam i znam za njegov otvoreni i duboki animozitet prema onoj raščupanoj, bradatoj i primitivnoj četničkoj Srbiji.”''</ref> * [[Vujica Rešin Tucić]], književnik<ref name=resintucic1>Milenković, Nebojša: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Vujica Rešin Tucić. Tradicija avangarde.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240425054218/https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf |date=2024-04-25 }} Novi Sad 2011, str. 64.<br>''“Uprkos brojnim razočarenjima, Rešin Tucić se čitavog života izjašnjavao kao Jugosloven i kao komunista – kao takav, čak i nakon ratnih devedesetih, u svim centrima bivše nam države bio je rado viđen gost.”''</ref><ref name=resintucic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 480.<br>''“Rešin Tucić Vujica, književnik; dramaturg u Radio N. Sadu (od '75). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Marko Ristić]], književnik i diplomata<ref name=ristic-andric-davico/> * [[Izet Sarajlić]], književnik, pjesnik<ref name=sarajlic1>[https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic Moram natrag u Sarajevo - ja sam Sarajlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021846/https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 15.03.2019.''<br>''I jednom će negdje kazati: “Ja sam po nacionalnosti Sarajlija i Jugosloven”.''</ref> * [[Bekim Sejranović]], književnik<ref name=sejranovic1>[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ Balkan i književnost: Bekim Sejranović, „stranac u Sloveniji, u Hrvatskoj, u Bosni i bilo gde drugo na svetu“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004011248/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ |date=2023-10-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.05.2022.''<br>''Njegov odnos prema Bosni teško je opisati, kaže profesor Svan Monsland. „Bio je Bosanac, Hrvat, Jugosloven, Skandinavac, ali se najslobodnije osećao u Rijeci“, dodaje ovaj profesor.''</ref> * [[Dejan Tiago Stanković]], književnik i prevodilac<ref name=tiagostankovic1>[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ Dejan Tiago Stanković: Književna ‘kometa’ i uvek odani, nasmejani prijatelj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231221742/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ |date=2022-12-31 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.12.2022.''<br>''“Tiago Stanković je bio i jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i deklarisao se kao Jugosloven.”''</ref><ref name=tiagostankovic2>[https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota Dejan Tiago Stanković: Oličenje radosti života] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241226001023/https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota |date=2024-12-26 }} [[NIN]]. ''Aleksa Anđelić; 21.12.2024.''<br>''“Bio je jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i izjašnjavao se kao Jugosloven.”''</ref> * [[Vlada Stojiljković]], književnik<ref name=stojiljkovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 541.<br>''“Stojiljković Vlada, književnik i književni prevodilac; novinar u Radio Beogradu. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Darko Suvin]], teoretičar, povjesničar i kritičar književnosti i kulture<ref name=suvin1>[https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ Darko Suvin: „Svaki malo bistriji ekonomist danas bi mogao ustanoviti da se u prvih 30 godina SFRJ živjelo materijalno bolje nego danas“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230227214155/https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ |date=2023-02-27 }} Mašina. ''Mašina; 27.02.2023.''<br>''Prvo, o nacionalizmu. Dijelim stav Alekse Đilasa u intervjuu 2009, koji je na pitanje „Izjašnjavali ste se kao Jugosloven?“ odgovorio: „To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin…. Jugoslavija nije bila veštačka tvorevina i za mene je njen dugi, krvavi raspad, koji se možda još nije završio, upravo dokaz da je ona bila jedino demokratsko rešenje za jugoslovensko nacionalno pitanje.“''</ref> * [[August Šenoa]], književnik<ref name=senoa1>Janjetović, Zoran: [https://hrcak.srce.hr/file/74496 Prilozi o hrvatskoj kulturi na stranicama ''Politikinog zabavnika'' u razdoblju socijalističke Jugoslavije], u: Historijski zbornik, god. 61 br. 2 (2008), str. 382.<br>''“Šenoa je bio i dobar Jugoslaven, što ga je također činilo poželjnim, čak i u vrijeme kad je Jugoslavija prestala postojati.”''</ref><ref name=senoa2>Barac, Antun: August Šenoa. Studija. Zagreb 1926, str. 82.<br>''“[…]: po svome je shvatanju Jugoslaven, ali područje svog rada ograničuje na hrvatstvo, boreći se u njemu za misao kulturnog pridizanja, dižući mu svijest i ponos.”''</ref> * [[Ivana Šćepanović]], književni prevodilac<ref name=scepanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 553.<br>''“Šćepanović Ivana, književni prevodilac; zamenik gl. urednika časopisa za flamansku i holandsku književnost "Erazmo"; urednik IP "Prometej", N. Sad. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Zvonimir Šubić]], književnik<ref name=subic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 710.<br>''“Šubić Zvonimir, književnik, r. 1902 u Srebrenici, Jugosloven.”''</ref> * [[Gvido Tartalja]], književnik<ref name=tartalja1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 719.<br>''“Tartalja Gvido, književnik, urednik Izdavačkog preduzeća »Prosveta«, r. 1899 u Zagrebu, Jugosloven.”''</ref> * [[Slobodan Tišma]], književnik<ref name=stisma1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet Slobodan Tišma: Vojvodina je izgubila identitet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230320181732/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet |date=2023-03-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 01.06.2020.''<br>''“Bio sam Jugosloven i to sam i ostao.”''</ref><ref name=stisma2>[https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ Svako vreme ima svoju estetiku i svoj moral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221201055415/https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ |date=2022-12-01 }} CorD magazin. ''Zorica Todorović Mirković; 01.10.2021.''<br>''“Novosadjanin od glave do pete, a izjašnjava se kao Jugosloven.”''</ref> * [[Dragan Todorović]], književnik, novinar<ref name=dtodorovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 578-579.<br>''“Todorović Dragan, novinar i rok kritičar, radio i TV voditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Lovro Toman]], pjesnik, političar<ref name=toman1>Matica slovenska v Ljubljani: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qacb9UCdkm5brjJ1gUzqcY37J5v9Gvgg-yzkIw0eRpu54k0nI7epR_1opdVzuMQvz4gs233-y2qf1En2JRr4z8nh1KnoDPg2c96a7cAe-DayW2y6sDhqUIUXu6rxYqJA2CCAVrFP59wL4igcVfkDX0XMKJawHWzrHPJqs-ANDz5M8dZ4PmgV9Ut5o70IWDOHuw55CPueza9qmDl0Fd-xHIl_kV-Gd0O_19tkVeel9IWENCxllFHmpZPqqPMyyo6MF7Vw3fMa Dr. Lovro Toman.] Ljubljana 1876, str. 58.<br>''“Ako pa hoče nas še v eno mer na sumu imeti, naj pomisli, da se Jugoslovani tolažimo z zvesto svojo zavestjo in z zgodovino, da so prešla ministerstva: Kavničevo, Meternihovo in Bahovo, – Jugoslovani pa so vendar ostali in da bodo tudi še pretrpeli ministerstvo Schmerlingovo.”''</ref> * [[Marko Tomaš]], pjesnik<ref name=mtomas1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo Tomaš: Bosanstvo se negira jer podsjeća na jugoslovenstvo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019030251/https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo |date=2022-10-19 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Jasmin Agić; 23.09.2017.''<br>''“Gledaj, ja sam Jugosloven, i tako sam se izjašnjavao dok se to moglo, a sada sam ostali i nepriznat ukoliko se tako izjašnjavam.”''</ref><ref name=mtomas2>[https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ Marko Tomaš i Đorđe Gregović gosti književnog programa Dublin Pub-a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226015246/https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ |date=2023-02-26 }} Primorski Portal. ''Primorski Portal; 20.02.2023.''<br>''“Marko Tomaš je pjesnik, boem, meštar od riječi, Jugosloven.”''</ref> * [[Janez Trdina]], književnik<ref name=trdina1>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 302.<br>''“Slovenac Janez Trdina, osvedočeni Jugosloven profesor srpskohrvatskog jezika i književnosti na rečkoj gimnaziji dao je u VIII razredu 1864-1865 pismeni zadatak »Hrvati i Srbi, ljubite se«.”''</ref> * [[Marko Vešović (književnik)|Marko Vešović]], književnik<ref name=mvesovic1>[http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 S. Kordić: Zašto ovdje nema prijevoda ako govorimo četiri jezika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305071039/http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 |date=2016-03-05 }} [[Večernji list]]. ''Denis Derk; 15.11.2013.''<br>''“Na posljednjem popisu stanovništva u Bosni i Hercegovini odgovorio sam da sam Jugoslaven, da mi je materinji jezik srpsko-hrvatski te da sam ateist.”''</ref><ref name=mvesovic2>[https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ Marko Vešović: Nešto kao dnevnički zapisi (3)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080947/https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 06.07.2021.''<br>''Sjetih se posljednjeg popisa u BIH, kad sam popisivačima rekao: “Po vjeri sam pravoslavni ateista, jezik mi je srpskohrvatski, po nacionalnosti sam Jugosloven”.''</ref><ref name=mvesovic3>[https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ Marko Vešović Svaštara (I): Mržnja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080944/https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 02.11.2018.''<br>''“Ali moja mržnja je nestala otkako sam po nacionalnosti Jugosloven.”''</ref> * [[Radonja Vešović]], književnik<ref name=rvesovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 610.<br>''“Vešović Radonja, novinar i književnik, akademik. […] P: Crnogorac - Jugosloven.”''</ref><ref name=rvesovic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 760-761.<br>''“Vešović Radonja: književnik, službenik Ureda za informacije Izvršnog veća NR Crne Gore, urednik književnog časopisa »Susreti«, rez. kapetan, r. 1924 u Rijeci Marinića, Srez invangradski [sic!], Jugosloven.”''</ref> * [[Krinka Vidaković-Petrov]], književnik, direktorica Memorijalnog centra „Staro sajmište"<ref name=vidakovicpetrov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 611.<br>''“Vidaković-Petrov Krinka, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Velimir Visković]], književni kritičar i leksikograf<ref name=viskovic1>[https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir Rat, mir, Velimir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105105519/https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir |date=2023-01-05 }} Portal Novosti. ''Boris Rašeta; 03.07.2022.''<br>''Izrekao je i rečenicu koja se na ovim televizijama nije dugo čula i neće, o tome kako se oduvijek osjećao “i Hrvatom, i Jugoslavenom”.''</ref> * [[Slobodan Zubanović]], književnik<ref name=zubanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 646.<br>''“Zubanović Slobodan, književnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nina Živančević]], pjesnikinja<ref name=zivancevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 650.<br>''“Živančević Nina, književnik i književni prevodilac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:S. Kragujevic, Ivo Andric, 1961a 0.jpg|Ivo Andrić Datoteka:Vladimir Arsenijević at Krokodil 04 - cropped.jpg|Vladimir Arsenijević Datoteka:Anton Aškerc.jpg|Anton Aškerc Datoteka:Vladislav Bajac, Studio Babic.jpg|Vladislav Bajac Datoteka:Zorica Bajin Ðukanovic.jpg|Zorica Bajin-Đukanović Datoteka:Stevan Kragujevic, Oto Bihalji Merin, slikar i istoricar umetnosti, 1990s (cropped).jpg|Oto Bihalji-Merin Datoteka:Oskar Davico 1951.jpg|Oskar Davičo Datoteka:Ivan Ergić.jpg|Ivan Ergić Datoteka:Danilo Kiš 2010 Montenegro stamp.jpg|Danilo Kiš Datoteka:Miroslav Krleža 1953 (cropped).jpg|Miroslav Krleža Datoteka:Zofka_Kveder_1920s.jpg|Zofka Kveder Datoteka:Josip Levičnik.jpg|Jožef Levičnik Datoteka:Predrag Matvejević on Subversive Festival 0 (cropped).jpg|Predrag Matvejević Datoteka:Vladimir Nazor 1976 Yugoslavia stamp.jpg|Vladimir Nazor Datoteka:Grozdana Olujic 3.jpg|Grozdana Olujić Datoteka:Marko-ristic-2.jpg|Marko Ristić Datoteka:Izet Sarajlić.jpg|Izet Sarajlić Datoteka:Dejantiagostankovic (cropped).jpg|Dejan Tiago Stanković Datoteka:August Šenoa.jpg|August Šenoa Datoteka:Gvido Tartalja portrait.jpg|Gvido Tartalja Datoteka:Dragan Todorović (writer).jpg|Dragan Todorović Datoteka:Lovro toman.jpg|Lovro Toman Datoteka:Janez Trdina.jpg|Janez Trdina </gallery> </center> == Komedija == * [[Peđa Bajović]], stand-up komičar<ref name=bajovic1>[https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx Pedja Bajović: "U duši sam Jugoslaven i ne možete mi ništa - osim smijati se"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126003852/https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx |date=2022-11-26 }} index.hr ''18.04.2017.''<br>''“Da, u duši sam Jugoslavenom, ali ne u političkom smislu. Kulturološki se tako osjećam te ne predstavljam nikakvu prijetnju bilo kome.”''</ref><ref name=bajovic2>[https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle Peđa Bajović, stand-up komičar: Prijelomni trenutak je bio odlazak u Seattle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152852/https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle |date=2024-12-25 }} akta.ba ''Dnevni list; 19.01.2015.''<br>''“Kroz svoju bio-geografiju sam skupio tri i pol državljanstava i biranje samo jednog od ovih naših identiteta bi bila izdaja ostalih. Kulturološki sam Jugoslaven, a politički sam prilično daleko od toga.”''</ref><ref name=bajovic3>[https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 Peđa Bajović u Clubu Monument!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126011855/https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 |date=2022-11-26 }} ekskluziva.ba ''04.01.2016.''<br>''“Jednostavno, kad se ta zemlja raspala, ja sam već imao 20 godina, dakle bio potpuno formirana ličnost. Sve ovo što je uslijedilo kasnije, nije mi se uspjelo primiti u identitet i ako kažem da sam ovo prvo - onda bih poništio ono drugo ili treće, pa čak i četvrto, a koji su sve dio mog identiteta. Zato, ja sam kulturološki Jugosloven, a imam i papire za to u vidu tri i po državljanstva! Usput, živio sam svuda unaokolo i mislim da, ako nisam u pravu, barem ima pravo na takvo mišljenje.”''</ref><ref name=bajovic4>[https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir Peđa Bajović: Prema onima koji ne izlaze na glasanje osjećam prezir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126012420/https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir |date=2022-11-26 }} Buka. ''10.11.2018.''<br>''“Ja i kulturološki i praktično jesam Jugosloven. Za mene ta nekadašnja tvorevina ni u praktičnom smislu nije prestala da postoji.”''</ref> == Kulinarstvo == * [[Ljubomir Stanišić]], poznati šef kuhinje<ref name=stanisic1>[http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?mm=11&nav_id=653173&yyyy=2012 Ljubomir Stanišić - najtraženiji šef kuhinje u Portugalu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221104050126/http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?yyyy=2012&mm=11&nav_id=653173 |date=2022-11-04 }} Super žena. ''Patricia Lazarević; 13.11.2012.''<br>''“Ja se ne deklarišem ni kao Srbin, ni kao Bosanac, već kao Jugosloven i tako će biti do moje smrti, zapravo kao Jugosloven sa portugalskim srcem!”''</ref><ref name=stanisic2>[http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ Kochen, ganz ‘politisch unkorrekt’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211015945/http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ |date=2023-02-11 }} (na njemačkom) Meeting Halfway.<br>''“Ich nenne mich ganz offen einen Jugoslawen, denn meine ganze Familie liebt Sex, deshalb ist auch alles vermischt, Kroaten mit Muslimen, Muslime mit Serben… Obwohl mein Name orthodox ist, bin ich kein religiöser Mensch, ich bin Jugoslawe, und werde es immer sein.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Ljubomir Stanisic (Time Out Lisboa).png|Ljubomir Stanišić </gallery> </center> == Ljekarstvo == * [[Ljubica Božinović]], kardiolog<ref name=bozinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 59.<br>''“Božinović Ljubica, kardiolog. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Oliver Dulić]], kirurg, bivši političar<ref name=dulic1>Popadić, Dragan: Building up European Identity: From the Chimney Smoke, u: Psihološka istraživanja, vol. XIII br. 1 (2010), str. 16 nap. 9. (na engleskom)<br>''“Recently, Oliver Dulić, the Speaker of the Serbian Parliament until June 2008, declared his ethnicity as Yugoslav.”''</ref> * [[Slobodanka Gruden]], ljekarka, ranije političar<ref name=sgruden1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.<br>''“Gruden Slobodanka, lekar, primarijus; preds. Crvenog krsta Srbije; potpreds. Sekcije za transfuziologiju SLD; predsednik Stručne komisije za transfuziologiju pri Ministarstvu zdravlja SR Srbije; načelnik Službe za transfuziju KBC Zemun. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Nikola Ilanković]], neuropsihijatar, univ. profesor<ref name=ilankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 167.<br>''“Ilanković Nikola, načelnik Odeljenja za organske moždane bolesti u Institutu za psihijatriju KCS; profesor Medic. fakulteta, Bg.; šef Centra za kliničku neurofiziologiju i poremećaje spavanja; preds. Sekcije za EEG i kliničku neurofiziologiju SLD; osnivač Laboratorije BU za kognitivne neuronauke i neuroinžinjering ('95). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Merima Isaković]], klinički psiholog, bivša glumica<ref name=misakovic1>[https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ Merima Isaković: Ja sam Jugoslovenka i dok ja postojim – postoji Jugoslavija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020210948/https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ |date=2022-10-20 }} N1 SRB. ''N1 Beograd; 28.05.2021.''<br>''“Nije tačno da ne postoji Jugoslavija, zemlja postoji dokle ljudi postoje, političke granice su drugo, ali ja sam Jugosloven i dok ja postojim – postoji Jugoslavija, da vas upoznam sa geografskom popravkom”, rekla je ona. […] “[…] Ako ja postojim, a ja sam Jugoslovenka, onda postoji i Jugoslavija, a verujem da nas ima još”, dodala je ona.''</ref> * [[Valentin Janežič]], lekar, pisac<ref name=vjanezic>Janežič, Valentin (Balant): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TX6C8UZR/fb80cf9c-4262-4b58-b163-3ba39b58d90b/PDF Adam Janoša z Roščiševa Roščiševsky], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 42 (1852), str. 341.<br>''“Gotovo je bila ta prikazen vsim Slovanom, posebno pa nam Jugoslavenom neobičajna in nenadjana, ker se navadno naši žlahtniki svojega naroda sramujejo, ga zapuščajo in mnogokrat […].”''</ref> * [[Dimitrije Juzbašić]], kirurg, univerzitetski profesor<ref name=juzbasic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 297.<br>''“Juzbašić Dimitrije, dr medicine, red. prof. Medicinskog fak. u Zagrebu, upravnik Hirurške klinike Medicinskog fak., r. 1909 u Daruvaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Slavka Morić-Petrović]], neuropsihijatar, univ. profesor, revolucionar<ref name=moricpetrovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 364.<br>''“Morić-Petrović Slavka, neuropsihijatar. […] P: Jugosloven. [sic!].”''</ref> * [[Vukašin Popadić]], ljekar-bakteriolog, političar, revolucionar<ref name=vpopadic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 558.<br>''“Popadić dr Vukašin, lekar-bakteriolog, direktor Centralnog higijenskog zavoda NRM u Skoplju, rez. major, r. 1904 u Glamoču, Jugosloven.”''</ref> * [[Dragan Popović]], medicinar, univerzitetski profesor<ref name=draganpopovic1>Kilibarda, M.: [https://hrcak.srce.hr/en/file/226865 In Memoriam. Prof. dr. sci med. Dragan Popović], u: Arhiv za higijenu rada i toksikologiju, 37 br. 1 (1986), str. 102.<br>''“Kao osvedočeni Jugosloven, učestvovao je u oslobađanju dobrog dela naše zemlje i za to je zaslužio oficirski čin i Medalju zasluga za narod 1946. godine.”''</ref> * [[Igor Radosavljević]], psihijatar<ref name=iradosavljevic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ „Srbijo, zbogom! Niko ti više ne može pomoći“: Zbog čega je psihijatar dr Igor Radosavljević, koga je i Vučić nagradio, spreman da zauvek napusti državu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230521004102/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ |date=2023-05-21 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''R. Briza/M. Radenković; 28.03.2023.''<br>''“Tamo ću se osećati zaista kao kod kuće jer rodio sam se kao Jugosloven i uvek ću se tako osećati, a Slovenija je isto Jugoslavija, zauvek!”''</ref> * [[Miroslav Simić]], imunolog, univerzitetski profesor<ref name=msimic1>[https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 Kako sam mlatio praznu slamu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153548/https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 |date=2024-12-25 }} miroslavmirkosimic.org ''Miroslav Mirko Simić; 2004.''<br>''“Oduvek sam se izjašnjavao isključivo kao Jugosloven nikad ne osećajući neku posebnu potrebu da naglasim da sam istovremeno i Srbin po ocu, odnosno Čeh po majci. Pre Drugog svetskog rata nisam s mojim jugoslovenstvom imao nikakvih problema. Docnije, međutim, je komunistička vlast tražila da uz Jugosloven dodam i “neopredeljen” što sam smatrao da je potpuno blesavo, pa sam to uprkos prisili odbijao da činim. Kao vrlo “opredeljen“ Jugosloven naravno da sam odmah čim su krajem osamdesetih počeli da rasparčavaju moju domovinu, činio sve da se tome suprotstavim.”''</ref><ref name=msimic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 503.<br>''“Simić Miroslav, imunolog. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=msimic3>[https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html Mirko Simić: Memorandum SANU, crna tačka srpske istorije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043307/https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html |date=2022-11-27 }} [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 01.10.2016.''<br>''“Kao ubeđeni Jugosloven, bio sam od samog početka protivnik stavova i ideja iznetih u pisaniju nazvanom „Memorandum SANU“.”''</ref><ref name=msimic4>[http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf Životopis Miroslava Mirka Simića] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043904/http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf |date=2022-11-27 }} miroslavmirkosimic.org''<br>''“Miroslav Simić, zvani Mirko, rođen je 4. aprila. 1924. godine, i to slučajno u Beogradu, odnosno Srbiji. Stoga je on sasvim slučajno u krštenici zabeležen kao Srbin kakvim se međutim nikad nije osećao, već je uvek govorio da je Jugosloven. ”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Oliver Dulić.jpg|Oliver Dulić Datoteka:Dr. Valentin Janežič Büste, Sankt Jakob im Rosental, Kärnten.jpg|Valentin Janežič Datoteka:Miroslav Simić.jpg|Miroslav "Mirko" Simić </gallery> </center> == Muzika == * [[Ernest Ačkun]], klarinetista<ref name=ackun1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.<br>''“Ačkun Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Kamerna muzika). […] P: Jugosloven, Slovenac.”''</ref><ref name=ackun2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 10.<br>''“Ačkun E. Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu; generalni sekretar Saveza udruženja muzičkih umetnika Jugoslavije (r. 27. III 1930, Hrastnik, Slovenija). Jugosloven, Slovenac.”''</ref> * [[Husein Alijević]], pjevač<ref name=alijevic1>[https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film Husa otkrio šokantne detalja o dobijanju uloge u filmu o Džeju: Zapalio sam sveću Svetoj Petki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240116081902/https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film |date=2024-01-16 }} Portal Republika. ''Republika/M.G.; 10.01.2024''<br>''“Kad se Jugoslavija raspadala ja sam bio tinejdžer i ma kako to zvučalo ja sebe smatram Jugoslovenom jer sam dete iz mešanog braka i jer sam rođen tu gde su se spajale različitosti.”''</ref> * [[Šaban Bajramović]], pjevač<ref name=bajramovic1>[https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ U Nišu počinje festival posvećen kralju romske muzike – „Zauvek Šaban Bajramović“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230831010327/https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ |date=2023-08-31 }} Niške Vesti. ''Violeta Milićević; 01.08.2023''<br>''“On je bio Rom, iako je po duši bio Jugosloven.”''</ref> * [[Bebi Dol]], pevačica<ref name=bebidol1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 552-553.<br>''“Šarić Dragana - Bebi Dol, vokalni solista džez i zabavne muzike; kompozitor i tekstopisac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Beki Bekić]], pevač<ref name=bekic1>[https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ Beki Bekić za “Express”: Ne krijem svoje ime i prezime, u Beogradu nemam problema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211001138/https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ |date=2023-02-11 }} Express.ba ''Arina Hasović; 10.02.2023''<br>''Vi ste Albanac, sa adresom u Beogradu. Jeste li nekada imali problema zbog te činjenice? - “Nikada ništa negativno. Mene su jako dobro prihvatili, a nikada nisam krio ime ni prezime. Čak sam bolje prihvaćen nego neki njihovi pjevači. Narod kao narod, ako si dobar prema ljudima nema veze koje si vjere, to niko ne gleda u Beogradu. Moja žena je pravoslavna, živimo jugoslovenski jer ja sam u duši još uvijek Jugosloven. Ja volim tu zemlju, onu slogu gdje smo svi zajedno se voljeli, uživali. Ono kada dođem iz inostranstva pa uđem u Sloveniju i kažeš sebi „ušao sam u moju državu“.”''</ref> * [[Sergije Beljajev]], dirigent<ref name=beljajev1>[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 Preminuo Sergije Beljajev, osnivač legendarnog hora 'Djevojke s Neretve'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111110340/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 |date=2023-01-11 }} RadioSarajevo.ba ''14.04.2016.''<br>''“Sergije Beljajev, Rus po narodnosti, Jugosloven po opredjeljenju, formirao je Djevojke s Neretve krajem šezdesetih godina s namjerom da izvode partizanske, zabavne i narodne pjesme.”''</ref> * [[Bruno Bjelinski]], kompozitor<ref name=bjelinski2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 61.<br>''“Bjesinski [sic!] Bruno, dr prava, kompozitor, vanr. prof. Muzičke akademije u Zagrebu, r. 1909 u Trstu, Jugosloven.”''</ref> * [[Dara Bubamara]], pjevačica<ref name=darabubamara1>[https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile Dara Bubamara za "Avaz": Mama nije vjerovala da ću voziti Poršea kao Brena, a vozila sam bolje automobile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231040455/https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile |date=2022-12-31 }} [[Dnevni avaz]]. ''N. Varupa; 27.12.2022.''<br>''“Ja jesam Srpkinja ali sam u duši Jugoslovenka.”''</ref> * [[Đorđe Ðogani]], pjevač<ref name=djogani1>[http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 Џоле: Со Слаѓа сум во одлични односи!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722215116/http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 |date=2011-07-22 }} (na makedonskom) Večer. ''Aleksandra Timkovska; 05.09.2006.''<br>''“Така е бидејќи секогаш се чувствувам како Југословен. Така сум роден, така ќе умрам и тоа е крај.”''</ref> * [[Uroš Dojčinović]], gitarista i kompozitor<ref name=dojcinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 105.<br>''“Dojčinović Uroš, gitarista, kompozitor i publicista; prof. u SMŠ "J. Slavenski", Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Vladimir Furduj]], muzičar<ref name=furduj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 138.<br>''“Furduj Vladimir, muzičar, bubnjar. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=furduj2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 131.<br>''“Furduj M. Vladimir, muzičar - bubnjar (r. 6. XI 1945, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Mirko Glišić]], kompozitor i tekstopisac<ref name=glisic1>[https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ „Crna dama“ je Žaklina Kenedi Onazis: Ljudi, sećanja – Mirko Glišić, tekstopisac i kompozitor hitova rok i folk muzike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241108214445/https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ |date=2024-11-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Zoran Mišić; 28.09.2024.''<br>''“Mi Jugosloveni, jer sebe smatram Srbinom i Jugoslovenom smo mnogo ostrašćeni.”''</ref> * [[Zafir Hadžimanov]], pjevač<ref name=hadzimanov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160-161.<br>''“Hadžimanov Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik. […] P: Makedonac-Jugosloven, […].”''</ref> * [[Bojan Hreljac]], muzičar<ref name=hreljac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 164.<br>''“Hreljac Bojan, muzičar, estradni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ekrem Jevrić]], pevač<ref name=jevric1>[http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 Pas do pasa, beton do betona] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100801185254/http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 |date=2010-08-01 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Jovana Gligorijević; broj 1021, 29.07.2010.''<br>''“Više od dvadeset godina po odlasku iz zemlje koja se tad još zvala Jugoslavija, Ekrem se i dalje izjašnjava kao Jugosloven i dalje radi kao taksista i zidar (u Njujorku gradu).”''</ref> * [[Vladimir Janković]], muzičar<ref name=vjankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 186.<br>''“Janković Vladimir - Džet, rok muzičar, radio voditelj. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Zoran Kalezić]], pevač<ref name=kalezic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 215-216.<br>''“Kalezić Zoran, estradni umetnik; vokalni solista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Rastislav Kambasković]], kompozitor<ref name=kambaskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 217.<br>''“Kambasković Rastislav, kompozitor; vanredni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Muzička teorija); šef Katedre za teorijske predmete. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Boris Kovač]], glazbenik<ref name=bkovac>[https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid Razgovor s glazbenikom Borisom Kovačem: „Osjećam se kao Jugoslaven i prihvatio sam da sam trajni apatrid“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230225234711/https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid |date=2023-02-25 }} Lupiga. ''Boris Pavelić; 03.01.2022.''<br>''“Sve što je bila prednost Jugoslavije kao multietničkog, multireligijskog, multikulturnog prostora - a ja sebe i dalje doživljavam kao Jugoslovena - sistematski je razgrađivano tokom tih decenija..”''</ref> * [[Kornelije Kovač]], muzičar i kompozitor<ref name=kkovac1>[https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ Šta sam dao muzici a šta ona meni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128021402/https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ |date=2023-01-28 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tamara Nikčević; broj 1205, 06.02.2014.''<br>''“Dete sam mešanog braka, Jugosloven, pa…”''</ref> * [[Hašim Kučuk Hoki]], pevač<ref name=hoki1>[http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html Nazdravite, drugovi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231041248/http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html |date=2022-12-31 }} [[NIN]]. ''05.12.2002., broj 2710''<br>''“Bio sam deklarisani Jugosloven, i to sam do danas ostao.”''</ref><ref name=hoki2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/bilo-jednom-medu-nama Sjećanja: Hašim Kučuk Hoki: Bilo jednom među nama] [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Petar Luković; 01.07.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven! Titov vojnik, rođen u Jugoslaviji, položio Titovu zakletvu pod jugoslovenskom zastavom, zakleo se da ću braniti granice ove zemlje i nastaviti tradicije mog oca.”''</ref><ref name=hoki3>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml Najveći roker među narodnjacima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111115511/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml |date=2023-01-11 }} [[Glas javnosti]]. ''I. S.; 28.11.2002''<br>''“Vaspitan sam tako da ostanem celog života ono što jesam, onaj stari Jugosloven. Ja sam to.”''</ref> * [[Lepa Brena]], pevačica<ref name=brena1>[https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-'slatkim-grehom'-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video Lepa Brena progovorila o uspehu sa 'Slatkim grehom', prisetila se devedesetih godina, pa otkrila u čemu je tajna njenog sjajnog osmeha!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230210023126/https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-%27slatkim-grehom%27-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video |date=2023-02-10 }} pink.rs ''N. Ž.; 13.12.2022.''<br>''“Kako sam bila velika zvezda, ja sam bila i ostala Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena2>[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html Povratak Lepe Brene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029202123/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html |date=2013-10-29 }} Press Online. ''M. Majstorović; 07.12.2008.''<br>''Da li se još deklarišete kao Jugoslovenka? - “Ako neko ima pravo da se deklariše kao Hrvat ili Srbin, i ja imam pravo da budem Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 179-180.<br>''“Jahić Fahreta - Lepa Brena, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena4>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 167-168.<br>''“Jahić A. Fahreta, estradni umetnik (r. 20. X 1960, Tuzla). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vatroslav Lisinski]], skladatelj<ref name=lisinski1>[http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/drzavni_simboli/himna.html Himna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190119121531/http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/drzavni_simboli/himna.html |date=2019-01-19 }} Arhiv Jugoslavije<br>''“Pesmu "Hej Sloveni" napisao je u Pragu 1834, u vreme panslavističkog pokreta, Samuel-Samo Tomašik, Slovak po nacionalnosti. […] Pevana je kao himna još na panslovenskom kongresu u Pragu 1848, na kojem se delegat Vatroslav Lisinski izjasnio kao prvi Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksandar Lokner]], muzičar<ref name=lokner1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 278.<br>''“Lokner Aleksandar, estradni umetnik; klavijaturista, kompozitor, aranžer, i producent; član grupe "Bajaga i instruktori". […] P: Jugosloven”''</ref> * [[Dženan Lončarević]], pjevač<ref name=loncarevic1>[https://bor-grad.com/dzenan-loncarevic-borska-publika-razume-muziku/ Dženan Lončarević: Borska publika razume muziku] Bor Grad Info. ''Urednik; 14.02.2019.''<br>''“Ja sam okoreli Jugosloven i okoreli titovac tako da mislim da ne postoji čovek u zemlji pa čak i u regionu, odnosno našoj predivnoj bivšoj Jugoslaviji, koji je više zaljubljen u Jugoslaviju i u Tita.”''</ref><ref name=loncarevic2>[https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 Bez dlake na jeziku: Dženan iskreno o kolegama, rijalitijima i potresnom slučaju Nataše Bekvalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231235412/https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 |date=2022-12-31 }} Srbija Danas. ''Neda Perišić/Vladimir Janković; 26.04.2018.''<br>''“Pored toga, pošto sam ja i dalje Jugosloven, želeo bih da obiđem našu nekadašnju zemlju u onim okvirima koji su postojali kada sam ja bio Titov pionir.”''</ref> * [[Magnifico]], pjevač<ref name=magnifico1>[https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230212044848/https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/ |date=2023-02-12 }} [https://web.archive.org/web/20080419082022/http://www.mladina.si/tednik/200752/clanek/kul--intervju-max_modic/] Magnifico il Grande. Po domače, car [[Mladina]]. ''Max Modic; broj 52, 04.01.2008./28.12.2007.''<br>''“Mi Jugoslovani smo najbolj neverjetna in po svoje napredna nacija. Čeprav so nam izbrisali državo, še naprej živimo, delamo in ustvarjamo. V bistvu obstajamo na neki višji duhovni stopnji. Z našim življenjem in delom dokazujemo, da ne potrebujemo ne države ne davkov ne politikov ne liderjev.”''</ref><ref name=magnifico2>[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko Lična karta - Robert Pešut-Manjifiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021003912/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko |date=2014-10-21 }}. Puls. ''Tatjana Čanak''<br>''“Ali ja sam i sada Jugosloven, bez obzira na sve. Upisan sam kao Jugosloven, služio sam JNA, dao zakletvu i – šta sad?”''</ref> * [[Milivoje Marković]], kompozitor<ref name=mmarkovic-sepe-181>[https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega Humor jači od svega] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153228/https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega |date=2024-12-25 }} [[NIN]]. ''Radmila Stanković; 20.09.2023.''<br>''“Mojmir je bio i ostao veliki Jugosloven, kao i ja.”''</ref><ref name=mmarkovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 304.<br>''“Marković Milivoje, muzičar, kompozitor; dirigent Džez orkestra RTB; publicista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Milan Mladenović]], pjevač i muzičar<ref name=mladenovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 311.<br>''“Mladenović S. Milan, muzičar, vođa rok grupe Ekatarina Velika (r. 21. IX 1958, Zagreb). Jugosloven, […].”''</ref> * [[Redžo Mulić]], kompozitor<ref name=mulic1>[https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem Tradiciju preispitivao sa strašću i velikim nadahnućem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120025954/https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem |date=2024-01-20 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragana Erjavšek; 04.01.2024.''<br>''“O ovom važnom kompozitoru koji se, iako albanskog porijekla, uvijek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven, za Pobjedu su govorile njegova kćerka Vesna Mulić i muzikološkinja Sonja Marinković.”''</ref><ref name=mulic2>[https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ Predavanje o Redži Muliću: Ko je Gusinjski Paganini?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120035446/https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ |date=2024-01-20 }} Web portal gorazdevac.com ''Radio Mitrovica sever; 10.05.2023.''<br>''“Iako albanskog porekla, Mulić se uvek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven.”''</ref> * [[Robert Nemeček]], muzičar, TV urednik<ref name=nemecek1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 372-373.<br>''“Nemeček Robert, zamenik glavnog i odgovornog urednika RTV "Pink". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Istra Pečvari]], pijanistkinja<ref name=pecvari1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.<br>''“Pečvari Istra, samostalni umetnički saradnik na Fakultetu muzičke umetnosti, Bg. […] P: P: Jugosl., […].”''</ref> * [[Vlastimir Peričić]], kompozitor<ref name=pericic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 412.<br>''“Peričić Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=pericic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 532.<br>''“Peričić Vlastimir, kompozitor, asistent Muzičke akademije u Beogradu, r. 1927 u Vršcu, Jugosloven.”''</ref> * [[Šako Polumenta]], pevač<ref name=špolumenta1>[https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html "Od Srbije sam dobio sve u životu, slavim sve": Šako odgovorio albanskoj pevačici na skandaloznu izjavu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804002118/https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html |date=2024-08-04 }} Mondo. ''01.08.2024.''<br>''“Ja sam veliki Jugosloven pre svega.”''</ref> * [[Esma Redžepova]], pevačica<ref name=eredzepova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 573.<br>''“Teodosievski-Redžepova Esma, estradni umetnik, vokalni solista, član Predsedništva za kulturu Međunar. unije Roma. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Usnija Redžepova]], pjevačica<ref name=uredzepova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 479.<br>''“Redžepova Usnija, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Senidah]], pevačica<ref name=senidah1>[https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ „U Sloveniji nikada neću biti prihvaćena zbog prezimena“: Senidah progovorila o svojim korenima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250708194310/https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ |date=2025-07-08 }} Nova.rs ''Bojana Krkeljić; 07.07.2025.''<br>''“Volim sav narod, dobre ljude. Imam veze i s Makedonijom i s Hrvatskom. Ja sam tu gde sam i stvarno mogu da kažem da sam rođena u Jugoslaviji i zauvek ću ostati Jugoslovenka.”''</ref> * [[Mojmir Sepe]], kompozitor<ref name=mmarkovic-sepe-181/> * [[Šemsa Suljaković]], pevačica<ref name=suljakovic1>[https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka Ekskluzivno! Intervju za sva vremena - Šemsa Suljaković: Zauvek ću biti Jugoslovenka!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102114327/https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka |date=2022-11-02 }} [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Ljilja Jorgovanović; 27.02.2017.''<br>''“Muslimanka sam oduvijek, takva sam rođena, to sam i sada. Ali sam i Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ivan Švager]], saksofonista<ref name=svager1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 567.<br>''“Švager Ivan, kompozitor i aranžer; vođa sekcije saksofonista i solista u Džez orkestru RTB i "Dzezteta Ivana Švagera". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dado Topić]], pjevač i muzičar<ref name=topic1>[https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest "A sad adio" i muzika iz "Otpisanih": U Beču održan koncert muzike iz srpske kinematografije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202095615/https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest |date=2022-12-02 }} Euronews. ''Tanjug; 25.09.2022.''<br>''“Rođen sam u Jugoslaviji, uvek bio Jugosloven, iz radničke porodice.”''</ref><ref name=topic2>[https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven Dado Topić: Nisam Jugonostalgičar, već Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116033920/https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven |date=2022-11-16 }} espona.me ''03.09.2021.''</ref><ref name=topic3>[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html Balkanskom ulicom: Dado Topić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116034617/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html |date=2022-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''Vesna Dedić; 09.04.2017.''<br>''“Dado Topić, Beograđanin, Jugosloven, legenda rok end rola i nadasve porodičan čovek svojom pričom će sigurno ove nedelje u mnoge domove uneti osećaj da je dobro samo ako ima ljubavi i poštovanja.”''</ref> * [[Bisera Veletanlić]], pjevačica<ref name=bveletanlic1>[https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ Kako mi je fudbal pomogao da preživim devedesete: Razgovor sa Biserom Veletanlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230504234543/https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ |date=2023-05-04 }} Nedeljnik. ''Branko Rosić; 15.09.2019.''<br>''“Ja sam i danas Jugoslovenka. Pa rodila sam se u Jugoslaviji. Rođena sam u Zagrebu i živim skoro pedeset godina u Beogradu.”''</ref><ref name=bveletanlic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Veletanlić Bisera, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=bveletanlic3>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Veletanlić M. Bisera, estradni umetnik, vokalni solista (r. 15. IX 1942, Zagreb). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Senka Veletanlić]], pevačica<ref name=sveletanlic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Veletanlić Senija-Senka, estradni umetnik, vokalni solista džez i zabavne muzike. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=sveletanlic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Veletanlić M. Senija - Senka, estradni umetnik, vokalni solista (r. 27. V 1936, Zagreb). Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Bojana Vunturišević]], pevačica i tekstopisac<ref name=vunturisevic1>[https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo Bojana Vunturišević: Verujem da i dalje možemo da se volimo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240524021136/https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo |date=2024-05-24 }} Portal Novosti. ''Katarina Bošnjak; 13.05.2024.''<br>''“I otud moja ljubav za Dalmacijom – zato što je moje političko, nacionalno, ne znam ni ja kakvo sve opredeljenje, to da sam Jugoslovenka.”''</ref> * [[Toma Zdravković]], pjevač<ref name=zdravkovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 540.<br>''“Zdravković D. Tomislav - Toma, vokalni solista i kompozitor narodne muzike (r. 20. XI 1938, Aleksinac). Srbin, Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Ernest Ačkun.jpg|Ernest Ačkun Datoteka:Хуса Алијевић 2014.png|Husein Alijević Datoteka:Šaban Bajramović.IMG 3786.jpg|Šaban Bajramović Datoteka:Bebi Dol u Nisu na Letnjoj pozornici 1991 02.jpg|Bebi Dol Datoteka:Bruno_Bjelinski.jpg|Bruno Bjelinski Datoteka:Kornelije Kovač.jpg|Kornelije Kovač Datoteka:Lepa brena.jpg|Lepa Brena Datoteka:Vatroslav Lisinski.jpg|Vatroslav Lisinski Datoteka:Dženan Lončarević (cropped).jpg|Dženan Lončarević Datoteka:Robert Pesut crop.jpg|Magnifico Datoteka:Milan Mladenović.jpg|Milan Mladenović Datoteka:Vlastimir Pericic.jpg|Vlastimir Peričić Datoteka:SakoPolumenta.JPG|Šako Polumenta Datoteka:Есма Реџепова.jpg|Esma Redžepova Datoteka:Usnija Redzepova-mc.rs.jpg|Usnija Redžepova Datoteka:Dado Topić 2007.jpg|Dado Topić Datoteka:Belgrade_Pride_2021_-_Bojana_Vunturišević.jpg|Bojana Vunturišević Datoteka:Toma Zdravković.jpg|Toma Zdravković </gallery> </center> == Nauka == * [[Zlatko Ahmetović]], univerzitetski profesor<ref name=ahmetovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 12.<br>''“Ahmetović Zlatko, profesor Fakulteta za fizičku kulturu, N. Sad; pomoćnik pokrajinskog sekretara za kulturu i obrazovanje. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vjekoslav Babukić]], jezikoslovac<ref name=babukic1>Babukić, Vjekoslav/Karadžić, Vuk Stefanović/Vraz, Stanko: Prijateljski dopisi o pravopisu ćirilskimi i latinskimi pismeni medju Vukom Stefanov. Karadžićem i Věkoslavom Babukićem, u: Kolo (1847), str. 71.<br>''“Kako sada mi (Jugoslavjani) stojimo, razděljeni na iztočni i zapadni věrozakon i obrede […].”''</ref> * [[Jovo Bakić]], sociolog<ref name=bakic1>[https://www.youtube.com/watch?v=ioJg1tUgXDo Jovo Bakić iskreni Jugosloven] YouTube. ''2021.''<br>''“Ovo govorim kao levičar, ali i kao iskreni Jugosloven.”''</ref> * [[Dževad Belkić]], fizičar<ref name=belkic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 39.<br>''“Belkić Dževad, fizičar, naučni savetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dunja Blažević]], istoričarka umetnosti<ref name=blazevic1>[https://www.slobodnaevropa.org/a/intervju-dunja-blazevic/30164157.html Blažević: Izložba Marine Abramović košta koliko i budžet muzeja] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.09.2019.''<br>''“Međutim, ja sam i dalje Jugoslovenka, to može da se nazove jugonostalgičar ili kako god hoćete. Ali ja sam Jugoslovenka i dalje.”''</ref> * [[Slavko Borojević]], agronom, genetičar<ref name=borojevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 56.<br>''“Borojević Slavko, akademik; profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven.”''</ref> * [[Franjo Bradaška]], historičar<ref name=bradaska1>Bradaška, Franjo: Jugoslovjeni u Turskoj. Narodopisni nacrt od profesora Franje Bradaške, u: Književnik, god. II. sv. 3. (1865), str. 321.<br>''“Ako Turska zanima ostalu Europu, to mora ona tim više zanimati Slovjene, a poimence nas Jugoslovjene.”''</ref> * [[Boris Buden]], filozof<ref name=buden1>[https://www.vijesti.me/zabava/56453/maternji-jezik-je-ideolosko-politicka-konstrukcija Maternji jezik je ideološko-politička konstrukcija] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Matija Otašević; 12.11.2017.''<br>''“Postoji Jugoslavija uspostavljena 1943. kao emancipacijski projekt, i samo u tom smislu - a ne u smislu nekakvog nacionalnog i kulturnog identiteta, zajedničke historije - ne, već u smislu identifikacije sa jugoslavenskim projektom i mogućnostima njegovog nastavljanja…” - U onom smislu, dakle, u kojem danas u Hrvatskoj djeluje i o kojem piše Viktor Ivančić? - “Apsolutno, moj prijatelj Viktor Ivančić. U tom smislu sam Jugoslaven i krležijanac.”''</ref> * [[Oroslav Caf]], jezikoslovac, duhovnik<ref name=caf1>Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-L3EKLYU5/0eb651f7-e8d8-4182-8297-db73a5a4305a/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 2, številka 23 (1851), str. 181.<br>''“Uže smo si veselo upanje dělali, da se bomo mi Jugoslaveni po navodu slavne […].”''</ref><ref name=caf2>Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7SVW981B/03fb9f28-9e2b-425a-b964-56a4fc584b38/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 25 (1852), str. 205.<br>''“Bodi nam Jugoslavenom tedaj pravilo: I. r med konsonanti ino na kraju […].”''</ref> * [[Ivan Čolović]], etnolog<ref name=icolovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.<br>''“Čolović Ivan, književnik, izdavač i književni prevodilac, etnolog, viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=colovic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 76.<br>''“Čolović M. Ivan, književnik, izdavač; viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU (r. 24. III 1938, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Vladimir Ćorović]], povjesničar<ref name=corovic1>Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 655.<br>''“Mi Jugosloveni imamo puno razloga da sa poverenjem gledamo u vremena koja dolaze.”''</ref> * [[Aleksa Đilas]], sociolog<ref name=adjilas1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/507246/I-u-maloj-zemlji-moguce-je-boriti-se-za-velike-ciljeve I u maloj zemlji moguće je boriti se za velike ciljeve] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Aleksandar Apostolovski; 15.05.2022.''<br>''“Ja sam se uvek izjašnjavao kao Jugosloven i to je za mene bilo samo prirodni produžetak toga što sam Srbin i Crnogorac.”''</ref><ref name=adjilas2>[http://www.nspm.rs/prenosimo/mozemo-bez-velikih-sila.html?alphabet=l Možemo bez velikih sila] Nova srpska politička misao. ''Dubravka Vujanović; 16.02.2010.''<br>''“Da, smatram se i dalje Jugoslovenom, ali se time ne odričem srpstva.”''</ref><ref name=adjilas3>[https://www.vreme.com/vreme/nade-i-planovi-zaboravljenih-emigranata/ Nade i planovi zaboravljenih emigranata] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Ljiljana Smajlović; broj 980, 15.10.2009.''<br>''Izjašnjavali ste se kao Jugosloven? - “To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin. A takođe i Srbijanac – pa u Beogradu u istom stanu živim od 1954!”</ref><ref name=adjilas4>Djilas, Aleksa: [http://books.google.de/books?id=ZMyZdvTympMC&printsec=frontcover&dq=editions:I4_wUiRXowIC&hl=de&sa=X&ei=24TKULbtHaeE4gSPiIC4BA&ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false Funeral Oration for Yugoslavia], u: [[Dejan Đokić|Djokić, Dejan]] (izd.): Yugoslavism. Histories of a Failed Idea, 1918 - 1992, London 2003, str. 323.<br>''“Indeed, in the next official population count, I intend to declare myself a Yugoslav. This is what I was in census of 1971, 1981 and 1991; this is what I am in 2001.”''</ref><ref name=djilas5>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.<br>''“Đilas Aleksa, istoričar i publicista. […] P: Jugosloven, […].”''</ref><ref name=adjilas6>[http://www.djilas.rs/PITANJE/Posmrtni_govor_Jugoslaviji.html Posmrtni govor Jugoslaviji - jedan zamišljeni dijalog sa zapadnim prijateljima]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''</ref><ref name=adjilas7>[http://www.djilas.rs/PITANJE/Braneci_Zapad.html Braneći Zapad]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''</ref> * [[Dejan Đokić]], historičar<ref name=djokic1>[http://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp A farewell to Yugoslavia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707210022/https://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp |date=2017-07-07 }} (na engleskom) openDemocracy. ''Dejan Đokić; 10.04.2002.''<br>''“I usually declared myself a Yugoslav, which had several advantages over being merely a Serb, which I also am, by virtue of being born in Serbia, to Serbian parents. True, by Yugoslav I don't just mean a citizen of a country called Yugoslavia, in Central and Eastern Europe national identities have primarily ethnic and not civic meaning. This effectively means that even though there is no country called Yugoslavia anymore, I can continue to declare myself a Yugoslav. But, I have an(other) ethnic identity, that of a Serb, and anyhow, being Yugoslav always meant something more to me than just a national identification. […] Although, as I already said, I always identified with Yugoslavia, I think I only became a real Yugoslav once the real Yugoslav state disintegrated, when I left Serbia for Britain.”''</ref> * [[Vladimir Dvorniković]], filozof i etnopsiholog<ref name=dvornikovic1>[https://www.dw.com/sr/jugoslovenski-dert/a-44853062 Jugoslovenski dert] [[Deutsche Welle]]. ''Dragoslav Dedović; 28.07.2018.''<br>''“On nije bio samo Jugosloven po nacionalnom opredeljenju. On je o Jugoslovenima izrekao istine koje spadaju u najtačnije i najbolnije spoznaje do kojih je jedan etnopsiholog mogao doći.”''</ref> * [[Egon Fekete]], lingvista<ref name=fekete1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.<br>''“Fekete Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf; naučni savetnik u Institutu za sh. jezik, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ivan Filipović]], pedagog, književnik<ref name=ifilipovic1>Filipović, Ivan (Perić): Pravac naše književnosti, u: Neven, VII. god (1858), str. 73.<br>''“Važnost školskih i pučkih knjižnica uvidjeli su već mnogi narodi, samo mi Jugoslaveni ne.”''</ref> * [[Milutin Garašanin (arheolog)|Milutin Garašanin]], arheolog<ref name=garasanin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 140.<br>''“Garašanin Milutin, arheolog, akademik; preds. Odbora za arheologiju SANU. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Andrej Grubačić]], sociolog<ref name=grubacic1>Grubačić, Andrej: [http://books.google.de/books?id=zFDOQsocASMC&printsec=frontcover&dq=Don%27t+Mourn,+Balkanize!:+Essays+After+Yugoslavia&hl=de&sa=X&ei=Q4bHUYvYK8besgaa5IDoDg&ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&q=Don%27t%20Mourn%2C%20Balkanize!%3A%20Essays%20After%20Yugoslavia&f=false Don't mourn, balkanize! Essays after Yugoslavia] Oakland 2010, str. 11. {{ISBN|1-60486-470-2}}.<br>''“I grew up in Belgrade—or, more precisely, between Belgrade and Sarajevo—but I always considered myself Yugoslav. I do not see any reason to stop doing so now.”''</ref> * [[Katica Hedrih]], mašinski inženjer, univ. profesorica<ref name=hedrih1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.<br>''“Hedrih (Stevanović) Katica, redovni profesor (za pr. Elastidinamika, Otpornost materijala i Teorija nelinearnih oscilacija) i šef Katedre za mehaniku Mašinskog fakulteta, Niš; gl. i odg. urednik časopisa "Facta Universitatis"; nauč. saradnik Matemat. instituta SANU; ekspert Sav. ministarstva za nauku i tehnologiju. […] P: Jugoslovenka, srpske nacionalnosti; […].”''</ref> * [[Fedor Herbut]], fizičar<ref name=herbut1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.<br>''“Herbut Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg.; dopisni član SANU. […] P: Rusin, Jugosloven.”''</ref><ref name=herbut2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.<br>''“Herbut E. Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 3. V 1932, Novi Vrbas). Rusin, Jugosloven.”''</ref> * [[Jelisaveta Ibrovac]], profesor, prevoditelj<ref name=ibrovac1>Ибровац, Јелисавета (Демирова, Мирка): [https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/Periodika/SD_E74E1D9A175FE5728805716D3DEA6D36/1922/k001?fullscreen#page/492/mode/1up Молиерова прослава у Паризу], у: Српски књижевни гласник, Нова серија, књ. V бр. 1 (1922), стр. 463.<br>''“Ми Југословени смо са поносом могли истаћи да је наш песник и народни мученик Франкопан дао један од првих превода Молиера у опште.”''</ref> * [[Fran Ilešič]], književni povjesničar, publicist<ref name=ilesic1>Ilešič, Fr.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-P2B6NX9A/099c4d73-b7c1-4486-9729-7487689a5bd4/PDF Vse pleše. Balada — ballata.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 1 (1899), str. 49.<br>''“Pohlevno nasprotujoč, je nekdo iz ozadja izrekel svoje pomisleke o Čukovem modrovanju, češ, mi Jugoslovani s svojim »kolom« se pač dobro vrtimo v krogu, a naprej ne pridemo, ne napredujemo.”''</ref> * [[Ivan Ivić]], psiholog, univerzitetski profesor<ref name=ivic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 176.<br>''“Ivić Ivan, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Razvojna psihologija). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Anton Janežič]], filolog<ref name=janezic1>Prijatelj, Ivan: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-CELRWWCE/29cc0c10-4627-410e-8ce0-7e49e74864a3/PDF Borba za individualnost slovenskega književnega jezika 1848–1857] Ljubljana 1937, str. 109.<br>''“Ti nam pripravljaš pot, da se naj popred Jugoslovani sjedinimo, zraven pa tudi drugim narečjem približamo, da ne zagazimo na stranputice, po kterih žalibog tako radi tumaramo i vagutamo...”''</ref> * [[Božidar Jezernik]], etnolog<ref name=jezernik1>[https://pescanik.net/jugoslavija-zemlja-snova-2/ Jugoslavija, zemlja snova] Peščanik. ''03.12.2018.''<br>''“On je glavni lik Bože Jezernika, jer Boža je integralni Jugosloven i on žali – i to je jedna od teza ove knjige – što, po njegovom mišljenju, u Jugoslaviji, kako on kaže, nije bilo više jugoslovenskog nacionalizma.”''</ref> * [[Đokica Jovanović]], sociolog<ref name=jovanovic1>[https://nova.rs/emisije/zasto-u-srbiji-ima-sve-vise-jugoslovena/ Zašto u Srbiji ima sve više Jugoslovena?] Nova.rs ''TV Nova; 02.05.2023.''<br>''“Sociolog Đokica Jovanović iz Niša na nedavnom popisu izjasnio se kao Jugosloven i to ne prvi put.”''</ref> * [[Damir Kakaš]], univerzitetski profesor, političar<ref name=kakas1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 214.<br>''“Kakaš Damir, potpredsednik Skupštine AP Vojvodine (od '94); potpredsednik Izvršnog odbora Reformske demokratske stranke Vojvodine; redovni profesor Fakulteta tehničkih nauka, N. Sad. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksej Kišjuhas]], sociolog<ref name=kisjuhas1>[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''<br>''“Na njihov poziv prvi se odazvao sociolog, profesor na Sveučilištu u Novom Sadu i kolumnist lista Danas, Aleksej Kišjuhas, koji je na dan početka popisa podržao pokret poveznicom na svoju kolumnu pod naslovom 'Jugoslavija živi'.”''</ref> * [[Ivan Klajn]], jezikoslovac<ref name=klajn1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 228.<br>''“Klajn Ivan, lingvista; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Maja Korać]], sociolog<ref name=korac1> Savić, Svenka/Korać, Maja: Naučnice iz Srbije u svetu: kroz dijalog i refleksiju, u: Prelić, Mladena/Stevanović, Lada/Lukić Krstanović, Miroslava (ur.): [https://etno-institut.co.rs/storage/710/63abe78a83ade_Etnografski-zbornik-2022-PRINT2.pdf Rod, znanje i moć. Istorija, nasleđe i značaj naučnica u Srbiji] Beograd 2022, str. 202.<br>''“Ja sam bila i ostala Jugoslovenka. Da pojasnim, multikulturna Južna Slovenka. To je moje duboko, i pre svega, lično opredeljenje, ne političko. Zasnovano na iskustvu i načinu života moje (primarne) porodice, kao i na istoriji mojih porodičnih predaka.”''</ref> * [[Ana Kotevska]], muzikolog i muzički kritičar<ref name=kotevska1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 246.<br>''“Kotevska Ana, muzikolog i muzički kritičar; glavni i odgovorni urednik muzičkog mesečnika "Bis"; […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Boško Kovačević]], sociolog<ref name=kovacevic1>[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/sjecanje-na-boska-kovacevica-918183 Sjećanje na Boška Kovačevića] [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. ''27.12.2023.''<br>''“Za sebe je volio da govori da je Sokolčanin, Subotičanin, Ličanin, Vojvođanin, Srbin, Jugosloven, Evropljanin, Građanin sveta”''</ref> * [[Fran Kovačič]], teolog, historičar<ref name=kovačič1>Kovačič, Fran: [https://books.google.de/books?id=Uuj64Xn6lc0C&newbks=1&newbks_redir=0&printsec=frontcover&hl=de#v=onepage&q&f=false Ob osemstoletnici križarskih vojsk. (1096 – 1896)], u: Katoliški obzornik, letnik I. (1897), str. 162.<br>''“Tem znamenitejše je to vprašanje za nas sedaj ob osemstoletnici križarskih vojsk, ker smo zlasti mi Jugoslovani v neposredni zvezi s križarskimi vojskami in se vprašanje cerkvenega zedinjenja posebno nas tiče.”''</ref> * [[Marija Kraljević-Balalić]], genetičar<ref name=kraljevicbalalic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 252.<br>''“Kraljević-Balalić Marija, dekan i redovni profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (za pr. Genetika, Populaciona genetika i Uvod u metodiku maučnog [sic!] rada). […] P: Jugosl., […].”''</ref> * [[Ivan Kukuljević Sakcinski]], istoričar, književnik, političar<ref name=sakcinski1>I. K. S.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qafecy6iKlcE4GRP36GCRjeS9AYE3ZKN4DtQb8v1YneKWwXP8ld5anxHTN8z7etr5CGTzYs6U5R0JEqz2r57g_dJAvk2YISjAh1_L-8uUNoKGjJ_3-K-qR5N5bwoZVY4HJKGA11VkUXgB6k-VFf_OZXWxAYg6f1kqWue6C8jtlemwhdXfI3_kI6Av7h8auSwL-rXpy_qyGym-ClQYCNiYHRT-RjqAtDzccX_9madJD6_gOeRNLXqDtoCqjO0ZnmjzqOAm-UFFo7e4PDGeFic2zoZak0UvgSC-cFMnrRlriWDKYrRrAM Politička pověstnica], u: Arkiv za pověstnicu jugoslavensku, knjiga II. (1852), str. 1.<br>''“Mi Jugoslaveni neimamo sve dosada našega diplomatara, pa ipak nećemo nikada bez njega moći razsvětliti i kritički napisati razgranjenu historiu našega naroda.”''</ref><ref name=sakcinski2>Smičiklas, Tade; Marković, Franjo: Matica Hrvatska od godine 1842. do godine 1892. Spomen-knjiga. Zagreb 1892, str. 160.<br>''“Očekivamo pako od nje, da nam one strane što brže pridruži, koje po historiji i zakonu ili po krvi i poreklu našoj državi ili našemu jugoslavenskomu narodu pripadaju.”''</ref> * [[Đuro Kurepa]], fizičar<ref name=djkurepa1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 231-232.<br>''“Kurepa R. Đuro, redovni član SANU i ANU-BiH, dopisni član JAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 16. VIII 1907, Majske Poljane, Glina). Srbin-Jugosloven, […]. ”''</ref> * [[Milan Kurepa]], fizičar<ref name=mkurepa1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 263.<br>''“Kurepa Milan, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg. (za pr. Fizika molekula i Fizika opšti kurs); naučni savetnik u Institutu za fiziku, Bg.; preds. Nacionalnog komiteta za fiziku Jugoslavije (od '87). […] P: Jugosloven srpsko-jevrejskog porekla.”''</ref><ref name=mkurepa2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 232.<br>''“Kurepa V. Milan, fizičar; redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; predsednik Nacionalnog komiteta za fiziku SFRJ (r. 11. V 1933, Bačka Palanka). Jugosloven, srpsko-jevrejskog porekla.”''</ref> * [[Šime Ljubić]], istoričar, arheolog<ref name=ljubic1>Okuka, Miloš: Eine Sprache - viele Erben. Sprachpolitik als Nationalisierungsinstrument in Ex-Jugoslawien. Klagenfurt 1998, S. 23. (na njemačkom)<br>“»Hej, Ihr Jugoslawenbrüder, seien wir ruhmreich!« So ruft der Kroate Šime Ljubić 1864 in seinem Spiegel der jugoslawischen Literaturgeschichte (Ogledalo književne poviesti Jugoslavjanske na podučavanje mladeži) in der […].</ref> * [[Ivan Macun]], književni povjesničar<ref name=macun1>Macun, Ivan: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TZWJKXHW/f39ff886-a3b5-4dc5-967b-8f5d499a8755/PDF Cvetje slovenskiga pesničtva.] Trst 1850, str. 4.<br>''“Poglej samo nekaj malo na polje slavjanskih narodnih pesem in boš vidil u Čehih, Poljakih in posebno u nas Jugoslavjanih množinu sadja najlepšega, z katerim bo se težko kater si bodi drugi narod hvaliti zamogel.”''</ref> * [[Vlado Mađarić]], istoričar umetnosti<ref name=madjaric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 403.<br>''“Mađarić Vlado, direktor Saveznog instituta za zaštitu spomenika kulture u Beogradu, r. 1915 u Ludbregu, Jugosloven.”''</ref> * [[Matija Majar]], etnograf, jezikoslovac<ref name=majar1>Majar, Matija: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-05AJDQXQ/0768df73-0700-4779-81e0-226111bc3825/PDF Naše slovstvo], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 44 (03.06.1857), str. 174.<br>''“Mi Jugoslaveni, imenito Slovenci, smo v takih okolnostih, da moramo to pitanje tako le staviti: Čto moramo činiti, storiti, da se književno slože narečja serbsko, bulgarsko, horvatsko i slovensko?”''</ref> * [[Petar Matković]], geograf<ref name=pmatkovic1>Matković, Petar: Zemljopisni odlomci. Najnovija kartografija o Jugoslovjenskih zemljah, u: Književnik, god. III. sv. 1. (1866), str. 81.<br>''“Vojnički kartografički zavod u Beču, koji si je glede svojih kartografičkih proizvoda slavno ime stekao, objelodani za kratko vrieme koli za znanost u obće, toli za nas Jugoslovjene napose evo već drugu vele znamenitu i krasnu geografičku radnju: Dalmaciju naime, koja poput okvira sa zapada Balkanski poluotok zaprema, i gore navedenu kartu Bosne i Hercegovine, kojom je publikacijom sumnja o tajnom skrivanju kartografičkoga materijala iz političkoga obzira sasvim izčeznula.”''</ref> * [[Fedor Mesinger]], meteorolog, univerzitetski profesor<ref name=mesinger1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 317.<br>''“Mesinger Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nada Milašin]], naučnik<ref name=milasin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 328.<br>''“Milašin Nada, viši naučni saradnik u Institutu za arhitekturu i urbanizam Srbije, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vojin Milić]], sociolog<ref name=milic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 334.<br>''“Milić Vojin, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Miljanić]], inženjer elektrotehnike, univ. profesor<ref name=miljanic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 348.<br>''“Miljanić Petar, akademik, sekretar Odeljenja tehničkih nauka SANU, redovni profesor Mašinskog i Elektrotehn. fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Navratil]], jezikoslovac<ref name=navratil1>N., J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7IS7KTWC/de1d2076-efac-45c3-b8f8-6afcd0997ccc/PDF Želja jezikoznanska o novem letu vsim Slovencom, posebno pisateljem slovenskim v prevdarek], u: Slovenska bčela, letnik 4, številka 8 (1853), str. 63.<br>''“Tudi govorimo vsi Slovenci in Jugoslovani; Ne dam mu naj manje […].”''</ref> * [[Aleksandar Nikolić (istoričar)|Aleksandar Nikolić]], istoričar, novinar<ref name=anikolic1>[https://boom93.rs/article/54985/jugosloveni-kulturno-povezivanje-trajnije-od-drzavnih-granica Jugosloveni: Kulturno povezivanje trajnije od državnih granica] Radio Boom93. ''Neda Stojićević/Jelena Milenković''.<br>''“Onda je bilo potpuno prirodno da 2022. kažem na popisu ću se izjasniti kao Jugosloven.”''</ref> * [[Viktor Novak]], istoričar<ref name=novak1>[https://www.rts.rs/page/rts/sr/Dijaspora/story/1526/srbija-na-vezi/2091781/-magnum-crimen---bez-cenzure-.html Magnum Crimen - bez cenzure] [[Radio-televizija Srbije]]. ''03.11.2015''<br>''“Prvo izdanje ove kultne knjige, Viktor Novak, Hrvat, ali i integralni Jugosloven, uspeo je da objavi u burnim posleratnim godinama, 1948.”''</ref> * [[Pavel Opavski]], univerzitetski profesor<ref name=opavski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390.<br>''“Opavski Pavel [sic!], redovni profesor Fakulteta fizičke kulture, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''</ref><ref name=opavski2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.<br>''“Opavski J. Pavle, redovni profesor Fakulteta za fizičku kulturu u Beogradu (r. 9. XI 1925, Stara Pazova). Jugosloven.”''</ref> * [[Milenko Panić]], univerzitetski profesor<ref name=panic1>[https://www.rts.rs/page/tv/ci/story/19/rts-svet/1290146/evropa-i-srbi-milenko-panic.html Европа и Срби: Миленко Панић] [[Радио-телевизија Србије]]. ''Војислав Лалетин; 26.03.2013.''<br>''“Премда је Југославија разбијена, он се и даље, с пуно разлога, осећа и понаша као Југословен.”''</ref><ref name=panic2>[https://www.youtube.com/watch?v=VZzu-CMhDjA Evropa i Srbi: Milenko Panić] [[YouTube]]. ''RTS Obrazovno-naučni program - Zvanični kanal; 22.08.2016.''<br>''“Pa, moram Vam reći da ovaj, ja sam uvijek bio, i odgojen, i… i ostao jugoslovenski orijentisan. […] Ali, ja sam se osjećao Jugosloven, i dalje se osjećam Jugosloven.”''</ref> * [[Zlatica Pavlovski]], naučni savjetnik iz područja živinarstva<ref name=pavlovski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.<br>''“Pavlovski Zlatica, upravnik Zavoda za živinarstvo u Institutu za stočarstvo, Zemun. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Stevan K. Pavlowitch]], historičar<ref name=pavlowitch1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-60401608 Srbija i Velika Britanija: Ko je bio istoričar Stevan K. Pavlović - kosmopolita i džentlmen srpskog porekla] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 25.02.2022.''<br>''“Istoričar Stevan K. Pavlović bio je kosmopolita i Evropljanin koji je govorio da je Jugosloven po rođenju, Srbin po porodičnom poreklu, Britanac po državljanstvu i Francuz po kulturnom afinitetu.”''</ref> * [[Miljenko Perić]], fizikohemičar<ref name=mperic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 413.<br>''“Perić Miljenko, redovni profesor Fakulteta za fizičku hemiju PMF, Bg. (za pr. Kvantna hemija i molekulske strukture); šef Katedre za molekulske strukture; prodekan za nastavu. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vesna Pešić]], sociološkinja<ref name=vpesic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/dragoslav-petrovic-jugoslavija-ce-se-vracati-zazivece-u-novim-formama/ Dragoslav Petrović: Jugoslavija će se vraćati, zaživeće u novim formama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Beta; 15.11.2024.''<br>''“Ali, ja sam i danas ostala Jugoslovenka.”''</ref> * [[Nebojša Popov]], sociolog<ref name=popov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 439.<br>''“Popov Nebojša, sociolog; viši naučni saradnik u Institutu za filozofiju i društveni teoriju, Bg. (od '81); odgovorni urednik lista "Republika" (od '91); član Saveta Beogradskog univerziteta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Tomislav Popović]], ekonomista, univerzitetski profesor<ref name=tpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 447-448.<br>''“Popović Tomislav, naučni savetnik, redovni profesor univerziteta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dušan Puhalo]], anglista<ref name=puhalo1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 455.<br>''“Puhalo Dušan, književni prevodilac; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Franjo Rački]], historičar, političar, katolički svećenik<ref name=racki1>Novak, Viktor: Franjo Rački u govorima i raspravama. Zagreb 1925, str. 126.<br>''“Naš ugovor ima se navlaš na to obazrijeti, da smo Jugoslovjeni, da nam je bolja budućnost samo u Jugoslovjenstvu.”''</ref><ref name=racki2>Novak, Grga (i drugi) (ur.): Spomenica. Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti 1866-1966. Zagreb 1966, str. 14.<br>''“Rački je bio ne samo velik učenjak nego i velik patriot u najširem smislu te riječi: Hrvat, Jugoslaven, Slaven.”''</ref><ref name=strossmayer-racki/><ref name=racki31>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 216.<br>''“Mi Jugoslovjeni razdijeljeni smo jezikom, ovom pravom dušom naroda, glavnim, često i jedinim sidrom narodnosti.”''</ref> * [[Ivan Radetić]], jezikoslovac<ref name=radetic1>Radetić, Ivan: Pregled hrvatske tradicionalne književnosti. Senj 1879, str. 199.<br>''“Ovo obće jamstvo ili poručanstvo počelo je kod zapadnih Slovjena; Čeha, Poljaka i Pomorana padati već XIII. vieka, dočim se kod nas Jugoslovjena imenice Hrvata i Srba po zakonu vinodolskom i Dušanovom još u XIV. vieku nalazilo, a gdješto se i do dana današnjega sačuvalo.”''</ref> * [[Božo Radman]], agronom<ref name=radman1>[https://www.glassrpske.com/lat/plus/teme/in-memoriam-mr-bozo-radman-do-posljednjeg-daha-posvecen-nauci-i-pravdi/348739 In memoriam - mr Božo Radman: Do posljednjeg daha posvećen nauci i pravdi] Glas Srpske. ''Mladen Karić; 30.01.2021.''<br>''“Ja sam univerzalista i kosmopolita. Nacionalno se osjećam kao Jugosloven. Ako me neko detaljnije pita, ja sam Bosanac. Ako ide još detaljnije, ja sam Krajišnik. Najdetaljnije, ja sam Banjalučanin. Nakon toga, nemojte me dalje pitati!”''</ref> * [[Duško Radosavljević]], politolog i predsjednik Saveza antifašista Vojvodine<ref name=dradosavljevic>[https://sav-ns.wixsite.com/sav2017/struktura-sav-a Struktura i rukovodstvo SAV-a] SAV - Savez antifašista Vojvodine.<br>''“Sremac, Srbin, Vojvođanin, Jugosloven i Evropljanin.”''</ref> * [[Ljubiša Rajić]], lingvist<ref name=rajic1>[http://www.slobodnaevropa.org/content/sta_znaci_multikulturalnost/2276177.html Šta znači multikulturalnost] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Biljana Jovićević; 16.01.2011.''<br>''“Ja sam rođen u Jugoslaviji, tu sam odrastao, obrazovao se, oženio i dobio djecu. Nisam mogao biti ništa drugo nego Jugosloven, bez obzira što su moj otac i majka bili Srbi.”''</ref><ref name=rajic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 471.<br>''“Rajić Ljubiša, vanredni profesor za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Slobodan Ribnikar]], fizikohemičar<ref name=sribnikar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 481.<br>''“Ribnikar Slobodan, akademik; redovni profesor Prirodno-matematičkog fakulteta, Bg. (za pr. Nuklearna hemija i Fadiohemija). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nikola Rot]], profesor psihologije<ref name=rot1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 487-488.<br>''“Rot Nikola, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Obrad Savić]], filozof<ref name=obradsavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.<br>''“Savić Obrad, viši predavač na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta, Bg.; generalni sekretar Beogradskog kruga i gl. urednik časopisa "The Belgrade circle". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Svenka Savić]], psihološkinja, lingvistkinja<ref name=ssavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 496.<br>''“Savić Svenka, redovni profesor Filozofskog fakulteta, N. Sad (za pr. Psiholingvistika, Analiza diskursa i Uvod u lingvistiku). […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Ljubica Simaković]], univerzitetska profesorica<ref name=simakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 500.<br>''“Simaković Ljubica, redovni profesor Ekonomskog fakulteta, Kragujevac (za pr. Ekonomska filozofija i politika). […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Đorđe Stanković]], povjesničar<ref name=djstankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 521.<br>''“Stanković Đorđe, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Istorija Jugoslavije); šef Katedre za istoriju Jugoslavije. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dubravka Stojanović]], povjesničarka<ref name=dstojanovic1>[https://www.danas.rs/vesti/politika/demostat/dubravka-stojanovic-nismo-u-hladnom-ratu-vucic-nije-tito-a-ni-srbija-nije-jugoslavija/ Dubravka Stojanović: Nismo u Hladnom ratu, Vučić nije Tito, a ni Srbija nije Jugoslavija] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Demostat/Ivana Petronijević Terzić; 21.12.2022.''<br>''“Ni ja ne želim Jugoslaviju, ja jesam Jugoslovenka, ali ne želim Jugoslaviju zato što mislim da je njeni narodi nisu dorasli.”''</ref><ref name=dstojanovic2>[https://www.slobodnaevropa.org/a/most-nasledje-latinka-perovic-istorija-balkan-jugoslavija/32723484.html Latinka Perović - u Srbiji ignorisana i napadana, u regionu poštovana] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Omer Karabeg; 10.12.2023.''<br>''“Tek sam kasnije kroz duge razgovore s njom shvatila tu njenu poziciju bez obzira što se s njom na tom pitanju nisam slagala i ostala sam Jugoslovenka.”''</ref> * [[Svetomir Škarić]], profesor ustavnog prava<ref name=skaric1>[http://www.dnevnik.mk/?ItemID=969BE953C56D4D4294BC6BE9769FDB93 Пратениците-торбеши бараат третман на помала етничка заедница]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Dnevnik. ''Tatjana Popovska; 18.09.2011.''</ref><ref name=skaric2>[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=121810833459&id=9&setIzdanie=22161 Ин мемориам]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Nova Makedonija. ''Svetomir Škarić; 18.12.2010.''</ref> * [[Slobodan Šoja]], historičar<ref name=soja1>[https://unaworld.tv/video/reaktor-bih-jugonostalgija Jugonostalgija] Una televizija, emisija ''Reaktor BiH''. ''04.12.2023.''<br>''“Pa znate šta, ja mislim da je bolje reći da... da sam Jugosloven nego jugonostalgičar.”''</ref> * [[Jorjo Tadić]], istoričar<ref name=jtadic1>Тадић, Јорјо: [https://books.google.de/books?id=bzCZCgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=de&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Сабласти круже Југославијом...], у: Историјски часопис, књ. 18 (1971), str. 48.<br>''“А још више зато што је мени лично сасвим свеједно да ли се нешто назива хрватским или српским, јер су за мене Срби и Хрвати један народ, без обзира што се о томе мислило или данас мисли, пише и прописује. Као Југословен, али не по линији државне већ по свом дубоком националном опредељењу, а и научном уверењу, јер сам то био и онда када смо о југословенској држави само сањали, сматрам да је ненаучно и смешно сврставати старе Дубровчане у Србе или Хрвате, а њихова културна дела, посебно књижевност, резервисати искључиво за једне или друге.“''</ref><ref name=tadic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 715-716.<br>''“Tadić Jorjo, dr filozofije, red. prof. Filozofskog fakulteta u Beogradu za Opštu istoriju Novoga veka, dopisni član Srpske akademije nauka u Beogradu, dopisni član Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu, r. 1899 u Starom Gradu, Srez hvarski, Jugosloven.”''</ref> * [[Nevenka Tadić]], neuropsihijatar<ref name=ntadic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 568.<br>''“Tadić Nevenka, neuropsihijatar. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Nikola Tesla]], izumitelj<ref name=tesla1>[https://www.slobodnaevropa.org/a/nikola-tesla/30612584.html Svi hoće Nikolu Teslu] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Mila Đurđević/Una Čilić''.<br>''“Zbog toga, braćo i sestre, kao najstariji Srbin, Jugoslaven, Amerikanac naše krvi u Sjedinjenim Državama, upućujem vam ovo pismo moleći vas da se odazovete pozivu predsjednika Roosevelta.”''</ref> * [[Rajko Tomović]], naučnik, robotičar<ref name=tomovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 585.<br>''“Tomović Rajko, akademik; direktor (sa N. Uzungoluom) Centra za multidisciplinarno praćenje pravaca razvoja informatike, Atina (od '96). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ljubinka Trgovčević-Mitrović]], povjesničarka<ref name=trgovcevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 590.<br>''“Trgovčević Ljubinka, viši nauč. saradnik u Istorijskom institutu SANU, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=trgovcevic2>[https://www.danas.rs/kultura/vece-secanja-na-ljubinku-trgovcevic-1948-2022-istoricarka-putnica-zena-nadasve-prijateljica/ Veče sećanja na Ljubinku Trgovčević (1948-2022): Istoričarka, putnica, žena, nadasve prijateljica] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''J. J.; 06.03.2023.''<br>''“Rođena u njenom središtu, u Bosni, u Sarajevu, ostala je Jugoslovenka do kraja.”''</ref> * [[Milan Trtanj]], fizikohemičar<ref name=trtanj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 593-594.<br>''“Trtanj Milan, rukovodilac Laboratorije za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje Instituta za nuklearne nauke "Vinca". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vladeta Urošević]], fizičar<ref name=urosevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 598.<br>''“Urošević Vladeta, osnivač i direktor preduzeća "Metrologia". […] P: Srbin, Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Vejvoda]], politikolog<ref name=vejvoda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Vejvoda Ivan, politikolog; profesor na Syssex [sic!] University, Engleska (od '93). […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=vejvoda2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Vejvoda I. Ivan, politikolog; istraživač u Institutu za evropske studije u Beogradu (r. 27. XII 1949, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Vuk Vernić]], sociolog, revolucionar<ref name=vernic1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 65.<br>''“Vernić Vuk, borac u prištapskim jedinicama VŠ, neutvrđenog mesta rođenja, profesor na Pravnom fakultetu u Zagrebu, Jugosloven, u NOV došao krajem marta 1943. iz ustaškog logora Jasenovac razmenom za zarobljene Nemce.”''</ref> * [[Radina Vučetić]], historičarka<ref name=vucetic1>[https://www.pressreader.com/serbia/nin/20200806/281706912025220][http://www.nin.co.rs/pages/article.php?id=102354064] Неорадикалски рикверц води у провалију [[НИН]]. ''Радмила Станковић; 06.08.2020.''<br>''“Радина Вучетић је имала ту срећу: предмет њеног научног интересовања је превасходно Југославија, Краљевина и она социјалистичка, а за себе једнако каже да је Југословенка јер је рођена и васпитана у тој земљи, јер је формирана у југословенском духу и не може за првих двадесет година свог живота да каже „пуј, пике, више не важи“.”''</ref><ref name=vucetic2>[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''<br>''Jesi ti Jugoslovenka? - “Jesam, da. To moram da pomenem.”''</ref> * [[Sreten Vujović]], sociolog<ref name=svujovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 628.<br>''“Vujović Sreten, sociolog; redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (od '92); član Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Emir Zelenhasić]], univerzitetski profesor<ref name=zelenhasic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 643-644.<br>''“Zelenhasić Emir, redovni profesor Građevinskog fakulteta, Subotica (za pr. Hidrologija i Osnovi hidrotehnike); šef Katedre za hidrotehniku. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vjekoslav Babukić.jpg|Vjekoslav Babukić Datoteka:Jovo Bakic-mc.rs.jpg|Jovo Bakić Datoteka:Franjo Bradaška.jpg|Franjo Bradaška Datoteka:Jurij Caf.jpg|Oroslav Caf Datoteka:Vladimir Ćorović.jpg|Vladimir Ćorović Datoteka:Dejan Djokic LMU Book presentation.jpg|Dejan Đokić Datoteka:Ivan Filipović 1892 Mayerhofer.png|Ivan Filipović Datoteka:Andrej Grubačić at the SF anarchist bookfair 2010 (cropped).jpg|Andrej Grubačić Datoteka:Fran Ilešič.jpg|Fran Ilešič Datoteka:JanezicAnton.jpg|Anton Janežič Datoteka:Ivan Klajn.jpg|Ivan Klajn Datoteka:Fran Kovačič.jpg|Fran Kovačič Datoteka:Ivan Kukuljevic Sakcinski 1889 Mukarovsky.png|Ivan Kukuljević Sakcinski Datoteka:Kurepa georg2 (cropped).jpg|Đuro Kurepa Datoteka:Sime Ljubic 1885 Mayerhofer.png|Šime Ljubić Datoteka:MacunIvan.jpg|Ivan Macun Datoteka:Matija Majar (2).jpg|Matija Majar Datoteka:Vojinmilic.jpg|Vojin Milić Datoteka:Ivan Navratil.jpg|Ivan Navratil Datoteka:Nebojsa Popov-mc.rs.jpg|Nebojša Popov Datoteka:Božidar Jezernik 02.jpg|Božidar Jezernik Datoteka:Franjo_Rački_1897_Th._Mayerhofer.png|Franjo Rački Datoteka:Ljubiša Rajić.jpg|Ljubiša Rajić Datoteka:Dubravka Stojanović.jpg|Dubravka Stojanović Datoteka:Nevenka Tadić.jpg|Nevenka Tadić Datoteka:Tesla circa 1890.jpeg|Nikola Tesla Datoteka:Rajko Tomovic.jpg|Rajko Tomović Datoteka:Ivan Vejvoda - July 2015 (cropped).jpg|Ivan Vejvoda </gallery> </center> == Novinarstvo i publicistika == * [[Mihailo Bjelica]], novinar, univ. profesor<ref name=bjelica1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Bjelica Mihailo, naučni savetnik u Institutu za političke studije, Bg.; redovni profesor Fakulteta političkih nauka, Bg. (za pr. Istorija novinarstva). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Olga Božičković]], novinarka<ref name=bozickovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Božičković Olga, slobodni novinar. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Nikola Burzan]], novinar<ref name=burzan1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 68.<br>''“Burzan Nikola, novinar; urednik-komentator u Spoljno-političkoj rubrici "Naše Borbe". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Angelina Čakširan]], novinarka<ref name=caksiran1>[https://www.mojnovisad.com/gradske-face/angelina-caksiran-novinar-i-urednik-pisanje-mora-imati-svrhu-i-poruku-jer-to-je-pravo-novinarstvo-id43596.html Angelina Čakširan, novinar i urednik: Pisanje mora imati svrhu i poruku jer to je pravo novinarstvo] mojnovisad.com ''Aleksandar Jovanović; 12.11.2021.''<br>''“Kao Jugoslovenka, što sam ostala do danas, prezirala sam svaki nacionalizam, srpski, hrvatski, bilo koji. To nas je i dovelo do raspada zemlje koja je definitivno bila najlepša na svetu. U svakom pogledu.”''</ref> * [[Đorđe Dragojlović]], novinar<ref name=dragojlovic1>[http://www.index.hr/vijesti/clanak/sto-ce-kerum-na-ovo-reci-vojvodjanski-novinar-osniva-nacionalno-vijece-jugoslavena/462207.aspx Što će Kerum na ovo reći: Vojvođanski novinar osniva Nacionalno vijeće Jugoslavena] Index. ''27.11.2009.''</ref> * [[Milovan Đilas]], publicista, politički disident, političar, revolucionar<ref name=mdjilas1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/balkan-53066157 Milovan Đilas: „Crnogorac, Srbin i Jugosloven koji po značaju daleko prevazilazi jugoslovenske okvire“] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 17.07.2020.''<br>''“Đilas je bio Crnogorac, Srbin i Jugosloven. Ali je po svom značaju daleko prevazilazio jugoslovenske okvire, pa iako zvuči kao kliše, može se reći da je bio građanin sveta, pre svega onog sveta koji se borio za slobodu, pravdu i društvenu jednakost.”''</ref> * [[Jug Grizelj]], novinar<ref name=grizelj1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 144.<br>''“Grizelj, I. Jug, novinar (r. 2. VIII 1926, Vrlika). Jugosloven.”''</ref><ref name=grizelj2>[https://www.vreme.com/vreme/jug-grizelj-1926-1991/ Venci i reči za velikana novinarstva] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Živorad Kovaćević; br. 12, 14.01.1991.''<br>''“Jug Girzelj je bio Jugosloven u najboljem smislu te reči Zato je toliko voleo Beograd — onaj široki, neuskogrudi, neprovincijalni, tolerantni, kosmopolitski Beograd. Bio je ponosan što je Beograđanin. Njegov zvezdani čas je bio kad su kolege odlučile da on, po krvi Hrvat i Italijan, po ljudskom opredeljenju Jugosloven, bude predsednik Udruženja novinara Srbije.”''</ref> * [[Dinko Gruhonjić]], novinar i univerzitetski profesor<ref name=gruhonjic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/a-vi-sto-biste-da-nas-koljete-vi-ste-dinko-sakic-autorski-tekst-dinka-gruhonjica-o-tome-sta-je-zaista-rekao-u-dubrovniku/ A vi, što biste da nas koljete, vi ste Dinko Šakić: Dinko Gruhonjić za Danas o tome šta je zaista rekao u Dubrovniku] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 25.03.2024.''<br>''“Ja sam dete bratstva i jedinstva, moja jedina domovina bila je i ostala Jugoslavija, a ja sam Jugosloven, Bosanac i Vojvođanin. Nikada nisam prestao da verujem u bratstvo i jedinstvo naših naroda i narodnosti.”''</ref><ref name=gruhonjic2>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/hulje-vrebaju-iz-mraka-i-krecu-se-u-coporima/ Hulje vrebaju iz mraka i kreću se u čoporima] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 05.12.2020.''<br>''“Ja sam Jugosloven, dakle apatrid. Ali, odavno sam shvatio da je Jugoslavija bila prirodna tvorevina, a da su ove banane u kojima živimo totalno neprirodne.”''</ref><ref name=gruhonjic3>[https://autonomija.info/dinko-gruhonjic-danas-je-sveti-avnoj-ideja-jugoslavije-je-ideja-slobode/ Dinko Gruhonjić: Danas je sveti AVNOJ – ideja Jugoslavije je ideja slobode] Autonomija. ''Dinko Gruhonjić; 29.11.2021.''<br>''“Kao Jugosloven, kažem da Jugoslavija nije bila savršena. Ali se mogla “popraviti”. A ovo, ovo što su nam servirale ubice Jugoslavije kao “novu normalnost”, e to je potpuno nepopravljivo!”''</ref> * [[Zdravko Huber]], novinar, urednik<ref name=huber1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 165.<br>''“Huber Zdravko, novinar, urednik u "Našoj Borbi". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dejan Ilić]], izdavač i urednik<ref name=dilic1>[https://pescanik.net/razgovor-u-jajcu/ Razgovor u Jajcu] Peščanik. ''Dejan Ilić; 26.07.2017.''<br>''“Da li to što sam Jugosloven isključuje mogućnost da budem Srbin?”''</ref> * [[Viktor Ivančić]], novinar<ref name=ivancic1>[https://www.021.rs/story/Info/Srbija/260982/Dezulovic-To-sto-radi-Vesic-moze-i-Baka-Prase.html Dežulović: To što radi Vesić može i Baka Prase] Portal 021. ''Danas; 15.12.2020.''<br>''“Inače, taj princip, da dobri Hrvati iz srpske perspektive smeju da seru samo po Hrvatskoj i njenim gradovima, i obratno, da je dobrim Srbima iz hrvatske perspektive dopušteno da seru isključivo po Srbiji i njenim gradovima, za mene je nakaradan. Ja se kao Jugosloven zalažem za to da svi seremo po svima, slobodno, velikodušno, bez kočnica i ustezanja.”''</ref> * [[Željko Ivanović]], novinar<ref name=zivanovic1>[https://www.nedeljnik.rs/priblizite-mi-to-kako-se-covek-oseca-ko-crnogorac-zeljko-ivanovic-u-novom-nedeljniku/ „Približite mi to, kako se čovek oseća ko Crnogorac?“ Željko Ivanović u novom Nedeljniku] Nedeljnik. ''Veljko Miladinović; 13.01.2024.''<br>''“Ja sam bio Jugosloven. I danas sam u kulturološkom smislu Jugosloven.”''</ref> * [[Josip Kirigin]], novinar, publicist, revolucionar<ref name=kirigin1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 317.<br>''“Kirigin Josip, novinar, šef dopisništva zagrebačkog Vjesnika u Beogradu, rez. kapetan, r. 1918 u Australiji, Jugosloven.”''</ref> * [[Ferdo Kočevar]], publicist<ref name=kocevar1>Žavčanin, K. [Ferdo Kočevar (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QafI8q6cWMCSYx5DASe5f4K9LHOzIvL2AH58YK0c7JYOkjJ7oZB_OTlRLbYsgT45Daa8UMBStsfx3pi2R9XZ7VFaUKFuoXfoeB2HQLn2j4NThGNY-GJv5JNACbJCNEhYJrBiCsAH9AQDPYDdn1be2GLBSUNd5tP1cFAY5VS6-FfgGs4mJiar0TuMEbqaYjlaWHj3R3SIm_8EUuu3jtoEpL2YMm_-8bETpnDxn990Z8ZR92XZcOJrRiwvfQ9Mob_AcKF4R4vM6KinlM9V2sgsh4VeP5LR10FjGptp9KroUmjhDomEeJw Jugoslavenska akademija], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XIX. list 19 (08.05.1861), str. 150.<br>''“Mi Jugoslovani smo v tem obziru v dosta hujem položaji. […] Naravno je tedaj, da so zadobile te sosedne slovstva pretežni upljiv v nas Jugoslovane in sicer na veliko škodo in nevarnost za našo narodnost.”''</ref> * [[Mahmud Konjhodžić]], novinar, publicist<ref name=konjhodzic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 331.<br>''“Konjhodžić Mahmud, novinar, r. 1905 u Ljubuškom, srez Mostar, Jugosloven.”''</ref> * [[Anton Kos]], publicist<ref name=kos1>A[nton]. K[os]. Cestnikov: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-I14QC4EA/fa8e646f-84d3-473a-9ea7-ebcbed6d420a/PDF Poljodelstvo in kemija], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 53 (04.07.1857), str. 210.<br>''“Tudi mi Jugoslovani se moremo sponašati z možem, ki po vsej pravici zaslužuje, da ga v vesrto Mezzofantov vredimo.”''</ref> * [[Boro Krivokapić]], novinar<ref name=krivokapic1>[https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven Boro Krivokapić, poslednji Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208063744/https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven |date=2023-02-08 }} XXZ magazin. ''Milivoj Bešlin; 28.11.2018.''<br>''“Ja sam bio i ostao prije svega Jugosloven”, neretko je ponavljao.''</ref> * [[Sergije Lukač]], novinar, univ. profesor<ref name=lukac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 281.<br>''“Lukač Sergije, novinar; redovni profesor FPN, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven-Srbin, […].”''</ref> * [[Svetlana Lukić]], novinarka<ref name=lukic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 283.<br>''“Lukić Svetlana, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika za program Radija "B-92" (od '96). [...] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Petar Luković]], novinar<ref name=lukovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 284.<br>''“Luković Petar, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika lista "Vreme". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Tomislav Marković (novinar)|Tomislav Marković]], novinar i književnik<ref name=tmarkovic1>[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2022/10/21/budimo-jugosloveni-iako-smo-srbi Budimo Jugosloveni iako smo Srbi] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Tomislav Marković; 21.10.2022.''<br>''“Izjašnjavajući se kao Jugosloveni po nacionalnosti podrivamo totalitarnu ideju nacionalnog identiteta, a o njenoj totalitarnosti dovoljno govori masovna histerija protiv jugoslovenstva kojoj svedočimo. […] Budimo Jugosloveni, iako smo Srbi.”''</ref> * [[Rusko Matulić]], publicista<ref name=matulic1>[https://www.vreme.com/vreme/poslednji-odlazak-jugoslovenskog-emigranta/ Poslednji odlazak jugoslovenskog emigranta] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Petar Lađević; broj 1283, 06.08.2015.''<br>''“Tridesetog jula ove godine u Nju Džersiju je umro veliki Jugosloven, istinski borac za ljudska prava, najbliži saradnik pokojnog Mihajla Mihajlova, saradnik i prijatelj Saveza Oslobođenje i jedan od najrespektabilnijih izučavalaca i sakupljača različitih izvora za stvaranje celovite slike o demokratskoj Jugoslaviji; politički emigrant koji je čitav život posvetio intelektualnoj i ljudskoj borbi za demokratsku Jugoslaviju.”''</ref> * [[Mihajlo Mihajlov]], publicista, politički disident<ref name=mihajlov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 321.<br>''“Mihajlov Mihai [sic!], publicista; viši naučni saradnik u Elliott Schoo [sic!] of International Affairs, Vašington (od '94); član Centralnog komiteta Socijaldemokrata Amerike. […] Rus po rođenju, Jugosl. po opredeljenju; […]”''</ref> * [[Živko Milić]], novinar, publicista<ref name=milic>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 452.<br>''“Milić Živko, novinar, urednik «Borbe», član upravnog odbora Saveza novinara Jugoslavije, rez. kapetan, r. 1923 u Zagrebu, Jugosloven.”''</ref> * [[Avdo Mujčinović]], novinar i pozorišni kritičar<ref name=mujcinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 366.<br>''“Mujčinović Avdo, pozorišni kritičar u listu "Politika ekspres", Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ivan Rizinger]], novinar<ref name=rizinger1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Rizinger Ivan, muzički urednik Radio Kruševca (od '89), revije "Pobeda" (od '90) i diskografske kuće "Take It Or Leave It", Bg. (od '95). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Teofil Pančić]], novinar<ref name=pancic1>[https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ Teofil Pančić za Karakter: Moja lista pet najboljih novinara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221203054707/https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ |date=2022-12-03 }} Karakter. ''Karakter; 03.12.2021.''<br>''“Aludirate na moj tekst u kome sam objasnio da su entiteti složeniji i da ne mora da bude samo jedan, jer sam ja celog života i Srbin i Vojvođanin i Jugosloven i da ne vidim u čemu je tu problem. Na popisima sam se uvek izjašnjavao kao Srbin, ali sad dolazim u iskušenje da se pomalo iz inata izjasnim kao Vojvođanin. Ako nacionalistima to već toliko smeta, onda malo da ih iritiram.”''</ref><ref name=pancic2>[https://slobodnarec.rs/2021/08/31/teofil-pancic-srpstvo-vojvodjanstvo-i-ostale-koske/ Srpstvo, vojvođanstvo... i ostale koske] Slobodna reč. ''Teofil Pančić; 31.08.2021.''<br>''“A identiteti mogu da budu složeni, višestruki i isprepleteni, sve u jednom čoveku, i to ne nužno zato što ovaj ima „mešano poreklo“ po oveštalim etnocentričnim standardima. Evo, znam po sebi: u svakoj bih prilici mogao reći za sebe, i na svakom bih se popisu stanovnišva – ako se takvo izjašnjavanje već traži – mogao izjasniti i kao Srbin i kao Vojvođanin i kao Jugosloven, i ne bih nikada slagao baš ništa.”''</ref> * [[Vlado Ribnikar]], novinar, političar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Milorad Roganović]], novinar<ref name=roganovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Roganović Milorad, novinar. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dževad Sabljaković]], novinar i književnik<ref name=sabljakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 490.<br>''“Sabljaković Dževad, književnik, književni kritičar i novinar. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dragoslav Simić]], novinar<ref name=dsimic1>[https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ Bez Jugoslovena na popisu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014223724/https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ |date=2022-10-14 }} Forum - Portal građanske Srbije. ''D. B.; 12.10.2022.''<br>''“Redakciji Portala Forum javio se kolega Dragoslav Simić (Radio Beograd) i rekao da mu je pre dva dana došla popisivačica kojoj je na pitanje o nacionlanosti odgovorio da je Jugosloven.”''</ref> * [[Tamara Skrozza]], novinarka<ref name=skrozza1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/nazalost-jedinica-sam-tamara-skrozza-o-odrastanju-u-somboru-i-tome-kako-je-posao-birao-nju-a-ne-ona-njega/ „Nažalost, jedinica sam“: Tamara Skrozza o odrastanju u Somboru i tome kako je posao birao nju, a ne ona njega] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 16.04.2023.''<br>''“Dete sam iz mešovitog braka, nisam krštena, vaspitavana sam i uvek sam se izjašnjavala kao Jugoslovenka.”''</ref> * [[Karel Slanc]], publicista, političar<ref name=slanc1>Slanc, Karel: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-S4HN0TV0/959837c4-8301-4745-ada5-32ea3243c15d/PDF Avstrijski Jugoslovani in morje.] Gorica 1912, str. 11.<br>''“Zdaj, ko ste Avstriji priklopljeni Bosna in Hercegovina, nas je v državi precej Jugoslovanov.”''</ref> * [[Jelena Sofronijevic]], novinarka<ref name=sofronijevic1>[https://vittles.substack.com/p/yugonostalgic-cuisine Yugonostalgic Cuisine] (na engleskom) Vittles. ''Natasha Tripney; 23.08.2021.''<br>''“Sofronijevic regards herself as Yugoslav, though she was born in the UK in 1998.”''</ref> * [[Grujica Spasović]], novinar, urednik<ref name=spasovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 514.<br>''“Spasović Grujica, novinar; dopisnik Švedskog radija (od '89). […] P: Jugosloven, […].''</ref> * [[Gordana Suša]], novinarka<ref name=susa1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 549.<br>''“Suša Gordana, novinar i komentator; novinar u listu "Naša Borba"; urednik Video nedeljnika "VIN"; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije i Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Hari Štajner]], novinar<ref name=stajner1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 562-563.<br>''“Štajner Hari, novinar; spoljnopolitički komentator lista "Vreme"; direktor "Medija centra", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Zaharije Trnavčević]], novinar<ref name=trnavcevic1>[http://www.danas.rs/dodaci/nedelja/mogu_li_jugosloveni_postati_etnicka_zajednica.26.html?news_id=272880 Mogu li Jugosloveni postati etnička zajednica?] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Katarina Živanović; 13.12.2013.''<br>''“Trnavčević se, inače, izjašnjava kao Jugosloven. Jedan je od 23.303 koliko ih po poslednjem popisu ima u Srbiji.”''</ref> * [[Pavel Turner]], publicist<ref name=turner1>Turner, Pavel (Dr. Ahasverus): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-FNQV7UL2/a4dbb24c-fb60-4883-89f7-5642a8a8d5d0/PDF Beseda o jugoslovanskih razmerah], u: Kres, godina 1 br. 7 (1881), str. 396.<br>''“Mi Jugoslovani bi se vselej morali naravno najbližje rodne brate čutiti in po tem čutenji bi se moralo naše strmljenje in občenje med seboj ravnati, pa je li tako?”''</ref> * [[Boris Varga]], novinar, politolog<ref name=varga1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/boris-varga-privilegija-je-danas-biti-u-manjini/ Boris Varga: Privilegija je danas biti u manjini] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 29.09.2019.''<br>''“U Ukrajini sam među majdanistima kao neko ko se deklariše među ostalom i kao Jugosloven, Rusin i ukrajinski levičar, što je prema uspostavljenim tamošnjim stereotipima skoro sve do ekscesa potpuno isključivo.”''</ref> * [[Vekoslav Vakaj]], publicist<ref name=vakaj1>Vakaj, Vekoslav: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-RSB1W1PC/7e8d6513-919f-4967-b288-eaa869d44904/PDF Jugoslovani v zlati Pragi in slavnem Velegradu. Potopisne črtice.] Maribor 1886, str. 58.<br>''“Jugoslovani smo obljubili tukaj pri altarju slovanske vzajemnosti: da se hočemo napiti tukaj slovanskega rodo- in domoljubja.''</ref> * [[Gordana Vujović]], novinarka, književnica<ref name=gvujovic1>[https://primorski.me/info/kultura/gordana-vujovic-jugoslovenka-zivi-u-meni-srcem-sam-pisala-tako-je-bilo-napisano-u-libru/ Gordana Vujović: Jugoslovenka živi u meni, srcem sam pisala “Tako je bilo napisano u libru”] Primorski Portal. ''Biljana Dabić; 10.09.2024.''<br>''“U duši sam bila i ostala Jugoslovenka i umrjeću kao Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Stevan Kragujevic, Milovan Djilas,1950.JPG|Milovan Đilas Datoteka:Dinko Gruhonjić.jpg|Dinko Gruhonjić Datoteka:ViktorIvancic.jpg|Viktor Ivančić Datoteka:Ferdo Kočevar.jpg|Ferdo Kočevar Datoteka:Anton Kos Cestnikov.jpg|Anton Kos Datoteka:Petar lukovic gm.jpg|Petar Luković Datoteka:Mihajlo Mihajlov wiki photo.jpg|Mihajlo Mihajlov Datoteka:Teofil Pancic-mc.rs.jpg|Teofil Pančić Datoteka:Karel Slanc.jpg|Karel Slanc Datoteka:Gordana Susa-mc.rs.jpg|Gordana Suša Datoteka:Zaharije Trnavčević.jpg|Zaharije Trnavčević </gallery> </center> == Obaveštajstvo == * [[Vojin Đurašinović]], obavještajac, revolucionar<ref name=djurasinovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 166.<br>''“Đurašinović Vojin-Kostja, inspektor u Državnom sekretarijatu za unutrašnje poslove NR Srbije, r. 1919 u Bastaji, srez Daruvar, Jugosloven.”''</ref> == Odvjetništvo == * [[Srđa Popović (advokat)|Srđa Popović]], advokat, borac za ljudska prava<ref name=spopovic1>Stehlík, Petr: Jugoslavenstvo Srđe Popovića kao temelj suvremenog promišljanja jedne naizgled umirovljene ideje, u: Štěpánek, Václav (ur.): Савремена српска и чешка славистичка истраживања. Реферати са Kолоквијума Београд–Брно одржаног 21. октобра 2021. на Филoлошком факултету Универзитета у Београду./Současná srbská a česká slavistická bádání. Příspěvky z Kolokvia Brno–Bělehrad, které se konalo 21. října 2021 na Filologické fakultě Univerzity v Bělehradě. Edice Brno–Bělehrad, sv. 2. Brno 2021, str. 73.<br>''“Oduvek sam bio Jugosloven. Prvo što sam u životu naučio bilo je kako se zovem, u kojoj ulici stanujem i to da sam Jugosloven. Druga stvar je bio režim prema kome sam bio vrlo kritičan. Najveći problem Jugoslavije bio je u tome što ona nije mogla da postane demokratska država. Desimir Tošić je to jednom lepo rekao: ‚Ideja Jugoslavije je bila velika, ali smo mi, nažalost, bili mali’.”''</ref><ref name=spopovic2>[https://www.vreme.com/vreme/advokat-od-lika-i-dela/ Advokat od lika i dela] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Aleksandar Ćirić; 02.12.2010.''<br>''“Neočekivano za mnoge, Srđa Popović otkriva da je oduvek bio Jugosloven, mada je imao problem "s tom vrstom identifikacije".”''</ref><ref name=spopovic3>[http://pescanik.net/2013/10/srda-popovic-intervju/ Srđa Popović – intervju] [[Peščanik]]. ''Esquire; 19.10.2013.''<br>''“Srđa Popović nikada nije odustao od svog opredeljenja da se izajšnjava kao Jugosloven, ali ni tome ne prilazi olako, jednostrano.”''</ref><ref name=spopovic4>[https://www.monitor.co.me/sra-popovi-i-tadeu-mazovjecki-odlazak-boraca-za-ljudska-prava/ Srđa Popović i Tadeuš Mazovjecki, odlazak boraca za ljudska prava] Monitor. ''Tamara Kaliterna; 01.11.2013.''<br>''“Srđa Popović se do kraja izjašnjavao kao Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Srđa Popović advokat.jpeg|Srđa M. Popović </gallery> </center> == Politika == === 21. vijek === * [[Miroslav Kopečni]], političar, bivši diplomat<ref name=kopecni1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 239.<br>''“Kopečni Miroslav, direktor Instituta za nuklearne nauke "Vinča". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Đorđe Subotić]], politički aktivista<ref name=subotic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/ni-od-mramora-ni-od-gvozdja-vec-covek-od-principa/ Ni od mramora, ni od gvožđa, već čovek od principa] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Duško Radosavljević; 10.12.2019.''<br>''“Po svome ličnom opredeljenju, i to je stalno naglašavao, Đorđe je bio Rumljanin, Sremac, Vojvođanin i Jugosloven. To je ono što ga je određivalo, činilo njegovu ličnost, opredeljivalo stavove i ponašanje.”''</ref> === 20. vek === * [[Božidar Adžija]], političar, revolucionar, publicist<ref name=adzija1>Prpić, Ivan (ur.): Komunisti o fašizmu (1919-1940). Zagreb 1976, str. 25.<br>''“Ali budući da talijanski fašizam postaje sve više predstavnikom službene Italije i kao takav ulazi u redove organizirane svjetske reakcije, koja se u unutarnjoj politici svake pojedine države svojim socijalnoreakcionarnim ciljevima i tendencijama, a u vanjskoj politici svojim imperijalističkim težnjama, sprema na jaku ofenzivu protiv općeg mira i demokracije, to je potrebno, naročito nama Jugoslavenima, da budnim okom pratimo razvoj fašističkog pokreta u Italiji, jer on može sutra-prekosutra, pobratimljen sa Horthyjevim »probuđenim Mađarima«, ugroziti mirni razvoj našeg državnog života.”''</ref> * [[Milka Agbaba]], političarka, revolucionar<ref name=agbaba1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 63.<br>''“Agbaba T. Milka (Izborni srez begejski, APV – NRS), politički radnik, rođena u siromašnoj seljačkoj porodici 24-XI-1921 godine u Banatskom Karađorđevu, APV – NRS. Jugoslovenka.”''</ref><ref name=agbaba2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.<br>''“Agbaba Milka, nar. poslanik Savezne narodne skupštine za Srez begejski, član CK SK Srbije, pretsednik Saveza društava prijatelja dece i omladine za APV, r. 1921 u Banatskom Karađorđevu, Jugoslovenka.”''</ref> * [[Džemal Bijedić]], političar, revolucionar<ref name=bijedic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 57.<br>''“Bijedić Džemal, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član Izvršnog veća NR BiH, pretsednik Sreskog NO u Mostaru, član CK SK BiH, član Saveznog odbora Saveza boraca NOR, član Pretsedništva [sic!] Glavnog odbora SSRN BiH, rez. potpukovnik, r. 1917 u Mostaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Josip Broz Tito]], državnik, revolucionar, vojskovođa<ref name=Tito1>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 179-180.<br>''“Tito je bio Jugoslaven na jedan novi način, i kao državnik, i kao politički čovjek, i naprosto kao čovjek. […] Za vrijeme rata ustaše su nastojali prikriti Titovo hrvatsko porijeklo. On sam ga nije krio: kad je došao u oslobođeni Beograd svi su znali koje je nacionalnosti. Nije to previše isticao niti je smatrao da je to najvažnije. U nekim je prilikama ipak govorio o tome: i o svojoj nacionalnosti i o jugoslavenstvu. Postoje tri njegove veće izjave kojima se može poslužiti na različite načine. Prva je negdje s kraja pedesetih ili početka šezdesetih godina (objavio ju je zagrebački tjednik »Danas« na Titov devedeseti rođendan, 25. V 1982, bez preciznije datacije): »Tko hoće da bude Jugoslaven, neka bude Jugoslaven, kome to smeta. Ne smije se, naravno, to forsirati, na isti način kao što se tome ne treba ni suprotstavljati. I važno je da se zna da to ne može biti nacionalno opredjeljenje. I ja kažem da sam Jugoslaven. I to ću uvijek kazati, što ne znači da sam zaboravio da sam rođen u Zagorju, da sam po nacionalnosti Hrvat. Bitno je što radim i čemu težim«... 1. marta 1971. dao je još jednu izjavu o tome, koja, ako se ne varam, tada nije odmah puštena u javnost: »Ja sam protiv svakog pritiska u pogledu nacionalnog opredjeljenja, tj. da se ljudi moraju izjašnjavati da pripadaju ovoj ili onoj naciji. Ima čitav niz ljudi kojima to smeta. Dobro je da se ljudi, opredjeljuju, jer se od toga ne može pobjeći. Ja sam rođen u Hrvatskoj, kao i moji preci, u Zagorju. To svi znaju. Ali, ja sam Jugosloven, po svojoj funkciji, po svemu. I ne samo to. Ja sam internacionalista.« (navedeno prema »Politici«, Beograd 4. V 1982). Treća izjava, kojom se najviše operira, izgovorena je vrlo spontano, možda čak s ljutnjom, u jeku najveće poslijeratne međunacionalne krize u nas: u ljeto 1971, na manevrima »Sloboda 71«. Ona se u ponečem razlikuje od prve te se obično i citira s različitom namjerom: »Bilo je slučajeva da se počelo zaboravljati da smo mi Jugoslavija. Govorilo se o republici, a o Jugoslaviji se ćutalo. Bilo je skoro sramota da se prizna da si Jugosloven. Ja za sebe kažem: ja sam Jugosloven i ništa drugo ne mogu biti. Ja sam Jugosloven i po svojim obavezama, po svom položaju a i po svom duhu. Ali, ja nisam zatajio ni da sam rođen u Hrvatskoj. Zašto da sada ističem da sam Hrvat. Ja sam odrastao u Jugoslaviji u sredini radničke klase. A takvih ima stotine hiljada.« Razlika između prve i treće izjave posve je razumljiva: kad je zajedništvo dovedeno u pitanje, pogotovo kad je u krizi, Titu je jugoslavenstvo važnije nego nacionalnost. Da to nije bilo tako, zar bi bila moguća 1941, NOB, AVNOJ i sve drugo.”''</ref><ref name=Tito2>Ičević, Dušan: Savremeni smisao jugoslovenstva, u: Socijalizam, god. 30 br. 10 (1987), str. 57.<br>''Prigovara što se tada, 1969. godine, sve manje čuje riječ Jugoslavija, a piše i govori pretežno o federaciji: »Mi moramo jače isticati Jugoslaviju. Mi smo Slovenci, Hrvati, Srbi, Makedonci, Crnogorci i drugi, ali smo svi ujedno i Jugosloveni, svi smo građani socijalističke Jugoslavije... […].''«</ref> * [[Vice Buljan]], političar, revolucionar<ref name=buljan1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.<br>''“Buljan Vice, nar. posl. Saveznog veća Savezne narodne skupštine za srez Sinj, r. 1905 u Sinju, Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 180-181.<br>''“Uostalom, on nije bio jedini koji se u presudnim trenucima naše historije iskazao kao Jugoslaven. To je slučaj velikog broja njegovih najbližih drugova i suboraca koji su se u raznim prilikama u ratu i poratnim godinama, izjasnili na isti način: Kosta Nađ, Koča Popović, Svetozar Vukmanović-Tempo, Petar Drapšin, Peko Dapčević, Ivan Gošnjak, Vice Buljan, Vicko Krstulović, Avdo Humo, Osman Karabegović, Vlado Popović, Rato Dugonjić, Ivo i Jurica Ribar, dr Ivan Ribar, Grga Jankes, Zaim Šarac, Vlado Ribnikar, Šefket Maglajlić, Uglješa Danilović, Veljko Vlahović i mnogi drugi.”''</ref> * [[Uglješa Danilović]], političar, revolucionar<ref name=danilovic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 95.<br>''“Danilović J. ing. Uglješa (poslanik Veća naroda iz NR BiH), inženjer agronomije, rođen 7-II-1913 god. u selu Gnionici, srez Modriča, NR BiH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Peko Dapčević]], političar, diplomata, general-pukovnik, revolucionar<ref name=dapcevic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 96.<br>''“Dapčević J. Peko (Izborni srez žički, NRS), general-pukovnik, rođen 25-VI-1913 god. u Ljubotinju, kraj Cetinja, NR CG. Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Drapšin]], revolucionar, general-lajtnant<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Ratomir Dugonjić]], političar, revolucionar<ref name=dugonjic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 102.<br>''“Dugonjić I. Ratomir (poslanik Veća naroda iz NR BiH), pravnik, rođen 10-I-1916 god. u Trebinju, NR BiH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Đuro Đaković]], politički djelatnik<ref name=djakovic1>Broz Tito, Josip: Sekretar mjesnog komiteta, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_1.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 1. Zagreb 1982, str. 17.<br>''»Ne treba zaboraviti ni to da mi Jugoslaveni imamo jednu rđavu osobinu«, rekao je Đaković, »a to je da sve odluke i prijedloge jednoglasno usvajamo ali ih ne provodimo u djelo«.''</ref> * [[Avdo Humo]], političar, revolucionar, general-major u rezervi<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Sava Kosanović]], političar, diplomata<ref name=skosanovic1>Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 410-411.<br>''“Данас кад побеђује принцип самоодређења народа, када је тај принцип постављен за темељ Уједињених нација, када се уклања супремација оних који мисле да су супериорни, у томе часу ми Југословени, без разлике, Срби, Хрвати, Словенци, Македонци, ми Југословени не можемо да вјерујемо, да се народу који je политички зрео, који je цивилизован, који je показао и крвавим жртвама и крвавом борбом вољу своју да се уједини ca својом целином националном, да се томе народу та воља не испуни.”''</ref> * [[Hinko Krizman]], političar<ref name=krizman1>Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 71.<br>''“Moja vjera kao Hrvata, Jugoslovena, kao samostalnog demokrate bila je uvijek da jedinstvo Jugoslavije leži u demokratskoj i socijalnoj pravdi.”''</ref> * [[Vicko Krstulović]], političar, revolucionar, general<ref name=krstulovic1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 48.<br>''“Krstulović Marka Vicko, komandant rasformirane 9. dalmatinske divizije, na raspoloženju u VŠ, rođen 1905, Split, radnik, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1922, član CK KPJ od 1940, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a, krajem rata ministar u vladi NR Hrvatske.”''</ref><ref name=krstulovic2>Mihaljević, Josip: Dometi i granice kritičke misli u KPJ (SKJ) - Slučaj Vicko Krstulović, u: Republika, br. 480–483 (2010), str. 15-26. ''<br>''“Stoga, iako je etnički bio Hrvat, u nacionalnom smislu smatrao se Jugoslavenom.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Grga Jankes]], političar, revolucionar<ref name=jankes1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 270.<br>''“Jankes Grga, nar. poslanik Saveznog veća Savezne nar. skupštine, pretsednik Odbora za pritužbe i žalbe, član Centralnog odbora Saveza ratnih vojnih invalida, r. 1906 u Ivanskoj, srez Bjelovar, Jugoslovan [sic!].”''</ref><ref name=jankes2>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 122.<br>''“Jankes Đ. Grga (Izborni srez Bjelovar NRH), politički radnik, rođen 12-III-1906 u Ivanskoj, Srez bjelovarski, NRH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Šefket Maglajlić]], političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Romano Moric]], političar, revolucionar<ref name=moric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 613.<br>''“Romano Moric, ekonomista, nar. posl. Republičkog veća Narodnog sobranja NR Makedonije, član Izvršnog veća NR Makedonije, član CK SK Makedonije, član pretsedništva Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1921 u Bijeljini, NR BiH, Jugosloven.”''</ref> * [[Radovan Papić]], političar, revolucionar<ref name=rpapic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 518.<br>''“Papić Radovan, nar. poslanik Savezne narodne skupštine, posl. Veća Naroda za NR BiH, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, sekretar Sekretarijata za socijalnu zaštitu Saveznog izvršnog veća, član Izvršnog komiteta CK Saveza komunista BiH, član Centralne revizione komisije Saveza komunista Jugoslavije, član Pretsedništva Glavnog odbora SSRN BiH, rez. pukovnik, r. 1910 u Vlahinji, srez Bileća, Jugosloven.”''</ref> * [[Puniša Perović]], političar, revolucionar<ref name=perovic1>VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 668.<br>''“Ustvari, radi se o neuspjeloj odbrani ideološkog monopola, istog onog monopola koji je godinama carovao u komunističkom pokretu i sa kojim smo mi Jugosloveni imali gorka iskustva.”''</ref> * [[Nikola I Petrović Njegoš]], knez i kralj Crne Gore<ref>''[[Glas Crnogorca]]'', br. 56 od ponedeljka 8. oktobra 1918. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 20. октобра 1918.|Wikisource]] i [[:c:File:List Glas Crnogoraca LVI broj.pdf|Wikimedia Commons]]), proklamacija kralja Nikole Jugoslovenima: „Kad sam, krajem jula 1914., objavio rat Austriji, rekao sam: „Tržem mač za ujedinjenje Jugoslovena“. [...] Jugoslavija ne može se zamisliti bez svih Slovenaca, Hrvata i Srba. U našoj Crnoj Gori, dobro znate, od davnina žive najbolji Srbi i Jugosloveni. [...] Pozdrav svoj dragoj braći Jugoslovenima od strane dugonapaćenog, a danas najsrećnijeg i najradosnijeg Jugoslovenina — Kralja Crne Gore.”</ref><ref>''[[Glas Crnogorca]]'', br. 62 od ponedeljka 2. januara 1919. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 15. јануара 1919.|Wikisource]]), proklamacija kralja Nikole Crnogorcima: „Od zvanične Srbije i njenih agenata optuživan sam kao protivnik jugoslovenskog jedinstva. Međutim, nijedan pojedinac u Srpstvu i Jugoslovenstvu nije više radio na njemu od mene, nastavljajući u tome djelo mojih besmrtnih predaka. [...] Ni ja ni moja kuća nijesmo se popeli i držali na prijesto Crne Gore silom; nećemo na njega ni ostati, ako to zahtijevaju interesi Crne Gore i jugoslovenskog naroda.”</ref> * [[Moša Pijade]], političar, revolucionar<ref name=pijade1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 57.<br>''“Pijade Samuila Moša Čiča Janko, načelnik odseka VŠ za vojne vlasti u pozadini i član CK KPJ, rođen 1890, Beograd, akademski slikar i novinar, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1920, bio član ilegalnog Izvršnog odbora KPJ od 1922, izdržao četrnaest godina robije, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a.”''</ref> * [[Svetozar Pribićević]], političar<ref name=pribicevic1>Pribićević, Svetozar: Diktatura Kralja Aleksandra. II izdanje. Beograd 1953, str. 128.<br>''“Mi, Jugosloveni, ne bismo mogli da idemo za primerom Nemačke, pre svega, zato što u njoj vlada načelo da pravo države ima prvenstvo nad pravom zemalja koje sačinjavaju državu; a zatim, posle gorkog iskustva u četrnaestogodišnjem postojanju države, mi moramo da budemo načisto s tim: šta pripada zajedničkoj državi, a šta pripada državama ili samoupravnim jedinicima.”''</ref> * [[Gavrilo Princip]], revolucionar<ref name=princip1>Grujičić, Nebojša: Da je skrlet kao što je kuvet bio bi ibret, u: Bazdulj, Muharem/Grujičić, Nebojša (ur.): Stogodišnji rat. Sarajevski atentat i tumačenja. Beograd 2015, str. 74.<br>''Govoreći u ovom kontekstu o Mladoj Bosni, sociolog Todor Kuljić je napisao neveliki tekst koji zaslužuje da se ovde ponovi: “[…] Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije […].”''</ref><ref name=princip2>[https://www.politika.rs/sr/clanak/270960/Princip-bez-advokata Princip bez advokata] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Todor Kuljić; 23.09.2013.''<br>''“Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije.”''</ref><ref name=princip3>[http://www.slobodnaevropa.org/content/jugoslovenstvo-gavrila-principa/25296984.html Povodom predstave "Mali mi je ovaj grob": Jugoslovenstvo Gavrila Principa] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.03.2014.''<br>''Autorka teksta Biljana Srbljanović primećuje “da se istoričari utrkuju, otimajući se oko identiteta čoveka koji se vrlo jasno, na nekoliko zvaničnih mesta, potpisano i pisano, izjašnjavao o sopstvenom identitetu kao jugoslovenske nacionalnosti, vrlo nereligiozan čovek, koji nema nikakve veze sa velikosrpskom idejom.”''</ref> * [[Vaso Radić]], političar, revolucionar<ref name=vradic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 584.<br>''“Radić Vaso, narodni poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, član Revizione komisije CK SK BiH, član Glavnog odbora SSRN BiH i Vazduhoplovnog saveza BiH, rez. major, r. 1923 u Vlahinju, srez Visoko, Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksandar Ranković]], političar, revolucionar<ref name=rankovic1>VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 250.<br>''“Mi moramo o svemu tome razmisliti, jer se ne radi samo o našoj zemlji i našem Savezu komunista, o nama Jugoslovenima nego o čitavom radničkom pokretu.”''</ref> * [[Ivan Ribar]], državnik, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=ivanribar1>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. LXII.<br>''“Jedan narod, iako sa raznim plemenskim imenima i u zajedničkoj državi, nije u Ustavotvornoj skupštini, (kojoj je bio pretsednik Hrvat i osvedočeni Jugosloven Ivan Ribar), na žalost pod navalom gentilnog instinkta, u Ustavu dobio ni […].”''</ref> * [[Ivo Lola Ribar]], revolucionar, političar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Jurica Ribar]], revolucionar, slikar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=jribar1>Petričević, Jozo: Jurica Ribar. Slikar i revolucionar. Zagreb 1988, str. 115.<br>''Jurica je umro na rukama Steve Dobrkovića. Njegovom susretljivošću uspio sam utvrditi točan datum Juričine smrti. “[…] Ovako nesvjesan živio je još oko dva sata kada ga je izdala i posljednja snaga i kada je zauvijek prestalo kucati mladenačko srce - divnog druga i borca Četvrte proleterske brigade, rođenog sina iz bratske Hrvatske i velikog Jugoslavena Jurice Ribara.”''</ref><ref name=jribar2>Petričević, Jurica Ribar, str. 99.<br>''“Iako je kasnije, u više navrata imao poći na novu dužnost, ostao je sa Crnogorcima. Nikako ih nije htio ostaviti. Crnogorce je volio neograničeno. S njima se toliko saživio. Juricu je kao Hrvata, odnjihao slobodarski Beograd, a Četvrta ga je sudbinski, trajno, zanavijek povezala za Crnu Goru i on ništa manje nije bio Crnogorac - bio je u stvari Jugoslaven. […] ...” (Dr Ivan Ribar).''</ref> * [[Paško Romac]], političar, revolucionar<ref name=romac1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 612-613.<br>''“Romac Paško, nar. poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, pretsednik Glavnog zadružnog saveza FNRJ, član CK SKH i CK SKS, organizacioni sekretar Pokrajinskog komiteta SKS za Vojvodinu, član Glavnog odbora SSRNS, sekretar Pokrajinskog odbora SSRNS, član Glavnog odbora Saveza boraca Srbije, rez. pukovnik, r. 1915 u Vukšiću, srez Benkovac, Jugosloven.”''</ref> * [[Frano Supilo]], političar<ref name=supilo1>Boban, Branka: [https://hrcak.srce.hr/file/333440 Stavovi hrvatske političke elite prema stvaranju jugoslavenske države], u: Tragovi, god. 2 br. 2 (2019), str. 41.<br>''“Govorim kao slobodan, uvjeren, a i informiran narodni čovjek. Govorim kao Hrvat slobodnih misli, Jugoslaven, ali – last but not least – kao Dubrovčanin.”''</ref> * [[Zaim Šarac]], političar<ref name=sarac1>Greble, Emily: Muslims and the making of modern Europe. New York 2021, str. 239. (na engleskom)<br>''“Šarac was a lifelong, self-identified Yugoslav who abhorred the fascists and had been among those responsible for spearheading the Muslim cultural association, Preporod.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Pero Šoć]], političar, književnik<ref name=soc1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 701.<br>''“Šoć Pero, dr književnosti, ministar Crne Gore u penziji, r. 1884 u Ljubotinju, Srez cetinjski, Jugosloven.”''</ref> * [[Veljko Vlahović]], političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=vlahovicl>Vlahović, Veljko: Radnička klasa, samoupravljanje, međunacionalni odnosi, omladina. Beograd 1981, str. 32.<br>''“Nama, Jugoslovenima, često se prebacuje što proces svog razvitka karakterišemo borbom za razvitak socijalističke demokratije.”''</ref> * [[Nemanja Vlatković]], političar, revolucionar<ref name=vlatkovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 769.<br>''“Vlatković Nemanja, učitelj, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član glavnog odbora Saveza boraca BiH, r. 1914 u Lješljanima, Srez bosansko-novski, Jugosloven.”''</ref> * [[Svetozar Vukmanović]], političar, revolucionar, general-pukovnik u rezervi<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Gregor Žerjav]], političar<ref name=zerjav1>[https://kaldrma.rs/slovenac-koji-je-stitio-siromasne-beogradske-radnike/ Slovenac koji je štitio siromašne beogradske radnike] Kaldrma. ''Kaldrma; 01.05.2023.''<br>''“Slovenac po rođenju, Jugosloven po uverenju, čovek zanimljive biografije, političar, i nadasve neko ko je u opustošenom Beogradu posle Prvog svetskog rata imao itekako sluha za nevolje onih koji su u prestonom gradu nove države Srba, Hrvata i Slovenaca tražeći posao u nemaštini lutali ulicama.”''</ref> === 19. vijek === * [[Andrej Einspieler]], političar, publicist<ref name=einspieler1>Einspieler, Andrej: Kaj storiti, da dobimo ilirskoslavenski jezik, u: Slovenska bčela, II. tečaj/svezak (1851), str. 10.<br>''“Kaj je pa storiti, da se serbsko, horvatsko in slovensko podnarečje složi u ilirsko narečje, da mi Jugoslaveni dobimo ilirskoslavenski jezik ?”''</ref> * [[Janez Bleiweis]], političar, publicist<ref name=bleiweis1>Zajc, Marko: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-EIPXXE4I/008b176a-dc1f-4503-8b43-3a155cb1de75/PDF Kje se slovensko neha in hrvaško začne. Slovensko-hrvaška meja v 19. in na začetku 20. stoletja.] Ljubljana 2006, str. 145.<br>''Ponovil je tezo o neprofitnosti slovenskega založništva, izpostavil primer jezikovno združenih Nemcev, Italijanov in Francozov, »ki imajo podnarečij še več kot mi Jugoslovani« in zaključil v apatičnem tonu: »Kaj čmo mi s svojo pohlevno slovenščino terdovratniki biti! To ni sedanjemu času več primerno /…/.«''</ref> * [[Josip Jelačić]], državnik, general<ref name=jelacic1>Šidak, Jaroslav: [https://hrcak.srce.hr/file/76682 Prilozi hrvatskoj povijesti za revolucije 1848.], u: Radovi Zavoda za hrvatsku povijest, knj. 9, br. 1 (1976), str. 60.<br>''“Pri okolnostima takovim dakle, samo ako mi Jugoslaveni budemo složni i jedan drugoga budemo pomagali, naša pravedna stvar mora srećnim uspěhom uvienčana biti.”''</ref> * [[Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak]], političar, publicist<ref name=ljubusak1>Kapetanović-Ljubušak, Mehmed-beg: [https://books.google.de/books?id=JmsWAAAAYAAJ&pg=PR7&dq=istocno+blago+ljubusak&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwje8p-rgvSAAxVMZ_EDHek-A60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&q&f=false Istočno blago. Svezak I: Turske, arapske i perzijske poslovice i mudre rečenice.] Sarajevo 1896, str. 76.<br>''“Mi Jugoslaveni kao poznati gostoljubivi narod sa ovom se turskom poslovicom ni najmanje ne možemo složiti, već se držimo onoga, kao što veli naš narod: »Kako kojeg gosta, tako ga je i dosta«”''</ref> * [[Lovro Monti]], političar<ref name=monti1>Milutinović, Kosta: Vojvodina i Dalmacija 1760-1914. Novi Sad 1973, str. 288.<br>''“Možda baš zbog italijanskog porekla po ocu i srpsko-hrvatske simbioze po majci, Monti se osećao kao Jugosloven i najoštrije osuđivao ekstremiste na jednoj i na drugoj strani, a naročito klerikalce.”''</ref> * [[Radoslav Razlag]], političar, pisac<ref name=razlag1>Razlag, Radoslav: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-G4OT3B43/b07a49de-7e6e-4a69-b332-12a2554c89ee/PDF Vseučilišče jugoslavensko], u: Slovenska bčela, letnik 1, številka 4 (1850), str. 126.<br>''“Osobito je kod nas Jugoslavenah već najnuždnie, da se jednom probudimo, da već ozbiljno počnemo naslědovati bratre Ćese, koji nas u vsakoj struci daleko nadkriliše, jer kod nas neima one gvoždene dělavnosti i nevěrojetne uzterpljivosti kako kod njih.”''</ref> * [[Valentin Zarnik]], političar, odvjetnik, književnik<ref name=zarnik1>Zarnik, Valentin: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaeTxxosvosIUzL7hulhDWeL5IR37J32bzf08UScB9V8hJnmxS0V-lghCjpeqM_jr0rUUwHeFfArHmuOKakypp23WEavFbqa8w3eaMBDEoe2A7rYM0tc33MehF_6Ge87367e3GAxU0i1LdYQf_Ts1WZ2QvY4cxsozAG_9uO33svgDB-Bqi9Dt1nqliAWt6NB8A6YhoB3wJYS7j83NMzOiLwBtues3VkPYc6PjsGDYc2rrIqCaMHhfYVzhJaoGKwZsAO2Adg735yW56Rhb_H1vsU4Ij0KyAjC-Lgj1qxwfOH-VA0-JeA Originali iz domačega življenja], u: Novice gospodarske, obrtniške in narodne, tečaj XX. list 20 (14.05.1862), str. 155.<br>''“Slovenci in sploh Jugoslovani še dosedaj nimamo svojega domačega narodnega vseučilišča, in toraj se naša po znanostih hrepeneča mladež že od nekdaj večidel na Dunaj (Beč) podaja, ter v Gradcu komaj tretjina ostaja.”''</ref><ref name=zarnik2>Zarnik, Valentin: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-E23ULBE5/f9350d9e-a1b9-472f-8e9a-73b048b28801/PDF Zbrani spisi Dr. V. Zarnika. I. zvezek: Pripovedni spisi.] Ljubljana 1888, str. 149-150.<br>''“Na tak način bi bili mi avstrijski Jugoslovani popolnoma od morja ločeni in kupčijski razvitek našega naroda uničen.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Božidar_Adžija.jpg|Božidar Adžija Datoteka:Milka Agbaba Crna grob (cropped).JPG|Milka Agbaba Datoteka:Visit of Džemal Bijedić, Yougoslav Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|Džemal Bijedić Datoteka:Portret Janeza Bleiweisa.jpg|Janez Bleiweis Datoteka:Marshal Tito (cropped).jpg|Josip Broz Tito Datoteka:Peko Dapčević1.jpg|Peko Dapčević Datoteka:Petar Drapšin 1944.jpg|Petar Drapšin Datoteka:Ratomir Dugonjić.jpg|Rato Dugonjić Datoteka:Đuro Đaković.JPG|Đuro Đaković Datoteka:Andrej Einspieler (2).jpg|Andrej Einspieler Datoteka:Ban-josip-jelacic.jpg|Josip Jelačić Datoteka:Mehmed-beg Kapetanovic Ljubusak.jpg|Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak Datoteka:Vicko Krstulović (1).jpg|Vicko Krstulović Datoteka:Lovro-Monti.jpg|Lovro Monti Datoteka:Nicholas I of Montenegro.jpg|Nikola I Petrović Njegoš Datoteka:Moša Pijade.jpg|Moša Pijade Datoteka:Svetozar Pribićević (1).jpg|Svetozar Pribićević Datoteka:Gavrilo Princip young.jpg|Gavrilo Princip Datoteka:Aleksandar Ranković (1).jpg|Aleksandar Ranković Datoteka:Razlag Radoslav.jpg|Radoslav Razlag Datoteka:Ivan Ribar (1995x2048) (cropped).png|Ivan Ribar Datoteka:Ivo Lola Ribar.jpg|Ivo Lola Ribar Datoteka:Jurica Ribar.jpg|Jurica Ribar Datoteka:Paško Romac.jpg|Paško Romac Datoteka:Frano Supilo rat.jpg|Frano Supilo Datoteka:Pero Šoć 2021 stamp of Montenegro.jpg|Pero Šoć Datoteka:Veljko Vlahović crop.jpg|Veljko Vlahović Datoteka:Stevan Kragujevic, Svetozar Vukmanovic, Tempo.jpg|Svetozar Vukmanović Datoteka:Valentin Zarnik4.jpg|Valentin Zarnik Datoteka:Gregor Zerjav.jpg|Gregor Žerjav </gallery> </center> == Privreda == * [[Dejan Cvetković]], inženjer elektrotehnike, direktor tehnološkog razvoja Microsoft razvojnog centra u Srbiji<ref name=dcvetkovic1>[https://www.akta.ba/licnosti/privreda-i-politika/72855/dejan-cvetkovic-uz-cvrstu-odluku-i-fokus-ostvarit-cete-sve-sto-zelite Dejan Cvetković: Uz čvrstu odluku i fokus ostvarit ćete sve što želite] Akta.ba ''Ivana Mihajlović; 27.12.2016.''<br>''“Dejan Cvetković za sebe voli reći da je nepopravljivi Jugosloven.”''</ref><ref name=ajosipovic2>[http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html Aleksandar Josipović: Odbio sam srpske umetnice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140527214340/http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html |date=2014-05-27 }} Nadlanu. ''Marija Milenković; 26.05.2014.''<br>''“Aleksandar za sebe kaže da je Jugosloven. Iz mešovitog je braka i jako je ponosan na svoje poreklo.”''</ref> * [[Vane Ivanović]], poslovni čovjek, politički aktivista<ref name=vivanovic1>Djokić, Dejan: A concise history of Serbia. London 2023, str. 447. (na engleskom)<br>''“The Serb democratic emigres, whose unofficial mentor was Božidar Vlajić (1888–1974), one of the leading members of the pre-war Democratic Party, campaigned for a democratic alternative to the communist government in Yugoslavia, together with their Bosnian (Adil Zulfikarpašić), Croat (Ilija Jukić, Branko Pešelj), Slovene (Nace Čretnik, Ljubo Sirc) and 'declared' Yugoslav (Vane Ivanović) colleagues.”''</ref><ref name=vivanovic2>[http://pescanik.net/2009/04/mini-manjina-vane-ivanovic/ Mini manjina – Vane Ivanović] Peščanik. ''Dejan Đokić; 04.04.2009.''<br>''“Vane je svakako sebe video pre svega kao Jugoslovena, pošto, kako je govorio, Jugoslavija nije bila teniski klub pa da bi mogao da promeni članstvo.”''</ref><ref name=vivanovic3>[http://www.vane.hr/Obituaries.htm Vane Ivanovic (1913-1999)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104060200/http://www.vane.hr/Obituaries.htm |date=2015-11-04 }} Vane.hr ''Nenad V. Petrovic''<br>''“U nedelju 4. aprila, na katolicki Uskrs, prestalo je da kuca srce jednog retko plemenitog coveka koji je sebe smatrao integralnim Jugoslovenom, Vaneta Ivanovica, brodovlasnika i pisca, politickog ideologa i pocasnog konzula Knezevine Monako u Londonu, velikog dobrotvora i poznatog sportiste, coveka izvanredne inteligencije i prefinjenog duha.”''</ref> * [[Aleksandar Josipović]], konsultant i direktor marketinga, bivši plesač<ref name=aleksandarjosipovic1>[http://wannabemagazine.com/wannabe-intervju-aleksandar-josipovic/ Wannabe intervju: Aleksandar Josipović] Wannabe Magazine. ''Marina Gusev; 15.08.2011.''<br>''“Ja se nikada nisam deklarisao kao Srbin, uvek za sebe kažem da sam Jugosloven, ili jugoslovenskog porekla.”''</ref><ref name=ajosipovic2/> * [[Milan Popović]], poduzetnik<ref name=milanpopovic1>[https://portalnovosti.com/milan-popovic-donirao-100-000-eura-za-kupnju-25-kontejnera Milan Popović donirao 100.000 eura za kupnju 25 kontejnera] Portal Novosti. ''G. Borković; 29.01.2021.''<br>''“Ja sam u duši još uvek Jugoslaven i to je za mene human i normalan gest. Ko će kome da pomogne ako neće komšija komšiji ili susjed susjedu. Govorim to posebno zato šta smo godinama zajedno sarađivali i živeli u istoj državi. Mi bi trebali svi jedni druge da pomažemo. Kažem to kao Jugoslaven, odnosno kao jugonostalgičar” – rekao je Popović za Novosti.''</ref> * [[Petar Tutavac]], privrednik<ref name=tutavac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 595.<br>''“Tutavac Petar, privrednik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Boris Vukobrat]], poslovni čovjek i humanista<ref name=vukobrat1>[http://www.audioifotoarhiv.com/knjige%20koje%20govore/knjige/vukobrat.html Boris Vukobrat] Audio i foto arhiv Simić.<br>''“Boris Vukobrat je rođen 1940. godine u Zagrebu. Po nacionalnosti je Jugosloven.”''</ref><ref name=vukobrat2>[http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi Govor Borisa Vukobrata o svojoj knjizi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108085334/http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi |date=2023-01-08 }} Fondacija za mir i rešavanje kriza. ''06.06.2012.''<br>''“Ja sam Jugosloven, rođen u Zagrebu u srpskoj porodici.”''</ref> * [[Zvonimir Šimunec]], poslovni čovjek<ref name=šimunec1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 558.<br>''“Šimunec Zvonimir, novinar; urednik Zabavnog programa i predstavnik TV Beograd u Atini (razmena programa); predsednik Udruženja propagandista Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Dejan Cvetkovic proposal.png|Dejan Cvetković Datoteka:Aleksandar Josipović at Amsterdam fashion Week, July 2014.jpg|Aleksandar Josipović </gallery> </center> == Religija == * [[Hamdija Jusufspahić]], vjerski poglavar<ref name=jusufspahic1>[https://www.vreme.com/vreme/musliman-jugosloven-i-levicar/ Musliman, Jugosloven i levičar] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]] ''Dragoslav Grujić i Dokumentacioni centar "Vreme"; broj 844, 08.03.2007.''<br>''“Ja sam i sada Jugosloven, neki kažu jugonostalgičar. Jesam, iskreno. […] Mnogi su insistirali da izjavim kako se osećam Srbinom. Ja nikada nisam rekao ni da sam Srbin ni da sam Hrvat. Ja sam Jugosloven, Bosanac, musliman.”''</ref><ref name=jusufspahic2>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml Braća po krvi i jeziku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101182733/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml |date=2022-11-01 }} [[Glas javnosti]]. ''Slavica Jovović; 19.05.2001.''<br>''“Ja sam i dalje Jugosloven i ostajem u svim svojim političkim orijentacijama za Jugoslaviju. Mi smo svi bili Sloveni, oni koji su bili bliži istoku postali su pravoslavci, a oni koji su bili bliži rimskom carstvu prihvatili su katolicizam. Kada su došli Turci, prihvaćen je islam. Svi govorimo istim jezikom ali različitim narječjima. Mi smo svi braća po krvi i jeziku.”''</ref> * [[Nedeljko Kačavenda]], pastor<ref name=kacavenda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.<br>''“Kačavenda Nedeljko, pastor Pastoralnog okruga, Niš (od '95); adventista sedmog dana. […] P: Srbin-Jugosloven.”''</ref> * [[Dragotin Simandl]], kaplan, gramatičar<ref name=simandl1>Simandl, Dragotin (Rěsanski): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-ZIF65GOO/cfb6bc21-c07f-47c8-a77d-8ced1f2cee3a/PDF Zmes], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 5 (1852), str. 39.<br>''“Stezo, po kteroj hoditi, je nam Jugoslavenom pokazal g. Majar v svojih: Pravilih, kterih cěno bo šele prihodnost prav spoznala.”''</ref> * [[Josip Juraj Strossmayer]], biskup, političar<ref name=strossmayer1>Ćorić, Boris: Fra Grgo Martić i njegova saradnja u sarajevskoj »Nadi« (1895–1903), u: Radovi, knj. VI (1970-1971), str. 227.<br>''“Dva velikana jugoslavenskih naroda – veliki Jugoslaven i još veći mecena hrvatskog naroda J. J. Strossmayer i veliki književni povjesničar Antun Barac – težinom svoje riječi i svoga ugleda obilježili su ga biljegom koji nije uklonjen do danas.”''</ref><ref name=strossmayer2>Боровњак, Т.: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/Jugoslovenska%20misao%20znano-voljeno.pdf Југословенска мисао. „Знано-вољено.“] Београд 1936, str. 24.<br>''“У ствари био је овај велики Југословен некрунисани краљ југословенске мисли више од пола века.”''</ref><ref name=strossmayer-racki>Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 555.<br>''“Koliko je, međutim, to sumnjičenje iskrenosti pokreta bilo nepravedno svedoči danas najbolje nedavno objavljena prepiska između biskupa i F. Račkoga, koja nije bila namenjena javnosti, nego nosi intiman i čisto privatan karakter i koja nam otkriva do sitnica sve motive i akcije ove dvojice ljudi, istinskih Jugoslovena po njihovom najdubljem ličnom ubeđenju.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Josip_Juraj_Strossmayer2.jpg|Josip Juraj Strossmayer </gallery> </center> == Sport == * [[Amir Alagić]], fudbalski stručnjak<ref name=alagic1>[https://sportklub.rs/blog/blog-ostalo/od-verdera-do-sri-lanke-17-zemalja-5-kontinenata/ Od Verdera do Šri Lanke: 17 zemalja, 5 kontinenata...] Sport Klub. ''Bojan Marinković; 17.12.2020.''<br>''“Poreklom je iz Bihaća, sebe smatra Jugoslovenom, a loša situacija posle raspada nekadašnje države navela ga je da se otisne u pečalbu.”''</ref> * [[Radmilo Armenulić]], teniski stručnjak, bivši teniser<ref name=armenulic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22.<br>''“Armenulić Radmilo, savezni kapiten Davis-cup reprezentacije Jugoslavije; šef Odseka za tenis na Fakultetu za fizičku kulturu, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Marijan Beneš]], boksač<ref name=benes1>[https://www.vreme.com/vreme/simbol-jugoslavije/ Simbol Jugoslavije] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tanja Topić; broj 1445, 13.09.2018.''<br>''“Uprkos opštem nacionalističkom ludilu Marijan Beneš je do poslednjeg daha ostao Jugosloven.”''</ref><ref name=benes2>[https://ba.n1info.com/sport-klub/ostali-sportovi/marijan-benes-banjalucka-celicna-pesnica/ Marijan Beneš – banjalučka čelična pesnica] N1 BIH. ''Snežana Mitrović; 21.09.2022.''<br>''“Bio je i ostao Jugoslaven do kraja života.”''</ref><ref name=benes3>[https://sportal.blic.rs/ostali-sportovi/borilacki-sportovi/peca-popovic-pise-za-blic-ljuba-vrapce-moga-doba/2022042205421797665 Peca Popović piše za "Blic" Ljuba Vrapče moga doba] Sportal.rs ''Peca Popović; 09.09.2018.''<br>''“Stisnut, pola veka kasnije, između obostranog ekstremizma u svojoj Banjaluci, Beneš će kao žrtva međunacionalnih nesporazuma, odbačenosti i samoće ponavljati: Ja sam sve, Srbin i Hrvat i musliman. Jugosloven. Pacifista, čovekoljubac.”''</ref> * [[Stjepan Bobek]], fudbaler<ref name=bobek1>[https://www.rtv.rs/sr_ci/sport/fudbal/oprostaj-od-stjepana-bobeka_208573.html Опроштај од Стјепана Бобека] Радио-телевизија Војводине. ''ФоНет; 27.08.2010.''<br>''“Караџић је рекао да је Бобек, сумирајући утиске о животу, најближим пријатељима говорио да је рођени Загрепчанин, срцем Београђанин, делимично и Атињанин, по осећају Југословен и, захваљујући фудбалу, грађанин света.”''</ref> * [[Miodrag Božović]], nogometni trener<ref name=bozovic1>[https://www.vijesti.me/tag/7164/miodrag-bozovic Grof Božović: Bio sam i ostao Jugosloven] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vijesti sport; 19.08.2022.''<br>''“I dalje se osjećam i smatram Jugoslovenom.”''</ref><ref name=bozovic2>[https://informer.rs/sport/fudbal/408521/bozovic-ocrnio-orlove-srbija-gora-nego-pre-mundijala-milivojevic-rekao-istinu Božović ocrnio "orlove": Srbija je gora nego pre Mundijala, Milivojević je rekao istinu!] [[Informer (novine)|Informer]]. ''informer.rs; 17.11.2018.''<br>''“Rođen sam u Juguslaviji. Bio sam i ostao Jugosloven.. Takav mi je osećaj. Ne mogu drugačije, niti da zaboravljam detinjstvo.”''</ref> * [[Dejan Damjanović]], bivši nogometaš<ref name=damjanovic1>[https://www.glassrpske.com/lat/sport/fudbal/ispovijest-dejana-damjanovica-nesudjenog-clana-najveceg-partizanovog-paketa-za-glas-umjesto-u-humsku-skrenuo-u-koreju/605666 Ispovijest Dejana Damjanovića, nesuđenog člana najvećeg Partizanovog "paketa", za "Glas": Umjesto u Humsku, skrenuo u Koreju] Glas Srpske. ''Dejan Kondić; 10.11.2025.''<br>''“Ja sebe smatram Jugoslovenom.”''</ref> * [[Vladimir Gudelj]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš<ref name=gudelj1>[https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ourense/o-carballino/2019/11/29/llegue-contrato-gente-lado-huian-guerra/00031575029961280295542.htm «Yo llegué con un contrato y gente a mi lado. Ellos huían de la guerra»] (na španskom) La Voz de Galicia. ''Pablo Varela; 29.11.2019.''<br>''“Yo soy de Tito, me considero yugoslavo.”''</ref> * [[Borislav Ivkov]], šahovski igrač i trener<ref name=ivkov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 177.<br>''“Ivkov Borislav, šahovski velemajstor (od '55); selektor Jugoslovenske šahovske reprezentacije. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Anton Josipović]], bokser<ref name=antonjosipovic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/8360/Sport/Od-sampiona-do-drzavnika Od šampiona do državnika] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Slavko Trošelj; 02.12.2007.''<br>''“Nastavio sam da treniram i boksujem širom Jugoslavije, a onda su stigle devedesete... Mirisalo je na rat... Pri popisu stanovništva u rubriku "nacionalnost" upisao sam – Japanac, mada sam uvek bio Jugosloven i srcem i dušom. Da su svi tako učinili možda rata ne bi bilo.”''</ref><ref name=antonjosipovic2>[https://www.rtvbn.com/380937/Intervju--Anton-Josipovic-Holifild-mi-je-nudio-pomoc Intervju - Anton Josipović: Holifild mi je nudio pomoć...!] [[Radio-televizija BN]]. ''08.04.2016.''<br>''Brzo mu je u olimpijskom selu "skrenuta" pažnja, iako je nebrojeno puta tokom našeg razgovora naglasio da je još Jugosloven, a kamoli tada. […] Otišao je u Švajcarsku, putovao po cijeloj Evropi, živio i u Zagrebu, gdje je imao priliku da postane predsjednik Bokserskog saveza Hrvatske, ali se ipak odlučio na povratak u Banjaluku. “Nudili su mi za vrijeme Franje Tuđmana da budem predsjednik, ali nisam mogao, jer sam bio i ostao Jugosloven. Moje mišljenje se oko toga ni sada nije promijenilo. Zato ne mogu da shvatim ove današnje političare kako promijene po desetak različitih političkih opcija”, dodao je olimpijski šampion, koji živi od nacionalne penzije.''</ref> * [[Nikola Karabatić]], bivši rukometaš<ref name=karabatic1>[https://www.tportal.hr/sport/clanak/karabatic-otkrio-bilicu-ponosan-sam-na-hrvatske-i-srpske-korijene-20250415 Karabatić otkrio Biliću: 'Ponosan sam na hrvatske i srpske korijene'] tportal.hr ''A. H.; 15.04.2025.''<br>''“Uvijek smo bili vrlo ponosni na naše korijene. Bivša Jugoslavija, Hrvatska, Srbija… ali u isto vrijeme je tata bio ponosan kada smo dobili državljanstvo…nikada se nisam osjećao kao stranac. Uvijek kao Francuz. Pola Francuz, pola Jugoslaven.”''</ref> * [[Milivoj Karakašević]], stonoteniser<ref name=karakasevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 220.<br>''“Karakašević Milivoj, trener i kapiten stonoteniske reprezentacije Jugoslavije. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stanislav Karasi]], bivši fudbalski trener i igrač<ref name=karasi1>[https://www.dan.co.me/sport/fudbal/legende-za-sva-vremena-5210766 Legende za sva vremena] Dan. ''D.K./D.P.; 28.11.2023.''<br>''“Ja sam još Jugosloven i otvoren čovjek i radim kako moja glava misli” - kazao je Karasi za "Dan".''</ref> * [[Dane Korica]], atletičar<ref name=korica1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 241.<br>''“Korica Daniel Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije; kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; član Predsedništva AK "Crvena zvezda", Bg.; prof. fizičke kulture. […] P: Jugosloven.''</ref> * [[Refik Kozić]], bivši nogometaš<ref name=kozic1>[https://www.zurnal.rs/sr/clanak/179640/fudbal/partizan/igrao-sam-ostro-ali-nisam-bio-grubijan “Igrao sam oštro, ali nisam bio grubijan”] [[Sportski žurnal]]. ''Slađan Jeremić; 23.03.2024.''<br>''“Dolazim do Srbije i ostalih novostvorenih zemalja makar jedan put godišnje. Ostao sam veliki Jugosloven. Odem do Sarajeva, Banjaluke, u Pulu gde sam odrastao. Po Beogradu potrošim najviše vremena.”''</ref> * [[Ivan Matošević]], reli vozač<ref name=matosevic1>[https://www.automotorevija.rs/rubrike/zemunski-bard-jugoslovenskih-gugutka Zemunski bard jugoslovenskih trka] Auto moto revija. ''AMR; 27.08.2022.''<br>''“Za sebe kaže da je Jugosloven i zakleti Zemunac, gde je odrastao i gde i danas živi.”''</ref> * [[Franjo Mihalić]], atletičar<ref name=mihalic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 323.<br>''“Mihalić Franja [sic!], trener u atletskom klubu "Partizan". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Predrag Mijatović]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš<ref name=mijatovic1>[https://www.novosti.rs/sport/fudbal/1222121/sam-jugosloven-pedja-mijatovic-otvorio-dusu-spancima "Ja sam Jugosloven": Peđa Mijatović otvorio dušu Špancima] [[Večernje novosti]]. ''Novosti online; 31.03.2023.''<br>''“Zato moram da kažem da sam još uvek Jugosloven. Ja sam Crnogorac i Španac, ali deo mene je i dalje Jugosloven”''</ref> * [[Nikola Nikić]], nogometni trener, ranije igrač<ref name=nikic1>[https://www.youtube.com/watch?v=SzYynxlLrCQ Face to Face] YouTube. ''10.05.2025.''<br>''“Ne da mi fali Jugoslavija, nego sam bio, ostao i umrijet ću kao Jugosloven.”''</ref> * [[Ivica Osim]], nogometaš i fudbalski trener<ref name=osim1>[https://www.novosti.rs/vesti/sport.294.html:529442-Ivica-Osim-Velika-Jugoslavija-je-mnogima-smetala-ali-se-od-proslosti-ne-zivi Ivica Osim: Velika Jugoslavija je mnogima smetala, ali se od prošlosti ne živi] [[Večernje novosti]]. ''Predrag Vasiljević; 17.01.2015.''<br>''Ostali ste, čini se, poslednji nepopravljivi Jugosloven? - “Jesam, i ponosim se time.”''</ref><ref name=osim2>[https://www.alo.rs/sport/fudbal/625315/ivica-osim-jugoslavija-argentina-viski/vest "Pijanac", penali protiv Argentine i viski umesto vode - Ko je bio Ivica Osim, legendarni selektor Jugoslavije?] Alo. ''Alo/M.M.; 01.05.2022.''<br>''Moglo bi se reći da je porodica Osim Evropa u malom, jer su mu deda i baka s očeve strane Slovenac i Nemica, a s majčine Poljak i Čehinja. On za sebe kaže da je Jugosloven.”''</ref> * [[Blagoje Paunović]], fudbaler i fudbalski trener<ref name=paunovic1>[https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3186341-emotivna-prica-veljka-paunovica-o-ocu-teskim-danima-u-partizanu-i-triku-za-osvajanje-svetskog-trona Kakva priča Veljka Paunovića: O ocu, teškim danima u Partizanu i triku za osvajanje svetskog trona] [[Telegraf.rs]]. 06.05.2020.<br>''“Otac mi je uvek govorio o Jugoslaviji, umro je osećajući se kao Jugosloven, ali je uvek bio veoma ponosan što je Srbin i to je sada moja zemlja.”''</ref> * [[Marko Pešić]], generalni direktor [[FC Bayern München (košarka)|KK FC Bayern München-a]]<ref name=mpesic>[https://www.glassrpske.com/lat/sport/sp-svijet/marko-pesic-generalni-menadzer-bajerna-za-glas-srspke-lucic-je-kao-levandovski/393996 Marko Pešić, generalni menadžer Bajerna za “Glas Srspke”: Lučić je kao Levandovski] Glas Srpske. ''Dušan Repija; 17.01.2022.''<br>''“Odrastao sam kao Jugosloven i tako se osećam, mada to možda nije ni popularno u ova vremena. Tri decenije sam u Nemačkoj, ali se osećam onako kako sam odgojen u porodici. Igrao sam za Nemačku, ali priznajem da sam sanjao dres Jugoslavije - rekao je Pešić.”''</ref> * [[Svetislav Pešić]], košarkaški trener<ref name=spesic1>[https://www.kurir.rs/sport/kosarka/1693560/svetislav-pesic-nostalgican-i-dalje-sam-jugosloven Svetislav Pešić nostalgičan: I dalje sam Jugosloven] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''01.03.2015.''<br>''“Rođen sam u Srbiji, ali sebe sam uvek smatrao Jugoslovenom, iako je sad na tom prostoru napravljeno više država. Za mene taj osećaj i dalje postoji. Osećam tu pripadnost, ali to ne znači da je moj dom samo jedno mesto.”''</ref><ref name=spesic2>[https://www.b92.net/sport/kosarka/vesti.php?yyyy=2005&mm=01&dd=19&nav_id=160246 Pešić će pomagati Obradoviću] [[B92]]. ''B92, fibaeurope.com; 19.01.2005.''<br>''“Ja sam Jugosloven i učiniću sve da pomognem jugoslovenskoj košarci i Obradoviću kako bi stigli do evropskog zlata.”''</ref><ref name=spesic3>[https://www.tz.de/sport/fcb-basketball/svetislav-pesic-zuhause-zr-4751962.html "Ich bleibe Jugoslawe!"] (na njemačkom) tz. ''Lena Mayer; 20.02.2015''<br>''“Ich selbst bin in Serbien geboren, habe mich aber immer generell als Jugoslawe gefühlt und bezeichnet. Und das tue ich auch weiterhin – auch, wenn es Jugoslawien politisch gesehen nicht mehr gibt. Für mich existiert dieses Gemeinschaftsgefühl noch immer.”''</ref><ref name=spesic4>[https://www.elmundo.es/deportes/baloncesto/2019/02/14/5c642dbb21efa0f7638b45d8.html Pesic: "Hay dos cosas que me faltan en la vida: mis padres y mi Yugoslavia"] (na španjolskom) El Mundo. ''Francisco Cabezas; 14.02.2019.''<br>''“Aunque yo nací en Novi Sad, ahora Serbia, yo me siento todavía yugoslavo.”''</ref> * [[Velimir Petković]], rukometni trener<ref name=petkovic1>[https://www.svijet-rukometa.com/velimir-petkovic-i-za-njemce-kultni-trener/ Velimir Petković i za Njemce kultni trener] Svijet Rukometa. ''B. Božin; 01.02.2018.''<br>''“Pravi sam Jugosloven, što danas nije popularno. Vidim i pratim sve, bez obzira na to što sam 26 godina u Nemačkoj. Najlepša sećanja imam za taj period, iz igračkog i postigračkog vremena, privatnog života, i sve lepo sam imao u toj zemlji. Ni danas ne krijem ako sam u Beogradu, Zagrebu, Skoplju, a to potenciram i ovde u Berlinu. Tako da ko ima problem sa tim – ima problem sa samim sobom.”''</ref> * [[Dušan Popović (vaterpolista)|Dušan Popović]], vaterpolista<ref name=dusanpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 442.<br>''“Popović Dušan, vaterpolista, majstor sporta. […] P: Srbin-Jugosloven”''</ref> * [[Dževad Prekazi]], fudbaler<ref name=prekazi1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-48368957 Zašto je Arton Zekaj izabrao fudbalsku reprezentaciju Kosova, a ne Srbije] BBC News na srpskom. ''Marko Protić; 22.05.2019.''<br>''“Dževad Prekazi je rođeni Albanac iz Kosovske Mitrovice, za sebe kaže da je Jugosloven, a značajan deo fudbalske karijere proveo je u Partizanu u kojem trenutno radi sa mlađim kategorijama.”''</ref><ref name=prekazi2>[https://www.vesti-online.com/dzevad-prekazi-decu-danas-uce-lap-top-strucnjaci/ Dževad Prekazi: Decu danas uče lap-top stručnjaci!] Vesti online. ''Srđan Antić; 12.09.2020.''<br>''“Zaljubljen sam u Jugoslaviju. Nacionalna pripadnost mi nikada nije bila bitna. Raspad Jugoslavije, najlepše zemlje na svetu mi je teško pao. Uvek ću biti Jugosloven.”''</ref> * [[Goran Rađenović]], predsjednik VK Budva, ranije vaterpolista<ref name=radjenovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 469.<br>''“Rađenović Goran, vaterpolista; član VK "Roma" (od '92). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Monika Seleš]], bivša tenisačica<ref name=seles1>[https://stil.kurir.rs/celebrities/153921/monika-seles-nesreca-nikad-ne-dolazi-sama-tragedija-koja-je-sunovratila-njen-zivot Monika Seleš: Nesreća nikad ne dolazi sama! Tragedija koja je sunovratila njen život!] Stil. ''Stil/story.rs; 25.06.2021.''<br>''“Dodala je i da se oseća kao Jugoslovenka, Mađarica i Amerikanka, kao i da nikada ne bi mogla da se odrekne svog porekla jer bi na taj način porekla ono što zapravo jeste.”''</ref> * [[Zoran Slavnić]], bivši košarkaš i košarkaški trener<ref name=slavnic1>[https://sportal.blic.rs/kosarka/domaca-kosarka-i-aba/kosarkaski-bum-moke-slavnica-za-blic-bertomeu-je-separatista-evroliga-je-privatna-liga/2022042211290884632 Košarkaški bum Moke Slavnića za "Blic": Bertomeu je separatista, Evroliga je privatna liga] Sportal.rs ''Časlav Vuković/Miodrag Dimitrijević; 07.07.2018.''<br>''“Ja sam još uvek Jugosloven, a pošto sada imamo samo jednu našu zemlju, a to je Srbija, žao mi je što sve manje naših sportista odlazi u Španiju.”''</ref> * [[Aleksandar Šoštar]], vaterpolo trener, ranije vaterpolista<ref name=sostar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 561.<br>''“Šoštar Aleksandar, vaterpolista, član VK "Barselona", Barselona. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Bogdan Tanjević]], košarkaški trener<ref name=tanjevic1>[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:451849-Tanjevic-Srbija-kao-2009-Zeljko-ce-da-napravi-dar-mar-u-Evroligi Tanjević: Srbija kao 2009, Željko će da napravi dar-mar u Evroligi!] [[Večernje novosti]]. ''D. Kontić; 01.09.2013.''<br>''“Bogdan Tanjević, koji, inače, za sebe kaže da je Jugosloven, ima neviđen dar, zračenje jačine nuklearne elektrane, ali pozitivno..”''</ref><ref name=tanjevic2>[https://reprezentacija.me/bogdan-tanjevic-nepopravljivi-jugosloven-1/ Bogdan Tanjević – Nepopravljivi Jugosloven] Reprezentacija.me ''Ognjen; 07.09.2017.''<br>''“Poznato je da je Tanjević nepopravljivi Jugosloven.”''</ref><ref name=tanjevic3>[https://tacno.net/bogdan-tanjevic-kad-ti-emerik-blum-drzi-leda-mozes-biti-prvak-evrope/ Bogdan Tanjević: Kad ti Emerik Blum drži leđa, možeš biti prvak Evrope] [[Tačno.net]]. ''Amer Obradović; 07.12.2023.''<br>''“O košarci zna sve. O književnosti, filmu i muzici skoro sve. Mada nije nikada postao svjetski košarkaški prvak Boša Tanjević je bez dvojbe svjetski šampion u šarmu. Boša – Crnogorac, Sarajlija, Italijan, Turčin ali prije svega Jugosloven – gost je nove episode Mikrofonije sa Amerom.”''</ref><ref name=tanjevic4>[http://www.pobjeda.me/2013/06/27/intervju-bogdan-tanjevic-navijam-za-sve-nase/#.UzhpaVcjyZE Intervju – Bogdan Tanjević: Navijam za sve naše] [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Ana Marković; 27.06.2013.''</ref> * [[Aleksandar Tirnanić]], fudbalski igrač i trener<ref name=tirnanic>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 725.<br>''“Tirnanić Aleksandar, savezni kapiten Fudbalskog saveza Jugoslavije, r. 1910 u Krnjevu, srez Veliko Orašje, Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Trifunović]], šahist<ref name=ptrifunovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 736.<br>''“Trifunović Petar, dr prava, šahovski velemajstor, rez. kapetan, r. 1910 u Dubrovniku, Jugosloven.”''</ref> * [[Eleonora Vild]], košarkašica<ref name=vild1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 637.<br>''“Wild Eleonora, košarkašica, član KK "Vemeks", Berlin. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Duško Vujošević]], košarkaški trener<ref name=vujosevic1>[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:438989-Vujosevic-I-Dzajic-je-morao-da-pretuce-svog-coveka-srecan-sam-sto-nisam-uhapsen Vujošević: I Džajić je morao da pretuče svog čoveka, srećan sam što nisam uhapšen...] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 14.06.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven, partizanovac i Beograđanin.”''</ref><ref name=vujosevic2>[https://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:551240-Vujosevic-U-medijima-se-pezorativno-nazivam-crnogorskim-strucnjakom-a-prvo-sam-Jugosloven Vujošević: U medijima se pežorativno nazivam crnogorskim stručnjakom, a prvo sam Jugosloven] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 03.06.2015.''<br>''“Ja se u medijima pežorativno nazivam crnogorskim sručnjakom, a prvo sam Jugosloven, dok se za Radonjića nije reklo da je Crnogorac”, zaključio je Vujošević.''</ref><ref name=vujosevic3>[http://sportskenovosti.rs/102383/vujosevic-naravno-da-hocemo-da-platimo-porez/ Vujošević: Naravno da hoćemo da platimo porez]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Sportske novosti. ''14.06.2013.''</ref> * [[Veselin Vujović]], rukometni trener<ref name=vvujovic1>[https://lobsport.me/rukomet/veselin-vujovic-za-lob-sport-crna-goro-od-srca-ti-zelim-pobjedu-a-fer-plej-bas-me-briga-za-to/ Veselin Vujović za Lob Sport: Crna Goro, od srca ti želim pobjedu, a fer-plej – baš me briga za to] Lob sport. ''Aleksandar Popović; 11.01.2024.''<br>''“Ja se osjećam Jugoslovenom.”''</ref><ref name=vvujovic2>[https://narod.hr/sport/veselin-vujovic-jugoslaven-danas-cujem-himnu-hej-sloveni-produ-me-trnci Veselin Vujović: Jugoslaven sam. I danas kada čujem himnu ‘Hej Sloveni’ prođu me trnci] Narod.hr. ''Miroslav Herceg; 02.01.2018.''</ref><ref name=vvujovic3>[https://www.marca.com/balonmano/europeo/2016/01/18/569cd4e522601dcf118b467f.html Veselin Vujovic, yugoslavo de corazón] (na španjolskom) Marca. ''Javier Romano; 18.01.2016.''<br>''“Yo soy montenegrino, estuve cinco años en Macedonia, he sido seleccionador serbio, ahora lo soy esloveno, trabajo en Croacia, pero me siento siempre yugoslavo”, desgrana Vujo en el fluido español que conserva.''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Benes (cropped).jpg|Marijan Beneš Datoteka:S. Kragujević, Sjepan Bobek, fudbaler, 21. 8. 1949.jpg|Stjepan Bobek Datoteka:Miodrag Božović 2021.jpg|Miodrag Božović Datoteka:데얀 2018년.jpg|Dejan Damjanović Datoteka:Vladimir_Gudelj.JPG|Vladimir Gudelj Datoteka:Ivkov,Borislav 1998 Grieskirchen.jpeg|Borislav Ivkov Datoteka:NikolaKarabatic.jpg|Nikola Karabatić Datoteka:Dane Korica.jpg|Dane Korica Datoteka:Franjo Mihalić.jpg|Franjo Mihalić Datoteka:Predrag Mijatović 2007 b.jpg|Predrag Mijatović Datoteka:Ivica Osim - SK Sturm (1999) (cropped).jpg|Ivica Osim Datoteka:Svetislav Pešić (cropped).jpg|Svetislav Pešić Datoteka:Velimir Petkovic 01.jpg|Velimir Petković Datoteka:Cevad Prekazi.jpg|Dževad Prekazi Datoteka:Горан Рађеновић.jpeg|Goran Rađenović Datoteka:Monica Seles 1991.jpg|Monika Seleš Datoteka:Aleksandar Šoštar 01.jpg|Aleksandar Šoštar Datoteka:BogdanTanjevic.jpg|Bogdan Tanjević Datoteka:Aleksandar Tirnanić (1).jpg|Aleksandar Tirnanić Datoteka:Petar Trifunović 1962.jpg|Petar Trifunović Datoteka:Duško Vujošević.jpg|Duško Vujošević Datoteka:Veselin Vujović 2017.jpg|Veselin Vujović </gallery> </center> == Televizija i radio == * [[Sanja Kužet]], televizijska voditeljka<ref name=kuzet1>[https://gracija.me/sanja-kuzet-djeca-su-me-ojacala/ Sanja Kužet: Djeca su me ojačala] Gracija. ''Svetlana Peruničić; 20.07.2018.''<br>''“Majka nije nikada živjela u Crnoj Gori, tata je iz Dalmacije, tako da je, što se mene tiče, bio neki interesantan miks (smijeh). Majka je rođena u Makedoniji, gdje je provela dio života, jer je otac bio vojno lice, a onda je došla u Beograd, gdje je rođen i moj otac, a kasnije i ja. Zato stalno kažem, iako ta država ne postoji, da sam Jugoslovenka.”''</ref><ref name=kuzet2>[https://poslovnidnevnik.ba/2018/02/02/ocarala-dekolteom-sanja-kuzet-u-najprovokativnijem-izdanju-do-sada-pogledajte-sta-je-izludilo-muskarce/ Očarala dekolteom| Sanja Kužet u najprovokativnijem izdanju do sada: pogledajte šta je izludilo muškarce] Poslovnidnevnik.ba ''02.02.2018.''<br>''“Za sebe često voli da istakne da je jedna „prava Jugoslovenka“, jer joj je otac Milovan poreklom iz Dalmacije, a majka Verica je iz Crne Gore.”''</ref> * [[Daško Milinović]], radijski voditelj<ref name=milinovic1>[https://www.danas.rs/svet/region/i-kraljevinu-i-republiku-ubijaju-zar-ne-jugoslovensko-nasledje-u-postjugoslovenskim-zemljama/ I kraljevinu i republiku ubijaju, zar ne?: Jugoslovensko nasleđe u postjugoslovenskim zemljama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Matea Jerković/Srdan Kosović/Jelka Jovanović/Denis Romac; 19.06.2023.''<br>''Saglasan je i novosadski novinar Daško Milinović, deklarisani antifašista – zbog čega je i fizički napadan – ali i jedan od 23.303 građana/ki koji su se na Popisu 2022. izjasnili kao Jugosloveni. „Mi smo jedina etnička grupa koja je zabeležila rast“, kaže sa Milinović, inicijator stvaranja nacionalnog saveta jugoslovenske manjine.''</ref><ref name=milinovic2>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/sve-vise-jugoslovena-u-srbiji-u-novom-sadu-ih-cak-30-odsto-vise-podnose-zahtev-za-registraciju-svog-nacionalnog-saveta/ Sve više Jugoslovena u Srbiji, u Novom Sadu ih čak 30 odsto više: Podnose zahtev za registraciju svog Nacionalnog saveta] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''A. Latas; 30.04.2023.''<br>''“Da li se rodio koji Jugosloven ili su se neki setili da su Jugosloveni, a na prošlom popisu to nisu bili, nije bitno. Mi smo jedina prirodno rastuća zajednica u Srbiji“, kazao je jedan od najpoznatijih Jugoslovena u našoj zemlji.''</ref><ref name=milinovic3>[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''<br>''“Nedugo zatim na Twitteru se oglasio popularni radijski voditelj Daško Milinović, koji često sarkastično tvita s računa po imenu Uspeh Petrović. On je objavio da se radi na osnivanju Nacionalnog vijeća Jugoslavena u Srbiji, po uzoru na druge manjinske zajednice poput Roma, koje nemaju svoju matičnu državu. Dakako, za osnivanje manjinske zajednice koja bi uživala manjinska prava potrebno je da takva zajednica ima određenu brojnost.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:EXIT 2012 Red Union.jpg|Daško Milinović </gallery> </center> == Umetnost == * [[Marina Abramović]], umjetnica performansa<ref name=abramovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.<br>''“Abramović Marina, slikar, multimedijalni umetnik; profesor na Likovnoj akademiji, Hamburg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Stevan Aleksić]], vizuelni umjetnik, scenograf<ref name=aleksic1>[https://www.instagram.com/p/DDPpnQctnSy/?utm_source=ig_web_copy_link&igsh=MzRlODBiNWFlZA%3D%3D Drugarica Brena i moja malenkost. (…) Jugosloven, rame uz rame sa Jugoslovenkom, (…).] [[Instagram]]. ''stevan_aleksic_art; 06.12.2024.''</ref> * [[Mrđan Bajić]], vajar<ref name=mbajic1>[https://www.harpersbazaar.rs/kultura/umetnost-knjige-muzika/ne-propustite-poslednje-javno-vodenje-kroz-izlozbu-mrdana-bajica Ne propustite: Poslednje javno vođenje kroz izložbu Mrđana Bajića] Harper’s Bazaar. ''Milena Kitić; 19.01.2023.''<br>''“Nikakvo idealizovanje nije u pitanju i stalno ponavljam da nisam jugonostalgičan, već sam zapravo i Jugosloven, pored toga što sam i Srbin.”''</ref><ref name=mbajic2>[http://www.tanjug.rs/full-view.aspx?izb=753923 Mrđan Bajić za Tanjug: Spomenik Đinđiću mora biti postavljen] [[Tanjug]] ''15.10.2022.''<br>''“Vajar i konceptualni umetnik Mrđan Bajić kaže da nikada nije imao tako veliku i zahtevnu izložbu kao što je postavka "Nepouzdani pripovedač", da nije jugonostalgičan iako se smatra Jugoslovenom, i da očekuje da će njegova najbolja skulptura spomenik Zoranu Đinđiću jednom konačno biti postavljen na pravom mestu.”''</ref><ref name=mbajic3>[https://www.politika.rs/sr/clanak/521814/U-lokalnom-i-globalnom-dvoumlju U lokalnom i globalnom dvoumlju] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Marija Đorđević; 21.10.2022.''<br>''“Dakle nisam jugonostalgičan, ja sam naprosto i Jugosloven, poreklom, svetonazorom, poimanjem jezika, ljudi, zavičajnosti i kulturnih kodova.”''</ref> * [[Danica Basta]], slikarka<ref name=basta1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 35.<br>''“Basta Danica, slikar; profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vjera Biller]], slikarica<ref name=biller1>Голубовић, Видосава/Суботић, Ирина: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Зенит 1921–1926] Београд, 2008, str. 298.<br>''Из писама се види да јој је отац Аустријанац Емилио, да има аустријско држављанство, „али ипак, ја сам у ствари Југословенка, пошто сам рођена у... Хрватској и мој први језик је био хрватски; моја мајка Малвина Куглер, је такође Југословенка“</ref> * [[Ema Bregović]], vizuelna umjetnica<ref name=ebregovic1>[https://www.kurir.rs/zabava/pop-kultura/3708363/ema-bregovic-dela-stvaram-uz-burek-i-cevape Dela stvaram uz burek i ćevape: Ema Bregović za Kurir: Odrasla sam kao Jugoslovenka i to će tako ostati] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Kurir/Lj. Radanov; 14.06.2021.''</ref><ref name=ebregovic2>[https://www.ekspres.net/scena/ne-treba-traziti-nove-razloge-za-podjele-8-7-2021 Intervju Ema Bregović - "Ne treba tražiti nove razloge za podjele"] Ekspres. ''Mihailo Paunović; 08.07.2021.''<br>''“Rođena je u Parizu, ali sebe smatra Jugoslovenkom što je direktna posledica nasleđa koje je, u istim tim koferima, ponela iz kuće.”''</ref><ref name=ebregovic3>[https://www.blic.rs/zabava/ema-bregovic-izlozba-otac-goran-beograd/j0ydxtb (Video) Roditelji nisu došli da je podrže - Ćerka Gorana Bregovića o svom poslu i poznatom ocu! "Ja sam Jugoslovenka", a evo šta misli o Beogradu] [[Blic (novine)|Blic]]. ''F.J.; 12.06.2021.''<br>''“Ja se osjećam kao Jugoslovenka, jer ja nemam taj nacionalistički stav.”''</ref> * [[Eduard Čehovin]], grafički dizajner<ref name=cehovin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 80.<br>''“Čehovin Eduard, grafički dizajner. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Božidar Damjanovski]], slikar<ref name=damjanovski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 92.<br>''“Damjanovski Božidar, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Evgenija Demnievska]], likovni umjetnik<ref name=demnievska1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 97.<br>''“Demnievska Evgenija, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Emir Dragulj]], grafičar<ref name=dragulj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 109.<br>''“Dragulj Emir, slikar i grafičar; redovni profesor Fakulteta likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nikola Džafo]], slikar<ref name=dzafo1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 114.<br>''“Džafo Nikola, slikar, slobodni umetnik; likovni urednik lista "Republika". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Branko Gavrić]], grafički dizajner<ref name=gavric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 142.<br>''“Gavrić Branko, grafički dizajner; vlasnik i direktor firme "Total Design" DOO. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nandor Glid]], vajar<ref name=glid1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 145-146.<br>''“Glid Nandor, vajar; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Jevrejin.”''</ref><ref name=glid2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 137.<br>''“Glid A. Nandor, vajar; redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna - u penziji (r. 12. XII 1924, Subotica). Jugosloven, jevrejskog porekla.”''</ref> * [[Đorđe Ilić]], slikar, univ. profesor<ref name=djilic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 168.<br>''“Ilić Đorđe, slikar; redovni profesor Arhitektonskog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven, […].”''</ref> * [[Darija Kačić]], slikarka<ref name=kacic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.<br>''“Kačić Darija, slikar; docent na Fakultetu likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Nikola Kostandinović]], grafički dizajner<ref name=kostandinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.<br>''“Kostandinović Nikola, grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Pjer Križanić]], slikar-karikaturista<ref name=krizanic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 358.<br>''“Križanić Pjer, slikar-karikaturista, novinar, r. 1890 u Mečenčanu, srez Glina, Jugosloven.”''</ref> * [[Ankica Oprešnik]], slikarica i grafičarka<ref name=opresnik1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390-391.<br>''“Oprešnik Ankica, slikar i grafičar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Gradimir Pankov]], balet majstor<ref name=pankov1>[http://www.politika.rs/rubrike/Kultura/Moja-trupa-mora-uvek-da-iznenadi.lt.html Моја трупа мора увек да изненади] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Биљана Лијескић; 11.12.2013.''<br>''“То ми много значи, јер никада нисам изгубио везу са простором одакле сам дошао, иако живим у иностранству годинама. Имам обичај да кажем, са саркастичним хумором, да сам Југословен са канадским и америчким пасошем! Али, чак иако сам канадски и амерички држављанин, остајем Југословен у срцу и никада нећу заборавити своју матичну земљу.”''</ref> * [[Dragan Papić]], multimedijalni umjetnik<ref name=dpapic1>[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:155431-Darovi-sa-buvljaka Darovi sa buvljaka] [[Večernje novosti]]. ''A. Šerer, N. Smiljić; 24.02.2004.''<br>''“Ipak, najviše volim da izlažem u našoj zemlji, pred domaćom publikom. Za sebe volim da kažem da sam prvo Beograđanin, pa Jugosloven.”''</ref> * [[Ljuba Popović]], slikar<ref name=ljpopovic1>[https://www.vreme.com/kultura/slikarstvo-je-muzika-za-oci/ Slikarstvo je muzika za oči] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Dragan Todorović; 30.10.2014.''<br>''“On lično je 51 godinu tamo, kad ga pitaju ko je, odgovara, Jugosloven, srpskog porekla, da pripada srpskom plemenu…”''</ref> * [[Verica Rakočević]], modna dizajnerka<ref name=rakocevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 473.<br>''“Rakočević Verica, modni kreator. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ivan Rendić]], kipar<ref name=rendic1>Kečkemet, Duško: Ivan Rendić: Život i djelo. Supetar 1969, str. 47.<br>''Rendić pisao je u starosti: »On me je uputio da moram biti svijestan, da sam Hrvat, dakle Jugoslaven.« Dalje veli da mu je knjige, iz kojih je učio naš jezik, slao također Strossmayer. I taj Strossmayerov kredo »Hrvat, dakle Jugoslaven« postaje otada i Rendićev kredo, kojeg se držao i za koji se borio dosljedno sve do smrti, u toku čitavog svog dugog i napornog rada i burnog života.''</ref> * [[Mateja Rodiči]], slikar<ref name=rodici1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Rodiči Mateja, slikar i grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Anđelka Slijepčević]], modni kreator, univ. profesor<ref name=aslijepcevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 509.<br>''“Slijepčević Anđelka, redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna, Bg.; potpredsednik Saveta Univerziteta umetnosti. […] P: Jugoslovenka, Srpkinja, […].”''</ref> * [[Marija Tišma]], slikarka<ref name=mtisma1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 577.<br>''“Tišma Marija, slikar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Emma Varga]], dizajner stakla<ref name=varga-marodic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 308.<br>''“Marodić Emilija, dizajner stakla; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vladimir Veličković]], slikar<ref name=velickovic1>[https://nova.rs/kultura/najbolji-izdanak-gradanskog-secanje-na-vladu-velickovica/ Najbolji izdanak građanskog – sećanje na Vladu Veličkovića] Nova.rs. ''Radmila Stanković; 29.08.2020.''<br>''“Ja sam duboko ukorenjen kao Jugosloven i takav ću ostati do kraja života. Dubokih korena sam i Beograđanin, što podrazumeva i da sam Srbin.”''</ref><ref name=velickovic2>[https://www.vesti-online.com/ostajem-jugosloven/ Ostajem Jugosloven] Vesti online. ''02.11.2014.''<br>''“Ja sam veoma privržen toj Srbiji, Beogradu, ja sam pre svega Beograđanin, naravno sa plemenitom idejom da ostajem Jugosloven, ono što mi se negde i zamera, a negde mi se i ne oprašta.”''</ref> * [[Sonja Vukićević]], koreografkinja, glumica, balerina<ref name=vukicevic1>[https://www.vijesti.me/zabava/19258/sonja-vukicevic-politicari-su-postali-i-glumci-i-reditelji Sonja Vukićević: Političari su postali i glumci i reditelji] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 23.09.2018.''<br>''“Ja sam Jugoslovenka i van granica Jugoslavije, a danas sam Jugoslovenka i van granica bivše Jugoslavije.''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Marina Abramović. The Cleaner (45524492341).jpg|Marina Abramović Datoteka:Ljuba Popovic-mc.rs.jpg|Ljuba Popović Datoteka:Ivan Rendić 1885 Th. Mayerhofer.jpg|Ivan Rendić Datoteka:Velickovic Zarko-Vijatovic (cropped).jpg|Vladimir Veličković </gallery> </center> == Vojska == * [[Vicko Antić]], general-pukovnik, revolucionar<ref name=antic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 22.<br>''“Antić Vicko, generalmajor avijacije JNA, r. 1912 u Selcu, srez Crikvenica, Jugosloven.”''</ref> * [[Tomo Buzov]], oficir, poznat po herojskom činu za vreme bratoubilačkog rata 1993. godine<ref name=buzov1>[https://www.nin.rs/english/news/50784/darko-buzov-my-father-was-murdered-because-he-didnt-want-to-stay-silent Darko Buzov for NIN: My father was murdered because he didn’t want to stay silent] (na engleskom) [[NIN]]. ''Tanja Nikolić Đaković; 06.06.2024.''<br>''“And my father never thought of himself as a Croat. He was, as I said, a Yugoslav, a JNA officer. For years after the abduction in Štrpci, various NGOs contacted us, they wanted us to insist on the idea that the Serbs killed my father because he was a Croat. And the truth is that my father was a Yugoslav.”''</ref><ref name=buzov2>[https://n1info.rs/vesti/bio-je-covek-i-jugosloven-tomo-buzov-dao-je-svoj-za-zivot-mladica-u-vozu-u-strpcima/ „Bio je čovek i Jugosloven“: Tomo Buzov, dao je svoj za život mladića u vozu u Štrpcima] N1 SRB. ''Sonja Kamenković; 31.05.2024.''<br>''On kaže da ima posebnu obavezu da naglasi da je Tomo Buzov bio oficir JNA, ali pre svega čovek i Jugosloven. „Bio je oficir JNA, učinio je taj gest koji mnogi nikada ne bi, ali presudno je bilo upravo to što je Toma bio Jugosloven i nije delio ljude po nacionalnosti. On je spasio mladića koji je pošao tim vozom u Bar. Tomo je umesto tog mladića izašao iz voza, važno je reći da nije ubijen kao Hrvat kako su to neki govorili, već kao Jugosloven.“''</ref> * [[Ivan Gošnjak]], general, političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Nikola Karanović]], general-pukovnik, revolucionar<ref name=nkaranovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 307-308.<br>''“Karanović Nikola-Karan, generalpotpukovnik JNA, r. 1914 u Prkosima, srez Bosanski Petrovac, Jugosloven.”''</ref> * [[Vlado Lončarić]], partizanski i španski borac<ref name=loncaric1>Lončarić, Vlado: Ponovo u Zagrebu, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_3.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 3. Zagreb 1984, str. 49.<br>''“Poslije neuspjeha oružane borbe demokratskih i progresivnih snaga, mi Jugoslaveni bili smo u logorima u Francuskoj oko 28 mjeseci.”''</ref> * [[Mirko Matković]], general-major, revolucionar<ref name=mmatkovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 431.<br>''“Matković Mirko, pukovnik JNA, r. 1915 u Podima, srez Hercegnovi, Jugosloven.”''</ref> * [[Kosta Nađ]], general, političar, revolucionar<ref name=nadj1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 173.<br>''“Nađ S. Kosta (Izborni srez Zrenjanin, APV – NRS), general-pukovnik, rođen 15-V-1911 god. u Petrovaradinu, srez Novi Sad, APV – NRS, Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Rudolf Primorac]], general, diplomata, revolucionar<ref name=primorac>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_8.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 102.<br>''“Primorac Antuna Rudolf, načelnik Štaba divizije, rođen 1904, Sutomore, Bar, major jugoslovenske vojske, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od oktobra 1942, krajem rata šef Jugoslovenske vojne misije u SSSR-u.”''</ref> * [[Velimir Radičević]], general-potpukovnik, narodni heroj<ref name=radicevic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/zaboravljeni-devedesetogodisnjaci/ Zaboravljeni devedesetogodišnjaci] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dragoljub Petrović; 26.12.2011.''<br>''“Ja sam internacionalac bio ceo život. I Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vicko Antić.jpg|Vicko Antić Datoteka:Memorial plaque for captain Tomo Buzov in New Belgrade.jpg|reljef Tome Buzova na spomen-ploči Datoteka:Ivan Gošnjak (1).jpg|Ivan Gošnjak Datoteka:Nikola Karanović.jpg|Nikola Karanović Datoteka:Kosta Nađ.jpg|Kosta Nađ Datoteka:Rudolf Primorac.jpg|Rudolf Primorac </gallery> </center> == Druge oblasti == * [[Anton Bezenšek]], stenograf, prevodilac<ref name=bezensek1>Bezenšek, Ant. J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-76POZL0A/a287f66c-8022-4d9f-80fb-dfd3c5294854/PDF Vabilo k naročbi], u: Slovenec, god. 4 br. 13. (1876), str. 4.<br>''“Ozrimo se na naše severne brate Čehe, Ruse in Poljake, koji so vže pred več leti začeli gojiti to Rimljanom in Grkom znano, a v novejem času od Nemcev iz nova prerojeno in modernim jezikom priredeno umetnost – stenografijo, pa primerjajmo naše delovanje na tem polju z njihovim, to moramo priznati, da smo zares precej zaostali, in da je skrajni čas, da se tudi v tem obziru prebudimo k delu in napredovanju, a to vsi Jugoslaveni zajedno v duhu bratske sloge in vzajemnosti.”''</ref> * [[Sonja Biserko]] aktivistica za ljudska prava, bivši diplomat<ref name=biserko1>Pavelić, Boris: [https://www.kucaljudskihprava.hr/wp-content/uploads/2019/12/Kad-glave-igraju__.pdf Kad glave igraju.] Zagreb 2019, str. 118.<br>''“Moji su živeli u tom jugoslovensko-dalmatinskom krugu. Tu sam i ja odrasla, pa nemam nacionalnost u smislu u kojem se danas govori o njoj: Beograđanka sam, Dalmatinka, Jugoslovenka. To je moj osećaj, ne mogu to da menjam.” - Osjećaj identiteta Sonje Biserko jasan je i osviješten – jugoslavenstvo koje ne negira nijednu svoju sastavnicu, od etničke preko regionalne do vjerske - ali danas, doslovno opasan. - “Biti Jugosloven i kosmopolita, to je danas proterana populacija.”''</ref><ref name=biserko2>Perović, Latinka: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Ziveti%20svoje%20ideale.pdf U ogledalu vremena. Skica za biografiju Sonje Biserko, s povodom.], u: Stanojlović, Seška/Kisić, Izabela (ur.): Živeti svoje ideale. Sonja Biserko, skice za portret. Beograd 2018, str. 33.<br>''“Samozatajna po prirodi, Sonja Biserko je, po svom tačnom samorazumevanju, ličnost sa složenim identitetom. Jugoslovenka, Beograđanka, Dalmatinka, Mediteranka, Evropljanka, kosmopolitkinja… Antifašizam i ideje jednakosti i solidarnosti levice utemeljene su u njenom porodičnom vaspitanju.”''</ref> * [[Aida Ćorović]], aktivistica za ljudska prava, novinarka<ref name=acorovic1>[https://nova.rs/vesti/politika/aida-corovic-grigorije-jedini-moze-da-ujedini-gradane/ Ćorović: Grigorije može da nas spasi od Vučića] Nova.rs ''Vojislav Milovančević; 09.07.2020.''<br>''“I neka mu se kaže da ja, Jugoslovenka, levičarka, feministkinja…mislim da je Srbiji potrebna njegova pomoć.”''</ref><ref name=corovic2>[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2024/7/14/novi-sad-antifa-grad-ustase-i-cetnici-zajedno-ste Novi Sad antifašistički grad: Ustaše i četnici, zajedno ste bježali] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Aida Ćorović; 14.07.2024.''<br>''“Mirovna i građanska aktivistkinja od početka ratova '90-ih, antifašistkinja, feministkinja i braniteljka ljudskih prava. Kosmopolitkinja. Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ervina Dabižinović]], aktivistkinja za ženska prava, psihološkinja<ref name=dabizinovic1>Domović Bulut, Senka: [https://www.faktcg.org/wp-content/uploads/2020/10/final-publikacija.pdf Ženske stvari. Women matters.] Herceg Novi 2018, str. 60.<br>''“Ja sam se osjećala, i osjećam se i danas, Jugoslovenkom.”''</ref> * [[Herta Haas]], službenica, revolucionarka<ref name=haas1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 44.<br>''“Has Herta, borac u službi veze VŠ, rođena 1917, Maribor, studentkinja, Jugoslovenka, u NOB od 1941. godine, član KPJ.”''</ref> * [[Eduard Ille]], kulturni funkcioner<ref name=ille1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 171.<br>''“Ille Eduard, direktor "Jugokoncerta", Bg. (od '86). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Kostrenčić]], knjižničar<ref name=kostrencic1>Korunić, Petar: [https://hrcak.srce.hr/file/314359 Prilog poznavanju jugoslavenske ideje u hrvatskoj politici 1868–1874], u: [[Časopis za suvremenu povijest]], sv. 12 br. 3 (1980), str. 78.<br>''“Koji može nas Jugoslavenah konačni cilj biti, koji odgovara posve našoj naravi, našim narodnim zahtjevom?”''</ref> * [[Ljubica Krnjaić]], inženjer protivpožarne zaštite<ref name=krnjajic1>[https://zenskimuzejns.org.rs/tag/ljubica-krnjajic/ Vatrogastvo i ženska emancipacija] ŽeNSki muzej. ''Vesna Nedeljković Angelovska; 21.12.2023.''<br>''“Za sebe kaže da je Jugoslovenka. Ima kritički stav prema politici savremenog društva ali smatra da je socijalistički poredak Jugoslavije bio najhumaniji poredak.”''</ref> * [[Ašok Murti]], poznati stilista<ref name=murti1>[http://www.blic.rs/Intervju/160207/Ostao-sam-ovde-iz-inata- Ostao sam ovde iz inata] Blic Online. ''Žiža Antonijević; 23.03.2008.''<br>''“Nemam nikakav stid i sram da izgovorim da ću ja zauvek ostati Jugosloven i da je to jedino s čime mogu da se identifikujem.”''</ref><ref name=murti2>[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija Ašok Murti - Biografija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110325002131/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija |date=2011-03-25 }} Puls Online<br>''“Ja sam Jugosloven, ali indijskog porekla, to je identitet koga se nikada neću odreći. Moja intimna istorija ne poklapa se sa opštom, a naročito ne sa geografijom. Nisam jugonostalgičar, to je kulturni i emotivni, ne geografski prostor.”''</ref> * [[Bosiljka Schedlich]], kulturni radnik<ref name=schedlich1>[https://balkandiskurs.com/2018/05/19/prelazeci-granice-dio-ii/ Prelazeći granice: bosanske migracije u Njemačkoj (Dio II)] Balkan Diskurs. ''Dženeta Karabegović; 19.05.2018.''<br>''“SüdOst centar, ili “südost Europa Kultur e.V.” osnovala je Bosiljka Schedlich, rođena u Hrvatskoj, koja se udomaćila u Njemačkoj, a sebe smatra Jugoslovenkom.”''</ref> * [[Jagoda Slijepčević]], popularna, dugogodišnja radnica JAT-a<ref name=jslijepcevic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/453773/Odlazak-stjuardese Odlazak stjuardese] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Jovo Simišić; 08.05.2020.''<br>''“Bila je entuzijasta i velika Jugoslovenka.”''</ref> * [[Maja Veseli]], kulturni radnik<ref name=veseli1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 759.<br>''“Veseli Maja, profesor, sekretar Saveta za prosvetu, nauku i kulturu NR Hrvatske, član Glavnog odbora SSRNS Hrvatske, član Saveza ženskih društava NR Hrvatske, r. 1908 u Irigu, Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Anton Bezenšek2.jpg|Anton Bezenšek Datoteka:Sonja Biserko.jpg|Sonja Biserko Datoteka:Aida Ćorović 2011-mc.rs.jpg|Aida Ćorović Datoteka:Herta Has.jpg|Herta Haas </gallery> </center> == Povezano == * [[Jugoslaveni]] * [[Jugoslavenstvo]] == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist|colwidth=30em}} [[Kategorija:Biografije, Jugoslavija|*]] [[Kategorija:Liste osoba|Jugoslaveni]] jcpn2zrgxigs2mmgknznu0x5beidpa3 42683274 42683273 2026-09-05T01:52:30Z Dwina744 178014 +napom. 42683274 wikitext text/x-wiki Ovo je spisak značajnih osoba koji se danas identificiraju kao [[Jugoslaveni]] ili su se za vrijeme svoga života tako identificirali, uključujući osobe kojima je to (bila) [[nacionalnost]] ili primarni identitet i one kojima je to (bio) jedan od [[Etnički identitet|identiteta]]. Pri tome treba imati na umu da je za vrijeme postojanja [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|socijalističke Jugoslavije]] (1945–1991) većina stanovništva gajila jugoslovenski identitet. Stanovnici Jugoslavije su se najčešće nacionalno osjećali "prije svega [[Hrvati]]ma, [[Makedonci]]ma, [[Slovenci]]ma, [[Srbi]]ma itd., i istodobno Jugoslavenima". Druga po brojnosti kategorija su bili "oni koji su najprije Jugoslaveni, pa zatim Srbi, Slovenci, Makedonci ili Hrvati". Treću grupu su činili oni građani koji su se osjećali ''samo'' Jugoslavenima, a nije bio malen ni broj onih koji su se osjećali ''samo'' Srbima, ''samo'' Hrvatima, ''samo'' [[Albanci]]ma itd.<ref name=jugoslavenstvo69>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 69.</ref> == Arhitektura == * [[Mia David]], arhitekta, scenograf<ref name=miadavid1>[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012638/https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q |date=2023-02-11 }} YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''<br>''“Ja sam isto Jugoslovenka.”''</ref> * [[Miša David]], arhitekta<ref name=mišadavid1>[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''<br>''“I ovoga puta, kad smo se sreli, smejali smo se tome, kako se naš zajednički prijatelj, pok. arhitekta Miša David, iz nekog protesta, kad nije mogao da se upiše kao Jugosloven, izjašnjavao na popisima kao stari Grk.”''</ref> * [[Radivoje Dinulović]], arhitekt<ref name=dinulovic1>[https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti Ne pristajem da povlađujem ovoj realnosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152856/https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti |date=2024-12-25 }} Magazin Politika. ''Aleksandra Isakov; 24.07.2024.''<br>''“Ja sam levičarsko dete, ostao sam komunista i Jugosloven, i duboko verujem da ta nova realnost mora da dođe, kao što je realnost mog detinjstva i mladosti morala da nestane.”''</ref> * [[Vlado Milunić]], arhitekt<ref name=milunic1>[https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ Preminuo Vlado Milunić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126051433/https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ |date=2022-11-26 }} BosnaInfo. ''BosnaInfo; 17.09.2022.''<br>''“Ja sam češki arhitekt jer sam završio češke škole. Isto tako nisam Čeh premda imam češko državljanstvo. Ja sam Jugoslaven jer se tako osjećam, unatoč činjenici da Jugoslavija više na postoji”''</ref><ref name=milunic2>[https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away Czech-Croatian architect behind Prague's Dancing House passes away] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108235402/https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away |date=2023-01-08 }} (na engleskom) Expats.cz ''Expats.cz Staff; 18.09.2022.''<br>''Milunić was born in Zagreb in what is now Croatia in 1941, but lived in Prague from the age of 16. In regards to his nationality, he described himself as "a Czechoslovak architect because I have a Czechoslovak education, and I feel Yugoslav in protest against primitive nationalism, even though neither Czechoslovakia nor Yugoslavia exists anymore."''</ref> * [[Aljoša Šegvić]], arhitekta<ref name=segvic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 554.<br>''“Šegvić Aljoša, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Milica Šterić]], arhitekta<ref name=steric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 563.<br>''“Šterić Milica, arhitekta; član Upravnog odbora i specijalni savetnik Holding korporacije "Energoprojekt" - MDD Urbanizam i arhitektura; član Umetničkog saveta Saveza arhitekata Srbije i Akademije Arhitekture Srbije. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Josip Svoboda]], arhitekta<ref name=svoboda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 550.<br>''“Svoboda Josip, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Danilo Udovički]], arhitekta<ref name=dudovicki1>[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''<br>''“Mogu da potvrdim i danas da je moj daroviti prijatelj arhitekta Danilo Udovički, poreklom iz bačkog sela Mol, bio i ostao veliki patriota, erudita i poliglota, ali i Jugosloven u najboljem smislu te reči. Uvek se tako i izjašnjavao na popisima dok je to moglo, jer je i za njega, kao i za mnoge od nas, razbijanje Jugoslavije bila lična uvreda.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vlado Milunić.jpg|Vlado Milunić </gallery> </center> == Diplomacija == * [[Aleš Bebler]], diplomata, revolucionar<ref name=abebler1>VIII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Beograd, 7–13. decembra 1964. Stenografske beleške III. Beograd 1965, str. 1918.<br>''“Ovima moramo pre svega reći da je dobar deo našeg razmimoilaženja prosto nesporazum, i to nesporazum u tome šta mi, Jugosloveni, i drugi koji se sa nama slažu, nazivamo politikom miroljubive koegzistencije i kako je mi definišemo.”''</ref> * [[Salih Fejić]], diplomata<ref name=fejic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 182.<br>''“Fejić Salko, izvanredni poslanik i opunomoćeni ministar FNRJ u Holandiji, rez. major, r. 1914 u Mostaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Rexhai Surroi]], diplomat<ref name=surroi1>Maksić, Milivoje: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf U raskoraku sa svetom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029103157/https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf |date=2022-10-29 }} Beograd 2000, str. 9.<br>''“Bio је Аlbаnас ро poreklu, ali Jugosloven ро svemu drugom. Nije birao prijatelje ро ključu, već ро srcu. Mnogi smo bili među onima kojima је biо blizak. Redžai је biо čovek koji је prijatelju privгžen. Ponekad se čini da u ovom našem vremenu ta divna osobina - biti privгžen prijatelju, kao da počinje da bledi pod pritiskom egoizma, i nekih drugih, čudnih i sumnjivih moralnih normi. А upravo to, osećati se Jugoslovenom, što simbolizuje uverenje da smo svi u ovoj zemlji podjednako bliski i potrebni jedni drugima, i biti privгžen drugu, prijatelju - jeste politička, а rekao bih i moralna osnova, na kojoj jedino i može počivati naša spoljnopolitička služba.”''</ref> * [[Zdenko Štambuk]], diplomata<ref name=zstambuk>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm Ko je ovaj čovek? Vladimir Štambuk (Drugaričin drug)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123055710/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm |date=2022-11-23 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 07.04.2000.''<br>''“Otac Zdenko bio je čuveni diplomata, takođe Jugosloven, a majka Čehinja.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Aleš Bebler.jpg|Aleš Bebler </gallery> </center> == Film i pozorište == * [[Vjekoslav Afrić]], glumac<ref name=afric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.<br>''“Afrić Vjeko, dramski umetnik, pozorišni i filmski reditelj, redovni prof. Akademije za pozorišnu umetnost u Beogradu, pretsednik Sindikata kulturno-umetničkih ustanova, rez. major, r. 1906 na Hvaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Neda Arnerić]], glumica<ref name=arneric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22-23.<br>''“Arnerić Neda, glumica i galerista (vlasnik galerije - knjižare "Atrijum", Bg.). […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Darko Bajić]], redatelj<ref name=dbajic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 29.<br>''“Bajić Darko, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=dbajic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 29.<br>''“Bajić M. Darko, filmski reditelj, docent na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu (r. 14. V 1955, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Primož Bebler]], redatelj<ref name=pbebler1>[https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ Umetnik , humanista, Jugosloven...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152828/https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ |date=2024-12-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 21.11.2013.''<br>''“Primož je bio pravi, plemeniti Jugosloven. Taj njegov izbor, bitna odrednica njegovog identiteta, imao je svoju estetsku, ideološku i humanističku utemeljenost.”''</ref><ref name=pbebler2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 35.<br>''“Bebler A. Primož, pozorišni reditelj; upravnik i umetnički rukovodilac Malog pozorišta Duško Radović i Večernje scene Radović u Beogradu (r. 5. V 1951, Njujork). Jugosloven.”''</ref><ref name=pbebler3>[http://www.republika.co.rs/564-565/24.html Beskrajna širina stanovnika sveta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016234820/http://www.republika.co.rs/564-565/24.html |date=2022-10-16 }} Republika. ''Goran Cvetković; Broj 564-565, 01-31.01.2014.''<br>''“Istinski levičar i Jugosloven, internacionalni i svetski pozorišni stručnjak Primož Bebler, nije stigao da uradi i tu jubilarnu predstavu Početak bune na dahije, po romanu Svetislava Basare.”''</ref> * [[Ivan Bekjarev]], glumac<ref name=bekjarev1>[https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici Bekjarev: Najgori su umetnici u politici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230804005703/https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici |date=2023-08-04 }} Vesti online. ''D. Dušanić; 16.06.2015.''<br>''“Poreklom sam Makedonac, ali rođeni Beograđanin, i javno priznajem da sam Jugosloven.”''</ref> * [[Miroslav Benka]], redatelj<ref name=benka1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.<br>''“Benka Miroslav, reditelj; umetnički direktor Gradskog pozorišta u Žilini, Slovačka (od '91). […] P: Jugosloven, slovačke narodnosti, […].”''</ref> * [[Melita Bihali]], glumica<ref name=bihali1>[https://www.vesti.rs/Mercedes-Benz/Jugoslovenka-zauvek-Prica-o-lepoj-stolarevoj-kci.html Jugoslovenka zauvek: priča o lepoj stolarevoj kći] vesti.rs ''Vesti-online.com; 27.12.2015.''<br>''“I moja porodica se preselila u Istru, iako nismo imali potrebu za tim. Takvo je bilo naređenje” - kaže Melita Bihali, koja je kroz lik baba Mare opisala i raspad SFRJ, i za kraj ovog susreta naglasila da je rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umreti.''</ref><ref name=bihali2>[https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ Preminula glumica Melita Bihali, poznata po ulozi u “Maratoncima”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230907003733/https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ |date=2023-09-07 }} N1 BIH. ''N1 Srbija, nova.rs; 25.08.2023.''<br>''Bihali je rekla i da je „rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umrijeti!“.''</ref> * [[Predrag Bjelac]], glumac<ref name=bjelac1>[https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ I čarobnjak i papa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104004740/https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ |date=2023-01-04 }} vesti.rs ''Nada S. Preradović; 29.01.2022.''<br>''“Do pre par godina živeo je u Pragu, izjašnjava se kao Jugosloven i ponosni je otac dve ćerke.”''</ref><ref name=bjelac2>[https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl Predrag Bjelac: "Za Čehe sam harizmatičan: Mnogo puta sam im rekao: 'Dođite kod nas da vidite, ima ovakvih koliko hoćeš'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241205080743/https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl |date=2024-12-05 }} Blic žena. ''Blic žena; 19.05.2024.''<br>''“Odgojen sam kao Jugosloven, negde sam to i dalje.”''</ref> * [[Jelica Bjeli]], glumica<ref name=bjeli1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Bjeli-Hadžić Jelica, glumica. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Dragan Bjelogrlić]], režiser i glumac<ref name=bjelogrlic1>[https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji Bjelogrlić: Film "Toma" se prepoznaje po univerzalnoj emociji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230121004426/https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji |date=2023-01-21 }} Nportal. ''Nportal; 27.08.2021.''<br>''“Osećam se Jugoslovenom. Imam poseban odnos prema toj državi, žao mi je što je više nema i verovatno se to oseća u filmu. Toma je otvoreno govorio pred kraj života, kad je počela da se raspada Jugoslavija, da je veliki protivnik toga. Pravio je jugoslovensku turneju neposredno pred rat”, podsetio je Bjelogrlić.''</ref><ref name=bjelogrlic2>[https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 Dragan Bjelogrlić: Iz Slovenije je vedno prihajala avantgarda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221006025712/https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 |date=2022-10-06 }} (na slovenačkom) Radiotelevizija Slovenija. ''Gašper Andrinek, Val 202; 22.09.2020.''<br>''“Odraščal sem v Jugoslaviji in sem v svoji biti ostal Jugoslovan, ves prostor nekdanje Jugoslavije občutim kot svoj. Verjetno bo tako do konca življenja.”''</ref><ref name=bjelogrlic3>[https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html Bjelogrlić: Male razlike su me uvek inspirisale i zato sam ostao Jugosloven u duši] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231116010128/https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html |date=2023-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''RTS; 04.03.2020.''<br>''“Međutim, tako je kako je. Još uvek se mi umetnici trudimo da pravimo i da sarađujemo zajedno, nema tu nikakvog političkog razloga ni tržišnog. Prosto, meni bar, je uvek zanimljivo da radim sa ljudima iz drugih sredina. Više puta sam to rekao – Jugoslaviju su razorile male razlike, a male rezlike su nešto što je meni bila inspiracija i zato sam ja ostao Jugosloven u duši”, rekao je iskreno Dragan Bjelogrlić.''</ref> * [[Bogić Bošković]], glumac<ref name=bboskovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.<br>''“Bošković B. Bogić, glumac (r. 22. XII 1930, Prizren). Jugosloven.”''</ref> * [[Tanja Bošković]], glumica<ref name=tboskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 57.<br>''“Bošković Tatjana, glumica, član pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Srpkinja-Jugoslovenka.”''</ref> * [[Karlo Bulić]], glumac<ref name=bulic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.<br>''“Bulić Karlo, dramski glumac, nastavnik Akademije za pozorišnu i filmsku umetnost u Beogradu, r. 1910 u Trstu, Jugosloven.”''</ref> * [[Branko Cvejić]], glumac<ref name=cvejic1>[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/film-tv/3532718-branko-cvejic-ja-cu-uvek-ostati-jugosloven-rodjen-u-toj-zemlji-do-smrti-gradjanin-te-zemljeglumac Branko Cvejić: "Ja ću uvek ostati Jugosloven, rođen u toj zemlji, do smrti građanin te zemlje"] [[Telegraf.rs]]. 27.07.2022.<br>''“Bez obzira, postojala ili ne, kao greška ta zemlja, ja ću uvek ostati Jugosloven i građanin te zemlje. Ja se i sada osećam tako.”''</ref> * [[Svetozar Cvetković]], glumac<ref name=scvetkovic1>[https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 Svetozar Cvetković: Ja sam antički Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107221742/https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 |date=2023-01-07 }} Dan. ''DAN portal; 10.12.2022''<br>''“Kao umjetnik koji je stasavao i sazrijevao u vrijeme velike Jugoslavije, sebe i danas vidi kao Jugoslovena.”''</ref><ref name=scvetkovic2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede Svetozar Cvetković: Istinska elita danas nema šta da jede] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018020612/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede |date=2022-10-18 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 20.03.2015.''<br>''“Jednom sam već negde rekao da je biti Jugosloven danas isto što i biti prokuženi stranac. Ali, u redu, svejedno: taj sam!” - Šta ste? - “Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic3>[https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ Cvetković: Blatite me, ja ostajem Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131035406/https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ |date=2023-01-31 }} Nova.rs ''Pero Jovović; 09.03.2021.''<br>''“Ja rizikujem mnogo da krenu da me blate onog časa kada kažem da sam ja Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic4>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ Svetozar Cvetković: Glumčina i Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107222559/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 11.08.2021.''<br>''“Ta plemenitost i svetlost, pored činjenice da je ostao Jugosloven i građanin nepostojeće države, njegovoj skromnosti i gospodstvu dodaju još jednu finu nijansu koja ga čini renesansnim gospodarom.”''</ref><ref name=scvetkovic5>[http://www.slobodnarijec.net/svetozar-cvetkovic-snimam-film-u-francuskoj/ Svetozar Cvetković: Snimam film u Francuskoj] Slobodna Riječ. ''Slobodna Riječ; 27.02.2015.''<br>''“Biti Jugosloven – to je danas kao biti neki prokuženi stranac, u redu taj sam!”''</ref><ref name=scvetkovic6>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 76.<br>''“Cvetković Svetozar, glumac, član pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic7>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 69.<br>''“Cvetković S. Svetozar, glumac, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 20. VI 1958, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Borivoj Dovniković]], autor animiranih filmova, ilustrator<ref name=dovnikovic1>[https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ Borivoj Dovniković: Pripadam manjini koju jedni trpe, drugi mrze, a u biti sam član ljudske zajednice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211193920/https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ |date=2023-02-11 }} P-portal. ''Đorđe Matić; 24.12.2021.''<br>''“Pored svega toga, spadam u ljude koji su od početka bili i ostali Jugoslaveni, koji ne daju da se SFRJ naziva zločinačkom zemljom i kojoj bi trebalo davati priznanje za sve dobro što je učinila za nas i za svjetsku zajednicu.”''</ref> * [[Srđan Dragojević]], redatelj<ref name=dragojevic1>[http://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima Intervju nedelje, Srđan Dragojević (2. deo): Nisam snimao filmove s ratnim zločincima!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima |date=2022-12-29 }} Telegraf.rs ''S.M.S. – A.K.; 01.04.2012.''<br>''Da li ste jugonostalgičar, to se negde može nazreti iz vaših javnih istupa… - “Ne, nisam jugonostalgičar. Jugosloven sam.”''</ref><ref name=dragojevic2>[http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87%3A+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html Dragojević: Sukob mišljenja, ne sukob na ulici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233159/https://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87:+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html |date=2022-12-29 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''30.10.2011.''<br>''Budući da se osećam Jugoslovenom, rođen sam u toj zemlji, svi gradovi i države bivše Jugoslavije su mi dragi, volim da idem tamo i onda je divno kad snimajući film prosto živite tu svoju ideju da ovo jeste Jugoslavija.”''</ref><ref name=dragojevic3>[http://dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED „Парадa“ e првиот филм на трета Југославија] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120108204134/http://www.dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED |date=2012-01-08 }} (na makedonskom) Dnevnik (Makedonija). ''Srebra Ðorđijevska; 05.01.2012.''<br>''“Јас сум Југословен, така се чувствувам и тоа е земјата во која живеам.”''</ref><ref name=dragojevic4>[http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html Največja Parada ponosa v srcu homofobnega Balkana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110171452/http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html |date=2017-11-10 }} (na slovenačkom) Delo. ''Vesna Milek; 02.01.2012.''<br>''“Če bi radi še bolj plastičen prikaz tega, kar sem hotel povedati: Jaz sem Jugoslovan. Vi, ki niste, ko vas jebe. (nasmešek)”''</ref> * [[Jasna Đuričić]], glumica<ref name=djuricic1>[https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html Intervju Jasna Đuričić: Novac je već dugo vremena jedini bog na ovoj planeti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205073327/https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html |date=2022-12-05 }} Portal 021. ''Snežana Miletić; 09.04.2020.''<br>''“Pripadam drugom vremenu, drugoj generaciji, ja sam Jugoslovenka, rođena ovde, u vreme kada su važili postulati druge vrste - za sve stvari.”''</ref><ref name=djuricic2>[https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ Jasna Đuričić, najbolja evropska glumica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003040615/https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ |date=2023-10-03 }} Vojvođanski istraživačko-analitički centar (VOICE). ''Snežana Miletić; 20.12.2021.''<br>''“Sremica, Novosađanka i Jugoslovenka, potekla iz radničke porodice, od oca trgovca i majke knjigovođe.”''</ref> * [[Predrag Ejdus]], glumac<ref name=ejdus1>[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost Predrag Ejdus: Lako je izgubiti ljudskost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Radmila Radosavljević; 24.12.2011.''<br>''“A ja sam se nacionalno uvek izjašnjavao kao Jugosloven, tako sam se izjasnio i na poslednjem popisu.”''</ref><ref name=ejdus2>[http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html Фудбал ми помогао да станем на ноге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924134607/http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html |date=2015-09-24 }} [[Politika (novine)|Политика]]. ''Славко Трошељ; 13.07.2008.''<br>''“Целог живота изјашњавам се као Југословен. И данас се осећам тако. Иако та државна заједница више не постоји. Али, то је моје право. Родио сам се у тој земљи. Али, ако хоћете дубоку интуитивно осећам апсолутну припадност и јеврејском и српском народу.”''</ref><ref name=ejdus3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 131.<br>''“Ejdus Predrag, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta (od '93). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mira Erceg]], reditelj<ref name=erceg1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 132.<br>''“Erceg Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Bekim Fehmiu]], glumac<ref name=fehmiu1>[https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ Bekim Fehmiu (1936–2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208030139/https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ |date=2023-02-08 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''J. Gligorijević; broj 1015, 17.06.2010.''<br>''“Jedan od simbola Jugoslavije iz njenog zlatnog doba, nikada nije, u ime bratstva i jedinstva, a potom jugonostalgije, bežao od svog albanskog porekla, bio je i jedno i drugo: Albanac, Jugosloven, iznad svega umetnik, a pre svega – čovek.”</ref> * [[Dragomir Felba]], glumac<ref name=felba1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134-135.<br>''“Felba Dragomir, glumac. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ognjen Glavonić]], redatelj<ref name=glavonic1>[https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima Film se treba obraćati mladim fašistima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021845/https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Jurica Pavičić; 14.05.2018.''<br>''Upravo zato Glavonić napominje da se osjeća kao Jugoslaven i citira Viktora Ivančića: “Budući da živimo u ambijentu gdje je Jugoslavija oglašena kao najgora psovka, upravo jugoslavenska etiketa nudi aktivniju poziciju i obilježava odgovorniji model antinacionalizma”.</ref> * [[Srđan Grahovac]], glumac<ref name=grahovac1>[https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima Udareni temelji dubljim i složenijim projektima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012329/https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima |date=2023-02-11 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]] ''Svetlana Višnjić; 06.05.2022.''<br>''“Saradnjama se uvijek radujem, one su nužne između republika u Jugoslaviji, ja nikada nijesam prestao da budem Jugosloven. Nikada nijesam imao granica, uvijek sam išao dalje. Saradnja i odnosi preko kulture su nužnost, ako mislimo da išta radimo u budućnosti” – rekao je Grahovac.''</ref> * [[Aleksandar Gruden]], glumac<ref name=agruden1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.<br>''“Gruden Aleksandar-Saša, glumac i reditelj; šef marketinga pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Srđan Hadžić]], reditelj, pisac<ref name=hadzic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160.<br>''“Hadžić Srđan, reditelj i pisac; član Akademije filmske umetnosti i nauke. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Željko Hubač]], dramski pisac<ref name=hubac1>[https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica Životna priča Željka Hubača: Na ružan način sam saznao da sam usvojen! Muslimanka me je rodila, a odgajili su me Čeh i Srpkinja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230220203017/https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica |date=2023-02-20 }} Kurir.rs ''Ljubomir Radanov i Andrijana Stojanović; 18.09.2022.''<br>''“Po svom dubokom osećanju sam Jugosloven.”''</ref> * [[Boris Isaković]], glumac<ref name=bisakovic1>[https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ Boris Isaković: Ako ne poštujete publiku, ne poštujete sebe i svoj rad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103201020/https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ |date=2023-01-03 }} Gracija. ''Mirjana Popović; br. 206 okt. 2022.''<br>''“I dalje voli da se izjašnjava kao Jugosloven, a svoje studente, osim glumačkim vještinama, zajedno sa suprugom, glumicom Jasnom Đuričić, uči tome da u njihovom svijetu nema mjesta mržnji.”''</ref><ref name=bisakovic2>[https://6yka.com/podcast/isak Boris Isaković za BUKU: Katastrofalno je šta se desilo s našim kulturnim bićem dolaskom aktuelne vlasti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103223056/https://6yka.com/podcast/isak |date=2023-01-03 }} Buka. ''Slađan Tomić; 19.08.2022.''<br>''“Izjašnjava se kao Jugosloven, pa su Sarajevo, Zagreb i ostali gradovi – njegovi gradovi, poput Novog Sada ili Beograda.”''</ref><ref name=bisakovic3>[https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju Ljudi ne vole da pominju ime Jugoslavije! Boris Isaković o Slobi i novoj ulozi: Bio sam pionir i Jugosloven! Meni je to ostalo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110012914/https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju |date=2023-01-10 }} Kurir.rs ''22.08.2022.''<br>''“Bio sam pionir i opredeljivao sam se kao Jugosloven. Meni je to ostalo. Ne mogu protiv toga.”''</ref> * [[Feđa Isović]], scenarista<ref name=fisovic1>[https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''<br>''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''</ref><ref name=fisovic2>[https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic Feđa Isović: Hercegovački neposrednik Nebojša Vukanović] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225154249/https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic/ |date=2024-12-25 }} Buka. ''Feđa Isović; 22.02.2020.''<br>''“Ja kao Jugosloven, mada državljanin BiH, ne mogu da se kandidujem na niz funkcija. Kao ni Jevreji, Romi i svi oni „ostali“.”''</ref><ref name=fisovic3>[https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise Naši su ginuli najviše] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101212701/https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise |date=2022-11-01 }} [[Dnevni avaz]]. ''Feđa Isović; 16.11.2019.''<br>''“Kaže mi drug, glumac iz Beograda, kako ne može prežaliti Jugoslaviju. Slušam ga, trajala je ta njegova jadikovka neke tri pive, a onda ga priupitah da mi kaže kako se izjasnio na zadnjem popisu. Kaže: - “Kao Srbin”. - “E vidiš”, rekoh, “ja kao Jugosloven. Nemoj meni da cmizdriš i kenjaš, majke ti!”''</ref><ref name=fisovic4>[https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu Scenarist Feđa Isović za "Avaz": Desni i nacionalni pokreti uteg su oko vrata svakom narodu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231207180457/https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu |date=2023-12-07 }} [[Dnevni avaz]]. ''Edina Bakić; 30.05.2018.''<br>''“Po nacionalnosti sam Jugoslaven i ne vidim kako dva smiješna administrativna okvira, dakle Republika Srpska i Federacija, mogu na bilo koji način utjecati na taj moj osjećaj.”''</ref> * [[Ita Rina]], glumica<ref name=itarina>[https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara Ита Рина је била и Београђанка Тамара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202190529/https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara |date=2022-12-02 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''Ненад Симић; 15.06.2019.''<br>''“Шездесетих година прошлог века њен супруг и она су саградили кућу у Будви, где је као Српкиња, увек се изјашњавајући као Југословенка, умрла 10. маја 1979. године од напада астме.”''</ref> * [[Davor Janjić]], glumac<ref name=janjic>[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 U Sarajevu ukopan glumac Davor Janjić: 'Spavaj, brate. S tobom je bilo tako lijepo'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230126231124/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 |date=2023-01-26 }} RadioSarajevo.ba, ''05.12.2022.''<br>''“Zahvaljujući svome porijeklu, tvojima Nadi i Žarku koji su te tako vaspitali, bio si univerzalist, suštinski protivnik nacionalizma, i ateist. Bosanac, Srbin, Hrvat, Slovenac, Jugoslaven, u onom značenju koje znaju samo oni koji istinski i duboko nose taj osjećaj. Oni drugi, koji su prezreli da su to ikada bili – a mnogi od njih su se često zaklinjali u to kad je to bilo kurentno – oni su danas najčešće važne karike u lancima kojima smo ovdje okovani. I koje iz vlastitog kukavičluka i komocije ne možemo prekinuti.”''</ref> * [[Đorđe Kadijević]], redatelj<ref name=kadijevic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke Dodeljen „Zlatni pečat” Kinoteke] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152844/https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke |date=2024-12-25 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''06.06.2023.''<br>''“Ponosan sam što mi nagradu „Zlatni pečat” dodeljuje ustanova koja nosi i dalje naziv Jugoslovenska kinoteka. Ja sam Jugosloven i to ću biti i ostati do poslednjeg trenutka svog života. Mnogi moji filmovi ili serije su nastajali u zemlji za koju kažu da više ne postoji. A za mene će Jugoslavija uvek postojati i ja ću zauvek biti Jugosloven.”''</ref><ref name=kadijevic2>[https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 Legendarni Đorđe Kadijević otvorio dušu za srpske medije: pročitajte što je rekao o rodnom Šibeniku, Arsenu, Jugoslaviji...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014231824/https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 |date=2022-10-14 }} Šibenski.hr ''Šibenski.hr; 20.12.2020.''<br>''“Po ocu sam Srbin, po majci Hrvat, a ja sam Južni Sloven, tačnije Jugosloven.”''</ref><ref name=kadijevic3>[https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ Intervju – Đorđe Kadijević, autor kultne „Leptirice“: Ovde se simulira društvo, država, demokratija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221125051223/https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ |date=2022-11-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 14.11.2022.''<br>''“Ja jesam Jugosloven i više sam za bratstvo i jedinstvo nego za ovo pozivanje na obračune onih koji bi trebalo da budu jedinstveni, i mislim da je ta žalosna situacija uzrok jedne, kako bih rekao, likvidirane kohezije čitave kulture koja nema svoju kompaktnost, nema svoju pravu temu, nema paradigmu.”''</ref><ref name=kadijevic4>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213-214.<br>''“Kadijević Đorđe, filmski i TV reditelj; likovni kritičar NIN-a. […] P: Srbin, Jugosl., […].”''</ref> * [[Rialda Kadrić]], glumica<ref name=kadric1>[https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica Umrla je nasred ulice, baš kao njena majka: Glumica koju su generacije Jugoslovena obožavale doživela tešku sudbinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231026034059/https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica |date=2023-10-26 }} Glossy. ''Glossy; 14.06.2022.''<br>''“Rialda se, inače, do kraja života osećala kao Jugoslovenka, pre svega zato što dolazi iz mešovite porodice, baš kao i njen suprug.”''</ref> * [[Stefan Kapičić]], glumac<ref name=kapicic1>[https://avaz.ba/vijesti/173945/stefan-kapicic-odgojen-sam-kao-jugoslaven-i-tako-cu-odgojiti-svoju-djecu Stefan Kapičić: Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu] [[Dnevni avaz]]. ''Hajrija Lisić; 19.04.2015.''<br>''“Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu” - ističe Kapičić.''</ref> * [[Suada Kapić]], glumica, režiserka, scenaristkinja<ref name=kapic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 218.<br>''“Kapić Suada, reditelj, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=kapic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 198.<br>''“Kapić I. Suada, reditelj, slobodni umetnik (r. 15. II 1952, Sarajevo). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Milutin Karadžić]], glumac<ref name=karadzic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 219-220.<br>''“Karadžić Milutin-Mima, glumac. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mirjana Karanović]], glumica<ref name=mkaranovic1>[https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka Yubilej: Ja sam Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221012063031/https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka |date=2022-10-12 }} Portal Novosti. ''Mirjana Karanović; 30.11.2018.''<br>''“Ja sam rođena u Jugoslaviji. Ja sam Jugoslovenka. […] Ono što danas znam jest da ću, bez ikakvog sentimenta, i dalje u svome biću biti Jugoslovenka. To je upisano u moju duhovnu genetiku i to se neće promeniti sve do moje smrti.”''</ref> * [[Srđan Karanović]], redatelj<ref name=skaranovic1>[https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 Srđan Karanović: Pisanje mi se osladilo i pomislio sam kako je pisanje puno divniji posao nego snimanje filmova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230102051029/https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 |date=2023-01-02 }} [[Glas Istre]]. ''Vanesa Begić; 03.12.2022.''<br>''“Karanović je govorio i zašto se na popisu stanovništva izjasnio kao Jugoslaven i zašto ga smeta kada se taj prostor naziva regionom, i bivšom Jugoslavijom, a ne Jugoslavijom, koja je ionako bivša.”''</ref> * [[Miljen Kljaković]], scenarista<ref name=kljakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 229.<br>''“Kljaković Miljen - Kreka, scenograf; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nada Kokotović]], reditelj<ref name=kokotovic1>[https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ Nada Kokotović - Regisseurin aus Köln] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231119012803/https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ |date=2023-11-19 }} (na njemačkom) migration-audio-archiv e.V.<br>''“Ich habe einen kroatischen Pass, aber ich fühle mich als Jugoslawin.”''</ref><ref name=kokotovic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 234.<br>''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Dejan Kosanović]], reditelj<ref name=dkosanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.<br>''“Kosanović Dejan, reditelj dokumentarnog filma. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Deana Leskovar]], scenarista, književnik<ref name=leskovar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 276.<br>''“Leskovar Deana, književnik i filmski scenarista; dramaturg u Redakciji igranog programa TVB (od '90). […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Leon Lučev]], glumac<ref name=lucev1>[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 Hrvatski glumac Leon Lučev: Osjećam se kao Jugoslaven, evo i zašto...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221004013040/https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 |date=2022-10-04 }} [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. 17.02.2020.</ref> * [[Nikola Majdak]], snimatelj, reditelj<ref name=majdak1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 287.<br>''“Majdak Nikola, filmski reditelj i snimatelj; red. prof. Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Aleksandar Mandić (reditelj)|Aleksandar Mandić]], reditelj<ref name=mandic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 292.<br>''“Mandić Aleksandar, reditelj i scenarista; redovni profesor na Odseku za film i televiziju Univerziteta u Njujorku (od '92). […] P: Srbin - Jugosloven.”''</ref> * [[Milenko Maričić]], reditelj<ref name=maricic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 295.<br>''“Maričić Milenko, pozorišni i TV reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Gordan Matić]], reditelj<ref name=matic1>[https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html Gordan Matić: Od A do Z] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108232946/https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html |date=2023-01-08 }} Prvi prvi na skali. ''30.01.2012''<br>''Kulturološki se osećam kao Jugosloven, jer su na mene, između ostalih, uticali pisci Ivo Andrić, Miroslav Krleža, Aleksandar Popović, Dušan Kovačević, muzičari Milan Mladenović, Darko Rundek, Džoni Štulić, Zoran Predin, filmovi “Slučaj Harms”, “Beštije”, “Pad Italije”, “Leptirica”, “Nacionalna klasa”, “Pre kiše”''</ref> * [[Mladen Matičević]], reditelj<ref name=maticevic1>[http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu Priča o geniju Arsenu Dediću] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140804121336/http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu |date=2014-08-04 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 27.04.2014.''<br>''“Svi su me pitali kako to da srpski reditelj snimi film o Arsenu Dediću? Kazao sam im da sam Jugosloven i da snimam film o jugoslovenskom kantautoru.”''</ref> * [[Irfan Mensur]], glumac<ref name=mensur1>[https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg Intervju Irfan Mensur: Jednostavno - postojim, i to je ono što je meni najbitnije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230625122425/https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg |date=2023-06-25 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Tatjana Nježić; 26.04.2023.''<br>''“I prvi intervju koji sam posle povratka iz inostranstva dao bio je veliki intervju u NIN-u, gde sam pričao – iako je to bilo bogohulno - o jugoslovenstvu, da ja ne mogu biti ništa drugo nego Jugosloven i da još verujem u jugoslovenstvo kojeg i dalje ima mnogo na sve strane, ali ljudi su osujećeni da to izgovore.”''</ref><ref name=mensur2>[https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ Velika ispovest Irfana Mensura za Nova.rs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021051349/https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ |date=2022-10-21 }} Nova.rs ''Nemanja Lisinac; 24.03.2021.''<br>''“Prosto, ta neka multikulturalnost Sarajeva je nešto što me i danas opredeljuje kao jedinu varijantu mog bistvovanja, a to je da sam Jugosloven. Nekada, pre 20 godina, izgovoriti to u Srbiji bilo je bogohulno, ali ja se ni tada nisam odrekao jugoslovenstva i toga da sam Jugosloven, pa čak i po cenu toga da me izbrišu iz enciklopedije 'Ko je ko na Balkanu', što se i dogodilo”, priča Irfan Mensur u velikoj ispovesti za Nova.rs.''</ref><ref name=mensur3>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa Irfan Mensur: Loše sam odigrao Principa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020215526/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa |date=2022-10-20 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 08.08.2014.''<br>''Vidjela sam da ste u jednom intervjuu rekli kako, i nakon svega, ostajete nepopravljivi Jugosloven. Šta to danas znači? - “Jugoslavija i jugoslovenstvo moj su identitet, moja vera. U toj državi sam rođen, tu odrastao; na toj tradiciji sam vaspitavan, tako živeo. I, šta sada?! Uvek sam bio Jugosloven! Moj otac je musliman, majka katolkinja, maćeha pravoslavka; najstarijeg sina Filipa dobio sam u braku sa Ljiljanom Perović; sa Srnom Lango imam Pavla. I, nakon svega, osim Jugosloven, šta bih mogao da budem?! Pa, zar moja porodica nije Jugoslavija u malom?!”''</ref><ref name=mensur4>[https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ Irfan Mensur: Moja Jugoslavija još postoji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221022175117/https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ |date=2022-10-22 }} MNE magazin. ''Bojana Radonjić; 08.03.2015.''<br>''Rekli ste: “Do dana današnjeg ostao sam Jugosloven”. - “Znate šta, ja sam govorio da sam Jugosloven i u vrijeme kada to nije bilo popularno, kad je pogubno bilo reći da sam jugonostalgičar, ali sam ja uvijek pojašnjavao svoju jugonostalgiju.”''</ref><ref name=mensur5>[https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci Irfan Mensur: Emotivno putovanje kući] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223450/https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci |date=2022-10-20 }} Gloria. ''Maja Gašić; 24.09.2018.''<br>''“Moram tako da kažem, jer sam ostao Jugosloven do kraja, mada je nekad bilo bogohulno biti jugonostalgičar.”''</ref><ref name=mensur6>[https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda Intervju, Irfan Mensur: Kultura je vodilja ka uspehu naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223500/https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda |date=2022-10-20 }} Ekspres. ''Mirjana Mitrović; 01.06.2017.''<br>''“Mislili su da su veći Srbi od mene i da su zato vredniji kao ljudi, bez obzira na to što je Srbija u mene uložila milione dolara kroz posao i obrazovanje i bez obzira na to što se nikada nisam bavio politikom niti sam se izjašnjavao drugačije sem da sam Jugosloven, ne iz straha, već zato što se tako osećam.”''</ref><ref name=mensur7>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 316.<br>''“Mensur Irfan, glumac i režiser, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=mensur8>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 276.<br>''“Mensur M. Irfan, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 19. I 1952, Sarajevo). Jugosloven.”''</ref> * [[Ognjenka Milićević]], rediteljka<ref name=milicevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 335.<br>''“Milićević Ognjenka, reditelj, teatrolog i prevodilac. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Kokan Mladenović]], redatelj<ref name=kokan1>[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html Jugosloveni su prošli kao Hazari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105030313/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html |date=2012-01-05 }} Press Online. ''Rade Stanić; 03.11.2011.''</ref><ref name=kokan2>[http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ Fašizam počinje od jednog prekršaja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013163926/http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ |date=2012-10-13 }} Novosti. ''Goran Plavšić; 08.10.2012.''</ref><ref name=kokan3>[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi Kokan Mladenović: Fajront u balkanskoj krčmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233204/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Vukica Strugar; 12.02.2011.''</ref><ref name=kokan4>[http://www.naslovi.net/2011-02-27/blic/kokan-mladenovic-placamo-cenu-estradizacije-nasih-zivota/2363702 Kokan Mladenović: Plaćamo cenu estradizacije naših života]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Naslovi.net ''Aleksandar Nikolić; 27.02.2011.''</ref> * [[Dragana Mrkić]], režiser, ranije glumica<ref name=mrkic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 365.<br>''“Mrkić Dragana, glumica, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ranko Munitić]], filmski kritičar i teoretičar<ref name=munitic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 367.<br>''“Munitić Ranko, filmski i TV scenarista, pisac o filmu i srodnim umetnostima, autor i voditelj radio i TV emisija; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dino Mustafić]], reditelj<ref name=mustafic1>[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''<br>''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala".”''</ref><ref name=mustafic2>[https://twitter.com/mdinodino/status/887975511045156864 (Twitter status:) Živeći i radeći na Balkanu uvjerio sam se kako jedino identitarno i politički ima smisla biti Jugosloven!] MdinoDino@Twitter. ''Dino Mustafić; 20.07.2017.''</ref><ref name=mustafic3>[https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ Dino Mustafić: Kod nas se nacionalizam kao pantljičara uspinje od portira do akademika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101043711/https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ |date=2023-01-01 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 04.12.2022.''<br>''“Moje jugoslovenstvo je kulturni identitet, duhovni prostor kojeg živim intezivno. Ima tu i mog inata prema onim kojim je Jugoslavija postala psovka. Biti Jugoslaven danas nije samo politički stav veći je i etički. Svojevrsni vid otpora nacionalističkom ološu, možda jedna odgovornija forma antinacionalizma. Ako je nekom najvažnije da bude Hrvat ili Srbin ili Bošnjak po liniji svoje nacionalne pripadnosti, onda je potpuno prirodno da možete biti Jugoslaven po liniji svoje nadnacionalne pripadnosti.”''</ref> * [[Goran Paskaljević]], reditelj<ref name=paskaljevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 400.<br>''“Paskaljević Goran, filmski reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Srbin.”''</ref><ref name=paskaljevic2>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19920905|page:8 Jedan film dve zastave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240324152716/https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp{{!}}issue:UB_00064_19920905{{!}}page:8 |date=2024-03-24 }} Nedeljna Borba, ''05/06.09.1992.'', str. 8.<br>''“Ja sam najpre filmadžija, pa Jugosloven, pa Srbin.”''</ref> * [[Borka Pavićević]], dramaturškinja<ref name=pavicevic1>[https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ Komemoracija Borki Pavićević: Vikala je iz sveg glasa – ne igraj se sa istinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103233515/https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ |date=2023-01-03 }} N1 SRB. ''FoNet; 04.07.2019.''<br>''On je dodao da je Pavićević ostala Jugoslovenka, a da bi se danas u Jugoslaviji slavio Dan boraca i podsetio na stihove “Naša borba zahteva, kad se gine da se peva”.''</ref><ref name=pavicevic2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika Borka Pavićević: Jugoslavija je aktuelna zbog aktuelnih politika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011074946/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika |date=2022-10-11 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 12.04.2017.''<br>''Ipak, kao Jugoslovenka, kao neko ko je rođen i ko je živio u “mraku socijalizma”, možete li zamisliti zajednicu čije bi “rotirajuće predsjedništvo”, pored “kralja ujedinitelja” Aleksandra Vučića, činili Bakir Izetbegović, Đorđe Ivanov, Kolinda Grabar-Kitarović, Filip Vujanović, Borut Pahor? Kakva bi to uopšte država bila? - “Mogu da zamislim samo jednu Jugoslaviju, u kojoj bi se ovi koji danas protestuju na beogradskim ulicama povezali sa ljudima iz kulture koji su svojevremeno potpisivali peticije protiv ministra Hasanbegovića, sa radnicima koji su peške iz Tuzle išli do granice sa Hrvatskom, sa… Ko piše o štrajku radnika u Bosni, taj želi da u Srbiju unese nered. Sećate li se toga? Takve rečenice su u to vreme izgovarali oni koji bi danas da prave nekakvu “staru Jugoslaviju plus Albanija”.”''</ref> * [[Josip Pejaković]], glumac<ref name=pejakovic>[https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje Josip Pejaković u Trebinju izveo monodramu "Ućerivanje"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250120050038/https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje |date=2025-01-20 }} [[Dnevni avaz]]. ''P.M.; 20.03.2015.''<br>''Pejaković kaže da je monodrama „Ućerivanje“ imala dobar prijem i Hrvatskoj, mada je bilo negativne atmosfere zbog toga što se on izjasnio kao Jugosloven. „Kako neko ko se zove Josip može da se izjašnjava kao Jugosloven. Sve je kulminiralo incidentom tako da je prilikom izvođenja monodrame u Zadru i policija morala da osigurava,“ objasnio je Pejaković.''</ref> * [[Katarina Pejović]], dramaturškinja<ref name=pejovic1>[https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ Katarina Pejović: Jedini način da iskorenimo fašizam je da razumemo te ljude] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230130022252/https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ |date=2023-01-30 }} Nova.rs. ''Suzana Sudar; 02.01.2022.''<br>''“Kao Stari Grci ili Rimljani, mi koji se osećamo Jugoslovenima smo vrsta u izumiranju.”''</ref> * [[Darko Perić]], glumac<ref name=dperic1>[https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&yyyy=2018&mm=09&dd=24&nav_id=1447148 Najpoznatiji glumac iz Srbije u svetu: Samo Đoković i Modrić popularniji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011233951/https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&yyyy=2018&mm=09&dd=24&nav_id=1447148 |date=2022-10-11 }} [[B92]]. ''Tara Tomović; 24.09.2018.''<br>''“Ja sam rođen u Jugoslaviji. Sebe i dalje smatram Jugoslovenom.”''</ref> * [[Vladimir Pogačić]], reditelj<ref name=pogacic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 437.<br>''“Pogačić Vladimir, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Radko Polič]], glumac<ref name=polic1>[https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w Radko Polič: Biće ponovo Jugoslavije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126045237/https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w |date=2022-11-26 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Simonida Milojković; 24.11.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven i znam da ćemo nekada, kad-tad, ponovo biti zajedno.”''</ref><ref name=polic2>[https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 Radko Polič: Ostao sam Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221112220630/https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 |date=2022-11-12 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 23.02.2014.''<br>''“Uvek ću govoriti da sam Jugosloven, makar me i vređali zbog toga, kaže slovenački glumac Radko Polič.”''</ref> * [[Mladen Popović]], dramaturg<ref name=mladenpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 445.<br>''“Popović Mladen, dramaturg; urednik Filmske redakcije RTS. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nenad Prokić]], dramaturg<ref name=prokic1>[http://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU Intervju – Nenad Prokić: Srbija je počela da se trijezni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226005905/https://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU |date=2023-02-26 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragan Banjac; 02.09.2013.''</ref> * [[Ljubiša Ristić]], režiser<ref name=ristic1>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm Ko je ovaj čovek? Ljubiša Ristić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202521/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm |date=2016-03-04 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 21.04.2000.''<br>''“Nacionalnost - Jugosloven.”''</ref><ref name=ristic2>[http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 Ljubiša Ristić: Trećerazredni umetnici su stubovi naše kulture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208091536/http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 |date=2014-02-08 }} Kurir. ''Ljubomir Radanov; 02.01.2014.''<br>''“Ja sam Jugosloven. Dopalo se to nekom ili ne.”''</ref><ref name=ristic3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482-483.<br>''“Ristić Ljubiša, pozorišni reditelj; predsednik Jugoslovenske udružene levice - JUL (od '95). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Olga Savić]], glumica<ref name=olgasavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.<br>''“Savić Olga, glumica; član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Egon Savin]], redatelj<ref name=savin1>[https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara Još živi virtuelna država umjetnika i nostalgičara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207014024/https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara |date=2023-02-07 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 29.11.2022.''<br>''“Ja sam Jugosloven po opredjeljenju, jer iako Jugoslavije nema, ja sam još živ”, kazao je u intervjuu za “Vijesti” poznati pozorišni reditelj Egon Savin.''</ref><ref name=savin2>[https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 Egon Savin: Materijalnim bogatstvom smo opsednuti toliko da preziremo ljude koji nemaju ništa!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011003004/https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 |date=2022-10-11 }} Elle Serbia. ''Tamara Nikčević; 20.11.2016.''<br>''“Jevrejin sam rođen u multietničkom Sarajevu, studirao u multietničkom Beogradu, volim multietnički Njujork i Pariz… Ateista sam, pa šta da budem do – Jugosloven?! Iako te države više nema, ja još – postojim.”''</ref> * [[Žorž Skrigin]], reditelj<ref name=skrigin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 508.<br>''“Skrigin Georgije-Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Gorčin Stojanović]], reditelj<ref name=gstojanovic1>[https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji Najviše Jugoslovena u Srbiji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107224840/https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji |date=2023-01-07 }} Novi magazin. ''IJ; 16.09.2012.''<br>''“Beogradski pozorišni i filmski reditelj Gorčin Stojanović takođe se deklariše kao Jugosloven, iako to nije činio kada je ta ideologija bila dominantna: - Ideja jugoslovenstva nije politička, već pre svega kulturna. Bazirana je na povezivanju naroda koji imaju kulturne i jezičke srodnosti. Nema veze sa titoizmom i nije suprotna ni srpstvu, ni hrvatstvu. U pitanju je ideja koja je opstala kroz decenije, jer ne umiru ideje, već države, rekao je Stojanović.”''</ref><ref name=gstojanovic2>[http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako Iyu, naopako!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031085846/http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako |date=2010-10-31 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Gorčin Stojanović; 29.10.2010.''<br>''“I, uzgred, ako je kome bitno, potpisnik se deklariše, otkako, hvala Bogu, nema Jugoslavije, kao - Jugosloven. Bez sentimenta, bez žala.”''</ref> * [[Abdurrahman Šalja]], glumac<ref name=salja1>[https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ Bekim Fehmiu – Blistavo i Strašno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208034724/https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ |date=2023-02-08 }} Pulse Magazin. ''Boban Savković; 16.06.2010.''<br>''“Kao i pokojni Abdurahman Šalja bio je Albanac ali i Jugosloven…u onom smislu Kusturičinih likova koji, mrtvi, odlaze nekuda na plutajućem ostrvu.”''</ref> * [[Slavko Štimac]], glumac<ref name=stimac1>[https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. Slavko Štimac: „Dobar čovek ne može biti lud“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804003025/https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. |date=2024-08-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''DanasOnline; 13.07.2024.''<br>''“Štimca predstavljaju kao srpsko-hrvatskog glumca, ali on sebe vidi kao Jugoslovena i Ličanina.”''</ref> * [[Feđa Štukan]], glumac<ref name=stukan1>[https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ Promocija knjige „Blank“ glumca Feđe Štukana u Zrenjaninu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221106064842/https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ |date=2022-11-06 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''M. P.; 26.10.2022.''<br>''“Ja se i danas izjašnjavam kao Jugosloven, nemam problem da kažem da sam u Jugoslaviji naučio sve vrednosti kojima se vodim i danas, a na prvom mestu je ljudski kvalitet.”''</ref><ref name=stukan2>[http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom Feđa Štukan: Jugosloven sam i ponosim se svojom domovinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130411160843/http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom |date=2013-04-11 }} e-portal.ba ''08.04.2013.''<br>''“Kad već ne mogu da se izjasnim kao stanovnik planete zemlje, shvatio sam da je moja nacionalnost Jugosloven, i nepada mi na pamet da se toga stidim i odričem.”''</ref><ref name=stukan3>[https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ Feđa Štukan: Iza podele i mržnje stoji religija i bogati se na našoj nesreći] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221113015556/https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ |date=2022-11-13 }} N1 SRB. ''Novi magazin; 09.09.2022.''<br>''“U Jugoslaviji su me naučili da volim sve ljude podjednako zato sa izjašnjavam kao Jugosloven.”''</ref> * [[Jelena Tinska]], glumica<ref name=tinska>[https://twitter.com/JelenaTinska/status/1557072991657369600?cxt=HHwWgIC90dvo6psrAAAA (Twitter status:) ja sam rodjens u zemlji koje vise nema na mapi Ja sam Jugoslovenka i umrecu kao Jugoslovenka Ljupka oko pupka] JelenaTinska@Twitter. ''Jelena Tinska; 09.08.2022.''</ref> * [[Darko Trešnjak]], režiser<ref name=tresnjak1>[https://www.glasamerike.net/a/1936843.html Trešnjak: Bilo bi lepo režirati na Balkanu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602043134/https://www.glasamerike.net/a/1936843.html |date=2023-06-02 }} Glas Amerike. ''Helena Đorđević; 14.06.2014.''<br>''“Mi smo se preselili ovde 1976. i to je još uvek bila Jugoslavija i tako uvek kada me ljudi pitaju uvek kažem da sam Jugosloven jer je to jedina stvar koju sam znao.”''</ref> * [[Sergej Trifunović]], glumac<ref name=strifunovic1>[https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw (Twitter komentar:) Ne. Jugosloven, Levičar, Glumac i Srbin. S nadom da ću postati čovek. Tim redom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101234715/https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw |date=2022-11-01 }} WhistlerDick@Twitter. ''Sergej Trifunović; 06.12.2019.''</ref> * [[Renata Ulmanski]], glumica<ref name=ulmanski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 597.<br>''“Ulmanski Renata, glumica. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Mlađa Veselinović]], glumac<ref name=veselinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 609.<br>''“Veselinović Mladen-Mlađa, glumac i prevodilac. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Volk]], pozorišni i filmski kritičar<ref name=volk1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 619.<br>''“Volk Petar, pozorišni i filmski kritičar, teoretičar i istoričar; profesor Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (za pr. Istorija filma); šef Katedre za teoriju i istoriju. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stjepan Zaninović]], reditelj<ref name=zaninovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 639.<br>''“Zaninović Stjepan, filmski reditelj i scenarista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stevo Žigon]], glumac<ref name=zigon1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 649.<br>''“Žigon Stevo, glumac i reditelj. […] P: Jugosloven; […].”''</ref> * [[Milan Žmukić]], filmski producent, revolucionar<ref name=zmukic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 656.<br>''“Žmukić Milan, predsednik Organizacionog odbora BITEF-a; preds. Organizacionog odbora Filmskog festivala u Herceg Novom. […] P: Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vjekoslav Afrić.jpg|Vjeko Afrić Datoteka:Неда Арнерић.jpeg|Neda Arnerić Datoteka:Ivan Bekjarev 2019.jpg|Ivan Bekjarev Datoteka:Adam i berberin prvi ljudi, Jakova Ignjatovića, SNP, 18.11.1969, Ivan Hajtl kao Maksa Svilokosić i Jelica Bjeli kao Fema.jpg|Jelica Bjeli Datoteka:Dragan Bjelogrlic (cropped).jpg|Dragan Bjelogrlić Datoteka:Tanja Bošković, 1975.jpg|Tanja Bošković Datoteka:Karlo Bulic.jpg|Karlo Bulić Datoteka:Бранко Цвејић.jpeg|Branko Cvejić Datoteka:Svetozar Cvetković crop.jpg|Svetozar Cvetković Datoteka:Borivoj Dovniković Bordo 2017.jpg|Borivoj Dovniković Datoteka:OIFF 2015-07-18 212827 - Srđan Dragojević.jpg|Srđan Dragojević Datoteka:Jasna Đuričić, glumica.jpg|Jasna Đuričić Datoteka:Predrag Ejdus 2021 stamp of Serbia.jpg|Predrag Ejdus Datoteka:Odissea Bekim Fehmiu.jpg|Bekim Fehmiu Datoteka:Greta, stranica 89, drama, Boris Isaković, foto M. Polzović.jpg|Boris Isaković Datoteka:Ita Rina v zrelih letih.jpg|Ita Rina Datoteka:Stefan Kapicic by Gage Skidmore.jpg|Stefan Kapičić Datoteka:Мима Караџић Стара Пазова.png|Mima Karadžić Datoteka:Mirjana Karanović Requiem for Mrs. J. Press Conference Berlinale 2017.jpg|Mirjana Karanović Datoteka:Milenko Maricic 1.jpg|Milenko Maričić Datoteka:Ognjenka Milićević, profesor i dekan FDU.tif|Ognjenka Milićević Datoteka:Ranko Munitic (1943-2009), 1989.jpg|Ranko Munitić Datoteka:Dino Mustafić (cropped).jpg|Dino Mustafić Datoteka:Inaugurazioa (8673787301) (cropped).jpg|Goran Paskaljević Datoteka:Borka Pavićević (34479274674).jpg|Borka Pavićević|Borka Pavićević Datoteka:Darko Peric BW.jpg|Darko Perić Datoteka:Radko Polič 2015.jpg|Radko Polič Datoteka:Portrait of Ljubiša Ristić.jpg|Ljubiša Ristić Datoteka:Egon Savin, foto B. Lučić.jpg|Egon Savin Datoteka:Žorž Skrigin (1943).jpg|Žorž Skrigin Datoteka:Slavko Stimac polovinom 80-ih.jpg|Slavko Štimac Datoteka:Sergej Trifunović.png|Sergej Trifunović Datoteka:Renata Ulmanski, 2019.jpg|Renata Ulmanski Datoteka:Stevo Žigon 1969 1.jpg|Stevo Žigon </gallery> </center> == Fotografija == * [[Ivo Eterović]], fotograf<ref name=eterovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.<br>''“Eterović Ivo, fotograf; majstor fotografije FSJ i Hin EFIAP. […] P: Hrvat, Jugosloven.”''</ref> * [[Stevan Kragujević]], fotoreporter<ref name=kragujevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 251.<br>''“Kragujević Stevan, fotograf. […] P: Jugosloven srpske narodnosti, pravosl.”''</ref> * [[Rizo Šurla]], fotograf, partizan<ref name=surla1>[https://www.youtube.com/watch?v=CSM_Fpjh-dI Ljudi - Fotograf Rizo Širla (Ulcinj, 1971.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019223450/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=CSM_Fpjh-dI |date=2022-10-19 }} YouTube. ''Srđan Karanović; Jugoslavija 1972.''<br>''“I, da Vam kažem još: sad kad je bio popis stanovništva, pita što osjećam. Ja [se] osjećam kao Jugoslaven, drugo ništa, šta imam da... ostajem Jugoslaven.”''</ref><ref name=surla2>[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html Ljudi - Fotograf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111100935/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html |date=2023-01-11 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''10.08.2022''<br>''“Jugosloven po ubeđenju, ovaj navijač splitskog Hajduka u emisiji priča o svom životu u Ulcinju.”''</ref><ref name=surla3>[https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 Rizo Šurla, Afrojugoslaven iz Ulcinja: Naša zemlja je što se tiče ravnopravnosti vjerojatno jedinstvena u svijetu, a međusobna mržnja nedokučiva je glupost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111101941/https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 |date=2023-01-11 }} [[Slobodna Dalmacija]]. ''PSD; 24.01.2022.''<br>''“Rizo Šurla ime je i prezime čovjeka koji se najpreciznije može staviti u grupu Afrojugoslavena, iako se on čitav život osjećao kao Jugoslaven, odnosno Crnogorac koji je rođen u Ulcinju i čitav život je proveo u tome primorskom gradu.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Stevan Kragujević, portret, okt. 1976.jpg|Stevan Kragujević </gallery> </center> == Književnost i pjesništvo== * [[Olja Alvir]], književnica<ref name=alvir1>[https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ Partizanski filmovi – poetika otpora i nade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126234518/https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ |date=2022-11-26 }} Dunav.at ''23.10.2019.''<br>''“Jedna od studentica dobro posjećenih predavanja na Bečkom univerzitetu koju je takođe zainteresovala solidarnosti i zajedništvo protagonista partizanskog filma, jeste Olja Alvir. Mlada spisateljica koja u Beču živi od djetinjstva i čiji su roditelji izbjegli iz Bosne, samu sebe naziva Jugoslovenkom i time pokazuje simpatiju za zemlju čija je osnova bilo zajedništvo svih njenih naroda i narodnosti, a koja je, kako se tvrdilo, nastala u antifašističkoj borbi.”''</ref> * [[Ivo Andrić]], književnik i diplomata<ref name=ristic-andric-davico>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 182.<br>''“Poznato mi je da je Marko Ristić javno istupio nakon popisa (u »Politici« 27. IV 1971.) i obrazložio zašto se deklarirao kao Jugoslaven, zbog čega misli da to nije nikakav unitarizam: jer se isto tako osjećao kad je istupao za rješenje hrvatskog pitanja u staroj Jugoslaviji. I Ivo Andrić se tada također upisao kao Jugoslaven. I Oskar Davičo.”''</ref><ref name=andric2>Tošović, Branko: Strane svijeta u Andrićevom životu i stvaralaštvu, u: Kuzmanović, Rajko (ur.): Andrić između Istoka i Zapada. Banja Luka 2022, str. 143.<br>''„Nemamo podataka o tome da li se Andrić konfesionalno izražavao drugačije nego što to nalazimo u njegovim školskim i studentskim dokumentima (kao katolik), ali imamo podataka da se nacionalno drugačije opredjeljuje – od 1951. pa do smrti kao Srbin (u ličnoj karti, vjenčanici, vojnoj knjižici...) i Jugosloven (u popisu stanovništva 1971).“''</ref> * [[Vladimir Arsenijević]], književnik<ref name=arsenijevic1>[http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 O pasošu i putovnici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011755/http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 |date=2016-03-05 }} tportal.hr ''Vladimir Arsenijević; 26.06.2012.''<br>''“Vjerujem da je to razlog zbog kog mi je oduvijek bilo znatno lakše identificirati se kao Jugoslaven.”''</ref> * [[Anton Aškerc]], pesnik<ref name=askerc1>Aškerc, Anton: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-YNVE4FUC/ecf67f53-f5ca-416a-a350-bc79be7c6661/PDF Hrvaški »Salon«.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 2 (1899), str. 132.<br>''“Zakaj nismo vsaj vsi Jugoslovani edini v jeziku, v književnosti in umetnosti? Čemu se cepimo in slabimo sami? Čemu? . . .”''</ref> * [[Goran Babić]], književnik<ref name=babic1>[https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga Povratak otpisanoga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241119022141/https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga |date=2024-11-19 }} Portal Novosti. ''Marko Pogačar; 18.11.2024.''<br>''“Babić je, bez obzira na u mladosti kritičan stav prema elementima sistema, pa i efemerne rubno "proljećarske" devijacije, deklarirani Jugoslaven i komunist, viđen kao "zadrti šuvarovac" i partijski element koji se zacrtane politike, bez veće osjetljivosti za detalje, nije libio provoditi u praksi, te je oštar kritičar hrvatskog nacionalizma u najrazličitijim njegovim pojavnim oblicima.”''</ref><ref name=babic2>[https://www.laguna.rs/laguna-bukmarker-goran-babic-ne-verujem-u-sistem-u-kojem-fukara-moze-legalno-unos-21212.html Goran Babić: Ne verujem u sistem u kojem fukara može legalno da pogubi genija] Laguna. ''Branko Rosić; 10.06.2022.''<br>''Meni deluje da ste ostali zauvek Jugosloven iz Hrvatske? - "Pa ja i jesam (ili si tako samo umišljam) daleki nastavljač one hrvatske tradicije koja je u Beogradu vidjela Pijemont, kulu svjetilju južnoga slavenstva, svijetlu tačku na kraju hiljadugodišnjeg tunela kojoj su hrlili ne samo Juraj Križanić („Đuro“ u predratnom izdanju srpske akademije) i onaj Flacijus iz Lobina, koji je svoje protestantske knjige (vidjeti spise Franje Bučara) htio štampati i na ćirilici."''</ref><ref name=babic3>[https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ Veliki povratak i autobiografija Gorana Babića, divnog pjesnika i mračnog proroka koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117044942/https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ |date=2022-11-17 }} telegram.hr ''Dragan Markovina; 06.06.2022.''<br>''“Goran Babić je čovjek o kojem se u Hrvatskoj temeljito šutjelo godinama. Književnik, ljevičar, pripadnik Šuvarove lijeve frakcije u SKH, divan pjesnik i mračni prorok koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu, glavni urednik umnogome ozloglašenog Oka, Mostarac zavičajem iz Opuzena i doline Neretve, školski drug Slobodana Praljka i uvjereni Jugoslaven, na kraju je početkom 1991. otišao iz Zagreba u Beograd, da se nikad ne vrati.”''</ref><ref name=babic4>[https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika Otvoreno djelo velikog pjesnika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926034603/https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika |date=2023-09-26 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Kultura Vijesti; 23.09.2023.''<br>''“Veliki Jugosloven i antinacionalista početkom ratnih sukoba 1991. napušta Hrvatsku i dolazi u Beograd.”''</ref> * [[Vladislav Bajac]], književnik<ref name=bajac1>[https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac Bajac: Sumnja je moje prirodno stanje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208072328/https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac |date=2023-02-08 }} Kaleidoskop. ''Jelena Pavlović; 16.03.2017.''<br>''“Nisam nikakav jugonostalgičar niti nostalgičar, ali jesam Jugosloven.”''</ref> * [[Zorica Bajin-Đukanović]], pjesnikinja<ref name=bajindjukanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 30.<br>''“Bajin-Đukanović Zorica, književnik i fotograf; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vjera Benkova]], književnica<ref name=benkova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.<br>''“Benkova Vjera, pisac i književni prevodilac; novinar, saradnik Slovačke redakcije Radio N. Sada (od '80). […] P: Slovakinja jugosl. porekla..”''</ref> * [[Oto Bihalji Merin]], književnik, istoričar umetnosti<ref name=bihalji1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 41.<br>''“Bihalji D. Oto, književnik, istoričar umetnosti (r. 3. I. 1904, Zemun). Jugosloven.”''</ref> * [[Laslo Blašković]], književnik<ref name=blaskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 48.<br>''“Blašković Laslo, književnik; sekretar Društva književnika Vojvodine. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Milenko Bodirogić]], književnik i izdavač<ref name=bodirogic1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha Bodirogić: Zemlje nastale raspadom Jugoslavije prepune su mržnje i straha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212201/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha |date=2022-10-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 18.04.2020.''<br>''“Ja sam jednostavno Jugosloven i to je tako, niko ne može iz svoje kože.”''</ref><ref name=bodirogic2>[https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ Sanjali najbolji, rasturili najgori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212819/https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ |date=2022-10-20 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Nedim Sejdinović; broj 1590, 24.06.2021.''<br>''“Ono za čime žalim jesu procesi i principi na kojima je nastajala ta zemlja, a oni su bili beskompromisno emancipatorski i prvi put su nam se dogodili na ovim prostorima. U tom smislu ja sam naprosto Jugosloven bez Jugoslavije”, kaže Bodirogić.''</ref> * [[Milena Bogavac]], književnica, dramaturškinja<ref name=bogavac1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ Kolumne Milene Bogavac – od 6. decembra svakog ponedeljka u Danasu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230120210820/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ |date=2023-01-20 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Danas Online; 05.12.2021.''<br>''“Deklariše se kao feministikinja, antifašistkinja, Jugoslovenka i borkinja za ljudska prava.”''</ref> * [[Nevena Bojičić]], književna kritičarka<ref name=bojicic1>[https://twitter.com/nevenawednesday/status/1122651234312310785 (Twitter status:) JA SAM : ⚪ straight ⚪ gay ⚪ bisexual 🔘 Jugoslovenka] NevenaWednesday@Twitter. ''Nevena Bojičić; 29.04.2019.''</ref> * [[Dušan Cicvara]], književnik i filmski kritičar<ref name=cicvara1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 70.<br>''“Cicvara Dušan, novinar i književnik. […] P: Jugosloven srpskog porekla, […].”''</ref> * [[Milan Ćurčin]], pjesnik<ref name=curcin1>[https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ Ćurčin – književnik i urednik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230816000403/https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ |date=2023-08-16 }} Lobisti.rs. ''Miodrag Skundric; 04.08.2023.''<br>''“Znameniti Pančevac, patriota, doktor nauka, liberal, pesnik, diplomata, novinar, Jugosloven.”''</ref> * [[Oskar Davičo]], književnik i pesnik<ref name=ristic-andric-davico/><ref name=davico>[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu Spomen ploča Oskaru Daviču] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117034357/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu |date=2022-11-17 }} [[Večernje novosti]]. ''V. N.; 12.04.2012.''<br>''“Ne napuštajući nikad i ni na koji način svoju pripadnost Srbiji, njenom narodu i njenoj literaturi, o čemu ponajbolje svedoči njegova veličanstvena „Srbija“, on je istovremeno bio gorljivi Jugosloven, internacionalista, koji nije podnosio niti jedan od naših brojnih minijaturnih i nepodnošljivih nacionalizama - istakao je Goran Babić.”''</ref> * [[Ivan Ergić]], pjesnik, ranije nogometaš<ref name=ergic1>[http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html Ergić kod Stankovića - glas razuma usred euforije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024062841/http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html |date=2015-10-24 }} tportal.hr ''Zrinka Pavlić; 15.06.2014.''<br>''“Em se drznuo kritizirati nogomet u ovo doba koje mnogi doživljavaju kao doba obavezne nacionalne konsolidacije (koja je također predmet Ergićeve kritike), em je s priličnim negodovanjem govorio o uplitanju nacionalizma i religije u sport, em je bez imalo ustezanja izjavio da se izjašnjava kao Jugoslaven.”''</ref><ref name=ergic2>[https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true Ivan Ergić: Katastrofalno je što su nogometaši uzor mladima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110014230/https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true |date=2023-01-10 }} [[Novi list]]. ''Ladislav Tomičić; 18.08.2013.''<br>''“Ja jesam Srbin, ali u kulturalnom smislu uvijek ću biti Jugosloven, kao što danas netko drugi pored pripadnosti svojoj naciji takođe može biti europejac ili nešto treće.”''</ref><ref name=ergic3>[https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ Ivan Ergić, poslednji koji je ugasio svetlo i otpevao “Hej Sloveni”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110015732/https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ |date=2023-01-10 }} reprezentacija.rs ''Admin; 18.05.2019.''<br>''“Ja sam po tom pitanju uvek bio ležeran, nisam se smatrao ništa manjim Srbinom ako sam istovremeno i Jugosloven.”''</ref><ref name=ergic4>[https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ Ivan Ergić, Zanimanje – tragalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922024213/https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ |date=2023-09-22 }} WineStyle. ''Tamara Marković; 03.11.2019.''<br>''“Kada sam u Švajcarskoj osećam se daleko više kao Jugosloven ili Srbin. A kada sam ovde, nemam takav doživljaj. Recimo da mi se taj osećaj pojača kada sam u nekoj drugoj sredini. Za mene je identitet stvar kulturnog, a ne etničkog konteksta.”''</ref> * [[Zdenka Feđver]], književnica<ref name=fedjver1>[https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029220240/https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka |date=2022-10-29 }} XXZ magazin. ''Zdenka Feđver; 25.01.2021.''<br>''Nacionalnost, Jugoslovenka? - “Da.”''</ref> * [[Frida Filipović]], književnik<ref name=filipovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 136.<br>''“Filipović Frida, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''</ref> * [[Hristo Georgijevski]], književnik<ref name=georgijevski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 144-145.<br>''“Georgijevski Hristo, redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (za pr. Makedonska književnost i Književnost za decu). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vesna Goldsworthy]], književnica<ref name=goldsvorti1>[https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ Bilo jednom u Londonu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101185457/https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ |date=2022-11-01 }} Elevate. ''str. 36/37, oktobar 2019.''<br>''“Panelisti su se takođe dotakli različitih slojeva identiteta, pa je tako književnica Goldsvorti za sebe rekla da je i Srpkinja i Jugoslovenka, kao i Britanka.”''</ref><ref name=goldsvorti2>[https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london Once upon a time in London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330090505/https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london |date=2023-03-30 }} (na engleskom) anarussellomaljev.com ''Ana Russell-Omaljev, 12.10.2020.''<br>''“The panellists also touched on different layers of identity, with writer Goldsworthy saying that she is both Serbian and Yugoslav, as well as British.”''</ref> * [[Mustafa Karahasan]], književnik<ref name=karahasan1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 305.<br>''“Karahasan Mustafa, novinar i književnik, član Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1920 u Skoplju, Jugosloven (pripadnik turske manjine).”''</ref> * [[Danilo Kiš]], književnik<ref name=kis1>Popov, Jovan: [https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf Jež i jorgovan. Skica za uporedni portret Aleksandra Tišme i Danila Kiša] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230202074425/https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf |date=2023-02-02 }}, u: Polja, br. 416 (2001), str. 67.<br>''“Deceniju i po kasnije, u poslednjoj godini svog života, i jednoj od poslednjih njegove zemlje, on objašnjava zašto se ne izjašnjava kao srpski pisac: »u inostranstvu jedva i to znaju šta je Jugosloven, a kamoli Srbin«. Izgovor je lakonski, a i vreme koje sledi veoma brzo će ga demantovati – Evropa će se naprasno zainteresovati za Srbe, na žalost ne na način na koji bismo voleli. Malo dalje, međutim, Kiš precizira da je nacionalnost Jugosloven »jedina tačna oznaka onoga što jesam«.”''</ref> * [[Božo Koprivica]], književnik<ref name=koprivica1>[https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ U fudbalu nema nacionalizma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230205195241/https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ |date=2023-02-05 }} Monitor. ''Nastasja Radović; 16.07.2010.''<br>''Vi ste Jugosloven? - “Bio i ostao.”''</ref><ref name=koprivica2>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml Ratni i antiratni profiteri kao savest naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013000115/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml |date=2012-10-13 }} [[Glas javnosti]]. ''Radmila Radosavljević; 15.06.2001.''<br>''Još se izjašnjavate kao Jugosloven iz države koja više ne postoji? - “Da. Jer, sve jeste i sve postoji, ako voliš.”''</ref> * [[Miroslav Krleža]], književnik i enciklopedista<ref name=krleza1>Cvitković, Ivan: Krleža, Hrvati i Srbi. Sarajevo 1991, str. 7.<br>''Bio sam dobar Jugoslaven i danas sam to, isticao je 1976. godine.''</ref><ref name=krleza2>Matvejević, Predrag: Granice i sudbine. O jugoslavenstvu prije i poslije Jugoslavije. Zagreb 2015, str. 267.<br>''“Često to meni negiraju, a ja sam Jugoslaven ali ne iz perspektive Aleksandra Karađorđevića ni Pere Živkovića.“''</ref> * [[Zofka Kveder]], književnica<ref name=kveder1>Свирчев, Жарка: [https://journal.knjizenstvo.rs/index.php/knjizenstvo/article/view/271/267 Југославенска жена – форум модерне списатељице], у: Књиженство, год. 5 br. 5 (2015).<br>''“Словенке ме неће више, Хрватице ме не признају још за „своју“, Српкиње такође не. Истина је, да то понекад боли, али ми такође даје снагу да останем што сам: Југославенка.”''</ref> * [[Jožef Levičnik]], književnik, glazbenik<ref name=levicnik1>Levičnik, Jos.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kteri narod je najbolj izobražen v Evropi?], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 49 (08.12.1858), str. 390.<br>''“Mi Jugoslaveni („divji narod“, se vé da!) navadno čakamo, da nas smert sama pokosi.”''</ref> * [[Milenko Maticki]], književnik, novinar<ref name=maticki1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 313.<br>''“Maticki Milenko, književnik; urednik "Politikinog" podlistka "Politika za decu". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Predrag Matvejević]], književnik<ref name=matvejevic1>Majdzik Papić, Katarzyna: [https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Zwischen den Welten. Postjugoslawische Literatur im Spannungsfeld der Übersetzung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230106054123/https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |date=2023-01-06 }}, u: Dampc-Jarosz, Renata/Kałuża, Anna (ur.): Narrative des Wandels. Transformationsprozesse nach 1989 in den mittel- und osteuropäischen Literaturen. 2022, str. 297 nap. 54. (na nemačkom) <br>''Der Interpretationskontext für Matvejevićs Texte ist in erster Linie der Mittelmeerraum (obwohl der Autor sich selbst als Jugoslawe bezeichnete und notabene in der multiethnischen Stadt Mostar geboren wurde): „Der Horizont der Existenz ist die Identität, die sich aus der Zugehörigkeit zu einer bestimmten Kultur ergibt, die für Matvejević die mediterrane Zivilisation ist.“''</ref><ref name=matvejevic2>[https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ Kome je pukla ‘Žica’?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107094902/https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ |date=2023-01-07 }} Ravno do dna. ''Jelena Svilar; 08.01.2012.''<br>''“Neobično je, nakon tolikih godina terora raznih promotera vlastitih ega koji navodno djeluju u nacionalnom interesu, u eteru javne televizije čuti intervju s čovjekom zbog kojeg ćete konačno doživjeti stanoviti ushit što pripadate istom narodu, iako je upravo nacionalni identitet ono što Matvejević, kao deklarirani Jugoslaven, nikada nije osjećao imanentnim sebi samom.”''</ref><ref name=matvejevic3>[https://www.portalnovosti.com/borac-protiv-politika-gluposti Borac protiv politika gluposti] Portal Novosti. ''N.J.; 16.02.2017.''<br>''“Predrag Matvejević je bio Jugoslaven, ali nije bio protiv nacionalnih identiteta jer je pomagao i hrvatske disidente, rečeno je na tribini ‘Ostavština Predraga Matvejevića’, održanoj 14. februara u prostorijama ‘Privrednika’ u Zagrebu.”''</ref><ref name=matvejevic4>[https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ Pisac i kritičar Božo Koprivica o mediteranstvu i jugoslovenstvu književnog velikana: Predragu Matvejeviću se njegov rodni grad Mostar odužio varvarskim činom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108022018/https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ |date=2023-01-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 06.07.2022.''<br>''“Matvejević je bio Jugosloven, njegovo jugoslovenstvo počelo je kada je sa trinaest godina pristupio partizanima. […] On nije prestao da bude Jugosloven ni u najtežim trenucima, kada je HDZ preuzeo vlast u Hrvatskoj i kada je bio progonjen. […] Verujem, nažalost, da bi se nekome ko je ostao Jugosloven kao Matvejević desila ista moralna pizdarija, rušenje rodne kuće, i da je ta kuća bila u Beogradu ili bilo gde drugde na ovom prostoru.”''</ref> * [[Antun Mihanović]], književnik, pravnik, diplomata<ref name=mihanovic1>Шишић, Фердо: Југословенска мисао. Историја идеје југословенског народног уједињења и ослобођења од 1790-1918. Београд 1937, стр. 79.<br>''“Поносим се и тиме, што сам дошао и к Вашој Пресвијетлости, као к једином кнезу (владаоцу) нашега илирског народа.”''</ref>{{Efn|Do četrdesetih godina 19. vijeka se za Jugoslavene još koristio (i) termin ''Iliri''.|group=α}} * [[Milan Milišić]], pesnik<ref name=milisic1>Kazalište Marin Držić: [https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf Kad je Bog stvarao Dubrovnik.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004165511/https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf |date=2023-10-04 }} Dubrovnik 2015, str. 22.<br>''“Paradoksalno je da je Milan Milišić koji se osjećao i izjašnjavao kao Jugoslaven, ubijen projektilom Jugoslavenske narodne armije.”''</ref><ref name=milisic2>[http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ Beatnici su danas aktualniji nego ikad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020073058/http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ |date=2013-10-20 }} Novosti. ''Rade Dragojević; broj 648, 19.05.2012., broj 648''<br>''“Baš kao i Danilo Kiš ili Predrag Matvejević, i Milan Milišić bio je kozmopolita i uvjereni Jugoslaven, ali i Dubrovčanin.”''</ref><ref name=milisic3>[http://www.e-novine.com/drustvo/41119-ivot-slobodu.html Život za slobodu] E-Novine. ''Dragoljub Todorović; 04.10.2010.''</ref> * [[Pero Mužijević]], književni kritičar, univerzitetski profesor<ref name=muzijevic1>[http://www.republika.co.rs/322-323/34.html In memoriam Pero Mužijević (1934-2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107102741/http://www.republika.co.rs/322-323/34.html |date=2023-01-07 }} Republika. ''Nastasja Radović, Nebojša Popov; broj 322-323, 01-31.12.2003.''<br>''“Pero Mužijević je bio autentičan Jugosloven, vezan za Bosnu, rođenjem i uspomenama, Beograđanin, bez kojeg se ne može zamisliti priča o našoj književnoj boemiji, nenadmašan kozer, humanista po načinu života a ne parolama, intelektualac, pre svega po osećaju sveta...”.''</ref> * [[Vladimir Nazor]], pjesnik, književnik<ref name=nazor1>Roksandić, Drago: [http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf Prvi kongres kulturnih radnika Hrvatske (Topusko, 25.–27. lipnja 1944.): iskustvo i aproprijacije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153912/http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf |date=2024-12-25 }}, u: Roksandić, Drago/Cvijović Javorina, Ivana (ur.): Intelektualci i rat 1939.–1947. Zbornik radova s međunarodnog skupa Desničini susreti 2011. Zagreb 2012, str. 106.<br>''Nazorov je samostalni poziv bio akt svojevrsne autentične kulturne revolucije. […] On je postavio i ključno pitanje, kao Hrvat i Jugoslaven: “Kako ćemo najuspješnije postići da u našoj federativnoj državi – ne dirajući u značajne osobine pojedinih naroda, koji je grade – gajimo kulturu što više zajedničkog (Nazorov kurziv – D.R.) duha i ideala?”''</ref> * [[Elvedin Nezirović]], književnik<ref name=nezirovic1>[https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu Ovdje je kultura izgubila svoju prosvjetiteljsku ulogu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021193823/https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu |date=2022-10-21 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vujica Ognjenović; 15.06.2019.''<br>''“U tom smislu, ja sam bio i ostao Jugosloven i kao takav duboko sam razočaran stvarnošću u kojoj živim.”''</ref> * [[Andrej Nikolaidis]], književnik i publicist<ref name=nikolaidis>[https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi Andrej Nikolaidis: Jugosloven sam po nadi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221009020636/https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi |date=2022-10-09 }} Portal Novosti. ''Davor Konjikušić; 17.01.2017.''<br>''Možemo li reći da ste vi zapravo Jugoslaven? - “Ja to nedvojbeno jesam. I po rođenju i po kulturi. I najvažnije: po nadi.”''</ref> * [[Grozdana Olujić]], književnica<ref name=olujic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 389-390.<br>''“Olujić Grozdana, književnik, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Muharem Omerović]], pjesnik<ref name=omerovic1>[https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli Narodu nije ništa, a sve ga boli] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221031233016/https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli |date=2022-10-31 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 28.06.2021.''<br>''“Muharem Omerović se u popisu stanovništva uvijek izjašnjavao kao Musliman govoreći da se on osjeća i kao Jugosloven i da će jednog dana narodi Jugoslavije "ako ne budu imali dovoljno zlata praviti Tita i od blata"!”''</ref> * [[Eliezer Papo]], književnik i rabin<ref name=papo1>[https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ Eliezer Papo: Naravno da sam jugonostalgičan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230615235228/https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ |date=2023-06-15 }} Javni servis. ''Anđelka Cvijić; 16.09.2022.''<br>''Kažete da ste Sarajlija, Bosanac i Jugosloven. Šta vam je to značilo pre rata, šta znači sada kad Jugoslavije nema? - “Prije rata su sva ta tri pridjeva upućivala na jednu te istu puku realnost, jer tad nisam bio samo IZ Sarajeva/Bosne i Hercegovine/Jugoslavije, nego i U Sarajevu/Bosni i Hercegovini/Jugoslaviji. Danas sva tri označavaju prvenstveno kulturu, mentalitet, pogled na svijet.”''</ref> * [[Siniša Pavić]], scenarista<ref name=pavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 403.<br>''“Pavić Siniša, književnik i scenarista; sudija Okružnog suda u Beogradu (od '66). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Muharem Pervić]], književni kritičar<ref name=pervic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 417.<br>''“Pervić Muharem, književnik; književni i pozorišni kritičar. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Janko Pukmeister]], pjesnik, književnik<ref name=pukmeister1>Vijanski, Janko [Janko Pukmeister (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kako Slovenci kruh čislajo], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 9 (03.03.1858), str. 67.<br>''“Tudi pri nas Jugoslovanih je ta običaj navaden.”''</ref> * [[Dušan Radović]], književnik<ref name=radovic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ Lični stav Dušana Petričića: Duško Radović je prezirao kalkulantski patriotizam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107111056/https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dušan Petričić; 12.12.2022.''<br>''“Mnogi imaju dilemu, na kojoj strani bi Duško Radović danas bio u ovoj našoj podeljenoj, razorenoj i moralno posrnuloj državi. Znam da je Duško bio iskreni Jugosloven, znam da je bio ateista, znam da je iz dubine duše prezirao lažni i kalkulantski patriotizam i znam za njegov otvoreni i duboki animozitet prema onoj raščupanoj, bradatoj i primitivnoj četničkoj Srbiji.”''</ref> * [[Vujica Rešin Tucić]], književnik<ref name=resintucic1>Milenković, Nebojša: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Vujica Rešin Tucić. Tradicija avangarde.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240425054218/https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf |date=2024-04-25 }} Novi Sad 2011, str. 64.<br>''“Uprkos brojnim razočarenjima, Rešin Tucić se čitavog života izjašnjavao kao Jugosloven i kao komunista – kao takav, čak i nakon ratnih devedesetih, u svim centrima bivše nam države bio je rado viđen gost.”''</ref><ref name=resintucic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 480.<br>''“Rešin Tucić Vujica, književnik; dramaturg u Radio N. Sadu (od '75). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Marko Ristić]], književnik i diplomata<ref name=ristic-andric-davico/> * [[Izet Sarajlić]], književnik, pjesnik<ref name=sarajlic1>[https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic Moram natrag u Sarajevo - ja sam Sarajlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021846/https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 15.03.2019.''<br>''I jednom će negdje kazati: “Ja sam po nacionalnosti Sarajlija i Jugosloven”.''</ref> * [[Bekim Sejranović]], književnik<ref name=sejranovic1>[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ Balkan i književnost: Bekim Sejranović, „stranac u Sloveniji, u Hrvatskoj, u Bosni i bilo gde drugo na svetu“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004011248/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ |date=2023-10-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.05.2022.''<br>''Njegov odnos prema Bosni teško je opisati, kaže profesor Svan Monsland. „Bio je Bosanac, Hrvat, Jugosloven, Skandinavac, ali se najslobodnije osećao u Rijeci“, dodaje ovaj profesor.''</ref> * [[Dejan Tiago Stanković]], književnik i prevodilac<ref name=tiagostankovic1>[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ Dejan Tiago Stanković: Književna ‘kometa’ i uvek odani, nasmejani prijatelj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231221742/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ |date=2022-12-31 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.12.2022.''<br>''“Tiago Stanković je bio i jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i deklarisao se kao Jugosloven.”''</ref><ref name=tiagostankovic2>[https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota Dejan Tiago Stanković: Oličenje radosti života] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241226001023/https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota |date=2024-12-26 }} [[NIN]]. ''Aleksa Anđelić; 21.12.2024.''<br>''“Bio je jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i izjašnjavao se kao Jugosloven.”''</ref> * [[Vlada Stojiljković]], književnik<ref name=stojiljkovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 541.<br>''“Stojiljković Vlada, književnik i književni prevodilac; novinar u Radio Beogradu. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Darko Suvin]], teoretičar, povjesničar i kritičar književnosti i kulture<ref name=suvin1>[https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ Darko Suvin: „Svaki malo bistriji ekonomist danas bi mogao ustanoviti da se u prvih 30 godina SFRJ živjelo materijalno bolje nego danas“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230227214155/https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ |date=2023-02-27 }} Mašina. ''Mašina; 27.02.2023.''<br>''Prvo, o nacionalizmu. Dijelim stav Alekse Đilasa u intervjuu 2009, koji je na pitanje „Izjašnjavali ste se kao Jugosloven?“ odgovorio: „To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin…. Jugoslavija nije bila veštačka tvorevina i za mene je njen dugi, krvavi raspad, koji se možda još nije završio, upravo dokaz da je ona bila jedino demokratsko rešenje za jugoslovensko nacionalno pitanje.“''</ref> * [[August Šenoa]], književnik<ref name=senoa1>Janjetović, Zoran: [https://hrcak.srce.hr/file/74496 Prilozi o hrvatskoj kulturi na stranicama ''Politikinog zabavnika'' u razdoblju socijalističke Jugoslavije], u: Historijski zbornik, god. 61 br. 2 (2008), str. 382.<br>''“Šenoa je bio i dobar Jugoslaven, što ga je također činilo poželjnim, čak i u vrijeme kad je Jugoslavija prestala postojati.”''</ref><ref name=senoa2>Barac, Antun: August Šenoa. Studija. Zagreb 1926, str. 82.<br>''“[…]: po svome je shvatanju Jugoslaven, ali područje svog rada ograničuje na hrvatstvo, boreći se u njemu za misao kulturnog pridizanja, dižući mu svijest i ponos.”''</ref> * [[Ivana Šćepanović]], književni prevodilac<ref name=scepanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 553.<br>''“Šćepanović Ivana, književni prevodilac; zamenik gl. urednika časopisa za flamansku i holandsku književnost "Erazmo"; urednik IP "Prometej", N. Sad. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Zvonimir Šubić]], književnik<ref name=subic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 710.<br>''“Šubić Zvonimir, književnik, r. 1902 u Srebrenici, Jugosloven.”''</ref> * [[Gvido Tartalja]], književnik<ref name=tartalja1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 719.<br>''“Tartalja Gvido, književnik, urednik Izdavačkog preduzeća »Prosveta«, r. 1899 u Zagrebu, Jugosloven.”''</ref> * [[Slobodan Tišma]], književnik<ref name=stisma1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet Slobodan Tišma: Vojvodina je izgubila identitet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230320181732/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet |date=2023-03-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 01.06.2020.''<br>''“Bio sam Jugosloven i to sam i ostao.”''</ref><ref name=stisma2>[https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ Svako vreme ima svoju estetiku i svoj moral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221201055415/https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ |date=2022-12-01 }} CorD magazin. ''Zorica Todorović Mirković; 01.10.2021.''<br>''“Novosadjanin od glave do pete, a izjašnjava se kao Jugosloven.”''</ref> * [[Dragan Todorović]], književnik, novinar<ref name=dtodorovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 578-579.<br>''“Todorović Dragan, novinar i rok kritičar, radio i TV voditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Lovro Toman]], pjesnik, političar<ref name=toman1>Matica slovenska v Ljubljani: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qacb9UCdkm5brjJ1gUzqcY37J5v9Gvgg-yzkIw0eRpu54k0nI7epR_1opdVzuMQvz4gs233-y2qf1En2JRr4z8nh1KnoDPg2c96a7cAe-DayW2y6sDhqUIUXu6rxYqJA2CCAVrFP59wL4igcVfkDX0XMKJawHWzrHPJqs-ANDz5M8dZ4PmgV9Ut5o70IWDOHuw55CPueza9qmDl0Fd-xHIl_kV-Gd0O_19tkVeel9IWENCxllFHmpZPqqPMyyo6MF7Vw3fMa Dr. Lovro Toman.] Ljubljana 1876, str. 58.<br>''“Ako pa hoče nas še v eno mer na sumu imeti, naj pomisli, da se Jugoslovani tolažimo z zvesto svojo zavestjo in z zgodovino, da so prešla ministerstva: Kavničevo, Meternihovo in Bahovo, – Jugoslovani pa so vendar ostali in da bodo tudi še pretrpeli ministerstvo Schmerlingovo.”''</ref> * [[Marko Tomaš]], pjesnik<ref name=mtomas1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo Tomaš: Bosanstvo se negira jer podsjeća na jugoslovenstvo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019030251/https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo |date=2022-10-19 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Jasmin Agić; 23.09.2017.''<br>''“Gledaj, ja sam Jugosloven, i tako sam se izjašnjavao dok se to moglo, a sada sam ostali i nepriznat ukoliko se tako izjašnjavam.”''</ref><ref name=mtomas2>[https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ Marko Tomaš i Đorđe Gregović gosti književnog programa Dublin Pub-a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226015246/https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ |date=2023-02-26 }} Primorski Portal. ''Primorski Portal; 20.02.2023.''<br>''“Marko Tomaš je pjesnik, boem, meštar od riječi, Jugosloven.”''</ref> * [[Janez Trdina]], književnik<ref name=trdina1>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 302.<br>''“Slovenac Janez Trdina, osvedočeni Jugosloven profesor srpskohrvatskog jezika i književnosti na rečkoj gimnaziji dao je u VIII razredu 1864-1865 pismeni zadatak »Hrvati i Srbi, ljubite se«.”''</ref> * [[Marko Vešović (književnik)|Marko Vešović]], književnik<ref name=mvesovic1>[http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 S. Kordić: Zašto ovdje nema prijevoda ako govorimo četiri jezika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305071039/http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 |date=2016-03-05 }} [[Večernji list]]. ''Denis Derk; 15.11.2013.''<br>''“Na posljednjem popisu stanovništva u Bosni i Hercegovini odgovorio sam da sam Jugoslaven, da mi je materinji jezik srpsko-hrvatski te da sam ateist.”''</ref><ref name=mvesovic2>[https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ Marko Vešović: Nešto kao dnevnički zapisi (3)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080947/https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 06.07.2021.''<br>''Sjetih se posljednjeg popisa u BIH, kad sam popisivačima rekao: “Po vjeri sam pravoslavni ateista, jezik mi je srpskohrvatski, po nacionalnosti sam Jugosloven”.''</ref><ref name=mvesovic3>[https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ Marko Vešović Svaštara (I): Mržnja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080944/https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 02.11.2018.''<br>''“Ali moja mržnja je nestala otkako sam po nacionalnosti Jugosloven.”''</ref> * [[Radonja Vešović]], književnik<ref name=rvesovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 610.<br>''“Vešović Radonja, novinar i književnik, akademik. […] P: Crnogorac - Jugosloven.”''</ref><ref name=rvesovic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 760-761.<br>''“Vešović Radonja: književnik, službenik Ureda za informacije Izvršnog veća NR Crne Gore, urednik književnog časopisa »Susreti«, rez. kapetan, r. 1924 u Rijeci Marinića, Srez invangradski [sic!], Jugosloven.”''</ref> * [[Krinka Vidaković-Petrov]], književnik, direktorica Memorijalnog centra „Staro sajmište"<ref name=vidakovicpetrov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 611.<br>''“Vidaković-Petrov Krinka, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Velimir Visković]], književni kritičar i leksikograf<ref name=viskovic1>[https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir Rat, mir, Velimir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105105519/https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir |date=2023-01-05 }} Portal Novosti. ''Boris Rašeta; 03.07.2022.''<br>''Izrekao je i rečenicu koja se na ovim televizijama nije dugo čula i neće, o tome kako se oduvijek osjećao “i Hrvatom, i Jugoslavenom”.''</ref> * [[Slobodan Zubanović]], književnik<ref name=zubanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 646.<br>''“Zubanović Slobodan, književnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nina Živančević]], pjesnikinja<ref name=zivancevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 650.<br>''“Živančević Nina, književnik i književni prevodilac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:S. Kragujevic, Ivo Andric, 1961a 0.jpg|Ivo Andrić Datoteka:Vladimir Arsenijević at Krokodil 04 - cropped.jpg|Vladimir Arsenijević Datoteka:Anton Aškerc.jpg|Anton Aškerc Datoteka:Vladislav Bajac, Studio Babic.jpg|Vladislav Bajac Datoteka:Zorica Bajin Ðukanovic.jpg|Zorica Bajin-Đukanović Datoteka:Stevan Kragujevic, Oto Bihalji Merin, slikar i istoricar umetnosti, 1990s (cropped).jpg|Oto Bihalji-Merin Datoteka:Oskar Davico 1951.jpg|Oskar Davičo Datoteka:Ivan Ergić.jpg|Ivan Ergić Datoteka:Danilo Kiš 2010 Montenegro stamp.jpg|Danilo Kiš Datoteka:Miroslav Krleža 1953 (cropped).jpg|Miroslav Krleža Datoteka:Zofka_Kveder_1920s.jpg|Zofka Kveder Datoteka:Josip Levičnik.jpg|Jožef Levičnik Datoteka:Predrag Matvejević on Subversive Festival 0 (cropped).jpg|Predrag Matvejević Datoteka:Vladimir Nazor 1976 Yugoslavia stamp.jpg|Vladimir Nazor Datoteka:Grozdana Olujic 3.jpg|Grozdana Olujić Datoteka:Marko-ristic-2.jpg|Marko Ristić Datoteka:Izet Sarajlić.jpg|Izet Sarajlić Datoteka:Dejantiagostankovic (cropped).jpg|Dejan Tiago Stanković Datoteka:August Šenoa.jpg|August Šenoa Datoteka:Gvido Tartalja portrait.jpg|Gvido Tartalja Datoteka:Dragan Todorović (writer).jpg|Dragan Todorović Datoteka:Lovro toman.jpg|Lovro Toman Datoteka:Janez Trdina.jpg|Janez Trdina </gallery> </center> == Komedija == * [[Peđa Bajović]], stand-up komičar<ref name=bajovic1>[https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx Pedja Bajović: "U duši sam Jugoslaven i ne možete mi ništa - osim smijati se"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126003852/https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx |date=2022-11-26 }} index.hr ''18.04.2017.''<br>''“Da, u duši sam Jugoslavenom, ali ne u političkom smislu. Kulturološki se tako osjećam te ne predstavljam nikakvu prijetnju bilo kome.”''</ref><ref name=bajovic2>[https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle Peđa Bajović, stand-up komičar: Prijelomni trenutak je bio odlazak u Seattle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152852/https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle |date=2024-12-25 }} akta.ba ''Dnevni list; 19.01.2015.''<br>''“Kroz svoju bio-geografiju sam skupio tri i pol državljanstava i biranje samo jednog od ovih naših identiteta bi bila izdaja ostalih. Kulturološki sam Jugoslaven, a politički sam prilično daleko od toga.”''</ref><ref name=bajovic3>[https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 Peđa Bajović u Clubu Monument!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126011855/https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 |date=2022-11-26 }} ekskluziva.ba ''04.01.2016.''<br>''“Jednostavno, kad se ta zemlja raspala, ja sam već imao 20 godina, dakle bio potpuno formirana ličnost. Sve ovo što je uslijedilo kasnije, nije mi se uspjelo primiti u identitet i ako kažem da sam ovo prvo - onda bih poništio ono drugo ili treće, pa čak i četvrto, a koji su sve dio mog identiteta. Zato, ja sam kulturološki Jugosloven, a imam i papire za to u vidu tri i po državljanstva! Usput, živio sam svuda unaokolo i mislim da, ako nisam u pravu, barem ima pravo na takvo mišljenje.”''</ref><ref name=bajovic4>[https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir Peđa Bajović: Prema onima koji ne izlaze na glasanje osjećam prezir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126012420/https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir |date=2022-11-26 }} Buka. ''10.11.2018.''<br>''“Ja i kulturološki i praktično jesam Jugosloven. Za mene ta nekadašnja tvorevina ni u praktičnom smislu nije prestala da postoji.”''</ref> == Kulinarstvo == * [[Ljubomir Stanišić]], poznati šef kuhinje<ref name=stanisic1>[http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?mm=11&nav_id=653173&yyyy=2012 Ljubomir Stanišić - najtraženiji šef kuhinje u Portugalu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221104050126/http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?yyyy=2012&mm=11&nav_id=653173 |date=2022-11-04 }} Super žena. ''Patricia Lazarević; 13.11.2012.''<br>''“Ja se ne deklarišem ni kao Srbin, ni kao Bosanac, već kao Jugosloven i tako će biti do moje smrti, zapravo kao Jugosloven sa portugalskim srcem!”''</ref><ref name=stanisic2>[http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ Kochen, ganz ‘politisch unkorrekt’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211015945/http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ |date=2023-02-11 }} (na njemačkom) Meeting Halfway.<br>''“Ich nenne mich ganz offen einen Jugoslawen, denn meine ganze Familie liebt Sex, deshalb ist auch alles vermischt, Kroaten mit Muslimen, Muslime mit Serben… Obwohl mein Name orthodox ist, bin ich kein religiöser Mensch, ich bin Jugoslawe, und werde es immer sein.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Ljubomir Stanisic (Time Out Lisboa).png|Ljubomir Stanišić </gallery> </center> == Ljekarstvo == * [[Ljubica Božinović]], kardiolog<ref name=bozinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 59.<br>''“Božinović Ljubica, kardiolog. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Oliver Dulić]], kirurg, bivši političar<ref name=dulic1>Popadić, Dragan: Building up European Identity: From the Chimney Smoke, u: Psihološka istraživanja, vol. XIII br. 1 (2010), str. 16 nap. 9. (na engleskom)<br>''“Recently, Oliver Dulić, the Speaker of the Serbian Parliament until June 2008, declared his ethnicity as Yugoslav.”''</ref> * [[Slobodanka Gruden]], ljekarka, ranije političar<ref name=sgruden1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.<br>''“Gruden Slobodanka, lekar, primarijus; preds. Crvenog krsta Srbije; potpreds. Sekcije za transfuziologiju SLD; predsednik Stručne komisije za transfuziologiju pri Ministarstvu zdravlja SR Srbije; načelnik Službe za transfuziju KBC Zemun. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Nikola Ilanković]], neuropsihijatar, univ. profesor<ref name=ilankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 167.<br>''“Ilanković Nikola, načelnik Odeljenja za organske moždane bolesti u Institutu za psihijatriju KCS; profesor Medic. fakulteta, Bg.; šef Centra za kliničku neurofiziologiju i poremećaje spavanja; preds. Sekcije za EEG i kliničku neurofiziologiju SLD; osnivač Laboratorije BU za kognitivne neuronauke i neuroinžinjering ('95). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Merima Isaković]], klinički psiholog, bivša glumica<ref name=misakovic1>[https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ Merima Isaković: Ja sam Jugoslovenka i dok ja postojim – postoji Jugoslavija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020210948/https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ |date=2022-10-20 }} N1 SRB. ''N1 Beograd; 28.05.2021.''<br>''“Nije tačno da ne postoji Jugoslavija, zemlja postoji dokle ljudi postoje, političke granice su drugo, ali ja sam Jugosloven i dok ja postojim – postoji Jugoslavija, da vas upoznam sa geografskom popravkom”, rekla je ona. […] “[…] Ako ja postojim, a ja sam Jugoslovenka, onda postoji i Jugoslavija, a verujem da nas ima još”, dodala je ona.''</ref> * [[Valentin Janežič]], lekar, pisac<ref name=vjanezic>Janežič, Valentin (Balant): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TX6C8UZR/fb80cf9c-4262-4b58-b163-3ba39b58d90b/PDF Adam Janoša z Roščiševa Roščiševsky], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 42 (1852), str. 341.<br>''“Gotovo je bila ta prikazen vsim Slovanom, posebno pa nam Jugoslavenom neobičajna in nenadjana, ker se navadno naši žlahtniki svojega naroda sramujejo, ga zapuščajo in mnogokrat […].”''</ref> * [[Dimitrije Juzbašić]], kirurg, univerzitetski profesor<ref name=juzbasic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 297.<br>''“Juzbašić Dimitrije, dr medicine, red. prof. Medicinskog fak. u Zagrebu, upravnik Hirurške klinike Medicinskog fak., r. 1909 u Daruvaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Slavka Morić-Petrović]], neuropsihijatar, univ. profesor, revolucionar<ref name=moricpetrovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 364.<br>''“Morić-Petrović Slavka, neuropsihijatar. […] P: Jugosloven. [sic!].”''</ref> * [[Vukašin Popadić]], ljekar-bakteriolog, političar, revolucionar<ref name=vpopadic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 558.<br>''“Popadić dr Vukašin, lekar-bakteriolog, direktor Centralnog higijenskog zavoda NRM u Skoplju, rez. major, r. 1904 u Glamoču, Jugosloven.”''</ref> * [[Dragan Popović]], medicinar, univerzitetski profesor<ref name=draganpopovic1>Kilibarda, M.: [https://hrcak.srce.hr/en/file/226865 In Memoriam. Prof. dr. sci med. Dragan Popović], u: Arhiv za higijenu rada i toksikologiju, 37 br. 1 (1986), str. 102.<br>''“Kao osvedočeni Jugosloven, učestvovao je u oslobađanju dobrog dela naše zemlje i za to je zaslužio oficirski čin i Medalju zasluga za narod 1946. godine.”''</ref> * [[Igor Radosavljević]], psihijatar<ref name=iradosavljevic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ „Srbijo, zbogom! Niko ti više ne može pomoći“: Zbog čega je psihijatar dr Igor Radosavljević, koga je i Vučić nagradio, spreman da zauvek napusti državu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230521004102/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ |date=2023-05-21 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''R. Briza/M. Radenković; 28.03.2023.''<br>''“Tamo ću se osećati zaista kao kod kuće jer rodio sam se kao Jugosloven i uvek ću se tako osećati, a Slovenija je isto Jugoslavija, zauvek!”''</ref> * [[Miroslav Simić]], imunolog, univerzitetski profesor<ref name=msimic1>[https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 Kako sam mlatio praznu slamu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153548/https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 |date=2024-12-25 }} miroslavmirkosimic.org ''Miroslav Mirko Simić; 2004.''<br>''“Oduvek sam se izjašnjavao isključivo kao Jugosloven nikad ne osećajući neku posebnu potrebu da naglasim da sam istovremeno i Srbin po ocu, odnosno Čeh po majci. Pre Drugog svetskog rata nisam s mojim jugoslovenstvom imao nikakvih problema. Docnije, međutim, je komunistička vlast tražila da uz Jugosloven dodam i “neopredeljen” što sam smatrao da je potpuno blesavo, pa sam to uprkos prisili odbijao da činim. Kao vrlo “opredeljen“ Jugosloven naravno da sam odmah čim su krajem osamdesetih počeli da rasparčavaju moju domovinu, činio sve da se tome suprotstavim.”''</ref><ref name=msimic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 503.<br>''“Simić Miroslav, imunolog. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=msimic3>[https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html Mirko Simić: Memorandum SANU, crna tačka srpske istorije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043307/https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html |date=2022-11-27 }} [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 01.10.2016.''<br>''“Kao ubeđeni Jugosloven, bio sam od samog početka protivnik stavova i ideja iznetih u pisaniju nazvanom „Memorandum SANU“.”''</ref><ref name=msimic4>[http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf Životopis Miroslava Mirka Simića] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043904/http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf |date=2022-11-27 }} miroslavmirkosimic.org''<br>''“Miroslav Simić, zvani Mirko, rođen je 4. aprila. 1924. godine, i to slučajno u Beogradu, odnosno Srbiji. Stoga je on sasvim slučajno u krštenici zabeležen kao Srbin kakvim se međutim nikad nije osećao, već je uvek govorio da je Jugosloven. ”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Oliver Dulić.jpg|Oliver Dulić Datoteka:Dr. Valentin Janežič Büste, Sankt Jakob im Rosental, Kärnten.jpg|Valentin Janežič Datoteka:Miroslav Simić.jpg|Miroslav "Mirko" Simić </gallery> </center> == Muzika == * [[Ernest Ačkun]], klarinetista<ref name=ackun1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.<br>''“Ačkun Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Kamerna muzika). […] P: Jugosloven, Slovenac.”''</ref><ref name=ackun2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 10.<br>''“Ačkun E. Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu; generalni sekretar Saveza udruženja muzičkih umetnika Jugoslavije (r. 27. III 1930, Hrastnik, Slovenija). Jugosloven, Slovenac.”''</ref> * [[Husein Alijević]], pjevač<ref name=alijevic1>[https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film Husa otkrio šokantne detalja o dobijanju uloge u filmu o Džeju: Zapalio sam sveću Svetoj Petki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240116081902/https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film |date=2024-01-16 }} Portal Republika. ''Republika/M.G.; 10.01.2024''<br>''“Kad se Jugoslavija raspadala ja sam bio tinejdžer i ma kako to zvučalo ja sebe smatram Jugoslovenom jer sam dete iz mešanog braka i jer sam rođen tu gde su se spajale različitosti.”''</ref> * [[Šaban Bajramović]], pjevač<ref name=bajramovic1>[https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ U Nišu počinje festival posvećen kralju romske muzike – „Zauvek Šaban Bajramović“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230831010327/https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ |date=2023-08-31 }} Niške Vesti. ''Violeta Milićević; 01.08.2023''<br>''“On je bio Rom, iako je po duši bio Jugosloven.”''</ref> * [[Bebi Dol]], pevačica<ref name=bebidol1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 552-553.<br>''“Šarić Dragana - Bebi Dol, vokalni solista džez i zabavne muzike; kompozitor i tekstopisac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Beki Bekić]], pevač<ref name=bekic1>[https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ Beki Bekić za “Express”: Ne krijem svoje ime i prezime, u Beogradu nemam problema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211001138/https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ |date=2023-02-11 }} Express.ba ''Arina Hasović; 10.02.2023''<br>''Vi ste Albanac, sa adresom u Beogradu. Jeste li nekada imali problema zbog te činjenice? - “Nikada ništa negativno. Mene su jako dobro prihvatili, a nikada nisam krio ime ni prezime. Čak sam bolje prihvaćen nego neki njihovi pjevači. Narod kao narod, ako si dobar prema ljudima nema veze koje si vjere, to niko ne gleda u Beogradu. Moja žena je pravoslavna, živimo jugoslovenski jer ja sam u duši još uvijek Jugosloven. Ja volim tu zemlju, onu slogu gdje smo svi zajedno se voljeli, uživali. Ono kada dođem iz inostranstva pa uđem u Sloveniju i kažeš sebi „ušao sam u moju državu“.”''</ref> * [[Sergije Beljajev]], dirigent<ref name=beljajev1>[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 Preminuo Sergije Beljajev, osnivač legendarnog hora 'Djevojke s Neretve'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111110340/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 |date=2023-01-11 }} RadioSarajevo.ba ''14.04.2016.''<br>''“Sergije Beljajev, Rus po narodnosti, Jugosloven po opredjeljenju, formirao je Djevojke s Neretve krajem šezdesetih godina s namjerom da izvode partizanske, zabavne i narodne pjesme.”''</ref> * [[Bruno Bjelinski]], kompozitor<ref name=bjelinski2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 61.<br>''“Bjesinski [sic!] Bruno, dr prava, kompozitor, vanr. prof. Muzičke akademije u Zagrebu, r. 1909 u Trstu, Jugosloven.”''</ref> * [[Dara Bubamara]], pjevačica<ref name=darabubamara1>[https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile Dara Bubamara za "Avaz": Mama nije vjerovala da ću voziti Poršea kao Brena, a vozila sam bolje automobile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231040455/https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile |date=2022-12-31 }} [[Dnevni avaz]]. ''N. Varupa; 27.12.2022.''<br>''“Ja jesam Srpkinja ali sam u duši Jugoslovenka.”''</ref> * [[Đorđe Ðogani]], pjevač<ref name=djogani1>[http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 Џоле: Со Слаѓа сум во одлични односи!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722215116/http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 |date=2011-07-22 }} (na makedonskom) Večer. ''Aleksandra Timkovska; 05.09.2006.''<br>''“Така е бидејќи секогаш се чувствувам како Југословен. Така сум роден, така ќе умрам и тоа е крај.”''</ref> * [[Uroš Dojčinović]], gitarista i kompozitor<ref name=dojcinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 105.<br>''“Dojčinović Uroš, gitarista, kompozitor i publicista; prof. u SMŠ "J. Slavenski", Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Vladimir Furduj]], muzičar<ref name=furduj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 138.<br>''“Furduj Vladimir, muzičar, bubnjar. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=furduj2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 131.<br>''“Furduj M. Vladimir, muzičar - bubnjar (r. 6. XI 1945, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Mirko Glišić]], kompozitor i tekstopisac<ref name=glisic1>[https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ „Crna dama“ je Žaklina Kenedi Onazis: Ljudi, sećanja – Mirko Glišić, tekstopisac i kompozitor hitova rok i folk muzike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241108214445/https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ |date=2024-11-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Zoran Mišić; 28.09.2024.''<br>''“Mi Jugosloveni, jer sebe smatram Srbinom i Jugoslovenom smo mnogo ostrašćeni.”''</ref> * [[Zafir Hadžimanov]], pjevač<ref name=hadzimanov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160-161.<br>''“Hadžimanov Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik. […] P: Makedonac-Jugosloven, […].”''</ref> * [[Bojan Hreljac]], muzičar<ref name=hreljac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 164.<br>''“Hreljac Bojan, muzičar, estradni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ekrem Jevrić]], pevač<ref name=jevric1>[http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 Pas do pasa, beton do betona] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100801185254/http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 |date=2010-08-01 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Jovana Gligorijević; broj 1021, 29.07.2010.''<br>''“Više od dvadeset godina po odlasku iz zemlje koja se tad još zvala Jugoslavija, Ekrem se i dalje izjašnjava kao Jugosloven i dalje radi kao taksista i zidar (u Njujorku gradu).”''</ref> * [[Vladimir Janković]], muzičar<ref name=vjankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 186.<br>''“Janković Vladimir - Džet, rok muzičar, radio voditelj. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Zoran Kalezić]], pevač<ref name=kalezic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 215-216.<br>''“Kalezić Zoran, estradni umetnik; vokalni solista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Rastislav Kambasković]], kompozitor<ref name=kambaskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 217.<br>''“Kambasković Rastislav, kompozitor; vanredni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Muzička teorija); šef Katedre za teorijske predmete. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Boris Kovač]], glazbenik<ref name=bkovac>[https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid Razgovor s glazbenikom Borisom Kovačem: „Osjećam se kao Jugoslaven i prihvatio sam da sam trajni apatrid“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230225234711/https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid |date=2023-02-25 }} Lupiga. ''Boris Pavelić; 03.01.2022.''<br>''“Sve što je bila prednost Jugoslavije kao multietničkog, multireligijskog, multikulturnog prostora - a ja sebe i dalje doživljavam kao Jugoslovena - sistematski je razgrađivano tokom tih decenija..”''</ref> * [[Kornelije Kovač]], muzičar i kompozitor<ref name=kkovac1>[https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ Šta sam dao muzici a šta ona meni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128021402/https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ |date=2023-01-28 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tamara Nikčević; broj 1205, 06.02.2014.''<br>''“Dete sam mešanog braka, Jugosloven, pa…”''</ref> * [[Hašim Kučuk Hoki]], pevač<ref name=hoki1>[http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html Nazdravite, drugovi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231041248/http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html |date=2022-12-31 }} [[NIN]]. ''05.12.2002., broj 2710''<br>''“Bio sam deklarisani Jugosloven, i to sam do danas ostao.”''</ref><ref name=hoki2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/bilo-jednom-medu-nama Sjećanja: Hašim Kučuk Hoki: Bilo jednom među nama] [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Petar Luković; 01.07.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven! Titov vojnik, rođen u Jugoslaviji, položio Titovu zakletvu pod jugoslovenskom zastavom, zakleo se da ću braniti granice ove zemlje i nastaviti tradicije mog oca.”''</ref><ref name=hoki3>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml Najveći roker među narodnjacima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111115511/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml |date=2023-01-11 }} [[Glas javnosti]]. ''I. S.; 28.11.2002''<br>''“Vaspitan sam tako da ostanem celog života ono što jesam, onaj stari Jugosloven. Ja sam to.”''</ref> * [[Lepa Brena]], pevačica<ref name=brena1>[https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-'slatkim-grehom'-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video Lepa Brena progovorila o uspehu sa 'Slatkim grehom', prisetila se devedesetih godina, pa otkrila u čemu je tajna njenog sjajnog osmeha!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230210023126/https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-%27slatkim-grehom%27-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video |date=2023-02-10 }} pink.rs ''N. Ž.; 13.12.2022.''<br>''“Kako sam bila velika zvezda, ja sam bila i ostala Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena2>[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html Povratak Lepe Brene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029202123/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html |date=2013-10-29 }} Press Online. ''M. Majstorović; 07.12.2008.''<br>''Da li se još deklarišete kao Jugoslovenka? - “Ako neko ima pravo da se deklariše kao Hrvat ili Srbin, i ja imam pravo da budem Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 179-180.<br>''“Jahić Fahreta - Lepa Brena, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena4>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 167-168.<br>''“Jahić A. Fahreta, estradni umetnik (r. 20. X 1960, Tuzla). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vatroslav Lisinski]], skladatelj<ref name=lisinski1>[http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/drzavni_simboli/himna.html Himna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190119121531/http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/drzavni_simboli/himna.html |date=2019-01-19 }} Arhiv Jugoslavije<br>''“Pesmu "Hej Sloveni" napisao je u Pragu 1834, u vreme panslavističkog pokreta, Samuel-Samo Tomašik, Slovak po nacionalnosti. […] Pevana je kao himna još na panslovenskom kongresu u Pragu 1848, na kojem se delegat Vatroslav Lisinski izjasnio kao prvi Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksandar Lokner]], muzičar<ref name=lokner1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 278.<br>''“Lokner Aleksandar, estradni umetnik; klavijaturista, kompozitor, aranžer, i producent; član grupe "Bajaga i instruktori". […] P: Jugosloven”''</ref> * [[Dženan Lončarević]], pjevač<ref name=loncarevic1>[https://bor-grad.com/dzenan-loncarevic-borska-publika-razume-muziku/ Dženan Lončarević: Borska publika razume muziku] Bor Grad Info. ''Urednik; 14.02.2019.''<br>''“Ja sam okoreli Jugosloven i okoreli titovac tako da mislim da ne postoji čovek u zemlji pa čak i u regionu, odnosno našoj predivnoj bivšoj Jugoslaviji, koji je više zaljubljen u Jugoslaviju i u Tita.”''</ref><ref name=loncarevic2>[https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 Bez dlake na jeziku: Dženan iskreno o kolegama, rijalitijima i potresnom slučaju Nataše Bekvalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231235412/https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 |date=2022-12-31 }} Srbija Danas. ''Neda Perišić/Vladimir Janković; 26.04.2018.''<br>''“Pored toga, pošto sam ja i dalje Jugosloven, želeo bih da obiđem našu nekadašnju zemlju u onim okvirima koji su postojali kada sam ja bio Titov pionir.”''</ref> * [[Magnifico]], pjevač<ref name=magnifico1>[https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230212044848/https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/ |date=2023-02-12 }} [https://web.archive.org/web/20080419082022/http://www.mladina.si/tednik/200752/clanek/kul--intervju-max_modic/] Magnifico il Grande. Po domače, car [[Mladina]]. ''Max Modic; broj 52, 04.01.2008./28.12.2007.''<br>''“Mi Jugoslovani smo najbolj neverjetna in po svoje napredna nacija. Čeprav so nam izbrisali državo, še naprej živimo, delamo in ustvarjamo. V bistvu obstajamo na neki višji duhovni stopnji. Z našim življenjem in delom dokazujemo, da ne potrebujemo ne države ne davkov ne politikov ne liderjev.”''</ref><ref name=magnifico2>[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko Lična karta - Robert Pešut-Manjifiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021003912/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko |date=2014-10-21 }}. Puls. ''Tatjana Čanak''<br>''“Ali ja sam i sada Jugosloven, bez obzira na sve. Upisan sam kao Jugosloven, služio sam JNA, dao zakletvu i – šta sad?”''</ref> * [[Milivoje Marković]], kompozitor<ref name=mmarkovic-sepe-181>[https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega Humor jači od svega] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153228/https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega |date=2024-12-25 }} [[NIN]]. ''Radmila Stanković; 20.09.2023.''<br>''“Mojmir je bio i ostao veliki Jugosloven, kao i ja.”''</ref><ref name=mmarkovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 304.<br>''“Marković Milivoje, muzičar, kompozitor; dirigent Džez orkestra RTB; publicista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Milan Mladenović]], pjevač i muzičar<ref name=mladenovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 311.<br>''“Mladenović S. Milan, muzičar, vođa rok grupe Ekatarina Velika (r. 21. IX 1958, Zagreb). Jugosloven, […].”''</ref> * [[Redžo Mulić]], kompozitor<ref name=mulic1>[https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem Tradiciju preispitivao sa strašću i velikim nadahnućem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120025954/https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem |date=2024-01-20 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragana Erjavšek; 04.01.2024.''<br>''“O ovom važnom kompozitoru koji se, iako albanskog porijekla, uvijek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven, za Pobjedu su govorile njegova kćerka Vesna Mulić i muzikološkinja Sonja Marinković.”''</ref><ref name=mulic2>[https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ Predavanje o Redži Muliću: Ko je Gusinjski Paganini?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120035446/https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ |date=2024-01-20 }} Web portal gorazdevac.com ''Radio Mitrovica sever; 10.05.2023.''<br>''“Iako albanskog porekla, Mulić se uvek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven.”''</ref> * [[Robert Nemeček]], muzičar, TV urednik<ref name=nemecek1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 372-373.<br>''“Nemeček Robert, zamenik glavnog i odgovornog urednika RTV "Pink". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Istra Pečvari]], pijanistkinja<ref name=pecvari1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.<br>''“Pečvari Istra, samostalni umetnički saradnik na Fakultetu muzičke umetnosti, Bg. […] P: P: Jugosl., […].”''</ref> * [[Vlastimir Peričić]], kompozitor<ref name=pericic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 412.<br>''“Peričić Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=pericic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 532.<br>''“Peričić Vlastimir, kompozitor, asistent Muzičke akademije u Beogradu, r. 1927 u Vršcu, Jugosloven.”''</ref> * [[Šako Polumenta]], pevač<ref name=špolumenta1>[https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html "Od Srbije sam dobio sve u životu, slavim sve": Šako odgovorio albanskoj pevačici na skandaloznu izjavu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804002118/https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html |date=2024-08-04 }} Mondo. ''01.08.2024.''<br>''“Ja sam veliki Jugosloven pre svega.”''</ref> * [[Esma Redžepova]], pevačica<ref name=eredzepova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 573.<br>''“Teodosievski-Redžepova Esma, estradni umetnik, vokalni solista, član Predsedništva za kulturu Međunar. unije Roma. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Usnija Redžepova]], pjevačica<ref name=uredzepova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 479.<br>''“Redžepova Usnija, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Senidah]], pevačica<ref name=senidah1>[https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ „U Sloveniji nikada neću biti prihvaćena zbog prezimena“: Senidah progovorila o svojim korenima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250708194310/https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ |date=2025-07-08 }} Nova.rs ''Bojana Krkeljić; 07.07.2025.''<br>''“Volim sav narod, dobre ljude. Imam veze i s Makedonijom i s Hrvatskom. Ja sam tu gde sam i stvarno mogu da kažem da sam rođena u Jugoslaviji i zauvek ću ostati Jugoslovenka.”''</ref> * [[Mojmir Sepe]], kompozitor<ref name=mmarkovic-sepe-181/> * [[Šemsa Suljaković]], pevačica<ref name=suljakovic1>[https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka Ekskluzivno! Intervju za sva vremena - Šemsa Suljaković: Zauvek ću biti Jugoslovenka!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102114327/https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka |date=2022-11-02 }} [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Ljilja Jorgovanović; 27.02.2017.''<br>''“Muslimanka sam oduvijek, takva sam rođena, to sam i sada. Ali sam i Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ivan Švager]], saksofonista<ref name=svager1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 567.<br>''“Švager Ivan, kompozitor i aranžer; vođa sekcije saksofonista i solista u Džez orkestru RTB i "Dzezteta Ivana Švagera". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dado Topić]], pjevač i muzičar<ref name=topic1>[https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest "A sad adio" i muzika iz "Otpisanih": U Beču održan koncert muzike iz srpske kinematografije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202095615/https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest |date=2022-12-02 }} Euronews. ''Tanjug; 25.09.2022.''<br>''“Rođen sam u Jugoslaviji, uvek bio Jugosloven, iz radničke porodice.”''</ref><ref name=topic2>[https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven Dado Topić: Nisam Jugonostalgičar, već Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116033920/https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven |date=2022-11-16 }} espona.me ''03.09.2021.''</ref><ref name=topic3>[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html Balkanskom ulicom: Dado Topić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116034617/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html |date=2022-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''Vesna Dedić; 09.04.2017.''<br>''“Dado Topić, Beograđanin, Jugosloven, legenda rok end rola i nadasve porodičan čovek svojom pričom će sigurno ove nedelje u mnoge domove uneti osećaj da je dobro samo ako ima ljubavi i poštovanja.”''</ref> * [[Bisera Veletanlić]], pjevačica<ref name=bveletanlic1>[https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ Kako mi je fudbal pomogao da preživim devedesete: Razgovor sa Biserom Veletanlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230504234543/https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ |date=2023-05-04 }} Nedeljnik. ''Branko Rosić; 15.09.2019.''<br>''“Ja sam i danas Jugoslovenka. Pa rodila sam se u Jugoslaviji. Rođena sam u Zagrebu i živim skoro pedeset godina u Beogradu.”''</ref><ref name=bveletanlic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Veletanlić Bisera, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=bveletanlic3>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Veletanlić M. Bisera, estradni umetnik, vokalni solista (r. 15. IX 1942, Zagreb). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Senka Veletanlić]], pevačica<ref name=sveletanlic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Veletanlić Senija-Senka, estradni umetnik, vokalni solista džez i zabavne muzike. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=sveletanlic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Veletanlić M. Senija - Senka, estradni umetnik, vokalni solista (r. 27. V 1936, Zagreb). Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Bojana Vunturišević]], pevačica i tekstopisac<ref name=vunturisevic1>[https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo Bojana Vunturišević: Verujem da i dalje možemo da se volimo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240524021136/https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo |date=2024-05-24 }} Portal Novosti. ''Katarina Bošnjak; 13.05.2024.''<br>''“I otud moja ljubav za Dalmacijom – zato što je moje političko, nacionalno, ne znam ni ja kakvo sve opredeljenje, to da sam Jugoslovenka.”''</ref> * [[Toma Zdravković]], pjevač<ref name=zdravkovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 540.<br>''“Zdravković D. Tomislav - Toma, vokalni solista i kompozitor narodne muzike (r. 20. XI 1938, Aleksinac). Srbin, Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Ernest Ačkun.jpg|Ernest Ačkun Datoteka:Хуса Алијевић 2014.png|Husein Alijević Datoteka:Šaban Bajramović.IMG 3786.jpg|Šaban Bajramović Datoteka:Bebi Dol u Nisu na Letnjoj pozornici 1991 02.jpg|Bebi Dol Datoteka:Bruno_Bjelinski.jpg|Bruno Bjelinski Datoteka:Kornelije Kovač.jpg|Kornelije Kovač Datoteka:Lepa brena.jpg|Lepa Brena Datoteka:Vatroslav Lisinski.jpg|Vatroslav Lisinski Datoteka:Dženan Lončarević (cropped).jpg|Dženan Lončarević Datoteka:Robert Pesut crop.jpg|Magnifico Datoteka:Milan Mladenović.jpg|Milan Mladenović Datoteka:Vlastimir Pericic.jpg|Vlastimir Peričić Datoteka:SakoPolumenta.JPG|Šako Polumenta Datoteka:Есма Реџепова.jpg|Esma Redžepova Datoteka:Usnija Redzepova-mc.rs.jpg|Usnija Redžepova Datoteka:Dado Topić 2007.jpg|Dado Topić Datoteka:Belgrade_Pride_2021_-_Bojana_Vunturišević.jpg|Bojana Vunturišević Datoteka:Toma Zdravković.jpg|Toma Zdravković </gallery> </center> == Nauka == * [[Zlatko Ahmetović]], univerzitetski profesor<ref name=ahmetovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 12.<br>''“Ahmetović Zlatko, profesor Fakulteta za fizičku kulturu, N. Sad; pomoćnik pokrajinskog sekretara za kulturu i obrazovanje. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vjekoslav Babukić]], jezikoslovac<ref name=babukic1>Babukić, Vjekoslav/Karadžić, Vuk Stefanović/Vraz, Stanko: Prijateljski dopisi o pravopisu ćirilskimi i latinskimi pismeni medju Vukom Stefanov. Karadžićem i Věkoslavom Babukićem, u: Kolo (1847), str. 71.<br>''“Kako sada mi (Jugoslavjani) stojimo, razděljeni na iztočni i zapadni věrozakon i obrede […].”''</ref> * [[Jovo Bakić]], sociolog<ref name=bakic1>[https://www.youtube.com/watch?v=ioJg1tUgXDo Jovo Bakić iskreni Jugosloven] YouTube. ''2021.''<br>''“Ovo govorim kao levičar, ali i kao iskreni Jugosloven.”''</ref> * [[Dževad Belkić]], fizičar<ref name=belkic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 39.<br>''“Belkić Dževad, fizičar, naučni savetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dunja Blažević]], istoričarka umetnosti<ref name=blazevic1>[https://www.slobodnaevropa.org/a/intervju-dunja-blazevic/30164157.html Blažević: Izložba Marine Abramović košta koliko i budžet muzeja] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.09.2019.''<br>''“Međutim, ja sam i dalje Jugoslovenka, to može da se nazove jugonostalgičar ili kako god hoćete. Ali ja sam Jugoslovenka i dalje.”''</ref> * [[Slavko Borojević]], agronom, genetičar<ref name=borojevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 56.<br>''“Borojević Slavko, akademik; profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven.”''</ref> * [[Franjo Bradaška]], historičar<ref name=bradaska1>Bradaška, Franjo: Jugoslovjeni u Turskoj. Narodopisni nacrt od profesora Franje Bradaške, u: Književnik, god. II. sv. 3. (1865), str. 321.<br>''“Ako Turska zanima ostalu Europu, to mora ona tim više zanimati Slovjene, a poimence nas Jugoslovjene.”''</ref> * [[Boris Buden]], filozof<ref name=buden1>[https://www.vijesti.me/zabava/56453/maternji-jezik-je-ideolosko-politicka-konstrukcija Maternji jezik je ideološko-politička konstrukcija] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Matija Otašević; 12.11.2017.''<br>''“Postoji Jugoslavija uspostavljena 1943. kao emancipacijski projekt, i samo u tom smislu - a ne u smislu nekakvog nacionalnog i kulturnog identiteta, zajedničke historije - ne, već u smislu identifikacije sa jugoslavenskim projektom i mogućnostima njegovog nastavljanja…” - U onom smislu, dakle, u kojem danas u Hrvatskoj djeluje i o kojem piše Viktor Ivančić? - “Apsolutno, moj prijatelj Viktor Ivančić. U tom smislu sam Jugoslaven i krležijanac.”''</ref> * [[Oroslav Caf]], jezikoslovac, duhovnik<ref name=caf1>Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-L3EKLYU5/0eb651f7-e8d8-4182-8297-db73a5a4305a/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 2, številka 23 (1851), str. 181.<br>''“Uže smo si veselo upanje dělali, da se bomo mi Jugoslaveni po navodu slavne […].”''</ref><ref name=caf2>Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7SVW981B/03fb9f28-9e2b-425a-b964-56a4fc584b38/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 25 (1852), str. 205.<br>''“Bodi nam Jugoslavenom tedaj pravilo: I. r med konsonanti ino na kraju […].”''</ref> * [[Ivan Čolović]], etnolog<ref name=icolovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.<br>''“Čolović Ivan, književnik, izdavač i književni prevodilac, etnolog, viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=colovic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 76.<br>''“Čolović M. Ivan, književnik, izdavač; viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU (r. 24. III 1938, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Vladimir Ćorović]], povjesničar<ref name=corovic1>Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 655.<br>''“Mi Jugosloveni imamo puno razloga da sa poverenjem gledamo u vremena koja dolaze.”''</ref> * [[Aleksa Đilas]], sociolog<ref name=adjilas1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/507246/I-u-maloj-zemlji-moguce-je-boriti-se-za-velike-ciljeve I u maloj zemlji moguće je boriti se za velike ciljeve] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Aleksandar Apostolovski; 15.05.2022.''<br>''“Ja sam se uvek izjašnjavao kao Jugosloven i to je za mene bilo samo prirodni produžetak toga što sam Srbin i Crnogorac.”''</ref><ref name=adjilas2>[http://www.nspm.rs/prenosimo/mozemo-bez-velikih-sila.html?alphabet=l Možemo bez velikih sila] Nova srpska politička misao. ''Dubravka Vujanović; 16.02.2010.''<br>''“Da, smatram se i dalje Jugoslovenom, ali se time ne odričem srpstva.”''</ref><ref name=adjilas3>[https://www.vreme.com/vreme/nade-i-planovi-zaboravljenih-emigranata/ Nade i planovi zaboravljenih emigranata] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Ljiljana Smajlović; broj 980, 15.10.2009.''<br>''Izjašnjavali ste se kao Jugosloven? - “To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin. A takođe i Srbijanac – pa u Beogradu u istom stanu živim od 1954!”</ref><ref name=adjilas4>Djilas, Aleksa: [http://books.google.de/books?id=ZMyZdvTympMC&printsec=frontcover&dq=editions:I4_wUiRXowIC&hl=de&sa=X&ei=24TKULbtHaeE4gSPiIC4BA&ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false Funeral Oration for Yugoslavia], u: [[Dejan Đokić|Djokić, Dejan]] (izd.): Yugoslavism. Histories of a Failed Idea, 1918 - 1992, London 2003, str. 323.<br>''“Indeed, in the next official population count, I intend to declare myself a Yugoslav. This is what I was in census of 1971, 1981 and 1991; this is what I am in 2001.”''</ref><ref name=djilas5>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.<br>''“Đilas Aleksa, istoričar i publicista. […] P: Jugosloven, […].”''</ref><ref name=adjilas6>[http://www.djilas.rs/PITANJE/Posmrtni_govor_Jugoslaviji.html Posmrtni govor Jugoslaviji - jedan zamišljeni dijalog sa zapadnim prijateljima]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''</ref><ref name=adjilas7>[http://www.djilas.rs/PITANJE/Braneci_Zapad.html Braneći Zapad]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''</ref> * [[Dejan Đokić]], historičar<ref name=djokic1>[http://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp A farewell to Yugoslavia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707210022/https://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp |date=2017-07-07 }} (na engleskom) openDemocracy. ''Dejan Đokić; 10.04.2002.''<br>''“I usually declared myself a Yugoslav, which had several advantages over being merely a Serb, which I also am, by virtue of being born in Serbia, to Serbian parents. True, by Yugoslav I don't just mean a citizen of a country called Yugoslavia, in Central and Eastern Europe national identities have primarily ethnic and not civic meaning. This effectively means that even though there is no country called Yugoslavia anymore, I can continue to declare myself a Yugoslav. But, I have an(other) ethnic identity, that of a Serb, and anyhow, being Yugoslav always meant something more to me than just a national identification. […] Although, as I already said, I always identified with Yugoslavia, I think I only became a real Yugoslav once the real Yugoslav state disintegrated, when I left Serbia for Britain.”''</ref> * [[Vladimir Dvorniković]], filozof i etnopsiholog<ref name=dvornikovic1>[https://www.dw.com/sr/jugoslovenski-dert/a-44853062 Jugoslovenski dert] [[Deutsche Welle]]. ''Dragoslav Dedović; 28.07.2018.''<br>''“On nije bio samo Jugosloven po nacionalnom opredeljenju. On je o Jugoslovenima izrekao istine koje spadaju u najtačnije i najbolnije spoznaje do kojih je jedan etnopsiholog mogao doći.”''</ref> * [[Egon Fekete]], lingvista<ref name=fekete1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.<br>''“Fekete Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf; naučni savetnik u Institutu za sh. jezik, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ivan Filipović]], pedagog, književnik<ref name=ifilipovic1>Filipović, Ivan (Perić): Pravac naše književnosti, u: Neven, VII. god (1858), str. 73.<br>''“Važnost školskih i pučkih knjižnica uvidjeli su već mnogi narodi, samo mi Jugoslaveni ne.”''</ref> * [[Milutin Garašanin (arheolog)|Milutin Garašanin]], arheolog<ref name=garasanin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 140.<br>''“Garašanin Milutin, arheolog, akademik; preds. Odbora za arheologiju SANU. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Andrej Grubačić]], sociolog<ref name=grubacic1>Grubačić, Andrej: [http://books.google.de/books?id=zFDOQsocASMC&printsec=frontcover&dq=Don%27t+Mourn,+Balkanize!:+Essays+After+Yugoslavia&hl=de&sa=X&ei=Q4bHUYvYK8besgaa5IDoDg&ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&q=Don%27t%20Mourn%2C%20Balkanize!%3A%20Essays%20After%20Yugoslavia&f=false Don't mourn, balkanize! Essays after Yugoslavia] Oakland 2010, str. 11. {{ISBN|1-60486-470-2}}.<br>''“I grew up in Belgrade—or, more precisely, between Belgrade and Sarajevo—but I always considered myself Yugoslav. I do not see any reason to stop doing so now.”''</ref> * [[Katica Hedrih]], mašinski inženjer, univ. profesorica<ref name=hedrih1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.<br>''“Hedrih (Stevanović) Katica, redovni profesor (za pr. Elastidinamika, Otpornost materijala i Teorija nelinearnih oscilacija) i šef Katedre za mehaniku Mašinskog fakulteta, Niš; gl. i odg. urednik časopisa "Facta Universitatis"; nauč. saradnik Matemat. instituta SANU; ekspert Sav. ministarstva za nauku i tehnologiju. […] P: Jugoslovenka, srpske nacionalnosti; […].”''</ref> * [[Fedor Herbut]], fizičar<ref name=herbut1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.<br>''“Herbut Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg.; dopisni član SANU. […] P: Rusin, Jugosloven.”''</ref><ref name=herbut2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.<br>''“Herbut E. Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 3. V 1932, Novi Vrbas). Rusin, Jugosloven.”''</ref> * [[Jelisaveta Ibrovac]], profesor, prevoditelj<ref name=ibrovac1>Ибровац, Јелисавета (Демирова, Мирка): [https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/Periodika/SD_E74E1D9A175FE5728805716D3DEA6D36/1922/k001?fullscreen#page/492/mode/1up Молиерова прослава у Паризу], у: Српски књижевни гласник, Нова серија, књ. V бр. 1 (1922), стр. 463.<br>''“Ми Југословени смо са поносом могли истаћи да је наш песник и народни мученик Франкопан дао један од првих превода Молиера у опште.”''</ref> * [[Fran Ilešič]], književni povjesničar, publicist<ref name=ilesic1>Ilešič, Fr.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-P2B6NX9A/099c4d73-b7c1-4486-9729-7487689a5bd4/PDF Vse pleše. Balada — ballata.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 1 (1899), str. 49.<br>''“Pohlevno nasprotujoč, je nekdo iz ozadja izrekel svoje pomisleke o Čukovem modrovanju, češ, mi Jugoslovani s svojim »kolom« se pač dobro vrtimo v krogu, a naprej ne pridemo, ne napredujemo.”''</ref> * [[Ivan Ivić]], psiholog, univerzitetski profesor<ref name=ivic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 176.<br>''“Ivić Ivan, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Razvojna psihologija). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Anton Janežič]], filolog<ref name=janezic1>Prijatelj, Ivan: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-CELRWWCE/29cc0c10-4627-410e-8ce0-7e49e74864a3/PDF Borba za individualnost slovenskega književnega jezika 1848–1857] Ljubljana 1937, str. 109.<br>''“Ti nam pripravljaš pot, da se naj popred Jugoslovani sjedinimo, zraven pa tudi drugim narečjem približamo, da ne zagazimo na stranputice, po kterih žalibog tako radi tumaramo i vagutamo...”''</ref> * [[Božidar Jezernik]], etnolog<ref name=jezernik1>[https://pescanik.net/jugoslavija-zemlja-snova-2/ Jugoslavija, zemlja snova] Peščanik. ''03.12.2018.''<br>''“On je glavni lik Bože Jezernika, jer Boža je integralni Jugosloven i on žali – i to je jedna od teza ove knjige – što, po njegovom mišljenju, u Jugoslaviji, kako on kaže, nije bilo više jugoslovenskog nacionalizma.”''</ref> * [[Đokica Jovanović]], sociolog<ref name=jovanovic1>[https://nova.rs/emisije/zasto-u-srbiji-ima-sve-vise-jugoslovena/ Zašto u Srbiji ima sve više Jugoslovena?] Nova.rs ''TV Nova; 02.05.2023.''<br>''“Sociolog Đokica Jovanović iz Niša na nedavnom popisu izjasnio se kao Jugosloven i to ne prvi put.”''</ref> * [[Damir Kakaš]], univerzitetski profesor, političar<ref name=kakas1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 214.<br>''“Kakaš Damir, potpredsednik Skupštine AP Vojvodine (od '94); potpredsednik Izvršnog odbora Reformske demokratske stranke Vojvodine; redovni profesor Fakulteta tehničkih nauka, N. Sad. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksej Kišjuhas]], sociolog<ref name=kisjuhas1>[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''<br>''“Na njihov poziv prvi se odazvao sociolog, profesor na Sveučilištu u Novom Sadu i kolumnist lista Danas, Aleksej Kišjuhas, koji je na dan početka popisa podržao pokret poveznicom na svoju kolumnu pod naslovom 'Jugoslavija živi'.”''</ref> * [[Ivan Klajn]], jezikoslovac<ref name=klajn1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 228.<br>''“Klajn Ivan, lingvista; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Maja Korać]], sociolog<ref name=korac1> Savić, Svenka/Korać, Maja: Naučnice iz Srbije u svetu: kroz dijalog i refleksiju, u: Prelić, Mladena/Stevanović, Lada/Lukić Krstanović, Miroslava (ur.): [https://etno-institut.co.rs/storage/710/63abe78a83ade_Etnografski-zbornik-2022-PRINT2.pdf Rod, znanje i moć. Istorija, nasleđe i značaj naučnica u Srbiji] Beograd 2022, str. 202.<br>''“Ja sam bila i ostala Jugoslovenka. Da pojasnim, multikulturna Južna Slovenka. To je moje duboko, i pre svega, lično opredeljenje, ne političko. Zasnovano na iskustvu i načinu života moje (primarne) porodice, kao i na istoriji mojih porodičnih predaka.”''</ref> * [[Ana Kotevska]], muzikolog i muzički kritičar<ref name=kotevska1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 246.<br>''“Kotevska Ana, muzikolog i muzički kritičar; glavni i odgovorni urednik muzičkog mesečnika "Bis"; […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Boško Kovačević]], sociolog<ref name=kovacevic1>[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/sjecanje-na-boska-kovacevica-918183 Sjećanje na Boška Kovačevića] [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. ''27.12.2023.''<br>''“Za sebe je volio da govori da je Sokolčanin, Subotičanin, Ličanin, Vojvođanin, Srbin, Jugosloven, Evropljanin, Građanin sveta”''</ref> * [[Fran Kovačič]], teolog, historičar<ref name=kovačič1>Kovačič, Fran: [https://books.google.de/books?id=Uuj64Xn6lc0C&newbks=1&newbks_redir=0&printsec=frontcover&hl=de#v=onepage&q&f=false Ob osemstoletnici križarskih vojsk. (1096 – 1896)], u: Katoliški obzornik, letnik I. (1897), str. 162.<br>''“Tem znamenitejše je to vprašanje za nas sedaj ob osemstoletnici križarskih vojsk, ker smo zlasti mi Jugoslovani v neposredni zvezi s križarskimi vojskami in se vprašanje cerkvenega zedinjenja posebno nas tiče.”''</ref> * [[Marija Kraljević-Balalić]], genetičar<ref name=kraljevicbalalic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 252.<br>''“Kraljević-Balalić Marija, dekan i redovni profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (za pr. Genetika, Populaciona genetika i Uvod u metodiku maučnog [sic!] rada). […] P: Jugosl., […].”''</ref> * [[Ivan Kukuljević Sakcinski]], istoričar, književnik, političar<ref name=sakcinski1>I. K. S.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qafecy6iKlcE4GRP36GCRjeS9AYE3ZKN4DtQb8v1YneKWwXP8ld5anxHTN8z7etr5CGTzYs6U5R0JEqz2r57g_dJAvk2YISjAh1_L-8uUNoKGjJ_3-K-qR5N5bwoZVY4HJKGA11VkUXgB6k-VFf_OZXWxAYg6f1kqWue6C8jtlemwhdXfI3_kI6Av7h8auSwL-rXpy_qyGym-ClQYCNiYHRT-RjqAtDzccX_9madJD6_gOeRNLXqDtoCqjO0ZnmjzqOAm-UFFo7e4PDGeFic2zoZak0UvgSC-cFMnrRlriWDKYrRrAM Politička pověstnica], u: Arkiv za pověstnicu jugoslavensku, knjiga II. (1852), str. 1.<br>''“Mi Jugoslaveni neimamo sve dosada našega diplomatara, pa ipak nećemo nikada bez njega moći razsvětliti i kritički napisati razgranjenu historiu našega naroda.”''</ref><ref name=sakcinski2>Smičiklas, Tade; Marković, Franjo: Matica Hrvatska od godine 1842. do godine 1892. Spomen-knjiga. Zagreb 1892, str. 160.<br>''“Očekivamo pako od nje, da nam one strane što brže pridruži, koje po historiji i zakonu ili po krvi i poreklu našoj državi ili našemu jugoslavenskomu narodu pripadaju.”''</ref> * [[Đuro Kurepa]], fizičar<ref name=djkurepa1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 231-232.<br>''“Kurepa R. Đuro, redovni član SANU i ANU-BiH, dopisni član JAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 16. VIII 1907, Majske Poljane, Glina). Srbin-Jugosloven, […]. ”''</ref> * [[Milan Kurepa]], fizičar<ref name=mkurepa1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 263.<br>''“Kurepa Milan, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg. (za pr. Fizika molekula i Fizika opšti kurs); naučni savetnik u Institutu za fiziku, Bg.; preds. Nacionalnog komiteta za fiziku Jugoslavije (od '87). […] P: Jugosloven srpsko-jevrejskog porekla.”''</ref><ref name=mkurepa2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 232.<br>''“Kurepa V. Milan, fizičar; redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; predsednik Nacionalnog komiteta za fiziku SFRJ (r. 11. V 1933, Bačka Palanka). Jugosloven, srpsko-jevrejskog porekla.”''</ref> * [[Šime Ljubić]], istoričar, arheolog<ref name=ljubic1>Okuka, Miloš: Eine Sprache - viele Erben. Sprachpolitik als Nationalisierungsinstrument in Ex-Jugoslawien. Klagenfurt 1998, S. 23. (na njemačkom)<br>“»Hej, Ihr Jugoslawenbrüder, seien wir ruhmreich!« So ruft der Kroate Šime Ljubić 1864 in seinem Spiegel der jugoslawischen Literaturgeschichte (Ogledalo književne poviesti Jugoslavjanske na podučavanje mladeži) in der […].</ref> * [[Ivan Macun]], književni povjesničar<ref name=macun1>Macun, Ivan: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TZWJKXHW/f39ff886-a3b5-4dc5-967b-8f5d499a8755/PDF Cvetje slovenskiga pesničtva.] Trst 1850, str. 4.<br>''“Poglej samo nekaj malo na polje slavjanskih narodnih pesem in boš vidil u Čehih, Poljakih in posebno u nas Jugoslavjanih množinu sadja najlepšega, z katerim bo se težko kater si bodi drugi narod hvaliti zamogel.”''</ref> * [[Vlado Mađarić]], istoričar umetnosti<ref name=madjaric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 403.<br>''“Mađarić Vlado, direktor Saveznog instituta za zaštitu spomenika kulture u Beogradu, r. 1915 u Ludbregu, Jugosloven.”''</ref> * [[Matija Majar]], etnograf, jezikoslovac<ref name=majar1>Majar, Matija: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-05AJDQXQ/0768df73-0700-4779-81e0-226111bc3825/PDF Naše slovstvo], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 44 (03.06.1857), str. 174.<br>''“Mi Jugoslaveni, imenito Slovenci, smo v takih okolnostih, da moramo to pitanje tako le staviti: Čto moramo činiti, storiti, da se književno slože narečja serbsko, bulgarsko, horvatsko i slovensko?”''</ref> * [[Petar Matković]], geograf<ref name=pmatkovic1>Matković, Petar: Zemljopisni odlomci. Najnovija kartografija o Jugoslovjenskih zemljah, u: Književnik, god. III. sv. 1. (1866), str. 81.<br>''“Vojnički kartografički zavod u Beču, koji si je glede svojih kartografičkih proizvoda slavno ime stekao, objelodani za kratko vrieme koli za znanost u obće, toli za nas Jugoslovjene napose evo već drugu vele znamenitu i krasnu geografičku radnju: Dalmaciju naime, koja poput okvira sa zapada Balkanski poluotok zaprema, i gore navedenu kartu Bosne i Hercegovine, kojom je publikacijom sumnja o tajnom skrivanju kartografičkoga materijala iz političkoga obzira sasvim izčeznula.”''</ref> * [[Fedor Mesinger]], meteorolog, univerzitetski profesor<ref name=mesinger1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 317.<br>''“Mesinger Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nada Milašin]], naučnik<ref name=milasin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 328.<br>''“Milašin Nada, viši naučni saradnik u Institutu za arhitekturu i urbanizam Srbije, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vojin Milić]], sociolog<ref name=milic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 334.<br>''“Milić Vojin, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Miljanić]], inženjer elektrotehnike, univ. profesor<ref name=miljanic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 348.<br>''“Miljanić Petar, akademik, sekretar Odeljenja tehničkih nauka SANU, redovni profesor Mašinskog i Elektrotehn. fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Navratil]], jezikoslovac<ref name=navratil1>N., J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7IS7KTWC/de1d2076-efac-45c3-b8f8-6afcd0997ccc/PDF Želja jezikoznanska o novem letu vsim Slovencom, posebno pisateljem slovenskim v prevdarek], u: Slovenska bčela, letnik 4, številka 8 (1853), str. 63.<br>''“Tudi govorimo vsi Slovenci in Jugoslovani; Ne dam mu naj manje […].”''</ref> * [[Aleksandar Nikolić (istoričar)|Aleksandar Nikolić]], istoričar, novinar<ref name=anikolic1>[https://boom93.rs/article/54985/jugosloveni-kulturno-povezivanje-trajnije-od-drzavnih-granica Jugosloveni: Kulturno povezivanje trajnije od državnih granica] Radio Boom93. ''Neda Stojićević/Jelena Milenković''.<br>''“Onda je bilo potpuno prirodno da 2022. kažem na popisu ću se izjasniti kao Jugosloven.”''</ref> * [[Viktor Novak]], istoričar<ref name=novak1>[https://www.rts.rs/page/rts/sr/Dijaspora/story/1526/srbija-na-vezi/2091781/-magnum-crimen---bez-cenzure-.html Magnum Crimen - bez cenzure] [[Radio-televizija Srbije]]. ''03.11.2015''<br>''“Prvo izdanje ove kultne knjige, Viktor Novak, Hrvat, ali i integralni Jugosloven, uspeo je da objavi u burnim posleratnim godinama, 1948.”''</ref> * [[Pavel Opavski]], univerzitetski profesor<ref name=opavski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390.<br>''“Opavski Pavel [sic!], redovni profesor Fakulteta fizičke kulture, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''</ref><ref name=opavski2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.<br>''“Opavski J. Pavle, redovni profesor Fakulteta za fizičku kulturu u Beogradu (r. 9. XI 1925, Stara Pazova). Jugosloven.”''</ref> * [[Milenko Panić]], univerzitetski profesor<ref name=panic1>[https://www.rts.rs/page/tv/ci/story/19/rts-svet/1290146/evropa-i-srbi-milenko-panic.html Европа и Срби: Миленко Панић] [[Радио-телевизија Србије]]. ''Војислав Лалетин; 26.03.2013.''<br>''“Премда је Југославија разбијена, он се и даље, с пуно разлога, осећа и понаша као Југословен.”''</ref><ref name=panic2>[https://www.youtube.com/watch?v=VZzu-CMhDjA Evropa i Srbi: Milenko Panić] [[YouTube]]. ''RTS Obrazovno-naučni program - Zvanični kanal; 22.08.2016.''<br>''“Pa, moram Vam reći da ovaj, ja sam uvijek bio, i odgojen, i… i ostao jugoslovenski orijentisan. […] Ali, ja sam se osjećao Jugosloven, i dalje se osjećam Jugosloven.”''</ref> * [[Zlatica Pavlovski]], naučni savjetnik iz područja živinarstva<ref name=pavlovski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.<br>''“Pavlovski Zlatica, upravnik Zavoda za živinarstvo u Institutu za stočarstvo, Zemun. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Stevan K. Pavlowitch]], historičar<ref name=pavlowitch1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-60401608 Srbija i Velika Britanija: Ko je bio istoričar Stevan K. Pavlović - kosmopolita i džentlmen srpskog porekla] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 25.02.2022.''<br>''“Istoričar Stevan K. Pavlović bio je kosmopolita i Evropljanin koji je govorio da je Jugosloven po rođenju, Srbin po porodičnom poreklu, Britanac po državljanstvu i Francuz po kulturnom afinitetu.”''</ref> * [[Miljenko Perić]], fizikohemičar<ref name=mperic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 413.<br>''“Perić Miljenko, redovni profesor Fakulteta za fizičku hemiju PMF, Bg. (za pr. Kvantna hemija i molekulske strukture); šef Katedre za molekulske strukture; prodekan za nastavu. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vesna Pešić]], sociološkinja<ref name=vpesic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/dragoslav-petrovic-jugoslavija-ce-se-vracati-zazivece-u-novim-formama/ Dragoslav Petrović: Jugoslavija će se vraćati, zaživeće u novim formama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Beta; 15.11.2024.''<br>''“Ali, ja sam i danas ostala Jugoslovenka.”''</ref> * [[Nebojša Popov]], sociolog<ref name=popov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 439.<br>''“Popov Nebojša, sociolog; viši naučni saradnik u Institutu za filozofiju i društveni teoriju, Bg. (od '81); odgovorni urednik lista "Republika" (od '91); član Saveta Beogradskog univerziteta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Tomislav Popović]], ekonomista, univerzitetski profesor<ref name=tpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 447-448.<br>''“Popović Tomislav, naučni savetnik, redovni profesor univerziteta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dušan Puhalo]], anglista<ref name=puhalo1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 455.<br>''“Puhalo Dušan, književni prevodilac; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Franjo Rački]], historičar, političar, katolički svećenik<ref name=racki1>Novak, Viktor: Franjo Rački u govorima i raspravama. Zagreb 1925, str. 126.<br>''“Naš ugovor ima se navlaš na to obazrijeti, da smo Jugoslovjeni, da nam je bolja budućnost samo u Jugoslovjenstvu.”''</ref><ref name=racki2>Novak, Grga (i drugi) (ur.): Spomenica. Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti 1866-1966. Zagreb 1966, str. 14.<br>''“Rački je bio ne samo velik učenjak nego i velik patriot u najširem smislu te riječi: Hrvat, Jugoslaven, Slaven.”''</ref><ref name=strossmayer-racki/><ref name=racki31>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 216.<br>''“Mi Jugoslovjeni razdijeljeni smo jezikom, ovom pravom dušom naroda, glavnim, često i jedinim sidrom narodnosti.”''</ref> * [[Ivan Radetić]], jezikoslovac<ref name=radetic1>Radetić, Ivan: Pregled hrvatske tradicionalne književnosti. Senj 1879, str. 199.<br>''“Ovo obće jamstvo ili poručanstvo počelo je kod zapadnih Slovjena; Čeha, Poljaka i Pomorana padati već XIII. vieka, dočim se kod nas Jugoslovjena imenice Hrvata i Srba po zakonu vinodolskom i Dušanovom još u XIV. vieku nalazilo, a gdješto se i do dana današnjega sačuvalo.”''</ref> * [[Božo Radman]], agronom<ref name=radman1>[https://www.glassrpske.com/lat/plus/teme/in-memoriam-mr-bozo-radman-do-posljednjeg-daha-posvecen-nauci-i-pravdi/348739 In memoriam - mr Božo Radman: Do posljednjeg daha posvećen nauci i pravdi] Glas Srpske. ''Mladen Karić; 30.01.2021.''<br>''“Ja sam univerzalista i kosmopolita. Nacionalno se osjećam kao Jugosloven. Ako me neko detaljnije pita, ja sam Bosanac. Ako ide još detaljnije, ja sam Krajišnik. Najdetaljnije, ja sam Banjalučanin. Nakon toga, nemojte me dalje pitati!”''</ref> * [[Duško Radosavljević]], politolog i predsjednik Saveza antifašista Vojvodine<ref name=dradosavljevic>[https://sav-ns.wixsite.com/sav2017/struktura-sav-a Struktura i rukovodstvo SAV-a] SAV - Savez antifašista Vojvodine.<br>''“Sremac, Srbin, Vojvođanin, Jugosloven i Evropljanin.”''</ref> * [[Ljubiša Rajić]], lingvist<ref name=rajic1>[http://www.slobodnaevropa.org/content/sta_znaci_multikulturalnost/2276177.html Šta znači multikulturalnost] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Biljana Jovićević; 16.01.2011.''<br>''“Ja sam rođen u Jugoslaviji, tu sam odrastao, obrazovao se, oženio i dobio djecu. Nisam mogao biti ništa drugo nego Jugosloven, bez obzira što su moj otac i majka bili Srbi.”''</ref><ref name=rajic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 471.<br>''“Rajić Ljubiša, vanredni profesor za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Slobodan Ribnikar]], fizikohemičar<ref name=sribnikar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 481.<br>''“Ribnikar Slobodan, akademik; redovni profesor Prirodno-matematičkog fakulteta, Bg. (za pr. Nuklearna hemija i Fadiohemija). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nikola Rot]], profesor psihologije<ref name=rot1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 487-488.<br>''“Rot Nikola, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Obrad Savić]], filozof<ref name=obradsavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.<br>''“Savić Obrad, viši predavač na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta, Bg.; generalni sekretar Beogradskog kruga i gl. urednik časopisa "The Belgrade circle". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Svenka Savić]], psihološkinja, lingvistkinja<ref name=ssavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 496.<br>''“Savić Svenka, redovni profesor Filozofskog fakulteta, N. Sad (za pr. Psiholingvistika, Analiza diskursa i Uvod u lingvistiku). […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Ljubica Simaković]], univerzitetska profesorica<ref name=simakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 500.<br>''“Simaković Ljubica, redovni profesor Ekonomskog fakulteta, Kragujevac (za pr. Ekonomska filozofija i politika). […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Đorđe Stanković]], povjesničar<ref name=djstankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 521.<br>''“Stanković Đorđe, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Istorija Jugoslavije); šef Katedre za istoriju Jugoslavije. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dubravka Stojanović]], povjesničarka<ref name=dstojanovic1>[https://www.danas.rs/vesti/politika/demostat/dubravka-stojanovic-nismo-u-hladnom-ratu-vucic-nije-tito-a-ni-srbija-nije-jugoslavija/ Dubravka Stojanović: Nismo u Hladnom ratu, Vučić nije Tito, a ni Srbija nije Jugoslavija] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Demostat/Ivana Petronijević Terzić; 21.12.2022.''<br>''“Ni ja ne želim Jugoslaviju, ja jesam Jugoslovenka, ali ne želim Jugoslaviju zato što mislim da je njeni narodi nisu dorasli.”''</ref><ref name=dstojanovic2>[https://www.slobodnaevropa.org/a/most-nasledje-latinka-perovic-istorija-balkan-jugoslavija/32723484.html Latinka Perović - u Srbiji ignorisana i napadana, u regionu poštovana] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Omer Karabeg; 10.12.2023.''<br>''“Tek sam kasnije kroz duge razgovore s njom shvatila tu njenu poziciju bez obzira što se s njom na tom pitanju nisam slagala i ostala sam Jugoslovenka.”''</ref> * [[Svetomir Škarić]], profesor ustavnog prava<ref name=skaric1>[http://www.dnevnik.mk/?ItemID=969BE953C56D4D4294BC6BE9769FDB93 Пратениците-торбеши бараат третман на помала етничка заедница]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Dnevnik. ''Tatjana Popovska; 18.09.2011.''</ref><ref name=skaric2>[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=121810833459&id=9&setIzdanie=22161 Ин мемориам]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Nova Makedonija. ''Svetomir Škarić; 18.12.2010.''</ref> * [[Slobodan Šoja]], historičar<ref name=soja1>[https://unaworld.tv/video/reaktor-bih-jugonostalgija Jugonostalgija] Una televizija, emisija ''Reaktor BiH''. ''04.12.2023.''<br>''“Pa znate šta, ja mislim da je bolje reći da... da sam Jugosloven nego jugonostalgičar.”''</ref> * [[Jorjo Tadić]], istoričar<ref name=jtadic1>Тадић, Јорјо: [https://books.google.de/books?id=bzCZCgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=de&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Сабласти круже Југославијом...], у: Историјски часопис, књ. 18 (1971), str. 48.<br>''“А још више зато што је мени лично сасвим свеједно да ли се нешто назива хрватским или српским, јер су за мене Срби и Хрвати један народ, без обзира што се о томе мислило или данас мисли, пише и прописује. Као Југословен, али не по линији државне већ по свом дубоком националном опредељењу, а и научном уверењу, јер сам то био и онда када смо о југословенској држави само сањали, сматрам да је ненаучно и смешно сврставати старе Дубровчане у Србе или Хрвате, а њихова културна дела, посебно књижевност, резервисати искључиво за једне или друге.“''</ref><ref name=tadic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 715-716.<br>''“Tadić Jorjo, dr filozofije, red. prof. Filozofskog fakulteta u Beogradu za Opštu istoriju Novoga veka, dopisni član Srpske akademije nauka u Beogradu, dopisni član Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu, r. 1899 u Starom Gradu, Srez hvarski, Jugosloven.”''</ref> * [[Nevenka Tadić]], neuropsihijatar<ref name=ntadic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 568.<br>''“Tadić Nevenka, neuropsihijatar. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Nikola Tesla]], izumitelj<ref name=tesla1>[https://www.slobodnaevropa.org/a/nikola-tesla/30612584.html Svi hoće Nikolu Teslu] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Mila Đurđević/Una Čilić''.<br>''“Zbog toga, braćo i sestre, kao najstariji Srbin, Jugoslaven, Amerikanac naše krvi u Sjedinjenim Državama, upućujem vam ovo pismo moleći vas da se odazovete pozivu predsjednika Roosevelta.”''</ref> * [[Rajko Tomović]], naučnik, robotičar<ref name=tomovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 585.<br>''“Tomović Rajko, akademik; direktor (sa N. Uzungoluom) Centra za multidisciplinarno praćenje pravaca razvoja informatike, Atina (od '96). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ljubinka Trgovčević-Mitrović]], povjesničarka<ref name=trgovcevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 590.<br>''“Trgovčević Ljubinka, viši nauč. saradnik u Istorijskom institutu SANU, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=trgovcevic2>[https://www.danas.rs/kultura/vece-secanja-na-ljubinku-trgovcevic-1948-2022-istoricarka-putnica-zena-nadasve-prijateljica/ Veče sećanja na Ljubinku Trgovčević (1948-2022): Istoričarka, putnica, žena, nadasve prijateljica] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''J. J.; 06.03.2023.''<br>''“Rođena u njenom središtu, u Bosni, u Sarajevu, ostala je Jugoslovenka do kraja.”''</ref> * [[Milan Trtanj]], fizikohemičar<ref name=trtanj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 593-594.<br>''“Trtanj Milan, rukovodilac Laboratorije za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje Instituta za nuklearne nauke "Vinca". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vladeta Urošević]], fizičar<ref name=urosevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 598.<br>''“Urošević Vladeta, osnivač i direktor preduzeća "Metrologia". […] P: Srbin, Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Vejvoda]], politikolog<ref name=vejvoda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Vejvoda Ivan, politikolog; profesor na Syssex [sic!] University, Engleska (od '93). […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=vejvoda2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Vejvoda I. Ivan, politikolog; istraživač u Institutu za evropske studije u Beogradu (r. 27. XII 1949, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Vuk Vernić]], sociolog, revolucionar<ref name=vernic1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 65.<br>''“Vernić Vuk, borac u prištapskim jedinicama VŠ, neutvrđenog mesta rođenja, profesor na Pravnom fakultetu u Zagrebu, Jugosloven, u NOV došao krajem marta 1943. iz ustaškog logora Jasenovac razmenom za zarobljene Nemce.”''</ref> * [[Radina Vučetić]], historičarka<ref name=vucetic1>[https://www.pressreader.com/serbia/nin/20200806/281706912025220][http://www.nin.co.rs/pages/article.php?id=102354064] Неорадикалски рикверц води у провалију [[НИН]]. ''Радмила Станковић; 06.08.2020.''<br>''“Радина Вучетић је имала ту срећу: предмет њеног научног интересовања је превасходно Југославија, Краљевина и она социјалистичка, а за себе једнако каже да је Југословенка јер је рођена и васпитана у тој земљи, јер је формирана у југословенском духу и не може за првих двадесет година свог живота да каже „пуј, пике, више не важи“.”''</ref><ref name=vucetic2>[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''<br>''Jesi ti Jugoslovenka? - “Jesam, da. To moram da pomenem.”''</ref> * [[Sreten Vujović]], sociolog<ref name=svujovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 628.<br>''“Vujović Sreten, sociolog; redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (od '92); član Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Emir Zelenhasić]], univerzitetski profesor<ref name=zelenhasic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 643-644.<br>''“Zelenhasić Emir, redovni profesor Građevinskog fakulteta, Subotica (za pr. Hidrologija i Osnovi hidrotehnike); šef Katedre za hidrotehniku. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vjekoslav Babukić.jpg|Vjekoslav Babukić Datoteka:Jovo Bakic-mc.rs.jpg|Jovo Bakić Datoteka:Franjo Bradaška.jpg|Franjo Bradaška Datoteka:Jurij Caf.jpg|Oroslav Caf Datoteka:Vladimir Ćorović.jpg|Vladimir Ćorović Datoteka:Dejan Djokic LMU Book presentation.jpg|Dejan Đokić Datoteka:Ivan Filipović 1892 Mayerhofer.png|Ivan Filipović Datoteka:Andrej Grubačić at the SF anarchist bookfair 2010 (cropped).jpg|Andrej Grubačić Datoteka:Fran Ilešič.jpg|Fran Ilešič Datoteka:JanezicAnton.jpg|Anton Janežič Datoteka:Ivan Klajn.jpg|Ivan Klajn Datoteka:Fran Kovačič.jpg|Fran Kovačič Datoteka:Ivan Kukuljevic Sakcinski 1889 Mukarovsky.png|Ivan Kukuljević Sakcinski Datoteka:Kurepa georg2 (cropped).jpg|Đuro Kurepa Datoteka:Sime Ljubic 1885 Mayerhofer.png|Šime Ljubić Datoteka:MacunIvan.jpg|Ivan Macun Datoteka:Matija Majar (2).jpg|Matija Majar Datoteka:Vojinmilic.jpg|Vojin Milić Datoteka:Ivan Navratil.jpg|Ivan Navratil Datoteka:Nebojsa Popov-mc.rs.jpg|Nebojša Popov Datoteka:Božidar Jezernik 02.jpg|Božidar Jezernik Datoteka:Franjo_Rački_1897_Th._Mayerhofer.png|Franjo Rački Datoteka:Ljubiša Rajić.jpg|Ljubiša Rajić Datoteka:Dubravka Stojanović.jpg|Dubravka Stojanović Datoteka:Nevenka Tadić.jpg|Nevenka Tadić Datoteka:Tesla circa 1890.jpeg|Nikola Tesla Datoteka:Rajko Tomovic.jpg|Rajko Tomović Datoteka:Ivan Vejvoda - July 2015 (cropped).jpg|Ivan Vejvoda </gallery> </center> == Novinarstvo i publicistika == * [[Mihailo Bjelica]], novinar, univ. profesor<ref name=bjelica1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Bjelica Mihailo, naučni savetnik u Institutu za političke studije, Bg.; redovni profesor Fakulteta političkih nauka, Bg. (za pr. Istorija novinarstva). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Olga Božičković]], novinarka<ref name=bozickovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Božičković Olga, slobodni novinar. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Nikola Burzan]], novinar<ref name=burzan1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 68.<br>''“Burzan Nikola, novinar; urednik-komentator u Spoljno-političkoj rubrici "Naše Borbe". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Angelina Čakširan]], novinarka<ref name=caksiran1>[https://www.mojnovisad.com/gradske-face/angelina-caksiran-novinar-i-urednik-pisanje-mora-imati-svrhu-i-poruku-jer-to-je-pravo-novinarstvo-id43596.html Angelina Čakširan, novinar i urednik: Pisanje mora imati svrhu i poruku jer to je pravo novinarstvo] mojnovisad.com ''Aleksandar Jovanović; 12.11.2021.''<br>''“Kao Jugoslovenka, što sam ostala do danas, prezirala sam svaki nacionalizam, srpski, hrvatski, bilo koji. To nas je i dovelo do raspada zemlje koja je definitivno bila najlepša na svetu. U svakom pogledu.”''</ref> * [[Đorđe Dragojlović]], novinar<ref name=dragojlovic1>[http://www.index.hr/vijesti/clanak/sto-ce-kerum-na-ovo-reci-vojvodjanski-novinar-osniva-nacionalno-vijece-jugoslavena/462207.aspx Što će Kerum na ovo reći: Vojvođanski novinar osniva Nacionalno vijeće Jugoslavena] Index. ''27.11.2009.''</ref> * [[Milovan Đilas]], publicista, politički disident, političar, revolucionar<ref name=mdjilas1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/balkan-53066157 Milovan Đilas: „Crnogorac, Srbin i Jugosloven koji po značaju daleko prevazilazi jugoslovenske okvire“] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 17.07.2020.''<br>''“Đilas je bio Crnogorac, Srbin i Jugosloven. Ali je po svom značaju daleko prevazilazio jugoslovenske okvire, pa iako zvuči kao kliše, može se reći da je bio građanin sveta, pre svega onog sveta koji se borio za slobodu, pravdu i društvenu jednakost.”''</ref> * [[Jug Grizelj]], novinar<ref name=grizelj1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 144.<br>''“Grizelj, I. Jug, novinar (r. 2. VIII 1926, Vrlika). Jugosloven.”''</ref><ref name=grizelj2>[https://www.vreme.com/vreme/jug-grizelj-1926-1991/ Venci i reči za velikana novinarstva] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Živorad Kovaćević; br. 12, 14.01.1991.''<br>''“Jug Girzelj je bio Jugosloven u najboljem smislu te reči Zato je toliko voleo Beograd — onaj široki, neuskogrudi, neprovincijalni, tolerantni, kosmopolitski Beograd. Bio je ponosan što je Beograđanin. Njegov zvezdani čas je bio kad su kolege odlučile da on, po krvi Hrvat i Italijan, po ljudskom opredeljenju Jugosloven, bude predsednik Udruženja novinara Srbije.”''</ref> * [[Dinko Gruhonjić]], novinar i univerzitetski profesor<ref name=gruhonjic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/a-vi-sto-biste-da-nas-koljete-vi-ste-dinko-sakic-autorski-tekst-dinka-gruhonjica-o-tome-sta-je-zaista-rekao-u-dubrovniku/ A vi, što biste da nas koljete, vi ste Dinko Šakić: Dinko Gruhonjić za Danas o tome šta je zaista rekao u Dubrovniku] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 25.03.2024.''<br>''“Ja sam dete bratstva i jedinstva, moja jedina domovina bila je i ostala Jugoslavija, a ja sam Jugosloven, Bosanac i Vojvođanin. Nikada nisam prestao da verujem u bratstvo i jedinstvo naših naroda i narodnosti.”''</ref><ref name=gruhonjic2>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/hulje-vrebaju-iz-mraka-i-krecu-se-u-coporima/ Hulje vrebaju iz mraka i kreću se u čoporima] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 05.12.2020.''<br>''“Ja sam Jugosloven, dakle apatrid. Ali, odavno sam shvatio da je Jugoslavija bila prirodna tvorevina, a da su ove banane u kojima živimo totalno neprirodne.”''</ref><ref name=gruhonjic3>[https://autonomija.info/dinko-gruhonjic-danas-je-sveti-avnoj-ideja-jugoslavije-je-ideja-slobode/ Dinko Gruhonjić: Danas je sveti AVNOJ – ideja Jugoslavije je ideja slobode] Autonomija. ''Dinko Gruhonjić; 29.11.2021.''<br>''“Kao Jugosloven, kažem da Jugoslavija nije bila savršena. Ali se mogla “popraviti”. A ovo, ovo što su nam servirale ubice Jugoslavije kao “novu normalnost”, e to je potpuno nepopravljivo!”''</ref> * [[Zdravko Huber]], novinar, urednik<ref name=huber1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 165.<br>''“Huber Zdravko, novinar, urednik u "Našoj Borbi". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dejan Ilić]], izdavač i urednik<ref name=dilic1>[https://pescanik.net/razgovor-u-jajcu/ Razgovor u Jajcu] Peščanik. ''Dejan Ilić; 26.07.2017.''<br>''“Da li to što sam Jugosloven isključuje mogućnost da budem Srbin?”''</ref> * [[Viktor Ivančić]], novinar<ref name=ivancic1>[https://www.021.rs/story/Info/Srbija/260982/Dezulovic-To-sto-radi-Vesic-moze-i-Baka-Prase.html Dežulović: To što radi Vesić može i Baka Prase] Portal 021. ''Danas; 15.12.2020.''<br>''“Inače, taj princip, da dobri Hrvati iz srpske perspektive smeju da seru samo po Hrvatskoj i njenim gradovima, i obratno, da je dobrim Srbima iz hrvatske perspektive dopušteno da seru isključivo po Srbiji i njenim gradovima, za mene je nakaradan. Ja se kao Jugosloven zalažem za to da svi seremo po svima, slobodno, velikodušno, bez kočnica i ustezanja.”''</ref> * [[Željko Ivanović]], novinar<ref name=zivanovic1>[https://www.nedeljnik.rs/priblizite-mi-to-kako-se-covek-oseca-ko-crnogorac-zeljko-ivanovic-u-novom-nedeljniku/ „Približite mi to, kako se čovek oseća ko Crnogorac?“ Željko Ivanović u novom Nedeljniku] Nedeljnik. ''Veljko Miladinović; 13.01.2024.''<br>''“Ja sam bio Jugosloven. I danas sam u kulturološkom smislu Jugosloven.”''</ref> * [[Josip Kirigin]], novinar, publicist, revolucionar<ref name=kirigin1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 317.<br>''“Kirigin Josip, novinar, šef dopisništva zagrebačkog Vjesnika u Beogradu, rez. kapetan, r. 1918 u Australiji, Jugosloven.”''</ref> * [[Ferdo Kočevar]], publicist<ref name=kocevar1>Žavčanin, K. [Ferdo Kočevar (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QafI8q6cWMCSYx5DASe5f4K9LHOzIvL2AH58YK0c7JYOkjJ7oZB_OTlRLbYsgT45Daa8UMBStsfx3pi2R9XZ7VFaUKFuoXfoeB2HQLn2j4NThGNY-GJv5JNACbJCNEhYJrBiCsAH9AQDPYDdn1be2GLBSUNd5tP1cFAY5VS6-FfgGs4mJiar0TuMEbqaYjlaWHj3R3SIm_8EUuu3jtoEpL2YMm_-8bETpnDxn990Z8ZR92XZcOJrRiwvfQ9Mob_AcKF4R4vM6KinlM9V2sgsh4VeP5LR10FjGptp9KroUmjhDomEeJw Jugoslavenska akademija], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XIX. list 19 (08.05.1861), str. 150.<br>''“Mi Jugoslovani smo v tem obziru v dosta hujem položaji. […] Naravno je tedaj, da so zadobile te sosedne slovstva pretežni upljiv v nas Jugoslovane in sicer na veliko škodo in nevarnost za našo narodnost.”''</ref> * [[Mahmud Konjhodžić]], novinar, publicist<ref name=konjhodzic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 331.<br>''“Konjhodžić Mahmud, novinar, r. 1905 u Ljubuškom, srez Mostar, Jugosloven.”''</ref> * [[Anton Kos]], publicist<ref name=kos1>A[nton]. K[os]. Cestnikov: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-I14QC4EA/fa8e646f-84d3-473a-9ea7-ebcbed6d420a/PDF Poljodelstvo in kemija], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 53 (04.07.1857), str. 210.<br>''“Tudi mi Jugoslovani se moremo sponašati z možem, ki po vsej pravici zaslužuje, da ga v vesrto Mezzofantov vredimo.”''</ref> * [[Boro Krivokapić]], novinar<ref name=krivokapic1>[https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven Boro Krivokapić, poslednji Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208063744/https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven |date=2023-02-08 }} XXZ magazin. ''Milivoj Bešlin; 28.11.2018.''<br>''“Ja sam bio i ostao prije svega Jugosloven”, neretko je ponavljao.''</ref> * [[Sergije Lukač]], novinar, univ. profesor<ref name=lukac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 281.<br>''“Lukač Sergije, novinar; redovni profesor FPN, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven-Srbin, […].”''</ref> * [[Svetlana Lukić]], novinarka<ref name=lukic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 283.<br>''“Lukić Svetlana, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika za program Radija "B-92" (od '96). [...] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Petar Luković]], novinar<ref name=lukovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 284.<br>''“Luković Petar, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika lista "Vreme". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Tomislav Marković (novinar)|Tomislav Marković]], novinar i književnik<ref name=tmarkovic1>[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2022/10/21/budimo-jugosloveni-iako-smo-srbi Budimo Jugosloveni iako smo Srbi] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Tomislav Marković; 21.10.2022.''<br>''“Izjašnjavajući se kao Jugosloveni po nacionalnosti podrivamo totalitarnu ideju nacionalnog identiteta, a o njenoj totalitarnosti dovoljno govori masovna histerija protiv jugoslovenstva kojoj svedočimo. […] Budimo Jugosloveni, iako smo Srbi.”''</ref> * [[Rusko Matulić]], publicista<ref name=matulic1>[https://www.vreme.com/vreme/poslednji-odlazak-jugoslovenskog-emigranta/ Poslednji odlazak jugoslovenskog emigranta] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Petar Lađević; broj 1283, 06.08.2015.''<br>''“Tridesetog jula ove godine u Nju Džersiju je umro veliki Jugosloven, istinski borac za ljudska prava, najbliži saradnik pokojnog Mihajla Mihajlova, saradnik i prijatelj Saveza Oslobođenje i jedan od najrespektabilnijih izučavalaca i sakupljača različitih izvora za stvaranje celovite slike o demokratskoj Jugoslaviji; politički emigrant koji je čitav život posvetio intelektualnoj i ljudskoj borbi za demokratsku Jugoslaviju.”''</ref> * [[Mihajlo Mihajlov]], publicista, politički disident<ref name=mihajlov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 321.<br>''“Mihajlov Mihai [sic!], publicista; viši naučni saradnik u Elliott Schoo [sic!] of International Affairs, Vašington (od '94); član Centralnog komiteta Socijaldemokrata Amerike. […] Rus po rođenju, Jugosl. po opredeljenju; […]”''</ref> * [[Živko Milić]], novinar, publicista<ref name=milic>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 452.<br>''“Milić Živko, novinar, urednik «Borbe», član upravnog odbora Saveza novinara Jugoslavije, rez. kapetan, r. 1923 u Zagrebu, Jugosloven.”''</ref> * [[Avdo Mujčinović]], novinar i pozorišni kritičar<ref name=mujcinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 366.<br>''“Mujčinović Avdo, pozorišni kritičar u listu "Politika ekspres", Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ivan Rizinger]], novinar<ref name=rizinger1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Rizinger Ivan, muzički urednik Radio Kruševca (od '89), revije "Pobeda" (od '90) i diskografske kuće "Take It Or Leave It", Bg. (od '95). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Teofil Pančić]], novinar<ref name=pancic1>[https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ Teofil Pančić za Karakter: Moja lista pet najboljih novinara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221203054707/https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ |date=2022-12-03 }} Karakter. ''Karakter; 03.12.2021.''<br>''“Aludirate na moj tekst u kome sam objasnio da su entiteti složeniji i da ne mora da bude samo jedan, jer sam ja celog života i Srbin i Vojvođanin i Jugosloven i da ne vidim u čemu je tu problem. Na popisima sam se uvek izjašnjavao kao Srbin, ali sad dolazim u iskušenje da se pomalo iz inata izjasnim kao Vojvođanin. Ako nacionalistima to već toliko smeta, onda malo da ih iritiram.”''</ref><ref name=pancic2>[https://slobodnarec.rs/2021/08/31/teofil-pancic-srpstvo-vojvodjanstvo-i-ostale-koske/ Srpstvo, vojvođanstvo... i ostale koske] Slobodna reč. ''Teofil Pančić; 31.08.2021.''<br>''“A identiteti mogu da budu složeni, višestruki i isprepleteni, sve u jednom čoveku, i to ne nužno zato što ovaj ima „mešano poreklo“ po oveštalim etnocentričnim standardima. Evo, znam po sebi: u svakoj bih prilici mogao reći za sebe, i na svakom bih se popisu stanovnišva – ako se takvo izjašnjavanje već traži – mogao izjasniti i kao Srbin i kao Vojvođanin i kao Jugosloven, i ne bih nikada slagao baš ništa.”''</ref> * [[Vlado Ribnikar]], novinar, političar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Milorad Roganović]], novinar<ref name=roganovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Roganović Milorad, novinar. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dževad Sabljaković]], novinar i književnik<ref name=sabljakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 490.<br>''“Sabljaković Dževad, književnik, književni kritičar i novinar. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dragoslav Simić]], novinar<ref name=dsimic1>[https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ Bez Jugoslovena na popisu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014223724/https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ |date=2022-10-14 }} Forum - Portal građanske Srbije. ''D. B.; 12.10.2022.''<br>''“Redakciji Portala Forum javio se kolega Dragoslav Simić (Radio Beograd) i rekao da mu je pre dva dana došla popisivačica kojoj je na pitanje o nacionlanosti odgovorio da je Jugosloven.”''</ref> * [[Tamara Skrozza]], novinarka<ref name=skrozza1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/nazalost-jedinica-sam-tamara-skrozza-o-odrastanju-u-somboru-i-tome-kako-je-posao-birao-nju-a-ne-ona-njega/ „Nažalost, jedinica sam“: Tamara Skrozza o odrastanju u Somboru i tome kako je posao birao nju, a ne ona njega] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 16.04.2023.''<br>''“Dete sam iz mešovitog braka, nisam krštena, vaspitavana sam i uvek sam se izjašnjavala kao Jugoslovenka.”''</ref> * [[Karel Slanc]], publicista, političar<ref name=slanc1>Slanc, Karel: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-S4HN0TV0/959837c4-8301-4745-ada5-32ea3243c15d/PDF Avstrijski Jugoslovani in morje.] Gorica 1912, str. 11.<br>''“Zdaj, ko ste Avstriji priklopljeni Bosna in Hercegovina, nas je v državi precej Jugoslovanov.”''</ref> * [[Jelena Sofronijevic]], novinarka<ref name=sofronijevic1>[https://vittles.substack.com/p/yugonostalgic-cuisine Yugonostalgic Cuisine] (na engleskom) Vittles. ''Natasha Tripney; 23.08.2021.''<br>''“Sofronijevic regards herself as Yugoslav, though she was born in the UK in 1998.”''</ref> * [[Grujica Spasović]], novinar, urednik<ref name=spasovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 514.<br>''“Spasović Grujica, novinar; dopisnik Švedskog radija (od '89). […] P: Jugosloven, […].''</ref> * [[Gordana Suša]], novinarka<ref name=susa1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 549.<br>''“Suša Gordana, novinar i komentator; novinar u listu "Naša Borba"; urednik Video nedeljnika "VIN"; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije i Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Hari Štajner]], novinar<ref name=stajner1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 562-563.<br>''“Štajner Hari, novinar; spoljnopolitički komentator lista "Vreme"; direktor "Medija centra", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Zaharije Trnavčević]], novinar<ref name=trnavcevic1>[http://www.danas.rs/dodaci/nedelja/mogu_li_jugosloveni_postati_etnicka_zajednica.26.html?news_id=272880 Mogu li Jugosloveni postati etnička zajednica?] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Katarina Živanović; 13.12.2013.''<br>''“Trnavčević se, inače, izjašnjava kao Jugosloven. Jedan je od 23.303 koliko ih po poslednjem popisu ima u Srbiji.”''</ref> * [[Pavel Turner]], publicist<ref name=turner1>Turner, Pavel (Dr. Ahasverus): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-FNQV7UL2/a4dbb24c-fb60-4883-89f7-5642a8a8d5d0/PDF Beseda o jugoslovanskih razmerah], u: Kres, godina 1 br. 7 (1881), str. 396.<br>''“Mi Jugoslovani bi se vselej morali naravno najbližje rodne brate čutiti in po tem čutenji bi se moralo naše strmljenje in občenje med seboj ravnati, pa je li tako?”''</ref> * [[Boris Varga]], novinar, politolog<ref name=varga1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/boris-varga-privilegija-je-danas-biti-u-manjini/ Boris Varga: Privilegija je danas biti u manjini] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 29.09.2019.''<br>''“U Ukrajini sam među majdanistima kao neko ko se deklariše među ostalom i kao Jugosloven, Rusin i ukrajinski levičar, što je prema uspostavljenim tamošnjim stereotipima skoro sve do ekscesa potpuno isključivo.”''</ref> * [[Vekoslav Vakaj]], publicist<ref name=vakaj1>Vakaj, Vekoslav: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-RSB1W1PC/7e8d6513-919f-4967-b288-eaa869d44904/PDF Jugoslovani v zlati Pragi in slavnem Velegradu. Potopisne črtice.] Maribor 1886, str. 58.<br>''“Jugoslovani smo obljubili tukaj pri altarju slovanske vzajemnosti: da se hočemo napiti tukaj slovanskega rodo- in domoljubja.''</ref> * [[Gordana Vujović]], novinarka, književnica<ref name=gvujovic1>[https://primorski.me/info/kultura/gordana-vujovic-jugoslovenka-zivi-u-meni-srcem-sam-pisala-tako-je-bilo-napisano-u-libru/ Gordana Vujović: Jugoslovenka živi u meni, srcem sam pisala “Tako je bilo napisano u libru”] Primorski Portal. ''Biljana Dabić; 10.09.2024.''<br>''“U duši sam bila i ostala Jugoslovenka i umrjeću kao Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Stevan Kragujevic, Milovan Djilas,1950.JPG|Milovan Đilas Datoteka:Dinko Gruhonjić.jpg|Dinko Gruhonjić Datoteka:ViktorIvancic.jpg|Viktor Ivančić Datoteka:Ferdo Kočevar.jpg|Ferdo Kočevar Datoteka:Anton Kos Cestnikov.jpg|Anton Kos Datoteka:Petar lukovic gm.jpg|Petar Luković Datoteka:Mihajlo Mihajlov wiki photo.jpg|Mihajlo Mihajlov Datoteka:Teofil Pancic-mc.rs.jpg|Teofil Pančić Datoteka:Karel Slanc.jpg|Karel Slanc Datoteka:Gordana Susa-mc.rs.jpg|Gordana Suša Datoteka:Zaharije Trnavčević.jpg|Zaharije Trnavčević </gallery> </center> == Obaveštajstvo == * [[Vojin Đurašinović]], obavještajac, revolucionar<ref name=djurasinovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 166.<br>''“Đurašinović Vojin-Kostja, inspektor u Državnom sekretarijatu za unutrašnje poslove NR Srbije, r. 1919 u Bastaji, srez Daruvar, Jugosloven.”''</ref> == Odvjetništvo == * [[Srđa Popović (advokat)|Srđa Popović]], advokat, borac za ljudska prava<ref name=spopovic1>Stehlík, Petr: Jugoslavenstvo Srđe Popovića kao temelj suvremenog promišljanja jedne naizgled umirovljene ideje, u: Štěpánek, Václav (ur.): Савремена српска и чешка славистичка истраживања. Реферати са Kолоквијума Београд–Брно одржаног 21. октобра 2021. на Филoлошком факултету Универзитета у Београду./Současná srbská a česká slavistická bádání. Příspěvky z Kolokvia Brno–Bělehrad, které se konalo 21. října 2021 na Filologické fakultě Univerzity v Bělehradě. Edice Brno–Bělehrad, sv. 2. Brno 2021, str. 73.<br>''“Oduvek sam bio Jugosloven. Prvo što sam u životu naučio bilo je kako se zovem, u kojoj ulici stanujem i to da sam Jugosloven. Druga stvar je bio režim prema kome sam bio vrlo kritičan. Najveći problem Jugoslavije bio je u tome što ona nije mogla da postane demokratska država. Desimir Tošić je to jednom lepo rekao: ‚Ideja Jugoslavije je bila velika, ali smo mi, nažalost, bili mali’.”''</ref><ref name=spopovic2>[https://www.vreme.com/vreme/advokat-od-lika-i-dela/ Advokat od lika i dela] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Aleksandar Ćirić; 02.12.2010.''<br>''“Neočekivano za mnoge, Srđa Popović otkriva da je oduvek bio Jugosloven, mada je imao problem "s tom vrstom identifikacije".”''</ref><ref name=spopovic3>[http://pescanik.net/2013/10/srda-popovic-intervju/ Srđa Popović – intervju] [[Peščanik]]. ''Esquire; 19.10.2013.''<br>''“Srđa Popović nikada nije odustao od svog opredeljenja da se izajšnjava kao Jugosloven, ali ni tome ne prilazi olako, jednostrano.”''</ref><ref name=spopovic4>[https://www.monitor.co.me/sra-popovi-i-tadeu-mazovjecki-odlazak-boraca-za-ljudska-prava/ Srđa Popović i Tadeuš Mazovjecki, odlazak boraca za ljudska prava] Monitor. ''Tamara Kaliterna; 01.11.2013.''<br>''“Srđa Popović se do kraja izjašnjavao kao Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Srđa Popović advokat.jpeg|Srđa M. Popović </gallery> </center> == Politika == === 21. vijek === * [[Miroslav Kopečni]], političar, bivši diplomat<ref name=kopecni1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 239.<br>''“Kopečni Miroslav, direktor Instituta za nuklearne nauke "Vinča". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Đorđe Subotić]], politički aktivista<ref name=subotic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/ni-od-mramora-ni-od-gvozdja-vec-covek-od-principa/ Ni od mramora, ni od gvožđa, već čovek od principa] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Duško Radosavljević; 10.12.2019.''<br>''“Po svome ličnom opredeljenju, i to je stalno naglašavao, Đorđe je bio Rumljanin, Sremac, Vojvođanin i Jugosloven. To je ono što ga je određivalo, činilo njegovu ličnost, opredeljivalo stavove i ponašanje.”''</ref> === 20. vek === * [[Božidar Adžija]], političar, revolucionar, publicist<ref name=adzija1>Prpić, Ivan (ur.): Komunisti o fašizmu (1919-1940). Zagreb 1976, str. 25.<br>''“Ali budući da talijanski fašizam postaje sve više predstavnikom službene Italije i kao takav ulazi u redove organizirane svjetske reakcije, koja se u unutarnjoj politici svake pojedine države svojim socijalnoreakcionarnim ciljevima i tendencijama, a u vanjskoj politici svojim imperijalističkim težnjama, sprema na jaku ofenzivu protiv općeg mira i demokracije, to je potrebno, naročito nama Jugoslavenima, da budnim okom pratimo razvoj fašističkog pokreta u Italiji, jer on može sutra-prekosutra, pobratimljen sa Horthyjevim »probuđenim Mađarima«, ugroziti mirni razvoj našeg državnog života.”''</ref> * [[Milka Agbaba]], političarka, revolucionar<ref name=agbaba1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 63.<br>''“Agbaba T. Milka (Izborni srez begejski, APV – NRS), politički radnik, rođena u siromašnoj seljačkoj porodici 24-XI-1921 godine u Banatskom Karađorđevu, APV – NRS. Jugoslovenka.”''</ref><ref name=agbaba2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.<br>''“Agbaba Milka, nar. poslanik Savezne narodne skupštine za Srez begejski, član CK SK Srbije, pretsednik Saveza društava prijatelja dece i omladine za APV, r. 1921 u Banatskom Karađorđevu, Jugoslovenka.”''</ref> * [[Džemal Bijedić]], političar, revolucionar<ref name=bijedic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 57.<br>''“Bijedić Džemal, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član Izvršnog veća NR BiH, pretsednik Sreskog NO u Mostaru, član CK SK BiH, član Saveznog odbora Saveza boraca NOR, član Pretsedništva [sic!] Glavnog odbora SSRN BiH, rez. potpukovnik, r. 1917 u Mostaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Josip Broz Tito]], državnik, revolucionar, vojskovođa<ref name=Tito1>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 179-180.<br>''“Tito je bio Jugoslaven na jedan novi način, i kao državnik, i kao politički čovjek, i naprosto kao čovjek. […] Za vrijeme rata ustaše su nastojali prikriti Titovo hrvatsko porijeklo. On sam ga nije krio: kad je došao u oslobođeni Beograd svi su znali koje je nacionalnosti. Nije to previše isticao niti je smatrao da je to najvažnije. U nekim je prilikama ipak govorio o tome: i o svojoj nacionalnosti i o jugoslavenstvu. Postoje tri njegove veće izjave kojima se može poslužiti na različite načine. Prva je negdje s kraja pedesetih ili početka šezdesetih godina (objavio ju je zagrebački tjednik »Danas« na Titov devedeseti rođendan, 25. V 1982, bez preciznije datacije): »Tko hoće da bude Jugoslaven, neka bude Jugoslaven, kome to smeta. Ne smije se, naravno, to forsirati, na isti način kao što se tome ne treba ni suprotstavljati. I važno je da se zna da to ne može biti nacionalno opredjeljenje. I ja kažem da sam Jugoslaven. I to ću uvijek kazati, što ne znači da sam zaboravio da sam rođen u Zagorju, da sam po nacionalnosti Hrvat. Bitno je što radim i čemu težim«... 1. marta 1971. dao je još jednu izjavu o tome, koja, ako se ne varam, tada nije odmah puštena u javnost: »Ja sam protiv svakog pritiska u pogledu nacionalnog opredjeljenja, tj. da se ljudi moraju izjašnjavati da pripadaju ovoj ili onoj naciji. Ima čitav niz ljudi kojima to smeta. Dobro je da se ljudi, opredjeljuju, jer se od toga ne može pobjeći. Ja sam rođen u Hrvatskoj, kao i moji preci, u Zagorju. To svi znaju. Ali, ja sam Jugosloven, po svojoj funkciji, po svemu. I ne samo to. Ja sam internacionalista.« (navedeno prema »Politici«, Beograd 4. V 1982). Treća izjava, kojom se najviše operira, izgovorena je vrlo spontano, možda čak s ljutnjom, u jeku najveće poslijeratne međunacionalne krize u nas: u ljeto 1971, na manevrima »Sloboda 71«. Ona se u ponečem razlikuje od prve te se obično i citira s različitom namjerom: »Bilo je slučajeva da se počelo zaboravljati da smo mi Jugoslavija. Govorilo se o republici, a o Jugoslaviji se ćutalo. Bilo je skoro sramota da se prizna da si Jugosloven. Ja za sebe kažem: ja sam Jugosloven i ništa drugo ne mogu biti. Ja sam Jugosloven i po svojim obavezama, po svom položaju a i po svom duhu. Ali, ja nisam zatajio ni da sam rođen u Hrvatskoj. Zašto da sada ističem da sam Hrvat. Ja sam odrastao u Jugoslaviji u sredini radničke klase. A takvih ima stotine hiljada.« Razlika između prve i treće izjave posve je razumljiva: kad je zajedništvo dovedeno u pitanje, pogotovo kad je u krizi, Titu je jugoslavenstvo važnije nego nacionalnost. Da to nije bilo tako, zar bi bila moguća 1941, NOB, AVNOJ i sve drugo.”''</ref><ref name=Tito2>Ičević, Dušan: Savremeni smisao jugoslovenstva, u: Socijalizam, god. 30 br. 10 (1987), str. 57.<br>''Prigovara što se tada, 1969. godine, sve manje čuje riječ Jugoslavija, a piše i govori pretežno o federaciji: »Mi moramo jače isticati Jugoslaviju. Mi smo Slovenci, Hrvati, Srbi, Makedonci, Crnogorci i drugi, ali smo svi ujedno i Jugosloveni, svi smo građani socijalističke Jugoslavije... […].''«</ref> * [[Vice Buljan]], političar, revolucionar<ref name=buljan1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.<br>''“Buljan Vice, nar. posl. Saveznog veća Savezne narodne skupštine za srez Sinj, r. 1905 u Sinju, Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 180-181.<br>''“Uostalom, on nije bio jedini koji se u presudnim trenucima naše historije iskazao kao Jugoslaven. To je slučaj velikog broja njegovih najbližih drugova i suboraca koji su se u raznim prilikama u ratu i poratnim godinama, izjasnili na isti način: Kosta Nađ, Koča Popović, Svetozar Vukmanović-Tempo, Petar Drapšin, Peko Dapčević, Ivan Gošnjak, Vice Buljan, Vicko Krstulović, Avdo Humo, Osman Karabegović, Vlado Popović, Rato Dugonjić, Ivo i Jurica Ribar, dr Ivan Ribar, Grga Jankes, Zaim Šarac, Vlado Ribnikar, Šefket Maglajlić, Uglješa Danilović, Veljko Vlahović i mnogi drugi.”''</ref> * [[Uglješa Danilović]], političar, revolucionar<ref name=danilovic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 95.<br>''“Danilović J. ing. Uglješa (poslanik Veća naroda iz NR BiH), inženjer agronomije, rođen 7-II-1913 god. u selu Gnionici, srez Modriča, NR BiH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Peko Dapčević]], političar, diplomata, general-pukovnik, revolucionar<ref name=dapcevic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 96.<br>''“Dapčević J. Peko (Izborni srez žički, NRS), general-pukovnik, rođen 25-VI-1913 god. u Ljubotinju, kraj Cetinja, NR CG. Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Drapšin]], revolucionar, general-lajtnant<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Ratomir Dugonjić]], političar, revolucionar<ref name=dugonjic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 102.<br>''“Dugonjić I. Ratomir (poslanik Veća naroda iz NR BiH), pravnik, rođen 10-I-1916 god. u Trebinju, NR BiH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Đuro Đaković]], politički djelatnik<ref name=djakovic1>Broz Tito, Josip: Sekretar mjesnog komiteta, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_1.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 1. Zagreb 1982, str. 17.<br>''»Ne treba zaboraviti ni to da mi Jugoslaveni imamo jednu rđavu osobinu«, rekao je Đaković, »a to je da sve odluke i prijedloge jednoglasno usvajamo ali ih ne provodimo u djelo«.''</ref> * [[Avdo Humo]], političar, revolucionar, general-major u rezervi<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Sava Kosanović]], političar, diplomata<ref name=skosanovic1>Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 410-411.<br>''“Данас кад побеђује принцип самоодређења народа, када је тај принцип постављен за темељ Уједињених нација, када се уклања супремација оних који мисле да су супериорни, у томе часу ми Југословени, без разлике, Срби, Хрвати, Словенци, Македонци, ми Југословени не можемо да вјерујемо, да се народу који je политички зрео, који je цивилизован, који je показао и крвавим жртвама и крвавом борбом вољу своју да се уједини ca својом целином националном, да се томе народу та воља не испуни.”''</ref> * [[Hinko Krizman]], političar<ref name=krizman1>Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 71.<br>''“Moja vjera kao Hrvata, Jugoslovena, kao samostalnog demokrate bila je uvijek da jedinstvo Jugoslavije leži u demokratskoj i socijalnoj pravdi.”''</ref> * [[Vicko Krstulović]], političar, revolucionar, general<ref name=krstulovic1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 48.<br>''“Krstulović Marka Vicko, komandant rasformirane 9. dalmatinske divizije, na raspoloženju u VŠ, rođen 1905, Split, radnik, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1922, član CK KPJ od 1940, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a, krajem rata ministar u vladi NR Hrvatske.”''</ref><ref name=krstulovic2>Mihaljević, Josip: Dometi i granice kritičke misli u KPJ (SKJ) - Slučaj Vicko Krstulović, u: Republika, br. 480–483 (2010), str. 15-26. ''<br>''“Stoga, iako je etnički bio Hrvat, u nacionalnom smislu smatrao se Jugoslavenom.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Grga Jankes]], političar, revolucionar<ref name=jankes1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 270.<br>''“Jankes Grga, nar. poslanik Saveznog veća Savezne nar. skupštine, pretsednik Odbora za pritužbe i žalbe, član Centralnog odbora Saveza ratnih vojnih invalida, r. 1906 u Ivanskoj, srez Bjelovar, Jugoslovan [sic!].”''</ref><ref name=jankes2>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 122.<br>''“Jankes Đ. Grga (Izborni srez Bjelovar NRH), politički radnik, rođen 12-III-1906 u Ivanskoj, Srez bjelovarski, NRH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Šefket Maglajlić]], političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Romano Moric]], političar, revolucionar<ref name=moric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 613.<br>''“Romano Moric, ekonomista, nar. posl. Republičkog veća Narodnog sobranja NR Makedonije, član Izvršnog veća NR Makedonije, član CK SK Makedonije, član pretsedništva Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1921 u Bijeljini, NR BiH, Jugosloven.”''</ref> * [[Radovan Papić]], političar, revolucionar<ref name=rpapic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 518.<br>''“Papić Radovan, nar. poslanik Savezne narodne skupštine, posl. Veća Naroda za NR BiH, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, sekretar Sekretarijata za socijalnu zaštitu Saveznog izvršnog veća, član Izvršnog komiteta CK Saveza komunista BiH, član Centralne revizione komisije Saveza komunista Jugoslavije, član Pretsedništva Glavnog odbora SSRN BiH, rez. pukovnik, r. 1910 u Vlahinji, srez Bileća, Jugosloven.”''</ref> * [[Puniša Perović]], političar, revolucionar<ref name=perovic1>VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 668.<br>''“Ustvari, radi se o neuspjeloj odbrani ideološkog monopola, istog onog monopola koji je godinama carovao u komunističkom pokretu i sa kojim smo mi Jugosloveni imali gorka iskustva.”''</ref> * [[Nikola I Petrović Njegoš]], knez i kralj Crne Gore<ref>''[[Glas Crnogorca]]'', br. 56 od ponedeljka 8. oktobra 1918. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 20. октобра 1918.|Wikisource]] i [[:c:File:List Glas Crnogoraca LVI broj.pdf|Wikimedia Commons]]), proklamacija kralja Nikole Jugoslovenima: „Kad sam, krajem jula 1914., objavio rat Austriji, rekao sam: „Tržem mač za ujedinjenje Jugoslovena“. [...] Jugoslavija ne može se zamisliti bez svih Slovenaca, Hrvata i Srba. U našoj Crnoj Gori, dobro znate, od davnina žive najbolji Srbi i Jugosloveni. [...] Pozdrav svoj dragoj braći Jugoslovenima od strane dugonapaćenog, a danas najsrećnijeg i najradosnijeg Jugoslovenina — Kralja Crne Gore.”</ref><ref>''[[Glas Crnogorca]]'', br. 62 od ponedeljka 2. januara 1919. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 15. јануара 1919.|Wikisource]]), proklamacija kralja Nikole Crnogorcima: „Od zvanične Srbije i njenih agenata optuživan sam kao protivnik jugoslovenskog jedinstva. Međutim, nijedan pojedinac u Srpstvu i Jugoslovenstvu nije više radio na njemu od mene, nastavljajući u tome djelo mojih besmrtnih predaka. [...] Ni ja ni moja kuća nijesmo se popeli i držali na prijesto Crne Gore silom; nećemo na njega ni ostati, ako to zahtijevaju interesi Crne Gore i jugoslovenskog naroda.”</ref> * [[Moša Pijade]], političar, revolucionar<ref name=pijade1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 57.<br>''“Pijade Samuila Moša Čiča Janko, načelnik odseka VŠ za vojne vlasti u pozadini i član CK KPJ, rođen 1890, Beograd, akademski slikar i novinar, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1920, bio član ilegalnog Izvršnog odbora KPJ od 1922, izdržao četrnaest godina robije, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a.”''</ref> * [[Svetozar Pribićević]], političar<ref name=pribicevic1>Pribićević, Svetozar: Diktatura Kralja Aleksandra. II izdanje. Beograd 1953, str. 128.<br>''“Mi, Jugosloveni, ne bismo mogli da idemo za primerom Nemačke, pre svega, zato što u njoj vlada načelo da pravo države ima prvenstvo nad pravom zemalja koje sačinjavaju državu; a zatim, posle gorkog iskustva u četrnaestogodišnjem postojanju države, mi moramo da budemo načisto s tim: šta pripada zajedničkoj državi, a šta pripada državama ili samoupravnim jedinicima.”''</ref> * [[Gavrilo Princip]], revolucionar<ref name=princip1>Grujičić, Nebojša: Da je skrlet kao što je kuvet bio bi ibret, u: Bazdulj, Muharem/Grujičić, Nebojša (ur.): Stogodišnji rat. Sarajevski atentat i tumačenja. Beograd 2015, str. 74.<br>''Govoreći u ovom kontekstu o Mladoj Bosni, sociolog Todor Kuljić je napisao neveliki tekst koji zaslužuje da se ovde ponovi: “[…] Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije […].”''</ref><ref name=princip2>[https://www.politika.rs/sr/clanak/270960/Princip-bez-advokata Princip bez advokata] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Todor Kuljić; 23.09.2013.''<br>''“Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije.”''</ref><ref name=princip3>[http://www.slobodnaevropa.org/content/jugoslovenstvo-gavrila-principa/25296984.html Povodom predstave "Mali mi je ovaj grob": Jugoslovenstvo Gavrila Principa] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.03.2014.''<br>''Autorka teksta Biljana Srbljanović primećuje “da se istoričari utrkuju, otimajući se oko identiteta čoveka koji se vrlo jasno, na nekoliko zvaničnih mesta, potpisano i pisano, izjašnjavao o sopstvenom identitetu kao jugoslovenske nacionalnosti, vrlo nereligiozan čovek, koji nema nikakve veze sa velikosrpskom idejom.”''</ref> * [[Vaso Radić]], političar, revolucionar<ref name=vradic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 584.<br>''“Radić Vaso, narodni poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, član Revizione komisije CK SK BiH, član Glavnog odbora SSRN BiH i Vazduhoplovnog saveza BiH, rez. major, r. 1923 u Vlahinju, srez Visoko, Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksandar Ranković]], političar, revolucionar<ref name=rankovic1>VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 250.<br>''“Mi moramo o svemu tome razmisliti, jer se ne radi samo o našoj zemlji i našem Savezu komunista, o nama Jugoslovenima nego o čitavom radničkom pokretu.”''</ref> * [[Ivan Ribar]], državnik, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=ivanribar1>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. LXII.<br>''“Jedan narod, iako sa raznim plemenskim imenima i u zajedničkoj državi, nije u Ustavotvornoj skupštini, (kojoj je bio pretsednik Hrvat i osvedočeni Jugosloven Ivan Ribar), na žalost pod navalom gentilnog instinkta, u Ustavu dobio ni […].”''</ref> * [[Ivo Lola Ribar]], revolucionar, političar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Jurica Ribar]], revolucionar, slikar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=jribar1>Petričević, Jozo: Jurica Ribar. Slikar i revolucionar. Zagreb 1988, str. 115.<br>''Jurica je umro na rukama Steve Dobrkovića. Njegovom susretljivošću uspio sam utvrditi točan datum Juričine smrti. “[…] Ovako nesvjesan živio je još oko dva sata kada ga je izdala i posljednja snaga i kada je zauvijek prestalo kucati mladenačko srce - divnog druga i borca Četvrte proleterske brigade, rođenog sina iz bratske Hrvatske i velikog Jugoslavena Jurice Ribara.”''</ref><ref name=jribar2>Petričević, Jurica Ribar, str. 99.<br>''“Iako je kasnije, u više navrata imao poći na novu dužnost, ostao je sa Crnogorcima. Nikako ih nije htio ostaviti. Crnogorce je volio neograničeno. S njima se toliko saživio. Juricu je kao Hrvata, odnjihao slobodarski Beograd, a Četvrta ga je sudbinski, trajno, zanavijek povezala za Crnu Goru i on ništa manje nije bio Crnogorac - bio je u stvari Jugoslaven. […] ...” (Dr Ivan Ribar).''</ref> * [[Paško Romac]], političar, revolucionar<ref name=romac1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 612-613.<br>''“Romac Paško, nar. poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, pretsednik Glavnog zadružnog saveza FNRJ, član CK SKH i CK SKS, organizacioni sekretar Pokrajinskog komiteta SKS za Vojvodinu, član Glavnog odbora SSRNS, sekretar Pokrajinskog odbora SSRNS, član Glavnog odbora Saveza boraca Srbije, rez. pukovnik, r. 1915 u Vukšiću, srez Benkovac, Jugosloven.”''</ref> * [[Frano Supilo]], političar<ref name=supilo1>Boban, Branka: [https://hrcak.srce.hr/file/333440 Stavovi hrvatske političke elite prema stvaranju jugoslavenske države], u: Tragovi, god. 2 br. 2 (2019), str. 41.<br>''“Govorim kao slobodan, uvjeren, a i informiran narodni čovjek. Govorim kao Hrvat slobodnih misli, Jugoslaven, ali – last but not least – kao Dubrovčanin.”''</ref> * [[Zaim Šarac]], političar<ref name=sarac1>Greble, Emily: Muslims and the making of modern Europe. New York 2021, str. 239. (na engleskom)<br>''“Šarac was a lifelong, self-identified Yugoslav who abhorred the fascists and had been among those responsible for spearheading the Muslim cultural association, Preporod.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Pero Šoć]], političar, književnik<ref name=soc1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 701.<br>''“Šoć Pero, dr književnosti, ministar Crne Gore u penziji, r. 1884 u Ljubotinju, Srez cetinjski, Jugosloven.”''</ref> * [[Veljko Vlahović]], političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=vlahovicl>Vlahović, Veljko: Radnička klasa, samoupravljanje, međunacionalni odnosi, omladina. Beograd 1981, str. 32.<br>''“Nama, Jugoslovenima, često se prebacuje što proces svog razvitka karakterišemo borbom za razvitak socijalističke demokratije.”''</ref> * [[Nemanja Vlatković]], političar, revolucionar<ref name=vlatkovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 769.<br>''“Vlatković Nemanja, učitelj, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član glavnog odbora Saveza boraca BiH, r. 1914 u Lješljanima, Srez bosansko-novski, Jugosloven.”''</ref> * [[Svetozar Vukmanović]], političar, revolucionar, general-pukovnik u rezervi<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Gregor Žerjav]], političar<ref name=zerjav1>[https://kaldrma.rs/slovenac-koji-je-stitio-siromasne-beogradske-radnike/ Slovenac koji je štitio siromašne beogradske radnike] Kaldrma. ''Kaldrma; 01.05.2023.''<br>''“Slovenac po rođenju, Jugosloven po uverenju, čovek zanimljive biografije, političar, i nadasve neko ko je u opustošenom Beogradu posle Prvog svetskog rata imao itekako sluha za nevolje onih koji su u prestonom gradu nove države Srba, Hrvata i Slovenaca tražeći posao u nemaštini lutali ulicama.”''</ref> === 19. vijek === * [[Andrej Einspieler]], političar, publicist<ref name=einspieler1>Einspieler, Andrej: Kaj storiti, da dobimo ilirskoslavenski jezik, u: Slovenska bčela, II. tečaj/svezak (1851), str. 10.<br>''“Kaj je pa storiti, da se serbsko, horvatsko in slovensko podnarečje složi u ilirsko narečje, da mi Jugoslaveni dobimo ilirskoslavenski jezik ?”''</ref> * [[Janez Bleiweis]], političar, publicist<ref name=bleiweis1>Zajc, Marko: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-EIPXXE4I/008b176a-dc1f-4503-8b43-3a155cb1de75/PDF Kje se slovensko neha in hrvaško začne. Slovensko-hrvaška meja v 19. in na začetku 20. stoletja.] Ljubljana 2006, str. 145.<br>''Ponovil je tezo o neprofitnosti slovenskega založništva, izpostavil primer jezikovno združenih Nemcev, Italijanov in Francozov, »ki imajo podnarečij še več kot mi Jugoslovani« in zaključil v apatičnem tonu: »Kaj čmo mi s svojo pohlevno slovenščino terdovratniki biti! To ni sedanjemu času več primerno /…/.«''</ref> * [[Josip Jelačić]], državnik, general<ref name=jelacic1>Šidak, Jaroslav: [https://hrcak.srce.hr/file/76682 Prilozi hrvatskoj povijesti za revolucije 1848.], u: Radovi Zavoda za hrvatsku povijest, knj. 9, br. 1 (1976), str. 60.<br>''“Pri okolnostima takovim dakle, samo ako mi Jugoslaveni budemo složni i jedan drugoga budemo pomagali, naša pravedna stvar mora srećnim uspěhom uvienčana biti.”''</ref> * [[Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak]], političar, publicist<ref name=ljubusak1>Kapetanović-Ljubušak, Mehmed-beg: [https://books.google.de/books?id=JmsWAAAAYAAJ&pg=PR7&dq=istocno+blago+ljubusak&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwje8p-rgvSAAxVMZ_EDHek-A60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&q&f=false Istočno blago. Svezak I: Turske, arapske i perzijske poslovice i mudre rečenice.] Sarajevo 1896, str. 76.<br>''“Mi Jugoslaveni kao poznati gostoljubivi narod sa ovom se turskom poslovicom ni najmanje ne možemo složiti, već se držimo onoga, kao što veli naš narod: »Kako kojeg gosta, tako ga je i dosta«”''</ref> * [[Lovro Monti]], političar<ref name=monti1>Milutinović, Kosta: Vojvodina i Dalmacija 1760-1914. Novi Sad 1973, str. 288.<br>''“Možda baš zbog italijanskog porekla po ocu i srpsko-hrvatske simbioze po majci, Monti se osećao kao Jugosloven i najoštrije osuđivao ekstremiste na jednoj i na drugoj strani, a naročito klerikalce.”''</ref> * [[Radoslav Razlag]], političar, pisac<ref name=razlag1>Razlag, Radoslav: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-G4OT3B43/b07a49de-7e6e-4a69-b332-12a2554c89ee/PDF Vseučilišče jugoslavensko], u: Slovenska bčela, letnik 1, številka 4 (1850), str. 126.<br>''“Osobito je kod nas Jugoslavenah već najnuždnie, da se jednom probudimo, da već ozbiljno počnemo naslědovati bratre Ćese, koji nas u vsakoj struci daleko nadkriliše, jer kod nas neima one gvoždene dělavnosti i nevěrojetne uzterpljivosti kako kod njih.”''</ref> * [[Valentin Zarnik]], političar, odvjetnik, književnik<ref name=zarnik1>Zarnik, Valentin: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaeTxxosvosIUzL7hulhDWeL5IR37J32bzf08UScB9V8hJnmxS0V-lghCjpeqM_jr0rUUwHeFfArHmuOKakypp23WEavFbqa8w3eaMBDEoe2A7rYM0tc33MehF_6Ge87367e3GAxU0i1LdYQf_Ts1WZ2QvY4cxsozAG_9uO33svgDB-Bqi9Dt1nqliAWt6NB8A6YhoB3wJYS7j83NMzOiLwBtues3VkPYc6PjsGDYc2rrIqCaMHhfYVzhJaoGKwZsAO2Adg735yW56Rhb_H1vsU4Ij0KyAjC-Lgj1qxwfOH-VA0-JeA Originali iz domačega življenja], u: Novice gospodarske, obrtniške in narodne, tečaj XX. list 20 (14.05.1862), str. 155.<br>''“Slovenci in sploh Jugoslovani še dosedaj nimamo svojega domačega narodnega vseučilišča, in toraj se naša po znanostih hrepeneča mladež že od nekdaj večidel na Dunaj (Beč) podaja, ter v Gradcu komaj tretjina ostaja.”''</ref><ref name=zarnik2>Zarnik, Valentin: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-E23ULBE5/f9350d9e-a1b9-472f-8e9a-73b048b28801/PDF Zbrani spisi Dr. V. Zarnika. I. zvezek: Pripovedni spisi.] Ljubljana 1888, str. 149-150.<br>''“Na tak način bi bili mi avstrijski Jugoslovani popolnoma od morja ločeni in kupčijski razvitek našega naroda uničen.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Božidar_Adžija.jpg|Božidar Adžija Datoteka:Milka Agbaba Crna grob (cropped).JPG|Milka Agbaba Datoteka:Visit of Džemal Bijedić, Yougoslav Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|Džemal Bijedić Datoteka:Portret Janeza Bleiweisa.jpg|Janez Bleiweis Datoteka:Marshal Tito (cropped).jpg|Josip Broz Tito Datoteka:Peko Dapčević1.jpg|Peko Dapčević Datoteka:Petar Drapšin 1944.jpg|Petar Drapšin Datoteka:Ratomir Dugonjić.jpg|Rato Dugonjić Datoteka:Đuro Đaković.JPG|Đuro Đaković Datoteka:Andrej Einspieler (2).jpg|Andrej Einspieler Datoteka:Ban-josip-jelacic.jpg|Josip Jelačić Datoteka:Mehmed-beg Kapetanovic Ljubusak.jpg|Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak Datoteka:Vicko Krstulović (1).jpg|Vicko Krstulović Datoteka:Lovro-Monti.jpg|Lovro Monti Datoteka:Nicholas I of Montenegro.jpg|Nikola I Petrović Njegoš Datoteka:Moša Pijade.jpg|Moša Pijade Datoteka:Svetozar Pribićević (1).jpg|Svetozar Pribićević Datoteka:Gavrilo Princip young.jpg|Gavrilo Princip Datoteka:Aleksandar Ranković (1).jpg|Aleksandar Ranković Datoteka:Razlag Radoslav.jpg|Radoslav Razlag Datoteka:Ivan Ribar (1995x2048) (cropped).png|Ivan Ribar Datoteka:Ivo Lola Ribar.jpg|Ivo Lola Ribar Datoteka:Jurica Ribar.jpg|Jurica Ribar Datoteka:Paško Romac.jpg|Paško Romac Datoteka:Frano Supilo rat.jpg|Frano Supilo Datoteka:Pero Šoć 2021 stamp of Montenegro.jpg|Pero Šoć Datoteka:Veljko Vlahović crop.jpg|Veljko Vlahović Datoteka:Stevan Kragujevic, Svetozar Vukmanovic, Tempo.jpg|Svetozar Vukmanović Datoteka:Valentin Zarnik4.jpg|Valentin Zarnik Datoteka:Gregor Zerjav.jpg|Gregor Žerjav </gallery> </center> == Privreda == * [[Dejan Cvetković]], inženjer elektrotehnike, direktor tehnološkog razvoja Microsoft razvojnog centra u Srbiji<ref name=dcvetkovic1>[https://www.akta.ba/licnosti/privreda-i-politika/72855/dejan-cvetkovic-uz-cvrstu-odluku-i-fokus-ostvarit-cete-sve-sto-zelite Dejan Cvetković: Uz čvrstu odluku i fokus ostvarit ćete sve što želite] Akta.ba ''Ivana Mihajlović; 27.12.2016.''<br>''“Dejan Cvetković za sebe voli reći da je nepopravljivi Jugosloven.”''</ref><ref name=ajosipovic2>[http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html Aleksandar Josipović: Odbio sam srpske umetnice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140527214340/http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html |date=2014-05-27 }} Nadlanu. ''Marija Milenković; 26.05.2014.''<br>''“Aleksandar za sebe kaže da je Jugosloven. Iz mešovitog je braka i jako je ponosan na svoje poreklo.”''</ref> * [[Vane Ivanović]], poslovni čovjek, politički aktivista<ref name=vivanovic1>Djokić, Dejan: A concise history of Serbia. London 2023, str. 447. (na engleskom)<br>''“The Serb democratic emigres, whose unofficial mentor was Božidar Vlajić (1888–1974), one of the leading members of the pre-war Democratic Party, campaigned for a democratic alternative to the communist government in Yugoslavia, together with their Bosnian (Adil Zulfikarpašić), Croat (Ilija Jukić, Branko Pešelj), Slovene (Nace Čretnik, Ljubo Sirc) and 'declared' Yugoslav (Vane Ivanović) colleagues.”''</ref><ref name=vivanovic2>[http://pescanik.net/2009/04/mini-manjina-vane-ivanovic/ Mini manjina – Vane Ivanović] Peščanik. ''Dejan Đokić; 04.04.2009.''<br>''“Vane je svakako sebe video pre svega kao Jugoslovena, pošto, kako je govorio, Jugoslavija nije bila teniski klub pa da bi mogao da promeni članstvo.”''</ref><ref name=vivanovic3>[http://www.vane.hr/Obituaries.htm Vane Ivanovic (1913-1999)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104060200/http://www.vane.hr/Obituaries.htm |date=2015-11-04 }} Vane.hr ''Nenad V. Petrovic''<br>''“U nedelju 4. aprila, na katolicki Uskrs, prestalo je da kuca srce jednog retko plemenitog coveka koji je sebe smatrao integralnim Jugoslovenom, Vaneta Ivanovica, brodovlasnika i pisca, politickog ideologa i pocasnog konzula Knezevine Monako u Londonu, velikog dobrotvora i poznatog sportiste, coveka izvanredne inteligencije i prefinjenog duha.”''</ref> * [[Aleksandar Josipović]], konsultant i direktor marketinga, bivši plesač<ref name=aleksandarjosipovic1>[http://wannabemagazine.com/wannabe-intervju-aleksandar-josipovic/ Wannabe intervju: Aleksandar Josipović] Wannabe Magazine. ''Marina Gusev; 15.08.2011.''<br>''“Ja se nikada nisam deklarisao kao Srbin, uvek za sebe kažem da sam Jugosloven, ili jugoslovenskog porekla.”''</ref><ref name=ajosipovic2/> * [[Milan Popović]], poduzetnik<ref name=milanpopovic1>[https://portalnovosti.com/milan-popovic-donirao-100-000-eura-za-kupnju-25-kontejnera Milan Popović donirao 100.000 eura za kupnju 25 kontejnera] Portal Novosti. ''G. Borković; 29.01.2021.''<br>''“Ja sam u duši još uvek Jugoslaven i to je za mene human i normalan gest. Ko će kome da pomogne ako neće komšija komšiji ili susjed susjedu. Govorim to posebno zato šta smo godinama zajedno sarađivali i živeli u istoj državi. Mi bi trebali svi jedni druge da pomažemo. Kažem to kao Jugoslaven, odnosno kao jugonostalgičar” – rekao je Popović za Novosti.''</ref> * [[Petar Tutavac]], privrednik<ref name=tutavac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 595.<br>''“Tutavac Petar, privrednik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Boris Vukobrat]], poslovni čovjek i humanista<ref name=vukobrat1>[http://www.audioifotoarhiv.com/knjige%20koje%20govore/knjige/vukobrat.html Boris Vukobrat] Audio i foto arhiv Simić.<br>''“Boris Vukobrat je rođen 1940. godine u Zagrebu. Po nacionalnosti je Jugosloven.”''</ref><ref name=vukobrat2>[http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi Govor Borisa Vukobrata o svojoj knjizi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108085334/http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi |date=2023-01-08 }} Fondacija za mir i rešavanje kriza. ''06.06.2012.''<br>''“Ja sam Jugosloven, rođen u Zagrebu u srpskoj porodici.”''</ref> * [[Zvonimir Šimunec]], poslovni čovjek<ref name=šimunec1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 558.<br>''“Šimunec Zvonimir, novinar; urednik Zabavnog programa i predstavnik TV Beograd u Atini (razmena programa); predsednik Udruženja propagandista Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Dejan Cvetkovic proposal.png|Dejan Cvetković Datoteka:Aleksandar Josipović at Amsterdam fashion Week, July 2014.jpg|Aleksandar Josipović </gallery> </center> == Religija == * [[Hamdija Jusufspahić]], vjerski poglavar<ref name=jusufspahic1>[https://www.vreme.com/vreme/musliman-jugosloven-i-levicar/ Musliman, Jugosloven i levičar] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]] ''Dragoslav Grujić i Dokumentacioni centar "Vreme"; broj 844, 08.03.2007.''<br>''“Ja sam i sada Jugosloven, neki kažu jugonostalgičar. Jesam, iskreno. […] Mnogi su insistirali da izjavim kako se osećam Srbinom. Ja nikada nisam rekao ni da sam Srbin ni da sam Hrvat. Ja sam Jugosloven, Bosanac, musliman.”''</ref><ref name=jusufspahic2>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml Braća po krvi i jeziku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101182733/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml |date=2022-11-01 }} [[Glas javnosti]]. ''Slavica Jovović; 19.05.2001.''<br>''“Ja sam i dalje Jugosloven i ostajem u svim svojim političkim orijentacijama za Jugoslaviju. Mi smo svi bili Sloveni, oni koji su bili bliži istoku postali su pravoslavci, a oni koji su bili bliži rimskom carstvu prihvatili su katolicizam. Kada su došli Turci, prihvaćen je islam. Svi govorimo istim jezikom ali različitim narječjima. Mi smo svi braća po krvi i jeziku.”''</ref> * [[Nedeljko Kačavenda]], pastor<ref name=kacavenda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.<br>''“Kačavenda Nedeljko, pastor Pastoralnog okruga, Niš (od '95); adventista sedmog dana. […] P: Srbin-Jugosloven.”''</ref> * [[Dragotin Simandl]], kaplan, gramatičar<ref name=simandl1>Simandl, Dragotin (Rěsanski): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-ZIF65GOO/cfb6bc21-c07f-47c8-a77d-8ced1f2cee3a/PDF Zmes], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 5 (1852), str. 39.<br>''“Stezo, po kteroj hoditi, je nam Jugoslavenom pokazal g. Majar v svojih: Pravilih, kterih cěno bo šele prihodnost prav spoznala.”''</ref> * [[Josip Juraj Strossmayer]], biskup, političar<ref name=strossmayer1>Ćorić, Boris: Fra Grgo Martić i njegova saradnja u sarajevskoj »Nadi« (1895–1903), u: Radovi, knj. VI (1970-1971), str. 227.<br>''“Dva velikana jugoslavenskih naroda – veliki Jugoslaven i još veći mecena hrvatskog naroda J. J. Strossmayer i veliki književni povjesničar Antun Barac – težinom svoje riječi i svoga ugleda obilježili su ga biljegom koji nije uklonjen do danas.”''</ref><ref name=strossmayer2>Боровњак, Т.: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/Jugoslovenska%20misao%20znano-voljeno.pdf Југословенска мисао. „Знано-вољено.“] Београд 1936, str. 24.<br>''“У ствари био је овај велики Југословен некрунисани краљ југословенске мисли више од пола века.”''</ref><ref name=strossmayer-racki>Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 555.<br>''“Koliko je, međutim, to sumnjičenje iskrenosti pokreta bilo nepravedno svedoči danas najbolje nedavno objavljena prepiska između biskupa i F. Račkoga, koja nije bila namenjena javnosti, nego nosi intiman i čisto privatan karakter i koja nam otkriva do sitnica sve motive i akcije ove dvojice ljudi, istinskih Jugoslovena po njihovom najdubljem ličnom ubeđenju.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Josip_Juraj_Strossmayer2.jpg|Josip Juraj Strossmayer </gallery> </center> == Sport == * [[Amir Alagić]], fudbalski stručnjak<ref name=alagic1>[https://sportklub.rs/blog/blog-ostalo/od-verdera-do-sri-lanke-17-zemalja-5-kontinenata/ Od Verdera do Šri Lanke: 17 zemalja, 5 kontinenata...] Sport Klub. ''Bojan Marinković; 17.12.2020.''<br>''“Poreklom je iz Bihaća, sebe smatra Jugoslovenom, a loša situacija posle raspada nekadašnje države navela ga je da se otisne u pečalbu.”''</ref> * [[Radmilo Armenulić]], teniski stručnjak, bivši teniser<ref name=armenulic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22.<br>''“Armenulić Radmilo, savezni kapiten Davis-cup reprezentacije Jugoslavije; šef Odseka za tenis na Fakultetu za fizičku kulturu, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Marijan Beneš]], boksač<ref name=benes1>[https://www.vreme.com/vreme/simbol-jugoslavije/ Simbol Jugoslavije] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tanja Topić; broj 1445, 13.09.2018.''<br>''“Uprkos opštem nacionalističkom ludilu Marijan Beneš je do poslednjeg daha ostao Jugosloven.”''</ref><ref name=benes2>[https://ba.n1info.com/sport-klub/ostali-sportovi/marijan-benes-banjalucka-celicna-pesnica/ Marijan Beneš – banjalučka čelična pesnica] N1 BIH. ''Snežana Mitrović; 21.09.2022.''<br>''“Bio je i ostao Jugoslaven do kraja života.”''</ref><ref name=benes3>[https://sportal.blic.rs/ostali-sportovi/borilacki-sportovi/peca-popovic-pise-za-blic-ljuba-vrapce-moga-doba/2022042205421797665 Peca Popović piše za "Blic" Ljuba Vrapče moga doba] Sportal.rs ''Peca Popović; 09.09.2018.''<br>''“Stisnut, pola veka kasnije, između obostranog ekstremizma u svojoj Banjaluci, Beneš će kao žrtva međunacionalnih nesporazuma, odbačenosti i samoće ponavljati: Ja sam sve, Srbin i Hrvat i musliman. Jugosloven. Pacifista, čovekoljubac.”''</ref> * [[Stjepan Bobek]], fudbaler<ref name=bobek1>[https://www.rtv.rs/sr_ci/sport/fudbal/oprostaj-od-stjepana-bobeka_208573.html Опроштај од Стјепана Бобека] Радио-телевизија Војводине. ''ФоНет; 27.08.2010.''<br>''“Караџић је рекао да је Бобек, сумирајући утиске о животу, најближим пријатељима говорио да је рођени Загрепчанин, срцем Београђанин, делимично и Атињанин, по осећају Југословен и, захваљујући фудбалу, грађанин света.”''</ref> * [[Miodrag Božović]], nogometni trener<ref name=bozovic1>[https://www.vijesti.me/tag/7164/miodrag-bozovic Grof Božović: Bio sam i ostao Jugosloven] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vijesti sport; 19.08.2022.''<br>''“I dalje se osjećam i smatram Jugoslovenom.”''</ref><ref name=bozovic2>[https://informer.rs/sport/fudbal/408521/bozovic-ocrnio-orlove-srbija-gora-nego-pre-mundijala-milivojevic-rekao-istinu Božović ocrnio "orlove": Srbija je gora nego pre Mundijala, Milivojević je rekao istinu!] [[Informer (novine)|Informer]]. ''informer.rs; 17.11.2018.''<br>''“Rođen sam u Juguslaviji. Bio sam i ostao Jugosloven.. Takav mi je osećaj. Ne mogu drugačije, niti da zaboravljam detinjstvo.”''</ref> * [[Dejan Damjanović]], bivši nogometaš<ref name=damjanovic1>[https://www.glassrpske.com/lat/sport/fudbal/ispovijest-dejana-damjanovica-nesudjenog-clana-najveceg-partizanovog-paketa-za-glas-umjesto-u-humsku-skrenuo-u-koreju/605666 Ispovijest Dejana Damjanovića, nesuđenog člana najvećeg Partizanovog "paketa", za "Glas": Umjesto u Humsku, skrenuo u Koreju] Glas Srpske. ''Dejan Kondić; 10.11.2025.''<br>''“Ja sebe smatram Jugoslovenom.”''</ref> * [[Vladimir Gudelj]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš<ref name=gudelj1>[https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ourense/o-carballino/2019/11/29/llegue-contrato-gente-lado-huian-guerra/00031575029961280295542.htm «Yo llegué con un contrato y gente a mi lado. Ellos huían de la guerra»] (na španskom) La Voz de Galicia. ''Pablo Varela; 29.11.2019.''<br>''“Yo soy de Tito, me considero yugoslavo.”''</ref> * [[Borislav Ivkov]], šahovski igrač i trener<ref name=ivkov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 177.<br>''“Ivkov Borislav, šahovski velemajstor (od '55); selektor Jugoslovenske šahovske reprezentacije. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Anton Josipović]], bokser<ref name=antonjosipovic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/8360/Sport/Od-sampiona-do-drzavnika Od šampiona do državnika] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Slavko Trošelj; 02.12.2007.''<br>''“Nastavio sam da treniram i boksujem širom Jugoslavije, a onda su stigle devedesete... Mirisalo je na rat... Pri popisu stanovništva u rubriku "nacionalnost" upisao sam – Japanac, mada sam uvek bio Jugosloven i srcem i dušom. Da su svi tako učinili možda rata ne bi bilo.”''</ref><ref name=antonjosipovic2>[https://www.rtvbn.com/380937/Intervju--Anton-Josipovic-Holifild-mi-je-nudio-pomoc Intervju - Anton Josipović: Holifild mi je nudio pomoć...!] [[Radio-televizija BN]]. ''08.04.2016.''<br>''Brzo mu je u olimpijskom selu "skrenuta" pažnja, iako je nebrojeno puta tokom našeg razgovora naglasio da je još Jugosloven, a kamoli tada. […] Otišao je u Švajcarsku, putovao po cijeloj Evropi, živio i u Zagrebu, gdje je imao priliku da postane predsjednik Bokserskog saveza Hrvatske, ali se ipak odlučio na povratak u Banjaluku. “Nudili su mi za vrijeme Franje Tuđmana da budem predsjednik, ali nisam mogao, jer sam bio i ostao Jugosloven. Moje mišljenje se oko toga ni sada nije promijenilo. Zato ne mogu da shvatim ove današnje političare kako promijene po desetak različitih političkih opcija”, dodao je olimpijski šampion, koji živi od nacionalne penzije.''</ref> * [[Nikola Karabatić]], bivši rukometaš<ref name=karabatic1>[https://www.tportal.hr/sport/clanak/karabatic-otkrio-bilicu-ponosan-sam-na-hrvatske-i-srpske-korijene-20250415 Karabatić otkrio Biliću: 'Ponosan sam na hrvatske i srpske korijene'] tportal.hr ''A. H.; 15.04.2025.''<br>''“Uvijek smo bili vrlo ponosni na naše korijene. Bivša Jugoslavija, Hrvatska, Srbija… ali u isto vrijeme je tata bio ponosan kada smo dobili državljanstvo…nikada se nisam osjećao kao stranac. Uvijek kao Francuz. Pola Francuz, pola Jugoslaven.”''</ref> * [[Milivoj Karakašević]], stonoteniser<ref name=karakasevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 220.<br>''“Karakašević Milivoj, trener i kapiten stonoteniske reprezentacije Jugoslavije. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stanislav Karasi]], bivši fudbalski trener i igrač<ref name=karasi1>[https://www.dan.co.me/sport/fudbal/legende-za-sva-vremena-5210766 Legende za sva vremena] Dan. ''D.K./D.P.; 28.11.2023.''<br>''“Ja sam još Jugosloven i otvoren čovjek i radim kako moja glava misli” - kazao je Karasi za "Dan".''</ref> * [[Dane Korica]], atletičar<ref name=korica1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 241.<br>''“Korica Daniel Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije; kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; član Predsedništva AK "Crvena zvezda", Bg.; prof. fizičke kulture. […] P: Jugosloven.''</ref> * [[Refik Kozić]], bivši nogometaš<ref name=kozic1>[https://www.zurnal.rs/sr/clanak/179640/fudbal/partizan/igrao-sam-ostro-ali-nisam-bio-grubijan “Igrao sam oštro, ali nisam bio grubijan”] [[Sportski žurnal]]. ''Slađan Jeremić; 23.03.2024.''<br>''“Dolazim do Srbije i ostalih novostvorenih zemalja makar jedan put godišnje. Ostao sam veliki Jugosloven. Odem do Sarajeva, Banjaluke, u Pulu gde sam odrastao. Po Beogradu potrošim najviše vremena.”''</ref> * [[Ivan Matošević]], reli vozač<ref name=matosevic1>[https://www.automotorevija.rs/rubrike/zemunski-bard-jugoslovenskih-gugutka Zemunski bard jugoslovenskih trka] Auto moto revija. ''AMR; 27.08.2022.''<br>''“Za sebe kaže da je Jugosloven i zakleti Zemunac, gde je odrastao i gde i danas živi.”''</ref> * [[Franjo Mihalić]], atletičar<ref name=mihalic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 323.<br>''“Mihalić Franja [sic!], trener u atletskom klubu "Partizan". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Predrag Mijatović]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš<ref name=mijatovic1>[https://www.novosti.rs/sport/fudbal/1222121/sam-jugosloven-pedja-mijatovic-otvorio-dusu-spancima "Ja sam Jugosloven": Peđa Mijatović otvorio dušu Špancima] [[Večernje novosti]]. ''Novosti online; 31.03.2023.''<br>''“Zato moram da kažem da sam još uvek Jugosloven. Ja sam Crnogorac i Španac, ali deo mene je i dalje Jugosloven”''</ref> * [[Nikola Nikić]], nogometni trener, ranije igrač<ref name=nikic1>[https://www.youtube.com/watch?v=SzYynxlLrCQ Face to Face] YouTube. ''10.05.2025.''<br>''“Ne da mi fali Jugoslavija, nego sam bio, ostao i umrijet ću kao Jugosloven.”''</ref> * [[Ivica Osim]], nogometaš i fudbalski trener<ref name=osim1>[https://www.novosti.rs/vesti/sport.294.html:529442-Ivica-Osim-Velika-Jugoslavija-je-mnogima-smetala-ali-se-od-proslosti-ne-zivi Ivica Osim: Velika Jugoslavija je mnogima smetala, ali se od prošlosti ne živi] [[Večernje novosti]]. ''Predrag Vasiljević; 17.01.2015.''<br>''Ostali ste, čini se, poslednji nepopravljivi Jugosloven? - “Jesam, i ponosim se time.”''</ref><ref name=osim2>[https://www.alo.rs/sport/fudbal/625315/ivica-osim-jugoslavija-argentina-viski/vest "Pijanac", penali protiv Argentine i viski umesto vode - Ko je bio Ivica Osim, legendarni selektor Jugoslavije?] Alo. ''Alo/M.M.; 01.05.2022.''<br>''Moglo bi se reći da je porodica Osim Evropa u malom, jer su mu deda i baka s očeve strane Slovenac i Nemica, a s majčine Poljak i Čehinja. On za sebe kaže da je Jugosloven.”''</ref> * [[Blagoje Paunović]], fudbaler i fudbalski trener<ref name=paunovic1>[https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3186341-emotivna-prica-veljka-paunovica-o-ocu-teskim-danima-u-partizanu-i-triku-za-osvajanje-svetskog-trona Kakva priča Veljka Paunovića: O ocu, teškim danima u Partizanu i triku za osvajanje svetskog trona] [[Telegraf.rs]]. 06.05.2020.<br>''“Otac mi je uvek govorio o Jugoslaviji, umro je osećajući se kao Jugosloven, ali je uvek bio veoma ponosan što je Srbin i to je sada moja zemlja.”''</ref> * [[Marko Pešić]], generalni direktor [[FC Bayern München (košarka)|KK FC Bayern München-a]]<ref name=mpesic>[https://www.glassrpske.com/lat/sport/sp-svijet/marko-pesic-generalni-menadzer-bajerna-za-glas-srspke-lucic-je-kao-levandovski/393996 Marko Pešić, generalni menadžer Bajerna za “Glas Srspke”: Lučić je kao Levandovski] Glas Srpske. ''Dušan Repija; 17.01.2022.''<br>''“Odrastao sam kao Jugosloven i tako se osećam, mada to možda nije ni popularno u ova vremena. Tri decenije sam u Nemačkoj, ali se osećam onako kako sam odgojen u porodici. Igrao sam za Nemačku, ali priznajem da sam sanjao dres Jugoslavije - rekao je Pešić.”''</ref> * [[Svetislav Pešić]], košarkaški trener<ref name=spesic1>[https://www.kurir.rs/sport/kosarka/1693560/svetislav-pesic-nostalgican-i-dalje-sam-jugosloven Svetislav Pešić nostalgičan: I dalje sam Jugosloven] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''01.03.2015.''<br>''“Rođen sam u Srbiji, ali sebe sam uvek smatrao Jugoslovenom, iako je sad na tom prostoru napravljeno više država. Za mene taj osećaj i dalje postoji. Osećam tu pripadnost, ali to ne znači da je moj dom samo jedno mesto.”''</ref><ref name=spesic2>[https://www.b92.net/sport/kosarka/vesti.php?yyyy=2005&mm=01&dd=19&nav_id=160246 Pešić će pomagati Obradoviću] [[B92]]. ''B92, fibaeurope.com; 19.01.2005.''<br>''“Ja sam Jugosloven i učiniću sve da pomognem jugoslovenskoj košarci i Obradoviću kako bi stigli do evropskog zlata.”''</ref><ref name=spesic3>[https://www.tz.de/sport/fcb-basketball/svetislav-pesic-zuhause-zr-4751962.html "Ich bleibe Jugoslawe!"] (na njemačkom) tz. ''Lena Mayer; 20.02.2015''<br>''“Ich selbst bin in Serbien geboren, habe mich aber immer generell als Jugoslawe gefühlt und bezeichnet. Und das tue ich auch weiterhin – auch, wenn es Jugoslawien politisch gesehen nicht mehr gibt. Für mich existiert dieses Gemeinschaftsgefühl noch immer.”''</ref><ref name=spesic4>[https://www.elmundo.es/deportes/baloncesto/2019/02/14/5c642dbb21efa0f7638b45d8.html Pesic: "Hay dos cosas que me faltan en la vida: mis padres y mi Yugoslavia"] (na španjolskom) El Mundo. ''Francisco Cabezas; 14.02.2019.''<br>''“Aunque yo nací en Novi Sad, ahora Serbia, yo me siento todavía yugoslavo.”''</ref> * [[Velimir Petković]], rukometni trener<ref name=petkovic1>[https://www.svijet-rukometa.com/velimir-petkovic-i-za-njemce-kultni-trener/ Velimir Petković i za Njemce kultni trener] Svijet Rukometa. ''B. Božin; 01.02.2018.''<br>''“Pravi sam Jugosloven, što danas nije popularno. Vidim i pratim sve, bez obzira na to što sam 26 godina u Nemačkoj. Najlepša sećanja imam za taj period, iz igračkog i postigračkog vremena, privatnog života, i sve lepo sam imao u toj zemlji. Ni danas ne krijem ako sam u Beogradu, Zagrebu, Skoplju, a to potenciram i ovde u Berlinu. Tako da ko ima problem sa tim – ima problem sa samim sobom.”''</ref> * [[Dušan Popović (vaterpolista)|Dušan Popović]], vaterpolista<ref name=dusanpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 442.<br>''“Popović Dušan, vaterpolista, majstor sporta. […] P: Srbin-Jugosloven”''</ref> * [[Dževad Prekazi]], fudbaler<ref name=prekazi1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-48368957 Zašto je Arton Zekaj izabrao fudbalsku reprezentaciju Kosova, a ne Srbije] BBC News na srpskom. ''Marko Protić; 22.05.2019.''<br>''“Dževad Prekazi je rođeni Albanac iz Kosovske Mitrovice, za sebe kaže da je Jugosloven, a značajan deo fudbalske karijere proveo je u Partizanu u kojem trenutno radi sa mlađim kategorijama.”''</ref><ref name=prekazi2>[https://www.vesti-online.com/dzevad-prekazi-decu-danas-uce-lap-top-strucnjaci/ Dževad Prekazi: Decu danas uče lap-top stručnjaci!] Vesti online. ''Srđan Antić; 12.09.2020.''<br>''“Zaljubljen sam u Jugoslaviju. Nacionalna pripadnost mi nikada nije bila bitna. Raspad Jugoslavije, najlepše zemlje na svetu mi je teško pao. Uvek ću biti Jugosloven.”''</ref> * [[Goran Rađenović]], predsjednik VK Budva, ranije vaterpolista<ref name=radjenovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 469.<br>''“Rađenović Goran, vaterpolista; član VK "Roma" (od '92). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Monika Seleš]], bivša tenisačica<ref name=seles1>[https://stil.kurir.rs/celebrities/153921/monika-seles-nesreca-nikad-ne-dolazi-sama-tragedija-koja-je-sunovratila-njen-zivot Monika Seleš: Nesreća nikad ne dolazi sama! Tragedija koja je sunovratila njen život!] Stil. ''Stil/story.rs; 25.06.2021.''<br>''“Dodala je i da se oseća kao Jugoslovenka, Mađarica i Amerikanka, kao i da nikada ne bi mogla da se odrekne svog porekla jer bi na taj način porekla ono što zapravo jeste.”''</ref> * [[Zoran Slavnić]], bivši košarkaš i košarkaški trener<ref name=slavnic1>[https://sportal.blic.rs/kosarka/domaca-kosarka-i-aba/kosarkaski-bum-moke-slavnica-za-blic-bertomeu-je-separatista-evroliga-je-privatna-liga/2022042211290884632 Košarkaški bum Moke Slavnića za "Blic": Bertomeu je separatista, Evroliga je privatna liga] Sportal.rs ''Časlav Vuković/Miodrag Dimitrijević; 07.07.2018.''<br>''“Ja sam još uvek Jugosloven, a pošto sada imamo samo jednu našu zemlju, a to je Srbija, žao mi je što sve manje naših sportista odlazi u Španiju.”''</ref> * [[Aleksandar Šoštar]], vaterpolo trener, ranije vaterpolista<ref name=sostar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 561.<br>''“Šoštar Aleksandar, vaterpolista, član VK "Barselona", Barselona. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Bogdan Tanjević]], košarkaški trener<ref name=tanjevic1>[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:451849-Tanjevic-Srbija-kao-2009-Zeljko-ce-da-napravi-dar-mar-u-Evroligi Tanjević: Srbija kao 2009, Željko će da napravi dar-mar u Evroligi!] [[Večernje novosti]]. ''D. Kontić; 01.09.2013.''<br>''“Bogdan Tanjević, koji, inače, za sebe kaže da je Jugosloven, ima neviđen dar, zračenje jačine nuklearne elektrane, ali pozitivno..”''</ref><ref name=tanjevic2>[https://reprezentacija.me/bogdan-tanjevic-nepopravljivi-jugosloven-1/ Bogdan Tanjević – Nepopravljivi Jugosloven] Reprezentacija.me ''Ognjen; 07.09.2017.''<br>''“Poznato je da je Tanjević nepopravljivi Jugosloven.”''</ref><ref name=tanjevic3>[https://tacno.net/bogdan-tanjevic-kad-ti-emerik-blum-drzi-leda-mozes-biti-prvak-evrope/ Bogdan Tanjević: Kad ti Emerik Blum drži leđa, možeš biti prvak Evrope] [[Tačno.net]]. ''Amer Obradović; 07.12.2023.''<br>''“O košarci zna sve. O književnosti, filmu i muzici skoro sve. Mada nije nikada postao svjetski košarkaški prvak Boša Tanjević je bez dvojbe svjetski šampion u šarmu. Boša – Crnogorac, Sarajlija, Italijan, Turčin ali prije svega Jugosloven – gost je nove episode Mikrofonije sa Amerom.”''</ref><ref name=tanjevic4>[http://www.pobjeda.me/2013/06/27/intervju-bogdan-tanjevic-navijam-za-sve-nase/#.UzhpaVcjyZE Intervju – Bogdan Tanjević: Navijam za sve naše] [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Ana Marković; 27.06.2013.''</ref> * [[Aleksandar Tirnanić]], fudbalski igrač i trener<ref name=tirnanic>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 725.<br>''“Tirnanić Aleksandar, savezni kapiten Fudbalskog saveza Jugoslavije, r. 1910 u Krnjevu, srez Veliko Orašje, Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Trifunović]], šahist<ref name=ptrifunovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 736.<br>''“Trifunović Petar, dr prava, šahovski velemajstor, rez. kapetan, r. 1910 u Dubrovniku, Jugosloven.”''</ref> * [[Eleonora Vild]], košarkašica<ref name=vild1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 637.<br>''“Wild Eleonora, košarkašica, član KK "Vemeks", Berlin. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Duško Vujošević]], košarkaški trener<ref name=vujosevic1>[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:438989-Vujosevic-I-Dzajic-je-morao-da-pretuce-svog-coveka-srecan-sam-sto-nisam-uhapsen Vujošević: I Džajić je morao da pretuče svog čoveka, srećan sam što nisam uhapšen...] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 14.06.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven, partizanovac i Beograđanin.”''</ref><ref name=vujosevic2>[https://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:551240-Vujosevic-U-medijima-se-pezorativno-nazivam-crnogorskim-strucnjakom-a-prvo-sam-Jugosloven Vujošević: U medijima se pežorativno nazivam crnogorskim stručnjakom, a prvo sam Jugosloven] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 03.06.2015.''<br>''“Ja se u medijima pežorativno nazivam crnogorskim sručnjakom, a prvo sam Jugosloven, dok se za Radonjića nije reklo da je Crnogorac”, zaključio je Vujošević.''</ref><ref name=vujosevic3>[http://sportskenovosti.rs/102383/vujosevic-naravno-da-hocemo-da-platimo-porez/ Vujošević: Naravno da hoćemo da platimo porez]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Sportske novosti. ''14.06.2013.''</ref> * [[Veselin Vujović]], rukometni trener<ref name=vvujovic1>[https://lobsport.me/rukomet/veselin-vujovic-za-lob-sport-crna-goro-od-srca-ti-zelim-pobjedu-a-fer-plej-bas-me-briga-za-to/ Veselin Vujović za Lob Sport: Crna Goro, od srca ti želim pobjedu, a fer-plej – baš me briga za to] Lob sport. ''Aleksandar Popović; 11.01.2024.''<br>''“Ja se osjećam Jugoslovenom.”''</ref><ref name=vvujovic2>[https://narod.hr/sport/veselin-vujovic-jugoslaven-danas-cujem-himnu-hej-sloveni-produ-me-trnci Veselin Vujović: Jugoslaven sam. I danas kada čujem himnu ‘Hej Sloveni’ prođu me trnci] Narod.hr. ''Miroslav Herceg; 02.01.2018.''</ref><ref name=vvujovic3>[https://www.marca.com/balonmano/europeo/2016/01/18/569cd4e522601dcf118b467f.html Veselin Vujovic, yugoslavo de corazón] (na španjolskom) Marca. ''Javier Romano; 18.01.2016.''<br>''“Yo soy montenegrino, estuve cinco años en Macedonia, he sido seleccionador serbio, ahora lo soy esloveno, trabajo en Croacia, pero me siento siempre yugoslavo”, desgrana Vujo en el fluido español que conserva.''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Benes (cropped).jpg|Marijan Beneš Datoteka:S. Kragujević, Sjepan Bobek, fudbaler, 21. 8. 1949.jpg|Stjepan Bobek Datoteka:Miodrag Božović 2021.jpg|Miodrag Božović Datoteka:데얀 2018년.jpg|Dejan Damjanović Datoteka:Vladimir_Gudelj.JPG|Vladimir Gudelj Datoteka:Ivkov,Borislav 1998 Grieskirchen.jpeg|Borislav Ivkov Datoteka:NikolaKarabatic.jpg|Nikola Karabatić Datoteka:Dane Korica.jpg|Dane Korica Datoteka:Franjo Mihalić.jpg|Franjo Mihalić Datoteka:Predrag Mijatović 2007 b.jpg|Predrag Mijatović Datoteka:Ivica Osim - SK Sturm (1999) (cropped).jpg|Ivica Osim Datoteka:Svetislav Pešić (cropped).jpg|Svetislav Pešić Datoteka:Velimir Petkovic 01.jpg|Velimir Petković Datoteka:Cevad Prekazi.jpg|Dževad Prekazi Datoteka:Горан Рађеновић.jpeg|Goran Rađenović Datoteka:Monica Seles 1991.jpg|Monika Seleš Datoteka:Aleksandar Šoštar 01.jpg|Aleksandar Šoštar Datoteka:BogdanTanjevic.jpg|Bogdan Tanjević Datoteka:Aleksandar Tirnanić (1).jpg|Aleksandar Tirnanić Datoteka:Petar Trifunović 1962.jpg|Petar Trifunović Datoteka:Duško Vujošević.jpg|Duško Vujošević Datoteka:Veselin Vujović 2017.jpg|Veselin Vujović </gallery> </center> == Televizija i radio == * [[Sanja Kužet]], televizijska voditeljka<ref name=kuzet1>[https://gracija.me/sanja-kuzet-djeca-su-me-ojacala/ Sanja Kužet: Djeca su me ojačala] Gracija. ''Svetlana Peruničić; 20.07.2018.''<br>''“Majka nije nikada živjela u Crnoj Gori, tata je iz Dalmacije, tako da je, što se mene tiče, bio neki interesantan miks (smijeh). Majka je rođena u Makedoniji, gdje je provela dio života, jer je otac bio vojno lice, a onda je došla u Beograd, gdje je rođen i moj otac, a kasnije i ja. Zato stalno kažem, iako ta država ne postoji, da sam Jugoslovenka.”''</ref><ref name=kuzet2>[https://poslovnidnevnik.ba/2018/02/02/ocarala-dekolteom-sanja-kuzet-u-najprovokativnijem-izdanju-do-sada-pogledajte-sta-je-izludilo-muskarce/ Očarala dekolteom| Sanja Kužet u najprovokativnijem izdanju do sada: pogledajte šta je izludilo muškarce] Poslovnidnevnik.ba ''02.02.2018.''<br>''“Za sebe često voli da istakne da je jedna „prava Jugoslovenka“, jer joj je otac Milovan poreklom iz Dalmacije, a majka Verica je iz Crne Gore.”''</ref> * [[Daško Milinović]], radijski voditelj<ref name=milinovic1>[https://www.danas.rs/svet/region/i-kraljevinu-i-republiku-ubijaju-zar-ne-jugoslovensko-nasledje-u-postjugoslovenskim-zemljama/ I kraljevinu i republiku ubijaju, zar ne?: Jugoslovensko nasleđe u postjugoslovenskim zemljama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Matea Jerković/Srdan Kosović/Jelka Jovanović/Denis Romac; 19.06.2023.''<br>''Saglasan je i novosadski novinar Daško Milinović, deklarisani antifašista – zbog čega je i fizički napadan – ali i jedan od 23.303 građana/ki koji su se na Popisu 2022. izjasnili kao Jugosloveni. „Mi smo jedina etnička grupa koja je zabeležila rast“, kaže sa Milinović, inicijator stvaranja nacionalnog saveta jugoslovenske manjine.''</ref><ref name=milinovic2>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/sve-vise-jugoslovena-u-srbiji-u-novom-sadu-ih-cak-30-odsto-vise-podnose-zahtev-za-registraciju-svog-nacionalnog-saveta/ Sve više Jugoslovena u Srbiji, u Novom Sadu ih čak 30 odsto više: Podnose zahtev za registraciju svog Nacionalnog saveta] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''A. Latas; 30.04.2023.''<br>''“Da li se rodio koji Jugosloven ili su se neki setili da su Jugosloveni, a na prošlom popisu to nisu bili, nije bitno. Mi smo jedina prirodno rastuća zajednica u Srbiji“, kazao je jedan od najpoznatijih Jugoslovena u našoj zemlji.''</ref><ref name=milinovic3>[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''<br>''“Nedugo zatim na Twitteru se oglasio popularni radijski voditelj Daško Milinović, koji često sarkastično tvita s računa po imenu Uspeh Petrović. On je objavio da se radi na osnivanju Nacionalnog vijeća Jugoslavena u Srbiji, po uzoru na druge manjinske zajednice poput Roma, koje nemaju svoju matičnu državu. Dakako, za osnivanje manjinske zajednice koja bi uživala manjinska prava potrebno je da takva zajednica ima određenu brojnost.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:EXIT 2012 Red Union.jpg|Daško Milinović </gallery> </center> == Umetnost == * [[Marina Abramović]], umjetnica performansa<ref name=abramovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.<br>''“Abramović Marina, slikar, multimedijalni umetnik; profesor na Likovnoj akademiji, Hamburg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Stevan Aleksić]], vizuelni umjetnik, scenograf<ref name=aleksic1>[https://www.instagram.com/p/DDPpnQctnSy/?utm_source=ig_web_copy_link&igsh=MzRlODBiNWFlZA%3D%3D Drugarica Brena i moja malenkost. (…) Jugosloven, rame uz rame sa Jugoslovenkom, (…).] [[Instagram]]. ''stevan_aleksic_art; 06.12.2024.''</ref> * [[Mrđan Bajić]], vajar<ref name=mbajic1>[https://www.harpersbazaar.rs/kultura/umetnost-knjige-muzika/ne-propustite-poslednje-javno-vodenje-kroz-izlozbu-mrdana-bajica Ne propustite: Poslednje javno vođenje kroz izložbu Mrđana Bajića] Harper’s Bazaar. ''Milena Kitić; 19.01.2023.''<br>''“Nikakvo idealizovanje nije u pitanju i stalno ponavljam da nisam jugonostalgičan, već sam zapravo i Jugosloven, pored toga što sam i Srbin.”''</ref><ref name=mbajic2>[http://www.tanjug.rs/full-view.aspx?izb=753923 Mrđan Bajić za Tanjug: Spomenik Đinđiću mora biti postavljen] [[Tanjug]] ''15.10.2022.''<br>''“Vajar i konceptualni umetnik Mrđan Bajić kaže da nikada nije imao tako veliku i zahtevnu izložbu kao što je postavka "Nepouzdani pripovedač", da nije jugonostalgičan iako se smatra Jugoslovenom, i da očekuje da će njegova najbolja skulptura spomenik Zoranu Đinđiću jednom konačno biti postavljen na pravom mestu.”''</ref><ref name=mbajic3>[https://www.politika.rs/sr/clanak/521814/U-lokalnom-i-globalnom-dvoumlju U lokalnom i globalnom dvoumlju] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Marija Đorđević; 21.10.2022.''<br>''“Dakle nisam jugonostalgičan, ja sam naprosto i Jugosloven, poreklom, svetonazorom, poimanjem jezika, ljudi, zavičajnosti i kulturnih kodova.”''</ref> * [[Danica Basta]], slikarka<ref name=basta1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 35.<br>''“Basta Danica, slikar; profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vjera Biller]], slikarica<ref name=biller1>Голубовић, Видосава/Суботић, Ирина: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Зенит 1921–1926] Београд, 2008, str. 298.<br>''Из писама се види да јој је отац Аустријанац Емилио, да има аустријско држављанство, „али ипак, ја сам у ствари Југословенка, пошто сам рођена у... Хрватској и мој први језик је био хрватски; моја мајка Малвина Куглер, је такође Југословенка“</ref> * [[Ema Bregović]], vizuelna umjetnica<ref name=ebregovic1>[https://www.kurir.rs/zabava/pop-kultura/3708363/ema-bregovic-dela-stvaram-uz-burek-i-cevape Dela stvaram uz burek i ćevape: Ema Bregović za Kurir: Odrasla sam kao Jugoslovenka i to će tako ostati] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Kurir/Lj. Radanov; 14.06.2021.''</ref><ref name=ebregovic2>[https://www.ekspres.net/scena/ne-treba-traziti-nove-razloge-za-podjele-8-7-2021 Intervju Ema Bregović - "Ne treba tražiti nove razloge za podjele"] Ekspres. ''Mihailo Paunović; 08.07.2021.''<br>''“Rođena je u Parizu, ali sebe smatra Jugoslovenkom što je direktna posledica nasleđa koje je, u istim tim koferima, ponela iz kuće.”''</ref><ref name=ebregovic3>[https://www.blic.rs/zabava/ema-bregovic-izlozba-otac-goran-beograd/j0ydxtb (Video) Roditelji nisu došli da je podrže - Ćerka Gorana Bregovića o svom poslu i poznatom ocu! "Ja sam Jugoslovenka", a evo šta misli o Beogradu] [[Blic (novine)|Blic]]. ''F.J.; 12.06.2021.''<br>''“Ja se osjećam kao Jugoslovenka, jer ja nemam taj nacionalistički stav.”''</ref> * [[Eduard Čehovin]], grafički dizajner<ref name=cehovin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 80.<br>''“Čehovin Eduard, grafički dizajner. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Božidar Damjanovski]], slikar<ref name=damjanovski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 92.<br>''“Damjanovski Božidar, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Evgenija Demnievska]], likovni umjetnik<ref name=demnievska1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 97.<br>''“Demnievska Evgenija, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Emir Dragulj]], grafičar<ref name=dragulj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 109.<br>''“Dragulj Emir, slikar i grafičar; redovni profesor Fakulteta likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nikola Džafo]], slikar<ref name=dzafo1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 114.<br>''“Džafo Nikola, slikar, slobodni umetnik; likovni urednik lista "Republika". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Branko Gavrić]], grafički dizajner<ref name=gavric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 142.<br>''“Gavrić Branko, grafički dizajner; vlasnik i direktor firme "Total Design" DOO. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nandor Glid]], vajar<ref name=glid1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 145-146.<br>''“Glid Nandor, vajar; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Jevrejin.”''</ref><ref name=glid2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 137.<br>''“Glid A. Nandor, vajar; redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna - u penziji (r. 12. XII 1924, Subotica). Jugosloven, jevrejskog porekla.”''</ref> * [[Đorđe Ilić]], slikar, univ. profesor<ref name=djilic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 168.<br>''“Ilić Đorđe, slikar; redovni profesor Arhitektonskog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven, […].”''</ref> * [[Darija Kačić]], slikarka<ref name=kacic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.<br>''“Kačić Darija, slikar; docent na Fakultetu likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Nikola Kostandinović]], grafički dizajner<ref name=kostandinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.<br>''“Kostandinović Nikola, grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Pjer Križanić]], slikar-karikaturista<ref name=krizanic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 358.<br>''“Križanić Pjer, slikar-karikaturista, novinar, r. 1890 u Mečenčanu, srez Glina, Jugosloven.”''</ref> * [[Ankica Oprešnik]], slikarica i grafičarka<ref name=opresnik1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390-391.<br>''“Oprešnik Ankica, slikar i grafičar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Gradimir Pankov]], balet majstor<ref name=pankov1>[http://www.politika.rs/rubrike/Kultura/Moja-trupa-mora-uvek-da-iznenadi.lt.html Моја трупа мора увек да изненади] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Биљана Лијескић; 11.12.2013.''<br>''“То ми много значи, јер никада нисам изгубио везу са простором одакле сам дошао, иако живим у иностранству годинама. Имам обичај да кажем, са саркастичним хумором, да сам Југословен са канадским и америчким пасошем! Али, чак иако сам канадски и амерички држављанин, остајем Југословен у срцу и никада нећу заборавити своју матичну земљу.”''</ref> * [[Dragan Papić]], multimedijalni umjetnik<ref name=dpapic1>[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:155431-Darovi-sa-buvljaka Darovi sa buvljaka] [[Večernje novosti]]. ''A. Šerer, N. Smiljić; 24.02.2004.''<br>''“Ipak, najviše volim da izlažem u našoj zemlji, pred domaćom publikom. Za sebe volim da kažem da sam prvo Beograđanin, pa Jugosloven.”''</ref> * [[Ljuba Popović]], slikar<ref name=ljpopovic1>[https://www.vreme.com/kultura/slikarstvo-je-muzika-za-oci/ Slikarstvo je muzika za oči] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Dragan Todorović; 30.10.2014.''<br>''“On lično je 51 godinu tamo, kad ga pitaju ko je, odgovara, Jugosloven, srpskog porekla, da pripada srpskom plemenu…”''</ref> * [[Verica Rakočević]], modna dizajnerka<ref name=rakocevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 473.<br>''“Rakočević Verica, modni kreator. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ivan Rendić]], kipar<ref name=rendic1>Kečkemet, Duško: Ivan Rendić: Život i djelo. Supetar 1969, str. 47.<br>''Rendić pisao je u starosti: »On me je uputio da moram biti svijestan, da sam Hrvat, dakle Jugoslaven.« Dalje veli da mu je knjige, iz kojih je učio naš jezik, slao također Strossmayer. I taj Strossmayerov kredo »Hrvat, dakle Jugoslaven« postaje otada i Rendićev kredo, kojeg se držao i za koji se borio dosljedno sve do smrti, u toku čitavog svog dugog i napornog rada i burnog života.''</ref> * [[Mateja Rodiči]], slikar<ref name=rodici1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Rodiči Mateja, slikar i grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Anđelka Slijepčević]], modni kreator, univ. profesor<ref name=aslijepcevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 509.<br>''“Slijepčević Anđelka, redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna, Bg.; potpredsednik Saveta Univerziteta umetnosti. […] P: Jugoslovenka, Srpkinja, […].”''</ref> * [[Marija Tišma]], slikarka<ref name=mtisma1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 577.<br>''“Tišma Marija, slikar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Emma Varga]], dizajner stakla<ref name=varga-marodic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 308.<br>''“Marodić Emilija, dizajner stakla; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vladimir Veličković]], slikar<ref name=velickovic1>[https://nova.rs/kultura/najbolji-izdanak-gradanskog-secanje-na-vladu-velickovica/ Najbolji izdanak građanskog – sećanje na Vladu Veličkovića] Nova.rs. ''Radmila Stanković; 29.08.2020.''<br>''“Ja sam duboko ukorenjen kao Jugosloven i takav ću ostati do kraja života. Dubokih korena sam i Beograđanin, što podrazumeva i da sam Srbin.”''</ref><ref name=velickovic2>[https://www.vesti-online.com/ostajem-jugosloven/ Ostajem Jugosloven] Vesti online. ''02.11.2014.''<br>''“Ja sam veoma privržen toj Srbiji, Beogradu, ja sam pre svega Beograđanin, naravno sa plemenitom idejom da ostajem Jugosloven, ono što mi se negde i zamera, a negde mi se i ne oprašta.”''</ref> * [[Sonja Vukićević]], koreografkinja, glumica, balerina<ref name=vukicevic1>[https://www.vijesti.me/zabava/19258/sonja-vukicevic-politicari-su-postali-i-glumci-i-reditelji Sonja Vukićević: Političari su postali i glumci i reditelji] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 23.09.2018.''<br>''“Ja sam Jugoslovenka i van granica Jugoslavije, a danas sam Jugoslovenka i van granica bivše Jugoslavije.''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Marina Abramović. The Cleaner (45524492341).jpg|Marina Abramović Datoteka:Ljuba Popovic-mc.rs.jpg|Ljuba Popović Datoteka:Ivan Rendić 1885 Th. Mayerhofer.jpg|Ivan Rendić Datoteka:Velickovic Zarko-Vijatovic (cropped).jpg|Vladimir Veličković </gallery> </center> == Vojska == * [[Vicko Antić]], general-pukovnik, revolucionar<ref name=antic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 22.<br>''“Antić Vicko, generalmajor avijacije JNA, r. 1912 u Selcu, srez Crikvenica, Jugosloven.”''</ref> * [[Tomo Buzov]], oficir, poznat po herojskom činu za vreme bratoubilačkog rata 1993. godine<ref name=buzov1>[https://www.nin.rs/english/news/50784/darko-buzov-my-father-was-murdered-because-he-didnt-want-to-stay-silent Darko Buzov for NIN: My father was murdered because he didn’t want to stay silent] (na engleskom) [[NIN]]. ''Tanja Nikolić Đaković; 06.06.2024.''<br>''“And my father never thought of himself as a Croat. He was, as I said, a Yugoslav, a JNA officer. For years after the abduction in Štrpci, various NGOs contacted us, they wanted us to insist on the idea that the Serbs killed my father because he was a Croat. And the truth is that my father was a Yugoslav.”''</ref><ref name=buzov2>[https://n1info.rs/vesti/bio-je-covek-i-jugosloven-tomo-buzov-dao-je-svoj-za-zivot-mladica-u-vozu-u-strpcima/ „Bio je čovek i Jugosloven“: Tomo Buzov, dao je svoj za život mladića u vozu u Štrpcima] N1 SRB. ''Sonja Kamenković; 31.05.2024.''<br>''On kaže da ima posebnu obavezu da naglasi da je Tomo Buzov bio oficir JNA, ali pre svega čovek i Jugosloven. „Bio je oficir JNA, učinio je taj gest koji mnogi nikada ne bi, ali presudno je bilo upravo to što je Toma bio Jugosloven i nije delio ljude po nacionalnosti. On je spasio mladića koji je pošao tim vozom u Bar. Tomo je umesto tog mladića izašao iz voza, važno je reći da nije ubijen kao Hrvat kako su to neki govorili, već kao Jugosloven.“''</ref> * [[Ivan Gošnjak]], general, političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Nikola Karanović]], general-pukovnik, revolucionar<ref name=nkaranovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 307-308.<br>''“Karanović Nikola-Karan, generalpotpukovnik JNA, r. 1914 u Prkosima, srez Bosanski Petrovac, Jugosloven.”''</ref> * [[Vlado Lončarić]], partizanski i španski borac<ref name=loncaric1>Lončarić, Vlado: Ponovo u Zagrebu, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_3.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 3. Zagreb 1984, str. 49.<br>''“Poslije neuspjeha oružane borbe demokratskih i progresivnih snaga, mi Jugoslaveni bili smo u logorima u Francuskoj oko 28 mjeseci.”''</ref> * [[Mirko Matković]], general-major, revolucionar<ref name=mmatkovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 431.<br>''“Matković Mirko, pukovnik JNA, r. 1915 u Podima, srez Hercegnovi, Jugosloven.”''</ref> * [[Kosta Nađ]], general, političar, revolucionar<ref name=nadj1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 173.<br>''“Nađ S. Kosta (Izborni srez Zrenjanin, APV – NRS), general-pukovnik, rođen 15-V-1911 god. u Petrovaradinu, srez Novi Sad, APV – NRS, Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Rudolf Primorac]], general, diplomata, revolucionar<ref name=primorac>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_8.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 102.<br>''“Primorac Antuna Rudolf, načelnik Štaba divizije, rođen 1904, Sutomore, Bar, major jugoslovenske vojske, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od oktobra 1942, krajem rata šef Jugoslovenske vojne misije u SSSR-u.”''</ref> * [[Velimir Radičević]], general-potpukovnik, narodni heroj<ref name=radicevic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/zaboravljeni-devedesetogodisnjaci/ Zaboravljeni devedesetogodišnjaci] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dragoljub Petrović; 26.12.2011.''<br>''“Ja sam internacionalac bio ceo život. I Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vicko Antić.jpg|Vicko Antić Datoteka:Memorial plaque for captain Tomo Buzov in New Belgrade.jpg|reljef Tome Buzova na spomen-ploči Datoteka:Ivan Gošnjak (1).jpg|Ivan Gošnjak Datoteka:Nikola Karanović.jpg|Nikola Karanović Datoteka:Kosta Nađ.jpg|Kosta Nađ Datoteka:Rudolf Primorac.jpg|Rudolf Primorac </gallery> </center> == Druge oblasti == * [[Anton Bezenšek]], stenograf, prevodilac<ref name=bezensek1>Bezenšek, Ant. J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-76POZL0A/a287f66c-8022-4d9f-80fb-dfd3c5294854/PDF Vabilo k naročbi], u: Slovenec, god. 4 br. 13. (1876), str. 4.<br>''“Ozrimo se na naše severne brate Čehe, Ruse in Poljake, koji so vže pred več leti začeli gojiti to Rimljanom in Grkom znano, a v novejem času od Nemcev iz nova prerojeno in modernim jezikom priredeno umetnost – stenografijo, pa primerjajmo naše delovanje na tem polju z njihovim, to moramo priznati, da smo zares precej zaostali, in da je skrajni čas, da se tudi v tem obziru prebudimo k delu in napredovanju, a to vsi Jugoslaveni zajedno v duhu bratske sloge in vzajemnosti.”''</ref> * [[Sonja Biserko]] aktivistica za ljudska prava, bivši diplomat<ref name=biserko1>Pavelić, Boris: [https://www.kucaljudskihprava.hr/wp-content/uploads/2019/12/Kad-glave-igraju__.pdf Kad glave igraju.] Zagreb 2019, str. 118.<br>''“Moji su živeli u tom jugoslovensko-dalmatinskom krugu. Tu sam i ja odrasla, pa nemam nacionalnost u smislu u kojem se danas govori o njoj: Beograđanka sam, Dalmatinka, Jugoslovenka. To je moj osećaj, ne mogu to da menjam.” - Osjećaj identiteta Sonje Biserko jasan je i osviješten – jugoslavenstvo koje ne negira nijednu svoju sastavnicu, od etničke preko regionalne do vjerske - ali danas, doslovno opasan. - “Biti Jugosloven i kosmopolita, to je danas proterana populacija.”''</ref><ref name=biserko2>Perović, Latinka: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Ziveti%20svoje%20ideale.pdf U ogledalu vremena. Skica za biografiju Sonje Biserko, s povodom.], u: Stanojlović, Seška/Kisić, Izabela (ur.): Živeti svoje ideale. Sonja Biserko, skice za portret. Beograd 2018, str. 33.<br>''“Samozatajna po prirodi, Sonja Biserko je, po svom tačnom samorazumevanju, ličnost sa složenim identitetom. Jugoslovenka, Beograđanka, Dalmatinka, Mediteranka, Evropljanka, kosmopolitkinja… Antifašizam i ideje jednakosti i solidarnosti levice utemeljene su u njenom porodičnom vaspitanju.”''</ref> * [[Aida Ćorović]], aktivistica za ljudska prava, novinarka<ref name=acorovic1>[https://nova.rs/vesti/politika/aida-corovic-grigorije-jedini-moze-da-ujedini-gradane/ Ćorović: Grigorije može da nas spasi od Vučića] Nova.rs ''Vojislav Milovančević; 09.07.2020.''<br>''“I neka mu se kaže da ja, Jugoslovenka, levičarka, feministkinja…mislim da je Srbiji potrebna njegova pomoć.”''</ref><ref name=corovic2>[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2024/7/14/novi-sad-antifa-grad-ustase-i-cetnici-zajedno-ste Novi Sad antifašistički grad: Ustaše i četnici, zajedno ste bježali] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Aida Ćorović; 14.07.2024.''<br>''“Mirovna i građanska aktivistkinja od početka ratova '90-ih, antifašistkinja, feministkinja i braniteljka ljudskih prava. Kosmopolitkinja. Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ervina Dabižinović]], aktivistkinja za ženska prava, psihološkinja<ref name=dabizinovic1>Domović Bulut, Senka: [https://www.faktcg.org/wp-content/uploads/2020/10/final-publikacija.pdf Ženske stvari. Women matters.] Herceg Novi 2018, str. 60.<br>''“Ja sam se osjećala, i osjećam se i danas, Jugoslovenkom.”''</ref> * [[Herta Haas]], službenica, revolucionarka<ref name=haas1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 44.<br>''“Has Herta, borac u službi veze VŠ, rođena 1917, Maribor, studentkinja, Jugoslovenka, u NOB od 1941. godine, član KPJ.”''</ref> * [[Eduard Ille]], kulturni funkcioner<ref name=ille1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 171.<br>''“Ille Eduard, direktor "Jugokoncerta", Bg. (od '86). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Kostrenčić]], knjižničar<ref name=kostrencic1>Korunić, Petar: [https://hrcak.srce.hr/file/314359 Prilog poznavanju jugoslavenske ideje u hrvatskoj politici 1868–1874], u: [[Časopis za suvremenu povijest]], sv. 12 br. 3 (1980), str. 78.<br>''“Koji može nas Jugoslavenah konačni cilj biti, koji odgovara posve našoj naravi, našim narodnim zahtjevom?”''</ref> * [[Ljubica Krnjaić]], inženjer protivpožarne zaštite<ref name=krnjajic1>[https://zenskimuzejns.org.rs/tag/ljubica-krnjajic/ Vatrogastvo i ženska emancipacija] ŽeNSki muzej. ''Vesna Nedeljković Angelovska; 21.12.2023.''<br>''“Za sebe kaže da je Jugoslovenka. Ima kritički stav prema politici savremenog društva ali smatra da je socijalistički poredak Jugoslavije bio najhumaniji poredak.”''</ref> * [[Ašok Murti]], poznati stilista<ref name=murti1>[http://www.blic.rs/Intervju/160207/Ostao-sam-ovde-iz-inata- Ostao sam ovde iz inata] Blic Online. ''Žiža Antonijević; 23.03.2008.''<br>''“Nemam nikakav stid i sram da izgovorim da ću ja zauvek ostati Jugosloven i da je to jedino s čime mogu da se identifikujem.”''</ref><ref name=murti2>[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija Ašok Murti - Biografija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110325002131/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija |date=2011-03-25 }} Puls Online<br>''“Ja sam Jugosloven, ali indijskog porekla, to je identitet koga se nikada neću odreći. Moja intimna istorija ne poklapa se sa opštom, a naročito ne sa geografijom. Nisam jugonostalgičar, to je kulturni i emotivni, ne geografski prostor.”''</ref> * [[Bosiljka Schedlich]], kulturni radnik<ref name=schedlich1>[https://balkandiskurs.com/2018/05/19/prelazeci-granice-dio-ii/ Prelazeći granice: bosanske migracije u Njemačkoj (Dio II)] Balkan Diskurs. ''Dženeta Karabegović; 19.05.2018.''<br>''“SüdOst centar, ili “südost Europa Kultur e.V.” osnovala je Bosiljka Schedlich, rođena u Hrvatskoj, koja se udomaćila u Njemačkoj, a sebe smatra Jugoslovenkom.”''</ref> * [[Jagoda Slijepčević]], popularna, dugogodišnja radnica JAT-a<ref name=jslijepcevic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/453773/Odlazak-stjuardese Odlazak stjuardese] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Jovo Simišić; 08.05.2020.''<br>''“Bila je entuzijasta i velika Jugoslovenka.”''</ref> * [[Maja Veseli]], kulturni radnik<ref name=veseli1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 759.<br>''“Veseli Maja, profesor, sekretar Saveta za prosvetu, nauku i kulturu NR Hrvatske, član Glavnog odbora SSRNS Hrvatske, član Saveza ženskih društava NR Hrvatske, r. 1908 u Irigu, Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Anton Bezenšek2.jpg|Anton Bezenšek Datoteka:Sonja Biserko.jpg|Sonja Biserko Datoteka:Aida Ćorović 2011-mc.rs.jpg|Aida Ćorović Datoteka:Herta Has.jpg|Herta Haas </gallery> </center> == Povezano == * [[Jugoslaveni]] * [[Jugoslavenstvo]] == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist|colwidth=30em}} [[Kategorija:Biografije, Jugoslavija|*]] [[Kategorija:Liste osoba|Jugoslaveni]] gf9xp6axovvc03ltlr6j273vee8mcmg 42683278 42683274 2026-09-05T01:55:08Z Dwina744 178014 ispr. 42683278 wikitext text/x-wiki Ovo je spisak značajnih osoba koji se danas identificiraju kao [[Jugoslaveni]] ili su se za vrijeme svoga života tako identificirali, uključujući osobe kojima je to (bila) [[nacionalnost]] ili primarni identitet i one kojima je to (bio) jedan od [[Etnički identitet|identiteta]]. Pri tome treba imati na umu da je za vrijeme postojanja [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|socijalističke Jugoslavije]] (1945–1991) većina stanovništva gajila jugoslovenski identitet. Stanovnici Jugoslavije su se najčešće nacionalno osjećali "prije svega [[Hrvati]]ma, [[Makedonci]]ma, [[Slovenci]]ma, [[Srbi]]ma itd., i istodobno Jugoslavenima". Druga po brojnosti kategorija su bili "oni koji su najprije Jugoslaveni, pa zatim Srbi, Slovenci, Makedonci ili Hrvati". Treću grupu su činili oni građani koji su se osjećali ''samo'' Jugoslavenima, a nije bio malen ni broj onih koji su se osjećali ''samo'' Srbima, ''samo'' Hrvatima, ''samo'' [[Albanci]]ma itd.<ref name=jugoslavenstvo69>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 69.</ref> == Arhitektura == * [[Mia David]], arhitekta, scenograf<ref name=miadavid1>[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012638/https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q |date=2023-02-11 }} YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''<br>''“Ja sam isto Jugoslovenka.”''</ref> * [[Miša David]], arhitekta<ref name=mišadavid1>[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''<br>''“I ovoga puta, kad smo se sreli, smejali smo se tome, kako se naš zajednički prijatelj, pok. arhitekta Miša David, iz nekog protesta, kad nije mogao da se upiše kao Jugosloven, izjašnjavao na popisima kao stari Grk.”''</ref> * [[Radivoje Dinulović]], arhitekt<ref name=dinulovic1>[https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti Ne pristajem da povlađujem ovoj realnosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152856/https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti |date=2024-12-25 }} Magazin Politika. ''Aleksandra Isakov; 24.07.2024.''<br>''“Ja sam levičarsko dete, ostao sam komunista i Jugosloven, i duboko verujem da ta nova realnost mora da dođe, kao što je realnost mog detinjstva i mladosti morala da nestane.”''</ref> * [[Vlado Milunić]], arhitekt<ref name=milunic1>[https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ Preminuo Vlado Milunić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126051433/https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ |date=2022-11-26 }} BosnaInfo. ''BosnaInfo; 17.09.2022.''<br>''“Ja sam češki arhitekt jer sam završio češke škole. Isto tako nisam Čeh premda imam češko državljanstvo. Ja sam Jugoslaven jer se tako osjećam, unatoč činjenici da Jugoslavija više na postoji”''</ref><ref name=milunic2>[https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away Czech-Croatian architect behind Prague's Dancing House passes away] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108235402/https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away |date=2023-01-08 }} (na engleskom) Expats.cz ''Expats.cz Staff; 18.09.2022.''<br>''Milunić was born in Zagreb in what is now Croatia in 1941, but lived in Prague from the age of 16. In regards to his nationality, he described himself as "a Czechoslovak architect because I have a Czechoslovak education, and I feel Yugoslav in protest against primitive nationalism, even though neither Czechoslovakia nor Yugoslavia exists anymore."''</ref> * [[Aljoša Šegvić]], arhitekta<ref name=segvic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 554.<br>''“Šegvić Aljoša, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Milica Šterić]], arhitekta<ref name=steric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 563.<br>''“Šterić Milica, arhitekta; član Upravnog odbora i specijalni savetnik Holding korporacije "Energoprojekt" - MDD Urbanizam i arhitektura; član Umetničkog saveta Saveza arhitekata Srbije i Akademije Arhitekture Srbije. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Josip Svoboda]], arhitekta<ref name=svoboda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 550.<br>''“Svoboda Josip, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Danilo Udovički]], arhitekta<ref name=dudovicki1>[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''<br>''“Mogu da potvrdim i danas da je moj daroviti prijatelj arhitekta Danilo Udovički, poreklom iz bačkog sela Mol, bio i ostao veliki patriota, erudita i poliglota, ali i Jugosloven u najboljem smislu te reči. Uvek se tako i izjašnjavao na popisima dok je to moglo, jer je i za njega, kao i za mnoge od nas, razbijanje Jugoslavije bila lična uvreda.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vlado Milunić.jpg|Vlado Milunić </gallery> </center> == Diplomacija == * [[Aleš Bebler]], diplomata, revolucionar<ref name=abebler1>VIII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Beograd, 7–13. decembra 1964. Stenografske beleške III. Beograd 1965, str. 1918.<br>''“Ovima moramo pre svega reći da je dobar deo našeg razmimoilaženja prosto nesporazum, i to nesporazum u tome šta mi, Jugosloveni, i drugi koji se sa nama slažu, nazivamo politikom miroljubive koegzistencije i kako je mi definišemo.”''</ref> * [[Salih Fejić]], diplomata<ref name=fejic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 182.<br>''“Fejić Salko, izvanredni poslanik i opunomoćeni ministar FNRJ u Holandiji, rez. major, r. 1914 u Mostaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Rexhai Surroi]], diplomat<ref name=surroi1>Maksić, Milivoje: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf U raskoraku sa svetom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029103157/https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf |date=2022-10-29 }} Beograd 2000, str. 9.<br>''“Bio је Аlbаnас ро poreklu, ali Jugosloven ро svemu drugom. Nije birao prijatelje ро ključu, već ро srcu. Mnogi smo bili među onima kojima је biо blizak. Redžai је biо čovek koji је prijatelju privгžen. Ponekad se čini da u ovom našem vremenu ta divna osobina - biti privгžen prijatelju, kao da počinje da bledi pod pritiskom egoizma, i nekih drugih, čudnih i sumnjivih moralnih normi. А upravo to, osećati se Jugoslovenom, što simbolizuje uverenje da smo svi u ovoj zemlji podjednako bliski i potrebni jedni drugima, i biti privгžen drugu, prijatelju - jeste politička, а rekao bih i moralna osnova, na kojoj jedino i može počivati naša spoljnopolitička služba.”''</ref> * [[Zdenko Štambuk]], diplomata<ref name=zstambuk>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm Ko je ovaj čovek? Vladimir Štambuk (Drugaričin drug)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123055710/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm |date=2022-11-23 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 07.04.2000.''<br>''“Otac Zdenko bio je čuveni diplomata, takođe Jugosloven, a majka Čehinja.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Aleš Bebler.jpg|Aleš Bebler </gallery> </center> == Film i pozorište == * [[Vjekoslav Afrić]], glumac<ref name=afric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.<br>''“Afrić Vjeko, dramski umetnik, pozorišni i filmski reditelj, redovni prof. Akademije za pozorišnu umetnost u Beogradu, pretsednik Sindikata kulturno-umetničkih ustanova, rez. major, r. 1906 na Hvaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Neda Arnerić]], glumica<ref name=arneric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22-23.<br>''“Arnerić Neda, glumica i galerista (vlasnik galerije - knjižare "Atrijum", Bg.). […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Darko Bajić]], redatelj<ref name=dbajic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 29.<br>''“Bajić Darko, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=dbajic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 29.<br>''“Bajić M. Darko, filmski reditelj, docent na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu (r. 14. V 1955, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Primož Bebler]], redatelj<ref name=pbebler1>[https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ Umetnik , humanista, Jugosloven...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152828/https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ |date=2024-12-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 21.11.2013.''<br>''“Primož je bio pravi, plemeniti Jugosloven. Taj njegov izbor, bitna odrednica njegovog identiteta, imao je svoju estetsku, ideološku i humanističku utemeljenost.”''</ref><ref name=pbebler2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 35.<br>''“Bebler A. Primož, pozorišni reditelj; upravnik i umetnički rukovodilac Malog pozorišta Duško Radović i Večernje scene Radović u Beogradu (r. 5. V 1951, Njujork). Jugosloven.”''</ref><ref name=pbebler3>[http://www.republika.co.rs/564-565/24.html Beskrajna širina stanovnika sveta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016234820/http://www.republika.co.rs/564-565/24.html |date=2022-10-16 }} Republika. ''Goran Cvetković; Broj 564-565, 01-31.01.2014.''<br>''“Istinski levičar i Jugosloven, internacionalni i svetski pozorišni stručnjak Primož Bebler, nije stigao da uradi i tu jubilarnu predstavu Početak bune na dahije, po romanu Svetislava Basare.”''</ref> * [[Ivan Bekjarev]], glumac<ref name=bekjarev1>[https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici Bekjarev: Najgori su umetnici u politici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230804005703/https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici |date=2023-08-04 }} Vesti online. ''D. Dušanić; 16.06.2015.''<br>''“Poreklom sam Makedonac, ali rođeni Beograđanin, i javno priznajem da sam Jugosloven.”''</ref> * [[Miroslav Benka]], redatelj<ref name=benka1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.<br>''“Benka Miroslav, reditelj; umetnički direktor Gradskog pozorišta u Žilini, Slovačka (od '91). […] P: Jugosloven, slovačke narodnosti, […].”''</ref> * [[Melita Bihali]], glumica<ref name=bihali1>[https://www.vesti.rs/Mercedes-Benz/Jugoslovenka-zauvek-Prica-o-lepoj-stolarevoj-kci.html Jugoslovenka zauvek: priča o lepoj stolarevoj kći] vesti.rs ''Vesti-online.com; 27.12.2015.''<br>''“I moja porodica se preselila u Istru, iako nismo imali potrebu za tim. Takvo je bilo naređenje” - kaže Melita Bihali, koja je kroz lik baba Mare opisala i raspad SFRJ, i za kraj ovog susreta naglasila da je rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umreti.''</ref><ref name=bihali2>[https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ Preminula glumica Melita Bihali, poznata po ulozi u “Maratoncima”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230907003733/https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ |date=2023-09-07 }} N1 BIH. ''N1 Srbija, nova.rs; 25.08.2023.''<br>''Bihali je rekla i da je „rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umrijeti!“.''</ref> * [[Predrag Bjelac]], glumac<ref name=bjelac1>[https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ I čarobnjak i papa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104004740/https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ |date=2023-01-04 }} vesti.rs ''Nada S. Preradović; 29.01.2022.''<br>''“Do pre par godina živeo je u Pragu, izjašnjava se kao Jugosloven i ponosni je otac dve ćerke.”''</ref><ref name=bjelac2>[https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl Predrag Bjelac: "Za Čehe sam harizmatičan: Mnogo puta sam im rekao: 'Dođite kod nas da vidite, ima ovakvih koliko hoćeš'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241205080743/https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl |date=2024-12-05 }} Blic žena. ''Blic žena; 19.05.2024.''<br>''“Odgojen sam kao Jugosloven, negde sam to i dalje.”''</ref> * [[Jelica Bjeli]], glumica<ref name=bjeli1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Bjeli-Hadžić Jelica, glumica. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Dragan Bjelogrlić]], režiser i glumac<ref name=bjelogrlic1>[https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji Bjelogrlić: Film "Toma" se prepoznaje po univerzalnoj emociji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230121004426/https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji |date=2023-01-21 }} Nportal. ''Nportal; 27.08.2021.''<br>''“Osećam se Jugoslovenom. Imam poseban odnos prema toj državi, žao mi je što je više nema i verovatno se to oseća u filmu. Toma je otvoreno govorio pred kraj života, kad je počela da se raspada Jugoslavija, da je veliki protivnik toga. Pravio je jugoslovensku turneju neposredno pred rat”, podsetio je Bjelogrlić.''</ref><ref name=bjelogrlic2>[https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 Dragan Bjelogrlić: Iz Slovenije je vedno prihajala avantgarda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221006025712/https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 |date=2022-10-06 }} (na slovenačkom) Radiotelevizija Slovenija. ''Gašper Andrinek, Val 202; 22.09.2020.''<br>''“Odraščal sem v Jugoslaviji in sem v svoji biti ostal Jugoslovan, ves prostor nekdanje Jugoslavije občutim kot svoj. Verjetno bo tako do konca življenja.”''</ref><ref name=bjelogrlic3>[https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html Bjelogrlić: Male razlike su me uvek inspirisale i zato sam ostao Jugosloven u duši] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231116010128/https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html |date=2023-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''RTS; 04.03.2020.''<br>''“Međutim, tako je kako je. Još uvek se mi umetnici trudimo da pravimo i da sarađujemo zajedno, nema tu nikakvog političkog razloga ni tržišnog. Prosto, meni bar, je uvek zanimljivo da radim sa ljudima iz drugih sredina. Više puta sam to rekao – Jugoslaviju su razorile male razlike, a male rezlike su nešto što je meni bila inspiracija i zato sam ja ostao Jugosloven u duši”, rekao je iskreno Dragan Bjelogrlić.''</ref> * [[Bogić Bošković]], glumac<ref name=bboskovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.<br>''“Bošković B. Bogić, glumac (r. 22. XII 1930, Prizren). Jugosloven.”''</ref> * [[Tanja Bošković]], glumica<ref name=tboskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 57.<br>''“Bošković Tatjana, glumica, član pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Srpkinja-Jugoslovenka.”''</ref> * [[Karlo Bulić]], glumac<ref name=bulic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.<br>''“Bulić Karlo, dramski glumac, nastavnik Akademije za pozorišnu i filmsku umetnost u Beogradu, r. 1910 u Trstu, Jugosloven.”''</ref> * [[Branko Cvejić]], glumac<ref name=cvejic1>[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/film-tv/3532718-branko-cvejic-ja-cu-uvek-ostati-jugosloven-rodjen-u-toj-zemlji-do-smrti-gradjanin-te-zemljeglumac Branko Cvejić: "Ja ću uvek ostati Jugosloven, rođen u toj zemlji, do smrti građanin te zemlje"] [[Telegraf.rs]]. 27.07.2022.<br>''“Bez obzira, postojala ili ne, kao greška ta zemlja, ja ću uvek ostati Jugosloven i građanin te zemlje. Ja se i sada osećam tako.”''</ref> * [[Svetozar Cvetković]], glumac<ref name=scvetkovic1>[https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 Svetozar Cvetković: Ja sam antički Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107221742/https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 |date=2023-01-07 }} Dan. ''DAN portal; 10.12.2022''<br>''“Kao umjetnik koji je stasavao i sazrijevao u vrijeme velike Jugoslavije, sebe i danas vidi kao Jugoslovena.”''</ref><ref name=scvetkovic2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede Svetozar Cvetković: Istinska elita danas nema šta da jede] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018020612/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede |date=2022-10-18 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 20.03.2015.''<br>''“Jednom sam već negde rekao da je biti Jugosloven danas isto što i biti prokuženi stranac. Ali, u redu, svejedno: taj sam!” - Šta ste? - “Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic3>[https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ Cvetković: Blatite me, ja ostajem Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131035406/https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ |date=2023-01-31 }} Nova.rs ''Pero Jovović; 09.03.2021.''<br>''“Ja rizikujem mnogo da krenu da me blate onog časa kada kažem da sam ja Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic4>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ Svetozar Cvetković: Glumčina i Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107222559/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 11.08.2021.''<br>''“Ta plemenitost i svetlost, pored činjenice da je ostao Jugosloven i građanin nepostojeće države, njegovoj skromnosti i gospodstvu dodaju još jednu finu nijansu koja ga čini renesansnim gospodarom.”''</ref><ref name=scvetkovic5>[http://www.slobodnarijec.net/svetozar-cvetkovic-snimam-film-u-francuskoj/ Svetozar Cvetković: Snimam film u Francuskoj] Slobodna Riječ. ''Slobodna Riječ; 27.02.2015.''<br>''“Biti Jugosloven – to je danas kao biti neki prokuženi stranac, u redu taj sam!”''</ref><ref name=scvetkovic6>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 76.<br>''“Cvetković Svetozar, glumac, član pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic7>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 69.<br>''“Cvetković S. Svetozar, glumac, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 20. VI 1958, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Borivoj Dovniković]], autor animiranih filmova, ilustrator<ref name=dovnikovic1>[https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ Borivoj Dovniković: Pripadam manjini koju jedni trpe, drugi mrze, a u biti sam član ljudske zajednice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211193920/https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ |date=2023-02-11 }} P-portal. ''Đorđe Matić; 24.12.2021.''<br>''“Pored svega toga, spadam u ljude koji su od početka bili i ostali Jugoslaveni, koji ne daju da se SFRJ naziva zločinačkom zemljom i kojoj bi trebalo davati priznanje za sve dobro što je učinila za nas i za svjetsku zajednicu.”''</ref> * [[Srđan Dragojević]], redatelj<ref name=dragojevic1>[http://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima Intervju nedelje, Srđan Dragojević (2. deo): Nisam snimao filmove s ratnim zločincima!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima |date=2022-12-29 }} Telegraf.rs ''S.M.S. – A.K.; 01.04.2012.''<br>''Da li ste jugonostalgičar, to se negde može nazreti iz vaših javnih istupa… - “Ne, nisam jugonostalgičar. Jugosloven sam.”''</ref><ref name=dragojevic2>[http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87%3A+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html Dragojević: Sukob mišljenja, ne sukob na ulici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233159/https://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87:+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html |date=2022-12-29 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''30.10.2011.''<br>''Budući da se osećam Jugoslovenom, rođen sam u toj zemlji, svi gradovi i države bivše Jugoslavije su mi dragi, volim da idem tamo i onda je divno kad snimajući film prosto živite tu svoju ideju da ovo jeste Jugoslavija.”''</ref><ref name=dragojevic3>[http://dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED „Парадa“ e првиот филм на трета Југославија] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120108204134/http://www.dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED |date=2012-01-08 }} (na makedonskom) Dnevnik (Makedonija). ''Srebra Ðorđijevska; 05.01.2012.''<br>''“Јас сум Југословен, така се чувствувам и тоа е земјата во која живеам.”''</ref><ref name=dragojevic4>[http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html Največja Parada ponosa v srcu homofobnega Balkana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110171452/http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html |date=2017-11-10 }} (na slovenačkom) Delo. ''Vesna Milek; 02.01.2012.''<br>''“Če bi radi še bolj plastičen prikaz tega, kar sem hotel povedati: Jaz sem Jugoslovan. Vi, ki niste, ko vas jebe. (nasmešek)”''</ref> * [[Jasna Đuričić]], glumica<ref name=djuricic1>[https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html Intervju Jasna Đuričić: Novac je već dugo vremena jedini bog na ovoj planeti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205073327/https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html |date=2022-12-05 }} Portal 021. ''Snežana Miletić; 09.04.2020.''<br>''“Pripadam drugom vremenu, drugoj generaciji, ja sam Jugoslovenka, rođena ovde, u vreme kada su važili postulati druge vrste - za sve stvari.”''</ref><ref name=djuricic2>[https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ Jasna Đuričić, najbolja evropska glumica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003040615/https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ |date=2023-10-03 }} Vojvođanski istraživačko-analitički centar (VOICE). ''Snežana Miletić; 20.12.2021.''<br>''“Sremica, Novosađanka i Jugoslovenka, potekla iz radničke porodice, od oca trgovca i majke knjigovođe.”''</ref> * [[Predrag Ejdus]], glumac<ref name=ejdus1>[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost Predrag Ejdus: Lako je izgubiti ljudskost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Radmila Radosavljević; 24.12.2011.''<br>''“A ja sam se nacionalno uvek izjašnjavao kao Jugosloven, tako sam se izjasnio i na poslednjem popisu.”''</ref><ref name=ejdus2>[http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html Фудбал ми помогао да станем на ноге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924134607/http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html |date=2015-09-24 }} [[Politika (novine)|Политика]]. ''Славко Трошељ; 13.07.2008.''<br>''“Целог живота изјашњавам се као Југословен. И данас се осећам тако. Иако та државна заједница више не постоји. Али, то је моје право. Родио сам се у тој земљи. Али, ако хоћете дубоку интуитивно осећам апсолутну припадност и јеврејском и српском народу.”''</ref><ref name=ejdus3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 131.<br>''“Ejdus Predrag, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta (od '93). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mira Erceg]], reditelj<ref name=erceg1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 132.<br>''“Erceg Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Bekim Fehmiu]], glumac<ref name=fehmiu1>[https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ Bekim Fehmiu (1936–2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208030139/https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ |date=2023-02-08 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''J. Gligorijević; broj 1015, 17.06.2010.''<br>''“Jedan od simbola Jugoslavije iz njenog zlatnog doba, nikada nije, u ime bratstva i jedinstva, a potom jugonostalgije, bežao od svog albanskog porekla, bio je i jedno i drugo: Albanac, Jugosloven, iznad svega umetnik, a pre svega – čovek.”</ref> * [[Dragomir Felba]], glumac<ref name=felba1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134-135.<br>''“Felba Dragomir, glumac. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ognjen Glavonić]], redatelj<ref name=glavonic1>[https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima Film se treba obraćati mladim fašistima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021845/https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Jurica Pavičić; 14.05.2018.''<br>''Upravo zato Glavonić napominje da se osjeća kao Jugoslaven i citira Viktora Ivančića: “Budući da živimo u ambijentu gdje je Jugoslavija oglašena kao najgora psovka, upravo jugoslavenska etiketa nudi aktivniju poziciju i obilježava odgovorniji model antinacionalizma”.</ref> * [[Srđan Grahovac]], glumac<ref name=grahovac1>[https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima Udareni temelji dubljim i složenijim projektima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012329/https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima |date=2023-02-11 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]] ''Svetlana Višnjić; 06.05.2022.''<br>''“Saradnjama se uvijek radujem, one su nužne između republika u Jugoslaviji, ja nikada nijesam prestao da budem Jugosloven. Nikada nijesam imao granica, uvijek sam išao dalje. Saradnja i odnosi preko kulture su nužnost, ako mislimo da išta radimo u budućnosti” – rekao je Grahovac.''</ref> * [[Aleksandar Gruden]], glumac<ref name=agruden1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.<br>''“Gruden Aleksandar-Saša, glumac i reditelj; šef marketinga pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Srđan Hadžić]], reditelj, pisac<ref name=hadzic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160.<br>''“Hadžić Srđan, reditelj i pisac; član Akademije filmske umetnosti i nauke. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Željko Hubač]], dramski pisac<ref name=hubac1>[https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica Životna priča Željka Hubača: Na ružan način sam saznao da sam usvojen! Muslimanka me je rodila, a odgajili su me Čeh i Srpkinja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230220203017/https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica |date=2023-02-20 }} Kurir.rs ''Ljubomir Radanov i Andrijana Stojanović; 18.09.2022.''<br>''“Po svom dubokom osećanju sam Jugosloven.”''</ref> * [[Boris Isaković]], glumac<ref name=bisakovic1>[https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ Boris Isaković: Ako ne poštujete publiku, ne poštujete sebe i svoj rad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103201020/https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ |date=2023-01-03 }} Gracija. ''Mirjana Popović; br. 206 okt. 2022.''<br>''“I dalje voli da se izjašnjava kao Jugosloven, a svoje studente, osim glumačkim vještinama, zajedno sa suprugom, glumicom Jasnom Đuričić, uči tome da u njihovom svijetu nema mjesta mržnji.”''</ref><ref name=bisakovic2>[https://6yka.com/podcast/isak Boris Isaković za BUKU: Katastrofalno je šta se desilo s našim kulturnim bićem dolaskom aktuelne vlasti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103223056/https://6yka.com/podcast/isak |date=2023-01-03 }} Buka. ''Slađan Tomić; 19.08.2022.''<br>''“Izjašnjava se kao Jugosloven, pa su Sarajevo, Zagreb i ostali gradovi – njegovi gradovi, poput Novog Sada ili Beograda.”''</ref><ref name=bisakovic3>[https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju Ljudi ne vole da pominju ime Jugoslavije! Boris Isaković o Slobi i novoj ulozi: Bio sam pionir i Jugosloven! Meni je to ostalo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110012914/https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju |date=2023-01-10 }} Kurir.rs ''22.08.2022.''<br>''“Bio sam pionir i opredeljivao sam se kao Jugosloven. Meni je to ostalo. Ne mogu protiv toga.”''</ref> * [[Feđa Isović]], scenarista<ref name=fisovic1>[https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''<br>''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''</ref><ref name=fisovic2>[https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic Feđa Isović: Hercegovački neposrednik Nebojša Vukanović] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225154249/https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic/ |date=2024-12-25 }} Buka. ''Feđa Isović; 22.02.2020.''<br>''“Ja kao Jugosloven, mada državljanin BiH, ne mogu da se kandidujem na niz funkcija. Kao ni Jevreji, Romi i svi oni „ostali“.”''</ref><ref name=fisovic3>[https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise Naši su ginuli najviše] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101212701/https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise |date=2022-11-01 }} [[Dnevni avaz]]. ''Feđa Isović; 16.11.2019.''<br>''“Kaže mi drug, glumac iz Beograda, kako ne može prežaliti Jugoslaviju. Slušam ga, trajala je ta njegova jadikovka neke tri pive, a onda ga priupitah da mi kaže kako se izjasnio na zadnjem popisu. Kaže: - “Kao Srbin”. - “E vidiš”, rekoh, “ja kao Jugosloven. Nemoj meni da cmizdriš i kenjaš, majke ti!”''</ref><ref name=fisovic4>[https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu Scenarist Feđa Isović za "Avaz": Desni i nacionalni pokreti uteg su oko vrata svakom narodu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231207180457/https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu |date=2023-12-07 }} [[Dnevni avaz]]. ''Edina Bakić; 30.05.2018.''<br>''“Po nacionalnosti sam Jugoslaven i ne vidim kako dva smiješna administrativna okvira, dakle Republika Srpska i Federacija, mogu na bilo koji način utjecati na taj moj osjećaj.”''</ref> * [[Ita Rina]], glumica<ref name=itarina>[https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara Ита Рина је била и Београђанка Тамара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202190529/https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara |date=2022-12-02 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''Ненад Симић; 15.06.2019.''<br>''“Шездесетих година прошлог века њен супруг и она су саградили кућу у Будви, где је као Српкиња, увек се изјашњавајући као Југословенка, умрла 10. маја 1979. године од напада астме.”''</ref> * [[Davor Janjić]], glumac<ref name=janjic>[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 U Sarajevu ukopan glumac Davor Janjić: 'Spavaj, brate. S tobom je bilo tako lijepo'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230126231124/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 |date=2023-01-26 }} RadioSarajevo.ba, ''05.12.2022.''<br>''“Zahvaljujući svome porijeklu, tvojima Nadi i Žarku koji su te tako vaspitali, bio si univerzalist, suštinski protivnik nacionalizma, i ateist. Bosanac, Srbin, Hrvat, Slovenac, Jugoslaven, u onom značenju koje znaju samo oni koji istinski i duboko nose taj osjećaj. Oni drugi, koji su prezreli da su to ikada bili – a mnogi od njih su se često zaklinjali u to kad je to bilo kurentno – oni su danas najčešće važne karike u lancima kojima smo ovdje okovani. I koje iz vlastitog kukavičluka i komocije ne možemo prekinuti.”''</ref> * [[Đorđe Kadijević]], redatelj<ref name=kadijevic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke Dodeljen „Zlatni pečat” Kinoteke] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152844/https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke |date=2024-12-25 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''06.06.2023.''<br>''“Ponosan sam što mi nagradu „Zlatni pečat” dodeljuje ustanova koja nosi i dalje naziv Jugoslovenska kinoteka. Ja sam Jugosloven i to ću biti i ostati do poslednjeg trenutka svog života. Mnogi moji filmovi ili serije su nastajali u zemlji za koju kažu da više ne postoji. A za mene će Jugoslavija uvek postojati i ja ću zauvek biti Jugosloven.”''</ref><ref name=kadijevic2>[https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 Legendarni Đorđe Kadijević otvorio dušu za srpske medije: pročitajte što je rekao o rodnom Šibeniku, Arsenu, Jugoslaviji...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014231824/https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 |date=2022-10-14 }} Šibenski.hr ''Šibenski.hr; 20.12.2020.''<br>''“Po ocu sam Srbin, po majci Hrvat, a ja sam Južni Sloven, tačnije Jugosloven.”''</ref><ref name=kadijevic3>[https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ Intervju – Đorđe Kadijević, autor kultne „Leptirice“: Ovde se simulira društvo, država, demokratija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221125051223/https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ |date=2022-11-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 14.11.2022.''<br>''“Ja jesam Jugosloven i više sam za bratstvo i jedinstvo nego za ovo pozivanje na obračune onih koji bi trebalo da budu jedinstveni, i mislim da je ta žalosna situacija uzrok jedne, kako bih rekao, likvidirane kohezije čitave kulture koja nema svoju kompaktnost, nema svoju pravu temu, nema paradigmu.”''</ref><ref name=kadijevic4>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213-214.<br>''“Kadijević Đorđe, filmski i TV reditelj; likovni kritičar NIN-a. […] P: Srbin, Jugosl., […].”''</ref> * [[Rialda Kadrić]], glumica<ref name=kadric1>[https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica Umrla je nasred ulice, baš kao njena majka: Glumica koju su generacije Jugoslovena obožavale doživela tešku sudbinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231026034059/https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica |date=2023-10-26 }} Glossy. ''Glossy; 14.06.2022.''<br>''“Rialda se, inače, do kraja života osećala kao Jugoslovenka, pre svega zato što dolazi iz mešovite porodice, baš kao i njen suprug.”''</ref> * [[Stefan Kapičić]], glumac<ref name=kapicic1>[https://avaz.ba/vijesti/173945/stefan-kapicic-odgojen-sam-kao-jugoslaven-i-tako-cu-odgojiti-svoju-djecu Stefan Kapičić: Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu] [[Dnevni avaz]]. ''Hajrija Lisić; 19.04.2015.''<br>''“Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu” - ističe Kapičić.''</ref> * [[Suada Kapić]], glumica, režiserka, scenaristkinja<ref name=kapic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 218.<br>''“Kapić Suada, reditelj, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=kapic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 198.<br>''“Kapić I. Suada, reditelj, slobodni umetnik (r. 15. II 1952, Sarajevo). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Milutin Karadžić]], glumac<ref name=karadzic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 219-220.<br>''“Karadžić Milutin-Mima, glumac. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mirjana Karanović]], glumica<ref name=mkaranovic1>[https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka Yubilej: Ja sam Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221012063031/https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka |date=2022-10-12 }} Portal Novosti. ''Mirjana Karanović; 30.11.2018.''<br>''“Ja sam rođena u Jugoslaviji. Ja sam Jugoslovenka. […] Ono što danas znam jest da ću, bez ikakvog sentimenta, i dalje u svome biću biti Jugoslovenka. To je upisano u moju duhovnu genetiku i to se neće promeniti sve do moje smrti.”''</ref> * [[Srđan Karanović]], redatelj<ref name=skaranovic1>[https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 Srđan Karanović: Pisanje mi se osladilo i pomislio sam kako je pisanje puno divniji posao nego snimanje filmova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230102051029/https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 |date=2023-01-02 }} [[Glas Istre]]. ''Vanesa Begić; 03.12.2022.''<br>''“Karanović je govorio i zašto se na popisu stanovništva izjasnio kao Jugoslaven i zašto ga smeta kada se taj prostor naziva regionom, i bivšom Jugoslavijom, a ne Jugoslavijom, koja je ionako bivša.”''</ref> * [[Miljen Kljaković]], scenarista<ref name=kljakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 229.<br>''“Kljaković Miljen - Kreka, scenograf; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nada Kokotović]], reditelj<ref name=kokotovic1>[https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ Nada Kokotović - Regisseurin aus Köln] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231119012803/https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ |date=2023-11-19 }} (na njemačkom) migration-audio-archiv e.V.<br>''“Ich habe einen kroatischen Pass, aber ich fühle mich als Jugoslawin.”''</ref><ref name=kokotovic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 234.<br>''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Dejan Kosanović]], reditelj<ref name=dkosanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.<br>''“Kosanović Dejan, reditelj dokumentarnog filma. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Deana Leskovar]], scenarista, književnik<ref name=leskovar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 276.<br>''“Leskovar Deana, književnik i filmski scenarista; dramaturg u Redakciji igranog programa TVB (od '90). […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Leon Lučev]], glumac<ref name=lucev1>[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 Hrvatski glumac Leon Lučev: Osjećam se kao Jugoslaven, evo i zašto...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221004013040/https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 |date=2022-10-04 }} [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. 17.02.2020.</ref> * [[Nikola Majdak]], snimatelj, reditelj<ref name=majdak1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 287.<br>''“Majdak Nikola, filmski reditelj i snimatelj; red. prof. Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Aleksandar Mandić (reditelj)|Aleksandar Mandić]], reditelj<ref name=mandic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 292.<br>''“Mandić Aleksandar, reditelj i scenarista; redovni profesor na Odseku za film i televiziju Univerziteta u Njujorku (od '92). […] P: Srbin - Jugosloven.”''</ref> * [[Milenko Maričić]], reditelj<ref name=maricic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 295.<br>''“Maričić Milenko, pozorišni i TV reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Gordan Matić]], reditelj<ref name=matic1>[https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html Gordan Matić: Od A do Z] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108232946/https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html |date=2023-01-08 }} Prvi prvi na skali. ''30.01.2012''<br>''Kulturološki se osećam kao Jugosloven, jer su na mene, između ostalih, uticali pisci Ivo Andrić, Miroslav Krleža, Aleksandar Popović, Dušan Kovačević, muzičari Milan Mladenović, Darko Rundek, Džoni Štulić, Zoran Predin, filmovi “Slučaj Harms”, “Beštije”, “Pad Italije”, “Leptirica”, “Nacionalna klasa”, “Pre kiše”''</ref> * [[Mladen Matičević]], reditelj<ref name=maticevic1>[http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu Priča o geniju Arsenu Dediću] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140804121336/http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu |date=2014-08-04 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 27.04.2014.''<br>''“Svi su me pitali kako to da srpski reditelj snimi film o Arsenu Dediću? Kazao sam im da sam Jugosloven i da snimam film o jugoslovenskom kantautoru.”''</ref> * [[Irfan Mensur]], glumac<ref name=mensur1>[https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg Intervju Irfan Mensur: Jednostavno - postojim, i to je ono što je meni najbitnije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230625122425/https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg |date=2023-06-25 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Tatjana Nježić; 26.04.2023.''<br>''“I prvi intervju koji sam posle povratka iz inostranstva dao bio je veliki intervju u NIN-u, gde sam pričao – iako je to bilo bogohulno - o jugoslovenstvu, da ja ne mogu biti ništa drugo nego Jugosloven i da još verujem u jugoslovenstvo kojeg i dalje ima mnogo na sve strane, ali ljudi su osujećeni da to izgovore.”''</ref><ref name=mensur2>[https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ Velika ispovest Irfana Mensura za Nova.rs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021051349/https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ |date=2022-10-21 }} Nova.rs ''Nemanja Lisinac; 24.03.2021.''<br>''“Prosto, ta neka multikulturalnost Sarajeva je nešto što me i danas opredeljuje kao jedinu varijantu mog bistvovanja, a to je da sam Jugosloven. Nekada, pre 20 godina, izgovoriti to u Srbiji bilo je bogohulno, ali ja se ni tada nisam odrekao jugoslovenstva i toga da sam Jugosloven, pa čak i po cenu toga da me izbrišu iz enciklopedije 'Ko je ko na Balkanu', što se i dogodilo”, priča Irfan Mensur u velikoj ispovesti za Nova.rs.''</ref><ref name=mensur3>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa Irfan Mensur: Loše sam odigrao Principa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020215526/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa |date=2022-10-20 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 08.08.2014.''<br>''Vidjela sam da ste u jednom intervjuu rekli kako, i nakon svega, ostajete nepopravljivi Jugosloven. Šta to danas znači? - “Jugoslavija i jugoslovenstvo moj su identitet, moja vera. U toj državi sam rođen, tu odrastao; na toj tradiciji sam vaspitavan, tako živeo. I, šta sada?! Uvek sam bio Jugosloven! Moj otac je musliman, majka katolkinja, maćeha pravoslavka; najstarijeg sina Filipa dobio sam u braku sa Ljiljanom Perović; sa Srnom Lango imam Pavla. I, nakon svega, osim Jugosloven, šta bih mogao da budem?! Pa, zar moja porodica nije Jugoslavija u malom?!”''</ref><ref name=mensur4>[https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ Irfan Mensur: Moja Jugoslavija još postoji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221022175117/https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ |date=2022-10-22 }} MNE magazin. ''Bojana Radonjić; 08.03.2015.''<br>''Rekli ste: “Do dana današnjeg ostao sam Jugosloven”. - “Znate šta, ja sam govorio da sam Jugosloven i u vrijeme kada to nije bilo popularno, kad je pogubno bilo reći da sam jugonostalgičar, ali sam ja uvijek pojašnjavao svoju jugonostalgiju.”''</ref><ref name=mensur5>[https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci Irfan Mensur: Emotivno putovanje kući] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223450/https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci |date=2022-10-20 }} Gloria. ''Maja Gašić; 24.09.2018.''<br>''“Moram tako da kažem, jer sam ostao Jugosloven do kraja, mada je nekad bilo bogohulno biti jugonostalgičar.”''</ref><ref name=mensur6>[https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda Intervju, Irfan Mensur: Kultura je vodilja ka uspehu naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223500/https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda |date=2022-10-20 }} Ekspres. ''Mirjana Mitrović; 01.06.2017.''<br>''“Mislili su da su veći Srbi od mene i da su zato vredniji kao ljudi, bez obzira na to što je Srbija u mene uložila milione dolara kroz posao i obrazovanje i bez obzira na to što se nikada nisam bavio politikom niti sam se izjašnjavao drugačije sem da sam Jugosloven, ne iz straha, već zato što se tako osećam.”''</ref><ref name=mensur7>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 316.<br>''“Mensur Irfan, glumac i režiser, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=mensur8>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 276.<br>''“Mensur M. Irfan, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 19. I 1952, Sarajevo). Jugosloven.”''</ref> * [[Ognjenka Milićević]], rediteljka<ref name=milicevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 335.<br>''“Milićević Ognjenka, reditelj, teatrolog i prevodilac. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Kokan Mladenović]], redatelj<ref name=kokan1>[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html Jugosloveni su prošli kao Hazari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105030313/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html |date=2012-01-05 }} Press Online. ''Rade Stanić; 03.11.2011.''</ref><ref name=kokan2>[http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ Fašizam počinje od jednog prekršaja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013163926/http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ |date=2012-10-13 }} Novosti. ''Goran Plavšić; 08.10.2012.''</ref><ref name=kokan3>[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi Kokan Mladenović: Fajront u balkanskoj krčmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233204/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Vukica Strugar; 12.02.2011.''</ref><ref name=kokan4>[http://www.naslovi.net/2011-02-27/blic/kokan-mladenovic-placamo-cenu-estradizacije-nasih-zivota/2363702 Kokan Mladenović: Plaćamo cenu estradizacije naših života]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Naslovi.net ''Aleksandar Nikolić; 27.02.2011.''</ref> * [[Dragana Mrkić]], režiser, ranije glumica<ref name=mrkic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 365.<br>''“Mrkić Dragana, glumica, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ranko Munitić]], filmski kritičar i teoretičar<ref name=munitic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 367.<br>''“Munitić Ranko, filmski i TV scenarista, pisac o filmu i srodnim umetnostima, autor i voditelj radio i TV emisija; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dino Mustafić]], reditelj<ref name=mustafic1>[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''<br>''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala".”''</ref><ref name=mustafic2>[https://twitter.com/mdinodino/status/887975511045156864 (Twitter status:) Živeći i radeći na Balkanu uvjerio sam se kako jedino identitarno i politički ima smisla biti Jugosloven!] MdinoDino@Twitter. ''Dino Mustafić; 20.07.2017.''</ref><ref name=mustafic3>[https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ Dino Mustafić: Kod nas se nacionalizam kao pantljičara uspinje od portira do akademika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101043711/https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ |date=2023-01-01 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 04.12.2022.''<br>''“Moje jugoslovenstvo je kulturni identitet, duhovni prostor kojeg živim intezivno. Ima tu i mog inata prema onim kojim je Jugoslavija postala psovka. Biti Jugoslaven danas nije samo politički stav veći je i etički. Svojevrsni vid otpora nacionalističkom ološu, možda jedna odgovornija forma antinacionalizma. Ako je nekom najvažnije da bude Hrvat ili Srbin ili Bošnjak po liniji svoje nacionalne pripadnosti, onda je potpuno prirodno da možete biti Jugoslaven po liniji svoje nadnacionalne pripadnosti.”''</ref> * [[Goran Paskaljević]], reditelj<ref name=paskaljevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 400.<br>''“Paskaljević Goran, filmski reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Srbin.”''</ref><ref name=paskaljevic2>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19920905|page:8 Jedan film dve zastave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240324152716/https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp{{!}}issue:UB_00064_19920905{{!}}page:8 |date=2024-03-24 }} Nedeljna Borba, ''05/06.09.1992.'', str. 8.<br>''“Ja sam najpre filmadžija, pa Jugosloven, pa Srbin.”''</ref> * [[Borka Pavićević]], dramaturškinja<ref name=pavicevic1>[https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ Komemoracija Borki Pavićević: Vikala je iz sveg glasa – ne igraj se sa istinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103233515/https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ |date=2023-01-03 }} N1 SRB. ''FoNet; 04.07.2019.''<br>''On je dodao da je Pavićević ostala Jugoslovenka, a da bi se danas u Jugoslaviji slavio Dan boraca i podsetio na stihove “Naša borba zahteva, kad se gine da se peva”.''</ref><ref name=pavicevic2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika Borka Pavićević: Jugoslavija je aktuelna zbog aktuelnih politika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011074946/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika |date=2022-10-11 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 12.04.2017.''<br>''Ipak, kao Jugoslovenka, kao neko ko je rođen i ko je živio u “mraku socijalizma”, možete li zamisliti zajednicu čije bi “rotirajuće predsjedništvo”, pored “kralja ujedinitelja” Aleksandra Vučića, činili Bakir Izetbegović, Đorđe Ivanov, Kolinda Grabar-Kitarović, Filip Vujanović, Borut Pahor? Kakva bi to uopšte država bila? - “Mogu da zamislim samo jednu Jugoslaviju, u kojoj bi se ovi koji danas protestuju na beogradskim ulicama povezali sa ljudima iz kulture koji su svojevremeno potpisivali peticije protiv ministra Hasanbegovića, sa radnicima koji su peške iz Tuzle išli do granice sa Hrvatskom, sa… Ko piše o štrajku radnika u Bosni, taj želi da u Srbiju unese nered. Sećate li se toga? Takve rečenice su u to vreme izgovarali oni koji bi danas da prave nekakvu “staru Jugoslaviju plus Albanija”.”''</ref> * [[Josip Pejaković]], glumac<ref name=pejakovic>[https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje Josip Pejaković u Trebinju izveo monodramu "Ućerivanje"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250120050038/https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje |date=2025-01-20 }} [[Dnevni avaz]]. ''P.M.; 20.03.2015.''<br>''Pejaković kaže da je monodrama „Ućerivanje“ imala dobar prijem i Hrvatskoj, mada je bilo negativne atmosfere zbog toga što se on izjasnio kao Jugosloven. „Kako neko ko se zove Josip može da se izjašnjava kao Jugosloven. Sve je kulminiralo incidentom tako da je prilikom izvođenja monodrame u Zadru i policija morala da osigurava,“ objasnio je Pejaković.''</ref> * [[Katarina Pejović]], dramaturškinja<ref name=pejovic1>[https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ Katarina Pejović: Jedini način da iskorenimo fašizam je da razumemo te ljude] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230130022252/https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ |date=2023-01-30 }} Nova.rs. ''Suzana Sudar; 02.01.2022.''<br>''“Kao Stari Grci ili Rimljani, mi koji se osećamo Jugoslovenima smo vrsta u izumiranju.”''</ref> * [[Darko Perić]], glumac<ref name=dperic1>[https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&yyyy=2018&mm=09&dd=24&nav_id=1447148 Najpoznatiji glumac iz Srbije u svetu: Samo Đoković i Modrić popularniji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011233951/https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&yyyy=2018&mm=09&dd=24&nav_id=1447148 |date=2022-10-11 }} [[B92]]. ''Tara Tomović; 24.09.2018.''<br>''“Ja sam rođen u Jugoslaviji. Sebe i dalje smatram Jugoslovenom.”''</ref> * [[Vladimir Pogačić]], reditelj<ref name=pogacic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 437.<br>''“Pogačić Vladimir, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Radko Polič]], glumac<ref name=polic1>[https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w Radko Polič: Biće ponovo Jugoslavije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126045237/https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w |date=2022-11-26 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Simonida Milojković; 24.11.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven i znam da ćemo nekada, kad-tad, ponovo biti zajedno.”''</ref><ref name=polic2>[https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 Radko Polič: Ostao sam Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221112220630/https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 |date=2022-11-12 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 23.02.2014.''<br>''“Uvek ću govoriti da sam Jugosloven, makar me i vređali zbog toga, kaže slovenački glumac Radko Polič.”''</ref> * [[Mladen Popović]], dramaturg<ref name=mladenpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 445.<br>''“Popović Mladen, dramaturg; urednik Filmske redakcije RTS. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nenad Prokić]], dramaturg<ref name=prokic1>[http://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU Intervju – Nenad Prokić: Srbija je počela da se trijezni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226005905/https://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU |date=2023-02-26 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragan Banjac; 02.09.2013.''</ref> * [[Ljubiša Ristić]], režiser<ref name=ristic1>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm Ko je ovaj čovek? Ljubiša Ristić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202521/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm |date=2016-03-04 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 21.04.2000.''<br>''“Nacionalnost - Jugosloven.”''</ref><ref name=ristic2>[http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 Ljubiša Ristić: Trećerazredni umetnici su stubovi naše kulture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208091536/http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 |date=2014-02-08 }} Kurir. ''Ljubomir Radanov; 02.01.2014.''<br>''“Ja sam Jugosloven. Dopalo se to nekom ili ne.”''</ref><ref name=ristic3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482-483.<br>''“Ristić Ljubiša, pozorišni reditelj; predsednik Jugoslovenske udružene levice - JUL (od '95). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Olga Savić]], glumica<ref name=olgasavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.<br>''“Savić Olga, glumica; član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Egon Savin]], redatelj<ref name=savin1>[https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara Još živi virtuelna država umjetnika i nostalgičara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207014024/https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara |date=2023-02-07 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 29.11.2022.''<br>''“Ja sam Jugosloven po opredjeljenju, jer iako Jugoslavije nema, ja sam još živ”, kazao je u intervjuu za “Vijesti” poznati pozorišni reditelj Egon Savin.''</ref><ref name=savin2>[https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 Egon Savin: Materijalnim bogatstvom smo opsednuti toliko da preziremo ljude koji nemaju ništa!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011003004/https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 |date=2022-10-11 }} Elle Serbia. ''Tamara Nikčević; 20.11.2016.''<br>''“Jevrejin sam rođen u multietničkom Sarajevu, studirao u multietničkom Beogradu, volim multietnički Njujork i Pariz… Ateista sam, pa šta da budem do – Jugosloven?! Iako te države više nema, ja još – postojim.”''</ref> * [[Žorž Skrigin]], reditelj<ref name=skrigin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 508.<br>''“Skrigin Georgije-Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Gorčin Stojanović]], reditelj<ref name=gstojanovic1>[https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji Najviše Jugoslovena u Srbiji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107224840/https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji |date=2023-01-07 }} Novi magazin. ''IJ; 16.09.2012.''<br>''“Beogradski pozorišni i filmski reditelj Gorčin Stojanović takođe se deklariše kao Jugosloven, iako to nije činio kada je ta ideologija bila dominantna: - Ideja jugoslovenstva nije politička, već pre svega kulturna. Bazirana je na povezivanju naroda koji imaju kulturne i jezičke srodnosti. Nema veze sa titoizmom i nije suprotna ni srpstvu, ni hrvatstvu. U pitanju je ideja koja je opstala kroz decenije, jer ne umiru ideje, već države, rekao je Stojanović.”''</ref><ref name=gstojanovic2>[http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako Iyu, naopako!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031085846/http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako |date=2010-10-31 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Gorčin Stojanović; 29.10.2010.''<br>''“I, uzgred, ako je kome bitno, potpisnik se deklariše, otkako, hvala Bogu, nema Jugoslavije, kao - Jugosloven. Bez sentimenta, bez žala.”''</ref> * [[Abdurrahman Šalja]], glumac<ref name=salja1>[https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ Bekim Fehmiu – Blistavo i Strašno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208034724/https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ |date=2023-02-08 }} Pulse Magazin. ''Boban Savković; 16.06.2010.''<br>''“Kao i pokojni Abdurahman Šalja bio je Albanac ali i Jugosloven…u onom smislu Kusturičinih likova koji, mrtvi, odlaze nekuda na plutajućem ostrvu.”''</ref> * [[Slavko Štimac]], glumac<ref name=stimac1>[https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. Slavko Štimac: „Dobar čovek ne može biti lud“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804003025/https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. |date=2024-08-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''DanasOnline; 13.07.2024.''<br>''“Štimca predstavljaju kao srpsko-hrvatskog glumca, ali on sebe vidi kao Jugoslovena i Ličanina.”''</ref> * [[Feđa Štukan]], glumac<ref name=stukan1>[https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ Promocija knjige „Blank“ glumca Feđe Štukana u Zrenjaninu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221106064842/https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ |date=2022-11-06 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''M. P.; 26.10.2022.''<br>''“Ja se i danas izjašnjavam kao Jugosloven, nemam problem da kažem da sam u Jugoslaviji naučio sve vrednosti kojima se vodim i danas, a na prvom mestu je ljudski kvalitet.”''</ref><ref name=stukan2>[http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom Feđa Štukan: Jugosloven sam i ponosim se svojom domovinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130411160843/http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom |date=2013-04-11 }} e-portal.ba ''08.04.2013.''<br>''“Kad već ne mogu da se izjasnim kao stanovnik planete zemlje, shvatio sam da je moja nacionalnost Jugosloven, i nepada mi na pamet da se toga stidim i odričem.”''</ref><ref name=stukan3>[https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ Feđa Štukan: Iza podele i mržnje stoji religija i bogati se na našoj nesreći] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221113015556/https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ |date=2022-11-13 }} N1 SRB. ''Novi magazin; 09.09.2022.''<br>''“U Jugoslaviji su me naučili da volim sve ljude podjednako zato sa izjašnjavam kao Jugosloven.”''</ref> * [[Jelena Tinska]], glumica<ref name=tinska>[https://twitter.com/JelenaTinska/status/1557072991657369600?cxt=HHwWgIC90dvo6psrAAAA (Twitter status:) ja sam rodjens u zemlji koje vise nema na mapi Ja sam Jugoslovenka i umrecu kao Jugoslovenka Ljupka oko pupka] JelenaTinska@Twitter. ''Jelena Tinska; 09.08.2022.''</ref> * [[Darko Trešnjak]], režiser<ref name=tresnjak1>[https://www.glasamerike.net/a/1936843.html Trešnjak: Bilo bi lepo režirati na Balkanu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602043134/https://www.glasamerike.net/a/1936843.html |date=2023-06-02 }} Glas Amerike. ''Helena Đorđević; 14.06.2014.''<br>''“Mi smo se preselili ovde 1976. i to je još uvek bila Jugoslavija i tako uvek kada me ljudi pitaju uvek kažem da sam Jugosloven jer je to jedina stvar koju sam znao.”''</ref> * [[Sergej Trifunović]], glumac<ref name=strifunovic1>[https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw (Twitter komentar:) Ne. Jugosloven, Levičar, Glumac i Srbin. S nadom da ću postati čovek. Tim redom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101234715/https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw |date=2022-11-01 }} WhistlerDick@Twitter. ''Sergej Trifunović; 06.12.2019.''</ref> * [[Renata Ulmanski]], glumica<ref name=ulmanski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 597.<br>''“Ulmanski Renata, glumica. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Mlađa Veselinović]], glumac<ref name=veselinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 609.<br>''“Veselinović Mladen-Mlađa, glumac i prevodilac. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Volk]], pozorišni i filmski kritičar<ref name=volk1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 619.<br>''“Volk Petar, pozorišni i filmski kritičar, teoretičar i istoričar; profesor Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (za pr. Istorija filma); šef Katedre za teoriju i istoriju. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stjepan Zaninović]], reditelj<ref name=zaninovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 639.<br>''“Zaninović Stjepan, filmski reditelj i scenarista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stevo Žigon]], glumac<ref name=zigon1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 649.<br>''“Žigon Stevo, glumac i reditelj. […] P: Jugosloven; […].”''</ref> * [[Milan Žmukić]], filmski producent, revolucionar<ref name=zmukic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 656.<br>''“Žmukić Milan, predsednik Organizacionog odbora BITEF-a; preds. Organizacionog odbora Filmskog festivala u Herceg Novom. […] P: Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vjekoslav Afrić.jpg|Vjeko Afrić Datoteka:Неда Арнерић.jpeg|Neda Arnerić Datoteka:Ivan Bekjarev 2019.jpg|Ivan Bekjarev Datoteka:Adam i berberin prvi ljudi, Jakova Ignjatovića, SNP, 18.11.1969, Ivan Hajtl kao Maksa Svilokosić i Jelica Bjeli kao Fema.jpg|Jelica Bjeli Datoteka:Dragan Bjelogrlic (cropped).jpg|Dragan Bjelogrlić Datoteka:Tanja Bošković, 1975.jpg|Tanja Bošković Datoteka:Karlo Bulic.jpg|Karlo Bulić Datoteka:Бранко Цвејић.jpeg|Branko Cvejić Datoteka:Svetozar Cvetković crop.jpg|Svetozar Cvetković Datoteka:Borivoj Dovniković Bordo 2017.jpg|Borivoj Dovniković Datoteka:OIFF 2015-07-18 212827 - Srđan Dragojević.jpg|Srđan Dragojević Datoteka:Jasna Đuričić, glumica.jpg|Jasna Đuričić Datoteka:Predrag Ejdus 2021 stamp of Serbia.jpg|Predrag Ejdus Datoteka:Odissea Bekim Fehmiu.jpg|Bekim Fehmiu Datoteka:Greta, stranica 89, drama, Boris Isaković, foto M. Polzović.jpg|Boris Isaković Datoteka:Ita Rina v zrelih letih.jpg|Ita Rina Datoteka:Stefan Kapicic by Gage Skidmore.jpg|Stefan Kapičić Datoteka:Мима Караџић Стара Пазова.png|Mima Karadžić Datoteka:Mirjana Karanović Requiem for Mrs. J. Press Conference Berlinale 2017.jpg|Mirjana Karanović Datoteka:Milenko Maricic 1.jpg|Milenko Maričić Datoteka:Ognjenka Milićević, profesor i dekan FDU.tif|Ognjenka Milićević Datoteka:Ranko Munitic (1943-2009), 1989.jpg|Ranko Munitić Datoteka:Dino Mustafić (cropped).jpg|Dino Mustafić Datoteka:Inaugurazioa (8673787301) (cropped).jpg|Goran Paskaljević Datoteka:Borka Pavićević (34479274674).jpg|Borka Pavićević|Borka Pavićević Datoteka:Darko Peric BW.jpg|Darko Perić Datoteka:Radko Polič 2015.jpg|Radko Polič Datoteka:Portrait of Ljubiša Ristić.jpg|Ljubiša Ristić Datoteka:Egon Savin, foto B. Lučić.jpg|Egon Savin Datoteka:Žorž Skrigin (1943).jpg|Žorž Skrigin Datoteka:Slavko Stimac polovinom 80-ih.jpg|Slavko Štimac Datoteka:Sergej Trifunović.png|Sergej Trifunović Datoteka:Renata Ulmanski, 2019.jpg|Renata Ulmanski Datoteka:Stevo Žigon 1969 1.jpg|Stevo Žigon </gallery> </center> == Fotografija == * [[Ivo Eterović]], fotograf<ref name=eterovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.<br>''“Eterović Ivo, fotograf; majstor fotografije FSJ i Hin EFIAP. […] P: Hrvat, Jugosloven.”''</ref> * [[Stevan Kragujević]], fotoreporter<ref name=kragujevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 251.<br>''“Kragujević Stevan, fotograf. […] P: Jugosloven srpske narodnosti, pravosl.”''</ref> * [[Rizo Šurla]], fotograf, partizan<ref name=surla1>[https://www.youtube.com/watch?v=CSM_Fpjh-dI Ljudi - Fotograf Rizo Širla (Ulcinj, 1971.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019223450/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=CSM_Fpjh-dI |date=2022-10-19 }} YouTube. ''Srđan Karanović; Jugoslavija 1972.''<br>''“I, da Vam kažem još: sad kad je bio popis stanovništva, pita što osjećam. Ja [se] osjećam kao Jugoslaven, drugo ništa, šta imam da... ostajem Jugoslaven.”''</ref><ref name=surla2>[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html Ljudi - Fotograf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111100935/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html |date=2023-01-11 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''10.08.2022''<br>''“Jugosloven po ubeđenju, ovaj navijač splitskog Hajduka u emisiji priča o svom životu u Ulcinju.”''</ref><ref name=surla3>[https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 Rizo Šurla, Afrojugoslaven iz Ulcinja: Naša zemlja je što se tiče ravnopravnosti vjerojatno jedinstvena u svijetu, a međusobna mržnja nedokučiva je glupost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111101941/https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 |date=2023-01-11 }} [[Slobodna Dalmacija]]. ''PSD; 24.01.2022.''<br>''“Rizo Šurla ime je i prezime čovjeka koji se najpreciznije može staviti u grupu Afrojugoslavena, iako se on čitav život osjećao kao Jugoslaven, odnosno Crnogorac koji je rođen u Ulcinju i čitav život je proveo u tome primorskom gradu.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Stevan Kragujević, portret, okt. 1976.jpg|Stevan Kragujević </gallery> </center> == Književnost i pjesništvo== * [[Olja Alvir]], književnica<ref name=alvir1>[https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ Partizanski filmovi – poetika otpora i nade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126234518/https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ |date=2022-11-26 }} Dunav.at ''23.10.2019.''<br>''“Jedna od studentica dobro posjećenih predavanja na Bečkom univerzitetu koju je takođe zainteresovala solidarnosti i zajedništvo protagonista partizanskog filma, jeste Olja Alvir. Mlada spisateljica koja u Beču živi od djetinjstva i čiji su roditelji izbjegli iz Bosne, samu sebe naziva Jugoslovenkom i time pokazuje simpatiju za zemlju čija je osnova bilo zajedništvo svih njenih naroda i narodnosti, a koja je, kako se tvrdilo, nastala u antifašističkoj borbi.”''</ref> * [[Ivo Andrić]], književnik i diplomata<ref name=ristic-andric-davico>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 182.<br>''“Poznato mi je da je Marko Ristić javno istupio nakon popisa (u »Politici« 27. IV 1971.) i obrazložio zašto se deklarirao kao Jugoslaven, zbog čega misli da to nije nikakav unitarizam: jer se isto tako osjećao kad je istupao za rješenje hrvatskog pitanja u staroj Jugoslaviji. I Ivo Andrić se tada također upisao kao Jugoslaven. I Oskar Davičo.”''</ref><ref name=andric2>Tošović, Branko: Strane svijeta u Andrićevom životu i stvaralaštvu, u: Kuzmanović, Rajko (ur.): Andrić između Istoka i Zapada. Banja Luka 2022, str. 143.<br>''„Nemamo podataka o tome da li se Andrić konfesionalno izražavao drugačije nego što to nalazimo u njegovim školskim i studentskim dokumentima (kao katolik), ali imamo podataka da se nacionalno drugačije opredjeljuje – od 1951. pa do smrti kao Srbin (u ličnoj karti, vjenčanici, vojnoj knjižici...) i Jugosloven (u popisu stanovništva 1971).“''</ref> * [[Vladimir Arsenijević]], književnik<ref name=arsenijevic1>[http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 O pasošu i putovnici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011755/http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 |date=2016-03-05 }} tportal.hr ''Vladimir Arsenijević; 26.06.2012.''<br>''“Vjerujem da je to razlog zbog kog mi je oduvijek bilo znatno lakše identificirati se kao Jugoslaven.”''</ref> * [[Anton Aškerc]], pesnik<ref name=askerc1>Aškerc, Anton: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-YNVE4FUC/ecf67f53-f5ca-416a-a350-bc79be7c6661/PDF Hrvaški »Salon«.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 2 (1899), str. 132.<br>''“Zakaj nismo vsaj vsi Jugoslovani edini v jeziku, v književnosti in umetnosti? Čemu se cepimo in slabimo sami? Čemu? . . .”''</ref> * [[Goran Babić]], književnik<ref name=babic1>[https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga Povratak otpisanoga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241119022141/https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga |date=2024-11-19 }} Portal Novosti. ''Marko Pogačar; 18.11.2024.''<br>''“Babić je, bez obzira na u mladosti kritičan stav prema elementima sistema, pa i efemerne rubno "proljećarske" devijacije, deklarirani Jugoslaven i komunist, viđen kao "zadrti šuvarovac" i partijski element koji se zacrtane politike, bez veće osjetljivosti za detalje, nije libio provoditi u praksi, te je oštar kritičar hrvatskog nacionalizma u najrazličitijim njegovim pojavnim oblicima.”''</ref><ref name=babic2>[https://www.laguna.rs/laguna-bukmarker-goran-babic-ne-verujem-u-sistem-u-kojem-fukara-moze-legalno-unos-21212.html Goran Babić: Ne verujem u sistem u kojem fukara može legalno da pogubi genija] Laguna. ''Branko Rosić; 10.06.2022.''<br>''Meni deluje da ste ostali zauvek Jugosloven iz Hrvatske? - "Pa ja i jesam (ili si tako samo umišljam) daleki nastavljač one hrvatske tradicije koja je u Beogradu vidjela Pijemont, kulu svjetilju južnoga slavenstva, svijetlu tačku na kraju hiljadugodišnjeg tunela kojoj su hrlili ne samo Juraj Križanić („Đuro“ u predratnom izdanju srpske akademije) i onaj Flacijus iz Lobina, koji je svoje protestantske knjige (vidjeti spise Franje Bučara) htio štampati i na ćirilici."''</ref><ref name=babic3>[https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ Veliki povratak i autobiografija Gorana Babića, divnog pjesnika i mračnog proroka koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117044942/https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ |date=2022-11-17 }} telegram.hr ''Dragan Markovina; 06.06.2022.''<br>''“Goran Babić je čovjek o kojem se u Hrvatskoj temeljito šutjelo godinama. Književnik, ljevičar, pripadnik Šuvarove lijeve frakcije u SKH, divan pjesnik i mračni prorok koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu, glavni urednik umnogome ozloglašenog Oka, Mostarac zavičajem iz Opuzena i doline Neretve, školski drug Slobodana Praljka i uvjereni Jugoslaven, na kraju je početkom 1991. otišao iz Zagreba u Beograd, da se nikad ne vrati.”''</ref><ref name=babic4>[https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika Otvoreno djelo velikog pjesnika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926034603/https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika |date=2023-09-26 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Kultura Vijesti; 23.09.2023.''<br>''“Veliki Jugosloven i antinacionalista početkom ratnih sukoba 1991. napušta Hrvatsku i dolazi u Beograd.”''</ref> * [[Vladislav Bajac]], književnik<ref name=bajac1>[https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac Bajac: Sumnja je moje prirodno stanje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208072328/https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac |date=2023-02-08 }} Kaleidoskop. ''Jelena Pavlović; 16.03.2017.''<br>''“Nisam nikakav jugonostalgičar niti nostalgičar, ali jesam Jugosloven.”''</ref> * [[Zorica Bajin-Đukanović]], pjesnikinja<ref name=bajindjukanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 30.<br>''“Bajin-Đukanović Zorica, književnik i fotograf; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vjera Benkova]], književnica<ref name=benkova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.<br>''“Benkova Vjera, pisac i književni prevodilac; novinar, saradnik Slovačke redakcije Radio N. Sada (od '80). […] P: Slovakinja jugosl. porekla..”''</ref> * [[Oto Bihalji Merin]], književnik, istoričar umetnosti<ref name=bihalji1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 41.<br>''“Bihalji D. Oto, književnik, istoričar umetnosti (r. 3. I. 1904, Zemun). Jugosloven.”''</ref> * [[Laslo Blašković]], književnik<ref name=blaskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 48.<br>''“Blašković Laslo, književnik; sekretar Društva književnika Vojvodine. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Milenko Bodirogić]], književnik i izdavač<ref name=bodirogic1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha Bodirogić: Zemlje nastale raspadom Jugoslavije prepune su mržnje i straha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212201/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha |date=2022-10-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 18.04.2020.''<br>''“Ja sam jednostavno Jugosloven i to je tako, niko ne može iz svoje kože.”''</ref><ref name=bodirogic2>[https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ Sanjali najbolji, rasturili najgori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212819/https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ |date=2022-10-20 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Nedim Sejdinović; broj 1590, 24.06.2021.''<br>''“Ono za čime žalim jesu procesi i principi na kojima je nastajala ta zemlja, a oni su bili beskompromisno emancipatorski i prvi put su nam se dogodili na ovim prostorima. U tom smislu ja sam naprosto Jugosloven bez Jugoslavije”, kaže Bodirogić.''</ref> * [[Milena Bogavac]], književnica, dramaturškinja<ref name=bogavac1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ Kolumne Milene Bogavac – od 6. decembra svakog ponedeljka u Danasu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230120210820/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ |date=2023-01-20 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Danas Online; 05.12.2021.''<br>''“Deklariše se kao feministikinja, antifašistkinja, Jugoslovenka i borkinja za ljudska prava.”''</ref> * [[Nevena Bojičić]], književna kritičarka<ref name=bojicic1>[https://twitter.com/nevenawednesday/status/1122651234312310785 (Twitter status:) JA SAM : ⚪ straight ⚪ gay ⚪ bisexual 🔘 Jugoslovenka] NevenaWednesday@Twitter. ''Nevena Bojičić; 29.04.2019.''</ref> * [[Dušan Cicvara]], književnik i filmski kritičar<ref name=cicvara1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 70.<br>''“Cicvara Dušan, novinar i književnik. […] P: Jugosloven srpskog porekla, […].”''</ref> * [[Milan Ćurčin]], pjesnik<ref name=curcin1>[https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ Ćurčin – književnik i urednik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230816000403/https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ |date=2023-08-16 }} Lobisti.rs. ''Miodrag Skundric; 04.08.2023.''<br>''“Znameniti Pančevac, patriota, doktor nauka, liberal, pesnik, diplomata, novinar, Jugosloven.”''</ref> * [[Oskar Davičo]], književnik i pesnik<ref name=ristic-andric-davico/><ref name=davico>[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu Spomen ploča Oskaru Daviču] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117034357/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu |date=2022-11-17 }} [[Večernje novosti]]. ''V. N.; 12.04.2012.''<br>''“Ne napuštajući nikad i ni na koji način svoju pripadnost Srbiji, njenom narodu i njenoj literaturi, o čemu ponajbolje svedoči njegova veličanstvena „Srbija“, on je istovremeno bio gorljivi Jugosloven, internacionalista, koji nije podnosio niti jedan od naših brojnih minijaturnih i nepodnošljivih nacionalizama - istakao je Goran Babić.”''</ref> * [[Ivan Ergić]], pjesnik, ranije nogometaš<ref name=ergic1>[http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html Ergić kod Stankovića - glas razuma usred euforije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024062841/http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html |date=2015-10-24 }} tportal.hr ''Zrinka Pavlić; 15.06.2014.''<br>''“Em se drznuo kritizirati nogomet u ovo doba koje mnogi doživljavaju kao doba obavezne nacionalne konsolidacije (koja je također predmet Ergićeve kritike), em je s priličnim negodovanjem govorio o uplitanju nacionalizma i religije u sport, em je bez imalo ustezanja izjavio da se izjašnjava kao Jugoslaven.”''</ref><ref name=ergic2>[https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true Ivan Ergić: Katastrofalno je što su nogometaši uzor mladima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110014230/https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true |date=2023-01-10 }} [[Novi list]]. ''Ladislav Tomičić; 18.08.2013.''<br>''“Ja jesam Srbin, ali u kulturalnom smislu uvijek ću biti Jugosloven, kao što danas netko drugi pored pripadnosti svojoj naciji takođe može biti europejac ili nešto treće.”''</ref><ref name=ergic3>[https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ Ivan Ergić, poslednji koji je ugasio svetlo i otpevao “Hej Sloveni”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110015732/https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ |date=2023-01-10 }} reprezentacija.rs ''Admin; 18.05.2019.''<br>''“Ja sam po tom pitanju uvek bio ležeran, nisam se smatrao ništa manjim Srbinom ako sam istovremeno i Jugosloven.”''</ref><ref name=ergic4>[https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ Ivan Ergić, Zanimanje – tragalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922024213/https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ |date=2023-09-22 }} WineStyle. ''Tamara Marković; 03.11.2019.''<br>''“Kada sam u Švajcarskoj osećam se daleko više kao Jugosloven ili Srbin. A kada sam ovde, nemam takav doživljaj. Recimo da mi se taj osećaj pojača kada sam u nekoj drugoj sredini. Za mene je identitet stvar kulturnog, a ne etničkog konteksta.”''</ref> * [[Zdenka Feđver]], književnica<ref name=fedjver1>[https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029220240/https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka |date=2022-10-29 }} XXZ magazin. ''Zdenka Feđver; 25.01.2021.''<br>''Nacionalnost, Jugoslovenka? - “Da.”''</ref> * [[Frida Filipović]], književnik<ref name=filipovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 136.<br>''“Filipović Frida, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''</ref> * [[Hristo Georgijevski]], književnik<ref name=georgijevski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 144-145.<br>''“Georgijevski Hristo, redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (za pr. Makedonska književnost i Književnost za decu). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vesna Goldsworthy]], književnica<ref name=goldsvorti1>[https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ Bilo jednom u Londonu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101185457/https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ |date=2022-11-01 }} Elevate. ''str. 36/37, oktobar 2019.''<br>''“Panelisti su se takođe dotakli različitih slojeva identiteta, pa je tako književnica Goldsvorti za sebe rekla da je i Srpkinja i Jugoslovenka, kao i Britanka.”''</ref><ref name=goldsvorti2>[https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london Once upon a time in London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330090505/https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london |date=2023-03-30 }} (na engleskom) anarussellomaljev.com ''Ana Russell-Omaljev, 12.10.2020.''<br>''“The panellists also touched on different layers of identity, with writer Goldsworthy saying that she is both Serbian and Yugoslav, as well as British.”''</ref> * [[Mustafa Karahasan]], književnik<ref name=karahasan1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 305.<br>''“Karahasan Mustafa, novinar i književnik, član Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1920 u Skoplju, Jugosloven (pripadnik turske manjine).”''</ref> * [[Danilo Kiš]], književnik<ref name=kis1>Popov, Jovan: [https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf Jež i jorgovan. Skica za uporedni portret Aleksandra Tišme i Danila Kiša] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230202074425/https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf |date=2023-02-02 }}, u: Polja, br. 416 (2001), str. 67.<br>''“Deceniju i po kasnije, u poslednjoj godini svog života, i jednoj od poslednjih njegove zemlje, on objašnjava zašto se ne izjašnjava kao srpski pisac: »u inostranstvu jedva i to znaju šta je Jugosloven, a kamoli Srbin«. Izgovor je lakonski, a i vreme koje sledi veoma brzo će ga demantovati – Evropa će se naprasno zainteresovati za Srbe, na žalost ne na način na koji bismo voleli. Malo dalje, međutim, Kiš precizira da je nacionalnost Jugosloven »jedina tačna oznaka onoga što jesam«.”''</ref> * [[Božo Koprivica]], književnik<ref name=koprivica1>[https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ U fudbalu nema nacionalizma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230205195241/https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ |date=2023-02-05 }} Monitor. ''Nastasja Radović; 16.07.2010.''<br>''Vi ste Jugosloven? - “Bio i ostao.”''</ref><ref name=koprivica2>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml Ratni i antiratni profiteri kao savest naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013000115/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml |date=2012-10-13 }} [[Glas javnosti]]. ''Radmila Radosavljević; 15.06.2001.''<br>''Još se izjašnjavate kao Jugosloven iz države koja više ne postoji? - “Da. Jer, sve jeste i sve postoji, ako voliš.”''</ref> * [[Miroslav Krleža]], književnik i enciklopedista<ref name=krleza1>Cvitković, Ivan: Krleža, Hrvati i Srbi. Sarajevo 1991, str. 7.<br>''Bio sam dobar Jugoslaven i danas sam to, isticao je 1976. godine.''</ref><ref name=krleza2>Matvejević, Predrag: Granice i sudbine. O jugoslavenstvu prije i poslije Jugoslavije. Zagreb 2015, str. 267.<br>''“Često to meni negiraju, a ja sam Jugoslaven ali ne iz perspektive Aleksandra Karađorđevića ni Pere Živkovića.“''</ref> * [[Zofka Kveder]], književnica<ref name=kveder1>Свирчев, Жарка: [https://journal.knjizenstvo.rs/index.php/knjizenstvo/article/view/271/267 Југославенска жена – форум модерне списатељице], у: Књиженство, год. 5 br. 5 (2015).<br>''“Словенке ме неће више, Хрватице ме не признају још за „своју“, Српкиње такође не. Истина је, да то понекад боли, али ми такође даје снагу да останем што сам: Југославенка.”''</ref> * [[Jožef Levičnik]], književnik, glazbenik<ref name=levicnik1>Levičnik, Jos.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kteri narod je najbolj izobražen v Evropi?], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 49 (08.12.1858), str. 390.<br>''“Mi Jugoslaveni („divji narod“, se vé da!) navadno čakamo, da nas smert sama pokosi.”''</ref> * [[Milenko Maticki]], književnik, novinar<ref name=maticki1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 313.<br>''“Maticki Milenko, književnik; urednik "Politikinog" podlistka "Politika za decu". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Predrag Matvejević]], književnik<ref name=matvejevic1>Majdzik Papić, Katarzyna: [https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Zwischen den Welten. Postjugoslawische Literatur im Spannungsfeld der Übersetzung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230106054123/https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |date=2023-01-06 }}, u: Dampc-Jarosz, Renata/Kałuża, Anna (ur.): Narrative des Wandels. Transformationsprozesse nach 1989 in den mittel- und osteuropäischen Literaturen. 2022, str. 297 nap. 54. (na nemačkom) <br>''Der Interpretationskontext für Matvejevićs Texte ist in erster Linie der Mittelmeerraum (obwohl der Autor sich selbst als Jugoslawe bezeichnete und notabene in der multiethnischen Stadt Mostar geboren wurde): „Der Horizont der Existenz ist die Identität, die sich aus der Zugehörigkeit zu einer bestimmten Kultur ergibt, die für Matvejević die mediterrane Zivilisation ist.“''</ref><ref name=matvejevic2>[https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ Kome je pukla ‘Žica’?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107094902/https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ |date=2023-01-07 }} Ravno do dna. ''Jelena Svilar; 08.01.2012.''<br>''“Neobično je, nakon tolikih godina terora raznih promotera vlastitih ega koji navodno djeluju u nacionalnom interesu, u eteru javne televizije čuti intervju s čovjekom zbog kojeg ćete konačno doživjeti stanoviti ushit što pripadate istom narodu, iako je upravo nacionalni identitet ono što Matvejević, kao deklarirani Jugoslaven, nikada nije osjećao imanentnim sebi samom.”''</ref><ref name=matvejevic3>[https://www.portalnovosti.com/borac-protiv-politika-gluposti Borac protiv politika gluposti] Portal Novosti. ''N.J.; 16.02.2017.''<br>''“Predrag Matvejević je bio Jugoslaven, ali nije bio protiv nacionalnih identiteta jer je pomagao i hrvatske disidente, rečeno je na tribini ‘Ostavština Predraga Matvejevića’, održanoj 14. februara u prostorijama ‘Privrednika’ u Zagrebu.”''</ref><ref name=matvejevic4>[https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ Pisac i kritičar Božo Koprivica o mediteranstvu i jugoslovenstvu književnog velikana: Predragu Matvejeviću se njegov rodni grad Mostar odužio varvarskim činom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108022018/https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ |date=2023-01-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 06.07.2022.''<br>''“Matvejević je bio Jugosloven, njegovo jugoslovenstvo počelo je kada je sa trinaest godina pristupio partizanima. […] On nije prestao da bude Jugosloven ni u najtežim trenucima, kada je HDZ preuzeo vlast u Hrvatskoj i kada je bio progonjen. […] Verujem, nažalost, da bi se nekome ko je ostao Jugosloven kao Matvejević desila ista moralna pizdarija, rušenje rodne kuće, i da je ta kuća bila u Beogradu ili bilo gde drugde na ovom prostoru.”''</ref> * [[Antun Mihanović]], književnik, pravnik, diplomata<ref name=mihanovic1>Шишић, Фердо: Југословенска мисао. Историја идеје југословенског народног уједињења и ослобођења од 1790-1918. Београд 1937, стр. 79.<br>''“Поносим се и тиме, што сам дошао и к Вашој Пресвијетлости, као к једином кнезу (владаоцу) нашега илирског народа.”{{Efn|Do četrdesetih godina 19. vijeka se za Jugoslavene još koristio (i) termin ''Iliri''.|group=α}}''</ref> * [[Milan Milišić]], pesnik<ref name=milisic1>Kazalište Marin Držić: [https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf Kad je Bog stvarao Dubrovnik.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004165511/https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf |date=2023-10-04 }} Dubrovnik 2015, str. 22.<br>''“Paradoksalno je da je Milan Milišić koji se osjećao i izjašnjavao kao Jugoslaven, ubijen projektilom Jugoslavenske narodne armije.”''</ref><ref name=milisic2>[http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ Beatnici su danas aktualniji nego ikad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020073058/http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ |date=2013-10-20 }} Novosti. ''Rade Dragojević; broj 648, 19.05.2012., broj 648''<br>''“Baš kao i Danilo Kiš ili Predrag Matvejević, i Milan Milišić bio je kozmopolita i uvjereni Jugoslaven, ali i Dubrovčanin.”''</ref><ref name=milisic3>[http://www.e-novine.com/drustvo/41119-ivot-slobodu.html Život za slobodu] E-Novine. ''Dragoljub Todorović; 04.10.2010.''</ref> * [[Pero Mužijević]], književni kritičar, univerzitetski profesor<ref name=muzijevic1>[http://www.republika.co.rs/322-323/34.html In memoriam Pero Mužijević (1934-2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107102741/http://www.republika.co.rs/322-323/34.html |date=2023-01-07 }} Republika. ''Nastasja Radović, Nebojša Popov; broj 322-323, 01-31.12.2003.''<br>''“Pero Mužijević je bio autentičan Jugosloven, vezan za Bosnu, rođenjem i uspomenama, Beograđanin, bez kojeg se ne može zamisliti priča o našoj književnoj boemiji, nenadmašan kozer, humanista po načinu života a ne parolama, intelektualac, pre svega po osećaju sveta...”.''</ref> * [[Vladimir Nazor]], pjesnik, književnik<ref name=nazor1>Roksandić, Drago: [http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf Prvi kongres kulturnih radnika Hrvatske (Topusko, 25.–27. lipnja 1944.): iskustvo i aproprijacije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153912/http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf |date=2024-12-25 }}, u: Roksandić, Drago/Cvijović Javorina, Ivana (ur.): Intelektualci i rat 1939.–1947. Zbornik radova s međunarodnog skupa Desničini susreti 2011. Zagreb 2012, str. 106.<br>''Nazorov je samostalni poziv bio akt svojevrsne autentične kulturne revolucije. […] On je postavio i ključno pitanje, kao Hrvat i Jugoslaven: “Kako ćemo najuspješnije postići da u našoj federativnoj državi – ne dirajući u značajne osobine pojedinih naroda, koji je grade – gajimo kulturu što više zajedničkog (Nazorov kurziv – D.R.) duha i ideala?”''</ref> * [[Elvedin Nezirović]], književnik<ref name=nezirovic1>[https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu Ovdje je kultura izgubila svoju prosvjetiteljsku ulogu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021193823/https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu |date=2022-10-21 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vujica Ognjenović; 15.06.2019.''<br>''“U tom smislu, ja sam bio i ostao Jugosloven i kao takav duboko sam razočaran stvarnošću u kojoj živim.”''</ref> * [[Andrej Nikolaidis]], književnik i publicist<ref name=nikolaidis>[https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi Andrej Nikolaidis: Jugosloven sam po nadi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221009020636/https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi |date=2022-10-09 }} Portal Novosti. ''Davor Konjikušić; 17.01.2017.''<br>''Možemo li reći da ste vi zapravo Jugoslaven? - “Ja to nedvojbeno jesam. I po rođenju i po kulturi. I najvažnije: po nadi.”''</ref> * [[Grozdana Olujić]], književnica<ref name=olujic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 389-390.<br>''“Olujić Grozdana, književnik, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Muharem Omerović]], pjesnik<ref name=omerovic1>[https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli Narodu nije ništa, a sve ga boli] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221031233016/https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli |date=2022-10-31 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 28.06.2021.''<br>''“Muharem Omerović se u popisu stanovništva uvijek izjašnjavao kao Musliman govoreći da se on osjeća i kao Jugosloven i da će jednog dana narodi Jugoslavije "ako ne budu imali dovoljno zlata praviti Tita i od blata"!”''</ref> * [[Eliezer Papo]], književnik i rabin<ref name=papo1>[https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ Eliezer Papo: Naravno da sam jugonostalgičan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230615235228/https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ |date=2023-06-15 }} Javni servis. ''Anđelka Cvijić; 16.09.2022.''<br>''Kažete da ste Sarajlija, Bosanac i Jugosloven. Šta vam je to značilo pre rata, šta znači sada kad Jugoslavije nema? - “Prije rata su sva ta tri pridjeva upućivala na jednu te istu puku realnost, jer tad nisam bio samo IZ Sarajeva/Bosne i Hercegovine/Jugoslavije, nego i U Sarajevu/Bosni i Hercegovini/Jugoslaviji. Danas sva tri označavaju prvenstveno kulturu, mentalitet, pogled na svijet.”''</ref> * [[Siniša Pavić]], scenarista<ref name=pavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 403.<br>''“Pavić Siniša, književnik i scenarista; sudija Okružnog suda u Beogradu (od '66). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Muharem Pervić]], književni kritičar<ref name=pervic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 417.<br>''“Pervić Muharem, književnik; književni i pozorišni kritičar. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Janko Pukmeister]], pjesnik, književnik<ref name=pukmeister1>Vijanski, Janko [Janko Pukmeister (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kako Slovenci kruh čislajo], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 9 (03.03.1858), str. 67.<br>''“Tudi pri nas Jugoslovanih je ta običaj navaden.”''</ref> * [[Dušan Radović]], književnik<ref name=radovic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ Lični stav Dušana Petričića: Duško Radović je prezirao kalkulantski patriotizam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107111056/https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dušan Petričić; 12.12.2022.''<br>''“Mnogi imaju dilemu, na kojoj strani bi Duško Radović danas bio u ovoj našoj podeljenoj, razorenoj i moralno posrnuloj državi. Znam da je Duško bio iskreni Jugosloven, znam da je bio ateista, znam da je iz dubine duše prezirao lažni i kalkulantski patriotizam i znam za njegov otvoreni i duboki animozitet prema onoj raščupanoj, bradatoj i primitivnoj četničkoj Srbiji.”''</ref> * [[Vujica Rešin Tucić]], književnik<ref name=resintucic1>Milenković, Nebojša: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Vujica Rešin Tucić. Tradicija avangarde.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240425054218/https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf |date=2024-04-25 }} Novi Sad 2011, str. 64.<br>''“Uprkos brojnim razočarenjima, Rešin Tucić se čitavog života izjašnjavao kao Jugosloven i kao komunista – kao takav, čak i nakon ratnih devedesetih, u svim centrima bivše nam države bio je rado viđen gost.”''</ref><ref name=resintucic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 480.<br>''“Rešin Tucić Vujica, književnik; dramaturg u Radio N. Sadu (od '75). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Marko Ristić]], književnik i diplomata<ref name=ristic-andric-davico/> * [[Izet Sarajlić]], književnik, pjesnik<ref name=sarajlic1>[https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic Moram natrag u Sarajevo - ja sam Sarajlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021846/https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 15.03.2019.''<br>''I jednom će negdje kazati: “Ja sam po nacionalnosti Sarajlija i Jugosloven”.''</ref> * [[Bekim Sejranović]], književnik<ref name=sejranovic1>[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ Balkan i književnost: Bekim Sejranović, „stranac u Sloveniji, u Hrvatskoj, u Bosni i bilo gde drugo na svetu“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004011248/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ |date=2023-10-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.05.2022.''<br>''Njegov odnos prema Bosni teško je opisati, kaže profesor Svan Monsland. „Bio je Bosanac, Hrvat, Jugosloven, Skandinavac, ali se najslobodnije osećao u Rijeci“, dodaje ovaj profesor.''</ref> * [[Dejan Tiago Stanković]], književnik i prevodilac<ref name=tiagostankovic1>[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ Dejan Tiago Stanković: Književna ‘kometa’ i uvek odani, nasmejani prijatelj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231221742/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ |date=2022-12-31 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.12.2022.''<br>''“Tiago Stanković je bio i jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i deklarisao se kao Jugosloven.”''</ref><ref name=tiagostankovic2>[https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota Dejan Tiago Stanković: Oličenje radosti života] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241226001023/https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota |date=2024-12-26 }} [[NIN]]. ''Aleksa Anđelić; 21.12.2024.''<br>''“Bio je jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i izjašnjavao se kao Jugosloven.”''</ref> * [[Vlada Stojiljković]], književnik<ref name=stojiljkovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 541.<br>''“Stojiljković Vlada, književnik i književni prevodilac; novinar u Radio Beogradu. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Darko Suvin]], teoretičar, povjesničar i kritičar književnosti i kulture<ref name=suvin1>[https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ Darko Suvin: „Svaki malo bistriji ekonomist danas bi mogao ustanoviti da se u prvih 30 godina SFRJ živjelo materijalno bolje nego danas“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230227214155/https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ |date=2023-02-27 }} Mašina. ''Mašina; 27.02.2023.''<br>''Prvo, o nacionalizmu. Dijelim stav Alekse Đilasa u intervjuu 2009, koji je na pitanje „Izjašnjavali ste se kao Jugosloven?“ odgovorio: „To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin…. Jugoslavija nije bila veštačka tvorevina i za mene je njen dugi, krvavi raspad, koji se možda još nije završio, upravo dokaz da je ona bila jedino demokratsko rešenje za jugoslovensko nacionalno pitanje.“''</ref> * [[August Šenoa]], književnik<ref name=senoa1>Janjetović, Zoran: [https://hrcak.srce.hr/file/74496 Prilozi o hrvatskoj kulturi na stranicama ''Politikinog zabavnika'' u razdoblju socijalističke Jugoslavije], u: Historijski zbornik, god. 61 br. 2 (2008), str. 382.<br>''“Šenoa je bio i dobar Jugoslaven, što ga je također činilo poželjnim, čak i u vrijeme kad je Jugoslavija prestala postojati.”''</ref><ref name=senoa2>Barac, Antun: August Šenoa. Studija. Zagreb 1926, str. 82.<br>''“[…]: po svome je shvatanju Jugoslaven, ali područje svog rada ograničuje na hrvatstvo, boreći se u njemu za misao kulturnog pridizanja, dižući mu svijest i ponos.”''</ref> * [[Ivana Šćepanović]], književni prevodilac<ref name=scepanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 553.<br>''“Šćepanović Ivana, književni prevodilac; zamenik gl. urednika časopisa za flamansku i holandsku književnost "Erazmo"; urednik IP "Prometej", N. Sad. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Zvonimir Šubić]], književnik<ref name=subic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 710.<br>''“Šubić Zvonimir, književnik, r. 1902 u Srebrenici, Jugosloven.”''</ref> * [[Gvido Tartalja]], književnik<ref name=tartalja1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 719.<br>''“Tartalja Gvido, književnik, urednik Izdavačkog preduzeća »Prosveta«, r. 1899 u Zagrebu, Jugosloven.”''</ref> * [[Slobodan Tišma]], književnik<ref name=stisma1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet Slobodan Tišma: Vojvodina je izgubila identitet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230320181732/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet |date=2023-03-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 01.06.2020.''<br>''“Bio sam Jugosloven i to sam i ostao.”''</ref><ref name=stisma2>[https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ Svako vreme ima svoju estetiku i svoj moral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221201055415/https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ |date=2022-12-01 }} CorD magazin. ''Zorica Todorović Mirković; 01.10.2021.''<br>''“Novosadjanin od glave do pete, a izjašnjava se kao Jugosloven.”''</ref> * [[Dragan Todorović]], književnik, novinar<ref name=dtodorovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 578-579.<br>''“Todorović Dragan, novinar i rok kritičar, radio i TV voditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Lovro Toman]], pjesnik, političar<ref name=toman1>Matica slovenska v Ljubljani: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qacb9UCdkm5brjJ1gUzqcY37J5v9Gvgg-yzkIw0eRpu54k0nI7epR_1opdVzuMQvz4gs233-y2qf1En2JRr4z8nh1KnoDPg2c96a7cAe-DayW2y6sDhqUIUXu6rxYqJA2CCAVrFP59wL4igcVfkDX0XMKJawHWzrHPJqs-ANDz5M8dZ4PmgV9Ut5o70IWDOHuw55CPueza9qmDl0Fd-xHIl_kV-Gd0O_19tkVeel9IWENCxllFHmpZPqqPMyyo6MF7Vw3fMa Dr. Lovro Toman.] Ljubljana 1876, str. 58.<br>''“Ako pa hoče nas še v eno mer na sumu imeti, naj pomisli, da se Jugoslovani tolažimo z zvesto svojo zavestjo in z zgodovino, da so prešla ministerstva: Kavničevo, Meternihovo in Bahovo, – Jugoslovani pa so vendar ostali in da bodo tudi še pretrpeli ministerstvo Schmerlingovo.”''</ref> * [[Marko Tomaš]], pjesnik<ref name=mtomas1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo Tomaš: Bosanstvo se negira jer podsjeća na jugoslovenstvo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019030251/https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo |date=2022-10-19 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Jasmin Agić; 23.09.2017.''<br>''“Gledaj, ja sam Jugosloven, i tako sam se izjašnjavao dok se to moglo, a sada sam ostali i nepriznat ukoliko se tako izjašnjavam.”''</ref><ref name=mtomas2>[https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ Marko Tomaš i Đorđe Gregović gosti književnog programa Dublin Pub-a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226015246/https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ |date=2023-02-26 }} Primorski Portal. ''Primorski Portal; 20.02.2023.''<br>''“Marko Tomaš je pjesnik, boem, meštar od riječi, Jugosloven.”''</ref> * [[Janez Trdina]], književnik<ref name=trdina1>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 302.<br>''“Slovenac Janez Trdina, osvedočeni Jugosloven profesor srpskohrvatskog jezika i književnosti na rečkoj gimnaziji dao je u VIII razredu 1864-1865 pismeni zadatak »Hrvati i Srbi, ljubite se«.”''</ref> * [[Marko Vešović (književnik)|Marko Vešović]], književnik<ref name=mvesovic1>[http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 S. Kordić: Zašto ovdje nema prijevoda ako govorimo četiri jezika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305071039/http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 |date=2016-03-05 }} [[Večernji list]]. ''Denis Derk; 15.11.2013.''<br>''“Na posljednjem popisu stanovništva u Bosni i Hercegovini odgovorio sam da sam Jugoslaven, da mi je materinji jezik srpsko-hrvatski te da sam ateist.”''</ref><ref name=mvesovic2>[https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ Marko Vešović: Nešto kao dnevnički zapisi (3)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080947/https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 06.07.2021.''<br>''Sjetih se posljednjeg popisa u BIH, kad sam popisivačima rekao: “Po vjeri sam pravoslavni ateista, jezik mi je srpskohrvatski, po nacionalnosti sam Jugosloven”.''</ref><ref name=mvesovic3>[https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ Marko Vešović Svaštara (I): Mržnja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080944/https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 02.11.2018.''<br>''“Ali moja mržnja je nestala otkako sam po nacionalnosti Jugosloven.”''</ref> * [[Radonja Vešović]], književnik<ref name=rvesovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 610.<br>''“Vešović Radonja, novinar i književnik, akademik. […] P: Crnogorac - Jugosloven.”''</ref><ref name=rvesovic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 760-761.<br>''“Vešović Radonja: književnik, službenik Ureda za informacije Izvršnog veća NR Crne Gore, urednik književnog časopisa »Susreti«, rez. kapetan, r. 1924 u Rijeci Marinića, Srez invangradski [sic!], Jugosloven.”''</ref> * [[Krinka Vidaković-Petrov]], književnik, direktorica Memorijalnog centra „Staro sajmište"<ref name=vidakovicpetrov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 611.<br>''“Vidaković-Petrov Krinka, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Velimir Visković]], književni kritičar i leksikograf<ref name=viskovic1>[https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir Rat, mir, Velimir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105105519/https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir |date=2023-01-05 }} Portal Novosti. ''Boris Rašeta; 03.07.2022.''<br>''Izrekao je i rečenicu koja se na ovim televizijama nije dugo čula i neće, o tome kako se oduvijek osjećao “i Hrvatom, i Jugoslavenom”.''</ref> * [[Slobodan Zubanović]], književnik<ref name=zubanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 646.<br>''“Zubanović Slobodan, književnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nina Živančević]], pjesnikinja<ref name=zivancevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 650.<br>''“Živančević Nina, književnik i književni prevodilac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:S. Kragujevic, Ivo Andric, 1961a 0.jpg|Ivo Andrić Datoteka:Vladimir Arsenijević at Krokodil 04 - cropped.jpg|Vladimir Arsenijević Datoteka:Anton Aškerc.jpg|Anton Aškerc Datoteka:Vladislav Bajac, Studio Babic.jpg|Vladislav Bajac Datoteka:Zorica Bajin Ðukanovic.jpg|Zorica Bajin-Đukanović Datoteka:Stevan Kragujevic, Oto Bihalji Merin, slikar i istoricar umetnosti, 1990s (cropped).jpg|Oto Bihalji-Merin Datoteka:Oskar Davico 1951.jpg|Oskar Davičo Datoteka:Ivan Ergić.jpg|Ivan Ergić Datoteka:Danilo Kiš 2010 Montenegro stamp.jpg|Danilo Kiš Datoteka:Miroslav Krleža 1953 (cropped).jpg|Miroslav Krleža Datoteka:Zofka_Kveder_1920s.jpg|Zofka Kveder Datoteka:Josip Levičnik.jpg|Jožef Levičnik Datoteka:Predrag Matvejević on Subversive Festival 0 (cropped).jpg|Predrag Matvejević Datoteka:Vladimir Nazor 1976 Yugoslavia stamp.jpg|Vladimir Nazor Datoteka:Grozdana Olujic 3.jpg|Grozdana Olujić Datoteka:Marko-ristic-2.jpg|Marko Ristić Datoteka:Izet Sarajlić.jpg|Izet Sarajlić Datoteka:Dejantiagostankovic (cropped).jpg|Dejan Tiago Stanković Datoteka:August Šenoa.jpg|August Šenoa Datoteka:Gvido Tartalja portrait.jpg|Gvido Tartalja Datoteka:Dragan Todorović (writer).jpg|Dragan Todorović Datoteka:Lovro toman.jpg|Lovro Toman Datoteka:Janez Trdina.jpg|Janez Trdina </gallery> </center> == Komedija == * [[Peđa Bajović]], stand-up komičar<ref name=bajovic1>[https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx Pedja Bajović: "U duši sam Jugoslaven i ne možete mi ništa - osim smijati se"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126003852/https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx |date=2022-11-26 }} index.hr ''18.04.2017.''<br>''“Da, u duši sam Jugoslavenom, ali ne u političkom smislu. Kulturološki se tako osjećam te ne predstavljam nikakvu prijetnju bilo kome.”''</ref><ref name=bajovic2>[https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle Peđa Bajović, stand-up komičar: Prijelomni trenutak je bio odlazak u Seattle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152852/https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle |date=2024-12-25 }} akta.ba ''Dnevni list; 19.01.2015.''<br>''“Kroz svoju bio-geografiju sam skupio tri i pol državljanstava i biranje samo jednog od ovih naših identiteta bi bila izdaja ostalih. Kulturološki sam Jugoslaven, a politički sam prilično daleko od toga.”''</ref><ref name=bajovic3>[https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 Peđa Bajović u Clubu Monument!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126011855/https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 |date=2022-11-26 }} ekskluziva.ba ''04.01.2016.''<br>''“Jednostavno, kad se ta zemlja raspala, ja sam već imao 20 godina, dakle bio potpuno formirana ličnost. Sve ovo što je uslijedilo kasnije, nije mi se uspjelo primiti u identitet i ako kažem da sam ovo prvo - onda bih poništio ono drugo ili treće, pa čak i četvrto, a koji su sve dio mog identiteta. Zato, ja sam kulturološki Jugosloven, a imam i papire za to u vidu tri i po državljanstva! Usput, živio sam svuda unaokolo i mislim da, ako nisam u pravu, barem ima pravo na takvo mišljenje.”''</ref><ref name=bajovic4>[https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir Peđa Bajović: Prema onima koji ne izlaze na glasanje osjećam prezir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126012420/https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir |date=2022-11-26 }} Buka. ''10.11.2018.''<br>''“Ja i kulturološki i praktično jesam Jugosloven. Za mene ta nekadašnja tvorevina ni u praktičnom smislu nije prestala da postoji.”''</ref> == Kulinarstvo == * [[Ljubomir Stanišić]], poznati šef kuhinje<ref name=stanisic1>[http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?mm=11&nav_id=653173&yyyy=2012 Ljubomir Stanišić - najtraženiji šef kuhinje u Portugalu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221104050126/http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?yyyy=2012&mm=11&nav_id=653173 |date=2022-11-04 }} Super žena. ''Patricia Lazarević; 13.11.2012.''<br>''“Ja se ne deklarišem ni kao Srbin, ni kao Bosanac, već kao Jugosloven i tako će biti do moje smrti, zapravo kao Jugosloven sa portugalskim srcem!”''</ref><ref name=stanisic2>[http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ Kochen, ganz ‘politisch unkorrekt’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211015945/http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ |date=2023-02-11 }} (na njemačkom) Meeting Halfway.<br>''“Ich nenne mich ganz offen einen Jugoslawen, denn meine ganze Familie liebt Sex, deshalb ist auch alles vermischt, Kroaten mit Muslimen, Muslime mit Serben… Obwohl mein Name orthodox ist, bin ich kein religiöser Mensch, ich bin Jugoslawe, und werde es immer sein.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Ljubomir Stanisic (Time Out Lisboa).png|Ljubomir Stanišić </gallery> </center> == Ljekarstvo == * [[Ljubica Božinović]], kardiolog<ref name=bozinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 59.<br>''“Božinović Ljubica, kardiolog. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Oliver Dulić]], kirurg, bivši političar<ref name=dulic1>Popadić, Dragan: Building up European Identity: From the Chimney Smoke, u: Psihološka istraživanja, vol. XIII br. 1 (2010), str. 16 nap. 9. (na engleskom)<br>''“Recently, Oliver Dulić, the Speaker of the Serbian Parliament until June 2008, declared his ethnicity as Yugoslav.”''</ref> * [[Slobodanka Gruden]], ljekarka, ranije političar<ref name=sgruden1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.<br>''“Gruden Slobodanka, lekar, primarijus; preds. Crvenog krsta Srbije; potpreds. Sekcije za transfuziologiju SLD; predsednik Stručne komisije za transfuziologiju pri Ministarstvu zdravlja SR Srbije; načelnik Službe za transfuziju KBC Zemun. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Nikola Ilanković]], neuropsihijatar, univ. profesor<ref name=ilankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 167.<br>''“Ilanković Nikola, načelnik Odeljenja za organske moždane bolesti u Institutu za psihijatriju KCS; profesor Medic. fakulteta, Bg.; šef Centra za kliničku neurofiziologiju i poremećaje spavanja; preds. Sekcije za EEG i kliničku neurofiziologiju SLD; osnivač Laboratorije BU za kognitivne neuronauke i neuroinžinjering ('95). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Merima Isaković]], klinički psiholog, bivša glumica<ref name=misakovic1>[https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ Merima Isaković: Ja sam Jugoslovenka i dok ja postojim – postoji Jugoslavija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020210948/https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ |date=2022-10-20 }} N1 SRB. ''N1 Beograd; 28.05.2021.''<br>''“Nije tačno da ne postoji Jugoslavija, zemlja postoji dokle ljudi postoje, političke granice su drugo, ali ja sam Jugosloven i dok ja postojim – postoji Jugoslavija, da vas upoznam sa geografskom popravkom”, rekla je ona. […] “[…] Ako ja postojim, a ja sam Jugoslovenka, onda postoji i Jugoslavija, a verujem da nas ima još”, dodala je ona.''</ref> * [[Valentin Janežič]], lekar, pisac<ref name=vjanezic>Janežič, Valentin (Balant): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TX6C8UZR/fb80cf9c-4262-4b58-b163-3ba39b58d90b/PDF Adam Janoša z Roščiševa Roščiševsky], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 42 (1852), str. 341.<br>''“Gotovo je bila ta prikazen vsim Slovanom, posebno pa nam Jugoslavenom neobičajna in nenadjana, ker se navadno naši žlahtniki svojega naroda sramujejo, ga zapuščajo in mnogokrat […].”''</ref> * [[Dimitrije Juzbašić]], kirurg, univerzitetski profesor<ref name=juzbasic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 297.<br>''“Juzbašić Dimitrije, dr medicine, red. prof. Medicinskog fak. u Zagrebu, upravnik Hirurške klinike Medicinskog fak., r. 1909 u Daruvaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Slavka Morić-Petrović]], neuropsihijatar, univ. profesor, revolucionar<ref name=moricpetrovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 364.<br>''“Morić-Petrović Slavka, neuropsihijatar. […] P: Jugosloven. [sic!].”''</ref> * [[Vukašin Popadić]], ljekar-bakteriolog, političar, revolucionar<ref name=vpopadic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 558.<br>''“Popadić dr Vukašin, lekar-bakteriolog, direktor Centralnog higijenskog zavoda NRM u Skoplju, rez. major, r. 1904 u Glamoču, Jugosloven.”''</ref> * [[Dragan Popović]], medicinar, univerzitetski profesor<ref name=draganpopovic1>Kilibarda, M.: [https://hrcak.srce.hr/en/file/226865 In Memoriam. Prof. dr. sci med. Dragan Popović], u: Arhiv za higijenu rada i toksikologiju, 37 br. 1 (1986), str. 102.<br>''“Kao osvedočeni Jugosloven, učestvovao je u oslobađanju dobrog dela naše zemlje i za to je zaslužio oficirski čin i Medalju zasluga za narod 1946. godine.”''</ref> * [[Igor Radosavljević]], psihijatar<ref name=iradosavljevic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ „Srbijo, zbogom! Niko ti više ne može pomoći“: Zbog čega je psihijatar dr Igor Radosavljević, koga je i Vučić nagradio, spreman da zauvek napusti državu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230521004102/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ |date=2023-05-21 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''R. Briza/M. Radenković; 28.03.2023.''<br>''“Tamo ću se osećati zaista kao kod kuće jer rodio sam se kao Jugosloven i uvek ću se tako osećati, a Slovenija je isto Jugoslavija, zauvek!”''</ref> * [[Miroslav Simić]], imunolog, univerzitetski profesor<ref name=msimic1>[https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 Kako sam mlatio praznu slamu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153548/https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 |date=2024-12-25 }} miroslavmirkosimic.org ''Miroslav Mirko Simić; 2004.''<br>''“Oduvek sam se izjašnjavao isključivo kao Jugosloven nikad ne osećajući neku posebnu potrebu da naglasim da sam istovremeno i Srbin po ocu, odnosno Čeh po majci. Pre Drugog svetskog rata nisam s mojim jugoslovenstvom imao nikakvih problema. Docnije, međutim, je komunistička vlast tražila da uz Jugosloven dodam i “neopredeljen” što sam smatrao da je potpuno blesavo, pa sam to uprkos prisili odbijao da činim. Kao vrlo “opredeljen“ Jugosloven naravno da sam odmah čim su krajem osamdesetih počeli da rasparčavaju moju domovinu, činio sve da se tome suprotstavim.”''</ref><ref name=msimic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 503.<br>''“Simić Miroslav, imunolog. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=msimic3>[https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html Mirko Simić: Memorandum SANU, crna tačka srpske istorije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043307/https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html |date=2022-11-27 }} [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 01.10.2016.''<br>''“Kao ubeđeni Jugosloven, bio sam od samog početka protivnik stavova i ideja iznetih u pisaniju nazvanom „Memorandum SANU“.”''</ref><ref name=msimic4>[http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf Životopis Miroslava Mirka Simića] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043904/http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf |date=2022-11-27 }} miroslavmirkosimic.org''<br>''“Miroslav Simić, zvani Mirko, rođen je 4. aprila. 1924. godine, i to slučajno u Beogradu, odnosno Srbiji. Stoga je on sasvim slučajno u krštenici zabeležen kao Srbin kakvim se međutim nikad nije osećao, već je uvek govorio da je Jugosloven. ”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Oliver Dulić.jpg|Oliver Dulić Datoteka:Dr. Valentin Janežič Büste, Sankt Jakob im Rosental, Kärnten.jpg|Valentin Janežič Datoteka:Miroslav Simić.jpg|Miroslav "Mirko" Simić </gallery> </center> == Muzika == * [[Ernest Ačkun]], klarinetista<ref name=ackun1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.<br>''“Ačkun Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Kamerna muzika). […] P: Jugosloven, Slovenac.”''</ref><ref name=ackun2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 10.<br>''“Ačkun E. Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu; generalni sekretar Saveza udruženja muzičkih umetnika Jugoslavije (r. 27. III 1930, Hrastnik, Slovenija). Jugosloven, Slovenac.”''</ref> * [[Husein Alijević]], pjevač<ref name=alijevic1>[https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film Husa otkrio šokantne detalja o dobijanju uloge u filmu o Džeju: Zapalio sam sveću Svetoj Petki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240116081902/https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film |date=2024-01-16 }} Portal Republika. ''Republika/M.G.; 10.01.2024''<br>''“Kad se Jugoslavija raspadala ja sam bio tinejdžer i ma kako to zvučalo ja sebe smatram Jugoslovenom jer sam dete iz mešanog braka i jer sam rođen tu gde su se spajale različitosti.”''</ref> * [[Šaban Bajramović]], pjevač<ref name=bajramovic1>[https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ U Nišu počinje festival posvećen kralju romske muzike – „Zauvek Šaban Bajramović“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230831010327/https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ |date=2023-08-31 }} Niške Vesti. ''Violeta Milićević; 01.08.2023''<br>''“On je bio Rom, iako je po duši bio Jugosloven.”''</ref> * [[Bebi Dol]], pevačica<ref name=bebidol1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 552-553.<br>''“Šarić Dragana - Bebi Dol, vokalni solista džez i zabavne muzike; kompozitor i tekstopisac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Beki Bekić]], pevač<ref name=bekic1>[https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ Beki Bekić za “Express”: Ne krijem svoje ime i prezime, u Beogradu nemam problema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211001138/https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ |date=2023-02-11 }} Express.ba ''Arina Hasović; 10.02.2023''<br>''Vi ste Albanac, sa adresom u Beogradu. Jeste li nekada imali problema zbog te činjenice? - “Nikada ništa negativno. Mene su jako dobro prihvatili, a nikada nisam krio ime ni prezime. Čak sam bolje prihvaćen nego neki njihovi pjevači. Narod kao narod, ako si dobar prema ljudima nema veze koje si vjere, to niko ne gleda u Beogradu. Moja žena je pravoslavna, živimo jugoslovenski jer ja sam u duši još uvijek Jugosloven. Ja volim tu zemlju, onu slogu gdje smo svi zajedno se voljeli, uživali. Ono kada dođem iz inostranstva pa uđem u Sloveniju i kažeš sebi „ušao sam u moju državu“.”''</ref> * [[Sergije Beljajev]], dirigent<ref name=beljajev1>[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 Preminuo Sergije Beljajev, osnivač legendarnog hora 'Djevojke s Neretve'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111110340/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 |date=2023-01-11 }} RadioSarajevo.ba ''14.04.2016.''<br>''“Sergije Beljajev, Rus po narodnosti, Jugosloven po opredjeljenju, formirao je Djevojke s Neretve krajem šezdesetih godina s namjerom da izvode partizanske, zabavne i narodne pjesme.”''</ref> * [[Bruno Bjelinski]], kompozitor<ref name=bjelinski2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 61.<br>''“Bjesinski [sic!] Bruno, dr prava, kompozitor, vanr. prof. Muzičke akademije u Zagrebu, r. 1909 u Trstu, Jugosloven.”''</ref> * [[Dara Bubamara]], pjevačica<ref name=darabubamara1>[https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile Dara Bubamara za "Avaz": Mama nije vjerovala da ću voziti Poršea kao Brena, a vozila sam bolje automobile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231040455/https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile |date=2022-12-31 }} [[Dnevni avaz]]. ''N. Varupa; 27.12.2022.''<br>''“Ja jesam Srpkinja ali sam u duši Jugoslovenka.”''</ref> * [[Đorđe Ðogani]], pjevač<ref name=djogani1>[http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 Џоле: Со Слаѓа сум во одлични односи!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722215116/http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 |date=2011-07-22 }} (na makedonskom) Večer. ''Aleksandra Timkovska; 05.09.2006.''<br>''“Така е бидејќи секогаш се чувствувам како Југословен. Така сум роден, така ќе умрам и тоа е крај.”''</ref> * [[Uroš Dojčinović]], gitarista i kompozitor<ref name=dojcinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 105.<br>''“Dojčinović Uroš, gitarista, kompozitor i publicista; prof. u SMŠ "J. Slavenski", Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Vladimir Furduj]], muzičar<ref name=furduj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 138.<br>''“Furduj Vladimir, muzičar, bubnjar. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=furduj2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 131.<br>''“Furduj M. Vladimir, muzičar - bubnjar (r. 6. XI 1945, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Mirko Glišić]], kompozitor i tekstopisac<ref name=glisic1>[https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ „Crna dama“ je Žaklina Kenedi Onazis: Ljudi, sećanja – Mirko Glišić, tekstopisac i kompozitor hitova rok i folk muzike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241108214445/https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ |date=2024-11-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Zoran Mišić; 28.09.2024.''<br>''“Mi Jugosloveni, jer sebe smatram Srbinom i Jugoslovenom smo mnogo ostrašćeni.”''</ref> * [[Zafir Hadžimanov]], pjevač<ref name=hadzimanov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160-161.<br>''“Hadžimanov Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik. […] P: Makedonac-Jugosloven, […].”''</ref> * [[Bojan Hreljac]], muzičar<ref name=hreljac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 164.<br>''“Hreljac Bojan, muzičar, estradni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ekrem Jevrić]], pevač<ref name=jevric1>[http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 Pas do pasa, beton do betona] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100801185254/http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 |date=2010-08-01 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Jovana Gligorijević; broj 1021, 29.07.2010.''<br>''“Više od dvadeset godina po odlasku iz zemlje koja se tad još zvala Jugoslavija, Ekrem se i dalje izjašnjava kao Jugosloven i dalje radi kao taksista i zidar (u Njujorku gradu).”''</ref> * [[Vladimir Janković]], muzičar<ref name=vjankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 186.<br>''“Janković Vladimir - Džet, rok muzičar, radio voditelj. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Zoran Kalezić]], pevač<ref name=kalezic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 215-216.<br>''“Kalezić Zoran, estradni umetnik; vokalni solista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Rastislav Kambasković]], kompozitor<ref name=kambaskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 217.<br>''“Kambasković Rastislav, kompozitor; vanredni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Muzička teorija); šef Katedre za teorijske predmete. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Boris Kovač]], glazbenik<ref name=bkovac>[https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid Razgovor s glazbenikom Borisom Kovačem: „Osjećam se kao Jugoslaven i prihvatio sam da sam trajni apatrid“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230225234711/https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid |date=2023-02-25 }} Lupiga. ''Boris Pavelić; 03.01.2022.''<br>''“Sve što je bila prednost Jugoslavije kao multietničkog, multireligijskog, multikulturnog prostora - a ja sebe i dalje doživljavam kao Jugoslovena - sistematski je razgrađivano tokom tih decenija..”''</ref> * [[Kornelije Kovač]], muzičar i kompozitor<ref name=kkovac1>[https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ Šta sam dao muzici a šta ona meni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128021402/https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ |date=2023-01-28 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tamara Nikčević; broj 1205, 06.02.2014.''<br>''“Dete sam mešanog braka, Jugosloven, pa…”''</ref> * [[Hašim Kučuk Hoki]], pevač<ref name=hoki1>[http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html Nazdravite, drugovi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231041248/http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html |date=2022-12-31 }} [[NIN]]. ''05.12.2002., broj 2710''<br>''“Bio sam deklarisani Jugosloven, i to sam do danas ostao.”''</ref><ref name=hoki2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/bilo-jednom-medu-nama Sjećanja: Hašim Kučuk Hoki: Bilo jednom među nama] [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Petar Luković; 01.07.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven! Titov vojnik, rođen u Jugoslaviji, položio Titovu zakletvu pod jugoslovenskom zastavom, zakleo se da ću braniti granice ove zemlje i nastaviti tradicije mog oca.”''</ref><ref name=hoki3>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml Najveći roker među narodnjacima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111115511/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml |date=2023-01-11 }} [[Glas javnosti]]. ''I. S.; 28.11.2002''<br>''“Vaspitan sam tako da ostanem celog života ono što jesam, onaj stari Jugosloven. Ja sam to.”''</ref> * [[Lepa Brena]], pevačica<ref name=brena1>[https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-'slatkim-grehom'-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video Lepa Brena progovorila o uspehu sa 'Slatkim grehom', prisetila se devedesetih godina, pa otkrila u čemu je tajna njenog sjajnog osmeha!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230210023126/https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-%27slatkim-grehom%27-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video |date=2023-02-10 }} pink.rs ''N. Ž.; 13.12.2022.''<br>''“Kako sam bila velika zvezda, ja sam bila i ostala Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena2>[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html Povratak Lepe Brene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029202123/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html |date=2013-10-29 }} Press Online. ''M. Majstorović; 07.12.2008.''<br>''Da li se još deklarišete kao Jugoslovenka? - “Ako neko ima pravo da se deklariše kao Hrvat ili Srbin, i ja imam pravo da budem Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 179-180.<br>''“Jahić Fahreta - Lepa Brena, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena4>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 167-168.<br>''“Jahić A. Fahreta, estradni umetnik (r. 20. X 1960, Tuzla). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vatroslav Lisinski]], skladatelj<ref name=lisinski1>[http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/drzavni_simboli/himna.html Himna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190119121531/http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/drzavni_simboli/himna.html |date=2019-01-19 }} Arhiv Jugoslavije<br>''“Pesmu "Hej Sloveni" napisao je u Pragu 1834, u vreme panslavističkog pokreta, Samuel-Samo Tomašik, Slovak po nacionalnosti. […] Pevana je kao himna još na panslovenskom kongresu u Pragu 1848, na kojem se delegat Vatroslav Lisinski izjasnio kao prvi Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksandar Lokner]], muzičar<ref name=lokner1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 278.<br>''“Lokner Aleksandar, estradni umetnik; klavijaturista, kompozitor, aranžer, i producent; član grupe "Bajaga i instruktori". […] P: Jugosloven”''</ref> * [[Dženan Lončarević]], pjevač<ref name=loncarevic1>[https://bor-grad.com/dzenan-loncarevic-borska-publika-razume-muziku/ Dženan Lončarević: Borska publika razume muziku] Bor Grad Info. ''Urednik; 14.02.2019.''<br>''“Ja sam okoreli Jugosloven i okoreli titovac tako da mislim da ne postoji čovek u zemlji pa čak i u regionu, odnosno našoj predivnoj bivšoj Jugoslaviji, koji je više zaljubljen u Jugoslaviju i u Tita.”''</ref><ref name=loncarevic2>[https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 Bez dlake na jeziku: Dženan iskreno o kolegama, rijalitijima i potresnom slučaju Nataše Bekvalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231235412/https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 |date=2022-12-31 }} Srbija Danas. ''Neda Perišić/Vladimir Janković; 26.04.2018.''<br>''“Pored toga, pošto sam ja i dalje Jugosloven, želeo bih da obiđem našu nekadašnju zemlju u onim okvirima koji su postojali kada sam ja bio Titov pionir.”''</ref> * [[Magnifico]], pjevač<ref name=magnifico1>[https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230212044848/https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/ |date=2023-02-12 }} [https://web.archive.org/web/20080419082022/http://www.mladina.si/tednik/200752/clanek/kul--intervju-max_modic/] Magnifico il Grande. Po domače, car [[Mladina]]. ''Max Modic; broj 52, 04.01.2008./28.12.2007.''<br>''“Mi Jugoslovani smo najbolj neverjetna in po svoje napredna nacija. Čeprav so nam izbrisali državo, še naprej živimo, delamo in ustvarjamo. V bistvu obstajamo na neki višji duhovni stopnji. Z našim življenjem in delom dokazujemo, da ne potrebujemo ne države ne davkov ne politikov ne liderjev.”''</ref><ref name=magnifico2>[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko Lična karta - Robert Pešut-Manjifiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021003912/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko |date=2014-10-21 }}. Puls. ''Tatjana Čanak''<br>''“Ali ja sam i sada Jugosloven, bez obzira na sve. Upisan sam kao Jugosloven, služio sam JNA, dao zakletvu i – šta sad?”''</ref> * [[Milivoje Marković]], kompozitor<ref name=mmarkovic-sepe-181>[https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega Humor jači od svega] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153228/https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega |date=2024-12-25 }} [[NIN]]. ''Radmila Stanković; 20.09.2023.''<br>''“Mojmir je bio i ostao veliki Jugosloven, kao i ja.”''</ref><ref name=mmarkovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 304.<br>''“Marković Milivoje, muzičar, kompozitor; dirigent Džez orkestra RTB; publicista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Milan Mladenović]], pjevač i muzičar<ref name=mladenovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 311.<br>''“Mladenović S. Milan, muzičar, vođa rok grupe Ekatarina Velika (r. 21. IX 1958, Zagreb). Jugosloven, […].”''</ref> * [[Redžo Mulić]], kompozitor<ref name=mulic1>[https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem Tradiciju preispitivao sa strašću i velikim nadahnućem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120025954/https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem |date=2024-01-20 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragana Erjavšek; 04.01.2024.''<br>''“O ovom važnom kompozitoru koji se, iako albanskog porijekla, uvijek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven, za Pobjedu su govorile njegova kćerka Vesna Mulić i muzikološkinja Sonja Marinković.”''</ref><ref name=mulic2>[https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ Predavanje o Redži Muliću: Ko je Gusinjski Paganini?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120035446/https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ |date=2024-01-20 }} Web portal gorazdevac.com ''Radio Mitrovica sever; 10.05.2023.''<br>''“Iako albanskog porekla, Mulić se uvek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven.”''</ref> * [[Robert Nemeček]], muzičar, TV urednik<ref name=nemecek1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 372-373.<br>''“Nemeček Robert, zamenik glavnog i odgovornog urednika RTV "Pink". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Istra Pečvari]], pijanistkinja<ref name=pecvari1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.<br>''“Pečvari Istra, samostalni umetnički saradnik na Fakultetu muzičke umetnosti, Bg. […] P: P: Jugosl., […].”''</ref> * [[Vlastimir Peričić]], kompozitor<ref name=pericic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 412.<br>''“Peričić Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=pericic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 532.<br>''“Peričić Vlastimir, kompozitor, asistent Muzičke akademije u Beogradu, r. 1927 u Vršcu, Jugosloven.”''</ref> * [[Šako Polumenta]], pevač<ref name=špolumenta1>[https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html "Od Srbije sam dobio sve u životu, slavim sve": Šako odgovorio albanskoj pevačici na skandaloznu izjavu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804002118/https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html |date=2024-08-04 }} Mondo. ''01.08.2024.''<br>''“Ja sam veliki Jugosloven pre svega.”''</ref> * [[Esma Redžepova]], pevačica<ref name=eredzepova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 573.<br>''“Teodosievski-Redžepova Esma, estradni umetnik, vokalni solista, član Predsedništva za kulturu Međunar. unije Roma. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Usnija Redžepova]], pjevačica<ref name=uredzepova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 479.<br>''“Redžepova Usnija, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Senidah]], pevačica<ref name=senidah1>[https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ „U Sloveniji nikada neću biti prihvaćena zbog prezimena“: Senidah progovorila o svojim korenima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250708194310/https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ |date=2025-07-08 }} Nova.rs ''Bojana Krkeljić; 07.07.2025.''<br>''“Volim sav narod, dobre ljude. Imam veze i s Makedonijom i s Hrvatskom. Ja sam tu gde sam i stvarno mogu da kažem da sam rođena u Jugoslaviji i zauvek ću ostati Jugoslovenka.”''</ref> * [[Mojmir Sepe]], kompozitor<ref name=mmarkovic-sepe-181/> * [[Šemsa Suljaković]], pevačica<ref name=suljakovic1>[https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka Ekskluzivno! Intervju za sva vremena - Šemsa Suljaković: Zauvek ću biti Jugoslovenka!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102114327/https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka |date=2022-11-02 }} [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Ljilja Jorgovanović; 27.02.2017.''<br>''“Muslimanka sam oduvijek, takva sam rođena, to sam i sada. Ali sam i Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ivan Švager]], saksofonista<ref name=svager1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 567.<br>''“Švager Ivan, kompozitor i aranžer; vođa sekcije saksofonista i solista u Džez orkestru RTB i "Dzezteta Ivana Švagera". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dado Topić]], pjevač i muzičar<ref name=topic1>[https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest "A sad adio" i muzika iz "Otpisanih": U Beču održan koncert muzike iz srpske kinematografije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202095615/https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest |date=2022-12-02 }} Euronews. ''Tanjug; 25.09.2022.''<br>''“Rođen sam u Jugoslaviji, uvek bio Jugosloven, iz radničke porodice.”''</ref><ref name=topic2>[https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven Dado Topić: Nisam Jugonostalgičar, već Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116033920/https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven |date=2022-11-16 }} espona.me ''03.09.2021.''</ref><ref name=topic3>[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html Balkanskom ulicom: Dado Topić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116034617/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html |date=2022-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''Vesna Dedić; 09.04.2017.''<br>''“Dado Topić, Beograđanin, Jugosloven, legenda rok end rola i nadasve porodičan čovek svojom pričom će sigurno ove nedelje u mnoge domove uneti osećaj da je dobro samo ako ima ljubavi i poštovanja.”''</ref> * [[Bisera Veletanlić]], pjevačica<ref name=bveletanlic1>[https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ Kako mi je fudbal pomogao da preživim devedesete: Razgovor sa Biserom Veletanlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230504234543/https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ |date=2023-05-04 }} Nedeljnik. ''Branko Rosić; 15.09.2019.''<br>''“Ja sam i danas Jugoslovenka. Pa rodila sam se u Jugoslaviji. Rođena sam u Zagrebu i živim skoro pedeset godina u Beogradu.”''</ref><ref name=bveletanlic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Veletanlić Bisera, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=bveletanlic3>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Veletanlić M. Bisera, estradni umetnik, vokalni solista (r. 15. IX 1942, Zagreb). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Senka Veletanlić]], pevačica<ref name=sveletanlic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Veletanlić Senija-Senka, estradni umetnik, vokalni solista džez i zabavne muzike. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=sveletanlic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Veletanlić M. Senija - Senka, estradni umetnik, vokalni solista (r. 27. V 1936, Zagreb). Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Bojana Vunturišević]], pevačica i tekstopisac<ref name=vunturisevic1>[https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo Bojana Vunturišević: Verujem da i dalje možemo da se volimo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240524021136/https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo |date=2024-05-24 }} Portal Novosti. ''Katarina Bošnjak; 13.05.2024.''<br>''“I otud moja ljubav za Dalmacijom – zato što je moje političko, nacionalno, ne znam ni ja kakvo sve opredeljenje, to da sam Jugoslovenka.”''</ref> * [[Toma Zdravković]], pjevač<ref name=zdravkovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 540.<br>''“Zdravković D. Tomislav - Toma, vokalni solista i kompozitor narodne muzike (r. 20. XI 1938, Aleksinac). Srbin, Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Ernest Ačkun.jpg|Ernest Ačkun Datoteka:Хуса Алијевић 2014.png|Husein Alijević Datoteka:Šaban Bajramović.IMG 3786.jpg|Šaban Bajramović Datoteka:Bebi Dol u Nisu na Letnjoj pozornici 1991 02.jpg|Bebi Dol Datoteka:Bruno_Bjelinski.jpg|Bruno Bjelinski Datoteka:Kornelije Kovač.jpg|Kornelije Kovač Datoteka:Lepa brena.jpg|Lepa Brena Datoteka:Vatroslav Lisinski.jpg|Vatroslav Lisinski Datoteka:Dženan Lončarević (cropped).jpg|Dženan Lončarević Datoteka:Robert Pesut crop.jpg|Magnifico Datoteka:Milan Mladenović.jpg|Milan Mladenović Datoteka:Vlastimir Pericic.jpg|Vlastimir Peričić Datoteka:SakoPolumenta.JPG|Šako Polumenta Datoteka:Есма Реџепова.jpg|Esma Redžepova Datoteka:Usnija Redzepova-mc.rs.jpg|Usnija Redžepova Datoteka:Dado Topić 2007.jpg|Dado Topić Datoteka:Belgrade_Pride_2021_-_Bojana_Vunturišević.jpg|Bojana Vunturišević Datoteka:Toma Zdravković.jpg|Toma Zdravković </gallery> </center> == Nauka == * [[Zlatko Ahmetović]], univerzitetski profesor<ref name=ahmetovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 12.<br>''“Ahmetović Zlatko, profesor Fakulteta za fizičku kulturu, N. Sad; pomoćnik pokrajinskog sekretara za kulturu i obrazovanje. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vjekoslav Babukić]], jezikoslovac<ref name=babukic1>Babukić, Vjekoslav/Karadžić, Vuk Stefanović/Vraz, Stanko: Prijateljski dopisi o pravopisu ćirilskimi i latinskimi pismeni medju Vukom Stefanov. Karadžićem i Věkoslavom Babukićem, u: Kolo (1847), str. 71.<br>''“Kako sada mi (Jugoslavjani) stojimo, razděljeni na iztočni i zapadni věrozakon i obrede […].”''</ref> * [[Jovo Bakić]], sociolog<ref name=bakic1>[https://www.youtube.com/watch?v=ioJg1tUgXDo Jovo Bakić iskreni Jugosloven] YouTube. ''2021.''<br>''“Ovo govorim kao levičar, ali i kao iskreni Jugosloven.”''</ref> * [[Dževad Belkić]], fizičar<ref name=belkic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 39.<br>''“Belkić Dževad, fizičar, naučni savetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dunja Blažević]], istoričarka umetnosti<ref name=blazevic1>[https://www.slobodnaevropa.org/a/intervju-dunja-blazevic/30164157.html Blažević: Izložba Marine Abramović košta koliko i budžet muzeja] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.09.2019.''<br>''“Međutim, ja sam i dalje Jugoslovenka, to može da se nazove jugonostalgičar ili kako god hoćete. Ali ja sam Jugoslovenka i dalje.”''</ref> * [[Slavko Borojević]], agronom, genetičar<ref name=borojevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 56.<br>''“Borojević Slavko, akademik; profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven.”''</ref> * [[Franjo Bradaška]], historičar<ref name=bradaska1>Bradaška, Franjo: Jugoslovjeni u Turskoj. Narodopisni nacrt od profesora Franje Bradaške, u: Književnik, god. II. sv. 3. (1865), str. 321.<br>''“Ako Turska zanima ostalu Europu, to mora ona tim više zanimati Slovjene, a poimence nas Jugoslovjene.”''</ref> * [[Boris Buden]], filozof<ref name=buden1>[https://www.vijesti.me/zabava/56453/maternji-jezik-je-ideolosko-politicka-konstrukcija Maternji jezik je ideološko-politička konstrukcija] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Matija Otašević; 12.11.2017.''<br>''“Postoji Jugoslavija uspostavljena 1943. kao emancipacijski projekt, i samo u tom smislu - a ne u smislu nekakvog nacionalnog i kulturnog identiteta, zajedničke historije - ne, već u smislu identifikacije sa jugoslavenskim projektom i mogućnostima njegovog nastavljanja…” - U onom smislu, dakle, u kojem danas u Hrvatskoj djeluje i o kojem piše Viktor Ivančić? - “Apsolutno, moj prijatelj Viktor Ivančić. U tom smislu sam Jugoslaven i krležijanac.”''</ref> * [[Oroslav Caf]], jezikoslovac, duhovnik<ref name=caf1>Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-L3EKLYU5/0eb651f7-e8d8-4182-8297-db73a5a4305a/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 2, številka 23 (1851), str. 181.<br>''“Uže smo si veselo upanje dělali, da se bomo mi Jugoslaveni po navodu slavne […].”''</ref><ref name=caf2>Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7SVW981B/03fb9f28-9e2b-425a-b964-56a4fc584b38/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 25 (1852), str. 205.<br>''“Bodi nam Jugoslavenom tedaj pravilo: I. r med konsonanti ino na kraju […].”''</ref> * [[Ivan Čolović]], etnolog<ref name=icolovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.<br>''“Čolović Ivan, književnik, izdavač i književni prevodilac, etnolog, viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=colovic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 76.<br>''“Čolović M. Ivan, književnik, izdavač; viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU (r. 24. III 1938, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Vladimir Ćorović]], povjesničar<ref name=corovic1>Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 655.<br>''“Mi Jugosloveni imamo puno razloga da sa poverenjem gledamo u vremena koja dolaze.”''</ref> * [[Aleksa Đilas]], sociolog<ref name=adjilas1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/507246/I-u-maloj-zemlji-moguce-je-boriti-se-za-velike-ciljeve I u maloj zemlji moguće je boriti se za velike ciljeve] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Aleksandar Apostolovski; 15.05.2022.''<br>''“Ja sam se uvek izjašnjavao kao Jugosloven i to je za mene bilo samo prirodni produžetak toga što sam Srbin i Crnogorac.”''</ref><ref name=adjilas2>[http://www.nspm.rs/prenosimo/mozemo-bez-velikih-sila.html?alphabet=l Možemo bez velikih sila] Nova srpska politička misao. ''Dubravka Vujanović; 16.02.2010.''<br>''“Da, smatram se i dalje Jugoslovenom, ali se time ne odričem srpstva.”''</ref><ref name=adjilas3>[https://www.vreme.com/vreme/nade-i-planovi-zaboravljenih-emigranata/ Nade i planovi zaboravljenih emigranata] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Ljiljana Smajlović; broj 980, 15.10.2009.''<br>''Izjašnjavali ste se kao Jugosloven? - “To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin. A takođe i Srbijanac – pa u Beogradu u istom stanu živim od 1954!”</ref><ref name=adjilas4>Djilas, Aleksa: [http://books.google.de/books?id=ZMyZdvTympMC&printsec=frontcover&dq=editions:I4_wUiRXowIC&hl=de&sa=X&ei=24TKULbtHaeE4gSPiIC4BA&ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false Funeral Oration for Yugoslavia], u: [[Dejan Đokić|Djokić, Dejan]] (izd.): Yugoslavism. Histories of a Failed Idea, 1918 - 1992, London 2003, str. 323.<br>''“Indeed, in the next official population count, I intend to declare myself a Yugoslav. This is what I was in census of 1971, 1981 and 1991; this is what I am in 2001.”''</ref><ref name=djilas5>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.<br>''“Đilas Aleksa, istoričar i publicista. […] P: Jugosloven, […].”''</ref><ref name=adjilas6>[http://www.djilas.rs/PITANJE/Posmrtni_govor_Jugoslaviji.html Posmrtni govor Jugoslaviji - jedan zamišljeni dijalog sa zapadnim prijateljima]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''</ref><ref name=adjilas7>[http://www.djilas.rs/PITANJE/Braneci_Zapad.html Braneći Zapad]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''</ref> * [[Dejan Đokić]], historičar<ref name=djokic1>[http://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp A farewell to Yugoslavia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707210022/https://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp |date=2017-07-07 }} (na engleskom) openDemocracy. ''Dejan Đokić; 10.04.2002.''<br>''“I usually declared myself a Yugoslav, which had several advantages over being merely a Serb, which I also am, by virtue of being born in Serbia, to Serbian parents. True, by Yugoslav I don't just mean a citizen of a country called Yugoslavia, in Central and Eastern Europe national identities have primarily ethnic and not civic meaning. This effectively means that even though there is no country called Yugoslavia anymore, I can continue to declare myself a Yugoslav. But, I have an(other) ethnic identity, that of a Serb, and anyhow, being Yugoslav always meant something more to me than just a national identification. […] Although, as I already said, I always identified with Yugoslavia, I think I only became a real Yugoslav once the real Yugoslav state disintegrated, when I left Serbia for Britain.”''</ref> * [[Vladimir Dvorniković]], filozof i etnopsiholog<ref name=dvornikovic1>[https://www.dw.com/sr/jugoslovenski-dert/a-44853062 Jugoslovenski dert] [[Deutsche Welle]]. ''Dragoslav Dedović; 28.07.2018.''<br>''“On nije bio samo Jugosloven po nacionalnom opredeljenju. On je o Jugoslovenima izrekao istine koje spadaju u najtačnije i najbolnije spoznaje do kojih je jedan etnopsiholog mogao doći.”''</ref> * [[Egon Fekete]], lingvista<ref name=fekete1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.<br>''“Fekete Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf; naučni savetnik u Institutu za sh. jezik, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ivan Filipović]], pedagog, književnik<ref name=ifilipovic1>Filipović, Ivan (Perić): Pravac naše književnosti, u: Neven, VII. god (1858), str. 73.<br>''“Važnost školskih i pučkih knjižnica uvidjeli su već mnogi narodi, samo mi Jugoslaveni ne.”''</ref> * [[Milutin Garašanin (arheolog)|Milutin Garašanin]], arheolog<ref name=garasanin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 140.<br>''“Garašanin Milutin, arheolog, akademik; preds. Odbora za arheologiju SANU. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Andrej Grubačić]], sociolog<ref name=grubacic1>Grubačić, Andrej: [http://books.google.de/books?id=zFDOQsocASMC&printsec=frontcover&dq=Don%27t+Mourn,+Balkanize!:+Essays+After+Yugoslavia&hl=de&sa=X&ei=Q4bHUYvYK8besgaa5IDoDg&ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&q=Don%27t%20Mourn%2C%20Balkanize!%3A%20Essays%20After%20Yugoslavia&f=false Don't mourn, balkanize! Essays after Yugoslavia] Oakland 2010, str. 11. {{ISBN|1-60486-470-2}}.<br>''“I grew up in Belgrade—or, more precisely, between Belgrade and Sarajevo—but I always considered myself Yugoslav. I do not see any reason to stop doing so now.”''</ref> * [[Katica Hedrih]], mašinski inženjer, univ. profesorica<ref name=hedrih1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.<br>''“Hedrih (Stevanović) Katica, redovni profesor (za pr. Elastidinamika, Otpornost materijala i Teorija nelinearnih oscilacija) i šef Katedre za mehaniku Mašinskog fakulteta, Niš; gl. i odg. urednik časopisa "Facta Universitatis"; nauč. saradnik Matemat. instituta SANU; ekspert Sav. ministarstva za nauku i tehnologiju. […] P: Jugoslovenka, srpske nacionalnosti; […].”''</ref> * [[Fedor Herbut]], fizičar<ref name=herbut1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.<br>''“Herbut Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg.; dopisni član SANU. […] P: Rusin, Jugosloven.”''</ref><ref name=herbut2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.<br>''“Herbut E. Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 3. V 1932, Novi Vrbas). Rusin, Jugosloven.”''</ref> * [[Jelisaveta Ibrovac]], profesor, prevoditelj<ref name=ibrovac1>Ибровац, Јелисавета (Демирова, Мирка): [https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/Periodika/SD_E74E1D9A175FE5728805716D3DEA6D36/1922/k001?fullscreen#page/492/mode/1up Молиерова прослава у Паризу], у: Српски књижевни гласник, Нова серија, књ. V бр. 1 (1922), стр. 463.<br>''“Ми Југословени смо са поносом могли истаћи да је наш песник и народни мученик Франкопан дао један од првих превода Молиера у опште.”''</ref> * [[Fran Ilešič]], književni povjesničar, publicist<ref name=ilesic1>Ilešič, Fr.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-P2B6NX9A/099c4d73-b7c1-4486-9729-7487689a5bd4/PDF Vse pleše. Balada — ballata.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 1 (1899), str. 49.<br>''“Pohlevno nasprotujoč, je nekdo iz ozadja izrekel svoje pomisleke o Čukovem modrovanju, češ, mi Jugoslovani s svojim »kolom« se pač dobro vrtimo v krogu, a naprej ne pridemo, ne napredujemo.”''</ref> * [[Ivan Ivić]], psiholog, univerzitetski profesor<ref name=ivic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 176.<br>''“Ivić Ivan, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Razvojna psihologija). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Anton Janežič]], filolog<ref name=janezic1>Prijatelj, Ivan: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-CELRWWCE/29cc0c10-4627-410e-8ce0-7e49e74864a3/PDF Borba za individualnost slovenskega književnega jezika 1848–1857] Ljubljana 1937, str. 109.<br>''“Ti nam pripravljaš pot, da se naj popred Jugoslovani sjedinimo, zraven pa tudi drugim narečjem približamo, da ne zagazimo na stranputice, po kterih žalibog tako radi tumaramo i vagutamo...”''</ref> * [[Božidar Jezernik]], etnolog<ref name=jezernik1>[https://pescanik.net/jugoslavija-zemlja-snova-2/ Jugoslavija, zemlja snova] Peščanik. ''03.12.2018.''<br>''“On je glavni lik Bože Jezernika, jer Boža je integralni Jugosloven i on žali – i to je jedna od teza ove knjige – što, po njegovom mišljenju, u Jugoslaviji, kako on kaže, nije bilo više jugoslovenskog nacionalizma.”''</ref> * [[Đokica Jovanović]], sociolog<ref name=jovanovic1>[https://nova.rs/emisije/zasto-u-srbiji-ima-sve-vise-jugoslovena/ Zašto u Srbiji ima sve više Jugoslovena?] Nova.rs ''TV Nova; 02.05.2023.''<br>''“Sociolog Đokica Jovanović iz Niša na nedavnom popisu izjasnio se kao Jugosloven i to ne prvi put.”''</ref> * [[Damir Kakaš]], univerzitetski profesor, političar<ref name=kakas1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 214.<br>''“Kakaš Damir, potpredsednik Skupštine AP Vojvodine (od '94); potpredsednik Izvršnog odbora Reformske demokratske stranke Vojvodine; redovni profesor Fakulteta tehničkih nauka, N. Sad. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksej Kišjuhas]], sociolog<ref name=kisjuhas1>[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''<br>''“Na njihov poziv prvi se odazvao sociolog, profesor na Sveučilištu u Novom Sadu i kolumnist lista Danas, Aleksej Kišjuhas, koji je na dan početka popisa podržao pokret poveznicom na svoju kolumnu pod naslovom 'Jugoslavija živi'.”''</ref> * [[Ivan Klajn]], jezikoslovac<ref name=klajn1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 228.<br>''“Klajn Ivan, lingvista; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Maja Korać]], sociolog<ref name=korac1> Savić, Svenka/Korać, Maja: Naučnice iz Srbije u svetu: kroz dijalog i refleksiju, u: Prelić, Mladena/Stevanović, Lada/Lukić Krstanović, Miroslava (ur.): [https://etno-institut.co.rs/storage/710/63abe78a83ade_Etnografski-zbornik-2022-PRINT2.pdf Rod, znanje i moć. Istorija, nasleđe i značaj naučnica u Srbiji] Beograd 2022, str. 202.<br>''“Ja sam bila i ostala Jugoslovenka. Da pojasnim, multikulturna Južna Slovenka. To je moje duboko, i pre svega, lično opredeljenje, ne političko. Zasnovano na iskustvu i načinu života moje (primarne) porodice, kao i na istoriji mojih porodičnih predaka.”''</ref> * [[Ana Kotevska]], muzikolog i muzički kritičar<ref name=kotevska1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 246.<br>''“Kotevska Ana, muzikolog i muzički kritičar; glavni i odgovorni urednik muzičkog mesečnika "Bis"; […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Boško Kovačević]], sociolog<ref name=kovacevic1>[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/sjecanje-na-boska-kovacevica-918183 Sjećanje na Boška Kovačevića] [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. ''27.12.2023.''<br>''“Za sebe je volio da govori da je Sokolčanin, Subotičanin, Ličanin, Vojvođanin, Srbin, Jugosloven, Evropljanin, Građanin sveta”''</ref> * [[Fran Kovačič]], teolog, historičar<ref name=kovačič1>Kovačič, Fran: [https://books.google.de/books?id=Uuj64Xn6lc0C&newbks=1&newbks_redir=0&printsec=frontcover&hl=de#v=onepage&q&f=false Ob osemstoletnici križarskih vojsk. (1096 – 1896)], u: Katoliški obzornik, letnik I. (1897), str. 162.<br>''“Tem znamenitejše je to vprašanje za nas sedaj ob osemstoletnici križarskih vojsk, ker smo zlasti mi Jugoslovani v neposredni zvezi s križarskimi vojskami in se vprašanje cerkvenega zedinjenja posebno nas tiče.”''</ref> * [[Marija Kraljević-Balalić]], genetičar<ref name=kraljevicbalalic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 252.<br>''“Kraljević-Balalić Marija, dekan i redovni profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (za pr. Genetika, Populaciona genetika i Uvod u metodiku maučnog [sic!] rada). […] P: Jugosl., […].”''</ref> * [[Ivan Kukuljević Sakcinski]], istoričar, književnik, političar<ref name=sakcinski1>I. K. S.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qafecy6iKlcE4GRP36GCRjeS9AYE3ZKN4DtQb8v1YneKWwXP8ld5anxHTN8z7etr5CGTzYs6U5R0JEqz2r57g_dJAvk2YISjAh1_L-8uUNoKGjJ_3-K-qR5N5bwoZVY4HJKGA11VkUXgB6k-VFf_OZXWxAYg6f1kqWue6C8jtlemwhdXfI3_kI6Av7h8auSwL-rXpy_qyGym-ClQYCNiYHRT-RjqAtDzccX_9madJD6_gOeRNLXqDtoCqjO0ZnmjzqOAm-UFFo7e4PDGeFic2zoZak0UvgSC-cFMnrRlriWDKYrRrAM Politička pověstnica], u: Arkiv za pověstnicu jugoslavensku, knjiga II. (1852), str. 1.<br>''“Mi Jugoslaveni neimamo sve dosada našega diplomatara, pa ipak nećemo nikada bez njega moći razsvětliti i kritički napisati razgranjenu historiu našega naroda.”''</ref><ref name=sakcinski2>Smičiklas, Tade; Marković, Franjo: Matica Hrvatska od godine 1842. do godine 1892. Spomen-knjiga. Zagreb 1892, str. 160.<br>''“Očekivamo pako od nje, da nam one strane što brže pridruži, koje po historiji i zakonu ili po krvi i poreklu našoj državi ili našemu jugoslavenskomu narodu pripadaju.”''</ref> * [[Đuro Kurepa]], fizičar<ref name=djkurepa1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 231-232.<br>''“Kurepa R. Đuro, redovni član SANU i ANU-BiH, dopisni član JAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 16. VIII 1907, Majske Poljane, Glina). Srbin-Jugosloven, […]. ”''</ref> * [[Milan Kurepa]], fizičar<ref name=mkurepa1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 263.<br>''“Kurepa Milan, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg. (za pr. Fizika molekula i Fizika opšti kurs); naučni savetnik u Institutu za fiziku, Bg.; preds. Nacionalnog komiteta za fiziku Jugoslavije (od '87). […] P: Jugosloven srpsko-jevrejskog porekla.”''</ref><ref name=mkurepa2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 232.<br>''“Kurepa V. Milan, fizičar; redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; predsednik Nacionalnog komiteta za fiziku SFRJ (r. 11. V 1933, Bačka Palanka). Jugosloven, srpsko-jevrejskog porekla.”''</ref> * [[Šime Ljubić]], istoričar, arheolog<ref name=ljubic1>Okuka, Miloš: Eine Sprache - viele Erben. Sprachpolitik als Nationalisierungsinstrument in Ex-Jugoslawien. Klagenfurt 1998, S. 23. (na njemačkom)<br>“»Hej, Ihr Jugoslawenbrüder, seien wir ruhmreich!« So ruft der Kroate Šime Ljubić 1864 in seinem Spiegel der jugoslawischen Literaturgeschichte (Ogledalo književne poviesti Jugoslavjanske na podučavanje mladeži) in der […].</ref> * [[Ivan Macun]], književni povjesničar<ref name=macun1>Macun, Ivan: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TZWJKXHW/f39ff886-a3b5-4dc5-967b-8f5d499a8755/PDF Cvetje slovenskiga pesničtva.] Trst 1850, str. 4.<br>''“Poglej samo nekaj malo na polje slavjanskih narodnih pesem in boš vidil u Čehih, Poljakih in posebno u nas Jugoslavjanih množinu sadja najlepšega, z katerim bo se težko kater si bodi drugi narod hvaliti zamogel.”''</ref> * [[Vlado Mađarić]], istoričar umetnosti<ref name=madjaric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 403.<br>''“Mađarić Vlado, direktor Saveznog instituta za zaštitu spomenika kulture u Beogradu, r. 1915 u Ludbregu, Jugosloven.”''</ref> * [[Matija Majar]], etnograf, jezikoslovac<ref name=majar1>Majar, Matija: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-05AJDQXQ/0768df73-0700-4779-81e0-226111bc3825/PDF Naše slovstvo], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 44 (03.06.1857), str. 174.<br>''“Mi Jugoslaveni, imenito Slovenci, smo v takih okolnostih, da moramo to pitanje tako le staviti: Čto moramo činiti, storiti, da se književno slože narečja serbsko, bulgarsko, horvatsko i slovensko?”''</ref> * [[Petar Matković]], geograf<ref name=pmatkovic1>Matković, Petar: Zemljopisni odlomci. Najnovija kartografija o Jugoslovjenskih zemljah, u: Književnik, god. III. sv. 1. (1866), str. 81.<br>''“Vojnički kartografički zavod u Beču, koji si je glede svojih kartografičkih proizvoda slavno ime stekao, objelodani za kratko vrieme koli za znanost u obće, toli za nas Jugoslovjene napose evo već drugu vele znamenitu i krasnu geografičku radnju: Dalmaciju naime, koja poput okvira sa zapada Balkanski poluotok zaprema, i gore navedenu kartu Bosne i Hercegovine, kojom je publikacijom sumnja o tajnom skrivanju kartografičkoga materijala iz političkoga obzira sasvim izčeznula.”''</ref> * [[Fedor Mesinger]], meteorolog, univerzitetski profesor<ref name=mesinger1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 317.<br>''“Mesinger Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nada Milašin]], naučnik<ref name=milasin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 328.<br>''“Milašin Nada, viši naučni saradnik u Institutu za arhitekturu i urbanizam Srbije, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vojin Milić]], sociolog<ref name=milic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 334.<br>''“Milić Vojin, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Miljanić]], inženjer elektrotehnike, univ. profesor<ref name=miljanic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 348.<br>''“Miljanić Petar, akademik, sekretar Odeljenja tehničkih nauka SANU, redovni profesor Mašinskog i Elektrotehn. fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Navratil]], jezikoslovac<ref name=navratil1>N., J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7IS7KTWC/de1d2076-efac-45c3-b8f8-6afcd0997ccc/PDF Želja jezikoznanska o novem letu vsim Slovencom, posebno pisateljem slovenskim v prevdarek], u: Slovenska bčela, letnik 4, številka 8 (1853), str. 63.<br>''“Tudi govorimo vsi Slovenci in Jugoslovani; Ne dam mu naj manje […].”''</ref> * [[Aleksandar Nikolić (istoričar)|Aleksandar Nikolić]], istoričar, novinar<ref name=anikolic1>[https://boom93.rs/article/54985/jugosloveni-kulturno-povezivanje-trajnije-od-drzavnih-granica Jugosloveni: Kulturno povezivanje trajnije od državnih granica] Radio Boom93. ''Neda Stojićević/Jelena Milenković''.<br>''“Onda je bilo potpuno prirodno da 2022. kažem na popisu ću se izjasniti kao Jugosloven.”''</ref> * [[Viktor Novak]], istoričar<ref name=novak1>[https://www.rts.rs/page/rts/sr/Dijaspora/story/1526/srbija-na-vezi/2091781/-magnum-crimen---bez-cenzure-.html Magnum Crimen - bez cenzure] [[Radio-televizija Srbije]]. ''03.11.2015''<br>''“Prvo izdanje ove kultne knjige, Viktor Novak, Hrvat, ali i integralni Jugosloven, uspeo je da objavi u burnim posleratnim godinama, 1948.”''</ref> * [[Pavel Opavski]], univerzitetski profesor<ref name=opavski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390.<br>''“Opavski Pavel [sic!], redovni profesor Fakulteta fizičke kulture, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''</ref><ref name=opavski2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.<br>''“Opavski J. Pavle, redovni profesor Fakulteta za fizičku kulturu u Beogradu (r. 9. XI 1925, Stara Pazova). Jugosloven.”''</ref> * [[Milenko Panić]], univerzitetski profesor<ref name=panic1>[https://www.rts.rs/page/tv/ci/story/19/rts-svet/1290146/evropa-i-srbi-milenko-panic.html Европа и Срби: Миленко Панић] [[Радио-телевизија Србије]]. ''Војислав Лалетин; 26.03.2013.''<br>''“Премда је Југославија разбијена, он се и даље, с пуно разлога, осећа и понаша као Југословен.”''</ref><ref name=panic2>[https://www.youtube.com/watch?v=VZzu-CMhDjA Evropa i Srbi: Milenko Panić] [[YouTube]]. ''RTS Obrazovno-naučni program - Zvanični kanal; 22.08.2016.''<br>''“Pa, moram Vam reći da ovaj, ja sam uvijek bio, i odgojen, i… i ostao jugoslovenski orijentisan. […] Ali, ja sam se osjećao Jugosloven, i dalje se osjećam Jugosloven.”''</ref> * [[Zlatica Pavlovski]], naučni savjetnik iz područja živinarstva<ref name=pavlovski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.<br>''“Pavlovski Zlatica, upravnik Zavoda za živinarstvo u Institutu za stočarstvo, Zemun. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Stevan K. Pavlowitch]], historičar<ref name=pavlowitch1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-60401608 Srbija i Velika Britanija: Ko je bio istoričar Stevan K. Pavlović - kosmopolita i džentlmen srpskog porekla] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 25.02.2022.''<br>''“Istoričar Stevan K. Pavlović bio je kosmopolita i Evropljanin koji je govorio da je Jugosloven po rođenju, Srbin po porodičnom poreklu, Britanac po državljanstvu i Francuz po kulturnom afinitetu.”''</ref> * [[Miljenko Perić]], fizikohemičar<ref name=mperic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 413.<br>''“Perić Miljenko, redovni profesor Fakulteta za fizičku hemiju PMF, Bg. (za pr. Kvantna hemija i molekulske strukture); šef Katedre za molekulske strukture; prodekan za nastavu. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vesna Pešić]], sociološkinja<ref name=vpesic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/dragoslav-petrovic-jugoslavija-ce-se-vracati-zazivece-u-novim-formama/ Dragoslav Petrović: Jugoslavija će se vraćati, zaživeće u novim formama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Beta; 15.11.2024.''<br>''“Ali, ja sam i danas ostala Jugoslovenka.”''</ref> * [[Nebojša Popov]], sociolog<ref name=popov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 439.<br>''“Popov Nebojša, sociolog; viši naučni saradnik u Institutu za filozofiju i društveni teoriju, Bg. (od '81); odgovorni urednik lista "Republika" (od '91); član Saveta Beogradskog univerziteta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Tomislav Popović]], ekonomista, univerzitetski profesor<ref name=tpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 447-448.<br>''“Popović Tomislav, naučni savetnik, redovni profesor univerziteta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dušan Puhalo]], anglista<ref name=puhalo1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 455.<br>''“Puhalo Dušan, književni prevodilac; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Franjo Rački]], historičar, političar, katolički svećenik<ref name=racki1>Novak, Viktor: Franjo Rački u govorima i raspravama. Zagreb 1925, str. 126.<br>''“Naš ugovor ima se navlaš na to obazrijeti, da smo Jugoslovjeni, da nam je bolja budućnost samo u Jugoslovjenstvu.”''</ref><ref name=racki2>Novak, Grga (i drugi) (ur.): Spomenica. Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti 1866-1966. Zagreb 1966, str. 14.<br>''“Rački je bio ne samo velik učenjak nego i velik patriot u najširem smislu te riječi: Hrvat, Jugoslaven, Slaven.”''</ref><ref name=strossmayer-racki/><ref name=racki31>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 216.<br>''“Mi Jugoslovjeni razdijeljeni smo jezikom, ovom pravom dušom naroda, glavnim, često i jedinim sidrom narodnosti.”''</ref> * [[Ivan Radetić]], jezikoslovac<ref name=radetic1>Radetić, Ivan: Pregled hrvatske tradicionalne književnosti. Senj 1879, str. 199.<br>''“Ovo obće jamstvo ili poručanstvo počelo je kod zapadnih Slovjena; Čeha, Poljaka i Pomorana padati već XIII. vieka, dočim se kod nas Jugoslovjena imenice Hrvata i Srba po zakonu vinodolskom i Dušanovom još u XIV. vieku nalazilo, a gdješto se i do dana današnjega sačuvalo.”''</ref> * [[Božo Radman]], agronom<ref name=radman1>[https://www.glassrpske.com/lat/plus/teme/in-memoriam-mr-bozo-radman-do-posljednjeg-daha-posvecen-nauci-i-pravdi/348739 In memoriam - mr Božo Radman: Do posljednjeg daha posvećen nauci i pravdi] Glas Srpske. ''Mladen Karić; 30.01.2021.''<br>''“Ja sam univerzalista i kosmopolita. Nacionalno se osjećam kao Jugosloven. Ako me neko detaljnije pita, ja sam Bosanac. Ako ide još detaljnije, ja sam Krajišnik. Najdetaljnije, ja sam Banjalučanin. Nakon toga, nemojte me dalje pitati!”''</ref> * [[Duško Radosavljević]], politolog i predsjednik Saveza antifašista Vojvodine<ref name=dradosavljevic>[https://sav-ns.wixsite.com/sav2017/struktura-sav-a Struktura i rukovodstvo SAV-a] SAV - Savez antifašista Vojvodine.<br>''“Sremac, Srbin, Vojvođanin, Jugosloven i Evropljanin.”''</ref> * [[Ljubiša Rajić]], lingvist<ref name=rajic1>[http://www.slobodnaevropa.org/content/sta_znaci_multikulturalnost/2276177.html Šta znači multikulturalnost] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Biljana Jovićević; 16.01.2011.''<br>''“Ja sam rođen u Jugoslaviji, tu sam odrastao, obrazovao se, oženio i dobio djecu. Nisam mogao biti ništa drugo nego Jugosloven, bez obzira što su moj otac i majka bili Srbi.”''</ref><ref name=rajic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 471.<br>''“Rajić Ljubiša, vanredni profesor za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Slobodan Ribnikar]], fizikohemičar<ref name=sribnikar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 481.<br>''“Ribnikar Slobodan, akademik; redovni profesor Prirodno-matematičkog fakulteta, Bg. (za pr. Nuklearna hemija i Fadiohemija). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nikola Rot]], profesor psihologije<ref name=rot1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 487-488.<br>''“Rot Nikola, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Obrad Savić]], filozof<ref name=obradsavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.<br>''“Savić Obrad, viši predavač na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta, Bg.; generalni sekretar Beogradskog kruga i gl. urednik časopisa "The Belgrade circle". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Svenka Savić]], psihološkinja, lingvistkinja<ref name=ssavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 496.<br>''“Savić Svenka, redovni profesor Filozofskog fakulteta, N. Sad (za pr. Psiholingvistika, Analiza diskursa i Uvod u lingvistiku). […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Ljubica Simaković]], univerzitetska profesorica<ref name=simakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 500.<br>''“Simaković Ljubica, redovni profesor Ekonomskog fakulteta, Kragujevac (za pr. Ekonomska filozofija i politika). […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Đorđe Stanković]], povjesničar<ref name=djstankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 521.<br>''“Stanković Đorđe, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Istorija Jugoslavije); šef Katedre za istoriju Jugoslavije. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dubravka Stojanović]], povjesničarka<ref name=dstojanovic1>[https://www.danas.rs/vesti/politika/demostat/dubravka-stojanovic-nismo-u-hladnom-ratu-vucic-nije-tito-a-ni-srbija-nije-jugoslavija/ Dubravka Stojanović: Nismo u Hladnom ratu, Vučić nije Tito, a ni Srbija nije Jugoslavija] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Demostat/Ivana Petronijević Terzić; 21.12.2022.''<br>''“Ni ja ne želim Jugoslaviju, ja jesam Jugoslovenka, ali ne želim Jugoslaviju zato što mislim da je njeni narodi nisu dorasli.”''</ref><ref name=dstojanovic2>[https://www.slobodnaevropa.org/a/most-nasledje-latinka-perovic-istorija-balkan-jugoslavija/32723484.html Latinka Perović - u Srbiji ignorisana i napadana, u regionu poštovana] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Omer Karabeg; 10.12.2023.''<br>''“Tek sam kasnije kroz duge razgovore s njom shvatila tu njenu poziciju bez obzira što se s njom na tom pitanju nisam slagala i ostala sam Jugoslovenka.”''</ref> * [[Svetomir Škarić]], profesor ustavnog prava<ref name=skaric1>[http://www.dnevnik.mk/?ItemID=969BE953C56D4D4294BC6BE9769FDB93 Пратениците-торбеши бараат третман на помала етничка заедница]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Dnevnik. ''Tatjana Popovska; 18.09.2011.''</ref><ref name=skaric2>[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=121810833459&id=9&setIzdanie=22161 Ин мемориам]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Nova Makedonija. ''Svetomir Škarić; 18.12.2010.''</ref> * [[Slobodan Šoja]], historičar<ref name=soja1>[https://unaworld.tv/video/reaktor-bih-jugonostalgija Jugonostalgija] Una televizija, emisija ''Reaktor BiH''. ''04.12.2023.''<br>''“Pa znate šta, ja mislim da je bolje reći da... da sam Jugosloven nego jugonostalgičar.”''</ref> * [[Jorjo Tadić]], istoričar<ref name=jtadic1>Тадић, Јорјо: [https://books.google.de/books?id=bzCZCgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=de&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Сабласти круже Југославијом...], у: Историјски часопис, књ. 18 (1971), str. 48.<br>''“А још више зато што је мени лично сасвим свеједно да ли се нешто назива хрватским или српским, јер су за мене Срби и Хрвати један народ, без обзира што се о томе мислило или данас мисли, пише и прописује. Као Југословен, али не по линији државне већ по свом дубоком националном опредељењу, а и научном уверењу, јер сам то био и онда када смо о југословенској држави само сањали, сматрам да је ненаучно и смешно сврставати старе Дубровчане у Србе или Хрвате, а њихова културна дела, посебно књижевност, резервисати искључиво за једне или друге.“''</ref><ref name=tadic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 715-716.<br>''“Tadić Jorjo, dr filozofije, red. prof. Filozofskog fakulteta u Beogradu za Opštu istoriju Novoga veka, dopisni član Srpske akademije nauka u Beogradu, dopisni član Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu, r. 1899 u Starom Gradu, Srez hvarski, Jugosloven.”''</ref> * [[Nevenka Tadić]], neuropsihijatar<ref name=ntadic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 568.<br>''“Tadić Nevenka, neuropsihijatar. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Nikola Tesla]], izumitelj<ref name=tesla1>[https://www.slobodnaevropa.org/a/nikola-tesla/30612584.html Svi hoće Nikolu Teslu] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Mila Đurđević/Una Čilić''.<br>''“Zbog toga, braćo i sestre, kao najstariji Srbin, Jugoslaven, Amerikanac naše krvi u Sjedinjenim Državama, upućujem vam ovo pismo moleći vas da se odazovete pozivu predsjednika Roosevelta.”''</ref> * [[Rajko Tomović]], naučnik, robotičar<ref name=tomovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 585.<br>''“Tomović Rajko, akademik; direktor (sa N. Uzungoluom) Centra za multidisciplinarno praćenje pravaca razvoja informatike, Atina (od '96). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ljubinka Trgovčević-Mitrović]], povjesničarka<ref name=trgovcevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 590.<br>''“Trgovčević Ljubinka, viši nauč. saradnik u Istorijskom institutu SANU, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=trgovcevic2>[https://www.danas.rs/kultura/vece-secanja-na-ljubinku-trgovcevic-1948-2022-istoricarka-putnica-zena-nadasve-prijateljica/ Veče sećanja na Ljubinku Trgovčević (1948-2022): Istoričarka, putnica, žena, nadasve prijateljica] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''J. J.; 06.03.2023.''<br>''“Rođena u njenom središtu, u Bosni, u Sarajevu, ostala je Jugoslovenka do kraja.”''</ref> * [[Milan Trtanj]], fizikohemičar<ref name=trtanj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 593-594.<br>''“Trtanj Milan, rukovodilac Laboratorije za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje Instituta za nuklearne nauke "Vinca". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vladeta Urošević]], fizičar<ref name=urosevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 598.<br>''“Urošević Vladeta, osnivač i direktor preduzeća "Metrologia". […] P: Srbin, Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Vejvoda]], politikolog<ref name=vejvoda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Vejvoda Ivan, politikolog; profesor na Syssex [sic!] University, Engleska (od '93). […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=vejvoda2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Vejvoda I. Ivan, politikolog; istraživač u Institutu za evropske studije u Beogradu (r. 27. XII 1949, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Vuk Vernić]], sociolog, revolucionar<ref name=vernic1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 65.<br>''“Vernić Vuk, borac u prištapskim jedinicama VŠ, neutvrđenog mesta rođenja, profesor na Pravnom fakultetu u Zagrebu, Jugosloven, u NOV došao krajem marta 1943. iz ustaškog logora Jasenovac razmenom za zarobljene Nemce.”''</ref> * [[Radina Vučetić]], historičarka<ref name=vucetic1>[https://www.pressreader.com/serbia/nin/20200806/281706912025220][http://www.nin.co.rs/pages/article.php?id=102354064] Неорадикалски рикверц води у провалију [[НИН]]. ''Радмила Станковић; 06.08.2020.''<br>''“Радина Вучетић је имала ту срећу: предмет њеног научног интересовања је превасходно Југославија, Краљевина и она социјалистичка, а за себе једнако каже да је Југословенка јер је рођена и васпитана у тој земљи, јер је формирана у југословенском духу и не може за првих двадесет година свог живота да каже „пуј, пике, више не важи“.”''</ref><ref name=vucetic2>[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''<br>''Jesi ti Jugoslovenka? - “Jesam, da. To moram da pomenem.”''</ref> * [[Sreten Vujović]], sociolog<ref name=svujovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 628.<br>''“Vujović Sreten, sociolog; redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (od '92); član Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Emir Zelenhasić]], univerzitetski profesor<ref name=zelenhasic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 643-644.<br>''“Zelenhasić Emir, redovni profesor Građevinskog fakulteta, Subotica (za pr. Hidrologija i Osnovi hidrotehnike); šef Katedre za hidrotehniku. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vjekoslav Babukić.jpg|Vjekoslav Babukić Datoteka:Jovo Bakic-mc.rs.jpg|Jovo Bakić Datoteka:Franjo Bradaška.jpg|Franjo Bradaška Datoteka:Jurij Caf.jpg|Oroslav Caf Datoteka:Vladimir Ćorović.jpg|Vladimir Ćorović Datoteka:Dejan Djokic LMU Book presentation.jpg|Dejan Đokić Datoteka:Ivan Filipović 1892 Mayerhofer.png|Ivan Filipović Datoteka:Andrej Grubačić at the SF anarchist bookfair 2010 (cropped).jpg|Andrej Grubačić Datoteka:Fran Ilešič.jpg|Fran Ilešič Datoteka:JanezicAnton.jpg|Anton Janežič Datoteka:Ivan Klajn.jpg|Ivan Klajn Datoteka:Fran Kovačič.jpg|Fran Kovačič Datoteka:Ivan Kukuljevic Sakcinski 1889 Mukarovsky.png|Ivan Kukuljević Sakcinski Datoteka:Kurepa georg2 (cropped).jpg|Đuro Kurepa Datoteka:Sime Ljubic 1885 Mayerhofer.png|Šime Ljubić Datoteka:MacunIvan.jpg|Ivan Macun Datoteka:Matija Majar (2).jpg|Matija Majar Datoteka:Vojinmilic.jpg|Vojin Milić Datoteka:Ivan Navratil.jpg|Ivan Navratil Datoteka:Nebojsa Popov-mc.rs.jpg|Nebojša Popov Datoteka:Božidar Jezernik 02.jpg|Božidar Jezernik Datoteka:Franjo_Rački_1897_Th._Mayerhofer.png|Franjo Rački Datoteka:Ljubiša Rajić.jpg|Ljubiša Rajić Datoteka:Dubravka Stojanović.jpg|Dubravka Stojanović Datoteka:Nevenka Tadić.jpg|Nevenka Tadić Datoteka:Tesla circa 1890.jpeg|Nikola Tesla Datoteka:Rajko Tomovic.jpg|Rajko Tomović Datoteka:Ivan Vejvoda - July 2015 (cropped).jpg|Ivan Vejvoda </gallery> </center> == Novinarstvo i publicistika == * [[Mihailo Bjelica]], novinar, univ. profesor<ref name=bjelica1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Bjelica Mihailo, naučni savetnik u Institutu za političke studije, Bg.; redovni profesor Fakulteta političkih nauka, Bg. (za pr. Istorija novinarstva). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Olga Božičković]], novinarka<ref name=bozickovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Božičković Olga, slobodni novinar. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Nikola Burzan]], novinar<ref name=burzan1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 68.<br>''“Burzan Nikola, novinar; urednik-komentator u Spoljno-političkoj rubrici "Naše Borbe". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Angelina Čakširan]], novinarka<ref name=caksiran1>[https://www.mojnovisad.com/gradske-face/angelina-caksiran-novinar-i-urednik-pisanje-mora-imati-svrhu-i-poruku-jer-to-je-pravo-novinarstvo-id43596.html Angelina Čakširan, novinar i urednik: Pisanje mora imati svrhu i poruku jer to je pravo novinarstvo] mojnovisad.com ''Aleksandar Jovanović; 12.11.2021.''<br>''“Kao Jugoslovenka, što sam ostala do danas, prezirala sam svaki nacionalizam, srpski, hrvatski, bilo koji. To nas je i dovelo do raspada zemlje koja je definitivno bila najlepša na svetu. U svakom pogledu.”''</ref> * [[Đorđe Dragojlović]], novinar<ref name=dragojlovic1>[http://www.index.hr/vijesti/clanak/sto-ce-kerum-na-ovo-reci-vojvodjanski-novinar-osniva-nacionalno-vijece-jugoslavena/462207.aspx Što će Kerum na ovo reći: Vojvođanski novinar osniva Nacionalno vijeće Jugoslavena] Index. ''27.11.2009.''</ref> * [[Milovan Đilas]], publicista, politički disident, političar, revolucionar<ref name=mdjilas1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/balkan-53066157 Milovan Đilas: „Crnogorac, Srbin i Jugosloven koji po značaju daleko prevazilazi jugoslovenske okvire“] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 17.07.2020.''<br>''“Đilas je bio Crnogorac, Srbin i Jugosloven. Ali je po svom značaju daleko prevazilazio jugoslovenske okvire, pa iako zvuči kao kliše, može se reći da je bio građanin sveta, pre svega onog sveta koji se borio za slobodu, pravdu i društvenu jednakost.”''</ref> * [[Jug Grizelj]], novinar<ref name=grizelj1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 144.<br>''“Grizelj, I. Jug, novinar (r. 2. VIII 1926, Vrlika). Jugosloven.”''</ref><ref name=grizelj2>[https://www.vreme.com/vreme/jug-grizelj-1926-1991/ Venci i reči za velikana novinarstva] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Živorad Kovaćević; br. 12, 14.01.1991.''<br>''“Jug Girzelj je bio Jugosloven u najboljem smislu te reči Zato je toliko voleo Beograd — onaj široki, neuskogrudi, neprovincijalni, tolerantni, kosmopolitski Beograd. Bio je ponosan što je Beograđanin. Njegov zvezdani čas je bio kad su kolege odlučile da on, po krvi Hrvat i Italijan, po ljudskom opredeljenju Jugosloven, bude predsednik Udruženja novinara Srbije.”''</ref> * [[Dinko Gruhonjić]], novinar i univerzitetski profesor<ref name=gruhonjic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/a-vi-sto-biste-da-nas-koljete-vi-ste-dinko-sakic-autorski-tekst-dinka-gruhonjica-o-tome-sta-je-zaista-rekao-u-dubrovniku/ A vi, što biste da nas koljete, vi ste Dinko Šakić: Dinko Gruhonjić za Danas o tome šta je zaista rekao u Dubrovniku] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 25.03.2024.''<br>''“Ja sam dete bratstva i jedinstva, moja jedina domovina bila je i ostala Jugoslavija, a ja sam Jugosloven, Bosanac i Vojvođanin. Nikada nisam prestao da verujem u bratstvo i jedinstvo naših naroda i narodnosti.”''</ref><ref name=gruhonjic2>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/hulje-vrebaju-iz-mraka-i-krecu-se-u-coporima/ Hulje vrebaju iz mraka i kreću se u čoporima] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 05.12.2020.''<br>''“Ja sam Jugosloven, dakle apatrid. Ali, odavno sam shvatio da je Jugoslavija bila prirodna tvorevina, a da su ove banane u kojima živimo totalno neprirodne.”''</ref><ref name=gruhonjic3>[https://autonomija.info/dinko-gruhonjic-danas-je-sveti-avnoj-ideja-jugoslavije-je-ideja-slobode/ Dinko Gruhonjić: Danas je sveti AVNOJ – ideja Jugoslavije je ideja slobode] Autonomija. ''Dinko Gruhonjić; 29.11.2021.''<br>''“Kao Jugosloven, kažem da Jugoslavija nije bila savršena. Ali se mogla “popraviti”. A ovo, ovo što su nam servirale ubice Jugoslavije kao “novu normalnost”, e to je potpuno nepopravljivo!”''</ref> * [[Zdravko Huber]], novinar, urednik<ref name=huber1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 165.<br>''“Huber Zdravko, novinar, urednik u "Našoj Borbi". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dejan Ilić]], izdavač i urednik<ref name=dilic1>[https://pescanik.net/razgovor-u-jajcu/ Razgovor u Jajcu] Peščanik. ''Dejan Ilić; 26.07.2017.''<br>''“Da li to što sam Jugosloven isključuje mogućnost da budem Srbin?”''</ref> * [[Viktor Ivančić]], novinar<ref name=ivancic1>[https://www.021.rs/story/Info/Srbija/260982/Dezulovic-To-sto-radi-Vesic-moze-i-Baka-Prase.html Dežulović: To što radi Vesić može i Baka Prase] Portal 021. ''Danas; 15.12.2020.''<br>''“Inače, taj princip, da dobri Hrvati iz srpske perspektive smeju da seru samo po Hrvatskoj i njenim gradovima, i obratno, da je dobrim Srbima iz hrvatske perspektive dopušteno da seru isključivo po Srbiji i njenim gradovima, za mene je nakaradan. Ja se kao Jugosloven zalažem za to da svi seremo po svima, slobodno, velikodušno, bez kočnica i ustezanja.”''</ref> * [[Željko Ivanović]], novinar<ref name=zivanovic1>[https://www.nedeljnik.rs/priblizite-mi-to-kako-se-covek-oseca-ko-crnogorac-zeljko-ivanovic-u-novom-nedeljniku/ „Približite mi to, kako se čovek oseća ko Crnogorac?“ Željko Ivanović u novom Nedeljniku] Nedeljnik. ''Veljko Miladinović; 13.01.2024.''<br>''“Ja sam bio Jugosloven. I danas sam u kulturološkom smislu Jugosloven.”''</ref> * [[Josip Kirigin]], novinar, publicist, revolucionar<ref name=kirigin1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 317.<br>''“Kirigin Josip, novinar, šef dopisništva zagrebačkog Vjesnika u Beogradu, rez. kapetan, r. 1918 u Australiji, Jugosloven.”''</ref> * [[Ferdo Kočevar]], publicist<ref name=kocevar1>Žavčanin, K. [Ferdo Kočevar (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QafI8q6cWMCSYx5DASe5f4K9LHOzIvL2AH58YK0c7JYOkjJ7oZB_OTlRLbYsgT45Daa8UMBStsfx3pi2R9XZ7VFaUKFuoXfoeB2HQLn2j4NThGNY-GJv5JNACbJCNEhYJrBiCsAH9AQDPYDdn1be2GLBSUNd5tP1cFAY5VS6-FfgGs4mJiar0TuMEbqaYjlaWHj3R3SIm_8EUuu3jtoEpL2YMm_-8bETpnDxn990Z8ZR92XZcOJrRiwvfQ9Mob_AcKF4R4vM6KinlM9V2sgsh4VeP5LR10FjGptp9KroUmjhDomEeJw Jugoslavenska akademija], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XIX. list 19 (08.05.1861), str. 150.<br>''“Mi Jugoslovani smo v tem obziru v dosta hujem položaji. […] Naravno je tedaj, da so zadobile te sosedne slovstva pretežni upljiv v nas Jugoslovane in sicer na veliko škodo in nevarnost za našo narodnost.”''</ref> * [[Mahmud Konjhodžić]], novinar, publicist<ref name=konjhodzic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 331.<br>''“Konjhodžić Mahmud, novinar, r. 1905 u Ljubuškom, srez Mostar, Jugosloven.”''</ref> * [[Anton Kos]], publicist<ref name=kos1>A[nton]. K[os]. Cestnikov: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-I14QC4EA/fa8e646f-84d3-473a-9ea7-ebcbed6d420a/PDF Poljodelstvo in kemija], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 53 (04.07.1857), str. 210.<br>''“Tudi mi Jugoslovani se moremo sponašati z možem, ki po vsej pravici zaslužuje, da ga v vesrto Mezzofantov vredimo.”''</ref> * [[Boro Krivokapić]], novinar<ref name=krivokapic1>[https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven Boro Krivokapić, poslednji Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208063744/https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven |date=2023-02-08 }} XXZ magazin. ''Milivoj Bešlin; 28.11.2018.''<br>''“Ja sam bio i ostao prije svega Jugosloven”, neretko je ponavljao.''</ref> * [[Sergije Lukač]], novinar, univ. profesor<ref name=lukac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 281.<br>''“Lukač Sergije, novinar; redovni profesor FPN, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven-Srbin, […].”''</ref> * [[Svetlana Lukić]], novinarka<ref name=lukic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 283.<br>''“Lukić Svetlana, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika za program Radija "B-92" (od '96). [...] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Petar Luković]], novinar<ref name=lukovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 284.<br>''“Luković Petar, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika lista "Vreme". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Tomislav Marković (novinar)|Tomislav Marković]], novinar i književnik<ref name=tmarkovic1>[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2022/10/21/budimo-jugosloveni-iako-smo-srbi Budimo Jugosloveni iako smo Srbi] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Tomislav Marković; 21.10.2022.''<br>''“Izjašnjavajući se kao Jugosloveni po nacionalnosti podrivamo totalitarnu ideju nacionalnog identiteta, a o njenoj totalitarnosti dovoljno govori masovna histerija protiv jugoslovenstva kojoj svedočimo. […] Budimo Jugosloveni, iako smo Srbi.”''</ref> * [[Rusko Matulić]], publicista<ref name=matulic1>[https://www.vreme.com/vreme/poslednji-odlazak-jugoslovenskog-emigranta/ Poslednji odlazak jugoslovenskog emigranta] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Petar Lađević; broj 1283, 06.08.2015.''<br>''“Tridesetog jula ove godine u Nju Džersiju je umro veliki Jugosloven, istinski borac za ljudska prava, najbliži saradnik pokojnog Mihajla Mihajlova, saradnik i prijatelj Saveza Oslobođenje i jedan od najrespektabilnijih izučavalaca i sakupljača različitih izvora za stvaranje celovite slike o demokratskoj Jugoslaviji; politički emigrant koji je čitav život posvetio intelektualnoj i ljudskoj borbi za demokratsku Jugoslaviju.”''</ref> * [[Mihajlo Mihajlov]], publicista, politički disident<ref name=mihajlov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 321.<br>''“Mihajlov Mihai [sic!], publicista; viši naučni saradnik u Elliott Schoo [sic!] of International Affairs, Vašington (od '94); član Centralnog komiteta Socijaldemokrata Amerike. […] Rus po rođenju, Jugosl. po opredeljenju; […]”''</ref> * [[Živko Milić]], novinar, publicista<ref name=milic>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 452.<br>''“Milić Živko, novinar, urednik «Borbe», član upravnog odbora Saveza novinara Jugoslavije, rez. kapetan, r. 1923 u Zagrebu, Jugosloven.”''</ref> * [[Avdo Mujčinović]], novinar i pozorišni kritičar<ref name=mujcinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 366.<br>''“Mujčinović Avdo, pozorišni kritičar u listu "Politika ekspres", Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ivan Rizinger]], novinar<ref name=rizinger1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Rizinger Ivan, muzički urednik Radio Kruševca (od '89), revije "Pobeda" (od '90) i diskografske kuće "Take It Or Leave It", Bg. (od '95). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Teofil Pančić]], novinar<ref name=pancic1>[https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ Teofil Pančić za Karakter: Moja lista pet najboljih novinara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221203054707/https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ |date=2022-12-03 }} Karakter. ''Karakter; 03.12.2021.''<br>''“Aludirate na moj tekst u kome sam objasnio da su entiteti složeniji i da ne mora da bude samo jedan, jer sam ja celog života i Srbin i Vojvođanin i Jugosloven i da ne vidim u čemu je tu problem. Na popisima sam se uvek izjašnjavao kao Srbin, ali sad dolazim u iskušenje da se pomalo iz inata izjasnim kao Vojvođanin. Ako nacionalistima to već toliko smeta, onda malo da ih iritiram.”''</ref><ref name=pancic2>[https://slobodnarec.rs/2021/08/31/teofil-pancic-srpstvo-vojvodjanstvo-i-ostale-koske/ Srpstvo, vojvođanstvo... i ostale koske] Slobodna reč. ''Teofil Pančić; 31.08.2021.''<br>''“A identiteti mogu da budu složeni, višestruki i isprepleteni, sve u jednom čoveku, i to ne nužno zato što ovaj ima „mešano poreklo“ po oveštalim etnocentričnim standardima. Evo, znam po sebi: u svakoj bih prilici mogao reći za sebe, i na svakom bih se popisu stanovnišva – ako se takvo izjašnjavanje već traži – mogao izjasniti i kao Srbin i kao Vojvođanin i kao Jugosloven, i ne bih nikada slagao baš ništa.”''</ref> * [[Vlado Ribnikar]], novinar, političar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Milorad Roganović]], novinar<ref name=roganovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Roganović Milorad, novinar. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dževad Sabljaković]], novinar i književnik<ref name=sabljakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 490.<br>''“Sabljaković Dževad, književnik, književni kritičar i novinar. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dragoslav Simić]], novinar<ref name=dsimic1>[https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ Bez Jugoslovena na popisu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014223724/https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ |date=2022-10-14 }} Forum - Portal građanske Srbije. ''D. B.; 12.10.2022.''<br>''“Redakciji Portala Forum javio se kolega Dragoslav Simić (Radio Beograd) i rekao da mu je pre dva dana došla popisivačica kojoj je na pitanje o nacionlanosti odgovorio da je Jugosloven.”''</ref> * [[Tamara Skrozza]], novinarka<ref name=skrozza1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/nazalost-jedinica-sam-tamara-skrozza-o-odrastanju-u-somboru-i-tome-kako-je-posao-birao-nju-a-ne-ona-njega/ „Nažalost, jedinica sam“: Tamara Skrozza o odrastanju u Somboru i tome kako je posao birao nju, a ne ona njega] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 16.04.2023.''<br>''“Dete sam iz mešovitog braka, nisam krštena, vaspitavana sam i uvek sam se izjašnjavala kao Jugoslovenka.”''</ref> * [[Karel Slanc]], publicista, političar<ref name=slanc1>Slanc, Karel: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-S4HN0TV0/959837c4-8301-4745-ada5-32ea3243c15d/PDF Avstrijski Jugoslovani in morje.] Gorica 1912, str. 11.<br>''“Zdaj, ko ste Avstriji priklopljeni Bosna in Hercegovina, nas je v državi precej Jugoslovanov.”''</ref> * [[Jelena Sofronijevic]], novinarka<ref name=sofronijevic1>[https://vittles.substack.com/p/yugonostalgic-cuisine Yugonostalgic Cuisine] (na engleskom) Vittles. ''Natasha Tripney; 23.08.2021.''<br>''“Sofronijevic regards herself as Yugoslav, though she was born in the UK in 1998.”''</ref> * [[Grujica Spasović]], novinar, urednik<ref name=spasovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 514.<br>''“Spasović Grujica, novinar; dopisnik Švedskog radija (od '89). […] P: Jugosloven, […].''</ref> * [[Gordana Suša]], novinarka<ref name=susa1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 549.<br>''“Suša Gordana, novinar i komentator; novinar u listu "Naša Borba"; urednik Video nedeljnika "VIN"; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije i Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Hari Štajner]], novinar<ref name=stajner1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 562-563.<br>''“Štajner Hari, novinar; spoljnopolitički komentator lista "Vreme"; direktor "Medija centra", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Zaharije Trnavčević]], novinar<ref name=trnavcevic1>[http://www.danas.rs/dodaci/nedelja/mogu_li_jugosloveni_postati_etnicka_zajednica.26.html?news_id=272880 Mogu li Jugosloveni postati etnička zajednica?] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Katarina Živanović; 13.12.2013.''<br>''“Trnavčević se, inače, izjašnjava kao Jugosloven. Jedan je od 23.303 koliko ih po poslednjem popisu ima u Srbiji.”''</ref> * [[Pavel Turner]], publicist<ref name=turner1>Turner, Pavel (Dr. Ahasverus): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-FNQV7UL2/a4dbb24c-fb60-4883-89f7-5642a8a8d5d0/PDF Beseda o jugoslovanskih razmerah], u: Kres, godina 1 br. 7 (1881), str. 396.<br>''“Mi Jugoslovani bi se vselej morali naravno najbližje rodne brate čutiti in po tem čutenji bi se moralo naše strmljenje in občenje med seboj ravnati, pa je li tako?”''</ref> * [[Boris Varga]], novinar, politolog<ref name=varga1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/boris-varga-privilegija-je-danas-biti-u-manjini/ Boris Varga: Privilegija je danas biti u manjini] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 29.09.2019.''<br>''“U Ukrajini sam među majdanistima kao neko ko se deklariše među ostalom i kao Jugosloven, Rusin i ukrajinski levičar, što je prema uspostavljenim tamošnjim stereotipima skoro sve do ekscesa potpuno isključivo.”''</ref> * [[Vekoslav Vakaj]], publicist<ref name=vakaj1>Vakaj, Vekoslav: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-RSB1W1PC/7e8d6513-919f-4967-b288-eaa869d44904/PDF Jugoslovani v zlati Pragi in slavnem Velegradu. Potopisne črtice.] Maribor 1886, str. 58.<br>''“Jugoslovani smo obljubili tukaj pri altarju slovanske vzajemnosti: da se hočemo napiti tukaj slovanskega rodo- in domoljubja.''</ref> * [[Gordana Vujović]], novinarka, književnica<ref name=gvujovic1>[https://primorski.me/info/kultura/gordana-vujovic-jugoslovenka-zivi-u-meni-srcem-sam-pisala-tako-je-bilo-napisano-u-libru/ Gordana Vujović: Jugoslovenka živi u meni, srcem sam pisala “Tako je bilo napisano u libru”] Primorski Portal. ''Biljana Dabić; 10.09.2024.''<br>''“U duši sam bila i ostala Jugoslovenka i umrjeću kao Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Stevan Kragujevic, Milovan Djilas,1950.JPG|Milovan Đilas Datoteka:Dinko Gruhonjić.jpg|Dinko Gruhonjić Datoteka:ViktorIvancic.jpg|Viktor Ivančić Datoteka:Ferdo Kočevar.jpg|Ferdo Kočevar Datoteka:Anton Kos Cestnikov.jpg|Anton Kos Datoteka:Petar lukovic gm.jpg|Petar Luković Datoteka:Mihajlo Mihajlov wiki photo.jpg|Mihajlo Mihajlov Datoteka:Teofil Pancic-mc.rs.jpg|Teofil Pančić Datoteka:Karel Slanc.jpg|Karel Slanc Datoteka:Gordana Susa-mc.rs.jpg|Gordana Suša Datoteka:Zaharije Trnavčević.jpg|Zaharije Trnavčević </gallery> </center> == Obaveštajstvo == * [[Vojin Đurašinović]], obavještajac, revolucionar<ref name=djurasinovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 166.<br>''“Đurašinović Vojin-Kostja, inspektor u Državnom sekretarijatu za unutrašnje poslove NR Srbije, r. 1919 u Bastaji, srez Daruvar, Jugosloven.”''</ref> == Odvjetništvo == * [[Srđa Popović (advokat)|Srđa Popović]], advokat, borac za ljudska prava<ref name=spopovic1>Stehlík, Petr: Jugoslavenstvo Srđe Popovića kao temelj suvremenog promišljanja jedne naizgled umirovljene ideje, u: Štěpánek, Václav (ur.): Савремена српска и чешка славистичка истраживања. Реферати са Kолоквијума Београд–Брно одржаног 21. октобра 2021. на Филoлошком факултету Универзитета у Београду./Současná srbská a česká slavistická bádání. Příspěvky z Kolokvia Brno–Bělehrad, které se konalo 21. října 2021 na Filologické fakultě Univerzity v Bělehradě. Edice Brno–Bělehrad, sv. 2. Brno 2021, str. 73.<br>''“Oduvek sam bio Jugosloven. Prvo što sam u životu naučio bilo je kako se zovem, u kojoj ulici stanujem i to da sam Jugosloven. Druga stvar je bio režim prema kome sam bio vrlo kritičan. Najveći problem Jugoslavije bio je u tome što ona nije mogla da postane demokratska država. Desimir Tošić je to jednom lepo rekao: ‚Ideja Jugoslavije je bila velika, ali smo mi, nažalost, bili mali’.”''</ref><ref name=spopovic2>[https://www.vreme.com/vreme/advokat-od-lika-i-dela/ Advokat od lika i dela] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Aleksandar Ćirić; 02.12.2010.''<br>''“Neočekivano za mnoge, Srđa Popović otkriva da je oduvek bio Jugosloven, mada je imao problem "s tom vrstom identifikacije".”''</ref><ref name=spopovic3>[http://pescanik.net/2013/10/srda-popovic-intervju/ Srđa Popović – intervju] [[Peščanik]]. ''Esquire; 19.10.2013.''<br>''“Srđa Popović nikada nije odustao od svog opredeljenja da se izajšnjava kao Jugosloven, ali ni tome ne prilazi olako, jednostrano.”''</ref><ref name=spopovic4>[https://www.monitor.co.me/sra-popovi-i-tadeu-mazovjecki-odlazak-boraca-za-ljudska-prava/ Srđa Popović i Tadeuš Mazovjecki, odlazak boraca za ljudska prava] Monitor. ''Tamara Kaliterna; 01.11.2013.''<br>''“Srđa Popović se do kraja izjašnjavao kao Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Srđa Popović advokat.jpeg|Srđa M. Popović </gallery> </center> == Politika == === 21. vijek === * [[Miroslav Kopečni]], političar, bivši diplomat<ref name=kopecni1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 239.<br>''“Kopečni Miroslav, direktor Instituta za nuklearne nauke "Vinča". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Đorđe Subotić]], politički aktivista<ref name=subotic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/ni-od-mramora-ni-od-gvozdja-vec-covek-od-principa/ Ni od mramora, ni od gvožđa, već čovek od principa] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Duško Radosavljević; 10.12.2019.''<br>''“Po svome ličnom opredeljenju, i to je stalno naglašavao, Đorđe je bio Rumljanin, Sremac, Vojvođanin i Jugosloven. To je ono što ga je određivalo, činilo njegovu ličnost, opredeljivalo stavove i ponašanje.”''</ref> === 20. vek === * [[Božidar Adžija]], političar, revolucionar, publicist<ref name=adzija1>Prpić, Ivan (ur.): Komunisti o fašizmu (1919-1940). Zagreb 1976, str. 25.<br>''“Ali budući da talijanski fašizam postaje sve više predstavnikom službene Italije i kao takav ulazi u redove organizirane svjetske reakcije, koja se u unutarnjoj politici svake pojedine države svojim socijalnoreakcionarnim ciljevima i tendencijama, a u vanjskoj politici svojim imperijalističkim težnjama, sprema na jaku ofenzivu protiv općeg mira i demokracije, to je potrebno, naročito nama Jugoslavenima, da budnim okom pratimo razvoj fašističkog pokreta u Italiji, jer on može sutra-prekosutra, pobratimljen sa Horthyjevim »probuđenim Mađarima«, ugroziti mirni razvoj našeg državnog života.”''</ref> * [[Milka Agbaba]], političarka, revolucionar<ref name=agbaba1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 63.<br>''“Agbaba T. Milka (Izborni srez begejski, APV – NRS), politički radnik, rođena u siromašnoj seljačkoj porodici 24-XI-1921 godine u Banatskom Karađorđevu, APV – NRS. Jugoslovenka.”''</ref><ref name=agbaba2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.<br>''“Agbaba Milka, nar. poslanik Savezne narodne skupštine za Srez begejski, član CK SK Srbije, pretsednik Saveza društava prijatelja dece i omladine za APV, r. 1921 u Banatskom Karađorđevu, Jugoslovenka.”''</ref> * [[Džemal Bijedić]], političar, revolucionar<ref name=bijedic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 57.<br>''“Bijedić Džemal, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član Izvršnog veća NR BiH, pretsednik Sreskog NO u Mostaru, član CK SK BiH, član Saveznog odbora Saveza boraca NOR, član Pretsedništva [sic!] Glavnog odbora SSRN BiH, rez. potpukovnik, r. 1917 u Mostaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Josip Broz Tito]], državnik, revolucionar, vojskovođa<ref name=Tito1>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 179-180.<br>''“Tito je bio Jugoslaven na jedan novi način, i kao državnik, i kao politički čovjek, i naprosto kao čovjek. […] Za vrijeme rata ustaše su nastojali prikriti Titovo hrvatsko porijeklo. On sam ga nije krio: kad je došao u oslobođeni Beograd svi su znali koje je nacionalnosti. Nije to previše isticao niti je smatrao da je to najvažnije. U nekim je prilikama ipak govorio o tome: i o svojoj nacionalnosti i o jugoslavenstvu. Postoje tri njegove veće izjave kojima se može poslužiti na različite načine. Prva je negdje s kraja pedesetih ili početka šezdesetih godina (objavio ju je zagrebački tjednik »Danas« na Titov devedeseti rođendan, 25. V 1982, bez preciznije datacije): »Tko hoće da bude Jugoslaven, neka bude Jugoslaven, kome to smeta. Ne smije se, naravno, to forsirati, na isti način kao što se tome ne treba ni suprotstavljati. I važno je da se zna da to ne može biti nacionalno opredjeljenje. I ja kažem da sam Jugoslaven. I to ću uvijek kazati, što ne znači da sam zaboravio da sam rođen u Zagorju, da sam po nacionalnosti Hrvat. Bitno je što radim i čemu težim«... 1. marta 1971. dao je još jednu izjavu o tome, koja, ako se ne varam, tada nije odmah puštena u javnost: »Ja sam protiv svakog pritiska u pogledu nacionalnog opredjeljenja, tj. da se ljudi moraju izjašnjavati da pripadaju ovoj ili onoj naciji. Ima čitav niz ljudi kojima to smeta. Dobro je da se ljudi, opredjeljuju, jer se od toga ne može pobjeći. Ja sam rođen u Hrvatskoj, kao i moji preci, u Zagorju. To svi znaju. Ali, ja sam Jugosloven, po svojoj funkciji, po svemu. I ne samo to. Ja sam internacionalista.« (navedeno prema »Politici«, Beograd 4. V 1982). Treća izjava, kojom se najviše operira, izgovorena je vrlo spontano, možda čak s ljutnjom, u jeku najveće poslijeratne međunacionalne krize u nas: u ljeto 1971, na manevrima »Sloboda 71«. Ona se u ponečem razlikuje od prve te se obično i citira s različitom namjerom: »Bilo je slučajeva da se počelo zaboravljati da smo mi Jugoslavija. Govorilo se o republici, a o Jugoslaviji se ćutalo. Bilo je skoro sramota da se prizna da si Jugosloven. Ja za sebe kažem: ja sam Jugosloven i ništa drugo ne mogu biti. Ja sam Jugosloven i po svojim obavezama, po svom položaju a i po svom duhu. Ali, ja nisam zatajio ni da sam rođen u Hrvatskoj. Zašto da sada ističem da sam Hrvat. Ja sam odrastao u Jugoslaviji u sredini radničke klase. A takvih ima stotine hiljada.« Razlika između prve i treće izjave posve je razumljiva: kad je zajedništvo dovedeno u pitanje, pogotovo kad je u krizi, Titu je jugoslavenstvo važnije nego nacionalnost. Da to nije bilo tako, zar bi bila moguća 1941, NOB, AVNOJ i sve drugo.”''</ref><ref name=Tito2>Ičević, Dušan: Savremeni smisao jugoslovenstva, u: Socijalizam, god. 30 br. 10 (1987), str. 57.<br>''Prigovara što se tada, 1969. godine, sve manje čuje riječ Jugoslavija, a piše i govori pretežno o federaciji: »Mi moramo jače isticati Jugoslaviju. Mi smo Slovenci, Hrvati, Srbi, Makedonci, Crnogorci i drugi, ali smo svi ujedno i Jugosloveni, svi smo građani socijalističke Jugoslavije... […].''«</ref> * [[Vice Buljan]], političar, revolucionar<ref name=buljan1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.<br>''“Buljan Vice, nar. posl. Saveznog veća Savezne narodne skupštine za srez Sinj, r. 1905 u Sinju, Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 180-181.<br>''“Uostalom, on nije bio jedini koji se u presudnim trenucima naše historije iskazao kao Jugoslaven. To je slučaj velikog broja njegovih najbližih drugova i suboraca koji su se u raznim prilikama u ratu i poratnim godinama, izjasnili na isti način: Kosta Nađ, Koča Popović, Svetozar Vukmanović-Tempo, Petar Drapšin, Peko Dapčević, Ivan Gošnjak, Vice Buljan, Vicko Krstulović, Avdo Humo, Osman Karabegović, Vlado Popović, Rato Dugonjić, Ivo i Jurica Ribar, dr Ivan Ribar, Grga Jankes, Zaim Šarac, Vlado Ribnikar, Šefket Maglajlić, Uglješa Danilović, Veljko Vlahović i mnogi drugi.”''</ref> * [[Uglješa Danilović]], političar, revolucionar<ref name=danilovic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 95.<br>''“Danilović J. ing. Uglješa (poslanik Veća naroda iz NR BiH), inženjer agronomije, rođen 7-II-1913 god. u selu Gnionici, srez Modriča, NR BiH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Peko Dapčević]], političar, diplomata, general-pukovnik, revolucionar<ref name=dapcevic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 96.<br>''“Dapčević J. Peko (Izborni srez žički, NRS), general-pukovnik, rođen 25-VI-1913 god. u Ljubotinju, kraj Cetinja, NR CG. Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Drapšin]], revolucionar, general-lajtnant<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Ratomir Dugonjić]], političar, revolucionar<ref name=dugonjic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 102.<br>''“Dugonjić I. Ratomir (poslanik Veća naroda iz NR BiH), pravnik, rođen 10-I-1916 god. u Trebinju, NR BiH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Đuro Đaković]], politički djelatnik<ref name=djakovic1>Broz Tito, Josip: Sekretar mjesnog komiteta, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_1.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 1. Zagreb 1982, str. 17.<br>''»Ne treba zaboraviti ni to da mi Jugoslaveni imamo jednu rđavu osobinu«, rekao je Đaković, »a to je da sve odluke i prijedloge jednoglasno usvajamo ali ih ne provodimo u djelo«.''</ref> * [[Avdo Humo]], političar, revolucionar, general-major u rezervi<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Sava Kosanović]], političar, diplomata<ref name=skosanovic1>Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 410-411.<br>''“Данас кад побеђује принцип самоодређења народа, када је тај принцип постављен за темељ Уједињених нација, када се уклања супремација оних који мисле да су супериорни, у томе часу ми Југословени, без разлике, Срби, Хрвати, Словенци, Македонци, ми Југословени не можемо да вјерујемо, да се народу који je политички зрео, који je цивилизован, који je показао и крвавим жртвама и крвавом борбом вољу своју да се уједини ca својом целином националном, да се томе народу та воља не испуни.”''</ref> * [[Hinko Krizman]], političar<ref name=krizman1>Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 71.<br>''“Moja vjera kao Hrvata, Jugoslovena, kao samostalnog demokrate bila je uvijek da jedinstvo Jugoslavije leži u demokratskoj i socijalnoj pravdi.”''</ref> * [[Vicko Krstulović]], političar, revolucionar, general<ref name=krstulovic1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 48.<br>''“Krstulović Marka Vicko, komandant rasformirane 9. dalmatinske divizije, na raspoloženju u VŠ, rođen 1905, Split, radnik, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1922, član CK KPJ od 1940, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a, krajem rata ministar u vladi NR Hrvatske.”''</ref><ref name=krstulovic2>Mihaljević, Josip: Dometi i granice kritičke misli u KPJ (SKJ) - Slučaj Vicko Krstulović, u: Republika, br. 480–483 (2010), str. 15-26. ''<br>''“Stoga, iako je etnički bio Hrvat, u nacionalnom smislu smatrao se Jugoslavenom.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Grga Jankes]], političar, revolucionar<ref name=jankes1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 270.<br>''“Jankes Grga, nar. poslanik Saveznog veća Savezne nar. skupštine, pretsednik Odbora za pritužbe i žalbe, član Centralnog odbora Saveza ratnih vojnih invalida, r. 1906 u Ivanskoj, srez Bjelovar, Jugoslovan [sic!].”''</ref><ref name=jankes2>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 122.<br>''“Jankes Đ. Grga (Izborni srez Bjelovar NRH), politički radnik, rođen 12-III-1906 u Ivanskoj, Srez bjelovarski, NRH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Šefket Maglajlić]], političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Romano Moric]], političar, revolucionar<ref name=moric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 613.<br>''“Romano Moric, ekonomista, nar. posl. Republičkog veća Narodnog sobranja NR Makedonije, član Izvršnog veća NR Makedonije, član CK SK Makedonije, član pretsedništva Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1921 u Bijeljini, NR BiH, Jugosloven.”''</ref> * [[Radovan Papić]], političar, revolucionar<ref name=rpapic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 518.<br>''“Papić Radovan, nar. poslanik Savezne narodne skupštine, posl. Veća Naroda za NR BiH, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, sekretar Sekretarijata za socijalnu zaštitu Saveznog izvršnog veća, član Izvršnog komiteta CK Saveza komunista BiH, član Centralne revizione komisije Saveza komunista Jugoslavije, član Pretsedništva Glavnog odbora SSRN BiH, rez. pukovnik, r. 1910 u Vlahinji, srez Bileća, Jugosloven.”''</ref> * [[Puniša Perović]], političar, revolucionar<ref name=perovic1>VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 668.<br>''“Ustvari, radi se o neuspjeloj odbrani ideološkog monopola, istog onog monopola koji je godinama carovao u komunističkom pokretu i sa kojim smo mi Jugosloveni imali gorka iskustva.”''</ref> * [[Nikola I Petrović Njegoš]], knez i kralj Crne Gore<ref>''[[Glas Crnogorca]]'', br. 56 od ponedeljka 8. oktobra 1918. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 20. октобра 1918.|Wikisource]] i [[:c:File:List Glas Crnogoraca LVI broj.pdf|Wikimedia Commons]]), proklamacija kralja Nikole Jugoslovenima: „Kad sam, krajem jula 1914., objavio rat Austriji, rekao sam: „Tržem mač za ujedinjenje Jugoslovena“. [...] Jugoslavija ne može se zamisliti bez svih Slovenaca, Hrvata i Srba. U našoj Crnoj Gori, dobro znate, od davnina žive najbolji Srbi i Jugosloveni. [...] Pozdrav svoj dragoj braći Jugoslovenima od strane dugonapaćenog, a danas najsrećnijeg i najradosnijeg Jugoslovenina — Kralja Crne Gore.”</ref><ref>''[[Glas Crnogorca]]'', br. 62 od ponedeljka 2. januara 1919. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 15. јануара 1919.|Wikisource]]), proklamacija kralja Nikole Crnogorcima: „Od zvanične Srbije i njenih agenata optuživan sam kao protivnik jugoslovenskog jedinstva. Međutim, nijedan pojedinac u Srpstvu i Jugoslovenstvu nije više radio na njemu od mene, nastavljajući u tome djelo mojih besmrtnih predaka. [...] Ni ja ni moja kuća nijesmo se popeli i držali na prijesto Crne Gore silom; nećemo na njega ni ostati, ako to zahtijevaju interesi Crne Gore i jugoslovenskog naroda.”</ref> * [[Moša Pijade]], političar, revolucionar<ref name=pijade1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 57.<br>''“Pijade Samuila Moša Čiča Janko, načelnik odseka VŠ za vojne vlasti u pozadini i član CK KPJ, rođen 1890, Beograd, akademski slikar i novinar, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1920, bio član ilegalnog Izvršnog odbora KPJ od 1922, izdržao četrnaest godina robije, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a.”''</ref> * [[Svetozar Pribićević]], političar<ref name=pribicevic1>Pribićević, Svetozar: Diktatura Kralja Aleksandra. II izdanje. Beograd 1953, str. 128.<br>''“Mi, Jugosloveni, ne bismo mogli da idemo za primerom Nemačke, pre svega, zato što u njoj vlada načelo da pravo države ima prvenstvo nad pravom zemalja koje sačinjavaju državu; a zatim, posle gorkog iskustva u četrnaestogodišnjem postojanju države, mi moramo da budemo načisto s tim: šta pripada zajedničkoj državi, a šta pripada državama ili samoupravnim jedinicima.”''</ref> * [[Gavrilo Princip]], revolucionar<ref name=princip1>Grujičić, Nebojša: Da je skrlet kao što je kuvet bio bi ibret, u: Bazdulj, Muharem/Grujičić, Nebojša (ur.): Stogodišnji rat. Sarajevski atentat i tumačenja. Beograd 2015, str. 74.<br>''Govoreći u ovom kontekstu o Mladoj Bosni, sociolog Todor Kuljić je napisao neveliki tekst koji zaslužuje da se ovde ponovi: “[…] Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije […].”''</ref><ref name=princip2>[https://www.politika.rs/sr/clanak/270960/Princip-bez-advokata Princip bez advokata] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Todor Kuljić; 23.09.2013.''<br>''“Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije.”''</ref><ref name=princip3>[http://www.slobodnaevropa.org/content/jugoslovenstvo-gavrila-principa/25296984.html Povodom predstave "Mali mi je ovaj grob": Jugoslovenstvo Gavrila Principa] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.03.2014.''<br>''Autorka teksta Biljana Srbljanović primećuje “da se istoričari utrkuju, otimajući se oko identiteta čoveka koji se vrlo jasno, na nekoliko zvaničnih mesta, potpisano i pisano, izjašnjavao o sopstvenom identitetu kao jugoslovenske nacionalnosti, vrlo nereligiozan čovek, koji nema nikakve veze sa velikosrpskom idejom.”''</ref> * [[Vaso Radić]], političar, revolucionar<ref name=vradic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 584.<br>''“Radić Vaso, narodni poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, član Revizione komisije CK SK BiH, član Glavnog odbora SSRN BiH i Vazduhoplovnog saveza BiH, rez. major, r. 1923 u Vlahinju, srez Visoko, Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksandar Ranković]], političar, revolucionar<ref name=rankovic1>VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 250.<br>''“Mi moramo o svemu tome razmisliti, jer se ne radi samo o našoj zemlji i našem Savezu komunista, o nama Jugoslovenima nego o čitavom radničkom pokretu.”''</ref> * [[Ivan Ribar]], državnik, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=ivanribar1>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. LXII.<br>''“Jedan narod, iako sa raznim plemenskim imenima i u zajedničkoj državi, nije u Ustavotvornoj skupštini, (kojoj je bio pretsednik Hrvat i osvedočeni Jugosloven Ivan Ribar), na žalost pod navalom gentilnog instinkta, u Ustavu dobio ni […].”''</ref> * [[Ivo Lola Ribar]], revolucionar, političar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Jurica Ribar]], revolucionar, slikar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=jribar1>Petričević, Jozo: Jurica Ribar. Slikar i revolucionar. Zagreb 1988, str. 115.<br>''Jurica je umro na rukama Steve Dobrkovića. Njegovom susretljivošću uspio sam utvrditi točan datum Juričine smrti. “[…] Ovako nesvjesan živio je još oko dva sata kada ga je izdala i posljednja snaga i kada je zauvijek prestalo kucati mladenačko srce - divnog druga i borca Četvrte proleterske brigade, rođenog sina iz bratske Hrvatske i velikog Jugoslavena Jurice Ribara.”''</ref><ref name=jribar2>Petričević, Jurica Ribar, str. 99.<br>''“Iako je kasnije, u više navrata imao poći na novu dužnost, ostao je sa Crnogorcima. Nikako ih nije htio ostaviti. Crnogorce je volio neograničeno. S njima se toliko saživio. Juricu je kao Hrvata, odnjihao slobodarski Beograd, a Četvrta ga je sudbinski, trajno, zanavijek povezala za Crnu Goru i on ništa manje nije bio Crnogorac - bio je u stvari Jugoslaven. […] ...” (Dr Ivan Ribar).''</ref> * [[Paško Romac]], političar, revolucionar<ref name=romac1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 612-613.<br>''“Romac Paško, nar. poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, pretsednik Glavnog zadružnog saveza FNRJ, član CK SKH i CK SKS, organizacioni sekretar Pokrajinskog komiteta SKS za Vojvodinu, član Glavnog odbora SSRNS, sekretar Pokrajinskog odbora SSRNS, član Glavnog odbora Saveza boraca Srbije, rez. pukovnik, r. 1915 u Vukšiću, srez Benkovac, Jugosloven.”''</ref> * [[Frano Supilo]], političar<ref name=supilo1>Boban, Branka: [https://hrcak.srce.hr/file/333440 Stavovi hrvatske političke elite prema stvaranju jugoslavenske države], u: Tragovi, god. 2 br. 2 (2019), str. 41.<br>''“Govorim kao slobodan, uvjeren, a i informiran narodni čovjek. Govorim kao Hrvat slobodnih misli, Jugoslaven, ali – last but not least – kao Dubrovčanin.”''</ref> * [[Zaim Šarac]], političar<ref name=sarac1>Greble, Emily: Muslims and the making of modern Europe. New York 2021, str. 239. (na engleskom)<br>''“Šarac was a lifelong, self-identified Yugoslav who abhorred the fascists and had been among those responsible for spearheading the Muslim cultural association, Preporod.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Pero Šoć]], političar, književnik<ref name=soc1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 701.<br>''“Šoć Pero, dr književnosti, ministar Crne Gore u penziji, r. 1884 u Ljubotinju, Srez cetinjski, Jugosloven.”''</ref> * [[Veljko Vlahović]], političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=vlahovicl>Vlahović, Veljko: Radnička klasa, samoupravljanje, međunacionalni odnosi, omladina. Beograd 1981, str. 32.<br>''“Nama, Jugoslovenima, često se prebacuje što proces svog razvitka karakterišemo borbom za razvitak socijalističke demokratije.”''</ref> * [[Nemanja Vlatković]], političar, revolucionar<ref name=vlatkovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 769.<br>''“Vlatković Nemanja, učitelj, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član glavnog odbora Saveza boraca BiH, r. 1914 u Lješljanima, Srez bosansko-novski, Jugosloven.”''</ref> * [[Svetozar Vukmanović]], političar, revolucionar, general-pukovnik u rezervi<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Gregor Žerjav]], političar<ref name=zerjav1>[https://kaldrma.rs/slovenac-koji-je-stitio-siromasne-beogradske-radnike/ Slovenac koji je štitio siromašne beogradske radnike] Kaldrma. ''Kaldrma; 01.05.2023.''<br>''“Slovenac po rođenju, Jugosloven po uverenju, čovek zanimljive biografije, političar, i nadasve neko ko je u opustošenom Beogradu posle Prvog svetskog rata imao itekako sluha za nevolje onih koji su u prestonom gradu nove države Srba, Hrvata i Slovenaca tražeći posao u nemaštini lutali ulicama.”''</ref> === 19. vijek === * [[Andrej Einspieler]], političar, publicist<ref name=einspieler1>Einspieler, Andrej: Kaj storiti, da dobimo ilirskoslavenski jezik, u: Slovenska bčela, II. tečaj/svezak (1851), str. 10.<br>''“Kaj je pa storiti, da se serbsko, horvatsko in slovensko podnarečje složi u ilirsko narečje, da mi Jugoslaveni dobimo ilirskoslavenski jezik ?”''</ref> * [[Janez Bleiweis]], političar, publicist<ref name=bleiweis1>Zajc, Marko: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-EIPXXE4I/008b176a-dc1f-4503-8b43-3a155cb1de75/PDF Kje se slovensko neha in hrvaško začne. Slovensko-hrvaška meja v 19. in na začetku 20. stoletja.] Ljubljana 2006, str. 145.<br>''Ponovil je tezo o neprofitnosti slovenskega založništva, izpostavil primer jezikovno združenih Nemcev, Italijanov in Francozov, »ki imajo podnarečij še več kot mi Jugoslovani« in zaključil v apatičnem tonu: »Kaj čmo mi s svojo pohlevno slovenščino terdovratniki biti! To ni sedanjemu času več primerno /…/.«''</ref> * [[Josip Jelačić]], državnik, general<ref name=jelacic1>Šidak, Jaroslav: [https://hrcak.srce.hr/file/76682 Prilozi hrvatskoj povijesti za revolucije 1848.], u: Radovi Zavoda za hrvatsku povijest, knj. 9, br. 1 (1976), str. 60.<br>''“Pri okolnostima takovim dakle, samo ako mi Jugoslaveni budemo složni i jedan drugoga budemo pomagali, naša pravedna stvar mora srećnim uspěhom uvienčana biti.”''</ref> * [[Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak]], političar, publicist<ref name=ljubusak1>Kapetanović-Ljubušak, Mehmed-beg: [https://books.google.de/books?id=JmsWAAAAYAAJ&pg=PR7&dq=istocno+blago+ljubusak&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwje8p-rgvSAAxVMZ_EDHek-A60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&q&f=false Istočno blago. Svezak I: Turske, arapske i perzijske poslovice i mudre rečenice.] Sarajevo 1896, str. 76.<br>''“Mi Jugoslaveni kao poznati gostoljubivi narod sa ovom se turskom poslovicom ni najmanje ne možemo složiti, već se držimo onoga, kao što veli naš narod: »Kako kojeg gosta, tako ga je i dosta«”''</ref> * [[Lovro Monti]], političar<ref name=monti1>Milutinović, Kosta: Vojvodina i Dalmacija 1760-1914. Novi Sad 1973, str. 288.<br>''“Možda baš zbog italijanskog porekla po ocu i srpsko-hrvatske simbioze po majci, Monti se osećao kao Jugosloven i najoštrije osuđivao ekstremiste na jednoj i na drugoj strani, a naročito klerikalce.”''</ref> * [[Radoslav Razlag]], političar, pisac<ref name=razlag1>Razlag, Radoslav: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-G4OT3B43/b07a49de-7e6e-4a69-b332-12a2554c89ee/PDF Vseučilišče jugoslavensko], u: Slovenska bčela, letnik 1, številka 4 (1850), str. 126.<br>''“Osobito je kod nas Jugoslavenah već najnuždnie, da se jednom probudimo, da već ozbiljno počnemo naslědovati bratre Ćese, koji nas u vsakoj struci daleko nadkriliše, jer kod nas neima one gvoždene dělavnosti i nevěrojetne uzterpljivosti kako kod njih.”''</ref> * [[Valentin Zarnik]], političar, odvjetnik, književnik<ref name=zarnik1>Zarnik, Valentin: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaeTxxosvosIUzL7hulhDWeL5IR37J32bzf08UScB9V8hJnmxS0V-lghCjpeqM_jr0rUUwHeFfArHmuOKakypp23WEavFbqa8w3eaMBDEoe2A7rYM0tc33MehF_6Ge87367e3GAxU0i1LdYQf_Ts1WZ2QvY4cxsozAG_9uO33svgDB-Bqi9Dt1nqliAWt6NB8A6YhoB3wJYS7j83NMzOiLwBtues3VkPYc6PjsGDYc2rrIqCaMHhfYVzhJaoGKwZsAO2Adg735yW56Rhb_H1vsU4Ij0KyAjC-Lgj1qxwfOH-VA0-JeA Originali iz domačega življenja], u: Novice gospodarske, obrtniške in narodne, tečaj XX. list 20 (14.05.1862), str. 155.<br>''“Slovenci in sploh Jugoslovani še dosedaj nimamo svojega domačega narodnega vseučilišča, in toraj se naša po znanostih hrepeneča mladež že od nekdaj večidel na Dunaj (Beč) podaja, ter v Gradcu komaj tretjina ostaja.”''</ref><ref name=zarnik2>Zarnik, Valentin: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-E23ULBE5/f9350d9e-a1b9-472f-8e9a-73b048b28801/PDF Zbrani spisi Dr. V. Zarnika. I. zvezek: Pripovedni spisi.] Ljubljana 1888, str. 149-150.<br>''“Na tak način bi bili mi avstrijski Jugoslovani popolnoma od morja ločeni in kupčijski razvitek našega naroda uničen.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Božidar_Adžija.jpg|Božidar Adžija Datoteka:Milka Agbaba Crna grob (cropped).JPG|Milka Agbaba Datoteka:Visit of Džemal Bijedić, Yougoslav Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|Džemal Bijedić Datoteka:Portret Janeza Bleiweisa.jpg|Janez Bleiweis Datoteka:Marshal Tito (cropped).jpg|Josip Broz Tito Datoteka:Peko Dapčević1.jpg|Peko Dapčević Datoteka:Petar Drapšin 1944.jpg|Petar Drapšin Datoteka:Ratomir Dugonjić.jpg|Rato Dugonjić Datoteka:Đuro Đaković.JPG|Đuro Đaković Datoteka:Andrej Einspieler (2).jpg|Andrej Einspieler Datoteka:Ban-josip-jelacic.jpg|Josip Jelačić Datoteka:Mehmed-beg Kapetanovic Ljubusak.jpg|Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak Datoteka:Vicko Krstulović (1).jpg|Vicko Krstulović Datoteka:Lovro-Monti.jpg|Lovro Monti Datoteka:Nicholas I of Montenegro.jpg|Nikola I Petrović Njegoš Datoteka:Moša Pijade.jpg|Moša Pijade Datoteka:Svetozar Pribićević (1).jpg|Svetozar Pribićević Datoteka:Gavrilo Princip young.jpg|Gavrilo Princip Datoteka:Aleksandar Ranković (1).jpg|Aleksandar Ranković Datoteka:Razlag Radoslav.jpg|Radoslav Razlag Datoteka:Ivan Ribar (1995x2048) (cropped).png|Ivan Ribar Datoteka:Ivo Lola Ribar.jpg|Ivo Lola Ribar Datoteka:Jurica Ribar.jpg|Jurica Ribar Datoteka:Paško Romac.jpg|Paško Romac Datoteka:Frano Supilo rat.jpg|Frano Supilo Datoteka:Pero Šoć 2021 stamp of Montenegro.jpg|Pero Šoć Datoteka:Veljko Vlahović crop.jpg|Veljko Vlahović Datoteka:Stevan Kragujevic, Svetozar Vukmanovic, Tempo.jpg|Svetozar Vukmanović Datoteka:Valentin Zarnik4.jpg|Valentin Zarnik Datoteka:Gregor Zerjav.jpg|Gregor Žerjav </gallery> </center> == Privreda == * [[Dejan Cvetković]], inženjer elektrotehnike, direktor tehnološkog razvoja Microsoft razvojnog centra u Srbiji<ref name=dcvetkovic1>[https://www.akta.ba/licnosti/privreda-i-politika/72855/dejan-cvetkovic-uz-cvrstu-odluku-i-fokus-ostvarit-cete-sve-sto-zelite Dejan Cvetković: Uz čvrstu odluku i fokus ostvarit ćete sve što želite] Akta.ba ''Ivana Mihajlović; 27.12.2016.''<br>''“Dejan Cvetković za sebe voli reći da je nepopravljivi Jugosloven.”''</ref><ref name=ajosipovic2>[http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html Aleksandar Josipović: Odbio sam srpske umetnice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140527214340/http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html |date=2014-05-27 }} Nadlanu. ''Marija Milenković; 26.05.2014.''<br>''“Aleksandar za sebe kaže da je Jugosloven. Iz mešovitog je braka i jako je ponosan na svoje poreklo.”''</ref> * [[Vane Ivanović]], poslovni čovjek, politički aktivista<ref name=vivanovic1>Djokić, Dejan: A concise history of Serbia. London 2023, str. 447. (na engleskom)<br>''“The Serb democratic emigres, whose unofficial mentor was Božidar Vlajić (1888–1974), one of the leading members of the pre-war Democratic Party, campaigned for a democratic alternative to the communist government in Yugoslavia, together with their Bosnian (Adil Zulfikarpašić), Croat (Ilija Jukić, Branko Pešelj), Slovene (Nace Čretnik, Ljubo Sirc) and 'declared' Yugoslav (Vane Ivanović) colleagues.”''</ref><ref name=vivanovic2>[http://pescanik.net/2009/04/mini-manjina-vane-ivanovic/ Mini manjina – Vane Ivanović] Peščanik. ''Dejan Đokić; 04.04.2009.''<br>''“Vane je svakako sebe video pre svega kao Jugoslovena, pošto, kako je govorio, Jugoslavija nije bila teniski klub pa da bi mogao da promeni članstvo.”''</ref><ref name=vivanovic3>[http://www.vane.hr/Obituaries.htm Vane Ivanovic (1913-1999)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104060200/http://www.vane.hr/Obituaries.htm |date=2015-11-04 }} Vane.hr ''Nenad V. Petrovic''<br>''“U nedelju 4. aprila, na katolicki Uskrs, prestalo je da kuca srce jednog retko plemenitog coveka koji je sebe smatrao integralnim Jugoslovenom, Vaneta Ivanovica, brodovlasnika i pisca, politickog ideologa i pocasnog konzula Knezevine Monako u Londonu, velikog dobrotvora i poznatog sportiste, coveka izvanredne inteligencije i prefinjenog duha.”''</ref> * [[Aleksandar Josipović]], konsultant i direktor marketinga, bivši plesač<ref name=aleksandarjosipovic1>[http://wannabemagazine.com/wannabe-intervju-aleksandar-josipovic/ Wannabe intervju: Aleksandar Josipović] Wannabe Magazine. ''Marina Gusev; 15.08.2011.''<br>''“Ja se nikada nisam deklarisao kao Srbin, uvek za sebe kažem da sam Jugosloven, ili jugoslovenskog porekla.”''</ref><ref name=ajosipovic2/> * [[Milan Popović]], poduzetnik<ref name=milanpopovic1>[https://portalnovosti.com/milan-popovic-donirao-100-000-eura-za-kupnju-25-kontejnera Milan Popović donirao 100.000 eura za kupnju 25 kontejnera] Portal Novosti. ''G. Borković; 29.01.2021.''<br>''“Ja sam u duši još uvek Jugoslaven i to je za mene human i normalan gest. Ko će kome da pomogne ako neće komšija komšiji ili susjed susjedu. Govorim to posebno zato šta smo godinama zajedno sarađivali i živeli u istoj državi. Mi bi trebali svi jedni druge da pomažemo. Kažem to kao Jugoslaven, odnosno kao jugonostalgičar” – rekao je Popović za Novosti.''</ref> * [[Petar Tutavac]], privrednik<ref name=tutavac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 595.<br>''“Tutavac Petar, privrednik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Boris Vukobrat]], poslovni čovjek i humanista<ref name=vukobrat1>[http://www.audioifotoarhiv.com/knjige%20koje%20govore/knjige/vukobrat.html Boris Vukobrat] Audio i foto arhiv Simić.<br>''“Boris Vukobrat je rođen 1940. godine u Zagrebu. Po nacionalnosti je Jugosloven.”''</ref><ref name=vukobrat2>[http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi Govor Borisa Vukobrata o svojoj knjizi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108085334/http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi |date=2023-01-08 }} Fondacija za mir i rešavanje kriza. ''06.06.2012.''<br>''“Ja sam Jugosloven, rođen u Zagrebu u srpskoj porodici.”''</ref> * [[Zvonimir Šimunec]], poslovni čovjek<ref name=šimunec1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 558.<br>''“Šimunec Zvonimir, novinar; urednik Zabavnog programa i predstavnik TV Beograd u Atini (razmena programa); predsednik Udruženja propagandista Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Dejan Cvetkovic proposal.png|Dejan Cvetković Datoteka:Aleksandar Josipović at Amsterdam fashion Week, July 2014.jpg|Aleksandar Josipović </gallery> </center> == Religija == * [[Hamdija Jusufspahić]], vjerski poglavar<ref name=jusufspahic1>[https://www.vreme.com/vreme/musliman-jugosloven-i-levicar/ Musliman, Jugosloven i levičar] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]] ''Dragoslav Grujić i Dokumentacioni centar "Vreme"; broj 844, 08.03.2007.''<br>''“Ja sam i sada Jugosloven, neki kažu jugonostalgičar. Jesam, iskreno. […] Mnogi su insistirali da izjavim kako se osećam Srbinom. Ja nikada nisam rekao ni da sam Srbin ni da sam Hrvat. Ja sam Jugosloven, Bosanac, musliman.”''</ref><ref name=jusufspahic2>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml Braća po krvi i jeziku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101182733/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml |date=2022-11-01 }} [[Glas javnosti]]. ''Slavica Jovović; 19.05.2001.''<br>''“Ja sam i dalje Jugosloven i ostajem u svim svojim političkim orijentacijama za Jugoslaviju. Mi smo svi bili Sloveni, oni koji su bili bliži istoku postali su pravoslavci, a oni koji su bili bliži rimskom carstvu prihvatili su katolicizam. Kada su došli Turci, prihvaćen je islam. Svi govorimo istim jezikom ali različitim narječjima. Mi smo svi braća po krvi i jeziku.”''</ref> * [[Nedeljko Kačavenda]], pastor<ref name=kacavenda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.<br>''“Kačavenda Nedeljko, pastor Pastoralnog okruga, Niš (od '95); adventista sedmog dana. […] P: Srbin-Jugosloven.”''</ref> * [[Dragotin Simandl]], kaplan, gramatičar<ref name=simandl1>Simandl, Dragotin (Rěsanski): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-ZIF65GOO/cfb6bc21-c07f-47c8-a77d-8ced1f2cee3a/PDF Zmes], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 5 (1852), str. 39.<br>''“Stezo, po kteroj hoditi, je nam Jugoslavenom pokazal g. Majar v svojih: Pravilih, kterih cěno bo šele prihodnost prav spoznala.”''</ref> * [[Josip Juraj Strossmayer]], biskup, političar<ref name=strossmayer1>Ćorić, Boris: Fra Grgo Martić i njegova saradnja u sarajevskoj »Nadi« (1895–1903), u: Radovi, knj. VI (1970-1971), str. 227.<br>''“Dva velikana jugoslavenskih naroda – veliki Jugoslaven i još veći mecena hrvatskog naroda J. J. Strossmayer i veliki književni povjesničar Antun Barac – težinom svoje riječi i svoga ugleda obilježili su ga biljegom koji nije uklonjen do danas.”''</ref><ref name=strossmayer2>Боровњак, Т.: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/Jugoslovenska%20misao%20znano-voljeno.pdf Југословенска мисао. „Знано-вољено.“] Београд 1936, str. 24.<br>''“У ствари био је овај велики Југословен некрунисани краљ југословенске мисли више од пола века.”''</ref><ref name=strossmayer-racki>Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 555.<br>''“Koliko je, međutim, to sumnjičenje iskrenosti pokreta bilo nepravedno svedoči danas najbolje nedavno objavljena prepiska između biskupa i F. Račkoga, koja nije bila namenjena javnosti, nego nosi intiman i čisto privatan karakter i koja nam otkriva do sitnica sve motive i akcije ove dvojice ljudi, istinskih Jugoslovena po njihovom najdubljem ličnom ubeđenju.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Josip_Juraj_Strossmayer2.jpg|Josip Juraj Strossmayer </gallery> </center> == Sport == * [[Amir Alagić]], fudbalski stručnjak<ref name=alagic1>[https://sportklub.rs/blog/blog-ostalo/od-verdera-do-sri-lanke-17-zemalja-5-kontinenata/ Od Verdera do Šri Lanke: 17 zemalja, 5 kontinenata...] Sport Klub. ''Bojan Marinković; 17.12.2020.''<br>''“Poreklom je iz Bihaća, sebe smatra Jugoslovenom, a loša situacija posle raspada nekadašnje države navela ga je da se otisne u pečalbu.”''</ref> * [[Radmilo Armenulić]], teniski stručnjak, bivši teniser<ref name=armenulic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22.<br>''“Armenulić Radmilo, savezni kapiten Davis-cup reprezentacije Jugoslavije; šef Odseka za tenis na Fakultetu za fizičku kulturu, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Marijan Beneš]], boksač<ref name=benes1>[https://www.vreme.com/vreme/simbol-jugoslavije/ Simbol Jugoslavije] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tanja Topić; broj 1445, 13.09.2018.''<br>''“Uprkos opštem nacionalističkom ludilu Marijan Beneš je do poslednjeg daha ostao Jugosloven.”''</ref><ref name=benes2>[https://ba.n1info.com/sport-klub/ostali-sportovi/marijan-benes-banjalucka-celicna-pesnica/ Marijan Beneš – banjalučka čelična pesnica] N1 BIH. ''Snežana Mitrović; 21.09.2022.''<br>''“Bio je i ostao Jugoslaven do kraja života.”''</ref><ref name=benes3>[https://sportal.blic.rs/ostali-sportovi/borilacki-sportovi/peca-popovic-pise-za-blic-ljuba-vrapce-moga-doba/2022042205421797665 Peca Popović piše za "Blic" Ljuba Vrapče moga doba] Sportal.rs ''Peca Popović; 09.09.2018.''<br>''“Stisnut, pola veka kasnije, između obostranog ekstremizma u svojoj Banjaluci, Beneš će kao žrtva međunacionalnih nesporazuma, odbačenosti i samoće ponavljati: Ja sam sve, Srbin i Hrvat i musliman. Jugosloven. Pacifista, čovekoljubac.”''</ref> * [[Stjepan Bobek]], fudbaler<ref name=bobek1>[https://www.rtv.rs/sr_ci/sport/fudbal/oprostaj-od-stjepana-bobeka_208573.html Опроштај од Стјепана Бобека] Радио-телевизија Војводине. ''ФоНет; 27.08.2010.''<br>''“Караџић је рекао да је Бобек, сумирајући утиске о животу, најближим пријатељима говорио да је рођени Загрепчанин, срцем Београђанин, делимично и Атињанин, по осећају Југословен и, захваљујући фудбалу, грађанин света.”''</ref> * [[Miodrag Božović]], nogometni trener<ref name=bozovic1>[https://www.vijesti.me/tag/7164/miodrag-bozovic Grof Božović: Bio sam i ostao Jugosloven] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vijesti sport; 19.08.2022.''<br>''“I dalje se osjećam i smatram Jugoslovenom.”''</ref><ref name=bozovic2>[https://informer.rs/sport/fudbal/408521/bozovic-ocrnio-orlove-srbija-gora-nego-pre-mundijala-milivojevic-rekao-istinu Božović ocrnio "orlove": Srbija je gora nego pre Mundijala, Milivojević je rekao istinu!] [[Informer (novine)|Informer]]. ''informer.rs; 17.11.2018.''<br>''“Rođen sam u Juguslaviji. Bio sam i ostao Jugosloven.. Takav mi je osećaj. Ne mogu drugačije, niti da zaboravljam detinjstvo.”''</ref> * [[Dejan Damjanović]], bivši nogometaš<ref name=damjanovic1>[https://www.glassrpske.com/lat/sport/fudbal/ispovijest-dejana-damjanovica-nesudjenog-clana-najveceg-partizanovog-paketa-za-glas-umjesto-u-humsku-skrenuo-u-koreju/605666 Ispovijest Dejana Damjanovića, nesuđenog člana najvećeg Partizanovog "paketa", za "Glas": Umjesto u Humsku, skrenuo u Koreju] Glas Srpske. ''Dejan Kondić; 10.11.2025.''<br>''“Ja sebe smatram Jugoslovenom.”''</ref> * [[Vladimir Gudelj]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš<ref name=gudelj1>[https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ourense/o-carballino/2019/11/29/llegue-contrato-gente-lado-huian-guerra/00031575029961280295542.htm «Yo llegué con un contrato y gente a mi lado. Ellos huían de la guerra»] (na španskom) La Voz de Galicia. ''Pablo Varela; 29.11.2019.''<br>''“Yo soy de Tito, me considero yugoslavo.”''</ref> * [[Borislav Ivkov]], šahovski igrač i trener<ref name=ivkov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 177.<br>''“Ivkov Borislav, šahovski velemajstor (od '55); selektor Jugoslovenske šahovske reprezentacije. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Anton Josipović]], bokser<ref name=antonjosipovic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/8360/Sport/Od-sampiona-do-drzavnika Od šampiona do državnika] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Slavko Trošelj; 02.12.2007.''<br>''“Nastavio sam da treniram i boksujem širom Jugoslavije, a onda su stigle devedesete... Mirisalo je na rat... Pri popisu stanovništva u rubriku "nacionalnost" upisao sam – Japanac, mada sam uvek bio Jugosloven i srcem i dušom. Da su svi tako učinili možda rata ne bi bilo.”''</ref><ref name=antonjosipovic2>[https://www.rtvbn.com/380937/Intervju--Anton-Josipovic-Holifild-mi-je-nudio-pomoc Intervju - Anton Josipović: Holifild mi je nudio pomoć...!] [[Radio-televizija BN]]. ''08.04.2016.''<br>''Brzo mu je u olimpijskom selu "skrenuta" pažnja, iako je nebrojeno puta tokom našeg razgovora naglasio da je još Jugosloven, a kamoli tada. […] Otišao je u Švajcarsku, putovao po cijeloj Evropi, živio i u Zagrebu, gdje je imao priliku da postane predsjednik Bokserskog saveza Hrvatske, ali se ipak odlučio na povratak u Banjaluku. “Nudili su mi za vrijeme Franje Tuđmana da budem predsjednik, ali nisam mogao, jer sam bio i ostao Jugosloven. Moje mišljenje se oko toga ni sada nije promijenilo. Zato ne mogu da shvatim ove današnje političare kako promijene po desetak različitih političkih opcija”, dodao je olimpijski šampion, koji živi od nacionalne penzije.''</ref> * [[Nikola Karabatić]], bivši rukometaš<ref name=karabatic1>[https://www.tportal.hr/sport/clanak/karabatic-otkrio-bilicu-ponosan-sam-na-hrvatske-i-srpske-korijene-20250415 Karabatić otkrio Biliću: 'Ponosan sam na hrvatske i srpske korijene'] tportal.hr ''A. H.; 15.04.2025.''<br>''“Uvijek smo bili vrlo ponosni na naše korijene. Bivša Jugoslavija, Hrvatska, Srbija… ali u isto vrijeme je tata bio ponosan kada smo dobili državljanstvo…nikada se nisam osjećao kao stranac. Uvijek kao Francuz. Pola Francuz, pola Jugoslaven.”''</ref> * [[Milivoj Karakašević]], stonoteniser<ref name=karakasevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 220.<br>''“Karakašević Milivoj, trener i kapiten stonoteniske reprezentacije Jugoslavije. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stanislav Karasi]], bivši fudbalski trener i igrač<ref name=karasi1>[https://www.dan.co.me/sport/fudbal/legende-za-sva-vremena-5210766 Legende za sva vremena] Dan. ''D.K./D.P.; 28.11.2023.''<br>''“Ja sam još Jugosloven i otvoren čovjek i radim kako moja glava misli” - kazao je Karasi za "Dan".''</ref> * [[Dane Korica]], atletičar<ref name=korica1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 241.<br>''“Korica Daniel Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije; kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; član Predsedništva AK "Crvena zvezda", Bg.; prof. fizičke kulture. […] P: Jugosloven.''</ref> * [[Refik Kozić]], bivši nogometaš<ref name=kozic1>[https://www.zurnal.rs/sr/clanak/179640/fudbal/partizan/igrao-sam-ostro-ali-nisam-bio-grubijan “Igrao sam oštro, ali nisam bio grubijan”] [[Sportski žurnal]]. ''Slađan Jeremić; 23.03.2024.''<br>''“Dolazim do Srbije i ostalih novostvorenih zemalja makar jedan put godišnje. Ostao sam veliki Jugosloven. Odem do Sarajeva, Banjaluke, u Pulu gde sam odrastao. Po Beogradu potrošim najviše vremena.”''</ref> * [[Ivan Matošević]], reli vozač<ref name=matosevic1>[https://www.automotorevija.rs/rubrike/zemunski-bard-jugoslovenskih-gugutka Zemunski bard jugoslovenskih trka] Auto moto revija. ''AMR; 27.08.2022.''<br>''“Za sebe kaže da je Jugosloven i zakleti Zemunac, gde je odrastao i gde i danas živi.”''</ref> * [[Franjo Mihalić]], atletičar<ref name=mihalic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 323.<br>''“Mihalić Franja [sic!], trener u atletskom klubu "Partizan". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Predrag Mijatović]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš<ref name=mijatovic1>[https://www.novosti.rs/sport/fudbal/1222121/sam-jugosloven-pedja-mijatovic-otvorio-dusu-spancima "Ja sam Jugosloven": Peđa Mijatović otvorio dušu Špancima] [[Večernje novosti]]. ''Novosti online; 31.03.2023.''<br>''“Zato moram da kažem da sam još uvek Jugosloven. Ja sam Crnogorac i Španac, ali deo mene je i dalje Jugosloven”''</ref> * [[Nikola Nikić]], nogometni trener, ranije igrač<ref name=nikic1>[https://www.youtube.com/watch?v=SzYynxlLrCQ Face to Face] YouTube. ''10.05.2025.''<br>''“Ne da mi fali Jugoslavija, nego sam bio, ostao i umrijet ću kao Jugosloven.”''</ref> * [[Ivica Osim]], nogometaš i fudbalski trener<ref name=osim1>[https://www.novosti.rs/vesti/sport.294.html:529442-Ivica-Osim-Velika-Jugoslavija-je-mnogima-smetala-ali-se-od-proslosti-ne-zivi Ivica Osim: Velika Jugoslavija je mnogima smetala, ali se od prošlosti ne živi] [[Večernje novosti]]. ''Predrag Vasiljević; 17.01.2015.''<br>''Ostali ste, čini se, poslednji nepopravljivi Jugosloven? - “Jesam, i ponosim se time.”''</ref><ref name=osim2>[https://www.alo.rs/sport/fudbal/625315/ivica-osim-jugoslavija-argentina-viski/vest "Pijanac", penali protiv Argentine i viski umesto vode - Ko je bio Ivica Osim, legendarni selektor Jugoslavije?] Alo. ''Alo/M.M.; 01.05.2022.''<br>''Moglo bi se reći da je porodica Osim Evropa u malom, jer su mu deda i baka s očeve strane Slovenac i Nemica, a s majčine Poljak i Čehinja. On za sebe kaže da je Jugosloven.”''</ref> * [[Blagoje Paunović]], fudbaler i fudbalski trener<ref name=paunovic1>[https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3186341-emotivna-prica-veljka-paunovica-o-ocu-teskim-danima-u-partizanu-i-triku-za-osvajanje-svetskog-trona Kakva priča Veljka Paunovića: O ocu, teškim danima u Partizanu i triku za osvajanje svetskog trona] [[Telegraf.rs]]. 06.05.2020.<br>''“Otac mi je uvek govorio o Jugoslaviji, umro je osećajući se kao Jugosloven, ali je uvek bio veoma ponosan što je Srbin i to je sada moja zemlja.”''</ref> * [[Marko Pešić]], generalni direktor [[FC Bayern München (košarka)|KK FC Bayern München-a]]<ref name=mpesic>[https://www.glassrpske.com/lat/sport/sp-svijet/marko-pesic-generalni-menadzer-bajerna-za-glas-srspke-lucic-je-kao-levandovski/393996 Marko Pešić, generalni menadžer Bajerna za “Glas Srspke”: Lučić je kao Levandovski] Glas Srpske. ''Dušan Repija; 17.01.2022.''<br>''“Odrastao sam kao Jugosloven i tako se osećam, mada to možda nije ni popularno u ova vremena. Tri decenije sam u Nemačkoj, ali se osećam onako kako sam odgojen u porodici. Igrao sam za Nemačku, ali priznajem da sam sanjao dres Jugoslavije - rekao je Pešić.”''</ref> * [[Svetislav Pešić]], košarkaški trener<ref name=spesic1>[https://www.kurir.rs/sport/kosarka/1693560/svetislav-pesic-nostalgican-i-dalje-sam-jugosloven Svetislav Pešić nostalgičan: I dalje sam Jugosloven] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''01.03.2015.''<br>''“Rođen sam u Srbiji, ali sebe sam uvek smatrao Jugoslovenom, iako je sad na tom prostoru napravljeno više država. Za mene taj osećaj i dalje postoji. Osećam tu pripadnost, ali to ne znači da je moj dom samo jedno mesto.”''</ref><ref name=spesic2>[https://www.b92.net/sport/kosarka/vesti.php?yyyy=2005&mm=01&dd=19&nav_id=160246 Pešić će pomagati Obradoviću] [[B92]]. ''B92, fibaeurope.com; 19.01.2005.''<br>''“Ja sam Jugosloven i učiniću sve da pomognem jugoslovenskoj košarci i Obradoviću kako bi stigli do evropskog zlata.”''</ref><ref name=spesic3>[https://www.tz.de/sport/fcb-basketball/svetislav-pesic-zuhause-zr-4751962.html "Ich bleibe Jugoslawe!"] (na njemačkom) tz. ''Lena Mayer; 20.02.2015''<br>''“Ich selbst bin in Serbien geboren, habe mich aber immer generell als Jugoslawe gefühlt und bezeichnet. Und das tue ich auch weiterhin – auch, wenn es Jugoslawien politisch gesehen nicht mehr gibt. Für mich existiert dieses Gemeinschaftsgefühl noch immer.”''</ref><ref name=spesic4>[https://www.elmundo.es/deportes/baloncesto/2019/02/14/5c642dbb21efa0f7638b45d8.html Pesic: "Hay dos cosas que me faltan en la vida: mis padres y mi Yugoslavia"] (na španjolskom) El Mundo. ''Francisco Cabezas; 14.02.2019.''<br>''“Aunque yo nací en Novi Sad, ahora Serbia, yo me siento todavía yugoslavo.”''</ref> * [[Velimir Petković]], rukometni trener<ref name=petkovic1>[https://www.svijet-rukometa.com/velimir-petkovic-i-za-njemce-kultni-trener/ Velimir Petković i za Njemce kultni trener] Svijet Rukometa. ''B. Božin; 01.02.2018.''<br>''“Pravi sam Jugosloven, što danas nije popularno. Vidim i pratim sve, bez obzira na to što sam 26 godina u Nemačkoj. Najlepša sećanja imam za taj period, iz igračkog i postigračkog vremena, privatnog života, i sve lepo sam imao u toj zemlji. Ni danas ne krijem ako sam u Beogradu, Zagrebu, Skoplju, a to potenciram i ovde u Berlinu. Tako da ko ima problem sa tim – ima problem sa samim sobom.”''</ref> * [[Dušan Popović (vaterpolista)|Dušan Popović]], vaterpolista<ref name=dusanpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 442.<br>''“Popović Dušan, vaterpolista, majstor sporta. […] P: Srbin-Jugosloven”''</ref> * [[Dževad Prekazi]], fudbaler<ref name=prekazi1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-48368957 Zašto je Arton Zekaj izabrao fudbalsku reprezentaciju Kosova, a ne Srbije] BBC News na srpskom. ''Marko Protić; 22.05.2019.''<br>''“Dževad Prekazi je rođeni Albanac iz Kosovske Mitrovice, za sebe kaže da je Jugosloven, a značajan deo fudbalske karijere proveo je u Partizanu u kojem trenutno radi sa mlađim kategorijama.”''</ref><ref name=prekazi2>[https://www.vesti-online.com/dzevad-prekazi-decu-danas-uce-lap-top-strucnjaci/ Dževad Prekazi: Decu danas uče lap-top stručnjaci!] Vesti online. ''Srđan Antić; 12.09.2020.''<br>''“Zaljubljen sam u Jugoslaviju. Nacionalna pripadnost mi nikada nije bila bitna. Raspad Jugoslavije, najlepše zemlje na svetu mi je teško pao. Uvek ću biti Jugosloven.”''</ref> * [[Goran Rađenović]], predsjednik VK Budva, ranije vaterpolista<ref name=radjenovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 469.<br>''“Rađenović Goran, vaterpolista; član VK "Roma" (od '92). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Monika Seleš]], bivša tenisačica<ref name=seles1>[https://stil.kurir.rs/celebrities/153921/monika-seles-nesreca-nikad-ne-dolazi-sama-tragedija-koja-je-sunovratila-njen-zivot Monika Seleš: Nesreća nikad ne dolazi sama! Tragedija koja je sunovratila njen život!] Stil. ''Stil/story.rs; 25.06.2021.''<br>''“Dodala je i da se oseća kao Jugoslovenka, Mađarica i Amerikanka, kao i da nikada ne bi mogla da se odrekne svog porekla jer bi na taj način porekla ono što zapravo jeste.”''</ref> * [[Zoran Slavnić]], bivši košarkaš i košarkaški trener<ref name=slavnic1>[https://sportal.blic.rs/kosarka/domaca-kosarka-i-aba/kosarkaski-bum-moke-slavnica-za-blic-bertomeu-je-separatista-evroliga-je-privatna-liga/2022042211290884632 Košarkaški bum Moke Slavnića za "Blic": Bertomeu je separatista, Evroliga je privatna liga] Sportal.rs ''Časlav Vuković/Miodrag Dimitrijević; 07.07.2018.''<br>''“Ja sam još uvek Jugosloven, a pošto sada imamo samo jednu našu zemlju, a to je Srbija, žao mi je što sve manje naših sportista odlazi u Španiju.”''</ref> * [[Aleksandar Šoštar]], vaterpolo trener, ranije vaterpolista<ref name=sostar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 561.<br>''“Šoštar Aleksandar, vaterpolista, član VK "Barselona", Barselona. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Bogdan Tanjević]], košarkaški trener<ref name=tanjevic1>[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:451849-Tanjevic-Srbija-kao-2009-Zeljko-ce-da-napravi-dar-mar-u-Evroligi Tanjević: Srbija kao 2009, Željko će da napravi dar-mar u Evroligi!] [[Večernje novosti]]. ''D. Kontić; 01.09.2013.''<br>''“Bogdan Tanjević, koji, inače, za sebe kaže da je Jugosloven, ima neviđen dar, zračenje jačine nuklearne elektrane, ali pozitivno..”''</ref><ref name=tanjevic2>[https://reprezentacija.me/bogdan-tanjevic-nepopravljivi-jugosloven-1/ Bogdan Tanjević – Nepopravljivi Jugosloven] Reprezentacija.me ''Ognjen; 07.09.2017.''<br>''“Poznato je da je Tanjević nepopravljivi Jugosloven.”''</ref><ref name=tanjevic3>[https://tacno.net/bogdan-tanjevic-kad-ti-emerik-blum-drzi-leda-mozes-biti-prvak-evrope/ Bogdan Tanjević: Kad ti Emerik Blum drži leđa, možeš biti prvak Evrope] [[Tačno.net]]. ''Amer Obradović; 07.12.2023.''<br>''“O košarci zna sve. O književnosti, filmu i muzici skoro sve. Mada nije nikada postao svjetski košarkaški prvak Boša Tanjević je bez dvojbe svjetski šampion u šarmu. Boša – Crnogorac, Sarajlija, Italijan, Turčin ali prije svega Jugosloven – gost je nove episode Mikrofonije sa Amerom.”''</ref><ref name=tanjevic4>[http://www.pobjeda.me/2013/06/27/intervju-bogdan-tanjevic-navijam-za-sve-nase/#.UzhpaVcjyZE Intervju – Bogdan Tanjević: Navijam za sve naše] [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Ana Marković; 27.06.2013.''</ref> * [[Aleksandar Tirnanić]], fudbalski igrač i trener<ref name=tirnanic>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 725.<br>''“Tirnanić Aleksandar, savezni kapiten Fudbalskog saveza Jugoslavije, r. 1910 u Krnjevu, srez Veliko Orašje, Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Trifunović]], šahist<ref name=ptrifunovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 736.<br>''“Trifunović Petar, dr prava, šahovski velemajstor, rez. kapetan, r. 1910 u Dubrovniku, Jugosloven.”''</ref> * [[Eleonora Vild]], košarkašica<ref name=vild1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 637.<br>''“Wild Eleonora, košarkašica, član KK "Vemeks", Berlin. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Duško Vujošević]], košarkaški trener<ref name=vujosevic1>[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:438989-Vujosevic-I-Dzajic-je-morao-da-pretuce-svog-coveka-srecan-sam-sto-nisam-uhapsen Vujošević: I Džajić je morao da pretuče svog čoveka, srećan sam što nisam uhapšen...] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 14.06.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven, partizanovac i Beograđanin.”''</ref><ref name=vujosevic2>[https://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:551240-Vujosevic-U-medijima-se-pezorativno-nazivam-crnogorskim-strucnjakom-a-prvo-sam-Jugosloven Vujošević: U medijima se pežorativno nazivam crnogorskim stručnjakom, a prvo sam Jugosloven] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 03.06.2015.''<br>''“Ja se u medijima pežorativno nazivam crnogorskim sručnjakom, a prvo sam Jugosloven, dok se za Radonjića nije reklo da je Crnogorac”, zaključio je Vujošević.''</ref><ref name=vujosevic3>[http://sportskenovosti.rs/102383/vujosevic-naravno-da-hocemo-da-platimo-porez/ Vujošević: Naravno da hoćemo da platimo porez]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Sportske novosti. ''14.06.2013.''</ref> * [[Veselin Vujović]], rukometni trener<ref name=vvujovic1>[https://lobsport.me/rukomet/veselin-vujovic-za-lob-sport-crna-goro-od-srca-ti-zelim-pobjedu-a-fer-plej-bas-me-briga-za-to/ Veselin Vujović za Lob Sport: Crna Goro, od srca ti želim pobjedu, a fer-plej – baš me briga za to] Lob sport. ''Aleksandar Popović; 11.01.2024.''<br>''“Ja se osjećam Jugoslovenom.”''</ref><ref name=vvujovic2>[https://narod.hr/sport/veselin-vujovic-jugoslaven-danas-cujem-himnu-hej-sloveni-produ-me-trnci Veselin Vujović: Jugoslaven sam. I danas kada čujem himnu ‘Hej Sloveni’ prođu me trnci] Narod.hr. ''Miroslav Herceg; 02.01.2018.''</ref><ref name=vvujovic3>[https://www.marca.com/balonmano/europeo/2016/01/18/569cd4e522601dcf118b467f.html Veselin Vujovic, yugoslavo de corazón] (na španjolskom) Marca. ''Javier Romano; 18.01.2016.''<br>''“Yo soy montenegrino, estuve cinco años en Macedonia, he sido seleccionador serbio, ahora lo soy esloveno, trabajo en Croacia, pero me siento siempre yugoslavo”, desgrana Vujo en el fluido español que conserva.''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Benes (cropped).jpg|Marijan Beneš Datoteka:S. Kragujević, Sjepan Bobek, fudbaler, 21. 8. 1949.jpg|Stjepan Bobek Datoteka:Miodrag Božović 2021.jpg|Miodrag Božović Datoteka:데얀 2018년.jpg|Dejan Damjanović Datoteka:Vladimir_Gudelj.JPG|Vladimir Gudelj Datoteka:Ivkov,Borislav 1998 Grieskirchen.jpeg|Borislav Ivkov Datoteka:NikolaKarabatic.jpg|Nikola Karabatić Datoteka:Dane Korica.jpg|Dane Korica Datoteka:Franjo Mihalić.jpg|Franjo Mihalić Datoteka:Predrag Mijatović 2007 b.jpg|Predrag Mijatović Datoteka:Ivica Osim - SK Sturm (1999) (cropped).jpg|Ivica Osim Datoteka:Svetislav Pešić (cropped).jpg|Svetislav Pešić Datoteka:Velimir Petkovic 01.jpg|Velimir Petković Datoteka:Cevad Prekazi.jpg|Dževad Prekazi Datoteka:Горан Рађеновић.jpeg|Goran Rađenović Datoteka:Monica Seles 1991.jpg|Monika Seleš Datoteka:Aleksandar Šoštar 01.jpg|Aleksandar Šoštar Datoteka:BogdanTanjevic.jpg|Bogdan Tanjević Datoteka:Aleksandar Tirnanić (1).jpg|Aleksandar Tirnanić Datoteka:Petar Trifunović 1962.jpg|Petar Trifunović Datoteka:Duško Vujošević.jpg|Duško Vujošević Datoteka:Veselin Vujović 2017.jpg|Veselin Vujović </gallery> </center> == Televizija i radio == * [[Sanja Kužet]], televizijska voditeljka<ref name=kuzet1>[https://gracija.me/sanja-kuzet-djeca-su-me-ojacala/ Sanja Kužet: Djeca su me ojačala] Gracija. ''Svetlana Peruničić; 20.07.2018.''<br>''“Majka nije nikada živjela u Crnoj Gori, tata je iz Dalmacije, tako da je, što se mene tiče, bio neki interesantan miks (smijeh). Majka je rođena u Makedoniji, gdje je provela dio života, jer je otac bio vojno lice, a onda je došla u Beograd, gdje je rođen i moj otac, a kasnije i ja. Zato stalno kažem, iako ta država ne postoji, da sam Jugoslovenka.”''</ref><ref name=kuzet2>[https://poslovnidnevnik.ba/2018/02/02/ocarala-dekolteom-sanja-kuzet-u-najprovokativnijem-izdanju-do-sada-pogledajte-sta-je-izludilo-muskarce/ Očarala dekolteom| Sanja Kužet u najprovokativnijem izdanju do sada: pogledajte šta je izludilo muškarce] Poslovnidnevnik.ba ''02.02.2018.''<br>''“Za sebe često voli da istakne da je jedna „prava Jugoslovenka“, jer joj je otac Milovan poreklom iz Dalmacije, a majka Verica je iz Crne Gore.”''</ref> * [[Daško Milinović]], radijski voditelj<ref name=milinovic1>[https://www.danas.rs/svet/region/i-kraljevinu-i-republiku-ubijaju-zar-ne-jugoslovensko-nasledje-u-postjugoslovenskim-zemljama/ I kraljevinu i republiku ubijaju, zar ne?: Jugoslovensko nasleđe u postjugoslovenskim zemljama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Matea Jerković/Srdan Kosović/Jelka Jovanović/Denis Romac; 19.06.2023.''<br>''Saglasan je i novosadski novinar Daško Milinović, deklarisani antifašista – zbog čega je i fizički napadan – ali i jedan od 23.303 građana/ki koji su se na Popisu 2022. izjasnili kao Jugosloveni. „Mi smo jedina etnička grupa koja je zabeležila rast“, kaže sa Milinović, inicijator stvaranja nacionalnog saveta jugoslovenske manjine.''</ref><ref name=milinovic2>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/sve-vise-jugoslovena-u-srbiji-u-novom-sadu-ih-cak-30-odsto-vise-podnose-zahtev-za-registraciju-svog-nacionalnog-saveta/ Sve više Jugoslovena u Srbiji, u Novom Sadu ih čak 30 odsto više: Podnose zahtev za registraciju svog Nacionalnog saveta] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''A. Latas; 30.04.2023.''<br>''“Da li se rodio koji Jugosloven ili su se neki setili da su Jugosloveni, a na prošlom popisu to nisu bili, nije bitno. Mi smo jedina prirodno rastuća zajednica u Srbiji“, kazao je jedan od najpoznatijih Jugoslovena u našoj zemlji.''</ref><ref name=milinovic3>[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''<br>''“Nedugo zatim na Twitteru se oglasio popularni radijski voditelj Daško Milinović, koji često sarkastično tvita s računa po imenu Uspeh Petrović. On je objavio da se radi na osnivanju Nacionalnog vijeća Jugoslavena u Srbiji, po uzoru na druge manjinske zajednice poput Roma, koje nemaju svoju matičnu državu. Dakako, za osnivanje manjinske zajednice koja bi uživala manjinska prava potrebno je da takva zajednica ima određenu brojnost.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:EXIT 2012 Red Union.jpg|Daško Milinović </gallery> </center> == Umetnost == * [[Marina Abramović]], umjetnica performansa<ref name=abramovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.<br>''“Abramović Marina, slikar, multimedijalni umetnik; profesor na Likovnoj akademiji, Hamburg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Stevan Aleksić]], vizuelni umjetnik, scenograf<ref name=aleksic1>[https://www.instagram.com/p/DDPpnQctnSy/?utm_source=ig_web_copy_link&igsh=MzRlODBiNWFlZA%3D%3D Drugarica Brena i moja malenkost. (…) Jugosloven, rame uz rame sa Jugoslovenkom, (…).] [[Instagram]]. ''stevan_aleksic_art; 06.12.2024.''</ref> * [[Mrđan Bajić]], vajar<ref name=mbajic1>[https://www.harpersbazaar.rs/kultura/umetnost-knjige-muzika/ne-propustite-poslednje-javno-vodenje-kroz-izlozbu-mrdana-bajica Ne propustite: Poslednje javno vođenje kroz izložbu Mrđana Bajića] Harper’s Bazaar. ''Milena Kitić; 19.01.2023.''<br>''“Nikakvo idealizovanje nije u pitanju i stalno ponavljam da nisam jugonostalgičan, već sam zapravo i Jugosloven, pored toga što sam i Srbin.”''</ref><ref name=mbajic2>[http://www.tanjug.rs/full-view.aspx?izb=753923 Mrđan Bajić za Tanjug: Spomenik Đinđiću mora biti postavljen] [[Tanjug]] ''15.10.2022.''<br>''“Vajar i konceptualni umetnik Mrđan Bajić kaže da nikada nije imao tako veliku i zahtevnu izložbu kao što je postavka "Nepouzdani pripovedač", da nije jugonostalgičan iako se smatra Jugoslovenom, i da očekuje da će njegova najbolja skulptura spomenik Zoranu Đinđiću jednom konačno biti postavljen na pravom mestu.”''</ref><ref name=mbajic3>[https://www.politika.rs/sr/clanak/521814/U-lokalnom-i-globalnom-dvoumlju U lokalnom i globalnom dvoumlju] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Marija Đorđević; 21.10.2022.''<br>''“Dakle nisam jugonostalgičan, ja sam naprosto i Jugosloven, poreklom, svetonazorom, poimanjem jezika, ljudi, zavičajnosti i kulturnih kodova.”''</ref> * [[Danica Basta]], slikarka<ref name=basta1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 35.<br>''“Basta Danica, slikar; profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vjera Biller]], slikarica<ref name=biller1>Голубовић, Видосава/Суботић, Ирина: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Зенит 1921–1926] Београд, 2008, str. 298.<br>''Из писама се види да јој је отац Аустријанац Емилио, да има аустријско држављанство, „али ипак, ја сам у ствари Југословенка, пошто сам рођена у... Хрватској и мој први језик је био хрватски; моја мајка Малвина Куглер, је такође Југословенка“</ref> * [[Ema Bregović]], vizuelna umjetnica<ref name=ebregovic1>[https://www.kurir.rs/zabava/pop-kultura/3708363/ema-bregovic-dela-stvaram-uz-burek-i-cevape Dela stvaram uz burek i ćevape: Ema Bregović za Kurir: Odrasla sam kao Jugoslovenka i to će tako ostati] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Kurir/Lj. Radanov; 14.06.2021.''</ref><ref name=ebregovic2>[https://www.ekspres.net/scena/ne-treba-traziti-nove-razloge-za-podjele-8-7-2021 Intervju Ema Bregović - "Ne treba tražiti nove razloge za podjele"] Ekspres. ''Mihailo Paunović; 08.07.2021.''<br>''“Rođena je u Parizu, ali sebe smatra Jugoslovenkom što je direktna posledica nasleđa koje je, u istim tim koferima, ponela iz kuće.”''</ref><ref name=ebregovic3>[https://www.blic.rs/zabava/ema-bregovic-izlozba-otac-goran-beograd/j0ydxtb (Video) Roditelji nisu došli da je podrže - Ćerka Gorana Bregovića o svom poslu i poznatom ocu! "Ja sam Jugoslovenka", a evo šta misli o Beogradu] [[Blic (novine)|Blic]]. ''F.J.; 12.06.2021.''<br>''“Ja se osjećam kao Jugoslovenka, jer ja nemam taj nacionalistički stav.”''</ref> * [[Eduard Čehovin]], grafički dizajner<ref name=cehovin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 80.<br>''“Čehovin Eduard, grafički dizajner. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Božidar Damjanovski]], slikar<ref name=damjanovski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 92.<br>''“Damjanovski Božidar, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Evgenija Demnievska]], likovni umjetnik<ref name=demnievska1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 97.<br>''“Demnievska Evgenija, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Emir Dragulj]], grafičar<ref name=dragulj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 109.<br>''“Dragulj Emir, slikar i grafičar; redovni profesor Fakulteta likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nikola Džafo]], slikar<ref name=dzafo1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 114.<br>''“Džafo Nikola, slikar, slobodni umetnik; likovni urednik lista "Republika". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Branko Gavrić]], grafički dizajner<ref name=gavric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 142.<br>''“Gavrić Branko, grafički dizajner; vlasnik i direktor firme "Total Design" DOO. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nandor Glid]], vajar<ref name=glid1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 145-146.<br>''“Glid Nandor, vajar; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Jevrejin.”''</ref><ref name=glid2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 137.<br>''“Glid A. Nandor, vajar; redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna - u penziji (r. 12. XII 1924, Subotica). Jugosloven, jevrejskog porekla.”''</ref> * [[Đorđe Ilić]], slikar, univ. profesor<ref name=djilic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 168.<br>''“Ilić Đorđe, slikar; redovni profesor Arhitektonskog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven, […].”''</ref> * [[Darija Kačić]], slikarka<ref name=kacic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.<br>''“Kačić Darija, slikar; docent na Fakultetu likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Nikola Kostandinović]], grafički dizajner<ref name=kostandinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.<br>''“Kostandinović Nikola, grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Pjer Križanić]], slikar-karikaturista<ref name=krizanic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 358.<br>''“Križanić Pjer, slikar-karikaturista, novinar, r. 1890 u Mečenčanu, srez Glina, Jugosloven.”''</ref> * [[Ankica Oprešnik]], slikarica i grafičarka<ref name=opresnik1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390-391.<br>''“Oprešnik Ankica, slikar i grafičar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Gradimir Pankov]], balet majstor<ref name=pankov1>[http://www.politika.rs/rubrike/Kultura/Moja-trupa-mora-uvek-da-iznenadi.lt.html Моја трупа мора увек да изненади] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Биљана Лијескић; 11.12.2013.''<br>''“То ми много значи, јер никада нисам изгубио везу са простором одакле сам дошао, иако живим у иностранству годинама. Имам обичај да кажем, са саркастичним хумором, да сам Југословен са канадским и америчким пасошем! Али, чак иако сам канадски и амерички држављанин, остајем Југословен у срцу и никада нећу заборавити своју матичну земљу.”''</ref> * [[Dragan Papić]], multimedijalni umjetnik<ref name=dpapic1>[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:155431-Darovi-sa-buvljaka Darovi sa buvljaka] [[Večernje novosti]]. ''A. Šerer, N. Smiljić; 24.02.2004.''<br>''“Ipak, najviše volim da izlažem u našoj zemlji, pred domaćom publikom. Za sebe volim da kažem da sam prvo Beograđanin, pa Jugosloven.”''</ref> * [[Ljuba Popović]], slikar<ref name=ljpopovic1>[https://www.vreme.com/kultura/slikarstvo-je-muzika-za-oci/ Slikarstvo je muzika za oči] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Dragan Todorović; 30.10.2014.''<br>''“On lično je 51 godinu tamo, kad ga pitaju ko je, odgovara, Jugosloven, srpskog porekla, da pripada srpskom plemenu…”''</ref> * [[Verica Rakočević]], modna dizajnerka<ref name=rakocevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 473.<br>''“Rakočević Verica, modni kreator. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ivan Rendić]], kipar<ref name=rendic1>Kečkemet, Duško: Ivan Rendić: Život i djelo. Supetar 1969, str. 47.<br>''Rendić pisao je u starosti: »On me je uputio da moram biti svijestan, da sam Hrvat, dakle Jugoslaven.« Dalje veli da mu je knjige, iz kojih je učio naš jezik, slao također Strossmayer. I taj Strossmayerov kredo »Hrvat, dakle Jugoslaven« postaje otada i Rendićev kredo, kojeg se držao i za koji se borio dosljedno sve do smrti, u toku čitavog svog dugog i napornog rada i burnog života.''</ref> * [[Mateja Rodiči]], slikar<ref name=rodici1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Rodiči Mateja, slikar i grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Anđelka Slijepčević]], modni kreator, univ. profesor<ref name=aslijepcevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 509.<br>''“Slijepčević Anđelka, redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna, Bg.; potpredsednik Saveta Univerziteta umetnosti. […] P: Jugoslovenka, Srpkinja, […].”''</ref> * [[Marija Tišma]], slikarka<ref name=mtisma1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 577.<br>''“Tišma Marija, slikar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Emma Varga]], dizajner stakla<ref name=varga-marodic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 308.<br>''“Marodić Emilija, dizajner stakla; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vladimir Veličković]], slikar<ref name=velickovic1>[https://nova.rs/kultura/najbolji-izdanak-gradanskog-secanje-na-vladu-velickovica/ Najbolji izdanak građanskog – sećanje na Vladu Veličkovića] Nova.rs. ''Radmila Stanković; 29.08.2020.''<br>''“Ja sam duboko ukorenjen kao Jugosloven i takav ću ostati do kraja života. Dubokih korena sam i Beograđanin, što podrazumeva i da sam Srbin.”''</ref><ref name=velickovic2>[https://www.vesti-online.com/ostajem-jugosloven/ Ostajem Jugosloven] Vesti online. ''02.11.2014.''<br>''“Ja sam veoma privržen toj Srbiji, Beogradu, ja sam pre svega Beograđanin, naravno sa plemenitom idejom da ostajem Jugosloven, ono što mi se negde i zamera, a negde mi se i ne oprašta.”''</ref> * [[Sonja Vukićević]], koreografkinja, glumica, balerina<ref name=vukicevic1>[https://www.vijesti.me/zabava/19258/sonja-vukicevic-politicari-su-postali-i-glumci-i-reditelji Sonja Vukićević: Političari su postali i glumci i reditelji] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 23.09.2018.''<br>''“Ja sam Jugoslovenka i van granica Jugoslavije, a danas sam Jugoslovenka i van granica bivše Jugoslavije.''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Marina Abramović. The Cleaner (45524492341).jpg|Marina Abramović Datoteka:Ljuba Popovic-mc.rs.jpg|Ljuba Popović Datoteka:Ivan Rendić 1885 Th. Mayerhofer.jpg|Ivan Rendić Datoteka:Velickovic Zarko-Vijatovic (cropped).jpg|Vladimir Veličković </gallery> </center> == Vojska == * [[Vicko Antić]], general-pukovnik, revolucionar<ref name=antic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 22.<br>''“Antić Vicko, generalmajor avijacije JNA, r. 1912 u Selcu, srez Crikvenica, Jugosloven.”''</ref> * [[Tomo Buzov]], oficir, poznat po herojskom činu za vreme bratoubilačkog rata 1993. godine<ref name=buzov1>[https://www.nin.rs/english/news/50784/darko-buzov-my-father-was-murdered-because-he-didnt-want-to-stay-silent Darko Buzov for NIN: My father was murdered because he didn’t want to stay silent] (na engleskom) [[NIN]]. ''Tanja Nikolić Đaković; 06.06.2024.''<br>''“And my father never thought of himself as a Croat. He was, as I said, a Yugoslav, a JNA officer. For years after the abduction in Štrpci, various NGOs contacted us, they wanted us to insist on the idea that the Serbs killed my father because he was a Croat. And the truth is that my father was a Yugoslav.”''</ref><ref name=buzov2>[https://n1info.rs/vesti/bio-je-covek-i-jugosloven-tomo-buzov-dao-je-svoj-za-zivot-mladica-u-vozu-u-strpcima/ „Bio je čovek i Jugosloven“: Tomo Buzov, dao je svoj za život mladića u vozu u Štrpcima] N1 SRB. ''Sonja Kamenković; 31.05.2024.''<br>''On kaže da ima posebnu obavezu da naglasi da je Tomo Buzov bio oficir JNA, ali pre svega čovek i Jugosloven. „Bio je oficir JNA, učinio je taj gest koji mnogi nikada ne bi, ali presudno je bilo upravo to što je Toma bio Jugosloven i nije delio ljude po nacionalnosti. On je spasio mladića koji je pošao tim vozom u Bar. Tomo je umesto tog mladića izašao iz voza, važno je reći da nije ubijen kao Hrvat kako su to neki govorili, već kao Jugosloven.“''</ref> * [[Ivan Gošnjak]], general, političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Nikola Karanović]], general-pukovnik, revolucionar<ref name=nkaranovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 307-308.<br>''“Karanović Nikola-Karan, generalpotpukovnik JNA, r. 1914 u Prkosima, srez Bosanski Petrovac, Jugosloven.”''</ref> * [[Vlado Lončarić]], partizanski i španski borac<ref name=loncaric1>Lončarić, Vlado: Ponovo u Zagrebu, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_3.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 3. Zagreb 1984, str. 49.<br>''“Poslije neuspjeha oružane borbe demokratskih i progresivnih snaga, mi Jugoslaveni bili smo u logorima u Francuskoj oko 28 mjeseci.”''</ref> * [[Mirko Matković]], general-major, revolucionar<ref name=mmatkovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 431.<br>''“Matković Mirko, pukovnik JNA, r. 1915 u Podima, srez Hercegnovi, Jugosloven.”''</ref> * [[Kosta Nađ]], general, političar, revolucionar<ref name=nadj1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 173.<br>''“Nađ S. Kosta (Izborni srez Zrenjanin, APV – NRS), general-pukovnik, rođen 15-V-1911 god. u Petrovaradinu, srez Novi Sad, APV – NRS, Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Rudolf Primorac]], general, diplomata, revolucionar<ref name=primorac>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_8.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 102.<br>''“Primorac Antuna Rudolf, načelnik Štaba divizije, rođen 1904, Sutomore, Bar, major jugoslovenske vojske, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od oktobra 1942, krajem rata šef Jugoslovenske vojne misije u SSSR-u.”''</ref> * [[Velimir Radičević]], general-potpukovnik, narodni heroj<ref name=radicevic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/zaboravljeni-devedesetogodisnjaci/ Zaboravljeni devedesetogodišnjaci] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dragoljub Petrović; 26.12.2011.''<br>''“Ja sam internacionalac bio ceo život. I Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vicko Antić.jpg|Vicko Antić Datoteka:Memorial plaque for captain Tomo Buzov in New Belgrade.jpg|reljef Tome Buzova na spomen-ploči Datoteka:Ivan Gošnjak (1).jpg|Ivan Gošnjak Datoteka:Nikola Karanović.jpg|Nikola Karanović Datoteka:Kosta Nađ.jpg|Kosta Nađ Datoteka:Rudolf Primorac.jpg|Rudolf Primorac </gallery> </center> == Druge oblasti == * [[Anton Bezenšek]], stenograf, prevodilac<ref name=bezensek1>Bezenšek, Ant. J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-76POZL0A/a287f66c-8022-4d9f-80fb-dfd3c5294854/PDF Vabilo k naročbi], u: Slovenec, god. 4 br. 13. (1876), str. 4.<br>''“Ozrimo se na naše severne brate Čehe, Ruse in Poljake, koji so vže pred več leti začeli gojiti to Rimljanom in Grkom znano, a v novejem času od Nemcev iz nova prerojeno in modernim jezikom priredeno umetnost – stenografijo, pa primerjajmo naše delovanje na tem polju z njihovim, to moramo priznati, da smo zares precej zaostali, in da je skrajni čas, da se tudi v tem obziru prebudimo k delu in napredovanju, a to vsi Jugoslaveni zajedno v duhu bratske sloge in vzajemnosti.”''</ref> * [[Sonja Biserko]] aktivistica za ljudska prava, bivši diplomat<ref name=biserko1>Pavelić, Boris: [https://www.kucaljudskihprava.hr/wp-content/uploads/2019/12/Kad-glave-igraju__.pdf Kad glave igraju.] Zagreb 2019, str. 118.<br>''“Moji su živeli u tom jugoslovensko-dalmatinskom krugu. Tu sam i ja odrasla, pa nemam nacionalnost u smislu u kojem se danas govori o njoj: Beograđanka sam, Dalmatinka, Jugoslovenka. To je moj osećaj, ne mogu to da menjam.” - Osjećaj identiteta Sonje Biserko jasan je i osviješten – jugoslavenstvo koje ne negira nijednu svoju sastavnicu, od etničke preko regionalne do vjerske - ali danas, doslovno opasan. - “Biti Jugosloven i kosmopolita, to je danas proterana populacija.”''</ref><ref name=biserko2>Perović, Latinka: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Ziveti%20svoje%20ideale.pdf U ogledalu vremena. Skica za biografiju Sonje Biserko, s povodom.], u: Stanojlović, Seška/Kisić, Izabela (ur.): Živeti svoje ideale. Sonja Biserko, skice za portret. Beograd 2018, str. 33.<br>''“Samozatajna po prirodi, Sonja Biserko je, po svom tačnom samorazumevanju, ličnost sa složenim identitetom. Jugoslovenka, Beograđanka, Dalmatinka, Mediteranka, Evropljanka, kosmopolitkinja… Antifašizam i ideje jednakosti i solidarnosti levice utemeljene su u njenom porodičnom vaspitanju.”''</ref> * [[Aida Ćorović]], aktivistica za ljudska prava, novinarka<ref name=acorovic1>[https://nova.rs/vesti/politika/aida-corovic-grigorije-jedini-moze-da-ujedini-gradane/ Ćorović: Grigorije može da nas spasi od Vučića] Nova.rs ''Vojislav Milovančević; 09.07.2020.''<br>''“I neka mu se kaže da ja, Jugoslovenka, levičarka, feministkinja…mislim da je Srbiji potrebna njegova pomoć.”''</ref><ref name=corovic2>[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2024/7/14/novi-sad-antifa-grad-ustase-i-cetnici-zajedno-ste Novi Sad antifašistički grad: Ustaše i četnici, zajedno ste bježali] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Aida Ćorović; 14.07.2024.''<br>''“Mirovna i građanska aktivistkinja od početka ratova '90-ih, antifašistkinja, feministkinja i braniteljka ljudskih prava. Kosmopolitkinja. Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ervina Dabižinović]], aktivistkinja za ženska prava, psihološkinja<ref name=dabizinovic1>Domović Bulut, Senka: [https://www.faktcg.org/wp-content/uploads/2020/10/final-publikacija.pdf Ženske stvari. Women matters.] Herceg Novi 2018, str. 60.<br>''“Ja sam se osjećala, i osjećam se i danas, Jugoslovenkom.”''</ref> * [[Herta Haas]], službenica, revolucionarka<ref name=haas1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 44.<br>''“Has Herta, borac u službi veze VŠ, rođena 1917, Maribor, studentkinja, Jugoslovenka, u NOB od 1941. godine, član KPJ.”''</ref> * [[Eduard Ille]], kulturni funkcioner<ref name=ille1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 171.<br>''“Ille Eduard, direktor "Jugokoncerta", Bg. (od '86). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Kostrenčić]], knjižničar<ref name=kostrencic1>Korunić, Petar: [https://hrcak.srce.hr/file/314359 Prilog poznavanju jugoslavenske ideje u hrvatskoj politici 1868–1874], u: [[Časopis za suvremenu povijest]], sv. 12 br. 3 (1980), str. 78.<br>''“Koji može nas Jugoslavenah konačni cilj biti, koji odgovara posve našoj naravi, našim narodnim zahtjevom?”''</ref> * [[Ljubica Krnjaić]], inženjer protivpožarne zaštite<ref name=krnjajic1>[https://zenskimuzejns.org.rs/tag/ljubica-krnjajic/ Vatrogastvo i ženska emancipacija] ŽeNSki muzej. ''Vesna Nedeljković Angelovska; 21.12.2023.''<br>''“Za sebe kaže da je Jugoslovenka. Ima kritički stav prema politici savremenog društva ali smatra da je socijalistički poredak Jugoslavije bio najhumaniji poredak.”''</ref> * [[Ašok Murti]], poznati stilista<ref name=murti1>[http://www.blic.rs/Intervju/160207/Ostao-sam-ovde-iz-inata- Ostao sam ovde iz inata] Blic Online. ''Žiža Antonijević; 23.03.2008.''<br>''“Nemam nikakav stid i sram da izgovorim da ću ja zauvek ostati Jugosloven i da je to jedino s čime mogu da se identifikujem.”''</ref><ref name=murti2>[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija Ašok Murti - Biografija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110325002131/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija |date=2011-03-25 }} Puls Online<br>''“Ja sam Jugosloven, ali indijskog porekla, to je identitet koga se nikada neću odreći. Moja intimna istorija ne poklapa se sa opštom, a naročito ne sa geografijom. Nisam jugonostalgičar, to je kulturni i emotivni, ne geografski prostor.”''</ref> * [[Bosiljka Schedlich]], kulturni radnik<ref name=schedlich1>[https://balkandiskurs.com/2018/05/19/prelazeci-granice-dio-ii/ Prelazeći granice: bosanske migracije u Njemačkoj (Dio II)] Balkan Diskurs. ''Dženeta Karabegović; 19.05.2018.''<br>''“SüdOst centar, ili “südost Europa Kultur e.V.” osnovala je Bosiljka Schedlich, rođena u Hrvatskoj, koja se udomaćila u Njemačkoj, a sebe smatra Jugoslovenkom.”''</ref> * [[Jagoda Slijepčević]], popularna, dugogodišnja radnica JAT-a<ref name=jslijepcevic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/453773/Odlazak-stjuardese Odlazak stjuardese] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Jovo Simišić; 08.05.2020.''<br>''“Bila je entuzijasta i velika Jugoslovenka.”''</ref> * [[Maja Veseli]], kulturni radnik<ref name=veseli1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 759.<br>''“Veseli Maja, profesor, sekretar Saveta za prosvetu, nauku i kulturu NR Hrvatske, član Glavnog odbora SSRNS Hrvatske, član Saveza ženskih društava NR Hrvatske, r. 1908 u Irigu, Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Anton Bezenšek2.jpg|Anton Bezenšek Datoteka:Sonja Biserko.jpg|Sonja Biserko Datoteka:Aida Ćorović 2011-mc.rs.jpg|Aida Ćorović Datoteka:Herta Has.jpg|Herta Haas </gallery> </center> == Povezano == * [[Jugoslaveni]] * [[Jugoslavenstvo]] == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist|colwidth=30em}} [[Kategorija:Biografije, Jugoslavija|*]] [[Kategorija:Liste osoba|Jugoslaveni]] sznhhumllrid6gztbrtybrf379jbp00 42683284 42683278 2026-09-05T01:59:16Z Dwina744 178014 +slika 42683284 wikitext text/x-wiki Ovo je spisak značajnih osoba koji se danas identificiraju kao [[Jugoslaveni]] ili su se za vrijeme svoga života tako identificirali, uključujući osobe kojima je to (bila) [[nacionalnost]] ili primarni identitet i one kojima je to (bio) jedan od [[Etnički identitet|identiteta]]. Pri tome treba imati na umu da je za vrijeme postojanja [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|socijalističke Jugoslavije]] (1945–1991) većina stanovništva gajila jugoslovenski identitet. Stanovnici Jugoslavije su se najčešće nacionalno osjećali "prije svega [[Hrvati]]ma, [[Makedonci]]ma, [[Slovenci]]ma, [[Srbi]]ma itd., i istodobno Jugoslavenima". Druga po brojnosti kategorija su bili "oni koji su najprije Jugoslaveni, pa zatim Srbi, Slovenci, Makedonci ili Hrvati". Treću grupu su činili oni građani koji su se osjećali ''samo'' Jugoslavenima, a nije bio malen ni broj onih koji su se osjećali ''samo'' Srbima, ''samo'' Hrvatima, ''samo'' [[Albanci]]ma itd.<ref name=jugoslavenstvo69>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 69.</ref> == Arhitektura == * [[Mia David]], arhitekta, scenograf<ref name=miadavid1>[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012638/https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q |date=2023-02-11 }} YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''<br>''“Ja sam isto Jugoslovenka.”''</ref> * [[Miša David]], arhitekta<ref name=mišadavid1>[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''<br>''“I ovoga puta, kad smo se sreli, smejali smo se tome, kako se naš zajednički prijatelj, pok. arhitekta Miša David, iz nekog protesta, kad nije mogao da se upiše kao Jugosloven, izjašnjavao na popisima kao stari Grk.”''</ref> * [[Radivoje Dinulović]], arhitekt<ref name=dinulovic1>[https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti Ne pristajem da povlađujem ovoj realnosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152856/https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti |date=2024-12-25 }} Magazin Politika. ''Aleksandra Isakov; 24.07.2024.''<br>''“Ja sam levičarsko dete, ostao sam komunista i Jugosloven, i duboko verujem da ta nova realnost mora da dođe, kao što je realnost mog detinjstva i mladosti morala da nestane.”''</ref> * [[Vlado Milunić]], arhitekt<ref name=milunic1>[https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ Preminuo Vlado Milunić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126051433/https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ |date=2022-11-26 }} BosnaInfo. ''BosnaInfo; 17.09.2022.''<br>''“Ja sam češki arhitekt jer sam završio češke škole. Isto tako nisam Čeh premda imam češko državljanstvo. Ja sam Jugoslaven jer se tako osjećam, unatoč činjenici da Jugoslavija više na postoji”''</ref><ref name=milunic2>[https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away Czech-Croatian architect behind Prague's Dancing House passes away] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108235402/https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away |date=2023-01-08 }} (na engleskom) Expats.cz ''Expats.cz Staff; 18.09.2022.''<br>''Milunić was born in Zagreb in what is now Croatia in 1941, but lived in Prague from the age of 16. In regards to his nationality, he described himself as "a Czechoslovak architect because I have a Czechoslovak education, and I feel Yugoslav in protest against primitive nationalism, even though neither Czechoslovakia nor Yugoslavia exists anymore."''</ref> * [[Aljoša Šegvić]], arhitekta<ref name=segvic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 554.<br>''“Šegvić Aljoša, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Milica Šterić]], arhitekta<ref name=steric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 563.<br>''“Šterić Milica, arhitekta; član Upravnog odbora i specijalni savetnik Holding korporacije "Energoprojekt" - MDD Urbanizam i arhitektura; član Umetničkog saveta Saveza arhitekata Srbije i Akademije Arhitekture Srbije. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Josip Svoboda]], arhitekta<ref name=svoboda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 550.<br>''“Svoboda Josip, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Danilo Udovički]], arhitekta<ref name=dudovicki1>[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''<br>''“Mogu da potvrdim i danas da je moj daroviti prijatelj arhitekta Danilo Udovički, poreklom iz bačkog sela Mol, bio i ostao veliki patriota, erudita i poliglota, ali i Jugosloven u najboljem smislu te reči. Uvek se tako i izjašnjavao na popisima dok je to moglo, jer je i za njega, kao i za mnoge od nas, razbijanje Jugoslavije bila lična uvreda.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vlado Milunić.jpg|Vlado Milunić </gallery> </center> == Diplomacija == * [[Aleš Bebler]], diplomata, revolucionar<ref name=abebler1>VIII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Beograd, 7–13. decembra 1964. Stenografske beleške III. Beograd 1965, str. 1918.<br>''“Ovima moramo pre svega reći da je dobar deo našeg razmimoilaženja prosto nesporazum, i to nesporazum u tome šta mi, Jugosloveni, i drugi koji se sa nama slažu, nazivamo politikom miroljubive koegzistencije i kako je mi definišemo.”''</ref> * [[Salih Fejić]], diplomata<ref name=fejic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 182.<br>''“Fejić Salko, izvanredni poslanik i opunomoćeni ministar FNRJ u Holandiji, rez. major, r. 1914 u Mostaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Rexhai Surroi]], diplomat<ref name=surroi1>Maksić, Milivoje: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf U raskoraku sa svetom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029103157/https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf |date=2022-10-29 }} Beograd 2000, str. 9.<br>''“Bio је Аlbаnас ро poreklu, ali Jugosloven ро svemu drugom. Nije birao prijatelje ро ključu, već ро srcu. Mnogi smo bili među onima kojima је biо blizak. Redžai је biо čovek koji је prijatelju privгžen. Ponekad se čini da u ovom našem vremenu ta divna osobina - biti privгžen prijatelju, kao da počinje da bledi pod pritiskom egoizma, i nekih drugih, čudnih i sumnjivih moralnih normi. А upravo to, osećati se Jugoslovenom, što simbolizuje uverenje da smo svi u ovoj zemlji podjednako bliski i potrebni jedni drugima, i biti privгžen drugu, prijatelju - jeste politička, а rekao bih i moralna osnova, na kojoj jedino i može počivati naša spoljnopolitička služba.”''</ref> * [[Zdenko Štambuk]], diplomata<ref name=zstambuk>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm Ko je ovaj čovek? Vladimir Štambuk (Drugaričin drug)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123055710/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm |date=2022-11-23 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 07.04.2000.''<br>''“Otac Zdenko bio je čuveni diplomata, takođe Jugosloven, a majka Čehinja.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Aleš Bebler.jpg|Aleš Bebler </gallery> </center> == Film i pozorište == * [[Vjekoslav Afrić]], glumac<ref name=afric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.<br>''“Afrić Vjeko, dramski umetnik, pozorišni i filmski reditelj, redovni prof. Akademije za pozorišnu umetnost u Beogradu, pretsednik Sindikata kulturno-umetničkih ustanova, rez. major, r. 1906 na Hvaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Neda Arnerić]], glumica<ref name=arneric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22-23.<br>''“Arnerić Neda, glumica i galerista (vlasnik galerije - knjižare "Atrijum", Bg.). […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Darko Bajić]], redatelj<ref name=dbajic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 29.<br>''“Bajić Darko, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=dbajic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 29.<br>''“Bajić M. Darko, filmski reditelj, docent na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu (r. 14. V 1955, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Primož Bebler]], redatelj<ref name=pbebler1>[https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ Umetnik , humanista, Jugosloven...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152828/https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ |date=2024-12-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 21.11.2013.''<br>''“Primož je bio pravi, plemeniti Jugosloven. Taj njegov izbor, bitna odrednica njegovog identiteta, imao je svoju estetsku, ideološku i humanističku utemeljenost.”''</ref><ref name=pbebler2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 35.<br>''“Bebler A. Primož, pozorišni reditelj; upravnik i umetnički rukovodilac Malog pozorišta Duško Radović i Večernje scene Radović u Beogradu (r. 5. V 1951, Njujork). Jugosloven.”''</ref><ref name=pbebler3>[http://www.republika.co.rs/564-565/24.html Beskrajna širina stanovnika sveta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016234820/http://www.republika.co.rs/564-565/24.html |date=2022-10-16 }} Republika. ''Goran Cvetković; Broj 564-565, 01-31.01.2014.''<br>''“Istinski levičar i Jugosloven, internacionalni i svetski pozorišni stručnjak Primož Bebler, nije stigao da uradi i tu jubilarnu predstavu Početak bune na dahije, po romanu Svetislava Basare.”''</ref> * [[Ivan Bekjarev]], glumac<ref name=bekjarev1>[https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici Bekjarev: Najgori su umetnici u politici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230804005703/https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici |date=2023-08-04 }} Vesti online. ''D. Dušanić; 16.06.2015.''<br>''“Poreklom sam Makedonac, ali rođeni Beograđanin, i javno priznajem da sam Jugosloven.”''</ref> * [[Miroslav Benka]], redatelj<ref name=benka1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.<br>''“Benka Miroslav, reditelj; umetnički direktor Gradskog pozorišta u Žilini, Slovačka (od '91). […] P: Jugosloven, slovačke narodnosti, […].”''</ref> * [[Melita Bihali]], glumica<ref name=bihali1>[https://www.vesti.rs/Mercedes-Benz/Jugoslovenka-zauvek-Prica-o-lepoj-stolarevoj-kci.html Jugoslovenka zauvek: priča o lepoj stolarevoj kći] vesti.rs ''Vesti-online.com; 27.12.2015.''<br>''“I moja porodica se preselila u Istru, iako nismo imali potrebu za tim. Takvo je bilo naređenje” - kaže Melita Bihali, koja je kroz lik baba Mare opisala i raspad SFRJ, i za kraj ovog susreta naglasila da je rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umreti.''</ref><ref name=bihali2>[https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ Preminula glumica Melita Bihali, poznata po ulozi u “Maratoncima”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230907003733/https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ |date=2023-09-07 }} N1 BIH. ''N1 Srbija, nova.rs; 25.08.2023.''<br>''Bihali je rekla i da je „rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umrijeti!“.''</ref> * [[Predrag Bjelac]], glumac<ref name=bjelac1>[https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ I čarobnjak i papa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104004740/https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ |date=2023-01-04 }} vesti.rs ''Nada S. Preradović; 29.01.2022.''<br>''“Do pre par godina živeo je u Pragu, izjašnjava se kao Jugosloven i ponosni je otac dve ćerke.”''</ref><ref name=bjelac2>[https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl Predrag Bjelac: "Za Čehe sam harizmatičan: Mnogo puta sam im rekao: 'Dođite kod nas da vidite, ima ovakvih koliko hoćeš'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241205080743/https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl |date=2024-12-05 }} Blic žena. ''Blic žena; 19.05.2024.''<br>''“Odgojen sam kao Jugosloven, negde sam to i dalje.”''</ref> * [[Jelica Bjeli]], glumica<ref name=bjeli1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Bjeli-Hadžić Jelica, glumica. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Dragan Bjelogrlić]], režiser i glumac<ref name=bjelogrlic1>[https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji Bjelogrlić: Film "Toma" se prepoznaje po univerzalnoj emociji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230121004426/https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji |date=2023-01-21 }} Nportal. ''Nportal; 27.08.2021.''<br>''“Osećam se Jugoslovenom. Imam poseban odnos prema toj državi, žao mi je što je više nema i verovatno se to oseća u filmu. Toma je otvoreno govorio pred kraj života, kad je počela da se raspada Jugoslavija, da je veliki protivnik toga. Pravio je jugoslovensku turneju neposredno pred rat”, podsetio je Bjelogrlić.''</ref><ref name=bjelogrlic2>[https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 Dragan Bjelogrlić: Iz Slovenije je vedno prihajala avantgarda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221006025712/https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 |date=2022-10-06 }} (na slovenačkom) Radiotelevizija Slovenija. ''Gašper Andrinek, Val 202; 22.09.2020.''<br>''“Odraščal sem v Jugoslaviji in sem v svoji biti ostal Jugoslovan, ves prostor nekdanje Jugoslavije občutim kot svoj. Verjetno bo tako do konca življenja.”''</ref><ref name=bjelogrlic3>[https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html Bjelogrlić: Male razlike su me uvek inspirisale i zato sam ostao Jugosloven u duši] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231116010128/https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html |date=2023-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''RTS; 04.03.2020.''<br>''“Međutim, tako je kako je. Još uvek se mi umetnici trudimo da pravimo i da sarađujemo zajedno, nema tu nikakvog političkog razloga ni tržišnog. Prosto, meni bar, je uvek zanimljivo da radim sa ljudima iz drugih sredina. Više puta sam to rekao – Jugoslaviju su razorile male razlike, a male rezlike su nešto što je meni bila inspiracija i zato sam ja ostao Jugosloven u duši”, rekao je iskreno Dragan Bjelogrlić.''</ref> * [[Bogić Bošković]], glumac<ref name=bboskovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.<br>''“Bošković B. Bogić, glumac (r. 22. XII 1930, Prizren). Jugosloven.”''</ref> * [[Tanja Bošković]], glumica<ref name=tboskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 57.<br>''“Bošković Tatjana, glumica, član pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Srpkinja-Jugoslovenka.”''</ref> * [[Karlo Bulić]], glumac<ref name=bulic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.<br>''“Bulić Karlo, dramski glumac, nastavnik Akademije za pozorišnu i filmsku umetnost u Beogradu, r. 1910 u Trstu, Jugosloven.”''</ref> * [[Branko Cvejić]], glumac<ref name=cvejic1>[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/film-tv/3532718-branko-cvejic-ja-cu-uvek-ostati-jugosloven-rodjen-u-toj-zemlji-do-smrti-gradjanin-te-zemljeglumac Branko Cvejić: "Ja ću uvek ostati Jugosloven, rođen u toj zemlji, do smrti građanin te zemlje"] [[Telegraf.rs]]. 27.07.2022.<br>''“Bez obzira, postojala ili ne, kao greška ta zemlja, ja ću uvek ostati Jugosloven i građanin te zemlje. Ja se i sada osećam tako.”''</ref> * [[Svetozar Cvetković]], glumac<ref name=scvetkovic1>[https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 Svetozar Cvetković: Ja sam antički Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107221742/https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 |date=2023-01-07 }} Dan. ''DAN portal; 10.12.2022''<br>''“Kao umjetnik koji je stasavao i sazrijevao u vrijeme velike Jugoslavije, sebe i danas vidi kao Jugoslovena.”''</ref><ref name=scvetkovic2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede Svetozar Cvetković: Istinska elita danas nema šta da jede] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018020612/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede |date=2022-10-18 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 20.03.2015.''<br>''“Jednom sam već negde rekao da je biti Jugosloven danas isto što i biti prokuženi stranac. Ali, u redu, svejedno: taj sam!” - Šta ste? - “Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic3>[https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ Cvetković: Blatite me, ja ostajem Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131035406/https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ |date=2023-01-31 }} Nova.rs ''Pero Jovović; 09.03.2021.''<br>''“Ja rizikujem mnogo da krenu da me blate onog časa kada kažem da sam ja Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic4>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ Svetozar Cvetković: Glumčina i Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107222559/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 11.08.2021.''<br>''“Ta plemenitost i svetlost, pored činjenice da je ostao Jugosloven i građanin nepostojeće države, njegovoj skromnosti i gospodstvu dodaju još jednu finu nijansu koja ga čini renesansnim gospodarom.”''</ref><ref name=scvetkovic5>[http://www.slobodnarijec.net/svetozar-cvetkovic-snimam-film-u-francuskoj/ Svetozar Cvetković: Snimam film u Francuskoj] Slobodna Riječ. ''Slobodna Riječ; 27.02.2015.''<br>''“Biti Jugosloven – to je danas kao biti neki prokuženi stranac, u redu taj sam!”''</ref><ref name=scvetkovic6>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 76.<br>''“Cvetković Svetozar, glumac, član pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic7>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 69.<br>''“Cvetković S. Svetozar, glumac, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 20. VI 1958, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Borivoj Dovniković]], autor animiranih filmova, ilustrator<ref name=dovnikovic1>[https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ Borivoj Dovniković: Pripadam manjini koju jedni trpe, drugi mrze, a u biti sam član ljudske zajednice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211193920/https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ |date=2023-02-11 }} P-portal. ''Đorđe Matić; 24.12.2021.''<br>''“Pored svega toga, spadam u ljude koji su od početka bili i ostali Jugoslaveni, koji ne daju da se SFRJ naziva zločinačkom zemljom i kojoj bi trebalo davati priznanje za sve dobro što je učinila za nas i za svjetsku zajednicu.”''</ref> * [[Srđan Dragojević]], redatelj<ref name=dragojevic1>[http://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima Intervju nedelje, Srđan Dragojević (2. deo): Nisam snimao filmove s ratnim zločincima!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima |date=2022-12-29 }} Telegraf.rs ''S.M.S. – A.K.; 01.04.2012.''<br>''Da li ste jugonostalgičar, to se negde može nazreti iz vaših javnih istupa… - “Ne, nisam jugonostalgičar. Jugosloven sam.”''</ref><ref name=dragojevic2>[http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87%3A+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html Dragojević: Sukob mišljenja, ne sukob na ulici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233159/https://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87:+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html |date=2022-12-29 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''30.10.2011.''<br>''Budući da se osećam Jugoslovenom, rođen sam u toj zemlji, svi gradovi i države bivše Jugoslavije su mi dragi, volim da idem tamo i onda je divno kad snimajući film prosto živite tu svoju ideju da ovo jeste Jugoslavija.”''</ref><ref name=dragojevic3>[http://dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED „Парадa“ e првиот филм на трета Југославија] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120108204134/http://www.dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED |date=2012-01-08 }} (na makedonskom) Dnevnik (Makedonija). ''Srebra Ðorđijevska; 05.01.2012.''<br>''“Јас сум Југословен, така се чувствувам и тоа е земјата во која живеам.”''</ref><ref name=dragojevic4>[http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html Največja Parada ponosa v srcu homofobnega Balkana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110171452/http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html |date=2017-11-10 }} (na slovenačkom) Delo. ''Vesna Milek; 02.01.2012.''<br>''“Če bi radi še bolj plastičen prikaz tega, kar sem hotel povedati: Jaz sem Jugoslovan. Vi, ki niste, ko vas jebe. (nasmešek)”''</ref> * [[Jasna Đuričić]], glumica<ref name=djuricic1>[https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html Intervju Jasna Đuričić: Novac je već dugo vremena jedini bog na ovoj planeti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205073327/https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html |date=2022-12-05 }} Portal 021. ''Snežana Miletić; 09.04.2020.''<br>''“Pripadam drugom vremenu, drugoj generaciji, ja sam Jugoslovenka, rođena ovde, u vreme kada su važili postulati druge vrste - za sve stvari.”''</ref><ref name=djuricic2>[https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ Jasna Đuričić, najbolja evropska glumica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003040615/https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ |date=2023-10-03 }} Vojvođanski istraživačko-analitički centar (VOICE). ''Snežana Miletić; 20.12.2021.''<br>''“Sremica, Novosađanka i Jugoslovenka, potekla iz radničke porodice, od oca trgovca i majke knjigovođe.”''</ref> * [[Predrag Ejdus]], glumac<ref name=ejdus1>[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost Predrag Ejdus: Lako je izgubiti ljudskost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Radmila Radosavljević; 24.12.2011.''<br>''“A ja sam se nacionalno uvek izjašnjavao kao Jugosloven, tako sam se izjasnio i na poslednjem popisu.”''</ref><ref name=ejdus2>[http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html Фудбал ми помогао да станем на ноге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924134607/http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html |date=2015-09-24 }} [[Politika (novine)|Политика]]. ''Славко Трошељ; 13.07.2008.''<br>''“Целог живота изјашњавам се као Југословен. И данас се осећам тако. Иако та државна заједница више не постоји. Али, то је моје право. Родио сам се у тој земљи. Али, ако хоћете дубоку интуитивно осећам апсолутну припадност и јеврејском и српском народу.”''</ref><ref name=ejdus3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 131.<br>''“Ejdus Predrag, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta (od '93). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mira Erceg]], reditelj<ref name=erceg1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 132.<br>''“Erceg Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Bekim Fehmiu]], glumac<ref name=fehmiu1>[https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ Bekim Fehmiu (1936–2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208030139/https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ |date=2023-02-08 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''J. Gligorijević; broj 1015, 17.06.2010.''<br>''“Jedan od simbola Jugoslavije iz njenog zlatnog doba, nikada nije, u ime bratstva i jedinstva, a potom jugonostalgije, bežao od svog albanskog porekla, bio je i jedno i drugo: Albanac, Jugosloven, iznad svega umetnik, a pre svega – čovek.”</ref> * [[Dragomir Felba]], glumac<ref name=felba1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134-135.<br>''“Felba Dragomir, glumac. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ognjen Glavonić]], redatelj<ref name=glavonic1>[https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima Film se treba obraćati mladim fašistima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021845/https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Jurica Pavičić; 14.05.2018.''<br>''Upravo zato Glavonić napominje da se osjeća kao Jugoslaven i citira Viktora Ivančića: “Budući da živimo u ambijentu gdje je Jugoslavija oglašena kao najgora psovka, upravo jugoslavenska etiketa nudi aktivniju poziciju i obilježava odgovorniji model antinacionalizma”.</ref> * [[Srđan Grahovac]], glumac<ref name=grahovac1>[https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima Udareni temelji dubljim i složenijim projektima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012329/https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima |date=2023-02-11 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]] ''Svetlana Višnjić; 06.05.2022.''<br>''“Saradnjama se uvijek radujem, one su nužne između republika u Jugoslaviji, ja nikada nijesam prestao da budem Jugosloven. Nikada nijesam imao granica, uvijek sam išao dalje. Saradnja i odnosi preko kulture su nužnost, ako mislimo da išta radimo u budućnosti” – rekao je Grahovac.''</ref> * [[Aleksandar Gruden]], glumac<ref name=agruden1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.<br>''“Gruden Aleksandar-Saša, glumac i reditelj; šef marketinga pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Srđan Hadžić]], reditelj, pisac<ref name=hadzic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160.<br>''“Hadžić Srđan, reditelj i pisac; član Akademije filmske umetnosti i nauke. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Željko Hubač]], dramski pisac<ref name=hubac1>[https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica Životna priča Željka Hubača: Na ružan način sam saznao da sam usvojen! Muslimanka me je rodila, a odgajili su me Čeh i Srpkinja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230220203017/https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica |date=2023-02-20 }} Kurir.rs ''Ljubomir Radanov i Andrijana Stojanović; 18.09.2022.''<br>''“Po svom dubokom osećanju sam Jugosloven.”''</ref> * [[Boris Isaković]], glumac<ref name=bisakovic1>[https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ Boris Isaković: Ako ne poštujete publiku, ne poštujete sebe i svoj rad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103201020/https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ |date=2023-01-03 }} Gracija. ''Mirjana Popović; br. 206 okt. 2022.''<br>''“I dalje voli da se izjašnjava kao Jugosloven, a svoje studente, osim glumačkim vještinama, zajedno sa suprugom, glumicom Jasnom Đuričić, uči tome da u njihovom svijetu nema mjesta mržnji.”''</ref><ref name=bisakovic2>[https://6yka.com/podcast/isak Boris Isaković za BUKU: Katastrofalno je šta se desilo s našim kulturnim bićem dolaskom aktuelne vlasti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103223056/https://6yka.com/podcast/isak |date=2023-01-03 }} Buka. ''Slađan Tomić; 19.08.2022.''<br>''“Izjašnjava se kao Jugosloven, pa su Sarajevo, Zagreb i ostali gradovi – njegovi gradovi, poput Novog Sada ili Beograda.”''</ref><ref name=bisakovic3>[https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju Ljudi ne vole da pominju ime Jugoslavije! Boris Isaković o Slobi i novoj ulozi: Bio sam pionir i Jugosloven! Meni je to ostalo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110012914/https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju |date=2023-01-10 }} Kurir.rs ''22.08.2022.''<br>''“Bio sam pionir i opredeljivao sam se kao Jugosloven. Meni je to ostalo. Ne mogu protiv toga.”''</ref> * [[Feđa Isović]], scenarista<ref name=fisovic1>[https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''<br>''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''</ref><ref name=fisovic2>[https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic Feđa Isović: Hercegovački neposrednik Nebojša Vukanović] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225154249/https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic/ |date=2024-12-25 }} Buka. ''Feđa Isović; 22.02.2020.''<br>''“Ja kao Jugosloven, mada državljanin BiH, ne mogu da se kandidujem na niz funkcija. Kao ni Jevreji, Romi i svi oni „ostali“.”''</ref><ref name=fisovic3>[https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise Naši su ginuli najviše] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101212701/https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise |date=2022-11-01 }} [[Dnevni avaz]]. ''Feđa Isović; 16.11.2019.''<br>''“Kaže mi drug, glumac iz Beograda, kako ne može prežaliti Jugoslaviju. Slušam ga, trajala je ta njegova jadikovka neke tri pive, a onda ga priupitah da mi kaže kako se izjasnio na zadnjem popisu. Kaže: - “Kao Srbin”. - “E vidiš”, rekoh, “ja kao Jugosloven. Nemoj meni da cmizdriš i kenjaš, majke ti!”''</ref><ref name=fisovic4>[https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu Scenarist Feđa Isović za "Avaz": Desni i nacionalni pokreti uteg su oko vrata svakom narodu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231207180457/https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu |date=2023-12-07 }} [[Dnevni avaz]]. ''Edina Bakić; 30.05.2018.''<br>''“Po nacionalnosti sam Jugoslaven i ne vidim kako dva smiješna administrativna okvira, dakle Republika Srpska i Federacija, mogu na bilo koji način utjecati na taj moj osjećaj.”''</ref> * [[Ita Rina]], glumica<ref name=itarina>[https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara Ита Рина је била и Београђанка Тамара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202190529/https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara |date=2022-12-02 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''Ненад Симић; 15.06.2019.''<br>''“Шездесетих година прошлог века њен супруг и она су саградили кућу у Будви, где је као Српкиња, увек се изјашњавајући као Југословенка, умрла 10. маја 1979. године од напада астме.”''</ref> * [[Davor Janjić]], glumac<ref name=janjic>[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 U Sarajevu ukopan glumac Davor Janjić: 'Spavaj, brate. S tobom je bilo tako lijepo'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230126231124/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 |date=2023-01-26 }} RadioSarajevo.ba, ''05.12.2022.''<br>''“Zahvaljujući svome porijeklu, tvojima Nadi i Žarku koji su te tako vaspitali, bio si univerzalist, suštinski protivnik nacionalizma, i ateist. Bosanac, Srbin, Hrvat, Slovenac, Jugoslaven, u onom značenju koje znaju samo oni koji istinski i duboko nose taj osjećaj. Oni drugi, koji su prezreli da su to ikada bili – a mnogi od njih su se često zaklinjali u to kad je to bilo kurentno – oni su danas najčešće važne karike u lancima kojima smo ovdje okovani. I koje iz vlastitog kukavičluka i komocije ne možemo prekinuti.”''</ref> * [[Đorđe Kadijević]], redatelj<ref name=kadijevic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke Dodeljen „Zlatni pečat” Kinoteke] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152844/https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke |date=2024-12-25 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''06.06.2023.''<br>''“Ponosan sam što mi nagradu „Zlatni pečat” dodeljuje ustanova koja nosi i dalje naziv Jugoslovenska kinoteka. Ja sam Jugosloven i to ću biti i ostati do poslednjeg trenutka svog života. Mnogi moji filmovi ili serije su nastajali u zemlji za koju kažu da više ne postoji. A za mene će Jugoslavija uvek postojati i ja ću zauvek biti Jugosloven.”''</ref><ref name=kadijevic2>[https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 Legendarni Đorđe Kadijević otvorio dušu za srpske medije: pročitajte što je rekao o rodnom Šibeniku, Arsenu, Jugoslaviji...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014231824/https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 |date=2022-10-14 }} Šibenski.hr ''Šibenski.hr; 20.12.2020.''<br>''“Po ocu sam Srbin, po majci Hrvat, a ja sam Južni Sloven, tačnije Jugosloven.”''</ref><ref name=kadijevic3>[https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ Intervju – Đorđe Kadijević, autor kultne „Leptirice“: Ovde se simulira društvo, država, demokratija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221125051223/https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ |date=2022-11-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 14.11.2022.''<br>''“Ja jesam Jugosloven i više sam za bratstvo i jedinstvo nego za ovo pozivanje na obračune onih koji bi trebalo da budu jedinstveni, i mislim da je ta žalosna situacija uzrok jedne, kako bih rekao, likvidirane kohezije čitave kulture koja nema svoju kompaktnost, nema svoju pravu temu, nema paradigmu.”''</ref><ref name=kadijevic4>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213-214.<br>''“Kadijević Đorđe, filmski i TV reditelj; likovni kritičar NIN-a. […] P: Srbin, Jugosl., […].”''</ref> * [[Rialda Kadrić]], glumica<ref name=kadric1>[https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica Umrla je nasred ulice, baš kao njena majka: Glumica koju su generacije Jugoslovena obožavale doživela tešku sudbinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231026034059/https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica |date=2023-10-26 }} Glossy. ''Glossy; 14.06.2022.''<br>''“Rialda se, inače, do kraja života osećala kao Jugoslovenka, pre svega zato što dolazi iz mešovite porodice, baš kao i njen suprug.”''</ref> * [[Stefan Kapičić]], glumac<ref name=kapicic1>[https://avaz.ba/vijesti/173945/stefan-kapicic-odgojen-sam-kao-jugoslaven-i-tako-cu-odgojiti-svoju-djecu Stefan Kapičić: Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu] [[Dnevni avaz]]. ''Hajrija Lisić; 19.04.2015.''<br>''“Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu” - ističe Kapičić.''</ref> * [[Suada Kapić]], glumica, režiserka, scenaristkinja<ref name=kapic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 218.<br>''“Kapić Suada, reditelj, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=kapic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 198.<br>''“Kapić I. Suada, reditelj, slobodni umetnik (r. 15. II 1952, Sarajevo). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Milutin Karadžić]], glumac<ref name=karadzic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 219-220.<br>''“Karadžić Milutin-Mima, glumac. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mirjana Karanović]], glumica<ref name=mkaranovic1>[https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka Yubilej: Ja sam Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221012063031/https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka |date=2022-10-12 }} Portal Novosti. ''Mirjana Karanović; 30.11.2018.''<br>''“Ja sam rođena u Jugoslaviji. Ja sam Jugoslovenka. […] Ono što danas znam jest da ću, bez ikakvog sentimenta, i dalje u svome biću biti Jugoslovenka. To je upisano u moju duhovnu genetiku i to se neće promeniti sve do moje smrti.”''</ref> * [[Srđan Karanović]], redatelj<ref name=skaranovic1>[https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 Srđan Karanović: Pisanje mi se osladilo i pomislio sam kako je pisanje puno divniji posao nego snimanje filmova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230102051029/https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 |date=2023-01-02 }} [[Glas Istre]]. ''Vanesa Begić; 03.12.2022.''<br>''“Karanović je govorio i zašto se na popisu stanovništva izjasnio kao Jugoslaven i zašto ga smeta kada se taj prostor naziva regionom, i bivšom Jugoslavijom, a ne Jugoslavijom, koja je ionako bivša.”''</ref> * [[Miljen Kljaković]], scenarista<ref name=kljakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 229.<br>''“Kljaković Miljen - Kreka, scenograf; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nada Kokotović]], reditelj<ref name=kokotovic1>[https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ Nada Kokotović - Regisseurin aus Köln] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231119012803/https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ |date=2023-11-19 }} (na njemačkom) migration-audio-archiv e.V.<br>''“Ich habe einen kroatischen Pass, aber ich fühle mich als Jugoslawin.”''</ref><ref name=kokotovic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 234.<br>''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Dejan Kosanović]], reditelj<ref name=dkosanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.<br>''“Kosanović Dejan, reditelj dokumentarnog filma. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Deana Leskovar]], scenarista, književnik<ref name=leskovar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 276.<br>''“Leskovar Deana, književnik i filmski scenarista; dramaturg u Redakciji igranog programa TVB (od '90). […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Leon Lučev]], glumac<ref name=lucev1>[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 Hrvatski glumac Leon Lučev: Osjećam se kao Jugoslaven, evo i zašto...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221004013040/https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 |date=2022-10-04 }} [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. 17.02.2020.</ref> * [[Nikola Majdak]], snimatelj, reditelj<ref name=majdak1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 287.<br>''“Majdak Nikola, filmski reditelj i snimatelj; red. prof. Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Aleksandar Mandić (reditelj)|Aleksandar Mandić]], reditelj<ref name=mandic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 292.<br>''“Mandić Aleksandar, reditelj i scenarista; redovni profesor na Odseku za film i televiziju Univerziteta u Njujorku (od '92). […] P: Srbin - Jugosloven.”''</ref> * [[Milenko Maričić]], reditelj<ref name=maricic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 295.<br>''“Maričić Milenko, pozorišni i TV reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Gordan Matić]], reditelj<ref name=matic1>[https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html Gordan Matić: Od A do Z] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108232946/https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html |date=2023-01-08 }} Prvi prvi na skali. ''30.01.2012''<br>''Kulturološki se osećam kao Jugosloven, jer su na mene, između ostalih, uticali pisci Ivo Andrić, Miroslav Krleža, Aleksandar Popović, Dušan Kovačević, muzičari Milan Mladenović, Darko Rundek, Džoni Štulić, Zoran Predin, filmovi “Slučaj Harms”, “Beštije”, “Pad Italije”, “Leptirica”, “Nacionalna klasa”, “Pre kiše”''</ref> * [[Mladen Matičević]], reditelj<ref name=maticevic1>[http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu Priča o geniju Arsenu Dediću] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140804121336/http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu |date=2014-08-04 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 27.04.2014.''<br>''“Svi su me pitali kako to da srpski reditelj snimi film o Arsenu Dediću? Kazao sam im da sam Jugosloven i da snimam film o jugoslovenskom kantautoru.”''</ref> * [[Irfan Mensur]], glumac<ref name=mensur1>[https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg Intervju Irfan Mensur: Jednostavno - postojim, i to je ono što je meni najbitnije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230625122425/https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg |date=2023-06-25 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Tatjana Nježić; 26.04.2023.''<br>''“I prvi intervju koji sam posle povratka iz inostranstva dao bio je veliki intervju u NIN-u, gde sam pričao – iako je to bilo bogohulno - o jugoslovenstvu, da ja ne mogu biti ništa drugo nego Jugosloven i da još verujem u jugoslovenstvo kojeg i dalje ima mnogo na sve strane, ali ljudi su osujećeni da to izgovore.”''</ref><ref name=mensur2>[https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ Velika ispovest Irfana Mensura za Nova.rs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021051349/https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ |date=2022-10-21 }} Nova.rs ''Nemanja Lisinac; 24.03.2021.''<br>''“Prosto, ta neka multikulturalnost Sarajeva je nešto što me i danas opredeljuje kao jedinu varijantu mog bistvovanja, a to je da sam Jugosloven. Nekada, pre 20 godina, izgovoriti to u Srbiji bilo je bogohulno, ali ja se ni tada nisam odrekao jugoslovenstva i toga da sam Jugosloven, pa čak i po cenu toga da me izbrišu iz enciklopedije 'Ko je ko na Balkanu', što se i dogodilo”, priča Irfan Mensur u velikoj ispovesti za Nova.rs.''</ref><ref name=mensur3>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa Irfan Mensur: Loše sam odigrao Principa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020215526/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa |date=2022-10-20 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 08.08.2014.''<br>''Vidjela sam da ste u jednom intervjuu rekli kako, i nakon svega, ostajete nepopravljivi Jugosloven. Šta to danas znači? - “Jugoslavija i jugoslovenstvo moj su identitet, moja vera. U toj državi sam rođen, tu odrastao; na toj tradiciji sam vaspitavan, tako živeo. I, šta sada?! Uvek sam bio Jugosloven! Moj otac je musliman, majka katolkinja, maćeha pravoslavka; najstarijeg sina Filipa dobio sam u braku sa Ljiljanom Perović; sa Srnom Lango imam Pavla. I, nakon svega, osim Jugosloven, šta bih mogao da budem?! Pa, zar moja porodica nije Jugoslavija u malom?!”''</ref><ref name=mensur4>[https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ Irfan Mensur: Moja Jugoslavija još postoji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221022175117/https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ |date=2022-10-22 }} MNE magazin. ''Bojana Radonjić; 08.03.2015.''<br>''Rekli ste: “Do dana današnjeg ostao sam Jugosloven”. - “Znate šta, ja sam govorio da sam Jugosloven i u vrijeme kada to nije bilo popularno, kad je pogubno bilo reći da sam jugonostalgičar, ali sam ja uvijek pojašnjavao svoju jugonostalgiju.”''</ref><ref name=mensur5>[https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci Irfan Mensur: Emotivno putovanje kući] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223450/https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci |date=2022-10-20 }} Gloria. ''Maja Gašić; 24.09.2018.''<br>''“Moram tako da kažem, jer sam ostao Jugosloven do kraja, mada je nekad bilo bogohulno biti jugonostalgičar.”''</ref><ref name=mensur6>[https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda Intervju, Irfan Mensur: Kultura je vodilja ka uspehu naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223500/https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda |date=2022-10-20 }} Ekspres. ''Mirjana Mitrović; 01.06.2017.''<br>''“Mislili su da su veći Srbi od mene i da su zato vredniji kao ljudi, bez obzira na to što je Srbija u mene uložila milione dolara kroz posao i obrazovanje i bez obzira na to što se nikada nisam bavio politikom niti sam se izjašnjavao drugačije sem da sam Jugosloven, ne iz straha, već zato što se tako osećam.”''</ref><ref name=mensur7>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 316.<br>''“Mensur Irfan, glumac i režiser, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=mensur8>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 276.<br>''“Mensur M. Irfan, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 19. I 1952, Sarajevo). Jugosloven.”''</ref> * [[Ognjenka Milićević]], rediteljka<ref name=milicevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 335.<br>''“Milićević Ognjenka, reditelj, teatrolog i prevodilac. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Kokan Mladenović]], redatelj<ref name=kokan1>[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html Jugosloveni su prošli kao Hazari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105030313/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html |date=2012-01-05 }} Press Online. ''Rade Stanić; 03.11.2011.''</ref><ref name=kokan2>[http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ Fašizam počinje od jednog prekršaja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013163926/http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ |date=2012-10-13 }} Novosti. ''Goran Plavšić; 08.10.2012.''</ref><ref name=kokan3>[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi Kokan Mladenović: Fajront u balkanskoj krčmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233204/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Vukica Strugar; 12.02.2011.''</ref><ref name=kokan4>[http://www.naslovi.net/2011-02-27/blic/kokan-mladenovic-placamo-cenu-estradizacije-nasih-zivota/2363702 Kokan Mladenović: Plaćamo cenu estradizacije naših života]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Naslovi.net ''Aleksandar Nikolić; 27.02.2011.''</ref> * [[Dragana Mrkić]], režiser, ranije glumica<ref name=mrkic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 365.<br>''“Mrkić Dragana, glumica, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ranko Munitić]], filmski kritičar i teoretičar<ref name=munitic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 367.<br>''“Munitić Ranko, filmski i TV scenarista, pisac o filmu i srodnim umetnostima, autor i voditelj radio i TV emisija; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dino Mustafić]], reditelj<ref name=mustafic1>[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''<br>''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala".”''</ref><ref name=mustafic2>[https://twitter.com/mdinodino/status/887975511045156864 (Twitter status:) Živeći i radeći na Balkanu uvjerio sam se kako jedino identitarno i politički ima smisla biti Jugosloven!] MdinoDino@Twitter. ''Dino Mustafić; 20.07.2017.''</ref><ref name=mustafic3>[https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ Dino Mustafić: Kod nas se nacionalizam kao pantljičara uspinje od portira do akademika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101043711/https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ |date=2023-01-01 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 04.12.2022.''<br>''“Moje jugoslovenstvo je kulturni identitet, duhovni prostor kojeg živim intezivno. Ima tu i mog inata prema onim kojim je Jugoslavija postala psovka. Biti Jugoslaven danas nije samo politički stav veći je i etički. Svojevrsni vid otpora nacionalističkom ološu, možda jedna odgovornija forma antinacionalizma. Ako je nekom najvažnije da bude Hrvat ili Srbin ili Bošnjak po liniji svoje nacionalne pripadnosti, onda je potpuno prirodno da možete biti Jugoslaven po liniji svoje nadnacionalne pripadnosti.”''</ref> * [[Goran Paskaljević]], reditelj<ref name=paskaljevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 400.<br>''“Paskaljević Goran, filmski reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Srbin.”''</ref><ref name=paskaljevic2>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19920905|page:8 Jedan film dve zastave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240324152716/https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp{{!}}issue:UB_00064_19920905{{!}}page:8 |date=2024-03-24 }} Nedeljna Borba, ''05/06.09.1992.'', str. 8.<br>''“Ja sam najpre filmadžija, pa Jugosloven, pa Srbin.”''</ref> * [[Borka Pavićević]], dramaturškinja<ref name=pavicevic1>[https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ Komemoracija Borki Pavićević: Vikala je iz sveg glasa – ne igraj se sa istinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103233515/https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ |date=2023-01-03 }} N1 SRB. ''FoNet; 04.07.2019.''<br>''On je dodao da je Pavićević ostala Jugoslovenka, a da bi se danas u Jugoslaviji slavio Dan boraca i podsetio na stihove “Naša borba zahteva, kad se gine da se peva”.''</ref><ref name=pavicevic2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika Borka Pavićević: Jugoslavija je aktuelna zbog aktuelnih politika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011074946/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika |date=2022-10-11 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 12.04.2017.''<br>''Ipak, kao Jugoslovenka, kao neko ko je rođen i ko je živio u “mraku socijalizma”, možete li zamisliti zajednicu čije bi “rotirajuće predsjedništvo”, pored “kralja ujedinitelja” Aleksandra Vučića, činili Bakir Izetbegović, Đorđe Ivanov, Kolinda Grabar-Kitarović, Filip Vujanović, Borut Pahor? Kakva bi to uopšte država bila? - “Mogu da zamislim samo jednu Jugoslaviju, u kojoj bi se ovi koji danas protestuju na beogradskim ulicama povezali sa ljudima iz kulture koji su svojevremeno potpisivali peticije protiv ministra Hasanbegovića, sa radnicima koji su peške iz Tuzle išli do granice sa Hrvatskom, sa… Ko piše o štrajku radnika u Bosni, taj želi da u Srbiju unese nered. Sećate li se toga? Takve rečenice su u to vreme izgovarali oni koji bi danas da prave nekakvu “staru Jugoslaviju plus Albanija”.”''</ref> * [[Josip Pejaković]], glumac<ref name=pejakovic>[https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje Josip Pejaković u Trebinju izveo monodramu "Ućerivanje"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250120050038/https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje |date=2025-01-20 }} [[Dnevni avaz]]. ''P.M.; 20.03.2015.''<br>''Pejaković kaže da je monodrama „Ućerivanje“ imala dobar prijem i Hrvatskoj, mada je bilo negativne atmosfere zbog toga što se on izjasnio kao Jugosloven. „Kako neko ko se zove Josip može da se izjašnjava kao Jugosloven. Sve je kulminiralo incidentom tako da je prilikom izvođenja monodrame u Zadru i policija morala da osigurava,“ objasnio je Pejaković.''</ref> * [[Katarina Pejović]], dramaturškinja<ref name=pejovic1>[https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ Katarina Pejović: Jedini način da iskorenimo fašizam je da razumemo te ljude] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230130022252/https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ |date=2023-01-30 }} Nova.rs. ''Suzana Sudar; 02.01.2022.''<br>''“Kao Stari Grci ili Rimljani, mi koji se osećamo Jugoslovenima smo vrsta u izumiranju.”''</ref> * [[Darko Perić]], glumac<ref name=dperic1>[https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&yyyy=2018&mm=09&dd=24&nav_id=1447148 Najpoznatiji glumac iz Srbije u svetu: Samo Đoković i Modrić popularniji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011233951/https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&yyyy=2018&mm=09&dd=24&nav_id=1447148 |date=2022-10-11 }} [[B92]]. ''Tara Tomović; 24.09.2018.''<br>''“Ja sam rođen u Jugoslaviji. Sebe i dalje smatram Jugoslovenom.”''</ref> * [[Vladimir Pogačić]], reditelj<ref name=pogacic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 437.<br>''“Pogačić Vladimir, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Radko Polič]], glumac<ref name=polic1>[https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w Radko Polič: Biće ponovo Jugoslavije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126045237/https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w |date=2022-11-26 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Simonida Milojković; 24.11.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven i znam da ćemo nekada, kad-tad, ponovo biti zajedno.”''</ref><ref name=polic2>[https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 Radko Polič: Ostao sam Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221112220630/https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 |date=2022-11-12 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 23.02.2014.''<br>''“Uvek ću govoriti da sam Jugosloven, makar me i vređali zbog toga, kaže slovenački glumac Radko Polič.”''</ref> * [[Mladen Popović]], dramaturg<ref name=mladenpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 445.<br>''“Popović Mladen, dramaturg; urednik Filmske redakcije RTS. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nenad Prokić]], dramaturg<ref name=prokic1>[http://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU Intervju – Nenad Prokić: Srbija je počela da se trijezni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226005905/https://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU |date=2023-02-26 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragan Banjac; 02.09.2013.''</ref> * [[Ljubiša Ristić]], režiser<ref name=ristic1>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm Ko je ovaj čovek? Ljubiša Ristić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202521/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm |date=2016-03-04 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 21.04.2000.''<br>''“Nacionalnost - Jugosloven.”''</ref><ref name=ristic2>[http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 Ljubiša Ristić: Trećerazredni umetnici su stubovi naše kulture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208091536/http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 |date=2014-02-08 }} Kurir. ''Ljubomir Radanov; 02.01.2014.''<br>''“Ja sam Jugosloven. Dopalo se to nekom ili ne.”''</ref><ref name=ristic3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482-483.<br>''“Ristić Ljubiša, pozorišni reditelj; predsednik Jugoslovenske udružene levice - JUL (od '95). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Olga Savić]], glumica<ref name=olgasavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.<br>''“Savić Olga, glumica; član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Egon Savin]], redatelj<ref name=savin1>[https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara Još živi virtuelna država umjetnika i nostalgičara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207014024/https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara |date=2023-02-07 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 29.11.2022.''<br>''“Ja sam Jugosloven po opredjeljenju, jer iako Jugoslavije nema, ja sam još živ”, kazao je u intervjuu za “Vijesti” poznati pozorišni reditelj Egon Savin.''</ref><ref name=savin2>[https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 Egon Savin: Materijalnim bogatstvom smo opsednuti toliko da preziremo ljude koji nemaju ništa!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011003004/https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 |date=2022-10-11 }} Elle Serbia. ''Tamara Nikčević; 20.11.2016.''<br>''“Jevrejin sam rođen u multietničkom Sarajevu, studirao u multietničkom Beogradu, volim multietnički Njujork i Pariz… Ateista sam, pa šta da budem do – Jugosloven?! Iako te države više nema, ja još – postojim.”''</ref> * [[Žorž Skrigin]], reditelj<ref name=skrigin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 508.<br>''“Skrigin Georgije-Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Gorčin Stojanović]], reditelj<ref name=gstojanovic1>[https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji Najviše Jugoslovena u Srbiji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107224840/https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji |date=2023-01-07 }} Novi magazin. ''IJ; 16.09.2012.''<br>''“Beogradski pozorišni i filmski reditelj Gorčin Stojanović takođe se deklariše kao Jugosloven, iako to nije činio kada je ta ideologija bila dominantna: - Ideja jugoslovenstva nije politička, već pre svega kulturna. Bazirana je na povezivanju naroda koji imaju kulturne i jezičke srodnosti. Nema veze sa titoizmom i nije suprotna ni srpstvu, ni hrvatstvu. U pitanju je ideja koja je opstala kroz decenije, jer ne umiru ideje, već države, rekao je Stojanović.”''</ref><ref name=gstojanovic2>[http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako Iyu, naopako!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031085846/http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako |date=2010-10-31 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Gorčin Stojanović; 29.10.2010.''<br>''“I, uzgred, ako je kome bitno, potpisnik se deklariše, otkako, hvala Bogu, nema Jugoslavije, kao - Jugosloven. Bez sentimenta, bez žala.”''</ref> * [[Abdurrahman Šalja]], glumac<ref name=salja1>[https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ Bekim Fehmiu – Blistavo i Strašno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208034724/https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ |date=2023-02-08 }} Pulse Magazin. ''Boban Savković; 16.06.2010.''<br>''“Kao i pokojni Abdurahman Šalja bio je Albanac ali i Jugosloven…u onom smislu Kusturičinih likova koji, mrtvi, odlaze nekuda na plutajućem ostrvu.”''</ref> * [[Slavko Štimac]], glumac<ref name=stimac1>[https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. Slavko Štimac: „Dobar čovek ne može biti lud“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804003025/https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. |date=2024-08-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''DanasOnline; 13.07.2024.''<br>''“Štimca predstavljaju kao srpsko-hrvatskog glumca, ali on sebe vidi kao Jugoslovena i Ličanina.”''</ref> * [[Feđa Štukan]], glumac<ref name=stukan1>[https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ Promocija knjige „Blank“ glumca Feđe Štukana u Zrenjaninu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221106064842/https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ |date=2022-11-06 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''M. P.; 26.10.2022.''<br>''“Ja se i danas izjašnjavam kao Jugosloven, nemam problem da kažem da sam u Jugoslaviji naučio sve vrednosti kojima se vodim i danas, a na prvom mestu je ljudski kvalitet.”''</ref><ref name=stukan2>[http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom Feđa Štukan: Jugosloven sam i ponosim se svojom domovinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130411160843/http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom |date=2013-04-11 }} e-portal.ba ''08.04.2013.''<br>''“Kad već ne mogu da se izjasnim kao stanovnik planete zemlje, shvatio sam da je moja nacionalnost Jugosloven, i nepada mi na pamet da se toga stidim i odričem.”''</ref><ref name=stukan3>[https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ Feđa Štukan: Iza podele i mržnje stoji religija i bogati se na našoj nesreći] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221113015556/https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ |date=2022-11-13 }} N1 SRB. ''Novi magazin; 09.09.2022.''<br>''“U Jugoslaviji su me naučili da volim sve ljude podjednako zato sa izjašnjavam kao Jugosloven.”''</ref> * [[Jelena Tinska]], glumica<ref name=tinska>[https://twitter.com/JelenaTinska/status/1557072991657369600?cxt=HHwWgIC90dvo6psrAAAA (Twitter status:) ja sam rodjens u zemlji koje vise nema na mapi Ja sam Jugoslovenka i umrecu kao Jugoslovenka Ljupka oko pupka] JelenaTinska@Twitter. ''Jelena Tinska; 09.08.2022.''</ref> * [[Darko Trešnjak]], režiser<ref name=tresnjak1>[https://www.glasamerike.net/a/1936843.html Trešnjak: Bilo bi lepo režirati na Balkanu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602043134/https://www.glasamerike.net/a/1936843.html |date=2023-06-02 }} Glas Amerike. ''Helena Đorđević; 14.06.2014.''<br>''“Mi smo se preselili ovde 1976. i to je još uvek bila Jugoslavija i tako uvek kada me ljudi pitaju uvek kažem da sam Jugosloven jer je to jedina stvar koju sam znao.”''</ref> * [[Sergej Trifunović]], glumac<ref name=strifunovic1>[https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw (Twitter komentar:) Ne. Jugosloven, Levičar, Glumac i Srbin. S nadom da ću postati čovek. Tim redom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101234715/https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw |date=2022-11-01 }} WhistlerDick@Twitter. ''Sergej Trifunović; 06.12.2019.''</ref> * [[Renata Ulmanski]], glumica<ref name=ulmanski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 597.<br>''“Ulmanski Renata, glumica. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Mlađa Veselinović]], glumac<ref name=veselinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 609.<br>''“Veselinović Mladen-Mlađa, glumac i prevodilac. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Volk]], pozorišni i filmski kritičar<ref name=volk1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 619.<br>''“Volk Petar, pozorišni i filmski kritičar, teoretičar i istoričar; profesor Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (za pr. Istorija filma); šef Katedre za teoriju i istoriju. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stjepan Zaninović]], reditelj<ref name=zaninovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 639.<br>''“Zaninović Stjepan, filmski reditelj i scenarista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stevo Žigon]], glumac<ref name=zigon1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 649.<br>''“Žigon Stevo, glumac i reditelj. […] P: Jugosloven; […].”''</ref> * [[Milan Žmukić]], filmski producent, revolucionar<ref name=zmukic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 656.<br>''“Žmukić Milan, predsednik Organizacionog odbora BITEF-a; preds. Organizacionog odbora Filmskog festivala u Herceg Novom. […] P: Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vjekoslav Afrić.jpg|Vjeko Afrić Datoteka:Неда Арнерић.jpeg|Neda Arnerić Datoteka:Ivan Bekjarev 2019.jpg|Ivan Bekjarev Datoteka:Adam i berberin prvi ljudi, Jakova Ignjatovića, SNP, 18.11.1969, Ivan Hajtl kao Maksa Svilokosić i Jelica Bjeli kao Fema.jpg|Jelica Bjeli Datoteka:Dragan Bjelogrlic (cropped).jpg|Dragan Bjelogrlić Datoteka:Tanja Bošković, 1975.jpg|Tanja Bošković Datoteka:Karlo Bulic.jpg|Karlo Bulić Datoteka:Бранко Цвејић.jpeg|Branko Cvejić Datoteka:Svetozar Cvetković crop.jpg|Svetozar Cvetković Datoteka:Borivoj Dovniković Bordo 2017.jpg|Borivoj Dovniković Datoteka:OIFF 2015-07-18 212827 - Srđan Dragojević.jpg|Srđan Dragojević Datoteka:Jasna Đuričić, glumica.jpg|Jasna Đuričić Datoteka:Predrag Ejdus 2021 stamp of Serbia.jpg|Predrag Ejdus Datoteka:Odissea Bekim Fehmiu.jpg|Bekim Fehmiu Datoteka:Greta, stranica 89, drama, Boris Isaković, foto M. Polzović.jpg|Boris Isaković Datoteka:Ita Rina v zrelih letih.jpg|Ita Rina Datoteka:Stefan Kapicic by Gage Skidmore.jpg|Stefan Kapičić Datoteka:Мима Караџић Стара Пазова.png|Mima Karadžić Datoteka:Mirjana Karanović Requiem for Mrs. J. Press Conference Berlinale 2017.jpg|Mirjana Karanović Datoteka:Milenko Maricic 1.jpg|Milenko Maričić Datoteka:Ognjenka Milićević, profesor i dekan FDU.tif|Ognjenka Milićević Datoteka:Ranko Munitic (1943-2009), 1989.jpg|Ranko Munitić Datoteka:Dino Mustafić (cropped).jpg|Dino Mustafić Datoteka:Inaugurazioa (8673787301) (cropped).jpg|Goran Paskaljević Datoteka:Borka Pavićević (34479274674).jpg|Borka Pavićević|Borka Pavićević Datoteka:Darko Peric BW.jpg|Darko Perić Datoteka:Radko Polič 2015.jpg|Radko Polič Datoteka:Portrait of Ljubiša Ristić.jpg|Ljubiša Ristić Datoteka:Egon Savin, foto B. Lučić.jpg|Egon Savin Datoteka:Žorž Skrigin (1943).jpg|Žorž Skrigin Datoteka:Slavko Stimac polovinom 80-ih.jpg|Slavko Štimac Datoteka:Sergej Trifunović.png|Sergej Trifunović Datoteka:Renata Ulmanski, 2019.jpg|Renata Ulmanski Datoteka:Stevo Žigon 1969 1.jpg|Stevo Žigon </gallery> </center> == Fotografija == * [[Ivo Eterović]], fotograf<ref name=eterovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.<br>''“Eterović Ivo, fotograf; majstor fotografije FSJ i Hin EFIAP. […] P: Hrvat, Jugosloven.”''</ref> * [[Stevan Kragujević]], fotoreporter<ref name=kragujevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 251.<br>''“Kragujević Stevan, fotograf. […] P: Jugosloven srpske narodnosti, pravosl.”''</ref> * [[Rizo Šurla]], fotograf, partizan<ref name=surla1>[https://www.youtube.com/watch?v=CSM_Fpjh-dI Ljudi - Fotograf Rizo Širla (Ulcinj, 1971.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019223450/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=CSM_Fpjh-dI |date=2022-10-19 }} YouTube. ''Srđan Karanović; Jugoslavija 1972.''<br>''“I, da Vam kažem još: sad kad je bio popis stanovništva, pita što osjećam. Ja [se] osjećam kao Jugoslaven, drugo ništa, šta imam da... ostajem Jugoslaven.”''</ref><ref name=surla2>[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html Ljudi - Fotograf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111100935/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html |date=2023-01-11 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''10.08.2022''<br>''“Jugosloven po ubeđenju, ovaj navijač splitskog Hajduka u emisiji priča o svom životu u Ulcinju.”''</ref><ref name=surla3>[https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 Rizo Šurla, Afrojugoslaven iz Ulcinja: Naša zemlja je što se tiče ravnopravnosti vjerojatno jedinstvena u svijetu, a međusobna mržnja nedokučiva je glupost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111101941/https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 |date=2023-01-11 }} [[Slobodna Dalmacija]]. ''PSD; 24.01.2022.''<br>''“Rizo Šurla ime je i prezime čovjeka koji se najpreciznije može staviti u grupu Afrojugoslavena, iako se on čitav život osjećao kao Jugoslaven, odnosno Crnogorac koji je rođen u Ulcinju i čitav život je proveo u tome primorskom gradu.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Stevan Kragujević, portret, okt. 1976.jpg|Stevan Kragujević </gallery> </center> == Književnost i pjesništvo== * [[Olja Alvir]], književnica<ref name=alvir1>[https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ Partizanski filmovi – poetika otpora i nade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126234518/https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ |date=2022-11-26 }} Dunav.at ''23.10.2019.''<br>''“Jedna od studentica dobro posjećenih predavanja na Bečkom univerzitetu koju je takođe zainteresovala solidarnosti i zajedništvo protagonista partizanskog filma, jeste Olja Alvir. Mlada spisateljica koja u Beču živi od djetinjstva i čiji su roditelji izbjegli iz Bosne, samu sebe naziva Jugoslovenkom i time pokazuje simpatiju za zemlju čija je osnova bilo zajedništvo svih njenih naroda i narodnosti, a koja je, kako se tvrdilo, nastala u antifašističkoj borbi.”''</ref> * [[Ivo Andrić]], književnik i diplomata<ref name=ristic-andric-davico>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 182.<br>''“Poznato mi je da je Marko Ristić javno istupio nakon popisa (u »Politici« 27. IV 1971.) i obrazložio zašto se deklarirao kao Jugoslaven, zbog čega misli da to nije nikakav unitarizam: jer se isto tako osjećao kad je istupao za rješenje hrvatskog pitanja u staroj Jugoslaviji. I Ivo Andrić se tada također upisao kao Jugoslaven. I Oskar Davičo.”''</ref><ref name=andric2>Tošović, Branko: Strane svijeta u Andrićevom životu i stvaralaštvu, u: Kuzmanović, Rajko (ur.): Andrić između Istoka i Zapada. Banja Luka 2022, str. 143.<br>''„Nemamo podataka o tome da li se Andrić konfesionalno izražavao drugačije nego što to nalazimo u njegovim školskim i studentskim dokumentima (kao katolik), ali imamo podataka da se nacionalno drugačije opredjeljuje – od 1951. pa do smrti kao Srbin (u ličnoj karti, vjenčanici, vojnoj knjižici...) i Jugosloven (u popisu stanovništva 1971).“''</ref> * [[Vladimir Arsenijević]], književnik<ref name=arsenijevic1>[http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 O pasošu i putovnici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011755/http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 |date=2016-03-05 }} tportal.hr ''Vladimir Arsenijević; 26.06.2012.''<br>''“Vjerujem da je to razlog zbog kog mi je oduvijek bilo znatno lakše identificirati se kao Jugoslaven.”''</ref> * [[Anton Aškerc]], pesnik<ref name=askerc1>Aškerc, Anton: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-YNVE4FUC/ecf67f53-f5ca-416a-a350-bc79be7c6661/PDF Hrvaški »Salon«.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 2 (1899), str. 132.<br>''“Zakaj nismo vsaj vsi Jugoslovani edini v jeziku, v književnosti in umetnosti? Čemu se cepimo in slabimo sami? Čemu? . . .”''</ref> * [[Goran Babić]], književnik<ref name=babic1>[https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga Povratak otpisanoga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241119022141/https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga |date=2024-11-19 }} Portal Novosti. ''Marko Pogačar; 18.11.2024.''<br>''“Babić je, bez obzira na u mladosti kritičan stav prema elementima sistema, pa i efemerne rubno "proljećarske" devijacije, deklarirani Jugoslaven i komunist, viđen kao "zadrti šuvarovac" i partijski element koji se zacrtane politike, bez veće osjetljivosti za detalje, nije libio provoditi u praksi, te je oštar kritičar hrvatskog nacionalizma u najrazličitijim njegovim pojavnim oblicima.”''</ref><ref name=babic2>[https://www.laguna.rs/laguna-bukmarker-goran-babic-ne-verujem-u-sistem-u-kojem-fukara-moze-legalno-unos-21212.html Goran Babić: Ne verujem u sistem u kojem fukara može legalno da pogubi genija] Laguna. ''Branko Rosić; 10.06.2022.''<br>''Meni deluje da ste ostali zauvek Jugosloven iz Hrvatske? - "Pa ja i jesam (ili si tako samo umišljam) daleki nastavljač one hrvatske tradicije koja je u Beogradu vidjela Pijemont, kulu svjetilju južnoga slavenstva, svijetlu tačku na kraju hiljadugodišnjeg tunela kojoj su hrlili ne samo Juraj Križanić („Đuro“ u predratnom izdanju srpske akademije) i onaj Flacijus iz Lobina, koji je svoje protestantske knjige (vidjeti spise Franje Bučara) htio štampati i na ćirilici."''</ref><ref name=babic3>[https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ Veliki povratak i autobiografija Gorana Babića, divnog pjesnika i mračnog proroka koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117044942/https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ |date=2022-11-17 }} telegram.hr ''Dragan Markovina; 06.06.2022.''<br>''“Goran Babić je čovjek o kojem se u Hrvatskoj temeljito šutjelo godinama. Književnik, ljevičar, pripadnik Šuvarove lijeve frakcije u SKH, divan pjesnik i mračni prorok koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu, glavni urednik umnogome ozloglašenog Oka, Mostarac zavičajem iz Opuzena i doline Neretve, školski drug Slobodana Praljka i uvjereni Jugoslaven, na kraju je početkom 1991. otišao iz Zagreba u Beograd, da se nikad ne vrati.”''</ref><ref name=babic4>[https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika Otvoreno djelo velikog pjesnika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926034603/https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika |date=2023-09-26 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Kultura Vijesti; 23.09.2023.''<br>''“Veliki Jugosloven i antinacionalista početkom ratnih sukoba 1991. napušta Hrvatsku i dolazi u Beograd.”''</ref> * [[Vladislav Bajac]], književnik<ref name=bajac1>[https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac Bajac: Sumnja je moje prirodno stanje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208072328/https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac |date=2023-02-08 }} Kaleidoskop. ''Jelena Pavlović; 16.03.2017.''<br>''“Nisam nikakav jugonostalgičar niti nostalgičar, ali jesam Jugosloven.”''</ref> * [[Zorica Bajin-Đukanović]], pjesnikinja<ref name=bajindjukanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 30.<br>''“Bajin-Đukanović Zorica, književnik i fotograf; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vjera Benkova]], književnica<ref name=benkova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.<br>''“Benkova Vjera, pisac i književni prevodilac; novinar, saradnik Slovačke redakcije Radio N. Sada (od '80). […] P: Slovakinja jugosl. porekla..”''</ref> * [[Oto Bihalji Merin]], književnik, istoričar umetnosti<ref name=bihalji1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 41.<br>''“Bihalji D. Oto, književnik, istoričar umetnosti (r. 3. I. 1904, Zemun). Jugosloven.”''</ref> * [[Laslo Blašković]], književnik<ref name=blaskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 48.<br>''“Blašković Laslo, književnik; sekretar Društva književnika Vojvodine. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Milenko Bodirogić]], književnik i izdavač<ref name=bodirogic1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha Bodirogić: Zemlje nastale raspadom Jugoslavije prepune su mržnje i straha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212201/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha |date=2022-10-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 18.04.2020.''<br>''“Ja sam jednostavno Jugosloven i to je tako, niko ne može iz svoje kože.”''</ref><ref name=bodirogic2>[https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ Sanjali najbolji, rasturili najgori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212819/https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ |date=2022-10-20 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Nedim Sejdinović; broj 1590, 24.06.2021.''<br>''“Ono za čime žalim jesu procesi i principi na kojima je nastajala ta zemlja, a oni su bili beskompromisno emancipatorski i prvi put su nam se dogodili na ovim prostorima. U tom smislu ja sam naprosto Jugosloven bez Jugoslavije”, kaže Bodirogić.''</ref> * [[Milena Bogavac]], književnica, dramaturškinja<ref name=bogavac1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ Kolumne Milene Bogavac – od 6. decembra svakog ponedeljka u Danasu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230120210820/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ |date=2023-01-20 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Danas Online; 05.12.2021.''<br>''“Deklariše se kao feministikinja, antifašistkinja, Jugoslovenka i borkinja za ljudska prava.”''</ref> * [[Nevena Bojičić]], književna kritičarka<ref name=bojicic1>[https://twitter.com/nevenawednesday/status/1122651234312310785 (Twitter status:) JA SAM : ⚪ straight ⚪ gay ⚪ bisexual 🔘 Jugoslovenka] NevenaWednesday@Twitter. ''Nevena Bojičić; 29.04.2019.''</ref> * [[Dušan Cicvara]], književnik i filmski kritičar<ref name=cicvara1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 70.<br>''“Cicvara Dušan, novinar i književnik. […] P: Jugosloven srpskog porekla, […].”''</ref> * [[Milan Ćurčin]], pjesnik<ref name=curcin1>[https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ Ćurčin – književnik i urednik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230816000403/https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ |date=2023-08-16 }} Lobisti.rs. ''Miodrag Skundric; 04.08.2023.''<br>''“Znameniti Pančevac, patriota, doktor nauka, liberal, pesnik, diplomata, novinar, Jugosloven.”''</ref> * [[Oskar Davičo]], književnik i pesnik<ref name=ristic-andric-davico/><ref name=davico>[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu Spomen ploča Oskaru Daviču] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117034357/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu |date=2022-11-17 }} [[Večernje novosti]]. ''V. N.; 12.04.2012.''<br>''“Ne napuštajući nikad i ni na koji način svoju pripadnost Srbiji, njenom narodu i njenoj literaturi, o čemu ponajbolje svedoči njegova veličanstvena „Srbija“, on je istovremeno bio gorljivi Jugosloven, internacionalista, koji nije podnosio niti jedan od naših brojnih minijaturnih i nepodnošljivih nacionalizama - istakao je Goran Babić.”''</ref> * [[Ivan Ergić]], pjesnik, ranije nogometaš<ref name=ergic1>[http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html Ergić kod Stankovića - glas razuma usred euforije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024062841/http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html |date=2015-10-24 }} tportal.hr ''Zrinka Pavlić; 15.06.2014.''<br>''“Em se drznuo kritizirati nogomet u ovo doba koje mnogi doživljavaju kao doba obavezne nacionalne konsolidacije (koja je također predmet Ergićeve kritike), em je s priličnim negodovanjem govorio o uplitanju nacionalizma i religije u sport, em je bez imalo ustezanja izjavio da se izjašnjava kao Jugoslaven.”''</ref><ref name=ergic2>[https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true Ivan Ergić: Katastrofalno je što su nogometaši uzor mladima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110014230/https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true |date=2023-01-10 }} [[Novi list]]. ''Ladislav Tomičić; 18.08.2013.''<br>''“Ja jesam Srbin, ali u kulturalnom smislu uvijek ću biti Jugosloven, kao što danas netko drugi pored pripadnosti svojoj naciji takođe može biti europejac ili nešto treće.”''</ref><ref name=ergic3>[https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ Ivan Ergić, poslednji koji je ugasio svetlo i otpevao “Hej Sloveni”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110015732/https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ |date=2023-01-10 }} reprezentacija.rs ''Admin; 18.05.2019.''<br>''“Ja sam po tom pitanju uvek bio ležeran, nisam se smatrao ništa manjim Srbinom ako sam istovremeno i Jugosloven.”''</ref><ref name=ergic4>[https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ Ivan Ergić, Zanimanje – tragalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922024213/https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ |date=2023-09-22 }} WineStyle. ''Tamara Marković; 03.11.2019.''<br>''“Kada sam u Švajcarskoj osećam se daleko više kao Jugosloven ili Srbin. A kada sam ovde, nemam takav doživljaj. Recimo da mi se taj osećaj pojača kada sam u nekoj drugoj sredini. Za mene je identitet stvar kulturnog, a ne etničkog konteksta.”''</ref> * [[Zdenka Feđver]], književnica<ref name=fedjver1>[https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029220240/https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka |date=2022-10-29 }} XXZ magazin. ''Zdenka Feđver; 25.01.2021.''<br>''Nacionalnost, Jugoslovenka? - “Da.”''</ref> * [[Frida Filipović]], književnik<ref name=filipovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 136.<br>''“Filipović Frida, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''</ref> * [[Hristo Georgijevski]], književnik<ref name=georgijevski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 144-145.<br>''“Georgijevski Hristo, redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (za pr. Makedonska književnost i Književnost za decu). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vesna Goldsworthy]], književnica<ref name=goldsvorti1>[https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ Bilo jednom u Londonu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101185457/https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ |date=2022-11-01 }} Elevate. ''str. 36/37, oktobar 2019.''<br>''“Panelisti su se takođe dotakli različitih slojeva identiteta, pa je tako književnica Goldsvorti za sebe rekla da je i Srpkinja i Jugoslovenka, kao i Britanka.”''</ref><ref name=goldsvorti2>[https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london Once upon a time in London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330090505/https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london |date=2023-03-30 }} (na engleskom) anarussellomaljev.com ''Ana Russell-Omaljev, 12.10.2020.''<br>''“The panellists also touched on different layers of identity, with writer Goldsworthy saying that she is both Serbian and Yugoslav, as well as British.”''</ref> * [[Mustafa Karahasan]], književnik<ref name=karahasan1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 305.<br>''“Karahasan Mustafa, novinar i književnik, član Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1920 u Skoplju, Jugosloven (pripadnik turske manjine).”''</ref> * [[Danilo Kiš]], književnik<ref name=kis1>Popov, Jovan: [https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf Jež i jorgovan. Skica za uporedni portret Aleksandra Tišme i Danila Kiša] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230202074425/https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf |date=2023-02-02 }}, u: Polja, br. 416 (2001), str. 67.<br>''“Deceniju i po kasnije, u poslednjoj godini svog života, i jednoj od poslednjih njegove zemlje, on objašnjava zašto se ne izjašnjava kao srpski pisac: »u inostranstvu jedva i to znaju šta je Jugosloven, a kamoli Srbin«. Izgovor je lakonski, a i vreme koje sledi veoma brzo će ga demantovati – Evropa će se naprasno zainteresovati za Srbe, na žalost ne na način na koji bismo voleli. Malo dalje, međutim, Kiš precizira da je nacionalnost Jugosloven »jedina tačna oznaka onoga što jesam«.”''</ref> * [[Božo Koprivica]], književnik<ref name=koprivica1>[https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ U fudbalu nema nacionalizma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230205195241/https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ |date=2023-02-05 }} Monitor. ''Nastasja Radović; 16.07.2010.''<br>''Vi ste Jugosloven? - “Bio i ostao.”''</ref><ref name=koprivica2>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml Ratni i antiratni profiteri kao savest naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013000115/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml |date=2012-10-13 }} [[Glas javnosti]]. ''Radmila Radosavljević; 15.06.2001.''<br>''Još se izjašnjavate kao Jugosloven iz države koja više ne postoji? - “Da. Jer, sve jeste i sve postoji, ako voliš.”''</ref> * [[Miroslav Krleža]], književnik i enciklopedista<ref name=krleza1>Cvitković, Ivan: Krleža, Hrvati i Srbi. Sarajevo 1991, str. 7.<br>''Bio sam dobar Jugoslaven i danas sam to, isticao je 1976. godine.''</ref><ref name=krleza2>Matvejević, Predrag: Granice i sudbine. O jugoslavenstvu prije i poslije Jugoslavije. Zagreb 2015, str. 267.<br>''“Često to meni negiraju, a ja sam Jugoslaven ali ne iz perspektive Aleksandra Karađorđevića ni Pere Živkovića.“''</ref> * [[Zofka Kveder]], književnica<ref name=kveder1>Свирчев, Жарка: [https://journal.knjizenstvo.rs/index.php/knjizenstvo/article/view/271/267 Југославенска жена – форум модерне списатељице], у: Књиженство, год. 5 br. 5 (2015).<br>''“Словенке ме неће више, Хрватице ме не признају још за „своју“, Српкиње такође не. Истина је, да то понекад боли, али ми такође даје снагу да останем што сам: Југославенка.”''</ref> * [[Jožef Levičnik]], književnik, glazbenik<ref name=levicnik1>Levičnik, Jos.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kteri narod je najbolj izobražen v Evropi?], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 49 (08.12.1858), str. 390.<br>''“Mi Jugoslaveni („divji narod“, se vé da!) navadno čakamo, da nas smert sama pokosi.”''</ref> * [[Milenko Maticki]], književnik, novinar<ref name=maticki1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 313.<br>''“Maticki Milenko, književnik; urednik "Politikinog" podlistka "Politika za decu". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Predrag Matvejević]], književnik<ref name=matvejevic1>Majdzik Papić, Katarzyna: [https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Zwischen den Welten. Postjugoslawische Literatur im Spannungsfeld der Übersetzung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230106054123/https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |date=2023-01-06 }}, u: Dampc-Jarosz, Renata/Kałuża, Anna (ur.): Narrative des Wandels. Transformationsprozesse nach 1989 in den mittel- und osteuropäischen Literaturen. 2022, str. 297 nap. 54. (na nemačkom) <br>''Der Interpretationskontext für Matvejevićs Texte ist in erster Linie der Mittelmeerraum (obwohl der Autor sich selbst als Jugoslawe bezeichnete und notabene in der multiethnischen Stadt Mostar geboren wurde): „Der Horizont der Existenz ist die Identität, die sich aus der Zugehörigkeit zu einer bestimmten Kultur ergibt, die für Matvejević die mediterrane Zivilisation ist.“''</ref><ref name=matvejevic2>[https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ Kome je pukla ‘Žica’?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107094902/https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ |date=2023-01-07 }} Ravno do dna. ''Jelena Svilar; 08.01.2012.''<br>''“Neobično je, nakon tolikih godina terora raznih promotera vlastitih ega koji navodno djeluju u nacionalnom interesu, u eteru javne televizije čuti intervju s čovjekom zbog kojeg ćete konačno doživjeti stanoviti ushit što pripadate istom narodu, iako je upravo nacionalni identitet ono što Matvejević, kao deklarirani Jugoslaven, nikada nije osjećao imanentnim sebi samom.”''</ref><ref name=matvejevic3>[https://www.portalnovosti.com/borac-protiv-politika-gluposti Borac protiv politika gluposti] Portal Novosti. ''N.J.; 16.02.2017.''<br>''“Predrag Matvejević je bio Jugoslaven, ali nije bio protiv nacionalnih identiteta jer je pomagao i hrvatske disidente, rečeno je na tribini ‘Ostavština Predraga Matvejevića’, održanoj 14. februara u prostorijama ‘Privrednika’ u Zagrebu.”''</ref><ref name=matvejevic4>[https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ Pisac i kritičar Božo Koprivica o mediteranstvu i jugoslovenstvu književnog velikana: Predragu Matvejeviću se njegov rodni grad Mostar odužio varvarskim činom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108022018/https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ |date=2023-01-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 06.07.2022.''<br>''“Matvejević je bio Jugosloven, njegovo jugoslovenstvo počelo je kada je sa trinaest godina pristupio partizanima. […] On nije prestao da bude Jugosloven ni u najtežim trenucima, kada je HDZ preuzeo vlast u Hrvatskoj i kada je bio progonjen. […] Verujem, nažalost, da bi se nekome ko je ostao Jugosloven kao Matvejević desila ista moralna pizdarija, rušenje rodne kuće, i da je ta kuća bila u Beogradu ili bilo gde drugde na ovom prostoru.”''</ref> * [[Antun Mihanović]], književnik, pravnik, diplomata<ref name=mihanovic1>Шишић, Фердо: Југословенска мисао. Историја идеје југословенског народног уједињења и ослобођења од 1790-1918. Београд 1937, стр. 79.<br>''“Поносим се и тиме, што сам дошао и к Вашој Пресвијетлости, као к једином кнезу (владаоцу) нашега илирског народа.”{{Efn|Do četrdesetih godina 19. vijeka se za Jugoslavene još koristio (i) termin ''Iliri''.|group=α}}''</ref> * [[Milan Milišić]], pesnik<ref name=milisic1>Kazalište Marin Držić: [https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf Kad je Bog stvarao Dubrovnik.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004165511/https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf |date=2023-10-04 }} Dubrovnik 2015, str. 22.<br>''“Paradoksalno je da je Milan Milišić koji se osjećao i izjašnjavao kao Jugoslaven, ubijen projektilom Jugoslavenske narodne armije.”''</ref><ref name=milisic2>[http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ Beatnici su danas aktualniji nego ikad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020073058/http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ |date=2013-10-20 }} Novosti. ''Rade Dragojević; broj 648, 19.05.2012., broj 648''<br>''“Baš kao i Danilo Kiš ili Predrag Matvejević, i Milan Milišić bio je kozmopolita i uvjereni Jugoslaven, ali i Dubrovčanin.”''</ref><ref name=milisic3>[http://www.e-novine.com/drustvo/41119-ivot-slobodu.html Život za slobodu] E-Novine. ''Dragoljub Todorović; 04.10.2010.''</ref> * [[Pero Mužijević]], književni kritičar, univerzitetski profesor<ref name=muzijevic1>[http://www.republika.co.rs/322-323/34.html In memoriam Pero Mužijević (1934-2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107102741/http://www.republika.co.rs/322-323/34.html |date=2023-01-07 }} Republika. ''Nastasja Radović, Nebojša Popov; broj 322-323, 01-31.12.2003.''<br>''“Pero Mužijević je bio autentičan Jugosloven, vezan za Bosnu, rođenjem i uspomenama, Beograđanin, bez kojeg se ne može zamisliti priča o našoj književnoj boemiji, nenadmašan kozer, humanista po načinu života a ne parolama, intelektualac, pre svega po osećaju sveta...”.''</ref> * [[Vladimir Nazor]], pjesnik, književnik<ref name=nazor1>Roksandić, Drago: [http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf Prvi kongres kulturnih radnika Hrvatske (Topusko, 25.–27. lipnja 1944.): iskustvo i aproprijacije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153912/http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf |date=2024-12-25 }}, u: Roksandić, Drago/Cvijović Javorina, Ivana (ur.): Intelektualci i rat 1939.–1947. Zbornik radova s međunarodnog skupa Desničini susreti 2011. Zagreb 2012, str. 106.<br>''Nazorov je samostalni poziv bio akt svojevrsne autentične kulturne revolucije. […] On je postavio i ključno pitanje, kao Hrvat i Jugoslaven: “Kako ćemo najuspješnije postići da u našoj federativnoj državi – ne dirajući u značajne osobine pojedinih naroda, koji je grade – gajimo kulturu što više zajedničkog (Nazorov kurziv – D.R.) duha i ideala?”''</ref> * [[Elvedin Nezirović]], književnik<ref name=nezirovic1>[https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu Ovdje je kultura izgubila svoju prosvjetiteljsku ulogu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021193823/https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu |date=2022-10-21 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vujica Ognjenović; 15.06.2019.''<br>''“U tom smislu, ja sam bio i ostao Jugosloven i kao takav duboko sam razočaran stvarnošću u kojoj živim.”''</ref> * [[Andrej Nikolaidis]], književnik i publicist<ref name=nikolaidis>[https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi Andrej Nikolaidis: Jugosloven sam po nadi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221009020636/https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi |date=2022-10-09 }} Portal Novosti. ''Davor Konjikušić; 17.01.2017.''<br>''Možemo li reći da ste vi zapravo Jugoslaven? - “Ja to nedvojbeno jesam. I po rođenju i po kulturi. I najvažnije: po nadi.”''</ref> * [[Grozdana Olujić]], književnica<ref name=olujic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 389-390.<br>''“Olujić Grozdana, književnik, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Muharem Omerović]], pjesnik<ref name=omerovic1>[https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli Narodu nije ništa, a sve ga boli] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221031233016/https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli |date=2022-10-31 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 28.06.2021.''<br>''“Muharem Omerović se u popisu stanovništva uvijek izjašnjavao kao Musliman govoreći da se on osjeća i kao Jugosloven i da će jednog dana narodi Jugoslavije "ako ne budu imali dovoljno zlata praviti Tita i od blata"!”''</ref> * [[Eliezer Papo]], književnik i rabin<ref name=papo1>[https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ Eliezer Papo: Naravno da sam jugonostalgičan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230615235228/https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ |date=2023-06-15 }} Javni servis. ''Anđelka Cvijić; 16.09.2022.''<br>''Kažete da ste Sarajlija, Bosanac i Jugosloven. Šta vam je to značilo pre rata, šta znači sada kad Jugoslavije nema? - “Prije rata su sva ta tri pridjeva upućivala na jednu te istu puku realnost, jer tad nisam bio samo IZ Sarajeva/Bosne i Hercegovine/Jugoslavije, nego i U Sarajevu/Bosni i Hercegovini/Jugoslaviji. Danas sva tri označavaju prvenstveno kulturu, mentalitet, pogled na svijet.”''</ref> * [[Siniša Pavić]], scenarista<ref name=pavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 403.<br>''“Pavić Siniša, književnik i scenarista; sudija Okružnog suda u Beogradu (od '66). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Muharem Pervić]], književni kritičar<ref name=pervic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 417.<br>''“Pervić Muharem, književnik; književni i pozorišni kritičar. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Janko Pukmeister]], pjesnik, književnik<ref name=pukmeister1>Vijanski, Janko [Janko Pukmeister (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kako Slovenci kruh čislajo], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 9 (03.03.1858), str. 67.<br>''“Tudi pri nas Jugoslovanih je ta običaj navaden.”''</ref> * [[Dušan Radović]], književnik<ref name=radovic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ Lični stav Dušana Petričića: Duško Radović je prezirao kalkulantski patriotizam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107111056/https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dušan Petričić; 12.12.2022.''<br>''“Mnogi imaju dilemu, na kojoj strani bi Duško Radović danas bio u ovoj našoj podeljenoj, razorenoj i moralno posrnuloj državi. Znam da je Duško bio iskreni Jugosloven, znam da je bio ateista, znam da je iz dubine duše prezirao lažni i kalkulantski patriotizam i znam za njegov otvoreni i duboki animozitet prema onoj raščupanoj, bradatoj i primitivnoj četničkoj Srbiji.”''</ref> * [[Vujica Rešin Tucić]], književnik<ref name=resintucic1>Milenković, Nebojša: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Vujica Rešin Tucić. Tradicija avangarde.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240425054218/https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf |date=2024-04-25 }} Novi Sad 2011, str. 64.<br>''“Uprkos brojnim razočarenjima, Rešin Tucić se čitavog života izjašnjavao kao Jugosloven i kao komunista – kao takav, čak i nakon ratnih devedesetih, u svim centrima bivše nam države bio je rado viđen gost.”''</ref><ref name=resintucic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 480.<br>''“Rešin Tucić Vujica, književnik; dramaturg u Radio N. Sadu (od '75). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Marko Ristić]], književnik i diplomata<ref name=ristic-andric-davico/> * [[Izet Sarajlić]], književnik, pjesnik<ref name=sarajlic1>[https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic Moram natrag u Sarajevo - ja sam Sarajlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021846/https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 15.03.2019.''<br>''I jednom će negdje kazati: “Ja sam po nacionalnosti Sarajlija i Jugosloven”.''</ref> * [[Bekim Sejranović]], književnik<ref name=sejranovic1>[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ Balkan i književnost: Bekim Sejranović, „stranac u Sloveniji, u Hrvatskoj, u Bosni i bilo gde drugo na svetu“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004011248/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ |date=2023-10-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.05.2022.''<br>''Njegov odnos prema Bosni teško je opisati, kaže profesor Svan Monsland. „Bio je Bosanac, Hrvat, Jugosloven, Skandinavac, ali se najslobodnije osećao u Rijeci“, dodaje ovaj profesor.''</ref> * [[Dejan Tiago Stanković]], književnik i prevodilac<ref name=tiagostankovic1>[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ Dejan Tiago Stanković: Književna ‘kometa’ i uvek odani, nasmejani prijatelj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231221742/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ |date=2022-12-31 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.12.2022.''<br>''“Tiago Stanković je bio i jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i deklarisao se kao Jugosloven.”''</ref><ref name=tiagostankovic2>[https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota Dejan Tiago Stanković: Oličenje radosti života] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241226001023/https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota |date=2024-12-26 }} [[NIN]]. ''Aleksa Anđelić; 21.12.2024.''<br>''“Bio je jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i izjašnjavao se kao Jugosloven.”''</ref> * [[Vlada Stojiljković]], književnik<ref name=stojiljkovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 541.<br>''“Stojiljković Vlada, književnik i književni prevodilac; novinar u Radio Beogradu. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Darko Suvin]], teoretičar, povjesničar i kritičar književnosti i kulture<ref name=suvin1>[https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ Darko Suvin: „Svaki malo bistriji ekonomist danas bi mogao ustanoviti da se u prvih 30 godina SFRJ živjelo materijalno bolje nego danas“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230227214155/https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ |date=2023-02-27 }} Mašina. ''Mašina; 27.02.2023.''<br>''Prvo, o nacionalizmu. Dijelim stav Alekse Đilasa u intervjuu 2009, koji je na pitanje „Izjašnjavali ste se kao Jugosloven?“ odgovorio: „To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin…. Jugoslavija nije bila veštačka tvorevina i za mene je njen dugi, krvavi raspad, koji se možda još nije završio, upravo dokaz da je ona bila jedino demokratsko rešenje za jugoslovensko nacionalno pitanje.“''</ref> * [[August Šenoa]], književnik<ref name=senoa1>Janjetović, Zoran: [https://hrcak.srce.hr/file/74496 Prilozi o hrvatskoj kulturi na stranicama ''Politikinog zabavnika'' u razdoblju socijalističke Jugoslavije], u: Historijski zbornik, god. 61 br. 2 (2008), str. 382.<br>''“Šenoa je bio i dobar Jugoslaven, što ga je također činilo poželjnim, čak i u vrijeme kad je Jugoslavija prestala postojati.”''</ref><ref name=senoa2>Barac, Antun: August Šenoa. Studija. Zagreb 1926, str. 82.<br>''“[…]: po svome je shvatanju Jugoslaven, ali područje svog rada ograničuje na hrvatstvo, boreći se u njemu za misao kulturnog pridizanja, dižući mu svijest i ponos.”''</ref> * [[Ivana Šćepanović]], književni prevodilac<ref name=scepanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 553.<br>''“Šćepanović Ivana, književni prevodilac; zamenik gl. urednika časopisa za flamansku i holandsku književnost "Erazmo"; urednik IP "Prometej", N. Sad. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Zvonimir Šubić]], književnik<ref name=subic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 710.<br>''“Šubić Zvonimir, književnik, r. 1902 u Srebrenici, Jugosloven.”''</ref> * [[Gvido Tartalja]], književnik<ref name=tartalja1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 719.<br>''“Tartalja Gvido, književnik, urednik Izdavačkog preduzeća »Prosveta«, r. 1899 u Zagrebu, Jugosloven.”''</ref> * [[Slobodan Tišma]], književnik<ref name=stisma1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet Slobodan Tišma: Vojvodina je izgubila identitet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230320181732/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet |date=2023-03-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 01.06.2020.''<br>''“Bio sam Jugosloven i to sam i ostao.”''</ref><ref name=stisma2>[https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ Svako vreme ima svoju estetiku i svoj moral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221201055415/https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ |date=2022-12-01 }} CorD magazin. ''Zorica Todorović Mirković; 01.10.2021.''<br>''“Novosadjanin od glave do pete, a izjašnjava se kao Jugosloven.”''</ref> * [[Dragan Todorović]], književnik, novinar<ref name=dtodorovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 578-579.<br>''“Todorović Dragan, novinar i rok kritičar, radio i TV voditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Lovro Toman]], pjesnik, političar<ref name=toman1>Matica slovenska v Ljubljani: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qacb9UCdkm5brjJ1gUzqcY37J5v9Gvgg-yzkIw0eRpu54k0nI7epR_1opdVzuMQvz4gs233-y2qf1En2JRr4z8nh1KnoDPg2c96a7cAe-DayW2y6sDhqUIUXu6rxYqJA2CCAVrFP59wL4igcVfkDX0XMKJawHWzrHPJqs-ANDz5M8dZ4PmgV9Ut5o70IWDOHuw55CPueza9qmDl0Fd-xHIl_kV-Gd0O_19tkVeel9IWENCxllFHmpZPqqPMyyo6MF7Vw3fMa Dr. Lovro Toman.] Ljubljana 1876, str. 58.<br>''“Ako pa hoče nas še v eno mer na sumu imeti, naj pomisli, da se Jugoslovani tolažimo z zvesto svojo zavestjo in z zgodovino, da so prešla ministerstva: Kavničevo, Meternihovo in Bahovo, – Jugoslovani pa so vendar ostali in da bodo tudi še pretrpeli ministerstvo Schmerlingovo.”''</ref> * [[Marko Tomaš]], pjesnik<ref name=mtomas1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo Tomaš: Bosanstvo se negira jer podsjeća na jugoslovenstvo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019030251/https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo |date=2022-10-19 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Jasmin Agić; 23.09.2017.''<br>''“Gledaj, ja sam Jugosloven, i tako sam se izjašnjavao dok se to moglo, a sada sam ostali i nepriznat ukoliko se tako izjašnjavam.”''</ref><ref name=mtomas2>[https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ Marko Tomaš i Đorđe Gregović gosti književnog programa Dublin Pub-a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226015246/https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ |date=2023-02-26 }} Primorski Portal. ''Primorski Portal; 20.02.2023.''<br>''“Marko Tomaš je pjesnik, boem, meštar od riječi, Jugosloven.”''</ref> * [[Janez Trdina]], književnik<ref name=trdina1>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 302.<br>''“Slovenac Janez Trdina, osvedočeni Jugosloven profesor srpskohrvatskog jezika i književnosti na rečkoj gimnaziji dao je u VIII razredu 1864-1865 pismeni zadatak »Hrvati i Srbi, ljubite se«.”''</ref> * [[Marko Vešović (književnik)|Marko Vešović]], književnik<ref name=mvesovic1>[http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 S. Kordić: Zašto ovdje nema prijevoda ako govorimo četiri jezika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305071039/http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 |date=2016-03-05 }} [[Večernji list]]. ''Denis Derk; 15.11.2013.''<br>''“Na posljednjem popisu stanovništva u Bosni i Hercegovini odgovorio sam da sam Jugoslaven, da mi je materinji jezik srpsko-hrvatski te da sam ateist.”''</ref><ref name=mvesovic2>[https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ Marko Vešović: Nešto kao dnevnički zapisi (3)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080947/https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 06.07.2021.''<br>''Sjetih se posljednjeg popisa u BIH, kad sam popisivačima rekao: “Po vjeri sam pravoslavni ateista, jezik mi je srpskohrvatski, po nacionalnosti sam Jugosloven”.''</ref><ref name=mvesovic3>[https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ Marko Vešović Svaštara (I): Mržnja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080944/https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 02.11.2018.''<br>''“Ali moja mržnja je nestala otkako sam po nacionalnosti Jugosloven.”''</ref> * [[Radonja Vešović]], književnik<ref name=rvesovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 610.<br>''“Vešović Radonja, novinar i književnik, akademik. […] P: Crnogorac - Jugosloven.”''</ref><ref name=rvesovic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 760-761.<br>''“Vešović Radonja: književnik, službenik Ureda za informacije Izvršnog veća NR Crne Gore, urednik književnog časopisa »Susreti«, rez. kapetan, r. 1924 u Rijeci Marinića, Srez invangradski [sic!], Jugosloven.”''</ref> * [[Krinka Vidaković-Petrov]], književnik, direktorica Memorijalnog centra „Staro sajmište"<ref name=vidakovicpetrov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 611.<br>''“Vidaković-Petrov Krinka, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Velimir Visković]], književni kritičar i leksikograf<ref name=viskovic1>[https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir Rat, mir, Velimir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105105519/https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir |date=2023-01-05 }} Portal Novosti. ''Boris Rašeta; 03.07.2022.''<br>''Izrekao je i rečenicu koja se na ovim televizijama nije dugo čula i neće, o tome kako se oduvijek osjećao “i Hrvatom, i Jugoslavenom”.''</ref> * [[Slobodan Zubanović]], književnik<ref name=zubanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 646.<br>''“Zubanović Slobodan, književnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nina Živančević]], pjesnikinja<ref name=zivancevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 650.<br>''“Živančević Nina, književnik i književni prevodilac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:S. Kragujevic, Ivo Andric, 1961a 0.jpg|Ivo Andrić Datoteka:Vladimir Arsenijević at Krokodil 04 - cropped.jpg|Vladimir Arsenijević Datoteka:Anton Aškerc.jpg|Anton Aškerc Datoteka:Vladislav Bajac, Studio Babic.jpg|Vladislav Bajac Datoteka:Zorica Bajin Ðukanovic.jpg|Zorica Bajin-Đukanović Datoteka:Stevan Kragujevic, Oto Bihalji Merin, slikar i istoricar umetnosti, 1990s (cropped).jpg|Oto Bihalji-Merin Datoteka:Oskar Davico 1951.jpg|Oskar Davičo Datoteka:Ivan Ergić.jpg|Ivan Ergić Datoteka:Danilo Kiš 2010 Montenegro stamp.jpg|Danilo Kiš Datoteka:Miroslav Krleža 1953 (cropped).jpg|Miroslav Krleža Datoteka:Zofka_Kveder_1920s.jpg|Zofka Kveder Datoteka:Josip Levičnik.jpg|Jožef Levičnik Datoteka:Predrag Matvejević on Subversive Festival 0 (cropped).jpg|Predrag Matvejević Datoteka:ANTUN-MIHANOVIC.jpg|Antun Mihanović Datoteka:Vladimir Nazor 1976 Yugoslavia stamp.jpg|Vladimir Nazor Datoteka:Grozdana Olujic 3.jpg|Grozdana Olujić Datoteka:Marko-ristic-2.jpg|Marko Ristić Datoteka:Izet Sarajlić.jpg|Izet Sarajlić Datoteka:Dejantiagostankovic (cropped).jpg|Dejan Tiago Stanković Datoteka:August Šenoa.jpg|August Šenoa Datoteka:Gvido Tartalja portrait.jpg|Gvido Tartalja Datoteka:Dragan Todorović (writer).jpg|Dragan Todorović Datoteka:Lovro toman.jpg|Lovro Toman Datoteka:Janez Trdina.jpg|Janez Trdina </gallery> </center> == Komedija == * [[Peđa Bajović]], stand-up komičar<ref name=bajovic1>[https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx Pedja Bajović: "U duši sam Jugoslaven i ne možete mi ništa - osim smijati se"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126003852/https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx |date=2022-11-26 }} index.hr ''18.04.2017.''<br>''“Da, u duši sam Jugoslavenom, ali ne u političkom smislu. Kulturološki se tako osjećam te ne predstavljam nikakvu prijetnju bilo kome.”''</ref><ref name=bajovic2>[https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle Peđa Bajović, stand-up komičar: Prijelomni trenutak je bio odlazak u Seattle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152852/https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle |date=2024-12-25 }} akta.ba ''Dnevni list; 19.01.2015.''<br>''“Kroz svoju bio-geografiju sam skupio tri i pol državljanstava i biranje samo jednog od ovih naših identiteta bi bila izdaja ostalih. Kulturološki sam Jugoslaven, a politički sam prilično daleko od toga.”''</ref><ref name=bajovic3>[https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 Peđa Bajović u Clubu Monument!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126011855/https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 |date=2022-11-26 }} ekskluziva.ba ''04.01.2016.''<br>''“Jednostavno, kad se ta zemlja raspala, ja sam već imao 20 godina, dakle bio potpuno formirana ličnost. Sve ovo što je uslijedilo kasnije, nije mi se uspjelo primiti u identitet i ako kažem da sam ovo prvo - onda bih poništio ono drugo ili treće, pa čak i četvrto, a koji su sve dio mog identiteta. Zato, ja sam kulturološki Jugosloven, a imam i papire za to u vidu tri i po državljanstva! Usput, živio sam svuda unaokolo i mislim da, ako nisam u pravu, barem ima pravo na takvo mišljenje.”''</ref><ref name=bajovic4>[https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir Peđa Bajović: Prema onima koji ne izlaze na glasanje osjećam prezir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126012420/https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir |date=2022-11-26 }} Buka. ''10.11.2018.''<br>''“Ja i kulturološki i praktično jesam Jugosloven. Za mene ta nekadašnja tvorevina ni u praktičnom smislu nije prestala da postoji.”''</ref> == Kulinarstvo == * [[Ljubomir Stanišić]], poznati šef kuhinje<ref name=stanisic1>[http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?mm=11&nav_id=653173&yyyy=2012 Ljubomir Stanišić - najtraženiji šef kuhinje u Portugalu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221104050126/http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?yyyy=2012&mm=11&nav_id=653173 |date=2022-11-04 }} Super žena. ''Patricia Lazarević; 13.11.2012.''<br>''“Ja se ne deklarišem ni kao Srbin, ni kao Bosanac, već kao Jugosloven i tako će biti do moje smrti, zapravo kao Jugosloven sa portugalskim srcem!”''</ref><ref name=stanisic2>[http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ Kochen, ganz ‘politisch unkorrekt’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211015945/http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ |date=2023-02-11 }} (na njemačkom) Meeting Halfway.<br>''“Ich nenne mich ganz offen einen Jugoslawen, denn meine ganze Familie liebt Sex, deshalb ist auch alles vermischt, Kroaten mit Muslimen, Muslime mit Serben… Obwohl mein Name orthodox ist, bin ich kein religiöser Mensch, ich bin Jugoslawe, und werde es immer sein.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Ljubomir Stanisic (Time Out Lisboa).png|Ljubomir Stanišić </gallery> </center> == Ljekarstvo == * [[Ljubica Božinović]], kardiolog<ref name=bozinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 59.<br>''“Božinović Ljubica, kardiolog. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Oliver Dulić]], kirurg, bivši političar<ref name=dulic1>Popadić, Dragan: Building up European Identity: From the Chimney Smoke, u: Psihološka istraživanja, vol. XIII br. 1 (2010), str. 16 nap. 9. (na engleskom)<br>''“Recently, Oliver Dulić, the Speaker of the Serbian Parliament until June 2008, declared his ethnicity as Yugoslav.”''</ref> * [[Slobodanka Gruden]], ljekarka, ranije političar<ref name=sgruden1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.<br>''“Gruden Slobodanka, lekar, primarijus; preds. Crvenog krsta Srbije; potpreds. Sekcije za transfuziologiju SLD; predsednik Stručne komisije za transfuziologiju pri Ministarstvu zdravlja SR Srbije; načelnik Službe za transfuziju KBC Zemun. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Nikola Ilanković]], neuropsihijatar, univ. profesor<ref name=ilankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 167.<br>''“Ilanković Nikola, načelnik Odeljenja za organske moždane bolesti u Institutu za psihijatriju KCS; profesor Medic. fakulteta, Bg.; šef Centra za kliničku neurofiziologiju i poremećaje spavanja; preds. Sekcije za EEG i kliničku neurofiziologiju SLD; osnivač Laboratorije BU za kognitivne neuronauke i neuroinžinjering ('95). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Merima Isaković]], klinički psiholog, bivša glumica<ref name=misakovic1>[https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ Merima Isaković: Ja sam Jugoslovenka i dok ja postojim – postoji Jugoslavija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020210948/https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ |date=2022-10-20 }} N1 SRB. ''N1 Beograd; 28.05.2021.''<br>''“Nije tačno da ne postoji Jugoslavija, zemlja postoji dokle ljudi postoje, političke granice su drugo, ali ja sam Jugosloven i dok ja postojim – postoji Jugoslavija, da vas upoznam sa geografskom popravkom”, rekla je ona. […] “[…] Ako ja postojim, a ja sam Jugoslovenka, onda postoji i Jugoslavija, a verujem da nas ima još”, dodala je ona.''</ref> * [[Valentin Janežič]], lekar, pisac<ref name=vjanezic>Janežič, Valentin (Balant): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TX6C8UZR/fb80cf9c-4262-4b58-b163-3ba39b58d90b/PDF Adam Janoša z Roščiševa Roščiševsky], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 42 (1852), str. 341.<br>''“Gotovo je bila ta prikazen vsim Slovanom, posebno pa nam Jugoslavenom neobičajna in nenadjana, ker se navadno naši žlahtniki svojega naroda sramujejo, ga zapuščajo in mnogokrat […].”''</ref> * [[Dimitrije Juzbašić]], kirurg, univerzitetski profesor<ref name=juzbasic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 297.<br>''“Juzbašić Dimitrije, dr medicine, red. prof. Medicinskog fak. u Zagrebu, upravnik Hirurške klinike Medicinskog fak., r. 1909 u Daruvaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Slavka Morić-Petrović]], neuropsihijatar, univ. profesor, revolucionar<ref name=moricpetrovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 364.<br>''“Morić-Petrović Slavka, neuropsihijatar. […] P: Jugosloven. [sic!].”''</ref> * [[Vukašin Popadić]], ljekar-bakteriolog, političar, revolucionar<ref name=vpopadic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 558.<br>''“Popadić dr Vukašin, lekar-bakteriolog, direktor Centralnog higijenskog zavoda NRM u Skoplju, rez. major, r. 1904 u Glamoču, Jugosloven.”''</ref> * [[Dragan Popović]], medicinar, univerzitetski profesor<ref name=draganpopovic1>Kilibarda, M.: [https://hrcak.srce.hr/en/file/226865 In Memoriam. Prof. dr. sci med. Dragan Popović], u: Arhiv za higijenu rada i toksikologiju, 37 br. 1 (1986), str. 102.<br>''“Kao osvedočeni Jugosloven, učestvovao je u oslobađanju dobrog dela naše zemlje i za to je zaslužio oficirski čin i Medalju zasluga za narod 1946. godine.”''</ref> * [[Igor Radosavljević]], psihijatar<ref name=iradosavljevic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ „Srbijo, zbogom! Niko ti više ne može pomoći“: Zbog čega je psihijatar dr Igor Radosavljević, koga je i Vučić nagradio, spreman da zauvek napusti državu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230521004102/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ |date=2023-05-21 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''R. Briza/M. Radenković; 28.03.2023.''<br>''“Tamo ću se osećati zaista kao kod kuće jer rodio sam se kao Jugosloven i uvek ću se tako osećati, a Slovenija je isto Jugoslavija, zauvek!”''</ref> * [[Miroslav Simić]], imunolog, univerzitetski profesor<ref name=msimic1>[https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 Kako sam mlatio praznu slamu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153548/https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 |date=2024-12-25 }} miroslavmirkosimic.org ''Miroslav Mirko Simić; 2004.''<br>''“Oduvek sam se izjašnjavao isključivo kao Jugosloven nikad ne osećajući neku posebnu potrebu da naglasim da sam istovremeno i Srbin po ocu, odnosno Čeh po majci. Pre Drugog svetskog rata nisam s mojim jugoslovenstvom imao nikakvih problema. Docnije, međutim, je komunistička vlast tražila da uz Jugosloven dodam i “neopredeljen” što sam smatrao da je potpuno blesavo, pa sam to uprkos prisili odbijao da činim. Kao vrlo “opredeljen“ Jugosloven naravno da sam odmah čim su krajem osamdesetih počeli da rasparčavaju moju domovinu, činio sve da se tome suprotstavim.”''</ref><ref name=msimic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 503.<br>''“Simić Miroslav, imunolog. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=msimic3>[https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html Mirko Simić: Memorandum SANU, crna tačka srpske istorije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043307/https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html |date=2022-11-27 }} [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 01.10.2016.''<br>''“Kao ubeđeni Jugosloven, bio sam od samog početka protivnik stavova i ideja iznetih u pisaniju nazvanom „Memorandum SANU“.”''</ref><ref name=msimic4>[http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf Životopis Miroslava Mirka Simića] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043904/http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf |date=2022-11-27 }} miroslavmirkosimic.org''<br>''“Miroslav Simić, zvani Mirko, rođen je 4. aprila. 1924. godine, i to slučajno u Beogradu, odnosno Srbiji. Stoga je on sasvim slučajno u krštenici zabeležen kao Srbin kakvim se međutim nikad nije osećao, već je uvek govorio da je Jugosloven. ”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Oliver Dulić.jpg|Oliver Dulić Datoteka:Dr. Valentin Janežič Büste, Sankt Jakob im Rosental, Kärnten.jpg|Valentin Janežič Datoteka:Miroslav Simić.jpg|Miroslav "Mirko" Simić </gallery> </center> == Muzika == * [[Ernest Ačkun]], klarinetista<ref name=ackun1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.<br>''“Ačkun Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Kamerna muzika). […] P: Jugosloven, Slovenac.”''</ref><ref name=ackun2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 10.<br>''“Ačkun E. Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu; generalni sekretar Saveza udruženja muzičkih umetnika Jugoslavije (r. 27. III 1930, Hrastnik, Slovenija). Jugosloven, Slovenac.”''</ref> * [[Husein Alijević]], pjevač<ref name=alijevic1>[https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film Husa otkrio šokantne detalja o dobijanju uloge u filmu o Džeju: Zapalio sam sveću Svetoj Petki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240116081902/https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film |date=2024-01-16 }} Portal Republika. ''Republika/M.G.; 10.01.2024''<br>''“Kad se Jugoslavija raspadala ja sam bio tinejdžer i ma kako to zvučalo ja sebe smatram Jugoslovenom jer sam dete iz mešanog braka i jer sam rođen tu gde su se spajale različitosti.”''</ref> * [[Šaban Bajramović]], pjevač<ref name=bajramovic1>[https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ U Nišu počinje festival posvećen kralju romske muzike – „Zauvek Šaban Bajramović“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230831010327/https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ |date=2023-08-31 }} Niške Vesti. ''Violeta Milićević; 01.08.2023''<br>''“On je bio Rom, iako je po duši bio Jugosloven.”''</ref> * [[Bebi Dol]], pevačica<ref name=bebidol1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 552-553.<br>''“Šarić Dragana - Bebi Dol, vokalni solista džez i zabavne muzike; kompozitor i tekstopisac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Beki Bekić]], pevač<ref name=bekic1>[https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ Beki Bekić za “Express”: Ne krijem svoje ime i prezime, u Beogradu nemam problema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211001138/https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ |date=2023-02-11 }} Express.ba ''Arina Hasović; 10.02.2023''<br>''Vi ste Albanac, sa adresom u Beogradu. Jeste li nekada imali problema zbog te činjenice? - “Nikada ništa negativno. Mene su jako dobro prihvatili, a nikada nisam krio ime ni prezime. Čak sam bolje prihvaćen nego neki njihovi pjevači. Narod kao narod, ako si dobar prema ljudima nema veze koje si vjere, to niko ne gleda u Beogradu. Moja žena je pravoslavna, živimo jugoslovenski jer ja sam u duši još uvijek Jugosloven. Ja volim tu zemlju, onu slogu gdje smo svi zajedno se voljeli, uživali. Ono kada dođem iz inostranstva pa uđem u Sloveniju i kažeš sebi „ušao sam u moju državu“.”''</ref> * [[Sergije Beljajev]], dirigent<ref name=beljajev1>[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 Preminuo Sergije Beljajev, osnivač legendarnog hora 'Djevojke s Neretve'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111110340/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 |date=2023-01-11 }} RadioSarajevo.ba ''14.04.2016.''<br>''“Sergije Beljajev, Rus po narodnosti, Jugosloven po opredjeljenju, formirao je Djevojke s Neretve krajem šezdesetih godina s namjerom da izvode partizanske, zabavne i narodne pjesme.”''</ref> * [[Bruno Bjelinski]], kompozitor<ref name=bjelinski2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 61.<br>''“Bjesinski [sic!] Bruno, dr prava, kompozitor, vanr. prof. Muzičke akademije u Zagrebu, r. 1909 u Trstu, Jugosloven.”''</ref> * [[Dara Bubamara]], pjevačica<ref name=darabubamara1>[https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile Dara Bubamara za "Avaz": Mama nije vjerovala da ću voziti Poršea kao Brena, a vozila sam bolje automobile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231040455/https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile |date=2022-12-31 }} [[Dnevni avaz]]. ''N. Varupa; 27.12.2022.''<br>''“Ja jesam Srpkinja ali sam u duši Jugoslovenka.”''</ref> * [[Đorđe Ðogani]], pjevač<ref name=djogani1>[http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 Џоле: Со Слаѓа сум во одлични односи!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722215116/http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 |date=2011-07-22 }} (na makedonskom) Večer. ''Aleksandra Timkovska; 05.09.2006.''<br>''“Така е бидејќи секогаш се чувствувам како Југословен. Така сум роден, така ќе умрам и тоа е крај.”''</ref> * [[Uroš Dojčinović]], gitarista i kompozitor<ref name=dojcinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 105.<br>''“Dojčinović Uroš, gitarista, kompozitor i publicista; prof. u SMŠ "J. Slavenski", Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Vladimir Furduj]], muzičar<ref name=furduj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 138.<br>''“Furduj Vladimir, muzičar, bubnjar. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=furduj2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 131.<br>''“Furduj M. Vladimir, muzičar - bubnjar (r. 6. XI 1945, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Mirko Glišić]], kompozitor i tekstopisac<ref name=glisic1>[https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ „Crna dama“ je Žaklina Kenedi Onazis: Ljudi, sećanja – Mirko Glišić, tekstopisac i kompozitor hitova rok i folk muzike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241108214445/https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ |date=2024-11-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Zoran Mišić; 28.09.2024.''<br>''“Mi Jugosloveni, jer sebe smatram Srbinom i Jugoslovenom smo mnogo ostrašćeni.”''</ref> * [[Zafir Hadžimanov]], pjevač<ref name=hadzimanov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160-161.<br>''“Hadžimanov Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik. […] P: Makedonac-Jugosloven, […].”''</ref> * [[Bojan Hreljac]], muzičar<ref name=hreljac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 164.<br>''“Hreljac Bojan, muzičar, estradni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ekrem Jevrić]], pevač<ref name=jevric1>[http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 Pas do pasa, beton do betona] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100801185254/http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 |date=2010-08-01 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Jovana Gligorijević; broj 1021, 29.07.2010.''<br>''“Više od dvadeset godina po odlasku iz zemlje koja se tad još zvala Jugoslavija, Ekrem se i dalje izjašnjava kao Jugosloven i dalje radi kao taksista i zidar (u Njujorku gradu).”''</ref> * [[Vladimir Janković]], muzičar<ref name=vjankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 186.<br>''“Janković Vladimir - Džet, rok muzičar, radio voditelj. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Zoran Kalezić]], pevač<ref name=kalezic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 215-216.<br>''“Kalezić Zoran, estradni umetnik; vokalni solista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Rastislav Kambasković]], kompozitor<ref name=kambaskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 217.<br>''“Kambasković Rastislav, kompozitor; vanredni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Muzička teorija); šef Katedre za teorijske predmete. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Boris Kovač]], glazbenik<ref name=bkovac>[https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid Razgovor s glazbenikom Borisom Kovačem: „Osjećam se kao Jugoslaven i prihvatio sam da sam trajni apatrid“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230225234711/https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid |date=2023-02-25 }} Lupiga. ''Boris Pavelić; 03.01.2022.''<br>''“Sve što je bila prednost Jugoslavije kao multietničkog, multireligijskog, multikulturnog prostora - a ja sebe i dalje doživljavam kao Jugoslovena - sistematski je razgrađivano tokom tih decenija..”''</ref> * [[Kornelije Kovač]], muzičar i kompozitor<ref name=kkovac1>[https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ Šta sam dao muzici a šta ona meni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128021402/https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ |date=2023-01-28 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tamara Nikčević; broj 1205, 06.02.2014.''<br>''“Dete sam mešanog braka, Jugosloven, pa…”''</ref> * [[Hašim Kučuk Hoki]], pevač<ref name=hoki1>[http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html Nazdravite, drugovi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231041248/http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html |date=2022-12-31 }} [[NIN]]. ''05.12.2002., broj 2710''<br>''“Bio sam deklarisani Jugosloven, i to sam do danas ostao.”''</ref><ref name=hoki2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/bilo-jednom-medu-nama Sjećanja: Hašim Kučuk Hoki: Bilo jednom među nama] [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Petar Luković; 01.07.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven! Titov vojnik, rođen u Jugoslaviji, položio Titovu zakletvu pod jugoslovenskom zastavom, zakleo se da ću braniti granice ove zemlje i nastaviti tradicije mog oca.”''</ref><ref name=hoki3>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml Najveći roker među narodnjacima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111115511/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml |date=2023-01-11 }} [[Glas javnosti]]. ''I. S.; 28.11.2002''<br>''“Vaspitan sam tako da ostanem celog života ono što jesam, onaj stari Jugosloven. Ja sam to.”''</ref> * [[Lepa Brena]], pevačica<ref name=brena1>[https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-'slatkim-grehom'-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video Lepa Brena progovorila o uspehu sa 'Slatkim grehom', prisetila se devedesetih godina, pa otkrila u čemu je tajna njenog sjajnog osmeha!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230210023126/https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-%27slatkim-grehom%27-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video |date=2023-02-10 }} pink.rs ''N. Ž.; 13.12.2022.''<br>''“Kako sam bila velika zvezda, ja sam bila i ostala Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena2>[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html Povratak Lepe Brene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029202123/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html |date=2013-10-29 }} Press Online. ''M. Majstorović; 07.12.2008.''<br>''Da li se još deklarišete kao Jugoslovenka? - “Ako neko ima pravo da se deklariše kao Hrvat ili Srbin, i ja imam pravo da budem Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 179-180.<br>''“Jahić Fahreta - Lepa Brena, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena4>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 167-168.<br>''“Jahić A. Fahreta, estradni umetnik (r. 20. X 1960, Tuzla). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vatroslav Lisinski]], skladatelj<ref name=lisinski1>[http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/drzavni_simboli/himna.html Himna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190119121531/http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/drzavni_simboli/himna.html |date=2019-01-19 }} Arhiv Jugoslavije<br>''“Pesmu "Hej Sloveni" napisao je u Pragu 1834, u vreme panslavističkog pokreta, Samuel-Samo Tomašik, Slovak po nacionalnosti. […] Pevana je kao himna još na panslovenskom kongresu u Pragu 1848, na kojem se delegat Vatroslav Lisinski izjasnio kao prvi Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksandar Lokner]], muzičar<ref name=lokner1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 278.<br>''“Lokner Aleksandar, estradni umetnik; klavijaturista, kompozitor, aranžer, i producent; član grupe "Bajaga i instruktori". […] P: Jugosloven”''</ref> * [[Dženan Lončarević]], pjevač<ref name=loncarevic1>[https://bor-grad.com/dzenan-loncarevic-borska-publika-razume-muziku/ Dženan Lončarević: Borska publika razume muziku] Bor Grad Info. ''Urednik; 14.02.2019.''<br>''“Ja sam okoreli Jugosloven i okoreli titovac tako da mislim da ne postoji čovek u zemlji pa čak i u regionu, odnosno našoj predivnoj bivšoj Jugoslaviji, koji je više zaljubljen u Jugoslaviju i u Tita.”''</ref><ref name=loncarevic2>[https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 Bez dlake na jeziku: Dženan iskreno o kolegama, rijalitijima i potresnom slučaju Nataše Bekvalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231235412/https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 |date=2022-12-31 }} Srbija Danas. ''Neda Perišić/Vladimir Janković; 26.04.2018.''<br>''“Pored toga, pošto sam ja i dalje Jugosloven, želeo bih da obiđem našu nekadašnju zemlju u onim okvirima koji su postojali kada sam ja bio Titov pionir.”''</ref> * [[Magnifico]], pjevač<ref name=magnifico1>[https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230212044848/https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/ |date=2023-02-12 }} [https://web.archive.org/web/20080419082022/http://www.mladina.si/tednik/200752/clanek/kul--intervju-max_modic/] Magnifico il Grande. Po domače, car [[Mladina]]. ''Max Modic; broj 52, 04.01.2008./28.12.2007.''<br>''“Mi Jugoslovani smo najbolj neverjetna in po svoje napredna nacija. Čeprav so nam izbrisali državo, še naprej živimo, delamo in ustvarjamo. V bistvu obstajamo na neki višji duhovni stopnji. Z našim življenjem in delom dokazujemo, da ne potrebujemo ne države ne davkov ne politikov ne liderjev.”''</ref><ref name=magnifico2>[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko Lična karta - Robert Pešut-Manjifiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021003912/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko |date=2014-10-21 }}. Puls. ''Tatjana Čanak''<br>''“Ali ja sam i sada Jugosloven, bez obzira na sve. Upisan sam kao Jugosloven, služio sam JNA, dao zakletvu i – šta sad?”''</ref> * [[Milivoje Marković]], kompozitor<ref name=mmarkovic-sepe-181>[https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega Humor jači od svega] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153228/https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega |date=2024-12-25 }} [[NIN]]. ''Radmila Stanković; 20.09.2023.''<br>''“Mojmir je bio i ostao veliki Jugosloven, kao i ja.”''</ref><ref name=mmarkovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 304.<br>''“Marković Milivoje, muzičar, kompozitor; dirigent Džez orkestra RTB; publicista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Milan Mladenović]], pjevač i muzičar<ref name=mladenovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 311.<br>''“Mladenović S. Milan, muzičar, vođa rok grupe Ekatarina Velika (r. 21. IX 1958, Zagreb). Jugosloven, […].”''</ref> * [[Redžo Mulić]], kompozitor<ref name=mulic1>[https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem Tradiciju preispitivao sa strašću i velikim nadahnućem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120025954/https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem |date=2024-01-20 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragana Erjavšek; 04.01.2024.''<br>''“O ovom važnom kompozitoru koji se, iako albanskog porijekla, uvijek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven, za Pobjedu su govorile njegova kćerka Vesna Mulić i muzikološkinja Sonja Marinković.”''</ref><ref name=mulic2>[https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ Predavanje o Redži Muliću: Ko je Gusinjski Paganini?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120035446/https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ |date=2024-01-20 }} Web portal gorazdevac.com ''Radio Mitrovica sever; 10.05.2023.''<br>''“Iako albanskog porekla, Mulić se uvek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven.”''</ref> * [[Robert Nemeček]], muzičar, TV urednik<ref name=nemecek1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 372-373.<br>''“Nemeček Robert, zamenik glavnog i odgovornog urednika RTV "Pink". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Istra Pečvari]], pijanistkinja<ref name=pecvari1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.<br>''“Pečvari Istra, samostalni umetnički saradnik na Fakultetu muzičke umetnosti, Bg. […] P: P: Jugosl., […].”''</ref> * [[Vlastimir Peričić]], kompozitor<ref name=pericic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 412.<br>''“Peričić Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=pericic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 532.<br>''“Peričić Vlastimir, kompozitor, asistent Muzičke akademije u Beogradu, r. 1927 u Vršcu, Jugosloven.”''</ref> * [[Šako Polumenta]], pevač<ref name=špolumenta1>[https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html "Od Srbije sam dobio sve u životu, slavim sve": Šako odgovorio albanskoj pevačici na skandaloznu izjavu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804002118/https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html |date=2024-08-04 }} Mondo. ''01.08.2024.''<br>''“Ja sam veliki Jugosloven pre svega.”''</ref> * [[Esma Redžepova]], pevačica<ref name=eredzepova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 573.<br>''“Teodosievski-Redžepova Esma, estradni umetnik, vokalni solista, član Predsedništva za kulturu Međunar. unije Roma. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Usnija Redžepova]], pjevačica<ref name=uredzepova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 479.<br>''“Redžepova Usnija, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Senidah]], pevačica<ref name=senidah1>[https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ „U Sloveniji nikada neću biti prihvaćena zbog prezimena“: Senidah progovorila o svojim korenima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250708194310/https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ |date=2025-07-08 }} Nova.rs ''Bojana Krkeljić; 07.07.2025.''<br>''“Volim sav narod, dobre ljude. Imam veze i s Makedonijom i s Hrvatskom. Ja sam tu gde sam i stvarno mogu da kažem da sam rođena u Jugoslaviji i zauvek ću ostati Jugoslovenka.”''</ref> * [[Mojmir Sepe]], kompozitor<ref name=mmarkovic-sepe-181/> * [[Šemsa Suljaković]], pevačica<ref name=suljakovic1>[https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka Ekskluzivno! Intervju za sva vremena - Šemsa Suljaković: Zauvek ću biti Jugoslovenka!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102114327/https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka |date=2022-11-02 }} [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Ljilja Jorgovanović; 27.02.2017.''<br>''“Muslimanka sam oduvijek, takva sam rođena, to sam i sada. Ali sam i Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ivan Švager]], saksofonista<ref name=svager1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 567.<br>''“Švager Ivan, kompozitor i aranžer; vođa sekcije saksofonista i solista u Džez orkestru RTB i "Dzezteta Ivana Švagera". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dado Topić]], pjevač i muzičar<ref name=topic1>[https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest "A sad adio" i muzika iz "Otpisanih": U Beču održan koncert muzike iz srpske kinematografije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202095615/https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest |date=2022-12-02 }} Euronews. ''Tanjug; 25.09.2022.''<br>''“Rođen sam u Jugoslaviji, uvek bio Jugosloven, iz radničke porodice.”''</ref><ref name=topic2>[https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven Dado Topić: Nisam Jugonostalgičar, već Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116033920/https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven |date=2022-11-16 }} espona.me ''03.09.2021.''</ref><ref name=topic3>[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html Balkanskom ulicom: Dado Topić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116034617/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html |date=2022-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''Vesna Dedić; 09.04.2017.''<br>''“Dado Topić, Beograđanin, Jugosloven, legenda rok end rola i nadasve porodičan čovek svojom pričom će sigurno ove nedelje u mnoge domove uneti osećaj da je dobro samo ako ima ljubavi i poštovanja.”''</ref> * [[Bisera Veletanlić]], pjevačica<ref name=bveletanlic1>[https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ Kako mi je fudbal pomogao da preživim devedesete: Razgovor sa Biserom Veletanlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230504234543/https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ |date=2023-05-04 }} Nedeljnik. ''Branko Rosić; 15.09.2019.''<br>''“Ja sam i danas Jugoslovenka. Pa rodila sam se u Jugoslaviji. Rođena sam u Zagrebu i živim skoro pedeset godina u Beogradu.”''</ref><ref name=bveletanlic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Veletanlić Bisera, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=bveletanlic3>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Veletanlić M. Bisera, estradni umetnik, vokalni solista (r. 15. IX 1942, Zagreb). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Senka Veletanlić]], pevačica<ref name=sveletanlic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Veletanlić Senija-Senka, estradni umetnik, vokalni solista džez i zabavne muzike. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=sveletanlic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Veletanlić M. Senija - Senka, estradni umetnik, vokalni solista (r. 27. V 1936, Zagreb). Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Bojana Vunturišević]], pevačica i tekstopisac<ref name=vunturisevic1>[https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo Bojana Vunturišević: Verujem da i dalje možemo da se volimo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240524021136/https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo |date=2024-05-24 }} Portal Novosti. ''Katarina Bošnjak; 13.05.2024.''<br>''“I otud moja ljubav za Dalmacijom – zato što je moje političko, nacionalno, ne znam ni ja kakvo sve opredeljenje, to da sam Jugoslovenka.”''</ref> * [[Toma Zdravković]], pjevač<ref name=zdravkovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 540.<br>''“Zdravković D. Tomislav - Toma, vokalni solista i kompozitor narodne muzike (r. 20. XI 1938, Aleksinac). Srbin, Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Ernest Ačkun.jpg|Ernest Ačkun Datoteka:Хуса Алијевић 2014.png|Husein Alijević Datoteka:Šaban Bajramović.IMG 3786.jpg|Šaban Bajramović Datoteka:Bebi Dol u Nisu na Letnjoj pozornici 1991 02.jpg|Bebi Dol Datoteka:Bruno_Bjelinski.jpg|Bruno Bjelinski Datoteka:Kornelije Kovač.jpg|Kornelije Kovač Datoteka:Lepa brena.jpg|Lepa Brena Datoteka:Vatroslav Lisinski.jpg|Vatroslav Lisinski Datoteka:Dženan Lončarević (cropped).jpg|Dženan Lončarević Datoteka:Robert Pesut crop.jpg|Magnifico Datoteka:Milan Mladenović.jpg|Milan Mladenović Datoteka:Vlastimir Pericic.jpg|Vlastimir Peričić Datoteka:SakoPolumenta.JPG|Šako Polumenta Datoteka:Есма Реџепова.jpg|Esma Redžepova Datoteka:Usnija Redzepova-mc.rs.jpg|Usnija Redžepova Datoteka:Dado Topić 2007.jpg|Dado Topić Datoteka:Belgrade_Pride_2021_-_Bojana_Vunturišević.jpg|Bojana Vunturišević Datoteka:Toma Zdravković.jpg|Toma Zdravković </gallery> </center> == Nauka == * [[Zlatko Ahmetović]], univerzitetski profesor<ref name=ahmetovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 12.<br>''“Ahmetović Zlatko, profesor Fakulteta za fizičku kulturu, N. Sad; pomoćnik pokrajinskog sekretara za kulturu i obrazovanje. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vjekoslav Babukić]], jezikoslovac<ref name=babukic1>Babukić, Vjekoslav/Karadžić, Vuk Stefanović/Vraz, Stanko: Prijateljski dopisi o pravopisu ćirilskimi i latinskimi pismeni medju Vukom Stefanov. Karadžićem i Věkoslavom Babukićem, u: Kolo (1847), str. 71.<br>''“Kako sada mi (Jugoslavjani) stojimo, razděljeni na iztočni i zapadni věrozakon i obrede […].”''</ref> * [[Jovo Bakić]], sociolog<ref name=bakic1>[https://www.youtube.com/watch?v=ioJg1tUgXDo Jovo Bakić iskreni Jugosloven] YouTube. ''2021.''<br>''“Ovo govorim kao levičar, ali i kao iskreni Jugosloven.”''</ref> * [[Dževad Belkić]], fizičar<ref name=belkic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 39.<br>''“Belkić Dževad, fizičar, naučni savetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dunja Blažević]], istoričarka umetnosti<ref name=blazevic1>[https://www.slobodnaevropa.org/a/intervju-dunja-blazevic/30164157.html Blažević: Izložba Marine Abramović košta koliko i budžet muzeja] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.09.2019.''<br>''“Međutim, ja sam i dalje Jugoslovenka, to može da se nazove jugonostalgičar ili kako god hoćete. Ali ja sam Jugoslovenka i dalje.”''</ref> * [[Slavko Borojević]], agronom, genetičar<ref name=borojevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 56.<br>''“Borojević Slavko, akademik; profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven.”''</ref> * [[Franjo Bradaška]], historičar<ref name=bradaska1>Bradaška, Franjo: Jugoslovjeni u Turskoj. Narodopisni nacrt od profesora Franje Bradaške, u: Književnik, god. II. sv. 3. (1865), str. 321.<br>''“Ako Turska zanima ostalu Europu, to mora ona tim više zanimati Slovjene, a poimence nas Jugoslovjene.”''</ref> * [[Boris Buden]], filozof<ref name=buden1>[https://www.vijesti.me/zabava/56453/maternji-jezik-je-ideolosko-politicka-konstrukcija Maternji jezik je ideološko-politička konstrukcija] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Matija Otašević; 12.11.2017.''<br>''“Postoji Jugoslavija uspostavljena 1943. kao emancipacijski projekt, i samo u tom smislu - a ne u smislu nekakvog nacionalnog i kulturnog identiteta, zajedničke historije - ne, već u smislu identifikacije sa jugoslavenskim projektom i mogućnostima njegovog nastavljanja…” - U onom smislu, dakle, u kojem danas u Hrvatskoj djeluje i o kojem piše Viktor Ivančić? - “Apsolutno, moj prijatelj Viktor Ivančić. U tom smislu sam Jugoslaven i krležijanac.”''</ref> * [[Oroslav Caf]], jezikoslovac, duhovnik<ref name=caf1>Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-L3EKLYU5/0eb651f7-e8d8-4182-8297-db73a5a4305a/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 2, številka 23 (1851), str. 181.<br>''“Uže smo si veselo upanje dělali, da se bomo mi Jugoslaveni po navodu slavne […].”''</ref><ref name=caf2>Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7SVW981B/03fb9f28-9e2b-425a-b964-56a4fc584b38/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 25 (1852), str. 205.<br>''“Bodi nam Jugoslavenom tedaj pravilo: I. r med konsonanti ino na kraju […].”''</ref> * [[Ivan Čolović]], etnolog<ref name=icolovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.<br>''“Čolović Ivan, književnik, izdavač i književni prevodilac, etnolog, viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=colovic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 76.<br>''“Čolović M. Ivan, književnik, izdavač; viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU (r. 24. III 1938, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Vladimir Ćorović]], povjesničar<ref name=corovic1>Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 655.<br>''“Mi Jugosloveni imamo puno razloga da sa poverenjem gledamo u vremena koja dolaze.”''</ref> * [[Aleksa Đilas]], sociolog<ref name=adjilas1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/507246/I-u-maloj-zemlji-moguce-je-boriti-se-za-velike-ciljeve I u maloj zemlji moguće je boriti se za velike ciljeve] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Aleksandar Apostolovski; 15.05.2022.''<br>''“Ja sam se uvek izjašnjavao kao Jugosloven i to je za mene bilo samo prirodni produžetak toga što sam Srbin i Crnogorac.”''</ref><ref name=adjilas2>[http://www.nspm.rs/prenosimo/mozemo-bez-velikih-sila.html?alphabet=l Možemo bez velikih sila] Nova srpska politička misao. ''Dubravka Vujanović; 16.02.2010.''<br>''“Da, smatram se i dalje Jugoslovenom, ali se time ne odričem srpstva.”''</ref><ref name=adjilas3>[https://www.vreme.com/vreme/nade-i-planovi-zaboravljenih-emigranata/ Nade i planovi zaboravljenih emigranata] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Ljiljana Smajlović; broj 980, 15.10.2009.''<br>''Izjašnjavali ste se kao Jugosloven? - “To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin. A takođe i Srbijanac – pa u Beogradu u istom stanu živim od 1954!”</ref><ref name=adjilas4>Djilas, Aleksa: [http://books.google.de/books?id=ZMyZdvTympMC&printsec=frontcover&dq=editions:I4_wUiRXowIC&hl=de&sa=X&ei=24TKULbtHaeE4gSPiIC4BA&ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false Funeral Oration for Yugoslavia], u: [[Dejan Đokić|Djokić, Dejan]] (izd.): Yugoslavism. Histories of a Failed Idea, 1918 - 1992, London 2003, str. 323.<br>''“Indeed, in the next official population count, I intend to declare myself a Yugoslav. This is what I was in census of 1971, 1981 and 1991; this is what I am in 2001.”''</ref><ref name=djilas5>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.<br>''“Đilas Aleksa, istoričar i publicista. […] P: Jugosloven, […].”''</ref><ref name=adjilas6>[http://www.djilas.rs/PITANJE/Posmrtni_govor_Jugoslaviji.html Posmrtni govor Jugoslaviji - jedan zamišljeni dijalog sa zapadnim prijateljima]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''</ref><ref name=adjilas7>[http://www.djilas.rs/PITANJE/Braneci_Zapad.html Braneći Zapad]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''</ref> * [[Dejan Đokić]], historičar<ref name=djokic1>[http://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp A farewell to Yugoslavia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707210022/https://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp |date=2017-07-07 }} (na engleskom) openDemocracy. ''Dejan Đokić; 10.04.2002.''<br>''“I usually declared myself a Yugoslav, which had several advantages over being merely a Serb, which I also am, by virtue of being born in Serbia, to Serbian parents. True, by Yugoslav I don't just mean a citizen of a country called Yugoslavia, in Central and Eastern Europe national identities have primarily ethnic and not civic meaning. This effectively means that even though there is no country called Yugoslavia anymore, I can continue to declare myself a Yugoslav. But, I have an(other) ethnic identity, that of a Serb, and anyhow, being Yugoslav always meant something more to me than just a national identification. […] Although, as I already said, I always identified with Yugoslavia, I think I only became a real Yugoslav once the real Yugoslav state disintegrated, when I left Serbia for Britain.”''</ref> * [[Vladimir Dvorniković]], filozof i etnopsiholog<ref name=dvornikovic1>[https://www.dw.com/sr/jugoslovenski-dert/a-44853062 Jugoslovenski dert] [[Deutsche Welle]]. ''Dragoslav Dedović; 28.07.2018.''<br>''“On nije bio samo Jugosloven po nacionalnom opredeljenju. On je o Jugoslovenima izrekao istine koje spadaju u najtačnije i najbolnije spoznaje do kojih je jedan etnopsiholog mogao doći.”''</ref> * [[Egon Fekete]], lingvista<ref name=fekete1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.<br>''“Fekete Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf; naučni savetnik u Institutu za sh. jezik, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ivan Filipović]], pedagog, književnik<ref name=ifilipovic1>Filipović, Ivan (Perić): Pravac naše književnosti, u: Neven, VII. god (1858), str. 73.<br>''“Važnost školskih i pučkih knjižnica uvidjeli su već mnogi narodi, samo mi Jugoslaveni ne.”''</ref> * [[Milutin Garašanin (arheolog)|Milutin Garašanin]], arheolog<ref name=garasanin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 140.<br>''“Garašanin Milutin, arheolog, akademik; preds. Odbora za arheologiju SANU. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Andrej Grubačić]], sociolog<ref name=grubacic1>Grubačić, Andrej: [http://books.google.de/books?id=zFDOQsocASMC&printsec=frontcover&dq=Don%27t+Mourn,+Balkanize!:+Essays+After+Yugoslavia&hl=de&sa=X&ei=Q4bHUYvYK8besgaa5IDoDg&ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&q=Don%27t%20Mourn%2C%20Balkanize!%3A%20Essays%20After%20Yugoslavia&f=false Don't mourn, balkanize! Essays after Yugoslavia] Oakland 2010, str. 11. {{ISBN|1-60486-470-2}}.<br>''“I grew up in Belgrade—or, more precisely, between Belgrade and Sarajevo—but I always considered myself Yugoslav. I do not see any reason to stop doing so now.”''</ref> * [[Katica Hedrih]], mašinski inženjer, univ. profesorica<ref name=hedrih1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.<br>''“Hedrih (Stevanović) Katica, redovni profesor (za pr. Elastidinamika, Otpornost materijala i Teorija nelinearnih oscilacija) i šef Katedre za mehaniku Mašinskog fakulteta, Niš; gl. i odg. urednik časopisa "Facta Universitatis"; nauč. saradnik Matemat. instituta SANU; ekspert Sav. ministarstva za nauku i tehnologiju. […] P: Jugoslovenka, srpske nacionalnosti; […].”''</ref> * [[Fedor Herbut]], fizičar<ref name=herbut1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.<br>''“Herbut Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg.; dopisni član SANU. […] P: Rusin, Jugosloven.”''</ref><ref name=herbut2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.<br>''“Herbut E. Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 3. V 1932, Novi Vrbas). Rusin, Jugosloven.”''</ref> * [[Jelisaveta Ibrovac]], profesor, prevoditelj<ref name=ibrovac1>Ибровац, Јелисавета (Демирова, Мирка): [https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/Periodika/SD_E74E1D9A175FE5728805716D3DEA6D36/1922/k001?fullscreen#page/492/mode/1up Молиерова прослава у Паризу], у: Српски књижевни гласник, Нова серија, књ. V бр. 1 (1922), стр. 463.<br>''“Ми Југословени смо са поносом могли истаћи да је наш песник и народни мученик Франкопан дао један од првих превода Молиера у опште.”''</ref> * [[Fran Ilešič]], književni povjesničar, publicist<ref name=ilesic1>Ilešič, Fr.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-P2B6NX9A/099c4d73-b7c1-4486-9729-7487689a5bd4/PDF Vse pleše. Balada — ballata.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 1 (1899), str. 49.<br>''“Pohlevno nasprotujoč, je nekdo iz ozadja izrekel svoje pomisleke o Čukovem modrovanju, češ, mi Jugoslovani s svojim »kolom« se pač dobro vrtimo v krogu, a naprej ne pridemo, ne napredujemo.”''</ref> * [[Ivan Ivić]], psiholog, univerzitetski profesor<ref name=ivic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 176.<br>''“Ivić Ivan, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Razvojna psihologija). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Anton Janežič]], filolog<ref name=janezic1>Prijatelj, Ivan: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-CELRWWCE/29cc0c10-4627-410e-8ce0-7e49e74864a3/PDF Borba za individualnost slovenskega književnega jezika 1848–1857] Ljubljana 1937, str. 109.<br>''“Ti nam pripravljaš pot, da se naj popred Jugoslovani sjedinimo, zraven pa tudi drugim narečjem približamo, da ne zagazimo na stranputice, po kterih žalibog tako radi tumaramo i vagutamo...”''</ref> * [[Božidar Jezernik]], etnolog<ref name=jezernik1>[https://pescanik.net/jugoslavija-zemlja-snova-2/ Jugoslavija, zemlja snova] Peščanik. ''03.12.2018.''<br>''“On je glavni lik Bože Jezernika, jer Boža je integralni Jugosloven i on žali – i to je jedna od teza ove knjige – što, po njegovom mišljenju, u Jugoslaviji, kako on kaže, nije bilo više jugoslovenskog nacionalizma.”''</ref> * [[Đokica Jovanović]], sociolog<ref name=jovanovic1>[https://nova.rs/emisije/zasto-u-srbiji-ima-sve-vise-jugoslovena/ Zašto u Srbiji ima sve više Jugoslovena?] Nova.rs ''TV Nova; 02.05.2023.''<br>''“Sociolog Đokica Jovanović iz Niša na nedavnom popisu izjasnio se kao Jugosloven i to ne prvi put.”''</ref> * [[Damir Kakaš]], univerzitetski profesor, političar<ref name=kakas1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 214.<br>''“Kakaš Damir, potpredsednik Skupštine AP Vojvodine (od '94); potpredsednik Izvršnog odbora Reformske demokratske stranke Vojvodine; redovni profesor Fakulteta tehničkih nauka, N. Sad. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksej Kišjuhas]], sociolog<ref name=kisjuhas1>[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''<br>''“Na njihov poziv prvi se odazvao sociolog, profesor na Sveučilištu u Novom Sadu i kolumnist lista Danas, Aleksej Kišjuhas, koji je na dan početka popisa podržao pokret poveznicom na svoju kolumnu pod naslovom 'Jugoslavija živi'.”''</ref> * [[Ivan Klajn]], jezikoslovac<ref name=klajn1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 228.<br>''“Klajn Ivan, lingvista; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Maja Korać]], sociolog<ref name=korac1> Savić, Svenka/Korać, Maja: Naučnice iz Srbije u svetu: kroz dijalog i refleksiju, u: Prelić, Mladena/Stevanović, Lada/Lukić Krstanović, Miroslava (ur.): [https://etno-institut.co.rs/storage/710/63abe78a83ade_Etnografski-zbornik-2022-PRINT2.pdf Rod, znanje i moć. Istorija, nasleđe i značaj naučnica u Srbiji] Beograd 2022, str. 202.<br>''“Ja sam bila i ostala Jugoslovenka. Da pojasnim, multikulturna Južna Slovenka. To je moje duboko, i pre svega, lično opredeljenje, ne političko. Zasnovano na iskustvu i načinu života moje (primarne) porodice, kao i na istoriji mojih porodičnih predaka.”''</ref> * [[Ana Kotevska]], muzikolog i muzički kritičar<ref name=kotevska1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 246.<br>''“Kotevska Ana, muzikolog i muzički kritičar; glavni i odgovorni urednik muzičkog mesečnika "Bis"; […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Boško Kovačević]], sociolog<ref name=kovacevic1>[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/sjecanje-na-boska-kovacevica-918183 Sjećanje na Boška Kovačevića] [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. ''27.12.2023.''<br>''“Za sebe je volio da govori da je Sokolčanin, Subotičanin, Ličanin, Vojvođanin, Srbin, Jugosloven, Evropljanin, Građanin sveta”''</ref> * [[Fran Kovačič]], teolog, historičar<ref name=kovačič1>Kovačič, Fran: [https://books.google.de/books?id=Uuj64Xn6lc0C&newbks=1&newbks_redir=0&printsec=frontcover&hl=de#v=onepage&q&f=false Ob osemstoletnici križarskih vojsk. (1096 – 1896)], u: Katoliški obzornik, letnik I. (1897), str. 162.<br>''“Tem znamenitejše je to vprašanje za nas sedaj ob osemstoletnici križarskih vojsk, ker smo zlasti mi Jugoslovani v neposredni zvezi s križarskimi vojskami in se vprašanje cerkvenega zedinjenja posebno nas tiče.”''</ref> * [[Marija Kraljević-Balalić]], genetičar<ref name=kraljevicbalalic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 252.<br>''“Kraljević-Balalić Marija, dekan i redovni profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (za pr. Genetika, Populaciona genetika i Uvod u metodiku maučnog [sic!] rada). […] P: Jugosl., […].”''</ref> * [[Ivan Kukuljević Sakcinski]], istoričar, književnik, političar<ref name=sakcinski1>I. K. S.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qafecy6iKlcE4GRP36GCRjeS9AYE3ZKN4DtQb8v1YneKWwXP8ld5anxHTN8z7etr5CGTzYs6U5R0JEqz2r57g_dJAvk2YISjAh1_L-8uUNoKGjJ_3-K-qR5N5bwoZVY4HJKGA11VkUXgB6k-VFf_OZXWxAYg6f1kqWue6C8jtlemwhdXfI3_kI6Av7h8auSwL-rXpy_qyGym-ClQYCNiYHRT-RjqAtDzccX_9madJD6_gOeRNLXqDtoCqjO0ZnmjzqOAm-UFFo7e4PDGeFic2zoZak0UvgSC-cFMnrRlriWDKYrRrAM Politička pověstnica], u: Arkiv za pověstnicu jugoslavensku, knjiga II. (1852), str. 1.<br>''“Mi Jugoslaveni neimamo sve dosada našega diplomatara, pa ipak nećemo nikada bez njega moći razsvětliti i kritički napisati razgranjenu historiu našega naroda.”''</ref><ref name=sakcinski2>Smičiklas, Tade; Marković, Franjo: Matica Hrvatska od godine 1842. do godine 1892. Spomen-knjiga. Zagreb 1892, str. 160.<br>''“Očekivamo pako od nje, da nam one strane što brže pridruži, koje po historiji i zakonu ili po krvi i poreklu našoj državi ili našemu jugoslavenskomu narodu pripadaju.”''</ref> * [[Đuro Kurepa]], fizičar<ref name=djkurepa1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 231-232.<br>''“Kurepa R. Đuro, redovni član SANU i ANU-BiH, dopisni član JAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 16. VIII 1907, Majske Poljane, Glina). Srbin-Jugosloven, […]. ”''</ref> * [[Milan Kurepa]], fizičar<ref name=mkurepa1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 263.<br>''“Kurepa Milan, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg. (za pr. Fizika molekula i Fizika opšti kurs); naučni savetnik u Institutu za fiziku, Bg.; preds. Nacionalnog komiteta za fiziku Jugoslavije (od '87). […] P: Jugosloven srpsko-jevrejskog porekla.”''</ref><ref name=mkurepa2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 232.<br>''“Kurepa V. Milan, fizičar; redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; predsednik Nacionalnog komiteta za fiziku SFRJ (r. 11. V 1933, Bačka Palanka). Jugosloven, srpsko-jevrejskog porekla.”''</ref> * [[Šime Ljubić]], istoričar, arheolog<ref name=ljubic1>Okuka, Miloš: Eine Sprache - viele Erben. Sprachpolitik als Nationalisierungsinstrument in Ex-Jugoslawien. Klagenfurt 1998, S. 23. (na njemačkom)<br>“»Hej, Ihr Jugoslawenbrüder, seien wir ruhmreich!« So ruft der Kroate Šime Ljubić 1864 in seinem Spiegel der jugoslawischen Literaturgeschichte (Ogledalo književne poviesti Jugoslavjanske na podučavanje mladeži) in der […].</ref> * [[Ivan Macun]], književni povjesničar<ref name=macun1>Macun, Ivan: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TZWJKXHW/f39ff886-a3b5-4dc5-967b-8f5d499a8755/PDF Cvetje slovenskiga pesničtva.] Trst 1850, str. 4.<br>''“Poglej samo nekaj malo na polje slavjanskih narodnih pesem in boš vidil u Čehih, Poljakih in posebno u nas Jugoslavjanih množinu sadja najlepšega, z katerim bo se težko kater si bodi drugi narod hvaliti zamogel.”''</ref> * [[Vlado Mađarić]], istoričar umetnosti<ref name=madjaric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 403.<br>''“Mađarić Vlado, direktor Saveznog instituta za zaštitu spomenika kulture u Beogradu, r. 1915 u Ludbregu, Jugosloven.”''</ref> * [[Matija Majar]], etnograf, jezikoslovac<ref name=majar1>Majar, Matija: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-05AJDQXQ/0768df73-0700-4779-81e0-226111bc3825/PDF Naše slovstvo], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 44 (03.06.1857), str. 174.<br>''“Mi Jugoslaveni, imenito Slovenci, smo v takih okolnostih, da moramo to pitanje tako le staviti: Čto moramo činiti, storiti, da se književno slože narečja serbsko, bulgarsko, horvatsko i slovensko?”''</ref> * [[Petar Matković]], geograf<ref name=pmatkovic1>Matković, Petar: Zemljopisni odlomci. Najnovija kartografija o Jugoslovjenskih zemljah, u: Književnik, god. III. sv. 1. (1866), str. 81.<br>''“Vojnički kartografički zavod u Beču, koji si je glede svojih kartografičkih proizvoda slavno ime stekao, objelodani za kratko vrieme koli za znanost u obće, toli za nas Jugoslovjene napose evo već drugu vele znamenitu i krasnu geografičku radnju: Dalmaciju naime, koja poput okvira sa zapada Balkanski poluotok zaprema, i gore navedenu kartu Bosne i Hercegovine, kojom je publikacijom sumnja o tajnom skrivanju kartografičkoga materijala iz političkoga obzira sasvim izčeznula.”''</ref> * [[Fedor Mesinger]], meteorolog, univerzitetski profesor<ref name=mesinger1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 317.<br>''“Mesinger Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nada Milašin]], naučnik<ref name=milasin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 328.<br>''“Milašin Nada, viši naučni saradnik u Institutu za arhitekturu i urbanizam Srbije, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vojin Milić]], sociolog<ref name=milic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 334.<br>''“Milić Vojin, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Miljanić]], inženjer elektrotehnike, univ. profesor<ref name=miljanic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 348.<br>''“Miljanić Petar, akademik, sekretar Odeljenja tehničkih nauka SANU, redovni profesor Mašinskog i Elektrotehn. fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Navratil]], jezikoslovac<ref name=navratil1>N., J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7IS7KTWC/de1d2076-efac-45c3-b8f8-6afcd0997ccc/PDF Želja jezikoznanska o novem letu vsim Slovencom, posebno pisateljem slovenskim v prevdarek], u: Slovenska bčela, letnik 4, številka 8 (1853), str. 63.<br>''“Tudi govorimo vsi Slovenci in Jugoslovani; Ne dam mu naj manje […].”''</ref> * [[Aleksandar Nikolić (istoričar)|Aleksandar Nikolić]], istoričar, novinar<ref name=anikolic1>[https://boom93.rs/article/54985/jugosloveni-kulturno-povezivanje-trajnije-od-drzavnih-granica Jugosloveni: Kulturno povezivanje trajnije od državnih granica] Radio Boom93. ''Neda Stojićević/Jelena Milenković''.<br>''“Onda je bilo potpuno prirodno da 2022. kažem na popisu ću se izjasniti kao Jugosloven.”''</ref> * [[Viktor Novak]], istoričar<ref name=novak1>[https://www.rts.rs/page/rts/sr/Dijaspora/story/1526/srbija-na-vezi/2091781/-magnum-crimen---bez-cenzure-.html Magnum Crimen - bez cenzure] [[Radio-televizija Srbije]]. ''03.11.2015''<br>''“Prvo izdanje ove kultne knjige, Viktor Novak, Hrvat, ali i integralni Jugosloven, uspeo je da objavi u burnim posleratnim godinama, 1948.”''</ref> * [[Pavel Opavski]], univerzitetski profesor<ref name=opavski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390.<br>''“Opavski Pavel [sic!], redovni profesor Fakulteta fizičke kulture, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''</ref><ref name=opavski2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.<br>''“Opavski J. Pavle, redovni profesor Fakulteta za fizičku kulturu u Beogradu (r. 9. XI 1925, Stara Pazova). Jugosloven.”''</ref> * [[Milenko Panić]], univerzitetski profesor<ref name=panic1>[https://www.rts.rs/page/tv/ci/story/19/rts-svet/1290146/evropa-i-srbi-milenko-panic.html Европа и Срби: Миленко Панић] [[Радио-телевизија Србије]]. ''Војислав Лалетин; 26.03.2013.''<br>''“Премда је Југославија разбијена, он се и даље, с пуно разлога, осећа и понаша као Југословен.”''</ref><ref name=panic2>[https://www.youtube.com/watch?v=VZzu-CMhDjA Evropa i Srbi: Milenko Panić] [[YouTube]]. ''RTS Obrazovno-naučni program - Zvanični kanal; 22.08.2016.''<br>''“Pa, moram Vam reći da ovaj, ja sam uvijek bio, i odgojen, i… i ostao jugoslovenski orijentisan. […] Ali, ja sam se osjećao Jugosloven, i dalje se osjećam Jugosloven.”''</ref> * [[Zlatica Pavlovski]], naučni savjetnik iz područja živinarstva<ref name=pavlovski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.<br>''“Pavlovski Zlatica, upravnik Zavoda za živinarstvo u Institutu za stočarstvo, Zemun. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Stevan K. Pavlowitch]], historičar<ref name=pavlowitch1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-60401608 Srbija i Velika Britanija: Ko je bio istoričar Stevan K. Pavlović - kosmopolita i džentlmen srpskog porekla] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 25.02.2022.''<br>''“Istoričar Stevan K. Pavlović bio je kosmopolita i Evropljanin koji je govorio da je Jugosloven po rođenju, Srbin po porodičnom poreklu, Britanac po državljanstvu i Francuz po kulturnom afinitetu.”''</ref> * [[Miljenko Perić]], fizikohemičar<ref name=mperic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 413.<br>''“Perić Miljenko, redovni profesor Fakulteta za fizičku hemiju PMF, Bg. (za pr. Kvantna hemija i molekulske strukture); šef Katedre za molekulske strukture; prodekan za nastavu. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vesna Pešić]], sociološkinja<ref name=vpesic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/dragoslav-petrovic-jugoslavija-ce-se-vracati-zazivece-u-novim-formama/ Dragoslav Petrović: Jugoslavija će se vraćati, zaživeće u novim formama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Beta; 15.11.2024.''<br>''“Ali, ja sam i danas ostala Jugoslovenka.”''</ref> * [[Nebojša Popov]], sociolog<ref name=popov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 439.<br>''“Popov Nebojša, sociolog; viši naučni saradnik u Institutu za filozofiju i društveni teoriju, Bg. (od '81); odgovorni urednik lista "Republika" (od '91); član Saveta Beogradskog univerziteta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Tomislav Popović]], ekonomista, univerzitetski profesor<ref name=tpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 447-448.<br>''“Popović Tomislav, naučni savetnik, redovni profesor univerziteta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dušan Puhalo]], anglista<ref name=puhalo1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 455.<br>''“Puhalo Dušan, književni prevodilac; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Franjo Rački]], historičar, političar, katolički svećenik<ref name=racki1>Novak, Viktor: Franjo Rački u govorima i raspravama. Zagreb 1925, str. 126.<br>''“Naš ugovor ima se navlaš na to obazrijeti, da smo Jugoslovjeni, da nam je bolja budućnost samo u Jugoslovjenstvu.”''</ref><ref name=racki2>Novak, Grga (i drugi) (ur.): Spomenica. Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti 1866-1966. Zagreb 1966, str. 14.<br>''“Rački je bio ne samo velik učenjak nego i velik patriot u najširem smislu te riječi: Hrvat, Jugoslaven, Slaven.”''</ref><ref name=strossmayer-racki/><ref name=racki31>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 216.<br>''“Mi Jugoslovjeni razdijeljeni smo jezikom, ovom pravom dušom naroda, glavnim, često i jedinim sidrom narodnosti.”''</ref> * [[Ivan Radetić]], jezikoslovac<ref name=radetic1>Radetić, Ivan: Pregled hrvatske tradicionalne književnosti. Senj 1879, str. 199.<br>''“Ovo obće jamstvo ili poručanstvo počelo je kod zapadnih Slovjena; Čeha, Poljaka i Pomorana padati već XIII. vieka, dočim se kod nas Jugoslovjena imenice Hrvata i Srba po zakonu vinodolskom i Dušanovom još u XIV. vieku nalazilo, a gdješto se i do dana današnjega sačuvalo.”''</ref> * [[Božo Radman]], agronom<ref name=radman1>[https://www.glassrpske.com/lat/plus/teme/in-memoriam-mr-bozo-radman-do-posljednjeg-daha-posvecen-nauci-i-pravdi/348739 In memoriam - mr Božo Radman: Do posljednjeg daha posvećen nauci i pravdi] Glas Srpske. ''Mladen Karić; 30.01.2021.''<br>''“Ja sam univerzalista i kosmopolita. Nacionalno se osjećam kao Jugosloven. Ako me neko detaljnije pita, ja sam Bosanac. Ako ide još detaljnije, ja sam Krajišnik. Najdetaljnije, ja sam Banjalučanin. Nakon toga, nemojte me dalje pitati!”''</ref> * [[Duško Radosavljević]], politolog i predsjednik Saveza antifašista Vojvodine<ref name=dradosavljevic>[https://sav-ns.wixsite.com/sav2017/struktura-sav-a Struktura i rukovodstvo SAV-a] SAV - Savez antifašista Vojvodine.<br>''“Sremac, Srbin, Vojvođanin, Jugosloven i Evropljanin.”''</ref> * [[Ljubiša Rajić]], lingvist<ref name=rajic1>[http://www.slobodnaevropa.org/content/sta_znaci_multikulturalnost/2276177.html Šta znači multikulturalnost] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Biljana Jovićević; 16.01.2011.''<br>''“Ja sam rođen u Jugoslaviji, tu sam odrastao, obrazovao se, oženio i dobio djecu. Nisam mogao biti ništa drugo nego Jugosloven, bez obzira što su moj otac i majka bili Srbi.”''</ref><ref name=rajic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 471.<br>''“Rajić Ljubiša, vanredni profesor za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Slobodan Ribnikar]], fizikohemičar<ref name=sribnikar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 481.<br>''“Ribnikar Slobodan, akademik; redovni profesor Prirodno-matematičkog fakulteta, Bg. (za pr. Nuklearna hemija i Fadiohemija). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nikola Rot]], profesor psihologije<ref name=rot1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 487-488.<br>''“Rot Nikola, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Obrad Savić]], filozof<ref name=obradsavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.<br>''“Savić Obrad, viši predavač na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta, Bg.; generalni sekretar Beogradskog kruga i gl. urednik časopisa "The Belgrade circle". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Svenka Savić]], psihološkinja, lingvistkinja<ref name=ssavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 496.<br>''“Savić Svenka, redovni profesor Filozofskog fakulteta, N. Sad (za pr. Psiholingvistika, Analiza diskursa i Uvod u lingvistiku). […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Ljubica Simaković]], univerzitetska profesorica<ref name=simakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 500.<br>''“Simaković Ljubica, redovni profesor Ekonomskog fakulteta, Kragujevac (za pr. Ekonomska filozofija i politika). […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Đorđe Stanković]], povjesničar<ref name=djstankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 521.<br>''“Stanković Đorđe, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Istorija Jugoslavije); šef Katedre za istoriju Jugoslavije. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dubravka Stojanović]], povjesničarka<ref name=dstojanovic1>[https://www.danas.rs/vesti/politika/demostat/dubravka-stojanovic-nismo-u-hladnom-ratu-vucic-nije-tito-a-ni-srbija-nije-jugoslavija/ Dubravka Stojanović: Nismo u Hladnom ratu, Vučić nije Tito, a ni Srbija nije Jugoslavija] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Demostat/Ivana Petronijević Terzić; 21.12.2022.''<br>''“Ni ja ne želim Jugoslaviju, ja jesam Jugoslovenka, ali ne želim Jugoslaviju zato što mislim da je njeni narodi nisu dorasli.”''</ref><ref name=dstojanovic2>[https://www.slobodnaevropa.org/a/most-nasledje-latinka-perovic-istorija-balkan-jugoslavija/32723484.html Latinka Perović - u Srbiji ignorisana i napadana, u regionu poštovana] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Omer Karabeg; 10.12.2023.''<br>''“Tek sam kasnije kroz duge razgovore s njom shvatila tu njenu poziciju bez obzira što se s njom na tom pitanju nisam slagala i ostala sam Jugoslovenka.”''</ref> * [[Svetomir Škarić]], profesor ustavnog prava<ref name=skaric1>[http://www.dnevnik.mk/?ItemID=969BE953C56D4D4294BC6BE9769FDB93 Пратениците-торбеши бараат третман на помала етничка заедница]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Dnevnik. ''Tatjana Popovska; 18.09.2011.''</ref><ref name=skaric2>[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=121810833459&id=9&setIzdanie=22161 Ин мемориам]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Nova Makedonija. ''Svetomir Škarić; 18.12.2010.''</ref> * [[Slobodan Šoja]], historičar<ref name=soja1>[https://unaworld.tv/video/reaktor-bih-jugonostalgija Jugonostalgija] Una televizija, emisija ''Reaktor BiH''. ''04.12.2023.''<br>''“Pa znate šta, ja mislim da je bolje reći da... da sam Jugosloven nego jugonostalgičar.”''</ref> * [[Jorjo Tadić]], istoričar<ref name=jtadic1>Тадић, Јорјо: [https://books.google.de/books?id=bzCZCgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=de&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Сабласти круже Југославијом...], у: Историјски часопис, књ. 18 (1971), str. 48.<br>''“А још више зато што је мени лично сасвим свеједно да ли се нешто назива хрватским или српским, јер су за мене Срби и Хрвати један народ, без обзира што се о томе мислило или данас мисли, пише и прописује. Као Југословен, али не по линији државне већ по свом дубоком националном опредељењу, а и научном уверењу, јер сам то био и онда када смо о југословенској држави само сањали, сматрам да је ненаучно и смешно сврставати старе Дубровчане у Србе или Хрвате, а њихова културна дела, посебно књижевност, резервисати искључиво за једне или друге.“''</ref><ref name=tadic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 715-716.<br>''“Tadić Jorjo, dr filozofije, red. prof. Filozofskog fakulteta u Beogradu za Opštu istoriju Novoga veka, dopisni član Srpske akademije nauka u Beogradu, dopisni član Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu, r. 1899 u Starom Gradu, Srez hvarski, Jugosloven.”''</ref> * [[Nevenka Tadić]], neuropsihijatar<ref name=ntadic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 568.<br>''“Tadić Nevenka, neuropsihijatar. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Nikola Tesla]], izumitelj<ref name=tesla1>[https://www.slobodnaevropa.org/a/nikola-tesla/30612584.html Svi hoće Nikolu Teslu] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Mila Đurđević/Una Čilić''.<br>''“Zbog toga, braćo i sestre, kao najstariji Srbin, Jugoslaven, Amerikanac naše krvi u Sjedinjenim Državama, upućujem vam ovo pismo moleći vas da se odazovete pozivu predsjednika Roosevelta.”''</ref> * [[Rajko Tomović]], naučnik, robotičar<ref name=tomovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 585.<br>''“Tomović Rajko, akademik; direktor (sa N. Uzungoluom) Centra za multidisciplinarno praćenje pravaca razvoja informatike, Atina (od '96). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ljubinka Trgovčević-Mitrović]], povjesničarka<ref name=trgovcevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 590.<br>''“Trgovčević Ljubinka, viši nauč. saradnik u Istorijskom institutu SANU, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=trgovcevic2>[https://www.danas.rs/kultura/vece-secanja-na-ljubinku-trgovcevic-1948-2022-istoricarka-putnica-zena-nadasve-prijateljica/ Veče sećanja na Ljubinku Trgovčević (1948-2022): Istoričarka, putnica, žena, nadasve prijateljica] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''J. J.; 06.03.2023.''<br>''“Rođena u njenom središtu, u Bosni, u Sarajevu, ostala je Jugoslovenka do kraja.”''</ref> * [[Milan Trtanj]], fizikohemičar<ref name=trtanj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 593-594.<br>''“Trtanj Milan, rukovodilac Laboratorije za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje Instituta za nuklearne nauke "Vinca". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vladeta Urošević]], fizičar<ref name=urosevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 598.<br>''“Urošević Vladeta, osnivač i direktor preduzeća "Metrologia". […] P: Srbin, Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Vejvoda]], politikolog<ref name=vejvoda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Vejvoda Ivan, politikolog; profesor na Syssex [sic!] University, Engleska (od '93). […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=vejvoda2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Vejvoda I. Ivan, politikolog; istraživač u Institutu za evropske studije u Beogradu (r. 27. XII 1949, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Vuk Vernić]], sociolog, revolucionar<ref name=vernic1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 65.<br>''“Vernić Vuk, borac u prištapskim jedinicama VŠ, neutvrđenog mesta rođenja, profesor na Pravnom fakultetu u Zagrebu, Jugosloven, u NOV došao krajem marta 1943. iz ustaškog logora Jasenovac razmenom za zarobljene Nemce.”''</ref> * [[Radina Vučetić]], historičarka<ref name=vucetic1>[https://www.pressreader.com/serbia/nin/20200806/281706912025220][http://www.nin.co.rs/pages/article.php?id=102354064] Неорадикалски рикверц води у провалију [[НИН]]. ''Радмила Станковић; 06.08.2020.''<br>''“Радина Вучетић је имала ту срећу: предмет њеног научног интересовања је превасходно Југославија, Краљевина и она социјалистичка, а за себе једнако каже да је Југословенка јер је рођена и васпитана у тој земљи, јер је формирана у југословенском духу и не може за првих двадесет година свог живота да каже „пуј, пике, више не важи“.”''</ref><ref name=vucetic2>[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''<br>''Jesi ti Jugoslovenka? - “Jesam, da. To moram da pomenem.”''</ref> * [[Sreten Vujović]], sociolog<ref name=svujovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 628.<br>''“Vujović Sreten, sociolog; redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (od '92); član Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Emir Zelenhasić]], univerzitetski profesor<ref name=zelenhasic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 643-644.<br>''“Zelenhasić Emir, redovni profesor Građevinskog fakulteta, Subotica (za pr. Hidrologija i Osnovi hidrotehnike); šef Katedre za hidrotehniku. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vjekoslav Babukić.jpg|Vjekoslav Babukić Datoteka:Jovo Bakic-mc.rs.jpg|Jovo Bakić Datoteka:Franjo Bradaška.jpg|Franjo Bradaška Datoteka:Jurij Caf.jpg|Oroslav Caf Datoteka:Vladimir Ćorović.jpg|Vladimir Ćorović Datoteka:Dejan Djokic LMU Book presentation.jpg|Dejan Đokić Datoteka:Ivan Filipović 1892 Mayerhofer.png|Ivan Filipović Datoteka:Andrej Grubačić at the SF anarchist bookfair 2010 (cropped).jpg|Andrej Grubačić Datoteka:Fran Ilešič.jpg|Fran Ilešič Datoteka:JanezicAnton.jpg|Anton Janežič Datoteka:Ivan Klajn.jpg|Ivan Klajn Datoteka:Fran Kovačič.jpg|Fran Kovačič Datoteka:Ivan Kukuljevic Sakcinski 1889 Mukarovsky.png|Ivan Kukuljević Sakcinski Datoteka:Kurepa georg2 (cropped).jpg|Đuro Kurepa Datoteka:Sime Ljubic 1885 Mayerhofer.png|Šime Ljubić Datoteka:MacunIvan.jpg|Ivan Macun Datoteka:Matija Majar (2).jpg|Matija Majar Datoteka:Vojinmilic.jpg|Vojin Milić Datoteka:Ivan Navratil.jpg|Ivan Navratil Datoteka:Nebojsa Popov-mc.rs.jpg|Nebojša Popov Datoteka:Božidar Jezernik 02.jpg|Božidar Jezernik Datoteka:Franjo_Rački_1897_Th._Mayerhofer.png|Franjo Rački Datoteka:Ljubiša Rajić.jpg|Ljubiša Rajić Datoteka:Dubravka Stojanović.jpg|Dubravka Stojanović Datoteka:Nevenka Tadić.jpg|Nevenka Tadić Datoteka:Tesla circa 1890.jpeg|Nikola Tesla Datoteka:Rajko Tomovic.jpg|Rajko Tomović Datoteka:Ivan Vejvoda - July 2015 (cropped).jpg|Ivan Vejvoda </gallery> </center> == Novinarstvo i publicistika == * [[Mihailo Bjelica]], novinar, univ. profesor<ref name=bjelica1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Bjelica Mihailo, naučni savetnik u Institutu za političke studije, Bg.; redovni profesor Fakulteta političkih nauka, Bg. (za pr. Istorija novinarstva). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Olga Božičković]], novinarka<ref name=bozickovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Božičković Olga, slobodni novinar. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Nikola Burzan]], novinar<ref name=burzan1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 68.<br>''“Burzan Nikola, novinar; urednik-komentator u Spoljno-političkoj rubrici "Naše Borbe". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Angelina Čakširan]], novinarka<ref name=caksiran1>[https://www.mojnovisad.com/gradske-face/angelina-caksiran-novinar-i-urednik-pisanje-mora-imati-svrhu-i-poruku-jer-to-je-pravo-novinarstvo-id43596.html Angelina Čakširan, novinar i urednik: Pisanje mora imati svrhu i poruku jer to je pravo novinarstvo] mojnovisad.com ''Aleksandar Jovanović; 12.11.2021.''<br>''“Kao Jugoslovenka, što sam ostala do danas, prezirala sam svaki nacionalizam, srpski, hrvatski, bilo koji. To nas je i dovelo do raspada zemlje koja je definitivno bila najlepša na svetu. U svakom pogledu.”''</ref> * [[Đorđe Dragojlović]], novinar<ref name=dragojlovic1>[http://www.index.hr/vijesti/clanak/sto-ce-kerum-na-ovo-reci-vojvodjanski-novinar-osniva-nacionalno-vijece-jugoslavena/462207.aspx Što će Kerum na ovo reći: Vojvođanski novinar osniva Nacionalno vijeće Jugoslavena] Index. ''27.11.2009.''</ref> * [[Milovan Đilas]], publicista, politički disident, političar, revolucionar<ref name=mdjilas1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/balkan-53066157 Milovan Đilas: „Crnogorac, Srbin i Jugosloven koji po značaju daleko prevazilazi jugoslovenske okvire“] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 17.07.2020.''<br>''“Đilas je bio Crnogorac, Srbin i Jugosloven. Ali je po svom značaju daleko prevazilazio jugoslovenske okvire, pa iako zvuči kao kliše, može se reći da je bio građanin sveta, pre svega onog sveta koji se borio za slobodu, pravdu i društvenu jednakost.”''</ref> * [[Jug Grizelj]], novinar<ref name=grizelj1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 144.<br>''“Grizelj, I. Jug, novinar (r. 2. VIII 1926, Vrlika). Jugosloven.”''</ref><ref name=grizelj2>[https://www.vreme.com/vreme/jug-grizelj-1926-1991/ Venci i reči za velikana novinarstva] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Živorad Kovaćević; br. 12, 14.01.1991.''<br>''“Jug Girzelj je bio Jugosloven u najboljem smislu te reči Zato je toliko voleo Beograd — onaj široki, neuskogrudi, neprovincijalni, tolerantni, kosmopolitski Beograd. Bio je ponosan što je Beograđanin. Njegov zvezdani čas je bio kad su kolege odlučile da on, po krvi Hrvat i Italijan, po ljudskom opredeljenju Jugosloven, bude predsednik Udruženja novinara Srbije.”''</ref> * [[Dinko Gruhonjić]], novinar i univerzitetski profesor<ref name=gruhonjic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/a-vi-sto-biste-da-nas-koljete-vi-ste-dinko-sakic-autorski-tekst-dinka-gruhonjica-o-tome-sta-je-zaista-rekao-u-dubrovniku/ A vi, što biste da nas koljete, vi ste Dinko Šakić: Dinko Gruhonjić za Danas o tome šta je zaista rekao u Dubrovniku] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 25.03.2024.''<br>''“Ja sam dete bratstva i jedinstva, moja jedina domovina bila je i ostala Jugoslavija, a ja sam Jugosloven, Bosanac i Vojvođanin. Nikada nisam prestao da verujem u bratstvo i jedinstvo naših naroda i narodnosti.”''</ref><ref name=gruhonjic2>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/hulje-vrebaju-iz-mraka-i-krecu-se-u-coporima/ Hulje vrebaju iz mraka i kreću se u čoporima] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 05.12.2020.''<br>''“Ja sam Jugosloven, dakle apatrid. Ali, odavno sam shvatio da je Jugoslavija bila prirodna tvorevina, a da su ove banane u kojima živimo totalno neprirodne.”''</ref><ref name=gruhonjic3>[https://autonomija.info/dinko-gruhonjic-danas-je-sveti-avnoj-ideja-jugoslavije-je-ideja-slobode/ Dinko Gruhonjić: Danas je sveti AVNOJ – ideja Jugoslavije je ideja slobode] Autonomija. ''Dinko Gruhonjić; 29.11.2021.''<br>''“Kao Jugosloven, kažem da Jugoslavija nije bila savršena. Ali se mogla “popraviti”. A ovo, ovo što su nam servirale ubice Jugoslavije kao “novu normalnost”, e to je potpuno nepopravljivo!”''</ref> * [[Zdravko Huber]], novinar, urednik<ref name=huber1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 165.<br>''“Huber Zdravko, novinar, urednik u "Našoj Borbi". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dejan Ilić]], izdavač i urednik<ref name=dilic1>[https://pescanik.net/razgovor-u-jajcu/ Razgovor u Jajcu] Peščanik. ''Dejan Ilić; 26.07.2017.''<br>''“Da li to što sam Jugosloven isključuje mogućnost da budem Srbin?”''</ref> * [[Viktor Ivančić]], novinar<ref name=ivancic1>[https://www.021.rs/story/Info/Srbija/260982/Dezulovic-To-sto-radi-Vesic-moze-i-Baka-Prase.html Dežulović: To što radi Vesić može i Baka Prase] Portal 021. ''Danas; 15.12.2020.''<br>''“Inače, taj princip, da dobri Hrvati iz srpske perspektive smeju da seru samo po Hrvatskoj i njenim gradovima, i obratno, da je dobrim Srbima iz hrvatske perspektive dopušteno da seru isključivo po Srbiji i njenim gradovima, za mene je nakaradan. Ja se kao Jugosloven zalažem za to da svi seremo po svima, slobodno, velikodušno, bez kočnica i ustezanja.”''</ref> * [[Željko Ivanović]], novinar<ref name=zivanovic1>[https://www.nedeljnik.rs/priblizite-mi-to-kako-se-covek-oseca-ko-crnogorac-zeljko-ivanovic-u-novom-nedeljniku/ „Približite mi to, kako se čovek oseća ko Crnogorac?“ Željko Ivanović u novom Nedeljniku] Nedeljnik. ''Veljko Miladinović; 13.01.2024.''<br>''“Ja sam bio Jugosloven. I danas sam u kulturološkom smislu Jugosloven.”''</ref> * [[Josip Kirigin]], novinar, publicist, revolucionar<ref name=kirigin1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 317.<br>''“Kirigin Josip, novinar, šef dopisništva zagrebačkog Vjesnika u Beogradu, rez. kapetan, r. 1918 u Australiji, Jugosloven.”''</ref> * [[Ferdo Kočevar]], publicist<ref name=kocevar1>Žavčanin, K. [Ferdo Kočevar (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QafI8q6cWMCSYx5DASe5f4K9LHOzIvL2AH58YK0c7JYOkjJ7oZB_OTlRLbYsgT45Daa8UMBStsfx3pi2R9XZ7VFaUKFuoXfoeB2HQLn2j4NThGNY-GJv5JNACbJCNEhYJrBiCsAH9AQDPYDdn1be2GLBSUNd5tP1cFAY5VS6-FfgGs4mJiar0TuMEbqaYjlaWHj3R3SIm_8EUuu3jtoEpL2YMm_-8bETpnDxn990Z8ZR92XZcOJrRiwvfQ9Mob_AcKF4R4vM6KinlM9V2sgsh4VeP5LR10FjGptp9KroUmjhDomEeJw Jugoslavenska akademija], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XIX. list 19 (08.05.1861), str. 150.<br>''“Mi Jugoslovani smo v tem obziru v dosta hujem položaji. […] Naravno je tedaj, da so zadobile te sosedne slovstva pretežni upljiv v nas Jugoslovane in sicer na veliko škodo in nevarnost za našo narodnost.”''</ref> * [[Mahmud Konjhodžić]], novinar, publicist<ref name=konjhodzic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 331.<br>''“Konjhodžić Mahmud, novinar, r. 1905 u Ljubuškom, srez Mostar, Jugosloven.”''</ref> * [[Anton Kos]], publicist<ref name=kos1>A[nton]. K[os]. Cestnikov: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-I14QC4EA/fa8e646f-84d3-473a-9ea7-ebcbed6d420a/PDF Poljodelstvo in kemija], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 53 (04.07.1857), str. 210.<br>''“Tudi mi Jugoslovani se moremo sponašati z možem, ki po vsej pravici zaslužuje, da ga v vesrto Mezzofantov vredimo.”''</ref> * [[Boro Krivokapić]], novinar<ref name=krivokapic1>[https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven Boro Krivokapić, poslednji Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208063744/https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven |date=2023-02-08 }} XXZ magazin. ''Milivoj Bešlin; 28.11.2018.''<br>''“Ja sam bio i ostao prije svega Jugosloven”, neretko je ponavljao.''</ref> * [[Sergije Lukač]], novinar, univ. profesor<ref name=lukac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 281.<br>''“Lukač Sergije, novinar; redovni profesor FPN, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven-Srbin, […].”''</ref> * [[Svetlana Lukić]], novinarka<ref name=lukic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 283.<br>''“Lukić Svetlana, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika za program Radija "B-92" (od '96). [...] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Petar Luković]], novinar<ref name=lukovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 284.<br>''“Luković Petar, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika lista "Vreme". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Tomislav Marković (novinar)|Tomislav Marković]], novinar i književnik<ref name=tmarkovic1>[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2022/10/21/budimo-jugosloveni-iako-smo-srbi Budimo Jugosloveni iako smo Srbi] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Tomislav Marković; 21.10.2022.''<br>''“Izjašnjavajući se kao Jugosloveni po nacionalnosti podrivamo totalitarnu ideju nacionalnog identiteta, a o njenoj totalitarnosti dovoljno govori masovna histerija protiv jugoslovenstva kojoj svedočimo. […] Budimo Jugosloveni, iako smo Srbi.”''</ref> * [[Rusko Matulić]], publicista<ref name=matulic1>[https://www.vreme.com/vreme/poslednji-odlazak-jugoslovenskog-emigranta/ Poslednji odlazak jugoslovenskog emigranta] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Petar Lađević; broj 1283, 06.08.2015.''<br>''“Tridesetog jula ove godine u Nju Džersiju je umro veliki Jugosloven, istinski borac za ljudska prava, najbliži saradnik pokojnog Mihajla Mihajlova, saradnik i prijatelj Saveza Oslobođenje i jedan od najrespektabilnijih izučavalaca i sakupljača različitih izvora za stvaranje celovite slike o demokratskoj Jugoslaviji; politički emigrant koji je čitav život posvetio intelektualnoj i ljudskoj borbi za demokratsku Jugoslaviju.”''</ref> * [[Mihajlo Mihajlov]], publicista, politički disident<ref name=mihajlov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 321.<br>''“Mihajlov Mihai [sic!], publicista; viši naučni saradnik u Elliott Schoo [sic!] of International Affairs, Vašington (od '94); član Centralnog komiteta Socijaldemokrata Amerike. […] Rus po rođenju, Jugosl. po opredeljenju; […]”''</ref> * [[Živko Milić]], novinar, publicista<ref name=milic>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 452.<br>''“Milić Živko, novinar, urednik «Borbe», član upravnog odbora Saveza novinara Jugoslavije, rez. kapetan, r. 1923 u Zagrebu, Jugosloven.”''</ref> * [[Avdo Mujčinović]], novinar i pozorišni kritičar<ref name=mujcinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 366.<br>''“Mujčinović Avdo, pozorišni kritičar u listu "Politika ekspres", Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ivan Rizinger]], novinar<ref name=rizinger1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Rizinger Ivan, muzički urednik Radio Kruševca (od '89), revije "Pobeda" (od '90) i diskografske kuće "Take It Or Leave It", Bg. (od '95). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Teofil Pančić]], novinar<ref name=pancic1>[https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ Teofil Pančić za Karakter: Moja lista pet najboljih novinara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221203054707/https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ |date=2022-12-03 }} Karakter. ''Karakter; 03.12.2021.''<br>''“Aludirate na moj tekst u kome sam objasnio da su entiteti složeniji i da ne mora da bude samo jedan, jer sam ja celog života i Srbin i Vojvođanin i Jugosloven i da ne vidim u čemu je tu problem. Na popisima sam se uvek izjašnjavao kao Srbin, ali sad dolazim u iskušenje da se pomalo iz inata izjasnim kao Vojvođanin. Ako nacionalistima to već toliko smeta, onda malo da ih iritiram.”''</ref><ref name=pancic2>[https://slobodnarec.rs/2021/08/31/teofil-pancic-srpstvo-vojvodjanstvo-i-ostale-koske/ Srpstvo, vojvođanstvo... i ostale koske] Slobodna reč. ''Teofil Pančić; 31.08.2021.''<br>''“A identiteti mogu da budu složeni, višestruki i isprepleteni, sve u jednom čoveku, i to ne nužno zato što ovaj ima „mešano poreklo“ po oveštalim etnocentričnim standardima. Evo, znam po sebi: u svakoj bih prilici mogao reći za sebe, i na svakom bih se popisu stanovnišva – ako se takvo izjašnjavanje već traži – mogao izjasniti i kao Srbin i kao Vojvođanin i kao Jugosloven, i ne bih nikada slagao baš ništa.”''</ref> * [[Vlado Ribnikar]], novinar, političar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Milorad Roganović]], novinar<ref name=roganovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Roganović Milorad, novinar. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dževad Sabljaković]], novinar i književnik<ref name=sabljakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 490.<br>''“Sabljaković Dževad, književnik, književni kritičar i novinar. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dragoslav Simić]], novinar<ref name=dsimic1>[https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ Bez Jugoslovena na popisu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014223724/https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ |date=2022-10-14 }} Forum - Portal građanske Srbije. ''D. B.; 12.10.2022.''<br>''“Redakciji Portala Forum javio se kolega Dragoslav Simić (Radio Beograd) i rekao da mu je pre dva dana došla popisivačica kojoj je na pitanje o nacionlanosti odgovorio da je Jugosloven.”''</ref> * [[Tamara Skrozza]], novinarka<ref name=skrozza1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/nazalost-jedinica-sam-tamara-skrozza-o-odrastanju-u-somboru-i-tome-kako-je-posao-birao-nju-a-ne-ona-njega/ „Nažalost, jedinica sam“: Tamara Skrozza o odrastanju u Somboru i tome kako je posao birao nju, a ne ona njega] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 16.04.2023.''<br>''“Dete sam iz mešovitog braka, nisam krštena, vaspitavana sam i uvek sam se izjašnjavala kao Jugoslovenka.”''</ref> * [[Karel Slanc]], publicista, političar<ref name=slanc1>Slanc, Karel: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-S4HN0TV0/959837c4-8301-4745-ada5-32ea3243c15d/PDF Avstrijski Jugoslovani in morje.] Gorica 1912, str. 11.<br>''“Zdaj, ko ste Avstriji priklopljeni Bosna in Hercegovina, nas je v državi precej Jugoslovanov.”''</ref> * [[Jelena Sofronijevic]], novinarka<ref name=sofronijevic1>[https://vittles.substack.com/p/yugonostalgic-cuisine Yugonostalgic Cuisine] (na engleskom) Vittles. ''Natasha Tripney; 23.08.2021.''<br>''“Sofronijevic regards herself as Yugoslav, though she was born in the UK in 1998.”''</ref> * [[Grujica Spasović]], novinar, urednik<ref name=spasovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 514.<br>''“Spasović Grujica, novinar; dopisnik Švedskog radija (od '89). […] P: Jugosloven, […].''</ref> * [[Gordana Suša]], novinarka<ref name=susa1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 549.<br>''“Suša Gordana, novinar i komentator; novinar u listu "Naša Borba"; urednik Video nedeljnika "VIN"; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije i Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Hari Štajner]], novinar<ref name=stajner1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 562-563.<br>''“Štajner Hari, novinar; spoljnopolitički komentator lista "Vreme"; direktor "Medija centra", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Zaharije Trnavčević]], novinar<ref name=trnavcevic1>[http://www.danas.rs/dodaci/nedelja/mogu_li_jugosloveni_postati_etnicka_zajednica.26.html?news_id=272880 Mogu li Jugosloveni postati etnička zajednica?] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Katarina Živanović; 13.12.2013.''<br>''“Trnavčević se, inače, izjašnjava kao Jugosloven. Jedan je od 23.303 koliko ih po poslednjem popisu ima u Srbiji.”''</ref> * [[Pavel Turner]], publicist<ref name=turner1>Turner, Pavel (Dr. Ahasverus): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-FNQV7UL2/a4dbb24c-fb60-4883-89f7-5642a8a8d5d0/PDF Beseda o jugoslovanskih razmerah], u: Kres, godina 1 br. 7 (1881), str. 396.<br>''“Mi Jugoslovani bi se vselej morali naravno najbližje rodne brate čutiti in po tem čutenji bi se moralo naše strmljenje in občenje med seboj ravnati, pa je li tako?”''</ref> * [[Boris Varga]], novinar, politolog<ref name=varga1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/boris-varga-privilegija-je-danas-biti-u-manjini/ Boris Varga: Privilegija je danas biti u manjini] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 29.09.2019.''<br>''“U Ukrajini sam među majdanistima kao neko ko se deklariše među ostalom i kao Jugosloven, Rusin i ukrajinski levičar, što je prema uspostavljenim tamošnjim stereotipima skoro sve do ekscesa potpuno isključivo.”''</ref> * [[Vekoslav Vakaj]], publicist<ref name=vakaj1>Vakaj, Vekoslav: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-RSB1W1PC/7e8d6513-919f-4967-b288-eaa869d44904/PDF Jugoslovani v zlati Pragi in slavnem Velegradu. Potopisne črtice.] Maribor 1886, str. 58.<br>''“Jugoslovani smo obljubili tukaj pri altarju slovanske vzajemnosti: da se hočemo napiti tukaj slovanskega rodo- in domoljubja.''</ref> * [[Gordana Vujović]], novinarka, književnica<ref name=gvujovic1>[https://primorski.me/info/kultura/gordana-vujovic-jugoslovenka-zivi-u-meni-srcem-sam-pisala-tako-je-bilo-napisano-u-libru/ Gordana Vujović: Jugoslovenka živi u meni, srcem sam pisala “Tako je bilo napisano u libru”] Primorski Portal. ''Biljana Dabić; 10.09.2024.''<br>''“U duši sam bila i ostala Jugoslovenka i umrjeću kao Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Stevan Kragujevic, Milovan Djilas,1950.JPG|Milovan Đilas Datoteka:Dinko Gruhonjić.jpg|Dinko Gruhonjić Datoteka:ViktorIvancic.jpg|Viktor Ivančić Datoteka:Ferdo Kočevar.jpg|Ferdo Kočevar Datoteka:Anton Kos Cestnikov.jpg|Anton Kos Datoteka:Petar lukovic gm.jpg|Petar Luković Datoteka:Mihajlo Mihajlov wiki photo.jpg|Mihajlo Mihajlov Datoteka:Teofil Pancic-mc.rs.jpg|Teofil Pančić Datoteka:Karel Slanc.jpg|Karel Slanc Datoteka:Gordana Susa-mc.rs.jpg|Gordana Suša Datoteka:Zaharije Trnavčević.jpg|Zaharije Trnavčević </gallery> </center> == Obaveštajstvo == * [[Vojin Đurašinović]], obavještajac, revolucionar<ref name=djurasinovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 166.<br>''“Đurašinović Vojin-Kostja, inspektor u Državnom sekretarijatu za unutrašnje poslove NR Srbije, r. 1919 u Bastaji, srez Daruvar, Jugosloven.”''</ref> == Odvjetništvo == * [[Srđa Popović (advokat)|Srđa Popović]], advokat, borac za ljudska prava<ref name=spopovic1>Stehlík, Petr: Jugoslavenstvo Srđe Popovića kao temelj suvremenog promišljanja jedne naizgled umirovljene ideje, u: Štěpánek, Václav (ur.): Савремена српска и чешка славистичка истраживања. Реферати са Kолоквијума Београд–Брно одржаног 21. октобра 2021. на Филoлошком факултету Универзитета у Београду./Současná srbská a česká slavistická bádání. Příspěvky z Kolokvia Brno–Bělehrad, které se konalo 21. října 2021 na Filologické fakultě Univerzity v Bělehradě. Edice Brno–Bělehrad, sv. 2. Brno 2021, str. 73.<br>''“Oduvek sam bio Jugosloven. Prvo što sam u životu naučio bilo je kako se zovem, u kojoj ulici stanujem i to da sam Jugosloven. Druga stvar je bio režim prema kome sam bio vrlo kritičan. Najveći problem Jugoslavije bio je u tome što ona nije mogla da postane demokratska država. Desimir Tošić je to jednom lepo rekao: ‚Ideja Jugoslavije je bila velika, ali smo mi, nažalost, bili mali’.”''</ref><ref name=spopovic2>[https://www.vreme.com/vreme/advokat-od-lika-i-dela/ Advokat od lika i dela] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Aleksandar Ćirić; 02.12.2010.''<br>''“Neočekivano za mnoge, Srđa Popović otkriva da je oduvek bio Jugosloven, mada je imao problem "s tom vrstom identifikacije".”''</ref><ref name=spopovic3>[http://pescanik.net/2013/10/srda-popovic-intervju/ Srđa Popović – intervju] [[Peščanik]]. ''Esquire; 19.10.2013.''<br>''“Srđa Popović nikada nije odustao od svog opredeljenja da se izajšnjava kao Jugosloven, ali ni tome ne prilazi olako, jednostrano.”''</ref><ref name=spopovic4>[https://www.monitor.co.me/sra-popovi-i-tadeu-mazovjecki-odlazak-boraca-za-ljudska-prava/ Srđa Popović i Tadeuš Mazovjecki, odlazak boraca za ljudska prava] Monitor. ''Tamara Kaliterna; 01.11.2013.''<br>''“Srđa Popović se do kraja izjašnjavao kao Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Srđa Popović advokat.jpeg|Srđa M. Popović </gallery> </center> == Politika == === 21. vijek === * [[Miroslav Kopečni]], političar, bivši diplomat<ref name=kopecni1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 239.<br>''“Kopečni Miroslav, direktor Instituta za nuklearne nauke "Vinča". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Đorđe Subotić]], politički aktivista<ref name=subotic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/ni-od-mramora-ni-od-gvozdja-vec-covek-od-principa/ Ni od mramora, ni od gvožđa, već čovek od principa] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Duško Radosavljević; 10.12.2019.''<br>''“Po svome ličnom opredeljenju, i to je stalno naglašavao, Đorđe je bio Rumljanin, Sremac, Vojvođanin i Jugosloven. To je ono što ga je određivalo, činilo njegovu ličnost, opredeljivalo stavove i ponašanje.”''</ref> === 20. vek === * [[Božidar Adžija]], političar, revolucionar, publicist<ref name=adzija1>Prpić, Ivan (ur.): Komunisti o fašizmu (1919-1940). Zagreb 1976, str. 25.<br>''“Ali budući da talijanski fašizam postaje sve više predstavnikom službene Italije i kao takav ulazi u redove organizirane svjetske reakcije, koja se u unutarnjoj politici svake pojedine države svojim socijalnoreakcionarnim ciljevima i tendencijama, a u vanjskoj politici svojim imperijalističkim težnjama, sprema na jaku ofenzivu protiv općeg mira i demokracije, to je potrebno, naročito nama Jugoslavenima, da budnim okom pratimo razvoj fašističkog pokreta u Italiji, jer on može sutra-prekosutra, pobratimljen sa Horthyjevim »probuđenim Mađarima«, ugroziti mirni razvoj našeg državnog života.”''</ref> * [[Milka Agbaba]], političarka, revolucionar<ref name=agbaba1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 63.<br>''“Agbaba T. Milka (Izborni srez begejski, APV – NRS), politički radnik, rođena u siromašnoj seljačkoj porodici 24-XI-1921 godine u Banatskom Karađorđevu, APV – NRS. Jugoslovenka.”''</ref><ref name=agbaba2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.<br>''“Agbaba Milka, nar. poslanik Savezne narodne skupštine za Srez begejski, član CK SK Srbije, pretsednik Saveza društava prijatelja dece i omladine za APV, r. 1921 u Banatskom Karađorđevu, Jugoslovenka.”''</ref> * [[Džemal Bijedić]], političar, revolucionar<ref name=bijedic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 57.<br>''“Bijedić Džemal, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član Izvršnog veća NR BiH, pretsednik Sreskog NO u Mostaru, član CK SK BiH, član Saveznog odbora Saveza boraca NOR, član Pretsedništva [sic!] Glavnog odbora SSRN BiH, rez. potpukovnik, r. 1917 u Mostaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Josip Broz Tito]], državnik, revolucionar, vojskovođa<ref name=Tito1>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 179-180.<br>''“Tito je bio Jugoslaven na jedan novi način, i kao državnik, i kao politički čovjek, i naprosto kao čovjek. […] Za vrijeme rata ustaše su nastojali prikriti Titovo hrvatsko porijeklo. On sam ga nije krio: kad je došao u oslobođeni Beograd svi su znali koje je nacionalnosti. Nije to previše isticao niti je smatrao da je to najvažnije. U nekim je prilikama ipak govorio o tome: i o svojoj nacionalnosti i o jugoslavenstvu. Postoje tri njegove veće izjave kojima se može poslužiti na različite načine. Prva je negdje s kraja pedesetih ili početka šezdesetih godina (objavio ju je zagrebački tjednik »Danas« na Titov devedeseti rođendan, 25. V 1982, bez preciznije datacije): »Tko hoće da bude Jugoslaven, neka bude Jugoslaven, kome to smeta. Ne smije se, naravno, to forsirati, na isti način kao što se tome ne treba ni suprotstavljati. I važno je da se zna da to ne može biti nacionalno opredjeljenje. I ja kažem da sam Jugoslaven. I to ću uvijek kazati, što ne znači da sam zaboravio da sam rođen u Zagorju, da sam po nacionalnosti Hrvat. Bitno je što radim i čemu težim«... 1. marta 1971. dao je još jednu izjavu o tome, koja, ako se ne varam, tada nije odmah puštena u javnost: »Ja sam protiv svakog pritiska u pogledu nacionalnog opredjeljenja, tj. da se ljudi moraju izjašnjavati da pripadaju ovoj ili onoj naciji. Ima čitav niz ljudi kojima to smeta. Dobro je da se ljudi, opredjeljuju, jer se od toga ne može pobjeći. Ja sam rođen u Hrvatskoj, kao i moji preci, u Zagorju. To svi znaju. Ali, ja sam Jugosloven, po svojoj funkciji, po svemu. I ne samo to. Ja sam internacionalista.« (navedeno prema »Politici«, Beograd 4. V 1982). Treća izjava, kojom se najviše operira, izgovorena je vrlo spontano, možda čak s ljutnjom, u jeku najveće poslijeratne međunacionalne krize u nas: u ljeto 1971, na manevrima »Sloboda 71«. Ona se u ponečem razlikuje od prve te se obično i citira s različitom namjerom: »Bilo je slučajeva da se počelo zaboravljati da smo mi Jugoslavija. Govorilo se o republici, a o Jugoslaviji se ćutalo. Bilo je skoro sramota da se prizna da si Jugosloven. Ja za sebe kažem: ja sam Jugosloven i ništa drugo ne mogu biti. Ja sam Jugosloven i po svojim obavezama, po svom položaju a i po svom duhu. Ali, ja nisam zatajio ni da sam rođen u Hrvatskoj. Zašto da sada ističem da sam Hrvat. Ja sam odrastao u Jugoslaviji u sredini radničke klase. A takvih ima stotine hiljada.« Razlika između prve i treće izjave posve je razumljiva: kad je zajedništvo dovedeno u pitanje, pogotovo kad je u krizi, Titu je jugoslavenstvo važnije nego nacionalnost. Da to nije bilo tako, zar bi bila moguća 1941, NOB, AVNOJ i sve drugo.”''</ref><ref name=Tito2>Ičević, Dušan: Savremeni smisao jugoslovenstva, u: Socijalizam, god. 30 br. 10 (1987), str. 57.<br>''Prigovara što se tada, 1969. godine, sve manje čuje riječ Jugoslavija, a piše i govori pretežno o federaciji: »Mi moramo jače isticati Jugoslaviju. Mi smo Slovenci, Hrvati, Srbi, Makedonci, Crnogorci i drugi, ali smo svi ujedno i Jugosloveni, svi smo građani socijalističke Jugoslavije... […].''«</ref> * [[Vice Buljan]], političar, revolucionar<ref name=buljan1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.<br>''“Buljan Vice, nar. posl. Saveznog veća Savezne narodne skupštine za srez Sinj, r. 1905 u Sinju, Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 180-181.<br>''“Uostalom, on nije bio jedini koji se u presudnim trenucima naše historije iskazao kao Jugoslaven. To je slučaj velikog broja njegovih najbližih drugova i suboraca koji su se u raznim prilikama u ratu i poratnim godinama, izjasnili na isti način: Kosta Nađ, Koča Popović, Svetozar Vukmanović-Tempo, Petar Drapšin, Peko Dapčević, Ivan Gošnjak, Vice Buljan, Vicko Krstulović, Avdo Humo, Osman Karabegović, Vlado Popović, Rato Dugonjić, Ivo i Jurica Ribar, dr Ivan Ribar, Grga Jankes, Zaim Šarac, Vlado Ribnikar, Šefket Maglajlić, Uglješa Danilović, Veljko Vlahović i mnogi drugi.”''</ref> * [[Uglješa Danilović]], političar, revolucionar<ref name=danilovic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 95.<br>''“Danilović J. ing. Uglješa (poslanik Veća naroda iz NR BiH), inženjer agronomije, rođen 7-II-1913 god. u selu Gnionici, srez Modriča, NR BiH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Peko Dapčević]], političar, diplomata, general-pukovnik, revolucionar<ref name=dapcevic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 96.<br>''“Dapčević J. Peko (Izborni srez žički, NRS), general-pukovnik, rođen 25-VI-1913 god. u Ljubotinju, kraj Cetinja, NR CG. Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Drapšin]], revolucionar, general-lajtnant<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Ratomir Dugonjić]], političar, revolucionar<ref name=dugonjic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 102.<br>''“Dugonjić I. Ratomir (poslanik Veća naroda iz NR BiH), pravnik, rođen 10-I-1916 god. u Trebinju, NR BiH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Đuro Đaković]], politički djelatnik<ref name=djakovic1>Broz Tito, Josip: Sekretar mjesnog komiteta, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_1.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 1. Zagreb 1982, str. 17.<br>''»Ne treba zaboraviti ni to da mi Jugoslaveni imamo jednu rđavu osobinu«, rekao je Đaković, »a to je da sve odluke i prijedloge jednoglasno usvajamo ali ih ne provodimo u djelo«.''</ref> * [[Avdo Humo]], političar, revolucionar, general-major u rezervi<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Sava Kosanović]], političar, diplomata<ref name=skosanovic1>Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 410-411.<br>''“Данас кад побеђује принцип самоодређења народа, када је тај принцип постављен за темељ Уједињених нација, када се уклања супремација оних који мисле да су супериорни, у томе часу ми Југословени, без разлике, Срби, Хрвати, Словенци, Македонци, ми Југословени не можемо да вјерујемо, да се народу који je политички зрео, који je цивилизован, који je показао и крвавим жртвама и крвавом борбом вољу своју да се уједини ca својом целином националном, да се томе народу та воља не испуни.”''</ref> * [[Hinko Krizman]], političar<ref name=krizman1>Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 71.<br>''“Moja vjera kao Hrvata, Jugoslovena, kao samostalnog demokrate bila je uvijek da jedinstvo Jugoslavije leži u demokratskoj i socijalnoj pravdi.”''</ref> * [[Vicko Krstulović]], političar, revolucionar, general<ref name=krstulovic1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 48.<br>''“Krstulović Marka Vicko, komandant rasformirane 9. dalmatinske divizije, na raspoloženju u VŠ, rođen 1905, Split, radnik, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1922, član CK KPJ od 1940, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a, krajem rata ministar u vladi NR Hrvatske.”''</ref><ref name=krstulovic2>Mihaljević, Josip: Dometi i granice kritičke misli u KPJ (SKJ) - Slučaj Vicko Krstulović, u: Republika, br. 480–483 (2010), str. 15-26. ''<br>''“Stoga, iako je etnički bio Hrvat, u nacionalnom smislu smatrao se Jugoslavenom.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Grga Jankes]], političar, revolucionar<ref name=jankes1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 270.<br>''“Jankes Grga, nar. poslanik Saveznog veća Savezne nar. skupštine, pretsednik Odbora za pritužbe i žalbe, član Centralnog odbora Saveza ratnih vojnih invalida, r. 1906 u Ivanskoj, srez Bjelovar, Jugoslovan [sic!].”''</ref><ref name=jankes2>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 122.<br>''“Jankes Đ. Grga (Izborni srez Bjelovar NRH), politički radnik, rođen 12-III-1906 u Ivanskoj, Srez bjelovarski, NRH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Šefket Maglajlić]], političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Romano Moric]], političar, revolucionar<ref name=moric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 613.<br>''“Romano Moric, ekonomista, nar. posl. Republičkog veća Narodnog sobranja NR Makedonije, član Izvršnog veća NR Makedonije, član CK SK Makedonije, član pretsedništva Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1921 u Bijeljini, NR BiH, Jugosloven.”''</ref> * [[Radovan Papić]], političar, revolucionar<ref name=rpapic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 518.<br>''“Papić Radovan, nar. poslanik Savezne narodne skupštine, posl. Veća Naroda za NR BiH, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, sekretar Sekretarijata za socijalnu zaštitu Saveznog izvršnog veća, član Izvršnog komiteta CK Saveza komunista BiH, član Centralne revizione komisije Saveza komunista Jugoslavije, član Pretsedništva Glavnog odbora SSRN BiH, rez. pukovnik, r. 1910 u Vlahinji, srez Bileća, Jugosloven.”''</ref> * [[Puniša Perović]], političar, revolucionar<ref name=perovic1>VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 668.<br>''“Ustvari, radi se o neuspjeloj odbrani ideološkog monopola, istog onog monopola koji je godinama carovao u komunističkom pokretu i sa kojim smo mi Jugosloveni imali gorka iskustva.”''</ref> * [[Nikola I Petrović Njegoš]], knez i kralj Crne Gore<ref>''[[Glas Crnogorca]]'', br. 56 od ponedeljka 8. oktobra 1918. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 20. октобра 1918.|Wikisource]] i [[:c:File:List Glas Crnogoraca LVI broj.pdf|Wikimedia Commons]]), proklamacija kralja Nikole Jugoslovenima: „Kad sam, krajem jula 1914., objavio rat Austriji, rekao sam: „Tržem mač za ujedinjenje Jugoslovena“. [...] Jugoslavija ne može se zamisliti bez svih Slovenaca, Hrvata i Srba. U našoj Crnoj Gori, dobro znate, od davnina žive najbolji Srbi i Jugosloveni. [...] Pozdrav svoj dragoj braći Jugoslovenima od strane dugonapaćenog, a danas najsrećnijeg i najradosnijeg Jugoslovenina — Kralja Crne Gore.”</ref><ref>''[[Glas Crnogorca]]'', br. 62 od ponedeljka 2. januara 1919. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 15. јануара 1919.|Wikisource]]), proklamacija kralja Nikole Crnogorcima: „Od zvanične Srbije i njenih agenata optuživan sam kao protivnik jugoslovenskog jedinstva. Međutim, nijedan pojedinac u Srpstvu i Jugoslovenstvu nije više radio na njemu od mene, nastavljajući u tome djelo mojih besmrtnih predaka. [...] Ni ja ni moja kuća nijesmo se popeli i držali na prijesto Crne Gore silom; nećemo na njega ni ostati, ako to zahtijevaju interesi Crne Gore i jugoslovenskog naroda.”</ref> * [[Moša Pijade]], političar, revolucionar<ref name=pijade1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 57.<br>''“Pijade Samuila Moša Čiča Janko, načelnik odseka VŠ za vojne vlasti u pozadini i član CK KPJ, rođen 1890, Beograd, akademski slikar i novinar, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1920, bio član ilegalnog Izvršnog odbora KPJ od 1922, izdržao četrnaest godina robije, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a.”''</ref> * [[Svetozar Pribićević]], političar<ref name=pribicevic1>Pribićević, Svetozar: Diktatura Kralja Aleksandra. II izdanje. Beograd 1953, str. 128.<br>''“Mi, Jugosloveni, ne bismo mogli da idemo za primerom Nemačke, pre svega, zato što u njoj vlada načelo da pravo države ima prvenstvo nad pravom zemalja koje sačinjavaju državu; a zatim, posle gorkog iskustva u četrnaestogodišnjem postojanju države, mi moramo da budemo načisto s tim: šta pripada zajedničkoj državi, a šta pripada državama ili samoupravnim jedinicima.”''</ref> * [[Gavrilo Princip]], revolucionar<ref name=princip1>Grujičić, Nebojša: Da je skrlet kao što je kuvet bio bi ibret, u: Bazdulj, Muharem/Grujičić, Nebojša (ur.): Stogodišnji rat. Sarajevski atentat i tumačenja. Beograd 2015, str. 74.<br>''Govoreći u ovom kontekstu o Mladoj Bosni, sociolog Todor Kuljić je napisao neveliki tekst koji zaslužuje da se ovde ponovi: “[…] Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije […].”''</ref><ref name=princip2>[https://www.politika.rs/sr/clanak/270960/Princip-bez-advokata Princip bez advokata] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Todor Kuljić; 23.09.2013.''<br>''“Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije.”''</ref><ref name=princip3>[http://www.slobodnaevropa.org/content/jugoslovenstvo-gavrila-principa/25296984.html Povodom predstave "Mali mi je ovaj grob": Jugoslovenstvo Gavrila Principa] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.03.2014.''<br>''Autorka teksta Biljana Srbljanović primećuje “da se istoričari utrkuju, otimajući se oko identiteta čoveka koji se vrlo jasno, na nekoliko zvaničnih mesta, potpisano i pisano, izjašnjavao o sopstvenom identitetu kao jugoslovenske nacionalnosti, vrlo nereligiozan čovek, koji nema nikakve veze sa velikosrpskom idejom.”''</ref> * [[Vaso Radić]], političar, revolucionar<ref name=vradic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 584.<br>''“Radić Vaso, narodni poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, član Revizione komisije CK SK BiH, član Glavnog odbora SSRN BiH i Vazduhoplovnog saveza BiH, rez. major, r. 1923 u Vlahinju, srez Visoko, Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksandar Ranković]], političar, revolucionar<ref name=rankovic1>VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 250.<br>''“Mi moramo o svemu tome razmisliti, jer se ne radi samo o našoj zemlji i našem Savezu komunista, o nama Jugoslovenima nego o čitavom radničkom pokretu.”''</ref> * [[Ivan Ribar]], državnik, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=ivanribar1>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. LXII.<br>''“Jedan narod, iako sa raznim plemenskim imenima i u zajedničkoj državi, nije u Ustavotvornoj skupštini, (kojoj je bio pretsednik Hrvat i osvedočeni Jugosloven Ivan Ribar), na žalost pod navalom gentilnog instinkta, u Ustavu dobio ni […].”''</ref> * [[Ivo Lola Ribar]], revolucionar, političar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Jurica Ribar]], revolucionar, slikar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=jribar1>Petričević, Jozo: Jurica Ribar. Slikar i revolucionar. Zagreb 1988, str. 115.<br>''Jurica je umro na rukama Steve Dobrkovića. Njegovom susretljivošću uspio sam utvrditi točan datum Juričine smrti. “[…] Ovako nesvjesan živio je još oko dva sata kada ga je izdala i posljednja snaga i kada je zauvijek prestalo kucati mladenačko srce - divnog druga i borca Četvrte proleterske brigade, rođenog sina iz bratske Hrvatske i velikog Jugoslavena Jurice Ribara.”''</ref><ref name=jribar2>Petričević, Jurica Ribar, str. 99.<br>''“Iako je kasnije, u više navrata imao poći na novu dužnost, ostao je sa Crnogorcima. Nikako ih nije htio ostaviti. Crnogorce je volio neograničeno. S njima se toliko saživio. Juricu je kao Hrvata, odnjihao slobodarski Beograd, a Četvrta ga je sudbinski, trajno, zanavijek povezala za Crnu Goru i on ništa manje nije bio Crnogorac - bio je u stvari Jugoslaven. […] ...” (Dr Ivan Ribar).''</ref> * [[Paško Romac]], političar, revolucionar<ref name=romac1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 612-613.<br>''“Romac Paško, nar. poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, pretsednik Glavnog zadružnog saveza FNRJ, član CK SKH i CK SKS, organizacioni sekretar Pokrajinskog komiteta SKS za Vojvodinu, član Glavnog odbora SSRNS, sekretar Pokrajinskog odbora SSRNS, član Glavnog odbora Saveza boraca Srbije, rez. pukovnik, r. 1915 u Vukšiću, srez Benkovac, Jugosloven.”''</ref> * [[Frano Supilo]], političar<ref name=supilo1>Boban, Branka: [https://hrcak.srce.hr/file/333440 Stavovi hrvatske političke elite prema stvaranju jugoslavenske države], u: Tragovi, god. 2 br. 2 (2019), str. 41.<br>''“Govorim kao slobodan, uvjeren, a i informiran narodni čovjek. Govorim kao Hrvat slobodnih misli, Jugoslaven, ali – last but not least – kao Dubrovčanin.”''</ref> * [[Zaim Šarac]], političar<ref name=sarac1>Greble, Emily: Muslims and the making of modern Europe. New York 2021, str. 239. (na engleskom)<br>''“Šarac was a lifelong, self-identified Yugoslav who abhorred the fascists and had been among those responsible for spearheading the Muslim cultural association, Preporod.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Pero Šoć]], političar, književnik<ref name=soc1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 701.<br>''“Šoć Pero, dr književnosti, ministar Crne Gore u penziji, r. 1884 u Ljubotinju, Srez cetinjski, Jugosloven.”''</ref> * [[Veljko Vlahović]], političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=vlahovicl>Vlahović, Veljko: Radnička klasa, samoupravljanje, međunacionalni odnosi, omladina. Beograd 1981, str. 32.<br>''“Nama, Jugoslovenima, često se prebacuje što proces svog razvitka karakterišemo borbom za razvitak socijalističke demokratije.”''</ref> * [[Nemanja Vlatković]], političar, revolucionar<ref name=vlatkovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 769.<br>''“Vlatković Nemanja, učitelj, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član glavnog odbora Saveza boraca BiH, r. 1914 u Lješljanima, Srez bosansko-novski, Jugosloven.”''</ref> * [[Svetozar Vukmanović]], političar, revolucionar, general-pukovnik u rezervi<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Gregor Žerjav]], političar<ref name=zerjav1>[https://kaldrma.rs/slovenac-koji-je-stitio-siromasne-beogradske-radnike/ Slovenac koji je štitio siromašne beogradske radnike] Kaldrma. ''Kaldrma; 01.05.2023.''<br>''“Slovenac po rođenju, Jugosloven po uverenju, čovek zanimljive biografije, političar, i nadasve neko ko je u opustošenom Beogradu posle Prvog svetskog rata imao itekako sluha za nevolje onih koji su u prestonom gradu nove države Srba, Hrvata i Slovenaca tražeći posao u nemaštini lutali ulicama.”''</ref> === 19. vijek === * [[Andrej Einspieler]], političar, publicist<ref name=einspieler1>Einspieler, Andrej: Kaj storiti, da dobimo ilirskoslavenski jezik, u: Slovenska bčela, II. tečaj/svezak (1851), str. 10.<br>''“Kaj je pa storiti, da se serbsko, horvatsko in slovensko podnarečje složi u ilirsko narečje, da mi Jugoslaveni dobimo ilirskoslavenski jezik ?”''</ref> * [[Janez Bleiweis]], političar, publicist<ref name=bleiweis1>Zajc, Marko: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-EIPXXE4I/008b176a-dc1f-4503-8b43-3a155cb1de75/PDF Kje se slovensko neha in hrvaško začne. Slovensko-hrvaška meja v 19. in na začetku 20. stoletja.] Ljubljana 2006, str. 145.<br>''Ponovil je tezo o neprofitnosti slovenskega založništva, izpostavil primer jezikovno združenih Nemcev, Italijanov in Francozov, »ki imajo podnarečij še več kot mi Jugoslovani« in zaključil v apatičnem tonu: »Kaj čmo mi s svojo pohlevno slovenščino terdovratniki biti! To ni sedanjemu času več primerno /…/.«''</ref> * [[Josip Jelačić]], državnik, general<ref name=jelacic1>Šidak, Jaroslav: [https://hrcak.srce.hr/file/76682 Prilozi hrvatskoj povijesti za revolucije 1848.], u: Radovi Zavoda za hrvatsku povijest, knj. 9, br. 1 (1976), str. 60.<br>''“Pri okolnostima takovim dakle, samo ako mi Jugoslaveni budemo složni i jedan drugoga budemo pomagali, naša pravedna stvar mora srećnim uspěhom uvienčana biti.”''</ref> * [[Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak]], političar, publicist<ref name=ljubusak1>Kapetanović-Ljubušak, Mehmed-beg: [https://books.google.de/books?id=JmsWAAAAYAAJ&pg=PR7&dq=istocno+blago+ljubusak&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwje8p-rgvSAAxVMZ_EDHek-A60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&q&f=false Istočno blago. Svezak I: Turske, arapske i perzijske poslovice i mudre rečenice.] Sarajevo 1896, str. 76.<br>''“Mi Jugoslaveni kao poznati gostoljubivi narod sa ovom se turskom poslovicom ni najmanje ne možemo složiti, već se držimo onoga, kao što veli naš narod: »Kako kojeg gosta, tako ga je i dosta«”''</ref> * [[Lovro Monti]], političar<ref name=monti1>Milutinović, Kosta: Vojvodina i Dalmacija 1760-1914. Novi Sad 1973, str. 288.<br>''“Možda baš zbog italijanskog porekla po ocu i srpsko-hrvatske simbioze po majci, Monti se osećao kao Jugosloven i najoštrije osuđivao ekstremiste na jednoj i na drugoj strani, a naročito klerikalce.”''</ref> * [[Radoslav Razlag]], političar, pisac<ref name=razlag1>Razlag, Radoslav: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-G4OT3B43/b07a49de-7e6e-4a69-b332-12a2554c89ee/PDF Vseučilišče jugoslavensko], u: Slovenska bčela, letnik 1, številka 4 (1850), str. 126.<br>''“Osobito je kod nas Jugoslavenah već najnuždnie, da se jednom probudimo, da već ozbiljno počnemo naslědovati bratre Ćese, koji nas u vsakoj struci daleko nadkriliše, jer kod nas neima one gvoždene dělavnosti i nevěrojetne uzterpljivosti kako kod njih.”''</ref> * [[Valentin Zarnik]], političar, odvjetnik, književnik<ref name=zarnik1>Zarnik, Valentin: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaeTxxosvosIUzL7hulhDWeL5IR37J32bzf08UScB9V8hJnmxS0V-lghCjpeqM_jr0rUUwHeFfArHmuOKakypp23WEavFbqa8w3eaMBDEoe2A7rYM0tc33MehF_6Ge87367e3GAxU0i1LdYQf_Ts1WZ2QvY4cxsozAG_9uO33svgDB-Bqi9Dt1nqliAWt6NB8A6YhoB3wJYS7j83NMzOiLwBtues3VkPYc6PjsGDYc2rrIqCaMHhfYVzhJaoGKwZsAO2Adg735yW56Rhb_H1vsU4Ij0KyAjC-Lgj1qxwfOH-VA0-JeA Originali iz domačega življenja], u: Novice gospodarske, obrtniške in narodne, tečaj XX. list 20 (14.05.1862), str. 155.<br>''“Slovenci in sploh Jugoslovani še dosedaj nimamo svojega domačega narodnega vseučilišča, in toraj se naša po znanostih hrepeneča mladež že od nekdaj večidel na Dunaj (Beč) podaja, ter v Gradcu komaj tretjina ostaja.”''</ref><ref name=zarnik2>Zarnik, Valentin: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-E23ULBE5/f9350d9e-a1b9-472f-8e9a-73b048b28801/PDF Zbrani spisi Dr. V. Zarnika. I. zvezek: Pripovedni spisi.] Ljubljana 1888, str. 149-150.<br>''“Na tak način bi bili mi avstrijski Jugoslovani popolnoma od morja ločeni in kupčijski razvitek našega naroda uničen.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Božidar_Adžija.jpg|Božidar Adžija Datoteka:Milka Agbaba Crna grob (cropped).JPG|Milka Agbaba Datoteka:Visit of Džemal Bijedić, Yougoslav Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|Džemal Bijedić Datoteka:Portret Janeza Bleiweisa.jpg|Janez Bleiweis Datoteka:Marshal Tito (cropped).jpg|Josip Broz Tito Datoteka:Peko Dapčević1.jpg|Peko Dapčević Datoteka:Petar Drapšin 1944.jpg|Petar Drapšin Datoteka:Ratomir Dugonjić.jpg|Rato Dugonjić Datoteka:Đuro Đaković.JPG|Đuro Đaković Datoteka:Andrej Einspieler (2).jpg|Andrej Einspieler Datoteka:Ban-josip-jelacic.jpg|Josip Jelačić Datoteka:Mehmed-beg Kapetanovic Ljubusak.jpg|Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak Datoteka:Vicko Krstulović (1).jpg|Vicko Krstulović Datoteka:Lovro-Monti.jpg|Lovro Monti Datoteka:Nicholas I of Montenegro.jpg|Nikola I Petrović Njegoš Datoteka:Moša Pijade.jpg|Moša Pijade Datoteka:Svetozar Pribićević (1).jpg|Svetozar Pribićević Datoteka:Gavrilo Princip young.jpg|Gavrilo Princip Datoteka:Aleksandar Ranković (1).jpg|Aleksandar Ranković Datoteka:Razlag Radoslav.jpg|Radoslav Razlag Datoteka:Ivan Ribar (1995x2048) (cropped).png|Ivan Ribar Datoteka:Ivo Lola Ribar.jpg|Ivo Lola Ribar Datoteka:Jurica Ribar.jpg|Jurica Ribar Datoteka:Paško Romac.jpg|Paško Romac Datoteka:Frano Supilo rat.jpg|Frano Supilo Datoteka:Pero Šoć 2021 stamp of Montenegro.jpg|Pero Šoć Datoteka:Veljko Vlahović crop.jpg|Veljko Vlahović Datoteka:Stevan Kragujevic, Svetozar Vukmanovic, Tempo.jpg|Svetozar Vukmanović Datoteka:Valentin Zarnik4.jpg|Valentin Zarnik Datoteka:Gregor Zerjav.jpg|Gregor Žerjav </gallery> </center> == Privreda == * [[Dejan Cvetković]], inženjer elektrotehnike, direktor tehnološkog razvoja Microsoft razvojnog centra u Srbiji<ref name=dcvetkovic1>[https://www.akta.ba/licnosti/privreda-i-politika/72855/dejan-cvetkovic-uz-cvrstu-odluku-i-fokus-ostvarit-cete-sve-sto-zelite Dejan Cvetković: Uz čvrstu odluku i fokus ostvarit ćete sve što želite] Akta.ba ''Ivana Mihajlović; 27.12.2016.''<br>''“Dejan Cvetković za sebe voli reći da je nepopravljivi Jugosloven.”''</ref><ref name=ajosipovic2>[http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html Aleksandar Josipović: Odbio sam srpske umetnice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140527214340/http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html |date=2014-05-27 }} Nadlanu. ''Marija Milenković; 26.05.2014.''<br>''“Aleksandar za sebe kaže da je Jugosloven. Iz mešovitog je braka i jako je ponosan na svoje poreklo.”''</ref> * [[Vane Ivanović]], poslovni čovjek, politički aktivista<ref name=vivanovic1>Djokić, Dejan: A concise history of Serbia. London 2023, str. 447. (na engleskom)<br>''“The Serb democratic emigres, whose unofficial mentor was Božidar Vlajić (1888–1974), one of the leading members of the pre-war Democratic Party, campaigned for a democratic alternative to the communist government in Yugoslavia, together with their Bosnian (Adil Zulfikarpašić), Croat (Ilija Jukić, Branko Pešelj), Slovene (Nace Čretnik, Ljubo Sirc) and 'declared' Yugoslav (Vane Ivanović) colleagues.”''</ref><ref name=vivanovic2>[http://pescanik.net/2009/04/mini-manjina-vane-ivanovic/ Mini manjina – Vane Ivanović] Peščanik. ''Dejan Đokić; 04.04.2009.''<br>''“Vane je svakako sebe video pre svega kao Jugoslovena, pošto, kako je govorio, Jugoslavija nije bila teniski klub pa da bi mogao da promeni članstvo.”''</ref><ref name=vivanovic3>[http://www.vane.hr/Obituaries.htm Vane Ivanovic (1913-1999)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104060200/http://www.vane.hr/Obituaries.htm |date=2015-11-04 }} Vane.hr ''Nenad V. Petrovic''<br>''“U nedelju 4. aprila, na katolicki Uskrs, prestalo je da kuca srce jednog retko plemenitog coveka koji je sebe smatrao integralnim Jugoslovenom, Vaneta Ivanovica, brodovlasnika i pisca, politickog ideologa i pocasnog konzula Knezevine Monako u Londonu, velikog dobrotvora i poznatog sportiste, coveka izvanredne inteligencije i prefinjenog duha.”''</ref> * [[Aleksandar Josipović]], konsultant i direktor marketinga, bivši plesač<ref name=aleksandarjosipovic1>[http://wannabemagazine.com/wannabe-intervju-aleksandar-josipovic/ Wannabe intervju: Aleksandar Josipović] Wannabe Magazine. ''Marina Gusev; 15.08.2011.''<br>''“Ja se nikada nisam deklarisao kao Srbin, uvek za sebe kažem da sam Jugosloven, ili jugoslovenskog porekla.”''</ref><ref name=ajosipovic2/> * [[Milan Popović]], poduzetnik<ref name=milanpopovic1>[https://portalnovosti.com/milan-popovic-donirao-100-000-eura-za-kupnju-25-kontejnera Milan Popović donirao 100.000 eura za kupnju 25 kontejnera] Portal Novosti. ''G. Borković; 29.01.2021.''<br>''“Ja sam u duši još uvek Jugoslaven i to je za mene human i normalan gest. Ko će kome da pomogne ako neće komšija komšiji ili susjed susjedu. Govorim to posebno zato šta smo godinama zajedno sarađivali i živeli u istoj državi. Mi bi trebali svi jedni druge da pomažemo. Kažem to kao Jugoslaven, odnosno kao jugonostalgičar” – rekao je Popović za Novosti.''</ref> * [[Petar Tutavac]], privrednik<ref name=tutavac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 595.<br>''“Tutavac Petar, privrednik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Boris Vukobrat]], poslovni čovjek i humanista<ref name=vukobrat1>[http://www.audioifotoarhiv.com/knjige%20koje%20govore/knjige/vukobrat.html Boris Vukobrat] Audio i foto arhiv Simić.<br>''“Boris Vukobrat je rođen 1940. godine u Zagrebu. Po nacionalnosti je Jugosloven.”''</ref><ref name=vukobrat2>[http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi Govor Borisa Vukobrata o svojoj knjizi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108085334/http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi |date=2023-01-08 }} Fondacija za mir i rešavanje kriza. ''06.06.2012.''<br>''“Ja sam Jugosloven, rođen u Zagrebu u srpskoj porodici.”''</ref> * [[Zvonimir Šimunec]], poslovni čovjek<ref name=šimunec1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 558.<br>''“Šimunec Zvonimir, novinar; urednik Zabavnog programa i predstavnik TV Beograd u Atini (razmena programa); predsednik Udruženja propagandista Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Dejan Cvetkovic proposal.png|Dejan Cvetković Datoteka:Aleksandar Josipović at Amsterdam fashion Week, July 2014.jpg|Aleksandar Josipović </gallery> </center> == Religija == * [[Hamdija Jusufspahić]], vjerski poglavar<ref name=jusufspahic1>[https://www.vreme.com/vreme/musliman-jugosloven-i-levicar/ Musliman, Jugosloven i levičar] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]] ''Dragoslav Grujić i Dokumentacioni centar "Vreme"; broj 844, 08.03.2007.''<br>''“Ja sam i sada Jugosloven, neki kažu jugonostalgičar. Jesam, iskreno. […] Mnogi su insistirali da izjavim kako se osećam Srbinom. Ja nikada nisam rekao ni da sam Srbin ni da sam Hrvat. Ja sam Jugosloven, Bosanac, musliman.”''</ref><ref name=jusufspahic2>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml Braća po krvi i jeziku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101182733/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml |date=2022-11-01 }} [[Glas javnosti]]. ''Slavica Jovović; 19.05.2001.''<br>''“Ja sam i dalje Jugosloven i ostajem u svim svojim političkim orijentacijama za Jugoslaviju. Mi smo svi bili Sloveni, oni koji su bili bliži istoku postali su pravoslavci, a oni koji su bili bliži rimskom carstvu prihvatili su katolicizam. Kada su došli Turci, prihvaćen je islam. Svi govorimo istim jezikom ali različitim narječjima. Mi smo svi braća po krvi i jeziku.”''</ref> * [[Nedeljko Kačavenda]], pastor<ref name=kacavenda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.<br>''“Kačavenda Nedeljko, pastor Pastoralnog okruga, Niš (od '95); adventista sedmog dana. […] P: Srbin-Jugosloven.”''</ref> * [[Dragotin Simandl]], kaplan, gramatičar<ref name=simandl1>Simandl, Dragotin (Rěsanski): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-ZIF65GOO/cfb6bc21-c07f-47c8-a77d-8ced1f2cee3a/PDF Zmes], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 5 (1852), str. 39.<br>''“Stezo, po kteroj hoditi, je nam Jugoslavenom pokazal g. Majar v svojih: Pravilih, kterih cěno bo šele prihodnost prav spoznala.”''</ref> * [[Josip Juraj Strossmayer]], biskup, političar<ref name=strossmayer1>Ćorić, Boris: Fra Grgo Martić i njegova saradnja u sarajevskoj »Nadi« (1895–1903), u: Radovi, knj. VI (1970-1971), str. 227.<br>''“Dva velikana jugoslavenskih naroda – veliki Jugoslaven i još veći mecena hrvatskog naroda J. J. Strossmayer i veliki književni povjesničar Antun Barac – težinom svoje riječi i svoga ugleda obilježili su ga biljegom koji nije uklonjen do danas.”''</ref><ref name=strossmayer2>Боровњак, Т.: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/Jugoslovenska%20misao%20znano-voljeno.pdf Југословенска мисао. „Знано-вољено.“] Београд 1936, str. 24.<br>''“У ствари био је овај велики Југословен некрунисани краљ југословенске мисли више од пола века.”''</ref><ref name=strossmayer-racki>Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 555.<br>''“Koliko je, međutim, to sumnjičenje iskrenosti pokreta bilo nepravedno svedoči danas najbolje nedavno objavljena prepiska između biskupa i F. Račkoga, koja nije bila namenjena javnosti, nego nosi intiman i čisto privatan karakter i koja nam otkriva do sitnica sve motive i akcije ove dvojice ljudi, istinskih Jugoslovena po njihovom najdubljem ličnom ubeđenju.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Josip_Juraj_Strossmayer2.jpg|Josip Juraj Strossmayer </gallery> </center> == Sport == * [[Amir Alagić]], fudbalski stručnjak<ref name=alagic1>[https://sportklub.rs/blog/blog-ostalo/od-verdera-do-sri-lanke-17-zemalja-5-kontinenata/ Od Verdera do Šri Lanke: 17 zemalja, 5 kontinenata...] Sport Klub. ''Bojan Marinković; 17.12.2020.''<br>''“Poreklom je iz Bihaća, sebe smatra Jugoslovenom, a loša situacija posle raspada nekadašnje države navela ga je da se otisne u pečalbu.”''</ref> * [[Radmilo Armenulić]], teniski stručnjak, bivši teniser<ref name=armenulic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22.<br>''“Armenulić Radmilo, savezni kapiten Davis-cup reprezentacije Jugoslavije; šef Odseka za tenis na Fakultetu za fizičku kulturu, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Marijan Beneš]], boksač<ref name=benes1>[https://www.vreme.com/vreme/simbol-jugoslavije/ Simbol Jugoslavije] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tanja Topić; broj 1445, 13.09.2018.''<br>''“Uprkos opštem nacionalističkom ludilu Marijan Beneš je do poslednjeg daha ostao Jugosloven.”''</ref><ref name=benes2>[https://ba.n1info.com/sport-klub/ostali-sportovi/marijan-benes-banjalucka-celicna-pesnica/ Marijan Beneš – banjalučka čelična pesnica] N1 BIH. ''Snežana Mitrović; 21.09.2022.''<br>''“Bio je i ostao Jugoslaven do kraja života.”''</ref><ref name=benes3>[https://sportal.blic.rs/ostali-sportovi/borilacki-sportovi/peca-popovic-pise-za-blic-ljuba-vrapce-moga-doba/2022042205421797665 Peca Popović piše za "Blic" Ljuba Vrapče moga doba] Sportal.rs ''Peca Popović; 09.09.2018.''<br>''“Stisnut, pola veka kasnije, između obostranog ekstremizma u svojoj Banjaluci, Beneš će kao žrtva međunacionalnih nesporazuma, odbačenosti i samoće ponavljati: Ja sam sve, Srbin i Hrvat i musliman. Jugosloven. Pacifista, čovekoljubac.”''</ref> * [[Stjepan Bobek]], fudbaler<ref name=bobek1>[https://www.rtv.rs/sr_ci/sport/fudbal/oprostaj-od-stjepana-bobeka_208573.html Опроштај од Стјепана Бобека] Радио-телевизија Војводине. ''ФоНет; 27.08.2010.''<br>''“Караџић је рекао да је Бобек, сумирајући утиске о животу, најближим пријатељима говорио да је рођени Загрепчанин, срцем Београђанин, делимично и Атињанин, по осећају Југословен и, захваљујући фудбалу, грађанин света.”''</ref> * [[Miodrag Božović]], nogometni trener<ref name=bozovic1>[https://www.vijesti.me/tag/7164/miodrag-bozovic Grof Božović: Bio sam i ostao Jugosloven] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vijesti sport; 19.08.2022.''<br>''“I dalje se osjećam i smatram Jugoslovenom.”''</ref><ref name=bozovic2>[https://informer.rs/sport/fudbal/408521/bozovic-ocrnio-orlove-srbija-gora-nego-pre-mundijala-milivojevic-rekao-istinu Božović ocrnio "orlove": Srbija je gora nego pre Mundijala, Milivojević je rekao istinu!] [[Informer (novine)|Informer]]. ''informer.rs; 17.11.2018.''<br>''“Rođen sam u Juguslaviji. Bio sam i ostao Jugosloven.. Takav mi je osećaj. Ne mogu drugačije, niti da zaboravljam detinjstvo.”''</ref> * [[Dejan Damjanović]], bivši nogometaš<ref name=damjanovic1>[https://www.glassrpske.com/lat/sport/fudbal/ispovijest-dejana-damjanovica-nesudjenog-clana-najveceg-partizanovog-paketa-za-glas-umjesto-u-humsku-skrenuo-u-koreju/605666 Ispovijest Dejana Damjanovića, nesuđenog člana najvećeg Partizanovog "paketa", za "Glas": Umjesto u Humsku, skrenuo u Koreju] Glas Srpske. ''Dejan Kondić; 10.11.2025.''<br>''“Ja sebe smatram Jugoslovenom.”''</ref> * [[Vladimir Gudelj]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš<ref name=gudelj1>[https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ourense/o-carballino/2019/11/29/llegue-contrato-gente-lado-huian-guerra/00031575029961280295542.htm «Yo llegué con un contrato y gente a mi lado. Ellos huían de la guerra»] (na španskom) La Voz de Galicia. ''Pablo Varela; 29.11.2019.''<br>''“Yo soy de Tito, me considero yugoslavo.”''</ref> * [[Borislav Ivkov]], šahovski igrač i trener<ref name=ivkov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 177.<br>''“Ivkov Borislav, šahovski velemajstor (od '55); selektor Jugoslovenske šahovske reprezentacije. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Anton Josipović]], bokser<ref name=antonjosipovic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/8360/Sport/Od-sampiona-do-drzavnika Od šampiona do državnika] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Slavko Trošelj; 02.12.2007.''<br>''“Nastavio sam da treniram i boksujem širom Jugoslavije, a onda su stigle devedesete... Mirisalo je na rat... Pri popisu stanovništva u rubriku "nacionalnost" upisao sam – Japanac, mada sam uvek bio Jugosloven i srcem i dušom. Da su svi tako učinili možda rata ne bi bilo.”''</ref><ref name=antonjosipovic2>[https://www.rtvbn.com/380937/Intervju--Anton-Josipovic-Holifild-mi-je-nudio-pomoc Intervju - Anton Josipović: Holifild mi je nudio pomoć...!] [[Radio-televizija BN]]. ''08.04.2016.''<br>''Brzo mu je u olimpijskom selu "skrenuta" pažnja, iako je nebrojeno puta tokom našeg razgovora naglasio da je još Jugosloven, a kamoli tada. […] Otišao je u Švajcarsku, putovao po cijeloj Evropi, živio i u Zagrebu, gdje je imao priliku da postane predsjednik Bokserskog saveza Hrvatske, ali se ipak odlučio na povratak u Banjaluku. “Nudili su mi za vrijeme Franje Tuđmana da budem predsjednik, ali nisam mogao, jer sam bio i ostao Jugosloven. Moje mišljenje se oko toga ni sada nije promijenilo. Zato ne mogu da shvatim ove današnje političare kako promijene po desetak različitih političkih opcija”, dodao je olimpijski šampion, koji živi od nacionalne penzije.''</ref> * [[Nikola Karabatić]], bivši rukometaš<ref name=karabatic1>[https://www.tportal.hr/sport/clanak/karabatic-otkrio-bilicu-ponosan-sam-na-hrvatske-i-srpske-korijene-20250415 Karabatić otkrio Biliću: 'Ponosan sam na hrvatske i srpske korijene'] tportal.hr ''A. H.; 15.04.2025.''<br>''“Uvijek smo bili vrlo ponosni na naše korijene. Bivša Jugoslavija, Hrvatska, Srbija… ali u isto vrijeme je tata bio ponosan kada smo dobili državljanstvo…nikada se nisam osjećao kao stranac. Uvijek kao Francuz. Pola Francuz, pola Jugoslaven.”''</ref> * [[Milivoj Karakašević]], stonoteniser<ref name=karakasevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 220.<br>''“Karakašević Milivoj, trener i kapiten stonoteniske reprezentacije Jugoslavije. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stanislav Karasi]], bivši fudbalski trener i igrač<ref name=karasi1>[https://www.dan.co.me/sport/fudbal/legende-za-sva-vremena-5210766 Legende za sva vremena] Dan. ''D.K./D.P.; 28.11.2023.''<br>''“Ja sam još Jugosloven i otvoren čovjek i radim kako moja glava misli” - kazao je Karasi za "Dan".''</ref> * [[Dane Korica]], atletičar<ref name=korica1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 241.<br>''“Korica Daniel Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije; kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; član Predsedništva AK "Crvena zvezda", Bg.; prof. fizičke kulture. […] P: Jugosloven.''</ref> * [[Refik Kozić]], bivši nogometaš<ref name=kozic1>[https://www.zurnal.rs/sr/clanak/179640/fudbal/partizan/igrao-sam-ostro-ali-nisam-bio-grubijan “Igrao sam oštro, ali nisam bio grubijan”] [[Sportski žurnal]]. ''Slađan Jeremić; 23.03.2024.''<br>''“Dolazim do Srbije i ostalih novostvorenih zemalja makar jedan put godišnje. Ostao sam veliki Jugosloven. Odem do Sarajeva, Banjaluke, u Pulu gde sam odrastao. Po Beogradu potrošim najviše vremena.”''</ref> * [[Ivan Matošević]], reli vozač<ref name=matosevic1>[https://www.automotorevija.rs/rubrike/zemunski-bard-jugoslovenskih-gugutka Zemunski bard jugoslovenskih trka] Auto moto revija. ''AMR; 27.08.2022.''<br>''“Za sebe kaže da je Jugosloven i zakleti Zemunac, gde je odrastao i gde i danas živi.”''</ref> * [[Franjo Mihalić]], atletičar<ref name=mihalic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 323.<br>''“Mihalić Franja [sic!], trener u atletskom klubu "Partizan". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Predrag Mijatović]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš<ref name=mijatovic1>[https://www.novosti.rs/sport/fudbal/1222121/sam-jugosloven-pedja-mijatovic-otvorio-dusu-spancima "Ja sam Jugosloven": Peđa Mijatović otvorio dušu Špancima] [[Večernje novosti]]. ''Novosti online; 31.03.2023.''<br>''“Zato moram da kažem da sam još uvek Jugosloven. Ja sam Crnogorac i Španac, ali deo mene je i dalje Jugosloven”''</ref> * [[Nikola Nikić]], nogometni trener, ranije igrač<ref name=nikic1>[https://www.youtube.com/watch?v=SzYynxlLrCQ Face to Face] YouTube. ''10.05.2025.''<br>''“Ne da mi fali Jugoslavija, nego sam bio, ostao i umrijet ću kao Jugosloven.”''</ref> * [[Ivica Osim]], nogometaš i fudbalski trener<ref name=osim1>[https://www.novosti.rs/vesti/sport.294.html:529442-Ivica-Osim-Velika-Jugoslavija-je-mnogima-smetala-ali-se-od-proslosti-ne-zivi Ivica Osim: Velika Jugoslavija je mnogima smetala, ali se od prošlosti ne živi] [[Večernje novosti]]. ''Predrag Vasiljević; 17.01.2015.''<br>''Ostali ste, čini se, poslednji nepopravljivi Jugosloven? - “Jesam, i ponosim se time.”''</ref><ref name=osim2>[https://www.alo.rs/sport/fudbal/625315/ivica-osim-jugoslavija-argentina-viski/vest "Pijanac", penali protiv Argentine i viski umesto vode - Ko je bio Ivica Osim, legendarni selektor Jugoslavije?] Alo. ''Alo/M.M.; 01.05.2022.''<br>''Moglo bi se reći da je porodica Osim Evropa u malom, jer su mu deda i baka s očeve strane Slovenac i Nemica, a s majčine Poljak i Čehinja. On za sebe kaže da je Jugosloven.”''</ref> * [[Blagoje Paunović]], fudbaler i fudbalski trener<ref name=paunovic1>[https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3186341-emotivna-prica-veljka-paunovica-o-ocu-teskim-danima-u-partizanu-i-triku-za-osvajanje-svetskog-trona Kakva priča Veljka Paunovića: O ocu, teškim danima u Partizanu i triku za osvajanje svetskog trona] [[Telegraf.rs]]. 06.05.2020.<br>''“Otac mi je uvek govorio o Jugoslaviji, umro je osećajući se kao Jugosloven, ali je uvek bio veoma ponosan što je Srbin i to je sada moja zemlja.”''</ref> * [[Marko Pešić]], generalni direktor [[FC Bayern München (košarka)|KK FC Bayern München-a]]<ref name=mpesic>[https://www.glassrpske.com/lat/sport/sp-svijet/marko-pesic-generalni-menadzer-bajerna-za-glas-srspke-lucic-je-kao-levandovski/393996 Marko Pešić, generalni menadžer Bajerna za “Glas Srspke”: Lučić je kao Levandovski] Glas Srpske. ''Dušan Repija; 17.01.2022.''<br>''“Odrastao sam kao Jugosloven i tako se osećam, mada to možda nije ni popularno u ova vremena. Tri decenije sam u Nemačkoj, ali se osećam onako kako sam odgojen u porodici. Igrao sam za Nemačku, ali priznajem da sam sanjao dres Jugoslavije - rekao je Pešić.”''</ref> * [[Svetislav Pešić]], košarkaški trener<ref name=spesic1>[https://www.kurir.rs/sport/kosarka/1693560/svetislav-pesic-nostalgican-i-dalje-sam-jugosloven Svetislav Pešić nostalgičan: I dalje sam Jugosloven] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''01.03.2015.''<br>''“Rođen sam u Srbiji, ali sebe sam uvek smatrao Jugoslovenom, iako je sad na tom prostoru napravljeno više država. Za mene taj osećaj i dalje postoji. Osećam tu pripadnost, ali to ne znači da je moj dom samo jedno mesto.”''</ref><ref name=spesic2>[https://www.b92.net/sport/kosarka/vesti.php?yyyy=2005&mm=01&dd=19&nav_id=160246 Pešić će pomagati Obradoviću] [[B92]]. ''B92, fibaeurope.com; 19.01.2005.''<br>''“Ja sam Jugosloven i učiniću sve da pomognem jugoslovenskoj košarci i Obradoviću kako bi stigli do evropskog zlata.”''</ref><ref name=spesic3>[https://www.tz.de/sport/fcb-basketball/svetislav-pesic-zuhause-zr-4751962.html "Ich bleibe Jugoslawe!"] (na njemačkom) tz. ''Lena Mayer; 20.02.2015''<br>''“Ich selbst bin in Serbien geboren, habe mich aber immer generell als Jugoslawe gefühlt und bezeichnet. Und das tue ich auch weiterhin – auch, wenn es Jugoslawien politisch gesehen nicht mehr gibt. Für mich existiert dieses Gemeinschaftsgefühl noch immer.”''</ref><ref name=spesic4>[https://www.elmundo.es/deportes/baloncesto/2019/02/14/5c642dbb21efa0f7638b45d8.html Pesic: "Hay dos cosas que me faltan en la vida: mis padres y mi Yugoslavia"] (na španjolskom) El Mundo. ''Francisco Cabezas; 14.02.2019.''<br>''“Aunque yo nací en Novi Sad, ahora Serbia, yo me siento todavía yugoslavo.”''</ref> * [[Velimir Petković]], rukometni trener<ref name=petkovic1>[https://www.svijet-rukometa.com/velimir-petkovic-i-za-njemce-kultni-trener/ Velimir Petković i za Njemce kultni trener] Svijet Rukometa. ''B. Božin; 01.02.2018.''<br>''“Pravi sam Jugosloven, što danas nije popularno. Vidim i pratim sve, bez obzira na to što sam 26 godina u Nemačkoj. Najlepša sećanja imam za taj period, iz igračkog i postigračkog vremena, privatnog života, i sve lepo sam imao u toj zemlji. Ni danas ne krijem ako sam u Beogradu, Zagrebu, Skoplju, a to potenciram i ovde u Berlinu. Tako da ko ima problem sa tim – ima problem sa samim sobom.”''</ref> * [[Dušan Popović (vaterpolista)|Dušan Popović]], vaterpolista<ref name=dusanpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 442.<br>''“Popović Dušan, vaterpolista, majstor sporta. […] P: Srbin-Jugosloven”''</ref> * [[Dževad Prekazi]], fudbaler<ref name=prekazi1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-48368957 Zašto je Arton Zekaj izabrao fudbalsku reprezentaciju Kosova, a ne Srbije] BBC News na srpskom. ''Marko Protić; 22.05.2019.''<br>''“Dževad Prekazi je rođeni Albanac iz Kosovske Mitrovice, za sebe kaže da je Jugosloven, a značajan deo fudbalske karijere proveo je u Partizanu u kojem trenutno radi sa mlađim kategorijama.”''</ref><ref name=prekazi2>[https://www.vesti-online.com/dzevad-prekazi-decu-danas-uce-lap-top-strucnjaci/ Dževad Prekazi: Decu danas uče lap-top stručnjaci!] Vesti online. ''Srđan Antić; 12.09.2020.''<br>''“Zaljubljen sam u Jugoslaviju. Nacionalna pripadnost mi nikada nije bila bitna. Raspad Jugoslavije, najlepše zemlje na svetu mi je teško pao. Uvek ću biti Jugosloven.”''</ref> * [[Goran Rađenović]], predsjednik VK Budva, ranije vaterpolista<ref name=radjenovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 469.<br>''“Rađenović Goran, vaterpolista; član VK "Roma" (od '92). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Monika Seleš]], bivša tenisačica<ref name=seles1>[https://stil.kurir.rs/celebrities/153921/monika-seles-nesreca-nikad-ne-dolazi-sama-tragedija-koja-je-sunovratila-njen-zivot Monika Seleš: Nesreća nikad ne dolazi sama! Tragedija koja je sunovratila njen život!] Stil. ''Stil/story.rs; 25.06.2021.''<br>''“Dodala je i da se oseća kao Jugoslovenka, Mađarica i Amerikanka, kao i da nikada ne bi mogla da se odrekne svog porekla jer bi na taj način porekla ono što zapravo jeste.”''</ref> * [[Zoran Slavnić]], bivši košarkaš i košarkaški trener<ref name=slavnic1>[https://sportal.blic.rs/kosarka/domaca-kosarka-i-aba/kosarkaski-bum-moke-slavnica-za-blic-bertomeu-je-separatista-evroliga-je-privatna-liga/2022042211290884632 Košarkaški bum Moke Slavnića za "Blic": Bertomeu je separatista, Evroliga je privatna liga] Sportal.rs ''Časlav Vuković/Miodrag Dimitrijević; 07.07.2018.''<br>''“Ja sam još uvek Jugosloven, a pošto sada imamo samo jednu našu zemlju, a to je Srbija, žao mi je što sve manje naših sportista odlazi u Španiju.”''</ref> * [[Aleksandar Šoštar]], vaterpolo trener, ranije vaterpolista<ref name=sostar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 561.<br>''“Šoštar Aleksandar, vaterpolista, član VK "Barselona", Barselona. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Bogdan Tanjević]], košarkaški trener<ref name=tanjevic1>[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:451849-Tanjevic-Srbija-kao-2009-Zeljko-ce-da-napravi-dar-mar-u-Evroligi Tanjević: Srbija kao 2009, Željko će da napravi dar-mar u Evroligi!] [[Večernje novosti]]. ''D. Kontić; 01.09.2013.''<br>''“Bogdan Tanjević, koji, inače, za sebe kaže da je Jugosloven, ima neviđen dar, zračenje jačine nuklearne elektrane, ali pozitivno..”''</ref><ref name=tanjevic2>[https://reprezentacija.me/bogdan-tanjevic-nepopravljivi-jugosloven-1/ Bogdan Tanjević – Nepopravljivi Jugosloven] Reprezentacija.me ''Ognjen; 07.09.2017.''<br>''“Poznato je da je Tanjević nepopravljivi Jugosloven.”''</ref><ref name=tanjevic3>[https://tacno.net/bogdan-tanjevic-kad-ti-emerik-blum-drzi-leda-mozes-biti-prvak-evrope/ Bogdan Tanjević: Kad ti Emerik Blum drži leđa, možeš biti prvak Evrope] [[Tačno.net]]. ''Amer Obradović; 07.12.2023.''<br>''“O košarci zna sve. O književnosti, filmu i muzici skoro sve. Mada nije nikada postao svjetski košarkaški prvak Boša Tanjević je bez dvojbe svjetski šampion u šarmu. Boša – Crnogorac, Sarajlija, Italijan, Turčin ali prije svega Jugosloven – gost je nove episode Mikrofonije sa Amerom.”''</ref><ref name=tanjevic4>[http://www.pobjeda.me/2013/06/27/intervju-bogdan-tanjevic-navijam-za-sve-nase/#.UzhpaVcjyZE Intervju – Bogdan Tanjević: Navijam za sve naše] [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Ana Marković; 27.06.2013.''</ref> * [[Aleksandar Tirnanić]], fudbalski igrač i trener<ref name=tirnanic>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 725.<br>''“Tirnanić Aleksandar, savezni kapiten Fudbalskog saveza Jugoslavije, r. 1910 u Krnjevu, srez Veliko Orašje, Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Trifunović]], šahist<ref name=ptrifunovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 736.<br>''“Trifunović Petar, dr prava, šahovski velemajstor, rez. kapetan, r. 1910 u Dubrovniku, Jugosloven.”''</ref> * [[Eleonora Vild]], košarkašica<ref name=vild1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 637.<br>''“Wild Eleonora, košarkašica, član KK "Vemeks", Berlin. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Duško Vujošević]], košarkaški trener<ref name=vujosevic1>[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:438989-Vujosevic-I-Dzajic-je-morao-da-pretuce-svog-coveka-srecan-sam-sto-nisam-uhapsen Vujošević: I Džajić je morao da pretuče svog čoveka, srećan sam što nisam uhapšen...] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 14.06.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven, partizanovac i Beograđanin.”''</ref><ref name=vujosevic2>[https://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:551240-Vujosevic-U-medijima-se-pezorativno-nazivam-crnogorskim-strucnjakom-a-prvo-sam-Jugosloven Vujošević: U medijima se pežorativno nazivam crnogorskim stručnjakom, a prvo sam Jugosloven] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 03.06.2015.''<br>''“Ja se u medijima pežorativno nazivam crnogorskim sručnjakom, a prvo sam Jugosloven, dok se za Radonjića nije reklo da je Crnogorac”, zaključio je Vujošević.''</ref><ref name=vujosevic3>[http://sportskenovosti.rs/102383/vujosevic-naravno-da-hocemo-da-platimo-porez/ Vujošević: Naravno da hoćemo da platimo porez]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Sportske novosti. ''14.06.2013.''</ref> * [[Veselin Vujović]], rukometni trener<ref name=vvujovic1>[https://lobsport.me/rukomet/veselin-vujovic-za-lob-sport-crna-goro-od-srca-ti-zelim-pobjedu-a-fer-plej-bas-me-briga-za-to/ Veselin Vujović za Lob Sport: Crna Goro, od srca ti želim pobjedu, a fer-plej – baš me briga za to] Lob sport. ''Aleksandar Popović; 11.01.2024.''<br>''“Ja se osjećam Jugoslovenom.”''</ref><ref name=vvujovic2>[https://narod.hr/sport/veselin-vujovic-jugoslaven-danas-cujem-himnu-hej-sloveni-produ-me-trnci Veselin Vujović: Jugoslaven sam. I danas kada čujem himnu ‘Hej Sloveni’ prođu me trnci] Narod.hr. ''Miroslav Herceg; 02.01.2018.''</ref><ref name=vvujovic3>[https://www.marca.com/balonmano/europeo/2016/01/18/569cd4e522601dcf118b467f.html Veselin Vujovic, yugoslavo de corazón] (na španjolskom) Marca. ''Javier Romano; 18.01.2016.''<br>''“Yo soy montenegrino, estuve cinco años en Macedonia, he sido seleccionador serbio, ahora lo soy esloveno, trabajo en Croacia, pero me siento siempre yugoslavo”, desgrana Vujo en el fluido español que conserva.''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Benes (cropped).jpg|Marijan Beneš Datoteka:S. Kragujević, Sjepan Bobek, fudbaler, 21. 8. 1949.jpg|Stjepan Bobek Datoteka:Miodrag Božović 2021.jpg|Miodrag Božović Datoteka:데얀 2018년.jpg|Dejan Damjanović Datoteka:Vladimir_Gudelj.JPG|Vladimir Gudelj Datoteka:Ivkov,Borislav 1998 Grieskirchen.jpeg|Borislav Ivkov Datoteka:NikolaKarabatic.jpg|Nikola Karabatić Datoteka:Dane Korica.jpg|Dane Korica Datoteka:Franjo Mihalić.jpg|Franjo Mihalić Datoteka:Predrag Mijatović 2007 b.jpg|Predrag Mijatović Datoteka:Ivica Osim - SK Sturm (1999) (cropped).jpg|Ivica Osim Datoteka:Svetislav Pešić (cropped).jpg|Svetislav Pešić Datoteka:Velimir Petkovic 01.jpg|Velimir Petković Datoteka:Cevad Prekazi.jpg|Dževad Prekazi Datoteka:Горан Рађеновић.jpeg|Goran Rađenović Datoteka:Monica Seles 1991.jpg|Monika Seleš Datoteka:Aleksandar Šoštar 01.jpg|Aleksandar Šoštar Datoteka:BogdanTanjevic.jpg|Bogdan Tanjević Datoteka:Aleksandar Tirnanić (1).jpg|Aleksandar Tirnanić Datoteka:Petar Trifunović 1962.jpg|Petar Trifunović Datoteka:Duško Vujošević.jpg|Duško Vujošević Datoteka:Veselin Vujović 2017.jpg|Veselin Vujović </gallery> </center> == Televizija i radio == * [[Sanja Kužet]], televizijska voditeljka<ref name=kuzet1>[https://gracija.me/sanja-kuzet-djeca-su-me-ojacala/ Sanja Kužet: Djeca su me ojačala] Gracija. ''Svetlana Peruničić; 20.07.2018.''<br>''“Majka nije nikada živjela u Crnoj Gori, tata je iz Dalmacije, tako da je, što se mene tiče, bio neki interesantan miks (smijeh). Majka je rođena u Makedoniji, gdje je provela dio života, jer je otac bio vojno lice, a onda je došla u Beograd, gdje je rođen i moj otac, a kasnije i ja. Zato stalno kažem, iako ta država ne postoji, da sam Jugoslovenka.”''</ref><ref name=kuzet2>[https://poslovnidnevnik.ba/2018/02/02/ocarala-dekolteom-sanja-kuzet-u-najprovokativnijem-izdanju-do-sada-pogledajte-sta-je-izludilo-muskarce/ Očarala dekolteom| Sanja Kužet u najprovokativnijem izdanju do sada: pogledajte šta je izludilo muškarce] Poslovnidnevnik.ba ''02.02.2018.''<br>''“Za sebe često voli da istakne da je jedna „prava Jugoslovenka“, jer joj je otac Milovan poreklom iz Dalmacije, a majka Verica je iz Crne Gore.”''</ref> * [[Daško Milinović]], radijski voditelj<ref name=milinovic1>[https://www.danas.rs/svet/region/i-kraljevinu-i-republiku-ubijaju-zar-ne-jugoslovensko-nasledje-u-postjugoslovenskim-zemljama/ I kraljevinu i republiku ubijaju, zar ne?: Jugoslovensko nasleđe u postjugoslovenskim zemljama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Matea Jerković/Srdan Kosović/Jelka Jovanović/Denis Romac; 19.06.2023.''<br>''Saglasan je i novosadski novinar Daško Milinović, deklarisani antifašista – zbog čega je i fizički napadan – ali i jedan od 23.303 građana/ki koji su se na Popisu 2022. izjasnili kao Jugosloveni. „Mi smo jedina etnička grupa koja je zabeležila rast“, kaže sa Milinović, inicijator stvaranja nacionalnog saveta jugoslovenske manjine.''</ref><ref name=milinovic2>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/sve-vise-jugoslovena-u-srbiji-u-novom-sadu-ih-cak-30-odsto-vise-podnose-zahtev-za-registraciju-svog-nacionalnog-saveta/ Sve više Jugoslovena u Srbiji, u Novom Sadu ih čak 30 odsto više: Podnose zahtev za registraciju svog Nacionalnog saveta] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''A. Latas; 30.04.2023.''<br>''“Da li se rodio koji Jugosloven ili su se neki setili da su Jugosloveni, a na prošlom popisu to nisu bili, nije bitno. Mi smo jedina prirodno rastuća zajednica u Srbiji“, kazao je jedan od najpoznatijih Jugoslovena u našoj zemlji.''</ref><ref name=milinovic3>[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''<br>''“Nedugo zatim na Twitteru se oglasio popularni radijski voditelj Daško Milinović, koji često sarkastično tvita s računa po imenu Uspeh Petrović. On je objavio da se radi na osnivanju Nacionalnog vijeća Jugoslavena u Srbiji, po uzoru na druge manjinske zajednice poput Roma, koje nemaju svoju matičnu državu. Dakako, za osnivanje manjinske zajednice koja bi uživala manjinska prava potrebno je da takva zajednica ima određenu brojnost.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:EXIT 2012 Red Union.jpg|Daško Milinović </gallery> </center> == Umetnost == * [[Marina Abramović]], umjetnica performansa<ref name=abramovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.<br>''“Abramović Marina, slikar, multimedijalni umetnik; profesor na Likovnoj akademiji, Hamburg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Stevan Aleksić]], vizuelni umjetnik, scenograf<ref name=aleksic1>[https://www.instagram.com/p/DDPpnQctnSy/?utm_source=ig_web_copy_link&igsh=MzRlODBiNWFlZA%3D%3D Drugarica Brena i moja malenkost. (…) Jugosloven, rame uz rame sa Jugoslovenkom, (…).] [[Instagram]]. ''stevan_aleksic_art; 06.12.2024.''</ref> * [[Mrđan Bajić]], vajar<ref name=mbajic1>[https://www.harpersbazaar.rs/kultura/umetnost-knjige-muzika/ne-propustite-poslednje-javno-vodenje-kroz-izlozbu-mrdana-bajica Ne propustite: Poslednje javno vođenje kroz izložbu Mrđana Bajića] Harper’s Bazaar. ''Milena Kitić; 19.01.2023.''<br>''“Nikakvo idealizovanje nije u pitanju i stalno ponavljam da nisam jugonostalgičan, već sam zapravo i Jugosloven, pored toga što sam i Srbin.”''</ref><ref name=mbajic2>[http://www.tanjug.rs/full-view.aspx?izb=753923 Mrđan Bajić za Tanjug: Spomenik Đinđiću mora biti postavljen] [[Tanjug]] ''15.10.2022.''<br>''“Vajar i konceptualni umetnik Mrđan Bajić kaže da nikada nije imao tako veliku i zahtevnu izložbu kao što je postavka "Nepouzdani pripovedač", da nije jugonostalgičan iako se smatra Jugoslovenom, i da očekuje da će njegova najbolja skulptura spomenik Zoranu Đinđiću jednom konačno biti postavljen na pravom mestu.”''</ref><ref name=mbajic3>[https://www.politika.rs/sr/clanak/521814/U-lokalnom-i-globalnom-dvoumlju U lokalnom i globalnom dvoumlju] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Marija Đorđević; 21.10.2022.''<br>''“Dakle nisam jugonostalgičan, ja sam naprosto i Jugosloven, poreklom, svetonazorom, poimanjem jezika, ljudi, zavičajnosti i kulturnih kodova.”''</ref> * [[Danica Basta]], slikarka<ref name=basta1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 35.<br>''“Basta Danica, slikar; profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vjera Biller]], slikarica<ref name=biller1>Голубовић, Видосава/Суботић, Ирина: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Зенит 1921–1926] Београд, 2008, str. 298.<br>''Из писама се види да јој је отац Аустријанац Емилио, да има аустријско држављанство, „али ипак, ја сам у ствари Југословенка, пошто сам рођена у... Хрватској и мој први језик је био хрватски; моја мајка Малвина Куглер, је такође Југословенка“</ref> * [[Ema Bregović]], vizuelna umjetnica<ref name=ebregovic1>[https://www.kurir.rs/zabava/pop-kultura/3708363/ema-bregovic-dela-stvaram-uz-burek-i-cevape Dela stvaram uz burek i ćevape: Ema Bregović za Kurir: Odrasla sam kao Jugoslovenka i to će tako ostati] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Kurir/Lj. Radanov; 14.06.2021.''</ref><ref name=ebregovic2>[https://www.ekspres.net/scena/ne-treba-traziti-nove-razloge-za-podjele-8-7-2021 Intervju Ema Bregović - "Ne treba tražiti nove razloge za podjele"] Ekspres. ''Mihailo Paunović; 08.07.2021.''<br>''“Rođena je u Parizu, ali sebe smatra Jugoslovenkom što je direktna posledica nasleđa koje je, u istim tim koferima, ponela iz kuće.”''</ref><ref name=ebregovic3>[https://www.blic.rs/zabava/ema-bregovic-izlozba-otac-goran-beograd/j0ydxtb (Video) Roditelji nisu došli da je podrže - Ćerka Gorana Bregovića o svom poslu i poznatom ocu! "Ja sam Jugoslovenka", a evo šta misli o Beogradu] [[Blic (novine)|Blic]]. ''F.J.; 12.06.2021.''<br>''“Ja se osjećam kao Jugoslovenka, jer ja nemam taj nacionalistički stav.”''</ref> * [[Eduard Čehovin]], grafički dizajner<ref name=cehovin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 80.<br>''“Čehovin Eduard, grafički dizajner. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Božidar Damjanovski]], slikar<ref name=damjanovski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 92.<br>''“Damjanovski Božidar, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Evgenija Demnievska]], likovni umjetnik<ref name=demnievska1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 97.<br>''“Demnievska Evgenija, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Emir Dragulj]], grafičar<ref name=dragulj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 109.<br>''“Dragulj Emir, slikar i grafičar; redovni profesor Fakulteta likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nikola Džafo]], slikar<ref name=dzafo1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 114.<br>''“Džafo Nikola, slikar, slobodni umetnik; likovni urednik lista "Republika". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Branko Gavrić]], grafički dizajner<ref name=gavric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 142.<br>''“Gavrić Branko, grafički dizajner; vlasnik i direktor firme "Total Design" DOO. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nandor Glid]], vajar<ref name=glid1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 145-146.<br>''“Glid Nandor, vajar; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Jevrejin.”''</ref><ref name=glid2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 137.<br>''“Glid A. Nandor, vajar; redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna - u penziji (r. 12. XII 1924, Subotica). Jugosloven, jevrejskog porekla.”''</ref> * [[Đorđe Ilić]], slikar, univ. profesor<ref name=djilic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 168.<br>''“Ilić Đorđe, slikar; redovni profesor Arhitektonskog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven, […].”''</ref> * [[Darija Kačić]], slikarka<ref name=kacic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.<br>''“Kačić Darija, slikar; docent na Fakultetu likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Nikola Kostandinović]], grafički dizajner<ref name=kostandinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.<br>''“Kostandinović Nikola, grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Pjer Križanić]], slikar-karikaturista<ref name=krizanic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 358.<br>''“Križanić Pjer, slikar-karikaturista, novinar, r. 1890 u Mečenčanu, srez Glina, Jugosloven.”''</ref> * [[Ankica Oprešnik]], slikarica i grafičarka<ref name=opresnik1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390-391.<br>''“Oprešnik Ankica, slikar i grafičar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Gradimir Pankov]], balet majstor<ref name=pankov1>[http://www.politika.rs/rubrike/Kultura/Moja-trupa-mora-uvek-da-iznenadi.lt.html Моја трупа мора увек да изненади] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Биљана Лијескић; 11.12.2013.''<br>''“То ми много значи, јер никада нисам изгубио везу са простором одакле сам дошао, иако живим у иностранству годинама. Имам обичај да кажем, са саркастичним хумором, да сам Југословен са канадским и америчким пасошем! Али, чак иако сам канадски и амерички држављанин, остајем Југословен у срцу и никада нећу заборавити своју матичну земљу.”''</ref> * [[Dragan Papić]], multimedijalni umjetnik<ref name=dpapic1>[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:155431-Darovi-sa-buvljaka Darovi sa buvljaka] [[Večernje novosti]]. ''A. Šerer, N. Smiljić; 24.02.2004.''<br>''“Ipak, najviše volim da izlažem u našoj zemlji, pred domaćom publikom. Za sebe volim da kažem da sam prvo Beograđanin, pa Jugosloven.”''</ref> * [[Ljuba Popović]], slikar<ref name=ljpopovic1>[https://www.vreme.com/kultura/slikarstvo-je-muzika-za-oci/ Slikarstvo je muzika za oči] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Dragan Todorović; 30.10.2014.''<br>''“On lično je 51 godinu tamo, kad ga pitaju ko je, odgovara, Jugosloven, srpskog porekla, da pripada srpskom plemenu…”''</ref> * [[Verica Rakočević]], modna dizajnerka<ref name=rakocevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 473.<br>''“Rakočević Verica, modni kreator. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ivan Rendić]], kipar<ref name=rendic1>Kečkemet, Duško: Ivan Rendić: Život i djelo. Supetar 1969, str. 47.<br>''Rendić pisao je u starosti: »On me je uputio da moram biti svijestan, da sam Hrvat, dakle Jugoslaven.« Dalje veli da mu je knjige, iz kojih je učio naš jezik, slao također Strossmayer. I taj Strossmayerov kredo »Hrvat, dakle Jugoslaven« postaje otada i Rendićev kredo, kojeg se držao i za koji se borio dosljedno sve do smrti, u toku čitavog svog dugog i napornog rada i burnog života.''</ref> * [[Mateja Rodiči]], slikar<ref name=rodici1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Rodiči Mateja, slikar i grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Anđelka Slijepčević]], modni kreator, univ. profesor<ref name=aslijepcevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 509.<br>''“Slijepčević Anđelka, redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna, Bg.; potpredsednik Saveta Univerziteta umetnosti. […] P: Jugoslovenka, Srpkinja, […].”''</ref> * [[Marija Tišma]], slikarka<ref name=mtisma1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 577.<br>''“Tišma Marija, slikar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Emma Varga]], dizajner stakla<ref name=varga-marodic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 308.<br>''“Marodić Emilija, dizajner stakla; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vladimir Veličković]], slikar<ref name=velickovic1>[https://nova.rs/kultura/najbolji-izdanak-gradanskog-secanje-na-vladu-velickovica/ Najbolji izdanak građanskog – sećanje na Vladu Veličkovića] Nova.rs. ''Radmila Stanković; 29.08.2020.''<br>''“Ja sam duboko ukorenjen kao Jugosloven i takav ću ostati do kraja života. Dubokih korena sam i Beograđanin, što podrazumeva i da sam Srbin.”''</ref><ref name=velickovic2>[https://www.vesti-online.com/ostajem-jugosloven/ Ostajem Jugosloven] Vesti online. ''02.11.2014.''<br>''“Ja sam veoma privržen toj Srbiji, Beogradu, ja sam pre svega Beograđanin, naravno sa plemenitom idejom da ostajem Jugosloven, ono što mi se negde i zamera, a negde mi se i ne oprašta.”''</ref> * [[Sonja Vukićević]], koreografkinja, glumica, balerina<ref name=vukicevic1>[https://www.vijesti.me/zabava/19258/sonja-vukicevic-politicari-su-postali-i-glumci-i-reditelji Sonja Vukićević: Političari su postali i glumci i reditelji] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 23.09.2018.''<br>''“Ja sam Jugoslovenka i van granica Jugoslavije, a danas sam Jugoslovenka i van granica bivše Jugoslavije.''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Marina Abramović. The Cleaner (45524492341).jpg|Marina Abramović Datoteka:Ljuba Popovic-mc.rs.jpg|Ljuba Popović Datoteka:Ivan Rendić 1885 Th. Mayerhofer.jpg|Ivan Rendić Datoteka:Velickovic Zarko-Vijatovic (cropped).jpg|Vladimir Veličković </gallery> </center> == Vojska == * [[Vicko Antić]], general-pukovnik, revolucionar<ref name=antic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 22.<br>''“Antić Vicko, generalmajor avijacije JNA, r. 1912 u Selcu, srez Crikvenica, Jugosloven.”''</ref> * [[Tomo Buzov]], oficir, poznat po herojskom činu za vreme bratoubilačkog rata 1993. godine<ref name=buzov1>[https://www.nin.rs/english/news/50784/darko-buzov-my-father-was-murdered-because-he-didnt-want-to-stay-silent Darko Buzov for NIN: My father was murdered because he didn’t want to stay silent] (na engleskom) [[NIN]]. ''Tanja Nikolić Đaković; 06.06.2024.''<br>''“And my father never thought of himself as a Croat. He was, as I said, a Yugoslav, a JNA officer. For years after the abduction in Štrpci, various NGOs contacted us, they wanted us to insist on the idea that the Serbs killed my father because he was a Croat. And the truth is that my father was a Yugoslav.”''</ref><ref name=buzov2>[https://n1info.rs/vesti/bio-je-covek-i-jugosloven-tomo-buzov-dao-je-svoj-za-zivot-mladica-u-vozu-u-strpcima/ „Bio je čovek i Jugosloven“: Tomo Buzov, dao je svoj za život mladića u vozu u Štrpcima] N1 SRB. ''Sonja Kamenković; 31.05.2024.''<br>''On kaže da ima posebnu obavezu da naglasi da je Tomo Buzov bio oficir JNA, ali pre svega čovek i Jugosloven. „Bio je oficir JNA, učinio je taj gest koji mnogi nikada ne bi, ali presudno je bilo upravo to što je Toma bio Jugosloven i nije delio ljude po nacionalnosti. On je spasio mladića koji je pošao tim vozom u Bar. Tomo je umesto tog mladića izašao iz voza, važno je reći da nije ubijen kao Hrvat kako su to neki govorili, već kao Jugosloven.“''</ref> * [[Ivan Gošnjak]], general, političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Nikola Karanović]], general-pukovnik, revolucionar<ref name=nkaranovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 307-308.<br>''“Karanović Nikola-Karan, generalpotpukovnik JNA, r. 1914 u Prkosima, srez Bosanski Petrovac, Jugosloven.”''</ref> * [[Vlado Lončarić]], partizanski i španski borac<ref name=loncaric1>Lončarić, Vlado: Ponovo u Zagrebu, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_3.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 3. Zagreb 1984, str. 49.<br>''“Poslije neuspjeha oružane borbe demokratskih i progresivnih snaga, mi Jugoslaveni bili smo u logorima u Francuskoj oko 28 mjeseci.”''</ref> * [[Mirko Matković]], general-major, revolucionar<ref name=mmatkovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 431.<br>''“Matković Mirko, pukovnik JNA, r. 1915 u Podima, srez Hercegnovi, Jugosloven.”''</ref> * [[Kosta Nađ]], general, političar, revolucionar<ref name=nadj1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 173.<br>''“Nađ S. Kosta (Izborni srez Zrenjanin, APV – NRS), general-pukovnik, rođen 15-V-1911 god. u Petrovaradinu, srez Novi Sad, APV – NRS, Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Rudolf Primorac]], general, diplomata, revolucionar<ref name=primorac>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_8.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 102.<br>''“Primorac Antuna Rudolf, načelnik Štaba divizije, rođen 1904, Sutomore, Bar, major jugoslovenske vojske, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od oktobra 1942, krajem rata šef Jugoslovenske vojne misije u SSSR-u.”''</ref> * [[Velimir Radičević]], general-potpukovnik, narodni heroj<ref name=radicevic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/zaboravljeni-devedesetogodisnjaci/ Zaboravljeni devedesetogodišnjaci] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dragoljub Petrović; 26.12.2011.''<br>''“Ja sam internacionalac bio ceo život. I Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vicko Antić.jpg|Vicko Antić Datoteka:Memorial plaque for captain Tomo Buzov in New Belgrade.jpg|reljef Tome Buzova na spomen-ploči Datoteka:Ivan Gošnjak (1).jpg|Ivan Gošnjak Datoteka:Nikola Karanović.jpg|Nikola Karanović Datoteka:Kosta Nađ.jpg|Kosta Nađ Datoteka:Rudolf Primorac.jpg|Rudolf Primorac </gallery> </center> == Druge oblasti == * [[Anton Bezenšek]], stenograf, prevodilac<ref name=bezensek1>Bezenšek, Ant. J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-76POZL0A/a287f66c-8022-4d9f-80fb-dfd3c5294854/PDF Vabilo k naročbi], u: Slovenec, god. 4 br. 13. (1876), str. 4.<br>''“Ozrimo se na naše severne brate Čehe, Ruse in Poljake, koji so vže pred več leti začeli gojiti to Rimljanom in Grkom znano, a v novejem času od Nemcev iz nova prerojeno in modernim jezikom priredeno umetnost – stenografijo, pa primerjajmo naše delovanje na tem polju z njihovim, to moramo priznati, da smo zares precej zaostali, in da je skrajni čas, da se tudi v tem obziru prebudimo k delu in napredovanju, a to vsi Jugoslaveni zajedno v duhu bratske sloge in vzajemnosti.”''</ref> * [[Sonja Biserko]] aktivistica za ljudska prava, bivši diplomat<ref name=biserko1>Pavelić, Boris: [https://www.kucaljudskihprava.hr/wp-content/uploads/2019/12/Kad-glave-igraju__.pdf Kad glave igraju.] Zagreb 2019, str. 118.<br>''“Moji su živeli u tom jugoslovensko-dalmatinskom krugu. Tu sam i ja odrasla, pa nemam nacionalnost u smislu u kojem se danas govori o njoj: Beograđanka sam, Dalmatinka, Jugoslovenka. To je moj osećaj, ne mogu to da menjam.” - Osjećaj identiteta Sonje Biserko jasan je i osviješten – jugoslavenstvo koje ne negira nijednu svoju sastavnicu, od etničke preko regionalne do vjerske - ali danas, doslovno opasan. - “Biti Jugosloven i kosmopolita, to je danas proterana populacija.”''</ref><ref name=biserko2>Perović, Latinka: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Ziveti%20svoje%20ideale.pdf U ogledalu vremena. Skica za biografiju Sonje Biserko, s povodom.], u: Stanojlović, Seška/Kisić, Izabela (ur.): Živeti svoje ideale. Sonja Biserko, skice za portret. Beograd 2018, str. 33.<br>''“Samozatajna po prirodi, Sonja Biserko je, po svom tačnom samorazumevanju, ličnost sa složenim identitetom. Jugoslovenka, Beograđanka, Dalmatinka, Mediteranka, Evropljanka, kosmopolitkinja… Antifašizam i ideje jednakosti i solidarnosti levice utemeljene su u njenom porodičnom vaspitanju.”''</ref> * [[Aida Ćorović]], aktivistica za ljudska prava, novinarka<ref name=acorovic1>[https://nova.rs/vesti/politika/aida-corovic-grigorije-jedini-moze-da-ujedini-gradane/ Ćorović: Grigorije može da nas spasi od Vučića] Nova.rs ''Vojislav Milovančević; 09.07.2020.''<br>''“I neka mu se kaže da ja, Jugoslovenka, levičarka, feministkinja…mislim da je Srbiji potrebna njegova pomoć.”''</ref><ref name=corovic2>[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2024/7/14/novi-sad-antifa-grad-ustase-i-cetnici-zajedno-ste Novi Sad antifašistički grad: Ustaše i četnici, zajedno ste bježali] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Aida Ćorović; 14.07.2024.''<br>''“Mirovna i građanska aktivistkinja od početka ratova '90-ih, antifašistkinja, feministkinja i braniteljka ljudskih prava. Kosmopolitkinja. Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ervina Dabižinović]], aktivistkinja za ženska prava, psihološkinja<ref name=dabizinovic1>Domović Bulut, Senka: [https://www.faktcg.org/wp-content/uploads/2020/10/final-publikacija.pdf Ženske stvari. Women matters.] Herceg Novi 2018, str. 60.<br>''“Ja sam se osjećala, i osjećam se i danas, Jugoslovenkom.”''</ref> * [[Herta Haas]], službenica, revolucionarka<ref name=haas1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 44.<br>''“Has Herta, borac u službi veze VŠ, rođena 1917, Maribor, studentkinja, Jugoslovenka, u NOB od 1941. godine, član KPJ.”''</ref> * [[Eduard Ille]], kulturni funkcioner<ref name=ille1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 171.<br>''“Ille Eduard, direktor "Jugokoncerta", Bg. (od '86). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Kostrenčić]], knjižničar<ref name=kostrencic1>Korunić, Petar: [https://hrcak.srce.hr/file/314359 Prilog poznavanju jugoslavenske ideje u hrvatskoj politici 1868–1874], u: [[Časopis za suvremenu povijest]], sv. 12 br. 3 (1980), str. 78.<br>''“Koji može nas Jugoslavenah konačni cilj biti, koji odgovara posve našoj naravi, našim narodnim zahtjevom?”''</ref> * [[Ljubica Krnjaić]], inženjer protivpožarne zaštite<ref name=krnjajic1>[https://zenskimuzejns.org.rs/tag/ljubica-krnjajic/ Vatrogastvo i ženska emancipacija] ŽeNSki muzej. ''Vesna Nedeljković Angelovska; 21.12.2023.''<br>''“Za sebe kaže da je Jugoslovenka. Ima kritički stav prema politici savremenog društva ali smatra da je socijalistički poredak Jugoslavije bio najhumaniji poredak.”''</ref> * [[Ašok Murti]], poznati stilista<ref name=murti1>[http://www.blic.rs/Intervju/160207/Ostao-sam-ovde-iz-inata- Ostao sam ovde iz inata] Blic Online. ''Žiža Antonijević; 23.03.2008.''<br>''“Nemam nikakav stid i sram da izgovorim da ću ja zauvek ostati Jugosloven i da je to jedino s čime mogu da se identifikujem.”''</ref><ref name=murti2>[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija Ašok Murti - Biografija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110325002131/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija |date=2011-03-25 }} Puls Online<br>''“Ja sam Jugosloven, ali indijskog porekla, to je identitet koga se nikada neću odreći. Moja intimna istorija ne poklapa se sa opštom, a naročito ne sa geografijom. Nisam jugonostalgičar, to je kulturni i emotivni, ne geografski prostor.”''</ref> * [[Bosiljka Schedlich]], kulturni radnik<ref name=schedlich1>[https://balkandiskurs.com/2018/05/19/prelazeci-granice-dio-ii/ Prelazeći granice: bosanske migracije u Njemačkoj (Dio II)] Balkan Diskurs. ''Dženeta Karabegović; 19.05.2018.''<br>''“SüdOst centar, ili “südost Europa Kultur e.V.” osnovala je Bosiljka Schedlich, rođena u Hrvatskoj, koja se udomaćila u Njemačkoj, a sebe smatra Jugoslovenkom.”''</ref> * [[Jagoda Slijepčević]], popularna, dugogodišnja radnica JAT-a<ref name=jslijepcevic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/453773/Odlazak-stjuardese Odlazak stjuardese] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Jovo Simišić; 08.05.2020.''<br>''“Bila je entuzijasta i velika Jugoslovenka.”''</ref> * [[Maja Veseli]], kulturni radnik<ref name=veseli1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 759.<br>''“Veseli Maja, profesor, sekretar Saveta za prosvetu, nauku i kulturu NR Hrvatske, član Glavnog odbora SSRNS Hrvatske, član Saveza ženskih društava NR Hrvatske, r. 1908 u Irigu, Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Anton Bezenšek2.jpg|Anton Bezenšek Datoteka:Sonja Biserko.jpg|Sonja Biserko Datoteka:Aida Ćorović 2011-mc.rs.jpg|Aida Ćorović Datoteka:Herta Has.jpg|Herta Haas </gallery> </center> == Povezano == * [[Jugoslaveni]] * [[Jugoslavenstvo]] == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist|colwidth=30em}} [[Kategorija:Biografije, Jugoslavija|*]] [[Kategorija:Liste osoba|Jugoslaveni]] q9jv4hthy55rfpu2q8m7a54nf7bxop9 42683285 42683284 2026-09-05T02:08:00Z Dwina744 178014 +dopuna 42683285 wikitext text/x-wiki Ovo je spisak značajnih osoba koji se danas identificiraju kao [[Jugoslaveni]] ili su se za vrijeme svoga života tako identificirali, uključujući osobe kojima je to (bila) [[nacionalnost]] ili primarni identitet i one kojima je to (bio) jedan od [[Etnički identitet|identiteta]]. Pri tome treba imati na umu da je za vrijeme postojanja [[Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija|socijalističke Jugoslavije]] (1945–1991) većina stanovništva gajila jugoslovenski identitet. Stanovnici Jugoslavije su se najčešće nacionalno osjećali "prije svega [[Hrvati]]ma, [[Makedonci]]ma, [[Slovenci]]ma, [[Srbi]]ma itd., i istodobno Jugoslavenima". Druga po brojnosti kategorija su bili "oni koji su najprije Jugoslaveni, pa zatim Srbi, Slovenci, Makedonci ili Hrvati". Treću grupu su činili oni građani koji su se osjećali ''samo'' Jugoslavenima, a nije bio malen ni broj onih koji su se osjećali ''samo'' Srbima, ''samo'' Hrvatima, ''samo'' [[Albanci]]ma itd.<ref name=jugoslavenstvo69>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 69.</ref> == Arhitektura == * [[Mia David]], arhitekta, scenograf<ref name=miadavid1>[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012638/https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q |date=2023-02-11 }} YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''<br>''“Ja sam isto Jugoslovenka.”''</ref> * [[Miša David]], arhitekta<ref name=mišadavid1>[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''<br>''“I ovoga puta, kad smo se sreli, smejali smo se tome, kako se naš zajednički prijatelj, pok. arhitekta Miša David, iz nekog protesta, kad nije mogao da se upiše kao Jugosloven, izjašnjavao na popisima kao stari Grk.”''</ref> * [[Radivoje Dinulović]], arhitekt<ref name=dinulovic1>[https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti Ne pristajem da povlađujem ovoj realnosti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152856/https://magazin.politika.rs/sr/clanak/571832/kulturni-dodatak/ne-pristajem-da-povladujem-ovoj-realnosti |date=2024-12-25 }} Magazin Politika. ''Aleksandra Isakov; 24.07.2024.''<br>''“Ja sam levičarsko dete, ostao sam komunista i Jugosloven, i duboko verujem da ta nova realnost mora da dođe, kao što je realnost mog detinjstva i mladosti morala da nestane.”''</ref> * [[Vlado Milunić]], arhitekt<ref name=milunic1>[https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ Preminuo Vlado Milunić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126051433/https://bosnainfo.ba/preminuo-vlado-milunic/ |date=2022-11-26 }} BosnaInfo. ''BosnaInfo; 17.09.2022.''<br>''“Ja sam češki arhitekt jer sam završio češke škole. Isto tako nisam Čeh premda imam češko državljanstvo. Ja sam Jugoslaven jer se tako osjećam, unatoč činjenici da Jugoslavija više na postoji”''</ref><ref name=milunic2>[https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away Czech-Croatian architect behind Prague's Dancing House passes away] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108235402/https://www.expats.cz/czech-news/article/czech-co-architect-behind-prague-s-dancing-house-passes-away |date=2023-01-08 }} (na engleskom) Expats.cz ''Expats.cz Staff; 18.09.2022.''<br>''Milunić was born in Zagreb in what is now Croatia in 1941, but lived in Prague from the age of 16. In regards to his nationality, he described himself as "a Czechoslovak architect because I have a Czechoslovak education, and I feel Yugoslav in protest against primitive nationalism, even though neither Czechoslovakia nor Yugoslavia exists anymore."''</ref> * [[Aljoša Šegvić]], arhitekta<ref name=segvic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 554.<br>''“Šegvić Aljoša, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Milica Šterić]], arhitekta<ref name=steric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 563.<br>''“Šterić Milica, arhitekta; član Upravnog odbora i specijalni savetnik Holding korporacije "Energoprojekt" - MDD Urbanizam i arhitektura; član Umetničkog saveta Saveza arhitekata Srbije i Akademije Arhitekture Srbije. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Josip Svoboda]], arhitekta<ref name=svoboda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 550.<br>''“Svoboda Josip, arhitekta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Danilo Udovički]], arhitekta<ref name=dudovicki1>[https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ Jugosloven koji je pobegao u Teksas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114010713/https://www.danas.rs/kultura/jugosloven-koji-je-pobegao-u-teksas/ |date=2023-11-14 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Miroslav Simeunović; 02.11.2020.''<br>''“Mogu da potvrdim i danas da je moj daroviti prijatelj arhitekta Danilo Udovički, poreklom iz bačkog sela Mol, bio i ostao veliki patriota, erudita i poliglota, ali i Jugosloven u najboljem smislu te reči. Uvek se tako i izjašnjavao na popisima dok je to moglo, jer je i za njega, kao i za mnoge od nas, razbijanje Jugoslavije bila lična uvreda.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vlado Milunić.jpg|Vlado Milunić </gallery> </center> == Diplomacija == * [[Aleš Bebler]], diplomata, revolucionar<ref name=abebler1>VIII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Beograd, 7–13. decembra 1964. Stenografske beleške III. Beograd 1965, str. 1918.<br>''“Ovima moramo pre svega reći da je dobar deo našeg razmimoilaženja prosto nesporazum, i to nesporazum u tome šta mi, Jugosloveni, i drugi koji se sa nama slažu, nazivamo politikom miroljubive koegzistencije i kako je mi definišemo.”''</ref> * [[Salih Fejić]], diplomata<ref name=fejic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 182.<br>''“Fejić Salko, izvanredni poslanik i opunomoćeni ministar FNRJ u Holandiji, rez. major, r. 1914 u Mostaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Rexhai Surroi]], diplomat<ref name=surroi1>Maksić, Milivoje: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf U raskoraku sa svetom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029103157/https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Svedocanstva%2005.pdf |date=2022-10-29 }} Beograd 2000, str. 9.<br>''“Bio је Аlbаnас ро poreklu, ali Jugosloven ро svemu drugom. Nije birao prijatelje ро ključu, već ро srcu. Mnogi smo bili među onima kojima је biо blizak. Redžai је biо čovek koji је prijatelju privгžen. Ponekad se čini da u ovom našem vremenu ta divna osobina - biti privгžen prijatelju, kao da počinje da bledi pod pritiskom egoizma, i nekih drugih, čudnih i sumnjivih moralnih normi. А upravo to, osećati se Jugoslovenom, što simbolizuje uverenje da smo svi u ovoj zemlji podjednako bliski i potrebni jedni drugima, i biti privгžen drugu, prijatelju - jeste politička, а rekao bih i moralna osnova, na kojoj jedino i može počivati naša spoljnopolitička služba.”''</ref> * [[Zdenko Štambuk]], diplomata<ref name=zstambuk>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm Ko je ovaj čovek? Vladimir Štambuk (Drugaričin drug)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123055710/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/08/srpski/P00040710.shtm |date=2022-11-23 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 07.04.2000.''<br>''“Otac Zdenko bio je čuveni diplomata, takođe Jugosloven, a majka Čehinja.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Aleš Bebler.jpg|Aleš Bebler </gallery> </center> == Film i pozorište == * [[Vjekoslav Afrić]], glumac<ref name=afric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.<br>''“Afrić Vjeko, dramski umetnik, pozorišni i filmski reditelj, redovni prof. Akademije za pozorišnu umetnost u Beogradu, pretsednik Sindikata kulturno-umetničkih ustanova, rez. major, r. 1906 na Hvaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Neda Arnerić]], glumica<ref name=arneric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22-23.<br>''“Arnerić Neda, glumica i galerista (vlasnik galerije - knjižare "Atrijum", Bg.). […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Darko Bajić]], redatelj<ref name=dbajic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 29.<br>''“Bajić Darko, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=dbajic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 29.<br>''“Bajić M. Darko, filmski reditelj, docent na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu (r. 14. V 1955, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Primož Bebler]], redatelj<ref name=pbebler1>[https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ Umetnik , humanista, Jugosloven...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152828/https://www.danas.rs/kultura/umetnik-humanista-jugosloven/ |date=2024-12-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 21.11.2013.''<br>''“Primož je bio pravi, plemeniti Jugosloven. Taj njegov izbor, bitna odrednica njegovog identiteta, imao je svoju estetsku, ideološku i humanističku utemeljenost.”''</ref><ref name=pbebler2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 35.<br>''“Bebler A. Primož, pozorišni reditelj; upravnik i umetnički rukovodilac Malog pozorišta Duško Radović i Večernje scene Radović u Beogradu (r. 5. V 1951, Njujork). Jugosloven.”''</ref><ref name=pbebler3>[http://www.republika.co.rs/564-565/24.html Beskrajna širina stanovnika sveta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016234820/http://www.republika.co.rs/564-565/24.html |date=2022-10-16 }} Republika. ''Goran Cvetković; Broj 564-565, 01-31.01.2014.''<br>''“Istinski levičar i Jugosloven, internacionalni i svetski pozorišni stručnjak Primož Bebler, nije stigao da uradi i tu jubilarnu predstavu Početak bune na dahije, po romanu Svetislava Basare.”''</ref> * [[Ivan Bekjarev]], glumac<ref name=bekjarev1>[https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici Bekjarev: Najgori su umetnici u politici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230804005703/https://arhiva.vesti-online.com/Scena/Soubiznis/499225/Bekjarev-Najgori-su-umetnici-u-politici |date=2023-08-04 }} Vesti online. ''D. Dušanić; 16.06.2015.''<br>''“Poreklom sam Makedonac, ali rođeni Beograđanin, i javno priznajem da sam Jugosloven.”''</ref> * [[Miroslav Benka]], redatelj<ref name=benka1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.<br>''“Benka Miroslav, reditelj; umetnički direktor Gradskog pozorišta u Žilini, Slovačka (od '91). […] P: Jugosloven, slovačke narodnosti, […].”''</ref> * [[Melita Bihali]], glumica<ref name=bihali1>[https://www.vesti.rs/Mercedes-Benz/Jugoslovenka-zauvek-Prica-o-lepoj-stolarevoj-kci.html Jugoslovenka zauvek: priča o lepoj stolarevoj kći] vesti.rs ''Vesti-online.com; 27.12.2015.''<br>''“I moja porodica se preselila u Istru, iako nismo imali potrebu za tim. Takvo je bilo naređenje” - kaže Melita Bihali, koja je kroz lik baba Mare opisala i raspad SFRJ, i za kraj ovog susreta naglasila da je rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umreti.''</ref><ref name=bihali2>[https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ Preminula glumica Melita Bihali, poznata po ulozi u “Maratoncima”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230907003733/https://n1info.ba/showbiz/preminula-glumica-melita-bihali-poznata-po-ulozi-u-maratoncima/ |date=2023-09-07 }} N1 BIH. ''N1 Srbija, nova.rs; 25.08.2023.''<br>''Bihali je rekla i da je „rođena kao Jugoslovenka i da će tako i umrijeti!“.''</ref> * [[Predrag Bjelac]], glumac<ref name=bjelac1>[https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ I čarobnjak i papa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230104004740/https://www.vesti-online.com/i-carobnjak-i-papa/ |date=2023-01-04 }} vesti.rs ''Nada S. Preradović; 29.01.2022.''<br>''“Do pre par godina živeo je u Pragu, izjašnjava se kao Jugosloven i ponosni je otac dve ćerke.”''</ref><ref name=bjelac2>[https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl Predrag Bjelac: "Za Čehe sam harizmatičan: Mnogo puta sam im rekao: 'Dođite kod nas da vidite, ima ovakvih koliko hoćeš'"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241205080743/https://zena.blic.rs/lifestyle/glumac-predrag-bjelac-govorio-je-o-uspesima-na-svetskoj-sceni/lh3w1pl |date=2024-12-05 }} Blic žena. ''Blic žena; 19.05.2024.''<br>''“Odgojen sam kao Jugosloven, negde sam to i dalje.”''</ref> * [[Jelica Bjeli]], glumica<ref name=bjeli1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Bjeli-Hadžić Jelica, glumica. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Dragan Bjelogrlić]], režiser i glumac<ref name=bjelogrlic1>[https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji Bjelogrlić: Film "Toma" se prepoznaje po univerzalnoj emociji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230121004426/https://www.nportal.rs/vest/186/vesti/kultura/bjelogrlic-film-toma-se-prepoznaje-po-univerzalnoj-emociji |date=2023-01-21 }} Nportal. ''Nportal; 27.08.2021.''<br>''“Osećam se Jugoslovenom. Imam poseban odnos prema toj državi, žao mi je što je više nema i verovatno se to oseća u filmu. Toma je otvoreno govorio pred kraj života, kad je počela da se raspada Jugoslavija, da je veliki protivnik toga. Pravio je jugoslovensku turneju neposredno pred rat”, podsetio je Bjelogrlić.''</ref><ref name=bjelogrlic2>[https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 Dragan Bjelogrlić: Iz Slovenije je vedno prihajala avantgarda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221006025712/https://www.rtvslo.si/kultura/intervju/dragan-bjelogrlic-iz-slovenije-je-vedno-prihajala-avantgarda/536803 |date=2022-10-06 }} (na slovenačkom) Radiotelevizija Slovenija. ''Gašper Andrinek, Val 202; 22.09.2020.''<br>''“Odraščal sem v Jugoslaviji in sem v svoji biti ostal Jugoslovan, ves prostor nekdanje Jugoslavije občutim kot svoj. Verjetno bo tako do konca življenja.”''</ref><ref name=bjelogrlic3>[https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html Bjelogrlić: Male razlike su me uvek inspirisale i zato sam ostao Jugosloven u duši] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231116010128/https://www.rts.rs/lat/magazin/film-i-tv/3876212/bjelogrlic-male-razlike-su-me-uvek-inspirisale-i-zato-sam-ostao-jugosloven-u-dusi.html |date=2023-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''RTS; 04.03.2020.''<br>''“Međutim, tako je kako je. Još uvek se mi umetnici trudimo da pravimo i da sarađujemo zajedno, nema tu nikakvog političkog razloga ni tržišnog. Prosto, meni bar, je uvek zanimljivo da radim sa ljudima iz drugih sredina. Više puta sam to rekao – Jugoslaviju su razorile male razlike, a male rezlike su nešto što je meni bila inspiracija i zato sam ja ostao Jugosloven u duši”, rekao je iskreno Dragan Bjelogrlić.''</ref> * [[Bogić Bošković]], glumac<ref name=bboskovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 53.<br>''“Bošković B. Bogić, glumac (r. 22. XII 1930, Prizren). Jugosloven.”''</ref> * [[Tanja Bošković]], glumica<ref name=tboskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 57.<br>''“Bošković Tatjana, glumica, član pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Srpkinja-Jugoslovenka.”''</ref> * [[Karlo Bulić]], glumac<ref name=bulic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.<br>''“Bulić Karlo, dramski glumac, nastavnik Akademije za pozorišnu i filmsku umetnost u Beogradu, r. 1910 u Trstu, Jugosloven.”''</ref> * [[Branko Cvejić]], glumac<ref name=cvejic1>[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/film-tv/3532718-branko-cvejic-ja-cu-uvek-ostati-jugosloven-rodjen-u-toj-zemlji-do-smrti-gradjanin-te-zemljeglumac Branko Cvejić: "Ja ću uvek ostati Jugosloven, rođen u toj zemlji, do smrti građanin te zemlje"] [[Telegraf.rs]]. 27.07.2022.<br>''“Bez obzira, postojala ili ne, kao greška ta zemlja, ja ću uvek ostati Jugosloven i građanin te zemlje. Ja se i sada osećam tako.”''</ref> * [[Svetozar Cvetković]], glumac<ref name=scvetkovic1>[https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 Svetozar Cvetković: Ja sam antički Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107221742/https://www.dan.co.me/zabava/svetozar-cvetkovic-ja-sam-anticki-jugosloven-5150500 |date=2023-01-07 }} Dan. ''DAN portal; 10.12.2022''<br>''“Kao umjetnik koji je stasavao i sazrijevao u vrijeme velike Jugoslavije, sebe i danas vidi kao Jugoslovena.”''</ref><ref name=scvetkovic2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede Svetozar Cvetković: Istinska elita danas nema šta da jede] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221018020612/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/istinska-elita-danas-nema-sta-da-jede |date=2022-10-18 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 20.03.2015.''<br>''“Jednom sam već negde rekao da je biti Jugosloven danas isto što i biti prokuženi stranac. Ali, u redu, svejedno: taj sam!” - Šta ste? - “Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic3>[https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ Cvetković: Blatite me, ja ostajem Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131035406/https://nova.rs/zabava/aleksandar-od-jugoslavije/ekskluzivno-cvetkovic-blatite-me-ja-ostajem-jugosloven/ |date=2023-01-31 }} Nova.rs ''Pero Jovović; 09.03.2021.''<br>''“Ja rizikujem mnogo da krenu da me blate onog časa kada kažem da sam ja Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic4>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ Svetozar Cvetković: Glumčina i Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107222559/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/svetozar-cvetkovic-glumcina-i-jugosloven/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 11.08.2021.''<br>''“Ta plemenitost i svetlost, pored činjenice da je ostao Jugosloven i građanin nepostojeće države, njegovoj skromnosti i gospodstvu dodaju još jednu finu nijansu koja ga čini renesansnim gospodarom.”''</ref><ref name=scvetkovic5>[http://www.slobodnarijec.net/svetozar-cvetkovic-snimam-film-u-francuskoj/ Svetozar Cvetković: Snimam film u Francuskoj] Slobodna Riječ. ''Slobodna Riječ; 27.02.2015.''<br>''“Biti Jugosloven – to je danas kao biti neki prokuženi stranac, u redu taj sam!”''</ref><ref name=scvetkovic6>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 76.<br>''“Cvetković Svetozar, glumac, član pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=scvetkovic7>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 69.<br>''“Cvetković S. Svetozar, glumac, član pozorišta Atelje 212 u Beogradu (r. 20. VI 1958, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Borivoj Dovniković]], autor animiranih filmova, ilustrator<ref name=dovnikovic1>[https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ Borivoj Dovniković: Pripadam manjini koju jedni trpe, drugi mrze, a u biti sam član ljudske zajednice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211193920/https://p-portal.net/borivoj-dovnikovic-pripadam-manjini-koju-jedni-trpe-drugi-mrze-a-u-biti-sam-clan-ljudske-zajednice/ |date=2023-02-11 }} P-portal. ''Đorđe Matić; 24.12.2021.''<br>''“Pored svega toga, spadam u ljude koji su od početka bili i ostali Jugoslaveni, koji ne daju da se SFRJ naziva zločinačkom zemljom i kojoj bi trebalo davati priznanje za sve dobro što je učinila za nas i za svjetsku zajednicu.”''</ref> * [[Srđan Dragojević]], redatelj<ref name=dragojevic1>[http://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima Intervju nedelje, Srđan Dragojević (2. deo): Nisam snimao filmove s ratnim zločincima!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.telegraf.rs/jetset/144968-intervju-nedelje-srdan-dragojevic-2-deo-nisam-snimao-filmove-s-ratnim-zlocincima |date=2022-12-29 }} Telegraf.rs ''S.M.S. – A.K.; 01.04.2012.''<br>''Da li ste jugonostalgičar, to se negde može nazreti iz vaših javnih istupa… - “Ne, nisam jugonostalgičar. Jugosloven sam.”''</ref><ref name=dragojevic2>[http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87%3A+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html Dragojević: Sukob mišljenja, ne sukob na ulici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233159/https://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/981606/Dragojevi%C4%87:+Sukob+mi%C5%A1ljenja+da,+sukob+na+ulici+ne.html |date=2022-12-29 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''30.10.2011.''<br>''Budući da se osećam Jugoslovenom, rođen sam u toj zemlji, svi gradovi i države bivše Jugoslavije su mi dragi, volim da idem tamo i onda je divno kad snimajući film prosto živite tu svoju ideju da ovo jeste Jugoslavija.”''</ref><ref name=dragojevic3>[http://dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED „Парадa“ e првиот филм на трета Југославија] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120108204134/http://www.dnevnik.com.mk/?ItemID=ED29384C7EF4F44A9128FE32E5BBA0ED |date=2012-01-08 }} (na makedonskom) Dnevnik (Makedonija). ''Srebra Ðorđijevska; 05.01.2012.''<br>''“Јас сум Југословен, така се чувствувам и тоа е земјата во која живеам.”''</ref><ref name=dragojevic4>[http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html Največja Parada ponosa v srcu homofobnega Balkana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110171452/http://www.delo.si/zgodbe/sobotnapriloga/najvecja-parada-ponosa-v-srcu-homofobnega-balkana.html |date=2017-11-10 }} (na slovenačkom) Delo. ''Vesna Milek; 02.01.2012.''<br>''“Če bi radi še bolj plastičen prikaz tega, kar sem hotel povedati: Jaz sem Jugoslovan. Vi, ki niste, ko vas jebe. (nasmešek)”''</ref> * [[Jasna Đuričić]], glumica<ref name=djuricic1>[https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html Intervju Jasna Đuričić: Novac je već dugo vremena jedini bog na ovoj planeti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205073327/https://www.021.rs/story/Info/Misljenja-i-intervjui/236557/INTERVJU-Jasna-Djuricic-Novac-je-vec-dugo-vremena-jedini-bog-na-ovoj-planeti.html |date=2022-12-05 }} Portal 021. ''Snežana Miletić; 09.04.2020.''<br>''“Pripadam drugom vremenu, drugoj generaciji, ja sam Jugoslovenka, rođena ovde, u vreme kada su važili postulati druge vrste - za sve stvari.”''</ref><ref name=djuricic2>[https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ Jasna Đuričić, najbolja evropska glumica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231003040615/https://voice.org.rs/jasna-djuricic-najbolja-evropska-glumica/ |date=2023-10-03 }} Vojvođanski istraživačko-analitički centar (VOICE). ''Snežana Miletić; 20.12.2021.''<br>''“Sremica, Novosađanka i Jugoslovenka, potekla iz radničke porodice, od oca trgovca i majke knjigovođe.”''</ref> * [[Predrag Ejdus]], glumac<ref name=ejdus1>[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost Predrag Ejdus: Lako je izgubiti ljudskost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233203/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:359184-Predrag-Ejdus-Lako-je-izgubiti-ljudskost |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Radmila Radosavljević; 24.12.2011.''<br>''“A ja sam se nacionalno uvek izjašnjavao kao Jugosloven, tako sam se izjasnio i na poslednjem popisu.”''</ref><ref name=ejdus2>[http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html Фудбал ми помогао да станем на ноге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924134607/http://www.politika.rs/rubrike/Sport/intervjui/Fudbal-mi-pomogao-da-stanem-na-noge.lt.html |date=2015-09-24 }} [[Politika (novine)|Политика]]. ''Славко Трошељ; 13.07.2008.''<br>''“Целог живота изјашњавам се као Југословен. И данас се осећам тако. Иако та државна заједница више не постоји. Али, то је моје право. Родио сам се у тој земљи. Али, ако хоћете дубоку интуитивно осећам апсолутну припадност и јеврејском и српском народу.”''</ref><ref name=ejdus3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 131.<br>''“Ejdus Predrag, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta (od '93). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mira Erceg]], reditelj<ref name=erceg1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 132.<br>''“Erceg Mira, pozorišni reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Bekim Fehmiu]], glumac<ref name=fehmiu1>[https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ Bekim Fehmiu (1936–2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208030139/https://www.vreme.com/nedelja/bekim-fehmiu/ |date=2023-02-08 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''J. Gligorijević; broj 1015, 17.06.2010.''<br>''“Jedan od simbola Jugoslavije iz njenog zlatnog doba, nikada nije, u ime bratstva i jedinstva, a potom jugonostalgije, bežao od svog albanskog porekla, bio je i jedno i drugo: Albanac, Jugosloven, iznad svega umetnik, a pre svega – čovek.”</ref> * [[Dragomir Felba]], glumac<ref name=felba1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134-135.<br>''“Felba Dragomir, glumac. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ognjen Glavonić]], redatelj<ref name=glavonic1>[https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima Film se treba obraćati mladim fašistima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021845/https://www.xxzmagazin.com/film-se-treba-obracati-mladim-fasistima |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Jurica Pavičić; 14.05.2018.''<br>''Upravo zato Glavonić napominje da se osjeća kao Jugoslaven i citira Viktora Ivančića: “Budući da živimo u ambijentu gdje je Jugoslavija oglašena kao najgora psovka, upravo jugoslavenska etiketa nudi aktivniju poziciju i obilježava odgovorniji model antinacionalizma”.</ref> * [[Srđan Grahovac]], glumac<ref name=grahovac1>[https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima Udareni temelji dubljim i složenijim projektima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211012329/https://www.pobjeda.me/clanak/udareni-temelji-dubljim-i-slozenijim-projektima |date=2023-02-11 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]] ''Svetlana Višnjić; 06.05.2022.''<br>''“Saradnjama se uvijek radujem, one su nužne između republika u Jugoslaviji, ja nikada nijesam prestao da budem Jugosloven. Nikada nijesam imao granica, uvijek sam išao dalje. Saradnja i odnosi preko kulture su nužnost, ako mislimo da išta radimo u budućnosti” – rekao je Grahovac.''</ref> * [[Aleksandar Gruden]], glumac<ref name=agruden1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.<br>''“Gruden Aleksandar-Saša, glumac i reditelj; šef marketinga pozorišta "Atelje 212", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Srđan Hadžić]], reditelj, pisac<ref name=hadzic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160.<br>''“Hadžić Srđan, reditelj i pisac; član Akademije filmske umetnosti i nauke. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Željko Hubač]], dramski pisac<ref name=hubac1>[https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica Životna priča Željka Hubača: Na ružan način sam saznao da sam usvojen! Muslimanka me je rodila, a odgajili su me Čeh i Srpkinja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230220203017/https://www.kurir.rs/vesti/moja-zivotna-prica/4012971/zeljko-hubac-zivotna-prica |date=2023-02-20 }} Kurir.rs ''Ljubomir Radanov i Andrijana Stojanović; 18.09.2022.''<br>''“Po svom dubokom osećanju sam Jugosloven.”''</ref> * [[Boris Isaković]], glumac<ref name=bisakovic1>[https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ Boris Isaković: Ako ne poštujete publiku, ne poštujete sebe i svoj rad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103201020/https://gracija.me/boris-isakovic-ako-ne-postujete-publiku-ne-postujete-sebe-i-svoj-rad/ |date=2023-01-03 }} Gracija. ''Mirjana Popović; br. 206 okt. 2022.''<br>''“I dalje voli da se izjašnjava kao Jugosloven, a svoje studente, osim glumačkim vještinama, zajedno sa suprugom, glumicom Jasnom Đuričić, uči tome da u njihovom svijetu nema mjesta mržnji.”''</ref><ref name=bisakovic2>[https://6yka.com/podcast/isak Boris Isaković za BUKU: Katastrofalno je šta se desilo s našim kulturnim bićem dolaskom aktuelne vlasti] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103223056/https://6yka.com/podcast/isak |date=2023-01-03 }} Buka. ''Slađan Tomić; 19.08.2022.''<br>''“Izjašnjava se kao Jugosloven, pa su Sarajevo, Zagreb i ostali gradovi – njegovi gradovi, poput Novog Sada ili Beograda.”''</ref><ref name=bisakovic3>[https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju Ljudi ne vole da pominju ime Jugoslavije! Boris Isaković o Slobi i novoj ulozi: Bio sam pionir i Jugosloven! Meni je to ostalo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110012914/https://www.kurir.rs/zabava/kultura/3994757/boris-isakovic-intervju |date=2023-01-10 }} Kurir.rs ''22.08.2022.''<br>''“Bio sam pionir i opredeljivao sam se kao Jugosloven. Meni je to ostalo. Ne mogu protiv toga.”''</ref> * [[Feđa Isović]], scenarista<ref name=fisovic1>[https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ Isović za N1: Lik Izeta Fazlinovića sam pisao po sebi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102014830/https://ba.n1info.com/vijesti/a255518-fedja-isovic-o-izetu-fazlinovicu/ |date=2022-11-02 }} N1 BIH. ''N1 BiH; 18.04.2018.''<br>''“Volim i ja Tita, Jugosloven sam po nacionalnosti. Rodio sam se u Jugoslaviji, odgojen sam da je volim.”''</ref><ref name=fisovic2>[https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic Feđa Isović: Hercegovački neposrednik Nebojša Vukanović] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225154249/https://6yka.com/bih/feda-isovic-hercegovacki-neposrednik-nebojsa-vukanovic/ |date=2024-12-25 }} Buka. ''Feđa Isović; 22.02.2020.''<br>''“Ja kao Jugosloven, mada državljanin BiH, ne mogu da se kandidujem na niz funkcija. Kao ni Jevreji, Romi i svi oni „ostali“.”''</ref><ref name=fisovic3>[https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise Naši su ginuli najviše] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101212701/https://avaz.ba/vijesti/kolumne/529374/nasi-su-ginuli-najvise |date=2022-11-01 }} [[Dnevni avaz]]. ''Feđa Isović; 16.11.2019.''<br>''“Kaže mi drug, glumac iz Beograda, kako ne može prežaliti Jugoslaviju. Slušam ga, trajala je ta njegova jadikovka neke tri pive, a onda ga priupitah da mi kaže kako se izjasnio na zadnjem popisu. Kaže: - “Kao Srbin”. - “E vidiš”, rekoh, “ja kao Jugosloven. Nemoj meni da cmizdriš i kenjaš, majke ti!”''</ref><ref name=fisovic4>[https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu Scenarist Feđa Isović za "Avaz": Desni i nacionalni pokreti uteg su oko vrata svakom narodu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231207180457/https://avaz.ba/vijesti/intervju/383445/scenarist-feda-isovic-za-avaz-desni-i-nacionalni-pokreti-uteg-su-oko-vrata-svakom-narodu |date=2023-12-07 }} [[Dnevni avaz]]. ''Edina Bakić; 30.05.2018.''<br>''“Po nacionalnosti sam Jugoslaven i ne vidim kako dva smiješna administrativna okvira, dakle Republika Srpska i Federacija, mogu na bilo koji način utjecati na taj moj osjećaj.”''</ref> * [[Ita Rina]], glumica<ref name=itarina>[https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara Ита Рина је била и Београђанка Тамара] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202190529/https://www.politika.rs/scc/clanak/431870/Ita-Rina-je-bila-i-Beogradanka-Tamara |date=2022-12-02 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''Ненад Симић; 15.06.2019.''<br>''“Шездесетих година прошлог века њен супруг и она су саградили кућу у Будви, где је као Српкиња, увек се изјашњавајући као Југословенка, умрла 10. маја 1979. године од напада астме.”''</ref> * [[Davor Janjić]], glumac<ref name=janjic>[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 U Sarajevu ukopan glumac Davor Janjić: 'Spavaj, brate. S tobom je bilo tako lijepo'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230126231124/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/u-sarajevu-ukopan-glumac-davor-janjic-spavaj-brate-jer-je-s-tobom-bilo-tako-lijepo/476912 |date=2023-01-26 }} RadioSarajevo.ba, ''05.12.2022.''<br>''“Zahvaljujući svome porijeklu, tvojima Nadi i Žarku koji su te tako vaspitali, bio si univerzalist, suštinski protivnik nacionalizma, i ateist. Bosanac, Srbin, Hrvat, Slovenac, Jugoslaven, u onom značenju koje znaju samo oni koji istinski i duboko nose taj osjećaj. Oni drugi, koji su prezreli da su to ikada bili – a mnogi od njih su se često zaklinjali u to kad je to bilo kurentno – oni su danas najčešće važne karike u lancima kojima smo ovdje okovani. I koje iz vlastitog kukavičluka i komocije ne možemo prekinuti.”''</ref> * [[Đorđe Kadijević]], redatelj<ref name=kadijevic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke Dodeljen „Zlatni pečat” Kinoteke] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152844/https://www.politika.rs/sr/clanak/556598/Dodeljen-Zlatni-pecat-Kinoteke |date=2024-12-25 }} [[Politika (novine)|Politika]]. ''06.06.2023.''<br>''“Ponosan sam što mi nagradu „Zlatni pečat” dodeljuje ustanova koja nosi i dalje naziv Jugoslovenska kinoteka. Ja sam Jugosloven i to ću biti i ostati do poslednjeg trenutka svog života. Mnogi moji filmovi ili serije su nastajali u zemlji za koju kažu da više ne postoji. A za mene će Jugoslavija uvek postojati i ja ću zauvek biti Jugosloven.”''</ref><ref name=kadijevic2>[https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 Legendarni Đorđe Kadijević otvorio dušu za srpske medije: pročitajte što je rekao o rodnom Šibeniku, Arsenu, Jugoslaviji...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014231824/https://sibenski.slobodnadalmacija.hr/sibenik/kultura/ostalo/legendarni-redatelj-dorde-kadijevic-otvorio-dusu-za-srpske-medije-procitajte-sto-je-rekao-o-rodnom-sibeniku-arsenu-jugoslaviji-1065670 |date=2022-10-14 }} Šibenski.hr ''Šibenski.hr; 20.12.2020.''<br>''“Po ocu sam Srbin, po majci Hrvat, a ja sam Južni Sloven, tačnije Jugosloven.”''</ref><ref name=kadijevic3>[https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ Intervju – Đorđe Kadijević, autor kultne „Leptirice“: Ovde se simulira društvo, država, demokratija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221125051223/https://www.danas.rs/kultura/intervju-djordje-kadijevic-autor-kulte-leptirice-ovde-se-simulira-drustvo-drzava-demokratija/ |date=2022-11-25 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 14.11.2022.''<br>''“Ja jesam Jugosloven i više sam za bratstvo i jedinstvo nego za ovo pozivanje na obračune onih koji bi trebalo da budu jedinstveni, i mislim da je ta žalosna situacija uzrok jedne, kako bih rekao, likvidirane kohezije čitave kulture koja nema svoju kompaktnost, nema svoju pravu temu, nema paradigmu.”''</ref><ref name=kadijevic4>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213-214.<br>''“Kadijević Đorđe, filmski i TV reditelj; likovni kritičar NIN-a. […] P: Srbin, Jugosl., […].”''</ref> * [[Rialda Kadrić]], glumica<ref name=kadric1>[https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica Umrla je nasred ulice, baš kao njena majka: Glumica koju su generacije Jugoslovena obožavale doživela tešku sudbinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231026034059/https://glossy.espreso.co.rs/poznati/vesti/206350/rialda-kadric-zivotna-prica |date=2023-10-26 }} Glossy. ''Glossy; 14.06.2022.''<br>''“Rialda se, inače, do kraja života osećala kao Jugoslovenka, pre svega zato što dolazi iz mešovite porodice, baš kao i njen suprug.”''</ref> * [[Stefan Kapičić]], glumac<ref name=kapicic1>[https://avaz.ba/vijesti/173945/stefan-kapicic-odgojen-sam-kao-jugoslaven-i-tako-cu-odgojiti-svoju-djecu Stefan Kapičić: Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu] [[Dnevni avaz]]. ''Hajrija Lisić; 19.04.2015.''<br>''“Odgojen sam kao Jugoslaven i tako ću odgojiti svoju djecu” - ističe Kapičić.''</ref> * [[Suada Kapić]], glumica, režiserka, scenaristkinja<ref name=kapic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 218.<br>''“Kapić Suada, reditelj, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=kapic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 198.<br>''“Kapić I. Suada, reditelj, slobodni umetnik (r. 15. II 1952, Sarajevo). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Milutin Karadžić]], glumac<ref name=karadzic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 219-220.<br>''“Karadžić Milutin-Mima, glumac. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Mirjana Karanović]], glumica<ref name=mkaranovic1>[https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka Yubilej: Ja sam Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221012063031/https://www.portalnovosti.com/yubilej-ja-sam-jugoslovenka |date=2022-10-12 }} Portal Novosti. ''Mirjana Karanović; 30.11.2018.''<br>''“Ja sam rođena u Jugoslaviji. Ja sam Jugoslovenka. […] Ono što danas znam jest da ću, bez ikakvog sentimenta, i dalje u svome biću biti Jugoslovenka. To je upisano u moju duhovnu genetiku i to se neće promeniti sve do moje smrti.”''</ref> * [[Srđan Karanović]], redatelj<ref name=skaranovic1>[https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 Srđan Karanović: Pisanje mi se osladilo i pomislio sam kako je pisanje puno divniji posao nego snimanje filmova] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230102051029/https://www.glasistre.hr/knjizevnost/2022/12/03/srdana-karanovic-pisanje-mi-se-osladilo-i-pomislio-sam-kako-je-pisanje-puno-divniji-posao-nego-snim-833295 |date=2023-01-02 }} [[Glas Istre]]. ''Vanesa Begić; 03.12.2022.''<br>''“Karanović je govorio i zašto se na popisu stanovništva izjasnio kao Jugoslaven i zašto ga smeta kada se taj prostor naziva regionom, i bivšom Jugoslavijom, a ne Jugoslavijom, koja je ionako bivša.”''</ref> * [[Miljen Kljaković]], scenarista<ref name=kljakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 229.<br>''“Kljaković Miljen - Kreka, scenograf; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nada Kokotović]], reditelj<ref name=kokotovic1>[https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ Nada Kokotović - Regisseurin aus Köln] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231119012803/https://migration-audio-archiv.de/nada-kokotovic/ |date=2023-11-19 }} (na njemačkom) migration-audio-archiv e.V.<br>''“Ich habe einen kroatischen Pass, aber ich fühle mich als Jugoslawin.”''</ref><ref name=kokotovic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 234.<br>''“Kokotović Nada, koreograf i reditelj. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Dejan Kosanović]], reditelj<ref name=dkosanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.<br>''“Kosanović Dejan, reditelj dokumentarnog filma. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Deana Leskovar]], scenarista, književnik<ref name=leskovar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 276.<br>''“Leskovar Deana, književnik i filmski scenarista; dramaturg u Redakciji igranog programa TVB (od '90). […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Leon Lučev]], glumac<ref name=lucev1>[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 Hrvatski glumac Leon Lučev: Osjećam se kao Jugoslaven, evo i zašto...] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221004013040/https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/region/hrvatski-glumac-leon-lucev-osjecam-se-kao-jugoslaven-evo-i-zasto-532772 |date=2022-10-04 }} [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. 17.02.2020.</ref> * [[Nikola Majdak]], snimatelj, reditelj<ref name=majdak1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 287.<br>''“Majdak Nikola, filmski reditelj i snimatelj; red. prof. Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Aleksandar Mandić (reditelj)|Aleksandar Mandić]], reditelj<ref name=mandic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 292.<br>''“Mandić Aleksandar, reditelj i scenarista; redovni profesor na Odseku za film i televiziju Univerziteta u Njujorku (od '92). […] P: Srbin - Jugosloven.”''</ref> * [[Milenko Maričić]], reditelj<ref name=maricic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 295.<br>''“Maričić Milenko, pozorišni i TV reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Gordan Matić]], reditelj<ref name=matic1>[https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html Gordan Matić: Od A do Z] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108232946/https://prviprvinaskali.com/clanci/recju/autori-ppns/gordan-matic/gordan-matic-od-a-do-z.html |date=2023-01-08 }} Prvi prvi na skali. ''30.01.2012''<br>''Kulturološki se osećam kao Jugosloven, jer su na mene, između ostalih, uticali pisci Ivo Andrić, Miroslav Krleža, Aleksandar Popović, Dušan Kovačević, muzičari Milan Mladenović, Darko Rundek, Džoni Štulić, Zoran Predin, filmovi “Slučaj Harms”, “Beštije”, “Pad Italije”, “Leptirica”, “Nacionalna klasa”, “Pre kiše”''</ref> * [[Mladen Matičević]], reditelj<ref name=maticevic1>[http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu Priča o geniju Arsenu Dediću] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140804121336/http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/460544/Prica-o-geniju-Arsenu-Dedicu |date=2014-08-04 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 27.04.2014.''<br>''“Svi su me pitali kako to da srpski reditelj snimi film o Arsenu Dediću? Kazao sam im da sam Jugosloven i da snimam film o jugoslovenskom kantautoru.”''</ref> * [[Irfan Mensur]], glumac<ref name=mensur1>[https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg Intervju Irfan Mensur: Jednostavno - postojim, i to je ono što je meni najbitnije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230625122425/https://www.blic.rs/kultura/intervju-irfan-mensur-jednostavno-postojim-i-to-je-ono-sto-je-meni-najbitnije/rf034jg |date=2023-06-25 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Tatjana Nježić; 26.04.2023.''<br>''“I prvi intervju koji sam posle povratka iz inostranstva dao bio je veliki intervju u NIN-u, gde sam pričao – iako je to bilo bogohulno - o jugoslovenstvu, da ja ne mogu biti ništa drugo nego Jugosloven i da još verujem u jugoslovenstvo kojeg i dalje ima mnogo na sve strane, ali ljudi su osujećeni da to izgovore.”''</ref><ref name=mensur2>[https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ Velika ispovest Irfana Mensura za Nova.rs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021051349/https://nova.rs/zabava/showbiz/velika-ispovest-irfana-mensura-za-nova-rs/ |date=2022-10-21 }} Nova.rs ''Nemanja Lisinac; 24.03.2021.''<br>''“Prosto, ta neka multikulturalnost Sarajeva je nešto što me i danas opredeljuje kao jedinu varijantu mog bistvovanja, a to je da sam Jugosloven. Nekada, pre 20 godina, izgovoriti to u Srbiji bilo je bogohulno, ali ja se ni tada nisam odrekao jugoslovenstva i toga da sam Jugosloven, pa čak i po cenu toga da me izbrišu iz enciklopedije 'Ko je ko na Balkanu', što se i dogodilo”, priča Irfan Mensur u velikoj ispovesti za Nova.rs.''</ref><ref name=mensur3>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa Irfan Mensur: Loše sam odigrao Principa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020215526/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/intervju-dana/lose-sam-odigrao-principa |date=2022-10-20 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 08.08.2014.''<br>''Vidjela sam da ste u jednom intervjuu rekli kako, i nakon svega, ostajete nepopravljivi Jugosloven. Šta to danas znači? - “Jugoslavija i jugoslovenstvo moj su identitet, moja vera. U toj državi sam rođen, tu odrastao; na toj tradiciji sam vaspitavan, tako živeo. I, šta sada?! Uvek sam bio Jugosloven! Moj otac je musliman, majka katolkinja, maćeha pravoslavka; najstarijeg sina Filipa dobio sam u braku sa Ljiljanom Perović; sa Srnom Lango imam Pavla. I, nakon svega, osim Jugosloven, šta bih mogao da budem?! Pa, zar moja porodica nije Jugoslavija u malom?!”''</ref><ref name=mensur4>[https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ Irfan Mensur: Moja Jugoslavija još postoji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221022175117/https://mnemagazin.me/2015/03/08/irfan-mensur-moja-jugoslavija-jos-postoji/ |date=2022-10-22 }} MNE magazin. ''Bojana Radonjić; 08.03.2015.''<br>''Rekli ste: “Do dana današnjeg ostao sam Jugosloven”. - “Znate šta, ja sam govorio da sam Jugosloven i u vrijeme kada to nije bilo popularno, kad je pogubno bilo reći da sam jugonostalgičar, ali sam ja uvijek pojašnjavao svoju jugonostalgiju.”''</ref><ref name=mensur5>[https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci Irfan Mensur: Emotivno putovanje kući] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223450/https://www.gloria.rs/zvezde/price/132189/irfan-mensur-emotivno-putovanje-kuci |date=2022-10-20 }} Gloria. ''Maja Gašić; 24.09.2018.''<br>''“Moram tako da kažem, jer sam ostao Jugosloven do kraja, mada je nekad bilo bogohulno biti jugonostalgičar.”''</ref><ref name=mensur6>[https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda Intervju, Irfan Mensur: Kultura je vodilja ka uspehu naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020223500/https://www.ekspres.net/pozoriste/intervju-irfan-mensur-kultura-je-vodilja-ka-uspehu-naroda |date=2022-10-20 }} Ekspres. ''Mirjana Mitrović; 01.06.2017.''<br>''“Mislili su da su veći Srbi od mene i da su zato vredniji kao ljudi, bez obzira na to što je Srbija u mene uložila milione dolara kroz posao i obrazovanje i bez obzira na to što se nikada nisam bavio politikom niti sam se izjašnjavao drugačije sem da sam Jugosloven, ne iz straha, već zato što se tako osećam.”''</ref><ref name=mensur7>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 316.<br>''“Mensur Irfan, glumac i režiser, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=mensur8>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 276.<br>''“Mensur M. Irfan, glumac, član Jugoslovenskog dramskog pozorišta u Beogradu (r. 19. I 1952, Sarajevo). Jugosloven.”''</ref> * [[Ognjenka Milićević]], rediteljka<ref name=milicevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 335.<br>''“Milićević Ognjenka, reditelj, teatrolog i prevodilac. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Kokan Mladenović]], redatelj<ref name=kokan1>[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html Jugosloveni su prošli kao Hazari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120105030313/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/Dnevni_magazin/story/184680/Jugosloveni+su+pro%C5%A1li+kao+Hazari.html |date=2012-01-05 }} Press Online. ''Rade Stanić; 03.11.2011.''</ref><ref name=kokan2>[http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ Fašizam počinje od jednog prekršaja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013163926/http://www.novossti.com/2012/10/fasizam-pocinje-od-jednog-prekrsaja/ |date=2012-10-13 }} Novosti. ''Goran Plavšić; 08.10.2012.''</ref><ref name=kokan3>[http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi Kokan Mladenović: Fajront u balkanskoj krčmi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229233204/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:318995-Kokan-Mladenovic-Fajront-u-balkanskoj-krcmi |date=2022-12-29 }} [[Večernje novosti]]. ''Vukica Strugar; 12.02.2011.''</ref><ref name=kokan4>[http://www.naslovi.net/2011-02-27/blic/kokan-mladenovic-placamo-cenu-estradizacije-nasih-zivota/2363702 Kokan Mladenović: Plaćamo cenu estradizacije naših života]{{Dead link|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Naslovi.net ''Aleksandar Nikolić; 27.02.2011.''</ref> * [[Dragana Mrkić]], režiser, ranije glumica<ref name=mrkic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 365.<br>''“Mrkić Dragana, glumica, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ranko Munitić]], filmski kritičar i teoretičar<ref name=munitic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 367.<br>''“Munitić Ranko, filmski i TV scenarista, pisac o filmu i srodnim umetnostima, autor i voditelj radio i TV emisija; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dino Mustafić]], reditelj<ref name=mustafic1>[https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena Dino Mustafić nakon premijere u BDP: U meni je ostao neizbrisiv identitet Jugoslovena] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250403122425/https://www.telegraf.rs/pop-i-kultura/pozoriste/4081248-dino-mustafic-nakon-premijere-u-bdp-u-meni-je-ostao-neizbrisiv-identitet-jugoslovena |date=2025-04-03 }} [[Telegraf.rs]]. ''J. V.; 30.03.2025.''<br>''“Vrlo često naglašavam da sam u kulturalnom smislu Jugosloven, bez obzira što je ta zemlja geografski i politički nestala".”''</ref><ref name=mustafic2>[https://twitter.com/mdinodino/status/887975511045156864 (Twitter status:) Živeći i radeći na Balkanu uvjerio sam se kako jedino identitarno i politički ima smisla biti Jugosloven!] MdinoDino@Twitter. ''Dino Mustafić; 20.07.2017.''</ref><ref name=mustafic3>[https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ Dino Mustafić: Kod nas se nacionalizam kao pantljičara uspinje od portira do akademika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230101043711/https://www.danas.rs/kultura/dino-mustafic-kod-nas-se-nacionalizam-kao-pantljicara-uspinje-od-portira-do-akademika/ |date=2023-01-01 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 04.12.2022.''<br>''“Moje jugoslovenstvo je kulturni identitet, duhovni prostor kojeg živim intezivno. Ima tu i mog inata prema onim kojim je Jugoslavija postala psovka. Biti Jugoslaven danas nije samo politički stav veći je i etički. Svojevrsni vid otpora nacionalističkom ološu, možda jedna odgovornija forma antinacionalizma. Ako je nekom najvažnije da bude Hrvat ili Srbin ili Bošnjak po liniji svoje nacionalne pripadnosti, onda je potpuno prirodno da možete biti Jugoslaven po liniji svoje nadnacionalne pripadnosti.”''</ref> * [[Goran Paskaljević]], reditelj<ref name=paskaljevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 400.<br>''“Paskaljević Goran, filmski reditelj; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Srbin.”''</ref><ref name=paskaljevic2>[https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp|issue:UB_00064_19920905|page:8 Jedan film dve zastave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240324152716/https://istorijskenovine.unilib.rs/view/index.html#panel:pp{{!}}issue:UB_00064_19920905{{!}}page:8 |date=2024-03-24 }} Nedeljna Borba, ''05/06.09.1992.'', str. 8.<br>''“Ja sam najpre filmadžija, pa Jugosloven, pa Srbin.”''</ref> * [[Borka Pavićević]], dramaturškinja<ref name=pavicevic1>[https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ Komemoracija Borki Pavićević: Vikala je iz sveg glasa – ne igraj se sa istinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103233515/https://rs.n1info.com/vesti/a497122-odrzana-komemoracija-borki-pavicevic/ |date=2023-01-03 }} N1 SRB. ''FoNet; 04.07.2019.''<br>''On je dodao da je Pavićević ostala Jugoslovenka, a da bi se danas u Jugoslaviji slavio Dan boraca i podsetio na stihove “Naša borba zahteva, kad se gine da se peva”.''</ref><ref name=pavicevic2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika Borka Pavićević: Jugoslavija je aktuelna zbog aktuelnih politika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011074946/https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/jugoslavija-je-aktuelna-zbog-aktuelnih-politika |date=2022-10-11 }} [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Tamara Nikčević; 12.04.2017.''<br>''Ipak, kao Jugoslovenka, kao neko ko je rođen i ko je živio u “mraku socijalizma”, možete li zamisliti zajednicu čije bi “rotirajuće predsjedništvo”, pored “kralja ujedinitelja” Aleksandra Vučića, činili Bakir Izetbegović, Đorđe Ivanov, Kolinda Grabar-Kitarović, Filip Vujanović, Borut Pahor? Kakva bi to uopšte država bila? - “Mogu da zamislim samo jednu Jugoslaviju, u kojoj bi se ovi koji danas protestuju na beogradskim ulicama povezali sa ljudima iz kulture koji su svojevremeno potpisivali peticije protiv ministra Hasanbegovića, sa radnicima koji su peške iz Tuzle išli do granice sa Hrvatskom, sa… Ko piše o štrajku radnika u Bosni, taj želi da u Srbiju unese nered. Sećate li se toga? Takve rečenice su u to vreme izgovarali oni koji bi danas da prave nekakvu “staru Jugoslaviju plus Albanija”.”''</ref> * [[Josip Pejaković]], glumac<ref name=pejakovic>[https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje Josip Pejaković u Trebinju izveo monodramu "Ućerivanje"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250120050038/https://avaz.ba/lifestyle/kultura/169689/josip-pejakovic-u-trebinju-izveo-monodramu-ucerivanje |date=2025-01-20 }} [[Dnevni avaz]]. ''P.M.; 20.03.2015.''<br>''Pejaković kaže da je monodrama „Ućerivanje“ imala dobar prijem i Hrvatskoj, mada je bilo negativne atmosfere zbog toga što se on izjasnio kao Jugosloven. „Kako neko ko se zove Josip može da se izjašnjava kao Jugosloven. Sve je kulminiralo incidentom tako da je prilikom izvođenja monodrame u Zadru i policija morala da osigurava,“ objasnio je Pejaković.''</ref> * [[Katarina Pejović]], dramaturškinja<ref name=pejovic1>[https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ Katarina Pejović: Jedini način da iskorenimo fašizam je da razumemo te ljude] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230130022252/https://nova.rs/kultura/katarina-pejovic-jedini-nacin-da-iskorenimo-fasizam-je-da-razumemo-te-ljude/ |date=2023-01-30 }} Nova.rs. ''Suzana Sudar; 02.01.2022.''<br>''“Kao Stari Grci ili Rimljani, mi koji se osećamo Jugoslovenima smo vrsta u izumiranju.”''</ref> * [[Darko Perić]], glumac<ref name=dperic1>[https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&yyyy=2018&mm=09&dd=24&nav_id=1447148 Najpoznatiji glumac iz Srbije u svetu: Samo Đoković i Modrić popularniji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011233951/https://www.b92.net/kultura/vesti.php?nav_category=268&yyyy=2018&mm=09&dd=24&nav_id=1447148 |date=2022-10-11 }} [[B92]]. ''Tara Tomović; 24.09.2018.''<br>''“Ja sam rođen u Jugoslaviji. Sebe i dalje smatram Jugoslovenom.”''</ref> * [[Vladimir Pogačić]], reditelj<ref name=pogacic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 437.<br>''“Pogačić Vladimir, filmski reditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Radko Polič]], glumac<ref name=polic1>[https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w Radko Polič: Biće ponovo Jugoslavije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126045237/https://www.blic.rs/zabava/vesti/radko-polic-bice-ponovo-jugoslavije/rpcc88w |date=2022-11-26 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Simonida Milojković; 24.11.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven i znam da ćemo nekada, kad-tad, ponovo biti zajedno.”''</ref><ref name=polic2>[https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 Radko Polič: Ostao sam Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221112220630/https://www.blic.rs/kultura/vesti/radko-polic-ostao-sam-jugosloven/bhgfyf9 |date=2022-11-12 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Aleksandar Nikolić; 23.02.2014.''<br>''“Uvek ću govoriti da sam Jugosloven, makar me i vređali zbog toga, kaže slovenački glumac Radko Polič.”''</ref> * [[Mladen Popović]], dramaturg<ref name=mladenpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 445.<br>''“Popović Mladen, dramaturg; urednik Filmske redakcije RTS. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nenad Prokić]], dramaturg<ref name=prokic1>[http://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU Intervju – Nenad Prokić: Srbija je počela da se trijezni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226005905/https://www.pobjeda.me/2013/09/02/intervju-nenad-prokic-srbija-je-pocela-da-se-trijezni/#.U8PFGd-KDIU |date=2023-02-26 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragan Banjac; 02.09.2013.''</ref> * [[Ljubiša Ristić]], režiser<ref name=ristic1>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm Ko je ovaj čovek? Ljubiša Ristić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304202521/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/04/22/srpski/P00042103.shtm |date=2016-03-04 }} [[Glas javnosti]]. ''Zorica Vulić; 21.04.2000.''<br>''“Nacionalnost - Jugosloven.”''</ref><ref name=ristic2>[http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 Ljubiša Ristić: Trećerazredni umetnici su stubovi naše kulture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140208091536/http://www.kurir-info.rs/ljubisa-ristic-trecerazredni-umetnici-su-stubovi-nase-kulture-clanak-1159757 |date=2014-02-08 }} Kurir. ''Ljubomir Radanov; 02.01.2014.''<br>''“Ja sam Jugosloven. Dopalo se to nekom ili ne.”''</ref><ref name=ristic3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 482-483.<br>''“Ristić Ljubiša, pozorišni reditelj; predsednik Jugoslovenske udružene levice - JUL (od '95). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Olga Savić]], glumica<ref name=olgasavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.<br>''“Savić Olga, glumica; član Jugoslovenskog dramskog pozorišta, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Egon Savin]], redatelj<ref name=savin1>[https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara Još živi virtuelna država umjetnika i nostalgičara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230207014024/https://www.vijesti.me/kultura/632655/jos-zivi-virtuelna-drzava-umjetnika-i-nostalgicara |date=2023-02-07 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 29.11.2022.''<br>''“Ja sam Jugosloven po opredjeljenju, jer iako Jugoslavije nema, ja sam još živ”, kazao je u intervjuu za “Vijesti” poznati pozorišni reditelj Egon Savin.''</ref><ref name=savin2>[https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 Egon Savin: Materijalnim bogatstvom smo opsednuti toliko da preziremo ljude koji nemaju ništa!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221011003004/https://elle.rs/Stav/Intervju/a14679/Egon-Savin-Materijalnim-bogatstvom-smo-opsednuti-toliko-da-preziremo-ljude-koji-nemaju-nista.html?page=2 |date=2022-10-11 }} Elle Serbia. ''Tamara Nikčević; 20.11.2016.''<br>''“Jevrejin sam rođen u multietničkom Sarajevu, studirao u multietničkom Beogradu, volim multietnički Njujork i Pariz… Ateista sam, pa šta da budem do – Jugosloven?! Iako te države više nema, ja još – postojim.”''</ref> * [[Žorž Skrigin]], reditelj<ref name=skrigin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 508.<br>''“Skrigin Georgije-Žorž, filmski reditelj i snimatelj; majstor umetničke fotografije; balet majstor; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Gorčin Stojanović]], reditelj<ref name=gstojanovic1>[https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji Najviše Jugoslovena u Srbiji] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107224840/https://www.novimagazin.rs/vesti/23219-najvise-jugoslovena-u-srbiji |date=2023-01-07 }} Novi magazin. ''IJ; 16.09.2012.''<br>''“Beogradski pozorišni i filmski reditelj Gorčin Stojanović takođe se deklariše kao Jugosloven, iako to nije činio kada je ta ideologija bila dominantna: - Ideja jugoslovenstva nije politička, već pre svega kulturna. Bazirana je na povezivanju naroda koji imaju kulturne i jezičke srodnosti. Nema veze sa titoizmom i nije suprotna ni srpstvu, ni hrvatstvu. U pitanju je ideja koja je opstala kroz decenije, jer ne umiru ideje, već države, rekao je Stojanović.”''</ref><ref name=gstojanovic2>[http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako Iyu, naopako!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101031085846/http://www.blic.rs/Komentar/Bez-secera/214220/Iyu-naopako |date=2010-10-31 }} [[Blic (novine)|Blic]]. ''Gorčin Stojanović; 29.10.2010.''<br>''“I, uzgred, ako je kome bitno, potpisnik se deklariše, otkako, hvala Bogu, nema Jugoslavije, kao - Jugosloven. Bez sentimenta, bez žala.”''</ref> * [[Abdurrahman Šalja]], glumac<ref name=salja1>[https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ Bekim Fehmiu – Blistavo i Strašno] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208034724/https://pulse.rs/bekim-fehmiu-blistavo-i-strasno/ |date=2023-02-08 }} Pulse Magazin. ''Boban Savković; 16.06.2010.''<br>''“Kao i pokojni Abdurahman Šalja bio je Albanac ali i Jugosloven…u onom smislu Kusturičinih likova koji, mrtvi, odlaze nekuda na plutajućem ostrvu.”''</ref> * [[Slavko Štimac]], glumac<ref name=stimac1>[https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. Slavko Štimac: „Dobar čovek ne može biti lud“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804003025/https://www.danas.rs/kultura/slavko-stimac-biografija/#:~:text=Slavko%20%C5%A0timac%20je%20tokom%20cele,tek%20u%20odre%C4%91enim%20okolnostima%20poka%C5%BEu. |date=2024-08-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''DanasOnline; 13.07.2024.''<br>''“Štimca predstavljaju kao srpsko-hrvatskog glumca, ali on sebe vidi kao Jugoslovena i Ličanina.”''</ref> * [[Feđa Štukan]], glumac<ref name=stukan1>[https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ Promocija knjige „Blank“ glumca Feđe Štukana u Zrenjaninu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221106064842/https://www.danas.rs/kultura/promocija-knjige-blank-glumca-fedje-stukana-u-zrenjaninu/ |date=2022-11-06 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''M. P.; 26.10.2022.''<br>''“Ja se i danas izjašnjavam kao Jugosloven, nemam problem da kažem da sam u Jugoslaviji naučio sve vrednosti kojima se vodim i danas, a na prvom mestu je ljudski kvalitet.”''</ref><ref name=stukan2>[http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom Feđa Štukan: Jugosloven sam i ponosim se svojom domovinom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130411160843/http://www.e-portal.ba/intervjui/7976-feda-stukan-jugosloven-sam-i-ponosim-se-svojom-domovinom |date=2013-04-11 }} e-portal.ba ''08.04.2013.''<br>''“Kad već ne mogu da se izjasnim kao stanovnik planete zemlje, shvatio sam da je moja nacionalnost Jugosloven, i nepada mi na pamet da se toga stidim i odričem.”''</ref><ref name=stukan3>[https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ Feđa Štukan: Iza podele i mržnje stoji religija i bogati se na našoj nesreći] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221113015556/https://rs.n1info.com/kultura/intervju-fedja-stukan-novi-magazin/ |date=2022-11-13 }} N1 SRB. ''Novi magazin; 09.09.2022.''<br>''“U Jugoslaviji su me naučili da volim sve ljude podjednako zato sa izjašnjavam kao Jugosloven.”''</ref> * [[Jelena Tinska]], glumica<ref name=tinska>[https://twitter.com/JelenaTinska/status/1557072991657369600?cxt=HHwWgIC90dvo6psrAAAA (Twitter status:) ja sam rodjens u zemlji koje vise nema na mapi Ja sam Jugoslovenka i umrecu kao Jugoslovenka Ljupka oko pupka] JelenaTinska@Twitter. ''Jelena Tinska; 09.08.2022.''</ref> * [[Darko Trešnjak]], režiser<ref name=tresnjak1>[https://www.glasamerike.net/a/1936843.html Trešnjak: Bilo bi lepo režirati na Balkanu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602043134/https://www.glasamerike.net/a/1936843.html |date=2023-06-02 }} Glas Amerike. ''Helena Đorđević; 14.06.2014.''<br>''“Mi smo se preselili ovde 1976. i to je još uvek bila Jugoslavija i tako uvek kada me ljudi pitaju uvek kažem da sam Jugosloven jer je to jedina stvar koju sam znao.”''</ref> * [[Sergej Trifunović]], glumac<ref name=strifunovic1>[https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw (Twitter komentar:) Ne. Jugosloven, Levičar, Glumac i Srbin. S nadom da ću postati čovek. Tim redom.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101234715/https://twitter.com/WhistlerDick/status/1203054199040294914?ref_src=twsrc%5Etfw |date=2022-11-01 }} WhistlerDick@Twitter. ''Sergej Trifunović; 06.12.2019.''</ref> * [[Renata Ulmanski]], glumica<ref name=ulmanski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 597.<br>''“Ulmanski Renata, glumica. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Mlađa Veselinović]], glumac<ref name=veselinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 609.<br>''“Veselinović Mladen-Mlađa, glumac i prevodilac. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Volk]], pozorišni i filmski kritičar<ref name=volk1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 619.<br>''“Volk Petar, pozorišni i filmski kritičar, teoretičar i istoričar; profesor Fakulteta dramskih umetnosti, Bg. (za pr. Istorija filma); šef Katedre za teoriju i istoriju. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stjepan Zaninović]], reditelj<ref name=zaninovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 639.<br>''“Zaninović Stjepan, filmski reditelj i scenarista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stevo Žigon]], glumac<ref name=zigon1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 649.<br>''“Žigon Stevo, glumac i reditelj. […] P: Jugosloven; […].”''</ref> * [[Milan Žmukić]], filmski producent, revolucionar<ref name=zmukic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 656.<br>''“Žmukić Milan, predsednik Organizacionog odbora BITEF-a; preds. Organizacionog odbora Filmskog festivala u Herceg Novom. […] P: Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vjekoslav Afrić.jpg|Vjeko Afrić Datoteka:Неда Арнерић.jpeg|Neda Arnerić Datoteka:Ivan Bekjarev 2019.jpg|Ivan Bekjarev Datoteka:Adam i berberin prvi ljudi, Jakova Ignjatovića, SNP, 18.11.1969, Ivan Hajtl kao Maksa Svilokosić i Jelica Bjeli kao Fema.jpg|Jelica Bjeli Datoteka:Dragan Bjelogrlic (cropped).jpg|Dragan Bjelogrlić Datoteka:Tanja Bošković, 1975.jpg|Tanja Bošković Datoteka:Karlo Bulic.jpg|Karlo Bulić Datoteka:Бранко Цвејић.jpeg|Branko Cvejić Datoteka:Svetozar Cvetković crop.jpg|Svetozar Cvetković Datoteka:Borivoj Dovniković Bordo 2017.jpg|Borivoj Dovniković Datoteka:OIFF 2015-07-18 212827 - Srđan Dragojević.jpg|Srđan Dragojević Datoteka:Jasna Đuričić, glumica.jpg|Jasna Đuričić Datoteka:Predrag Ejdus 2021 stamp of Serbia.jpg|Predrag Ejdus Datoteka:Odissea Bekim Fehmiu.jpg|Bekim Fehmiu Datoteka:Greta, stranica 89, drama, Boris Isaković, foto M. Polzović.jpg|Boris Isaković Datoteka:Ita Rina v zrelih letih.jpg|Ita Rina Datoteka:Stefan Kapicic by Gage Skidmore.jpg|Stefan Kapičić Datoteka:Мима Караџић Стара Пазова.png|Mima Karadžić Datoteka:Mirjana Karanović Requiem for Mrs. J. Press Conference Berlinale 2017.jpg|Mirjana Karanović Datoteka:Milenko Maricic 1.jpg|Milenko Maričić Datoteka:Ognjenka Milićević, profesor i dekan FDU.tif|Ognjenka Milićević Datoteka:Ranko Munitic (1943-2009), 1989.jpg|Ranko Munitić Datoteka:Dino Mustafić (cropped).jpg|Dino Mustafić Datoteka:Inaugurazioa (8673787301) (cropped).jpg|Goran Paskaljević Datoteka:Borka Pavićević (34479274674).jpg|Borka Pavićević|Borka Pavićević Datoteka:Darko Peric BW.jpg|Darko Perić Datoteka:Radko Polič 2015.jpg|Radko Polič Datoteka:Portrait of Ljubiša Ristić.jpg|Ljubiša Ristić Datoteka:Egon Savin, foto B. Lučić.jpg|Egon Savin Datoteka:Žorž Skrigin (1943).jpg|Žorž Skrigin Datoteka:Slavko Stimac polovinom 80-ih.jpg|Slavko Štimac Datoteka:Sergej Trifunović.png|Sergej Trifunović Datoteka:Renata Ulmanski, 2019.jpg|Renata Ulmanski Datoteka:Stevo Žigon 1969 1.jpg|Stevo Žigon </gallery> </center> == Fotografija == * [[Ivo Eterović]], fotograf<ref name=eterovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.<br>''“Eterović Ivo, fotograf; majstor fotografije FSJ i Hin EFIAP. […] P: Hrvat, Jugosloven.”''</ref> * [[Stevan Kragujević]], fotoreporter<ref name=kragujevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 251.<br>''“Kragujević Stevan, fotograf. […] P: Jugosloven srpske narodnosti, pravosl.”''</ref> * [[Rizo Šurla]], fotograf, partizan<ref name=surla1>[https://www.youtube.com/watch?v=CSM_Fpjh-dI Ljudi - Fotograf Rizo Širla (Ulcinj, 1971.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019223450/https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=CSM_Fpjh-dI |date=2022-10-19 }} YouTube. ''Srđan Karanović; Jugoslavija 1972.''<br>''“I, da Vam kažem još: sad kad je bio popis stanovništva, pita što osjećam. Ja [se] osjećam kao Jugoslaven, drugo ništa, šta imam da... ostajem Jugoslaven.”''</ref><ref name=surla2>[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html Ljudi - Fotograf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111100935/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/2700/rts-trezor/4883292/ljudi---fotograf.html |date=2023-01-11 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''10.08.2022''<br>''“Jugosloven po ubeđenju, ovaj navijač splitskog Hajduka u emisiji priča o svom životu u Ulcinju.”''</ref><ref name=surla3>[https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 Rizo Šurla, Afrojugoslaven iz Ulcinja: Naša zemlja je što se tiče ravnopravnosti vjerojatno jedinstvena u svijetu, a međusobna mržnja nedokučiva je glupost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111101941/https://slobodnadalmacija.hr/vijesti/regija/rizo-surla-afrojugoslaven-iz-ulcinja-nasa-zemlja-je-sto-se-tice-ravnopravnosti-vjerojatno-jedinstvena-u-svijetu-a-medusobna-mrznja-nedokuciva-je-glupost-1161912 |date=2023-01-11 }} [[Slobodna Dalmacija]]. ''PSD; 24.01.2022.''<br>''“Rizo Šurla ime je i prezime čovjeka koji se najpreciznije može staviti u grupu Afrojugoslavena, iako se on čitav život osjećao kao Jugoslaven, odnosno Crnogorac koji je rođen u Ulcinju i čitav život je proveo u tome primorskom gradu.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Stevan Kragujević, portret, okt. 1976.jpg|Stevan Kragujević </gallery> </center> == Književnost i pjesništvo== * [[Olja Alvir]], književnica<ref name=alvir1>[https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ Partizanski filmovi – poetika otpora i nade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126234518/https://dunav.at/partizanski-filmovi-poetika-otpora-i-nade/ |date=2022-11-26 }} Dunav.at ''23.10.2019.''<br>''“Jedna od studentica dobro posjećenih predavanja na Bečkom univerzitetu koju je takođe zainteresovala solidarnosti i zajedništvo protagonista partizanskog filma, jeste Olja Alvir. Mlada spisateljica koja u Beču živi od djetinjstva i čiji su roditelji izbjegli iz Bosne, samu sebe naziva Jugoslovenkom i time pokazuje simpatiju za zemlju čija je osnova bilo zajedništvo svih njenih naroda i narodnosti, a koja je, kako se tvrdilo, nastala u antifašističkoj borbi.”''</ref> * [[Ivo Andrić]], književnik i diplomata<ref name=ristic-andric-davico>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 182.<br>''“Poznato mi je da je Marko Ristić javno istupio nakon popisa (u »Politici« 27. IV 1971.) i obrazložio zašto se deklarirao kao Jugoslaven, zbog čega misli da to nije nikakav unitarizam: jer se isto tako osjećao kad je istupao za rješenje hrvatskog pitanja u staroj Jugoslaviji. I Ivo Andrić se tada također upisao kao Jugoslaven. I Oskar Davičo.”''</ref><ref name=andric2>Tošović, Branko: Strane svijeta u Andrićevom životu i stvaralaštvu, u: Kuzmanović, Rajko (ur.): Andrić između Istoka i Zapada. Banja Luka 2022, str. 143.<br>''„Nemamo podataka o tome da li se Andrić konfesionalno izražavao drugačije nego što to nalazimo u njegovim školskim i studentskim dokumentima (kao katolik), ali imamo podataka da se nacionalno drugačije opredjeljuje – od 1951. pa do smrti kao Srbin (u ličnoj karti, vjenčanici, vojnoj knjižici...) i Jugosloven (u popisu stanovništva 1971).“''</ref> * [[Vladimir Arsenijević]], književnik<ref name=arsenijevic1>[http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 O pasošu i putovnici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305011755/http://www.tportal.hr/komentari/komentatori/201171/O-pasosu-i-putovnici.html#CommentPaging,P:1 |date=2016-03-05 }} tportal.hr ''Vladimir Arsenijević; 26.06.2012.''<br>''“Vjerujem da je to razlog zbog kog mi je oduvijek bilo znatno lakše identificirati se kao Jugoslaven.”''</ref> * [[Anton Aškerc]], pesnik<ref name=askerc1>Aškerc, Anton: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-YNVE4FUC/ecf67f53-f5ca-416a-a350-bc79be7c6661/PDF Hrvaški »Salon«.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 2 (1899), str. 132.<br>''“Zakaj nismo vsaj vsi Jugoslovani edini v jeziku, v književnosti in umetnosti? Čemu se cepimo in slabimo sami? Čemu? . . .”''</ref> * [[Goran Babić]], književnik<ref name=babic1>[https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga Povratak otpisanoga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241119022141/https://www.portalnovosti.com/povratak-otpisanoga |date=2024-11-19 }} Portal Novosti. ''Marko Pogačar; 18.11.2024.''<br>''“Babić je, bez obzira na u mladosti kritičan stav prema elementima sistema, pa i efemerne rubno "proljećarske" devijacije, deklarirani Jugoslaven i komunist, viđen kao "zadrti šuvarovac" i partijski element koji se zacrtane politike, bez veće osjetljivosti za detalje, nije libio provoditi u praksi, te je oštar kritičar hrvatskog nacionalizma u najrazličitijim njegovim pojavnim oblicima.”''</ref><ref name=babic2>[https://www.laguna.rs/laguna-bukmarker-goran-babic-ne-verujem-u-sistem-u-kojem-fukara-moze-legalno-unos-21212.html Goran Babić: Ne verujem u sistem u kojem fukara može legalno da pogubi genija] Laguna. ''Branko Rosić; 10.06.2022.''<br>''Meni deluje da ste ostali zauvek Jugosloven iz Hrvatske? - "Pa ja i jesam (ili si tako samo umišljam) daleki nastavljač one hrvatske tradicije koja je u Beogradu vidjela Pijemont, kulu svjetilju južnoga slavenstva, svijetlu tačku na kraju hiljadugodišnjeg tunela kojoj su hrlili ne samo Juraj Križanić („Đuro“ u predratnom izdanju srpske akademije) i onaj Flacijus iz Lobina, koji je svoje protestantske knjige (vidjeti spise Franje Bučara) htio štampati i na ćirilici."''</ref><ref name=babic3>[https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ Veliki povratak i autobiografija Gorana Babića, divnog pjesnika i mračnog proroka koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117044942/https://www.telegram.hr/kultura/veliki-povratak-i-autobiografija-gorana-babica-divnog-pjesnika-koji-je-godinama-prije-rata-najavljivao-apokalipsu/ |date=2022-11-17 }} telegram.hr ''Dragan Markovina; 06.06.2022.''<br>''“Goran Babić je čovjek o kojem se u Hrvatskoj temeljito šutjelo godinama. Književnik, ljevičar, pripadnik Šuvarove lijeve frakcije u SKH, divan pjesnik i mračni prorok koji je godinama prije rata najavljivao apokalipsu, glavni urednik umnogome ozloglašenog Oka, Mostarac zavičajem iz Opuzena i doline Neretve, školski drug Slobodana Praljka i uvjereni Jugoslaven, na kraju je početkom 1991. otišao iz Zagreba u Beograd, da se nikad ne vrati.”''</ref><ref name=babic4>[https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika Otvoreno djelo velikog pjesnika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230926034603/https://www.vijesti.me/kultura/674792/otvoreno-djelo-velikog-pjesnika |date=2023-09-26 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Kultura Vijesti; 23.09.2023.''<br>''“Veliki Jugosloven i antinacionalista početkom ratnih sukoba 1991. napušta Hrvatsku i dolazi u Beograd.”''</ref> * [[Vladislav Bajac]], književnik<ref name=bajac1>[https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac Bajac: Sumnja je moje prirodno stanje] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208072328/https://kaleidoskop-media.com/knji%C5%BEevnost/Vladislav-Bajac |date=2023-02-08 }} Kaleidoskop. ''Jelena Pavlović; 16.03.2017.''<br>''“Nisam nikakav jugonostalgičar niti nostalgičar, ali jesam Jugosloven.”''</ref> * [[Zorica Bajin-Đukanović]], pjesnikinja<ref name=bajindjukanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 30.<br>''“Bajin-Đukanović Zorica, književnik i fotograf; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vjera Benkova]], književnica<ref name=benkova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 40.<br>''“Benkova Vjera, pisac i književni prevodilac; novinar, saradnik Slovačke redakcije Radio N. Sada (od '80). […] P: Slovakinja jugosl. porekla..”''</ref> * [[Oto Bihalji Merin]], književnik, istoričar umetnosti<ref name=bihalji1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 41.<br>''“Bihalji D. Oto, književnik, istoričar umetnosti (r. 3. I. 1904, Zemun). Jugosloven.”''</ref> * [[Laslo Blašković]], književnik<ref name=blaskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 48.<br>''“Blašković Laslo, književnik; sekretar Društva književnika Vojvodine. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Milenko Bodirogić]], književnik i izdavač<ref name=bodirogic1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha Bodirogić: Zemlje nastale raspadom Jugoslavije prepune su mržnje i straha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212201/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/4/18/bodirogic-zemlje-nastale-raspadom-jugoslavije-prepune-su-mrznje-i-straha |date=2022-10-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 18.04.2020.''<br>''“Ja sam jednostavno Jugosloven i to je tako, niko ne može iz svoje kože.”''</ref><ref name=bodirogic2>[https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ Sanjali najbolji, rasturili najgori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020212819/https://www.vreme.com/vreme/sanjali-najbolji-rasturili-najgori/ |date=2022-10-20 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Nedim Sejdinović; broj 1590, 24.06.2021.''<br>''“Ono za čime žalim jesu procesi i principi na kojima je nastajala ta zemlja, a oni su bili beskompromisno emancipatorski i prvi put su nam se dogodili na ovim prostorima. U tom smislu ja sam naprosto Jugosloven bez Jugoslavije”, kaže Bodirogić.''</ref> * [[Milena Bogavac]], književnica, dramaturškinja<ref name=bogavac1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ Kolumne Milene Bogavac – od 6. decembra svakog ponedeljka u Danasu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230120210820/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/kolumne-milene-bogavac-od-6-decembra-svakog-ponedeljka-u-danasu/ |date=2023-01-20 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Danas Online; 05.12.2021.''<br>''“Deklariše se kao feministikinja, antifašistkinja, Jugoslovenka i borkinja za ljudska prava.”''</ref> * [[Nevena Bojičić]], književna kritičarka<ref name=bojicic1>[https://twitter.com/nevenawednesday/status/1122651234312310785 (Twitter status:) JA SAM : ⚪ straight ⚪ gay ⚪ bisexual 🔘 Jugoslovenka] NevenaWednesday@Twitter. ''Nevena Bojičić; 29.04.2019.''</ref> * [[Dušan Cicvara]], književnik i filmski kritičar<ref name=cicvara1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 70.<br>''“Cicvara Dušan, novinar i književnik. […] P: Jugosloven srpskog porekla, […].”''</ref> * [[Milan Ćurčin]], pjesnik<ref name=curcin1>[https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ Ćurčin – književnik i urednik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230816000403/https://lobisti.rs/2023/08/04/curcin-knjizevnik-i-urednik/ |date=2023-08-16 }} Lobisti.rs. ''Miodrag Skundric; 04.08.2023.''<br>''“Znameniti Pančevac, patriota, doktor nauka, liberal, pesnik, diplomata, novinar, Jugosloven.”''</ref> * [[Oskar Davičo]], književnik i pesnik<ref name=ristic-andric-davico/><ref name=davico>[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu Spomen ploča Oskaru Daviču] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221117034357/https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:375302-Spomen-ploca-Oskaru-Davicu |date=2022-11-17 }} [[Večernje novosti]]. ''V. N.; 12.04.2012.''<br>''“Ne napuštajući nikad i ni na koji način svoju pripadnost Srbiji, njenom narodu i njenoj literaturi, o čemu ponajbolje svedoči njegova veličanstvena „Srbija“, on je istovremeno bio gorljivi Jugosloven, internacionalista, koji nije podnosio niti jedan od naših brojnih minijaturnih i nepodnošljivih nacionalizama - istakao je Goran Babić.”''</ref> * [[Ivan Ergić]], pjesnik, ranije nogometaš<ref name=ergic1>[http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html Ergić kod Stankovića - glas razuma usred euforije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151024062841/http://www.tportal.hr/showtime/tv/338368/Ergic-kod-Stankovica-glas-razuma-usred-euforije.html |date=2015-10-24 }} tportal.hr ''Zrinka Pavlić; 15.06.2014.''<br>''“Em se drznuo kritizirati nogomet u ovo doba koje mnogi doživljavaju kao doba obavezne nacionalne konsolidacije (koja je također predmet Ergićeve kritike), em je s priličnim negodovanjem govorio o uplitanju nacionalizma i religije u sport, em je bez imalo ustezanja izjavio da se izjašnjava kao Jugoslaven.”''</ref><ref name=ergic2>[https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true Ivan Ergić: Katastrofalno je što su nogometaši uzor mladima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110014230/https://www.novilist.hr/ostalo/kultura/ivan-ergic-katastrofalno-je-sto-su-nogometasi-uzor-mladima/?meta_refresh=true |date=2023-01-10 }} [[Novi list]]. ''Ladislav Tomičić; 18.08.2013.''<br>''“Ja jesam Srbin, ali u kulturalnom smislu uvijek ću biti Jugosloven, kao što danas netko drugi pored pripadnosti svojoj naciji takođe može biti europejac ili nešto treće.”''</ref><ref name=ergic3>[https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ Ivan Ergić, poslednji koji je ugasio svetlo i otpevao “Hej Sloveni”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230110015732/https://www.reprezentacija.rs/ivan-ergic-poslednji-koji-je-ugasio-svetlo-i-otpevao-hej-sloveni/ |date=2023-01-10 }} reprezentacija.rs ''Admin; 18.05.2019.''<br>''“Ja sam po tom pitanju uvek bio ležeran, nisam se smatrao ništa manjim Srbinom ako sam istovremeno i Jugosloven.”''</ref><ref name=ergic4>[https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ Ivan Ergić, Zanimanje – tragalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230922024213/https://winestyle.rs/2019/ivan-ergic/ |date=2023-09-22 }} WineStyle. ''Tamara Marković; 03.11.2019.''<br>''“Kada sam u Švajcarskoj osećam se daleko više kao Jugosloven ili Srbin. A kada sam ovde, nemam takav doživljaj. Recimo da mi se taj osećaj pojača kada sam u nekoj drugoj sredini. Za mene je identitet stvar kulturnog, a ne etničkog konteksta.”''</ref> * [[Zdenka Feđver]], književnica<ref name=fedjver1>[https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka Jugoslovenka] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221029220240/https://www.xxzmagazin.com/jugoslovenka |date=2022-10-29 }} XXZ magazin. ''Zdenka Feđver; 25.01.2021.''<br>''Nacionalnost, Jugoslovenka? - “Da.”''</ref> * [[Frida Filipović]], književnik<ref name=filipovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 136.<br>''“Filipović Frida, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka jevrejskog porekla, […].”''</ref> * [[Hristo Georgijevski]], književnik<ref name=georgijevski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 144-145.<br>''“Georgijevski Hristo, redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (za pr. Makedonska književnost i Književnost za decu). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vesna Goldsworthy]], književnica<ref name=goldsvorti1>[https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ Bilo jednom u Londonu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101185457/https://elevate.airserbia.com/Elevate_okt2019/36/?fbclid=IwAR3V0m_NfYZE1g3b5Xc7OSc-eSpHEkzpqBcHmKX4uQzIpzNPxICTw3MGyoQ |date=2022-11-01 }} Elevate. ''str. 36/37, oktobar 2019.''<br>''“Panelisti su se takođe dotakli različitih slojeva identiteta, pa je tako književnica Goldsvorti za sebe rekla da je i Srpkinja i Jugoslovenka, kao i Britanka.”''</ref><ref name=goldsvorti2>[https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london Once upon a time in London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230330090505/https://www.anarussellomaljev.com/post/once-upon-a-time-in-london |date=2023-03-30 }} (na engleskom) anarussellomaljev.com ''Ana Russell-Omaljev, 12.10.2020.''<br>''“The panellists also touched on different layers of identity, with writer Goldsworthy saying that she is both Serbian and Yugoslav, as well as British.”''</ref> * [[Mustafa Karahasan]], književnik<ref name=karahasan1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 305.<br>''“Karahasan Mustafa, novinar i književnik, član Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1920 u Skoplju, Jugosloven (pripadnik turske manjine).”''</ref> * [[Danilo Kiš]], književnik<ref name=kis1>Popov, Jovan: [https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf Jež i jorgovan. Skica za uporedni portret Aleksandra Tišme i Danila Kiša] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230202074425/https://polja.rs/wp-content/uploads/2016/01/selection11-26.pdf |date=2023-02-02 }}, u: Polja, br. 416 (2001), str. 67.<br>''“Deceniju i po kasnije, u poslednjoj godini svog života, i jednoj od poslednjih njegove zemlje, on objašnjava zašto se ne izjašnjava kao srpski pisac: »u inostranstvu jedva i to znaju šta je Jugosloven, a kamoli Srbin«. Izgovor je lakonski, a i vreme koje sledi veoma brzo će ga demantovati – Evropa će se naprasno zainteresovati za Srbe, na žalost ne na način na koji bismo voleli. Malo dalje, međutim, Kiš precizira da je nacionalnost Jugosloven »jedina tačna oznaka onoga što jesam«.”''</ref> * [[Božo Koprivica]], književnik<ref name=koprivica1>[https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ U fudbalu nema nacionalizma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230205195241/https://www.monitor.co.me/u-fudbalu-nema-nacionalizma/ |date=2023-02-05 }} Monitor. ''Nastasja Radović; 16.07.2010.''<br>''Vi ste Jugosloven? - “Bio i ostao.”''</ref><ref name=koprivica2>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml Ratni i antiratni profiteri kao savest naroda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121013000115/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/06/16/srpski/I01061501.shtml |date=2012-10-13 }} [[Glas javnosti]]. ''Radmila Radosavljević; 15.06.2001.''<br>''Još se izjašnjavate kao Jugosloven iz države koja više ne postoji? - “Da. Jer, sve jeste i sve postoji, ako voliš.”''</ref> * [[Miroslav Krleža]], književnik i enciklopedista<ref name=krleza1>Cvitković, Ivan: Krleža, Hrvati i Srbi. Sarajevo 1991, str. 7.<br>''Bio sam dobar Jugoslaven i danas sam to, isticao je 1976. godine.''</ref><ref name=krleza2>Matvejević, Predrag: Granice i sudbine. O jugoslavenstvu prije i poslije Jugoslavije. Zagreb 2015, str. 267.<br>''“Često to meni negiraju, a ja sam Jugoslaven ali ne iz perspektive Aleksandra Karađorđevića ni Pere Živkovića.“''</ref> * [[Zofka Kveder]], književnica<ref name=kveder1>Свирчев, Жарка: [https://journal.knjizenstvo.rs/index.php/knjizenstvo/article/view/271/267 Југославенска жена – форум модерне списатељице], у: Књиженство, год. 5 br. 5 (2015).<br>''“Словенке ме неће више, Хрватице ме не признају још за „своју“, Српкиње такође не. Истина је, да то понекад боли, али ми такође даје снагу да останем што сам: Југославенка.”''</ref> * [[Jožef Levičnik]], književnik, glazbenik<ref name=levicnik1>Levičnik, Jos.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kteri narod je najbolj izobražen v Evropi?], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 49 (08.12.1858), str. 390.<br>''“Mi Jugoslaveni („divji narod“, se vé da!) navadno čakamo, da nas smert sama pokosi.”''</ref> * [[Milenko Maticki]], književnik, novinar<ref name=maticki1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 313.<br>''“Maticki Milenko, književnik; urednik "Politikinog" podlistka "Politika za decu". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Predrag Matvejević]], književnik<ref name=matvejevic1>Majdzik Papić, Katarzyna: [https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Zwischen den Welten. Postjugoslawische Literatur im Spannungsfeld der Übersetzung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230106054123/https://books.google.de/books?id=c5udEAAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=Narrative+des+Wandels:+Transformationsprozesse&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |date=2023-01-06 }}, u: Dampc-Jarosz, Renata/Kałuża, Anna (ur.): Narrative des Wandels. Transformationsprozesse nach 1989 in den mittel- und osteuropäischen Literaturen. 2022, str. 297 nap. 54. (na nemačkom) <br>''Der Interpretationskontext für Matvejevićs Texte ist in erster Linie der Mittelmeerraum (obwohl der Autor sich selbst als Jugoslawe bezeichnete und notabene in der multiethnischen Stadt Mostar geboren wurde): „Der Horizont der Existenz ist die Identität, die sich aus der Zugehörigkeit zu einer bestimmten Kultur ergibt, die für Matvejević die mediterrane Zivilisation ist.“''</ref><ref name=matvejevic2>[https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ Kome je pukla ‘Žica’?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107094902/https://ravnododna.com/kome-je-pukla-zica/ |date=2023-01-07 }} Ravno do dna. ''Jelena Svilar; 08.01.2012.''<br>''“Neobično je, nakon tolikih godina terora raznih promotera vlastitih ega koji navodno djeluju u nacionalnom interesu, u eteru javne televizije čuti intervju s čovjekom zbog kojeg ćete konačno doživjeti stanoviti ushit što pripadate istom narodu, iako je upravo nacionalni identitet ono što Matvejević, kao deklarirani Jugoslaven, nikada nije osjećao imanentnim sebi samom.”''</ref><ref name=matvejevic3>[https://www.portalnovosti.com/borac-protiv-politika-gluposti Borac protiv politika gluposti] Portal Novosti. ''N.J.; 16.02.2017.''<br>''“Predrag Matvejević je bio Jugoslaven, ali nije bio protiv nacionalnih identiteta jer je pomagao i hrvatske disidente, rečeno je na tribini ‘Ostavština Predraga Matvejevića’, održanoj 14. februara u prostorijama ‘Privrednika’ u Zagrebu.”''</ref><ref name=matvejevic4>[https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ Pisac i kritičar Božo Koprivica o mediteranstvu i jugoslovenstvu književnog velikana: Predragu Matvejeviću se njegov rodni grad Mostar odužio varvarskim činom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108022018/https://www.danas.rs/kultura/pisac-i-kriticar-bozo-koprivica-o-mediteranstvu-i-jugoslovenstvu-knjizevnog-velikana-predragu-matvejevicu-se-njegov-rodni-grad-mostar-oduzio-varvarskim-cinom/ |date=2023-01-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Radmila Radosavljević; 06.07.2022.''<br>''“Matvejević je bio Jugosloven, njegovo jugoslovenstvo počelo je kada je sa trinaest godina pristupio partizanima. […] On nije prestao da bude Jugosloven ni u najtežim trenucima, kada je HDZ preuzeo vlast u Hrvatskoj i kada je bio progonjen. […] Verujem, nažalost, da bi se nekome ko je ostao Jugosloven kao Matvejević desila ista moralna pizdarija, rušenje rodne kuće, i da je ta kuća bila u Beogradu ili bilo gde drugde na ovom prostoru.”''</ref> * [[Antun Mihanović]], književnik, pravnik, diplomata<ref name=mihanovic1>Шишић, Фердо: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/1937-Jugoslovenska-Misao.pdf Југословенска мисао. Историја идеје југословенског народног уједињења и ослобођења од 1790-1918.] Београд 1937, стр. 79.<br>''“Поносим се и тиме, што сам дошао и к Вашој Пресвијетлости, као к једином кнезу (владаоцу) нашега илирског народа.”{{Efn|Do četrdesetih godina 19. vijeka se za Jugoslavene još koristio (i) termin ''Iliri''.|group=α}}''</ref> * [[Milan Milišić]], pesnik<ref name=milisic1>Kazalište Marin Držić: [https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf Kad je Bog stvarao Dubrovnik.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004165511/https://kmd.hr/wp-content/uploads/2020/02/2015_Kad-je-Bog-stvarao-stvarao-Dubrovnik.pdf |date=2023-10-04 }} Dubrovnik 2015, str. 22.<br>''“Paradoksalno je da je Milan Milišić koji se osjećao i izjašnjavao kao Jugoslaven, ubijen projektilom Jugoslavenske narodne armije.”''</ref><ref name=milisic2>[http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ Beatnici su danas aktualniji nego ikad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020073058/http://www.novossti.com/2012/05/beatnici-su-danas-aktualniji-nego-ikad/ |date=2013-10-20 }} Novosti. ''Rade Dragojević; broj 648, 19.05.2012., broj 648''<br>''“Baš kao i Danilo Kiš ili Predrag Matvejević, i Milan Milišić bio je kozmopolita i uvjereni Jugoslaven, ali i Dubrovčanin.”''</ref><ref name=milisic3>[http://www.e-novine.com/drustvo/41119-ivot-slobodu.html Život za slobodu] E-Novine. ''Dragoljub Todorović; 04.10.2010.''</ref> * [[Pero Mužijević]], književni kritičar, univerzitetski profesor<ref name=muzijevic1>[http://www.republika.co.rs/322-323/34.html In memoriam Pero Mužijević (1934-2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107102741/http://www.republika.co.rs/322-323/34.html |date=2023-01-07 }} Republika. ''Nastasja Radović, Nebojša Popov; broj 322-323, 01-31.12.2003.''<br>''“Pero Mužijević je bio autentičan Jugosloven, vezan za Bosnu, rođenjem i uspomenama, Beograđanin, bez kojeg se ne može zamisliti priča o našoj književnoj boemiji, nenadmašan kozer, humanista po načinu života a ne parolama, intelektualac, pre svega po osećaju sveta...”.''</ref> * [[Vladimir Nazor]], pjesnik, književnik<ref name=nazor1>Roksandić, Drago: [http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf Prvi kongres kulturnih radnika Hrvatske (Topusko, 25.–27. lipnja 1944.): iskustvo i aproprijacije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153912/http://ckhis.ffzg.unizg.hr/files/file/pdf/Desnicini-susreti/DS-2011-pdf/DS-2011-07-Roksandic.pdf |date=2024-12-25 }}, u: Roksandić, Drago/Cvijović Javorina, Ivana (ur.): Intelektualci i rat 1939.–1947. Zbornik radova s međunarodnog skupa Desničini susreti 2011. Zagreb 2012, str. 106.<br>''Nazorov je samostalni poziv bio akt svojevrsne autentične kulturne revolucije. […] On je postavio i ključno pitanje, kao Hrvat i Jugoslaven: “Kako ćemo najuspješnije postići da u našoj federativnoj državi – ne dirajući u značajne osobine pojedinih naroda, koji je grade – gajimo kulturu što više zajedničkog (Nazorov kurziv – D.R.) duha i ideala?”''</ref> * [[Elvedin Nezirović]], književnik<ref name=nezirovic1>[https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu Ovdje je kultura izgubila svoju prosvjetiteljsku ulogu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221021193823/https://www.vijesti.me/kultura/389826/ovdje-je-kultura-izgubila-svoju-prosvjetiteljsku-ulogu |date=2022-10-21 }} [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vujica Ognjenović; 15.06.2019.''<br>''“U tom smislu, ja sam bio i ostao Jugosloven i kao takav duboko sam razočaran stvarnošću u kojoj živim.”''</ref> * [[Andrej Nikolaidis]], književnik i publicist<ref name=nikolaidis>[https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi Andrej Nikolaidis: Jugosloven sam po nadi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221009020636/https://www.portalnovosti.com/andrej-nikolaidis-jugosloven-sam-po-nadi |date=2022-10-09 }} Portal Novosti. ''Davor Konjikušić; 17.01.2017.''<br>''Možemo li reći da ste vi zapravo Jugoslaven? - “Ja to nedvojbeno jesam. I po rođenju i po kulturi. I najvažnije: po nadi.”''</ref> * [[Grozdana Olujić]], književnica<ref name=olujic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 389-390.<br>''“Olujić Grozdana, književnik, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Muharem Omerović]], pjesnik<ref name=omerovic1>[https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli Narodu nije ništa, a sve ga boli] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221031233016/https://www.xxzmagazin.com/narodu-nije-nista-a-sve-ga-boli |date=2022-10-31 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 28.06.2021.''<br>''“Muharem Omerović se u popisu stanovništva uvijek izjašnjavao kao Musliman govoreći da se on osjeća i kao Jugosloven i da će jednog dana narodi Jugoslavije "ako ne budu imali dovoljno zlata praviti Tita i od blata"!”''</ref> * [[Eliezer Papo]], književnik i rabin<ref name=papo1>[https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ Eliezer Papo: Naravno da sam jugonostalgičan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230615235228/https://javniservis.net/mediji/dnevnici-nedeljnici-mesecnici/novi-magazin/eliezer-papo-naravno-da-sam-jugonostalgican/ |date=2023-06-15 }} Javni servis. ''Anđelka Cvijić; 16.09.2022.''<br>''Kažete da ste Sarajlija, Bosanac i Jugosloven. Šta vam je to značilo pre rata, šta znači sada kad Jugoslavije nema? - “Prije rata su sva ta tri pridjeva upućivala na jednu te istu puku realnost, jer tad nisam bio samo IZ Sarajeva/Bosne i Hercegovine/Jugoslavije, nego i U Sarajevu/Bosni i Hercegovini/Jugoslaviji. Danas sva tri označavaju prvenstveno kulturu, mentalitet, pogled na svijet.”''</ref> * [[Siniša Pavić]], scenarista<ref name=pavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 403.<br>''“Pavić Siniša, književnik i scenarista; sudija Okružnog suda u Beogradu (od '66). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Muharem Pervić]], književni kritičar<ref name=pervic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 417.<br>''“Pervić Muharem, književnik; književni i pozorišni kritičar. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Janko Pukmeister]], pjesnik, književnik<ref name=pukmeister1>Vijanski, Janko [Janko Pukmeister (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaccENhzGg35hRmnb9yFo3SLREBOBqOomsOTGd645l8gUHnwOowaq-Bz9wNiHxHS97720IL1fz_RBRRGlidt4kQeciu7Ox_VSt5uCk5NEhZPhSdtwRX9rMRh92WXgmvc266InpUgvRlGZkSJjLEXCT1MwD0Hym5GEzeuh_aocsT2TydcsZPS0_jHqVOvQaSOTVbdzP7hgANACT37qAJt7N_hgIBYUj9n73fPNaM7G-P_vnRTOFjH0PwYPJ0-VWt4UO6Cj_OvSrlsufnHK5C4cBe3R-jcqzr9mYBwGvJ2rNW1zHbFTKY Kako Slovenci kruh čislajo], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XVI. list 9 (03.03.1858), str. 67.<br>''“Tudi pri nas Jugoslovanih je ta običaj navaden.”''</ref> * [[Dušan Radović]], književnik<ref name=radovic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ Lični stav Dušana Petričića: Duško Radović je prezirao kalkulantski patriotizam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230107111056/https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/licni-stav-dusana-petricica-dusko-radovic-je-prezirao-kalkulantski-patriotizam/ |date=2023-01-07 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dušan Petričić; 12.12.2022.''<br>''“Mnogi imaju dilemu, na kojoj strani bi Duško Radović danas bio u ovoj našoj podeljenoj, razorenoj i moralno posrnuloj državi. Znam da je Duško bio iskreni Jugosloven, znam da je bio ateista, znam da je iz dubine duše prezirao lažni i kalkulantski patriotizam i znam za njegov otvoreni i duboki animozitet prema onoj raščupanoj, bradatoj i primitivnoj četničkoj Srbiji.”''</ref> * [[Vujica Rešin Tucić]], književnik<ref name=resintucic1>Milenković, Nebojša: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Vujica Rešin Tucić. Tradicija avangarde.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240425054218/https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf |date=2024-04-25 }} Novi Sad 2011, str. 64.<br>''“Uprkos brojnim razočarenjima, Rešin Tucić se čitavog života izjašnjavao kao Jugosloven i kao komunista – kao takav, čak i nakon ratnih devedesetih, u svim centrima bivše nam države bio je rado viđen gost.”''</ref><ref name=resintucic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 480.<br>''“Rešin Tucić Vujica, književnik; dramaturg u Radio N. Sadu (od '75). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Marko Ristić]], književnik i diplomata<ref name=ristic-andric-davico/> * [[Izet Sarajlić]], književnik, pjesnik<ref name=sarajlic1>[https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic Moram natrag u Sarajevo - ja sam Sarajlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231114021846/https://www.xxzmagazin.com/moram-natrag-u-sarajevo-ja-sam-sarajlic |date=2023-11-14 }} XXZ magazin. ''Savo Petrović; 15.03.2019.''<br>''I jednom će negdje kazati: “Ja sam po nacionalnosti Sarajlija i Jugosloven”.''</ref> * [[Bekim Sejranović]], književnik<ref name=sejranovic1>[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ Balkan i književnost: Bekim Sejranović, „stranac u Sloveniji, u Hrvatskoj, u Bosni i bilo gde drugo na svetu“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231004011248/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/balkan-i-knjizevnost-bekim-sejranovic-stranac-u-sloveniji-u-hrvatskoj-u-bosni-i-bilo-gde-drugo-na-svetu/ |date=2023-10-04 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.05.2022.''<br>''Njegov odnos prema Bosni teško je opisati, kaže profesor Svan Monsland. „Bio je Bosanac, Hrvat, Jugosloven, Skandinavac, ali se najslobodnije osećao u Rijeci“, dodaje ovaj profesor.''</ref> * [[Dejan Tiago Stanković]], književnik i prevodilac<ref name=tiagostankovic1>[https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ Dejan Tiago Stanković: Književna ‘kometa’ i uvek odani, nasmejani prijatelj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231221742/https://www.danas.rs/bbc-news-serbian/dejan-tiago-stankovic-knjizevna-kometa-i-uvek-odani-nasmejani-prijatelj/ |date=2022-12-31 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''BBC News na srpskom; 21.12.2022.''<br>''“Tiago Stanković je bio i jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i deklarisao se kao Jugosloven.”''</ref><ref name=tiagostankovic2>[https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota Dejan Tiago Stanković: Oličenje radosti života] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241226001023/https://www.nin.rs/kultura/vesti/64461/dejan-tiago-stankovic-olicenje-radosti-zivota |date=2024-12-26 }} [[NIN]]. ''Aleksa Anđelić; 21.12.2024.''<br>''“Bio je jedan od potpisnika Deklaracije o zajedničkom jeziku i izjašnjavao se kao Jugosloven.”''</ref> * [[Vlada Stojiljković]], književnik<ref name=stojiljkovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 541.<br>''“Stojiljković Vlada, književnik i književni prevodilac; novinar u Radio Beogradu. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Darko Suvin]], teoretičar, povjesničar i kritičar književnosti i kulture<ref name=suvin1>[https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ Darko Suvin: „Svaki malo bistriji ekonomist danas bi mogao ustanoviti da se u prvih 30 godina SFRJ živjelo materijalno bolje nego danas“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230227214155/https://www.masina.rs/darko-suvin-svaki-malo-bistriji-ekonomist-danas-bi-mogao-ustanoviti-da-se-u-prvih-30-godina-sfrj-zivjelo-materijalno-bolje-nego-danas/ |date=2023-02-27 }} Mašina. ''Mašina; 27.02.2023.''<br>''Prvo, o nacionalizmu. Dijelim stav Alekse Đilasa u intervjuu 2009, koji je na pitanje „Izjašnjavali ste se kao Jugosloven?“ odgovorio: „To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin…. Jugoslavija nije bila veštačka tvorevina i za mene je njen dugi, krvavi raspad, koji se možda još nije završio, upravo dokaz da je ona bila jedino demokratsko rešenje za jugoslovensko nacionalno pitanje.“''</ref> * [[August Šenoa]], književnik<ref name=senoa1>Janjetović, Zoran: [https://hrcak.srce.hr/file/74496 Prilozi o hrvatskoj kulturi na stranicama ''Politikinog zabavnika'' u razdoblju socijalističke Jugoslavije], u: Historijski zbornik, god. 61 br. 2 (2008), str. 382.<br>''“Šenoa je bio i dobar Jugoslaven, što ga je također činilo poželjnim, čak i u vrijeme kad je Jugoslavija prestala postojati.”''</ref><ref name=senoa2>Barac, Antun: August Šenoa. Studija. Zagreb 1926, str. 82.<br>''“[…]: po svome je shvatanju Jugoslaven, ali područje svog rada ograničuje na hrvatstvo, boreći se u njemu za misao kulturnog pridizanja, dižući mu svijest i ponos.”''</ref> * [[Ivana Šćepanović]], književni prevodilac<ref name=scepanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 553.<br>''“Šćepanović Ivana, književni prevodilac; zamenik gl. urednika časopisa za flamansku i holandsku književnost "Erazmo"; urednik IP "Prometej", N. Sad. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Zvonimir Šubić]], književnik<ref name=subic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 710.<br>''“Šubić Zvonimir, književnik, r. 1902 u Srebrenici, Jugosloven.”''</ref> * [[Gvido Tartalja]], književnik<ref name=tartalja1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 719.<br>''“Tartalja Gvido, književnik, urednik Izdavačkog preduzeća »Prosveta«, r. 1899 u Zagrebu, Jugosloven.”''</ref> * [[Slobodan Tišma]], književnik<ref name=stisma1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet Slobodan Tišma: Vojvodina je izgubila identitet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230320181732/https://balkans.aljazeera.net/teme/2020/6/1/slobodan-tisma-vojvodina-je-izgubila-identitet |date=2023-03-20 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Nedim Sejdinović; 01.06.2020.''<br>''“Bio sam Jugosloven i to sam i ostao.”''</ref><ref name=stisma2>[https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ Svako vreme ima svoju estetiku i svoj moral] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221201055415/https://cordmagazine.com/sr/zivotna-prica/svako-vreme-ima-svoju-estetiku-i-svoj-moral/ |date=2022-12-01 }} CorD magazin. ''Zorica Todorović Mirković; 01.10.2021.''<br>''“Novosadjanin od glave do pete, a izjašnjava se kao Jugosloven.”''</ref> * [[Dragan Todorović]], književnik, novinar<ref name=dtodorovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 578-579.<br>''“Todorović Dragan, novinar i rok kritičar, radio i TV voditelj. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Lovro Toman]], pjesnik, političar<ref name=toman1>Matica slovenska v Ljubljani: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qacb9UCdkm5brjJ1gUzqcY37J5v9Gvgg-yzkIw0eRpu54k0nI7epR_1opdVzuMQvz4gs233-y2qf1En2JRr4z8nh1KnoDPg2c96a7cAe-DayW2y6sDhqUIUXu6rxYqJA2CCAVrFP59wL4igcVfkDX0XMKJawHWzrHPJqs-ANDz5M8dZ4PmgV9Ut5o70IWDOHuw55CPueza9qmDl0Fd-xHIl_kV-Gd0O_19tkVeel9IWENCxllFHmpZPqqPMyyo6MF7Vw3fMa Dr. Lovro Toman.] Ljubljana 1876, str. 58.<br>''“Ako pa hoče nas še v eno mer na sumu imeti, naj pomisli, da se Jugoslovani tolažimo z zvesto svojo zavestjo in z zgodovino, da so prešla ministerstva: Kavničevo, Meternihovo in Bahovo, – Jugoslovani pa so vendar ostali in da bodo tudi še pretrpeli ministerstvo Schmerlingovo.”''</ref> * [[Marko Tomaš]], pjesnik<ref name=mtomas1>[https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo Tomaš: Bosanstvo se negira jer podsjeća na jugoslovenstvo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221019030251/https://balkans.aljazeera.net/teme/2017/9/23/tomas-bosanstvo-se-negira-jer-podsjeca-na-jugoslovenstvo |date=2022-10-19 }} [[Al Jazeera Balkans]]. ''Jasmin Agić; 23.09.2017.''<br>''“Gledaj, ja sam Jugosloven, i tako sam se izjašnjavao dok se to moglo, a sada sam ostali i nepriznat ukoliko se tako izjašnjavam.”''</ref><ref name=mtomas2>[https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ Marko Tomaš i Đorđe Gregović gosti književnog programa Dublin Pub-a] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230226015246/https://primorski.me/info/marko-tomas-i-djordje-gregovic-gosti-knjizevnog-programa-dublin-pub-a/ |date=2023-02-26 }} Primorski Portal. ''Primorski Portal; 20.02.2023.''<br>''“Marko Tomaš je pjesnik, boem, meštar od riječi, Jugosloven.”''</ref> * [[Janez Trdina]], književnik<ref name=trdina1>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 302.<br>''“Slovenac Janez Trdina, osvedočeni Jugosloven profesor srpskohrvatskog jezika i književnosti na rečkoj gimnaziji dao je u VIII razredu 1864-1865 pismeni zadatak »Hrvati i Srbi, ljubite se«.”''</ref> * [[Marko Vešović (književnik)|Marko Vešović]], književnik<ref name=mvesovic1>[http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 S. Kordić: Zašto ovdje nema prijevoda ako govorimo četiri jezika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305071039/http://www.vecernji.hr/knjige/snjezana-kordic-zasto-ovdje-nema-prijevoda-ako-govorimo-cetiri-jezika-902954 |date=2016-03-05 }} [[Večernji list]]. ''Denis Derk; 15.11.2013.''<br>''“Na posljednjem popisu stanovništva u Bosni i Hercegovini odgovorio sam da sam Jugoslaven, da mi je materinji jezik srpsko-hrvatski te da sam ateist.”''</ref><ref name=mvesovic2>[https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ Marko Vešović: Nešto kao dnevnički zapisi (3)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080947/https://www.aktuelno.me/kolumne/marko-vesovic-svastara-nesto-kao-dnevnicki-zapisi-3/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 06.07.2021.''<br>''Sjetih se posljednjeg popisa u BIH, kad sam popisivačima rekao: “Po vjeri sam pravoslavni ateista, jezik mi je srpskohrvatski, po nacionalnosti sam Jugosloven”.''</ref><ref name=mvesovic3>[https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ Marko Vešović Svaštara (I): Mržnja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108080944/https://www.aktuelno.me/istaknuto/marko-vesovic-svastara-i-mrznja/ |date=2023-01-08 }} Aktuelno.me ''Marko Vešović; 02.11.2018.''<br>''“Ali moja mržnja je nestala otkako sam po nacionalnosti Jugosloven.”''</ref> * [[Radonja Vešović]], književnik<ref name=rvesovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 610.<br>''“Vešović Radonja, novinar i književnik, akademik. […] P: Crnogorac - Jugosloven.”''</ref><ref name=rvesovic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 760-761.<br>''“Vešović Radonja: književnik, službenik Ureda za informacije Izvršnog veća NR Crne Gore, urednik književnog časopisa »Susreti«, rez. kapetan, r. 1924 u Rijeci Marinića, Srez invangradski [sic!], Jugosloven.”''</ref> * [[Krinka Vidaković-Petrov]], književnik, direktorica Memorijalnog centra „Staro sajmište"<ref name=vidakovicpetrov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 611.<br>''“Vidaković-Petrov Krinka, književnik i književni prevodilac. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Velimir Visković]], književni kritičar i leksikograf<ref name=viskovic1>[https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir Rat, mir, Velimir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230105105519/https://www.portalnovosti.com/rat-mir-velimir |date=2023-01-05 }} Portal Novosti. ''Boris Rašeta; 03.07.2022.''<br>''Izrekao je i rečenicu koja se na ovim televizijama nije dugo čula i neće, o tome kako se oduvijek osjećao “i Hrvatom, i Jugoslavenom”.''</ref> * [[Slobodan Zubanović]], književnik<ref name=zubanovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 646.<br>''“Zubanović Slobodan, književnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nina Živančević]], pjesnikinja<ref name=zivancevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 650.<br>''“Živančević Nina, književnik i književni prevodilac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:S. Kragujevic, Ivo Andric, 1961a 0.jpg|Ivo Andrić Datoteka:Vladimir Arsenijević at Krokodil 04 - cropped.jpg|Vladimir Arsenijević Datoteka:Anton Aškerc.jpg|Anton Aškerc Datoteka:Vladislav Bajac, Studio Babic.jpg|Vladislav Bajac Datoteka:Zorica Bajin Ðukanovic.jpg|Zorica Bajin-Đukanović Datoteka:Stevan Kragujevic, Oto Bihalji Merin, slikar i istoricar umetnosti, 1990s (cropped).jpg|Oto Bihalji-Merin Datoteka:Oskar Davico 1951.jpg|Oskar Davičo Datoteka:Ivan Ergić.jpg|Ivan Ergić Datoteka:Danilo Kiš 2010 Montenegro stamp.jpg|Danilo Kiš Datoteka:Miroslav Krleža 1953 (cropped).jpg|Miroslav Krleža Datoteka:Zofka_Kveder_1920s.jpg|Zofka Kveder Datoteka:Josip Levičnik.jpg|Jožef Levičnik Datoteka:Predrag Matvejević on Subversive Festival 0 (cropped).jpg|Predrag Matvejević Datoteka:ANTUN-MIHANOVIC.jpg|Antun Mihanović Datoteka:Vladimir Nazor 1976 Yugoslavia stamp.jpg|Vladimir Nazor Datoteka:Grozdana Olujic 3.jpg|Grozdana Olujić Datoteka:Marko-ristic-2.jpg|Marko Ristić Datoteka:Izet Sarajlić.jpg|Izet Sarajlić Datoteka:Dejantiagostankovic (cropped).jpg|Dejan Tiago Stanković Datoteka:August Šenoa.jpg|August Šenoa Datoteka:Gvido Tartalja portrait.jpg|Gvido Tartalja Datoteka:Dragan Todorović (writer).jpg|Dragan Todorović Datoteka:Lovro toman.jpg|Lovro Toman Datoteka:Janez Trdina.jpg|Janez Trdina </gallery> </center> == Komedija == * [[Peđa Bajović]], stand-up komičar<ref name=bajovic1>[https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx Pedja Bajović: "U duši sam Jugoslaven i ne možete mi ništa - osim smijati se"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126003852/https://www.index.hr/magazin/clanak/video-pedja-bajovic-u-dusi-sam-jugoslaven-i-ne-mozete-mi-nista-osim-smijati-se/964147.aspx |date=2022-11-26 }} index.hr ''18.04.2017.''<br>''“Da, u duši sam Jugoslavenom, ali ne u političkom smislu. Kulturološki se tako osjećam te ne predstavljam nikakvu prijetnju bilo kome.”''</ref><ref name=bajovic2>[https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle Peđa Bajović, stand-up komičar: Prijelomni trenutak je bio odlazak u Seattle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225152852/https://www.akta.ba/licnosti/kultura-i-sport/48014/peda-bajovic-stand-up-komicarprijelomni-trenutak-je-bio-odlazak-u-seattle |date=2024-12-25 }} akta.ba ''Dnevni list; 19.01.2015.''<br>''“Kroz svoju bio-geografiju sam skupio tri i pol državljanstava i biranje samo jednog od ovih naših identiteta bi bila izdaja ostalih. Kulturološki sam Jugoslaven, a politički sam prilično daleko od toga.”''</ref><ref name=bajovic3>[https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 Peđa Bajović u Clubu Monument!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126011855/https://www.ekskluziva.ba/peda-bajovic-u-clubu-monument/20761 |date=2022-11-26 }} ekskluziva.ba ''04.01.2016.''<br>''“Jednostavno, kad se ta zemlja raspala, ja sam već imao 20 godina, dakle bio potpuno formirana ličnost. Sve ovo što je uslijedilo kasnije, nije mi se uspjelo primiti u identitet i ako kažem da sam ovo prvo - onda bih poništio ono drugo ili treće, pa čak i četvrto, a koji su sve dio mog identiteta. Zato, ja sam kulturološki Jugosloven, a imam i papire za to u vidu tri i po državljanstva! Usput, živio sam svuda unaokolo i mislim da, ako nisam u pravu, barem ima pravo na takvo mišljenje.”''</ref><ref name=bajovic4>[https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir Peđa Bajović: Prema onima koji ne izlaze na glasanje osjećam prezir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221126012420/https://6yka.com/kolumne/peda-bajovic-prema-onima-koji-ne-izlaze-na-glasanje-osjecam-prezir |date=2022-11-26 }} Buka. ''10.11.2018.''<br>''“Ja i kulturološki i praktično jesam Jugosloven. Za mene ta nekadašnja tvorevina ni u praktičnom smislu nije prestala da postoji.”''</ref> == Kulinarstvo == * [[Ljubomir Stanišić]], poznati šef kuhinje<ref name=stanisic1>[http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?mm=11&nav_id=653173&yyyy=2012 Ljubomir Stanišić - najtraženiji šef kuhinje u Portugalu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221104050126/http://arhiva.superzena.net/kolaz.php?yyyy=2012&mm=11&nav_id=653173 |date=2022-11-04 }} Super žena. ''Patricia Lazarević; 13.11.2012.''<br>''“Ja se ne deklarišem ni kao Srbin, ni kao Bosanac, već kao Jugosloven i tako će biti do moje smrti, zapravo kao Jugosloven sa portugalskim srcem!”''</ref><ref name=stanisic2>[http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ Kochen, ganz ‘politisch unkorrekt’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211015945/http://de.meetinghalfway.eu/2013/08/kochen-ganz-politisch-unkorrekt/ |date=2023-02-11 }} (na njemačkom) Meeting Halfway.<br>''“Ich nenne mich ganz offen einen Jugoslawen, denn meine ganze Familie liebt Sex, deshalb ist auch alles vermischt, Kroaten mit Muslimen, Muslime mit Serben… Obwohl mein Name orthodox ist, bin ich kein religiöser Mensch, ich bin Jugoslawe, und werde es immer sein.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Ljubomir Stanisic (Time Out Lisboa).png|Ljubomir Stanišić </gallery> </center> == Ljekarstvo == * [[Ljubica Božinović]], kardiolog<ref name=bozinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 59.<br>''“Božinović Ljubica, kardiolog. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Oliver Dulić]], kirurg, bivši političar<ref name=dulic1>Popadić, Dragan: Building up European Identity: From the Chimney Smoke, u: Psihološka istraživanja, vol. XIII br. 1 (2010), str. 16 nap. 9. (na engleskom)<br>''“Recently, Oliver Dulić, the Speaker of the Serbian Parliament until June 2008, declared his ethnicity as Yugoslav.”''</ref> * [[Slobodanka Gruden]], ljekarka, ranije političar<ref name=sgruden1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 155.<br>''“Gruden Slobodanka, lekar, primarijus; preds. Crvenog krsta Srbije; potpreds. Sekcije za transfuziologiju SLD; predsednik Stručne komisije za transfuziologiju pri Ministarstvu zdravlja SR Srbije; načelnik Službe za transfuziju KBC Zemun. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Nikola Ilanković]], neuropsihijatar, univ. profesor<ref name=ilankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 167.<br>''“Ilanković Nikola, načelnik Odeljenja za organske moždane bolesti u Institutu za psihijatriju KCS; profesor Medic. fakulteta, Bg.; šef Centra za kliničku neurofiziologiju i poremećaje spavanja; preds. Sekcije za EEG i kliničku neurofiziologiju SLD; osnivač Laboratorije BU za kognitivne neuronauke i neuroinžinjering ('95). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Merima Isaković]], klinički psiholog, bivša glumica<ref name=misakovic1>[https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ Merima Isaković: Ja sam Jugoslovenka i dok ja postojim – postoji Jugoslavija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020210948/https://rs.n1info.com/kultura/merima-isakovic-ja-sam-jugoslovenka-i-dok-ja-postojim-postoji-jugoslavija/ |date=2022-10-20 }} N1 SRB. ''N1 Beograd; 28.05.2021.''<br>''“Nije tačno da ne postoji Jugoslavija, zemlja postoji dokle ljudi postoje, političke granice su drugo, ali ja sam Jugosloven i dok ja postojim – postoji Jugoslavija, da vas upoznam sa geografskom popravkom”, rekla je ona. […] “[…] Ako ja postojim, a ja sam Jugoslovenka, onda postoji i Jugoslavija, a verujem da nas ima još”, dodala je ona.''</ref> * [[Valentin Janežič]], lekar, pisac<ref name=vjanezic>Janežič, Valentin (Balant): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TX6C8UZR/fb80cf9c-4262-4b58-b163-3ba39b58d90b/PDF Adam Janoša z Roščiševa Roščiševsky], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 42 (1852), str. 341.<br>''“Gotovo je bila ta prikazen vsim Slovanom, posebno pa nam Jugoslavenom neobičajna in nenadjana, ker se navadno naši žlahtniki svojega naroda sramujejo, ga zapuščajo in mnogokrat […].”''</ref> * [[Dimitrije Juzbašić]], kirurg, univerzitetski profesor<ref name=juzbasic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 297.<br>''“Juzbašić Dimitrije, dr medicine, red. prof. Medicinskog fak. u Zagrebu, upravnik Hirurške klinike Medicinskog fak., r. 1909 u Daruvaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Slavka Morić-Petrović]], neuropsihijatar, univ. profesor, revolucionar<ref name=moricpetrovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 364.<br>''“Morić-Petrović Slavka, neuropsihijatar. […] P: Jugosloven. [sic!].”''</ref> * [[Vukašin Popadić]], ljekar-bakteriolog, političar, revolucionar<ref name=vpopadic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 558.<br>''“Popadić dr Vukašin, lekar-bakteriolog, direktor Centralnog higijenskog zavoda NRM u Skoplju, rez. major, r. 1904 u Glamoču, Jugosloven.”''</ref> * [[Dragan Popović]], medicinar, univerzitetski profesor<ref name=draganpopovic1>Kilibarda, M.: [https://hrcak.srce.hr/en/file/226865 In Memoriam. Prof. dr. sci med. Dragan Popović], u: Arhiv za higijenu rada i toksikologiju, 37 br. 1 (1986), str. 102.<br>''“Kao osvedočeni Jugosloven, učestvovao je u oslobađanju dobrog dela naše zemlje i za to je zaslužio oficirski čin i Medalju zasluga za narod 1946. godine.”''</ref> * [[Igor Radosavljević]], psihijatar<ref name=iradosavljevic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ „Srbijo, zbogom! Niko ti više ne može pomoći“: Zbog čega je psihijatar dr Igor Radosavljević, koga je i Vučić nagradio, spreman da zauvek napusti državu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230521004102/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/srbijo-zbogom-niko-ti-vise-ne-moze-pomoci-zbog-cega-je-psihijatar-dr-igor-radosavljevic-koga-je-i-vucic-nagradio-spreman-da-zauvek-napusti-drzavu/ |date=2023-05-21 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''R. Briza/M. Radenković; 28.03.2023.''<br>''“Tamo ću se osećati zaista kao kod kuće jer rodio sam se kao Jugosloven i uvek ću se tako osećati, a Slovenija je isto Jugoslavija, zauvek!”''</ref> * [[Miroslav Simić]], imunolog, univerzitetski profesor<ref name=msimic1>[https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 Kako sam mlatio praznu slamu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153548/https://www.miroslavmirkosimic.org/?page_id=17 |date=2024-12-25 }} miroslavmirkosimic.org ''Miroslav Mirko Simić; 2004.''<br>''“Oduvek sam se izjašnjavao isključivo kao Jugosloven nikad ne osećajući neku posebnu potrebu da naglasim da sam istovremeno i Srbin po ocu, odnosno Čeh po majci. Pre Drugog svetskog rata nisam s mojim jugoslovenstvom imao nikakvih problema. Docnije, međutim, je komunistička vlast tražila da uz Jugosloven dodam i “neopredeljen” što sam smatrao da je potpuno blesavo, pa sam to uprkos prisili odbijao da činim. Kao vrlo “opredeljen“ Jugosloven naravno da sam odmah čim su krajem osamdesetih počeli da rasparčavaju moju domovinu, činio sve da se tome suprotstavim.”''</ref><ref name=msimic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 503.<br>''“Simić Miroslav, imunolog. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=msimic3>[https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html Mirko Simić: Memorandum SANU, crna tačka srpske istorije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043307/https://www.slobodnaevropa.org/a/mirko-simic-sanu/28024025.html |date=2022-11-27 }} [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 01.10.2016.''<br>''“Kao ubeđeni Jugosloven, bio sam od samog početka protivnik stavova i ideja iznetih u pisaniju nazvanom „Memorandum SANU“.”''</ref><ref name=msimic4>[http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf Životopis Miroslava Mirka Simića] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221127043904/http://www.miroslavmirkosimic.org/wp-content/uploads/2015/08/%C5%BDivotopis-Miroslava-Mirka-Simi%C4%87a.pdf |date=2022-11-27 }} miroslavmirkosimic.org''<br>''“Miroslav Simić, zvani Mirko, rođen je 4. aprila. 1924. godine, i to slučajno u Beogradu, odnosno Srbiji. Stoga je on sasvim slučajno u krštenici zabeležen kao Srbin kakvim se međutim nikad nije osećao, već je uvek govorio da je Jugosloven. ”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Oliver Dulić.jpg|Oliver Dulić Datoteka:Dr. Valentin Janežič Büste, Sankt Jakob im Rosental, Kärnten.jpg|Valentin Janežič Datoteka:Miroslav Simić.jpg|Miroslav "Mirko" Simić </gallery> </center> == Muzika == * [[Ernest Ačkun]], klarinetista<ref name=ackun1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.<br>''“Ačkun Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Kamerna muzika). […] P: Jugosloven, Slovenac.”''</ref><ref name=ackun2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 10.<br>''“Ačkun E. Ernest, klarinetista; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti u Beogradu; generalni sekretar Saveza udruženja muzičkih umetnika Jugoslavije (r. 27. III 1930, Hrastnik, Slovenija). Jugosloven, Slovenac.”''</ref> * [[Husein Alijević]], pjevač<ref name=alijevic1>[https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film Husa otkrio šokantne detalja o dobijanju uloge u filmu o Džeju: Zapalio sam sveću Svetoj Petki] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240116081902/https://www.republika.rs/zabava/estrada/503141/husein-alijevic-husa-film |date=2024-01-16 }} Portal Republika. ''Republika/M.G.; 10.01.2024''<br>''“Kad se Jugoslavija raspadala ja sam bio tinejdžer i ma kako to zvučalo ja sebe smatram Jugoslovenom jer sam dete iz mešanog braka i jer sam rođen tu gde su se spajale različitosti.”''</ref> * [[Šaban Bajramović]], pjevač<ref name=bajramovic1>[https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ U Nišu počinje festival posvećen kralju romske muzike – „Zauvek Šaban Bajramović“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230831010327/https://niskevesti.rs/u-nisu-pocinje-festival-posvecen-kralju-romske-muzike-zauvek-saban-bajramovic/ |date=2023-08-31 }} Niške Vesti. ''Violeta Milićević; 01.08.2023''<br>''“On je bio Rom, iako je po duši bio Jugosloven.”''</ref> * [[Bebi Dol]], pevačica<ref name=bebidol1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 552-553.<br>''“Šarić Dragana - Bebi Dol, vokalni solista džez i zabavne muzike; kompozitor i tekstopisac; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Beki Bekić]], pevač<ref name=bekic1>[https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ Beki Bekić za “Express”: Ne krijem svoje ime i prezime, u Beogradu nemam problema] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230211001138/https://express.ba/naslovnica/473664/beki-bekic-za-express-ne-krijem-svoje-ime-i-prezime-u-beogradu-nemam-problema/ |date=2023-02-11 }} Express.ba ''Arina Hasović; 10.02.2023''<br>''Vi ste Albanac, sa adresom u Beogradu. Jeste li nekada imali problema zbog te činjenice? - “Nikada ništa negativno. Mene su jako dobro prihvatili, a nikada nisam krio ime ni prezime. Čak sam bolje prihvaćen nego neki njihovi pjevači. Narod kao narod, ako si dobar prema ljudima nema veze koje si vjere, to niko ne gleda u Beogradu. Moja žena je pravoslavna, živimo jugoslovenski jer ja sam u duši još uvijek Jugosloven. Ja volim tu zemlju, onu slogu gdje smo svi zajedno se voljeli, uživali. Ono kada dođem iz inostranstva pa uđem u Sloveniju i kažeš sebi „ušao sam u moju državu“.”''</ref> * [[Sergije Beljajev]], dirigent<ref name=beljajev1>[https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 Preminuo Sergije Beljajev, osnivač legendarnog hora 'Djevojke s Neretve'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111110340/https://radiosarajevo.ba/metromahala/lica/preminuo-sergije-beljajev-osnivac-legendarnog-hora-djevojke-s-neretve/222659 |date=2023-01-11 }} RadioSarajevo.ba ''14.04.2016.''<br>''“Sergije Beljajev, Rus po narodnosti, Jugosloven po opredjeljenju, formirao je Djevojke s Neretve krajem šezdesetih godina s namjerom da izvode partizanske, zabavne i narodne pjesme.”''</ref> * [[Bruno Bjelinski]], kompozitor<ref name=bjelinski2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 61.<br>''“Bjesinski [sic!] Bruno, dr prava, kompozitor, vanr. prof. Muzičke akademije u Zagrebu, r. 1909 u Trstu, Jugosloven.”''</ref> * [[Dara Bubamara]], pjevačica<ref name=darabubamara1>[https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile Dara Bubamara za "Avaz": Mama nije vjerovala da ću voziti Poršea kao Brena, a vozila sam bolje automobile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231040455/https://avaz.ba/showbiz/jet-set/796483/dara-bubamara-za-avaz-mama-nije-vjerovala-da-cu-voziti-porsea-kao-brena-a-vozila-sam-bolje-automobile |date=2022-12-31 }} [[Dnevni avaz]]. ''N. Varupa; 27.12.2022.''<br>''“Ja jesam Srpkinja ali sam u duši Jugoslovenka.”''</ref> * [[Đorđe Ðogani]], pjevač<ref name=djogani1>[http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 Џоле: Со Слаѓа сум во одлични односи!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722215116/http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=21389 |date=2011-07-22 }} (na makedonskom) Večer. ''Aleksandra Timkovska; 05.09.2006.''<br>''“Така е бидејќи секогаш се чувствувам како Југословен. Така сум роден, така ќе умрам и тоа е крај.”''</ref> * [[Uroš Dojčinović]], gitarista i kompozitor<ref name=dojcinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 105.<br>''“Dojčinović Uroš, gitarista, kompozitor i publicista; prof. u SMŠ "J. Slavenski", Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Vladimir Furduj]], muzičar<ref name=furduj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 138.<br>''“Furduj Vladimir, muzičar, bubnjar. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=furduj2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 131.<br>''“Furduj M. Vladimir, muzičar - bubnjar (r. 6. XI 1945, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Mirko Glišić]], kompozitor i tekstopisac<ref name=glisic1>[https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ „Crna dama“ je Žaklina Kenedi Onazis: Ljudi, sećanja – Mirko Glišić, tekstopisac i kompozitor hitova rok i folk muzike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241108214445/https://www.danas.rs/zivot/crna-dama-je-zaklina-kenedi-onazis-ljudi-secanja-mirko-glisic-tekstopisac-i-kompozitor-hitova-rok-i-folk-muzike/ |date=2024-11-08 }} [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Zoran Mišić; 28.09.2024.''<br>''“Mi Jugosloveni, jer sebe smatram Srbinom i Jugoslovenom smo mnogo ostrašćeni.”''</ref> * [[Zafir Hadžimanov]], pjevač<ref name=hadzimanov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 160-161.<br>''“Hadžimanov Zafir, estradni umetnik, kompozitor, glumac i pesnik. […] P: Makedonac-Jugosloven, […].”''</ref> * [[Bojan Hreljac]], muzičar<ref name=hreljac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 164.<br>''“Hreljac Bojan, muzičar, estradni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ekrem Jevrić]], pevač<ref name=jevric1>[http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 Pas do pasa, beton do betona] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100801185254/http://www.vreme.com/cms/view.php?id=942888 |date=2010-08-01 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Jovana Gligorijević; broj 1021, 29.07.2010.''<br>''“Više od dvadeset godina po odlasku iz zemlje koja se tad još zvala Jugoslavija, Ekrem se i dalje izjašnjava kao Jugosloven i dalje radi kao taksista i zidar (u Njujorku gradu).”''</ref> * [[Vladimir Janković]], muzičar<ref name=vjankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 186.<br>''“Janković Vladimir - Džet, rok muzičar, radio voditelj. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Zoran Kalezić]], pevač<ref name=kalezic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 215-216.<br>''“Kalezić Zoran, estradni umetnik; vokalni solista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Rastislav Kambasković]], kompozitor<ref name=kambaskovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 217.<br>''“Kambasković Rastislav, kompozitor; vanredni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (za pr. Muzička teorija); šef Katedre za teorijske predmete. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Boris Kovač]], glazbenik<ref name=bkovac>[https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid Razgovor s glazbenikom Borisom Kovačem: „Osjećam se kao Jugoslaven i prihvatio sam da sam trajni apatrid“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230225234711/https://lupiga.com/intervjui/razgovor-s-glazbenikom-borisom-kovacem-osjecam-se-kao-jugoslaven-i-prihvatio-sam-da-sam-trajni-apatrid |date=2023-02-25 }} Lupiga. ''Boris Pavelić; 03.01.2022.''<br>''“Sve što je bila prednost Jugoslavije kao multietničkog, multireligijskog, multikulturnog prostora - a ja sebe i dalje doživljavam kao Jugoslovena - sistematski je razgrađivano tokom tih decenija..”''</ref> * [[Kornelije Kovač]], muzičar i kompozitor<ref name=kkovac1>[https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ Šta sam dao muzici a šta ona meni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128021402/https://www.vreme.com/kultura/sta-sam-dao-muzici-a-sta-ona-meni/ |date=2023-01-28 }} [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tamara Nikčević; broj 1205, 06.02.2014.''<br>''“Dete sam mešanog braka, Jugosloven, pa…”''</ref> * [[Hašim Kučuk Hoki]], pevač<ref name=hoki1>[http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html Nazdravite, drugovi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231041248/http://www.nin.co.rs/2002-12/05/26236.html |date=2022-12-31 }} [[NIN]]. ''05.12.2002., broj 2710''<br>''“Bio sam deklarisani Jugosloven, i to sam do danas ostao.”''</ref><ref name=hoki2>[https://bhdani.oslobodjenje.ba/bhdani/arhiva/bilo-jednom-medu-nama Sjećanja: Hašim Kučuk Hoki: Bilo jednom među nama] [[Dani (magazin)|Dani]]. ''Petar Luković; 01.07.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven! Titov vojnik, rođen u Jugoslaviji, položio Titovu zakletvu pod jugoslovenskom zastavom, zakleo se da ću braniti granice ove zemlje i nastaviti tradicije mog oca.”''</ref><ref name=hoki3>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml Najveći roker među narodnjacima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111115511/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/11/28/srpski/K02112701.shtml |date=2023-01-11 }} [[Glas javnosti]]. ''I. S.; 28.11.2002''<br>''“Vaspitan sam tako da ostanem celog života ono što jesam, onaj stari Jugosloven. Ja sam to.”''</ref> * [[Lepa Brena]], pevačica<ref name=brena1>[https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-'slatkim-grehom'-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video Lepa Brena progovorila o uspehu sa 'Slatkim grehom', prisetila se devedesetih godina, pa otkrila u čemu je tajna njenog sjajnog osmeha!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230210023126/https://pink.rs/domaci/458058/lepa-brena-progovorila-o-uspehu-sa-%27slatkim-grehom%27-prisetila-se-devedesetih-godina-pa-otkrila-u-cemu-je-tajna-njenog-sjajnog-osmeha-video |date=2023-02-10 }} pink.rs ''N. Ž.; 13.12.2022.''<br>''“Kako sam bila velika zvezda, ja sam bila i ostala Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena2>[http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html Povratak Lepe Brene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029202123/http://www.pressonline.rs/sr/vesti/dzet_set_svet/story/52970/POVRATAK+LEPE+BRENE.html |date=2013-10-29 }} Press Online. ''M. Majstorović; 07.12.2008.''<br>''Da li se još deklarišete kao Jugoslovenka? - “Ako neko ima pravo da se deklariše kao Hrvat ili Srbin, i ja imam pravo da budem Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena3>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 179-180.<br>''“Jahić Fahreta - Lepa Brena, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=brena4>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 167-168.<br>''“Jahić A. Fahreta, estradni umetnik (r. 20. X 1960, Tuzla). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vatroslav Lisinski]], skladatelj<ref name=lisinski1>[http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/drzavni_simboli/himna.html Himna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190119121531/http://www.arhivyu.gov.rs/active/sr-latin/home/glavna_navigacija/leksikon_jugoslavije/drzavni_simboli/himna.html |date=2019-01-19 }} Arhiv Jugoslavije<br>''“Pesmu "Hej Sloveni" napisao je u Pragu 1834, u vreme panslavističkog pokreta, Samuel-Samo Tomašik, Slovak po nacionalnosti. […] Pevana je kao himna još na panslovenskom kongresu u Pragu 1848, na kojem se delegat Vatroslav Lisinski izjasnio kao prvi Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksandar Lokner]], muzičar<ref name=lokner1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 278.<br>''“Lokner Aleksandar, estradni umetnik; klavijaturista, kompozitor, aranžer, i producent; član grupe "Bajaga i instruktori". […] P: Jugosloven”''</ref> * [[Dženan Lončarević]], pjevač<ref name=loncarevic1>[https://bor-grad.com/dzenan-loncarevic-borska-publika-razume-muziku/ Dženan Lončarević: Borska publika razume muziku] Bor Grad Info. ''Urednik; 14.02.2019.''<br>''“Ja sam okoreli Jugosloven i okoreli titovac tako da mislim da ne postoji čovek u zemlji pa čak i u regionu, odnosno našoj predivnoj bivšoj Jugoslaviji, koji je više zaljubljen u Jugoslaviju i u Tita.”''</ref><ref name=loncarevic2>[https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 Bez dlake na jeziku: Dženan iskreno o kolegama, rijalitijima i potresnom slučaju Nataše Bekvalac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221231235412/https://www.sd.rs/vip/vip/na-kafi-sa-nedom-i-vladom-dzenan-loncarevic-intervju-2018-04-23 |date=2022-12-31 }} Srbija Danas. ''Neda Perišić/Vladimir Janković; 26.04.2018.''<br>''“Pored toga, pošto sam ja i dalje Jugosloven, želeo bih da obiđem našu nekadašnju zemlju u onim okvirima koji su postojali kada sam ja bio Titov pionir.”''</ref> * [[Magnifico]], pjevač<ref name=magnifico1>[https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230212044848/https://www.mladina.si/98242/mi-jugoslovani-smo-najbolj-neverjetna-in-po-svoje-napredna-nacija-ceprav-so-nam-izbrisali-drzavo/ |date=2023-02-12 }} [https://web.archive.org/web/20080419082022/http://www.mladina.si/tednik/200752/clanek/kul--intervju-max_modic/] Magnifico il Grande. Po domače, car [[Mladina]]. ''Max Modic; broj 52, 04.01.2008./28.12.2007.''<br>''“Mi Jugoslovani smo najbolj neverjetna in po svoje napredna nacija. Čeprav so nam izbrisali državo, še naprej živimo, delamo in ustvarjamo. V bistvu obstajamo na neki višji duhovni stopnji. Z našim življenjem in delom dokazujemo, da ne potrebujemo ne države ne davkov ne politikov ne liderjev.”''</ref><ref name=magnifico2>[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko Lična karta - Robert Pešut-Manjifiko] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141021003912/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/598/robert-pesut-manjifiko |date=2014-10-21 }}. Puls. ''Tatjana Čanak''<br>''“Ali ja sam i sada Jugosloven, bez obzira na sve. Upisan sam kao Jugosloven, služio sam JNA, dao zakletvu i – šta sad?”''</ref> * [[Milivoje Marković]], kompozitor<ref name=mmarkovic-sepe-181>[https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega Humor jači od svega] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241225153228/https://www.nin.rs/arhiva/vesti/12268/humor-jaci-od-svega |date=2024-12-25 }} [[NIN]]. ''Radmila Stanković; 20.09.2023.''<br>''“Mojmir je bio i ostao veliki Jugosloven, kao i ja.”''</ref><ref name=mmarkovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 304.<br>''“Marković Milivoje, muzičar, kompozitor; dirigent Džez orkestra RTB; publicista. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Milan Mladenović]], pjevač i muzičar<ref name=mladenovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 311.<br>''“Mladenović S. Milan, muzičar, vođa rok grupe Ekatarina Velika (r. 21. IX 1958, Zagreb). Jugosloven, […].”''</ref> * [[Redžo Mulić]], kompozitor<ref name=mulic1>[https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem Tradiciju preispitivao sa strašću i velikim nadahnućem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120025954/https://www.pobjeda.me/clanak/tradiciju-preispitivao-sa-strascu-i-velikim-nadahnucem |date=2024-01-20 }} [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Dragana Erjavšek; 04.01.2024.''<br>''“O ovom važnom kompozitoru koji se, iako albanskog porijekla, uvijek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven, za Pobjedu su govorile njegova kćerka Vesna Mulić i muzikološkinja Sonja Marinković.”''</ref><ref name=mulic2>[https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ Predavanje o Redži Muliću: Ko je Gusinjski Paganini?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240120035446/https://www.gorazdevac.com/2023/05/10/predavanje-o-redzi-mulicu-ko-je-gusinjski-paganini/ |date=2024-01-20 }} Web portal gorazdevac.com ''Radio Mitrovica sever; 10.05.2023.''<br>''“Iako albanskog porekla, Mulić se uvek i svuda izjašnjavao kao Crnogorac i Jugosloven.”''</ref> * [[Robert Nemeček]], muzičar, TV urednik<ref name=nemecek1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 372-373.<br>''“Nemeček Robert, zamenik glavnog i odgovornog urednika RTV "Pink". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Istra Pečvari]], pijanistkinja<ref name=pecvari1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.<br>''“Pečvari Istra, samostalni umetnički saradnik na Fakultetu muzičke umetnosti, Bg. […] P: P: Jugosl., […].”''</ref> * [[Vlastimir Peričić]], kompozitor<ref name=pericic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 412.<br>''“Peričić Vlastimir, muzički pisac i kompozitor; redovni profesor Fakulteta muzičke umetnosti, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=pericic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 532.<br>''“Peričić Vlastimir, kompozitor, asistent Muzičke akademije u Beogradu, r. 1927 u Vršcu, Jugosloven.”''</ref> * [[Šako Polumenta]], pevač<ref name=špolumenta1>[https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html "Od Srbije sam dobio sve u životu, slavim sve": Šako odgovorio albanskoj pevačici na skandaloznu izjavu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240804002118/https://mondo.rs/Zabava/Zvezde-i-tracevi/a1959748/odgovor-saka-polumente-na-skandalozne-izjave-bebe-rekse.html |date=2024-08-04 }} Mondo. ''01.08.2024.''<br>''“Ja sam veliki Jugosloven pre svega.”''</ref> * [[Esma Redžepova]], pevačica<ref name=eredzepova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 573.<br>''“Teodosievski-Redžepova Esma, estradni umetnik, vokalni solista, član Predsedništva za kulturu Međunar. unije Roma. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Usnija Redžepova]], pjevačica<ref name=uredzepova1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 479.<br>''“Redžepova Usnija, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Romkinja, Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Senidah]], pevačica<ref name=senidah1>[https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ „U Sloveniji nikada neću biti prihvaćena zbog prezimena“: Senidah progovorila o svojim korenima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250708194310/https://nova.rs/zabava/showbiz/senidah-otkrila-zasto-je-neki-ljudi-ne-prihvataju/ |date=2025-07-08 }} Nova.rs ''Bojana Krkeljić; 07.07.2025.''<br>''“Volim sav narod, dobre ljude. Imam veze i s Makedonijom i s Hrvatskom. Ja sam tu gde sam i stvarno mogu da kažem da sam rođena u Jugoslaviji i zauvek ću ostati Jugoslovenka.”''</ref> * [[Mojmir Sepe]], kompozitor<ref name=mmarkovic-sepe-181/> * [[Šemsa Suljaković]], pevačica<ref name=suljakovic1>[https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka Ekskluzivno! Intervju za sva vremena - Šemsa Suljaković: Zauvek ću biti Jugoslovenka!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221102114327/https://www.kurir.rs/stars/2704633/ekskluzivno-intervju-za-sva-vremena-semsa-suljakovic-zauvek-cu-biti-jugoslovenka |date=2022-11-02 }} [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Ljilja Jorgovanović; 27.02.2017.''<br>''“Muslimanka sam oduvijek, takva sam rođena, to sam i sada. Ali sam i Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ivan Švager]], saksofonista<ref name=svager1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 567.<br>''“Švager Ivan, kompozitor i aranžer; vođa sekcije saksofonista i solista u Džez orkestru RTB i "Dzezteta Ivana Švagera". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dado Topić]], pjevač i muzičar<ref name=topic1>[https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest "A sad adio" i muzika iz "Otpisanih": U Beču održan koncert muzike iz srpske kinematografije] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202095615/https://www.euronews.rs/kultura/aktuelno-iz-kulture/63374/a-sad-adio-i-muzika-iz-otpisanih-u-becu-odrzan-koncert-muzike-iz-srpske-kinematografije/vest |date=2022-12-02 }} Euronews. ''Tanjug; 25.09.2022.''<br>''“Rođen sam u Jugoslaviji, uvek bio Jugosloven, iz radničke porodice.”''</ref><ref name=topic2>[https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven Dado Topić: Nisam Jugonostalgičar, već Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116033920/https://espona.me/index.php/ex-yu/10641-dado-topic-nisam-jugonostalgicar-vec-jugosloven |date=2022-11-16 }} espona.me ''03.09.2021.''</ref><ref name=topic3>[https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html Balkanskom ulicom: Dado Topić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116034617/https://www.rts.rs/page/tv/sr/story/22/rts-svet/2690555/balkanskom-ulicom-dado-topic.html |date=2022-11-16 }} [[Radio-televizija Srbije]]. ''Vesna Dedić; 09.04.2017.''<br>''“Dado Topić, Beograđanin, Jugosloven, legenda rok end rola i nadasve porodičan čovek svojom pričom će sigurno ove nedelje u mnoge domove uneti osećaj da je dobro samo ako ima ljubavi i poštovanja.”''</ref> * [[Bisera Veletanlić]], pjevačica<ref name=bveletanlic1>[https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ Kako mi je fudbal pomogao da preživim devedesete: Razgovor sa Biserom Veletanlić] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230504234543/https://www.nedeljnik.rs/kako-mi-je-fudbal-pomogao-da-prezivim-devedesete-razgovor-sa-biserom-veletanlic/ |date=2023-05-04 }} Nedeljnik. ''Branko Rosić; 15.09.2019.''<br>''“Ja sam i danas Jugoslovenka. Pa rodila sam se u Jugoslaviji. Rođena sam u Zagrebu i živim skoro pedeset godina u Beogradu.”''</ref><ref name=bveletanlic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Veletanlić Bisera, estradni umetnik, vokalni solista. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=bveletanlic3>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Veletanlić M. Bisera, estradni umetnik, vokalni solista (r. 15. IX 1942, Zagreb). Jugoslovenka.”''</ref> * [[Senka Veletanlić]], pevačica<ref name=sveletanlic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Veletanlić Senija-Senka, estradni umetnik, vokalni solista džez i zabavne muzike. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=sveletanlic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Veletanlić M. Senija - Senka, estradni umetnik, vokalni solista (r. 27. V 1936, Zagreb). Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Bojana Vunturišević]], pevačica i tekstopisac<ref name=vunturisevic1>[https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo Bojana Vunturišević: Verujem da i dalje možemo da se volimo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240524021136/https://www.portalnovosti.com/bojana-vunturisevic-verujem-da-i-dalje-mozemo-da-se-volimo |date=2024-05-24 }} Portal Novosti. ''Katarina Bošnjak; 13.05.2024.''<br>''“I otud moja ljubav za Dalmacijom – zato što je moje političko, nacionalno, ne znam ni ja kakvo sve opredeljenje, to da sam Jugoslovenka.”''</ref> * [[Toma Zdravković]], pjevač<ref name=zdravkovic1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 540.<br>''“Zdravković D. Tomislav - Toma, vokalni solista i kompozitor narodne muzike (r. 20. XI 1938, Aleksinac). Srbin, Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Ernest Ačkun.jpg|Ernest Ačkun Datoteka:Хуса Алијевић 2014.png|Husein Alijević Datoteka:Šaban Bajramović.IMG 3786.jpg|Šaban Bajramović Datoteka:Bebi Dol u Nisu na Letnjoj pozornici 1991 02.jpg|Bebi Dol Datoteka:Bruno_Bjelinski.jpg|Bruno Bjelinski Datoteka:Kornelije Kovač.jpg|Kornelije Kovač Datoteka:Lepa brena.jpg|Lepa Brena Datoteka:Vatroslav Lisinski.jpg|Vatroslav Lisinski Datoteka:Dženan Lončarević (cropped).jpg|Dženan Lončarević Datoteka:Robert Pesut crop.jpg|Magnifico Datoteka:Milan Mladenović.jpg|Milan Mladenović Datoteka:Vlastimir Pericic.jpg|Vlastimir Peričić Datoteka:SakoPolumenta.JPG|Šako Polumenta Datoteka:Есма Реџепова.jpg|Esma Redžepova Datoteka:Usnija Redzepova-mc.rs.jpg|Usnija Redžepova Datoteka:Dado Topić 2007.jpg|Dado Topić Datoteka:Belgrade_Pride_2021_-_Bojana_Vunturišević.jpg|Bojana Vunturišević Datoteka:Toma Zdravković.jpg|Toma Zdravković </gallery> </center> == Nauka == * [[Zlatko Ahmetović]], univerzitetski profesor<ref name=ahmetovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 12.<br>''“Ahmetović Zlatko, profesor Fakulteta za fizičku kulturu, N. Sad; pomoćnik pokrajinskog sekretara za kulturu i obrazovanje. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vjekoslav Babukić]], jezikoslovac<ref name=babukic1>Babukić, Vjekoslav/Karadžić, Vuk Stefanović/Vraz, Stanko: Prijateljski dopisi o pravopisu ćirilskimi i latinskimi pismeni medju Vukom Stefanov. Karadžićem i Věkoslavom Babukićem, u: Kolo (1847), str. 71.<br>''“Kako sada mi (Jugoslavjani) stojimo, razděljeni na iztočni i zapadni věrozakon i obrede […].”''</ref> * [[Jovo Bakić]], sociolog<ref name=bakic1>[https://www.youtube.com/watch?v=ioJg1tUgXDo Jovo Bakić iskreni Jugosloven] YouTube. ''2021.''<br>''“Ovo govorim kao levičar, ali i kao iskreni Jugosloven.”''</ref> * [[Dževad Belkić]], fizičar<ref name=belkic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 39.<br>''“Belkić Dževad, fizičar, naučni savetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dunja Blažević]], istoričarka umetnosti<ref name=blazevic1>[https://www.slobodnaevropa.org/a/intervju-dunja-blazevic/30164157.html Blažević: Izložba Marine Abramović košta koliko i budžet muzeja] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.09.2019.''<br>''“Međutim, ja sam i dalje Jugoslovenka, to može da se nazove jugonostalgičar ili kako god hoćete. Ali ja sam Jugoslovenka i dalje.”''</ref> * [[Slavko Borojević]], agronom, genetičar<ref name=borojevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 56.<br>''“Borojević Slavko, akademik; profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven.”''</ref> * [[Franjo Bradaška]], historičar<ref name=bradaska1>Bradaška, Franjo: Jugoslovjeni u Turskoj. Narodopisni nacrt od profesora Franje Bradaške, u: Književnik, god. II. sv. 3. (1865), str. 321.<br>''“Ako Turska zanima ostalu Europu, to mora ona tim više zanimati Slovjene, a poimence nas Jugoslovjene.”''</ref> * [[Boris Buden]], filozof<ref name=buden1>[https://www.vijesti.me/zabava/56453/maternji-jezik-je-ideolosko-politicka-konstrukcija Maternji jezik je ideološko-politička konstrukcija] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Matija Otašević; 12.11.2017.''<br>''“Postoji Jugoslavija uspostavljena 1943. kao emancipacijski projekt, i samo u tom smislu - a ne u smislu nekakvog nacionalnog i kulturnog identiteta, zajedničke historije - ne, već u smislu identifikacije sa jugoslavenskim projektom i mogućnostima njegovog nastavljanja…” - U onom smislu, dakle, u kojem danas u Hrvatskoj djeluje i o kojem piše Viktor Ivančić? - “Apsolutno, moj prijatelj Viktor Ivančić. U tom smislu sam Jugoslaven i krležijanac.”''</ref> * [[Oroslav Caf]], jezikoslovac, duhovnik<ref name=caf1>Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-L3EKLYU5/0eb651f7-e8d8-4182-8297-db73a5a4305a/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 2, številka 23 (1851), str. 181.<br>''“Uže smo si veselo upanje dělali, da se bomo mi Jugoslaveni po navodu slavne […].”''</ref><ref name=caf2>Caf, Oroslav (Bělankin): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7SVW981B/03fb9f28-9e2b-425a-b964-56a4fc584b38/PDF R ino L sta slavenska vokala], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 25 (1852), str. 205.<br>''“Bodi nam Jugoslavenom tedaj pravilo: I. r med konsonanti ino na kraju […].”''</ref> * [[Ivan Čolović]], etnolog<ref name=icolovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.<br>''“Čolović Ivan, književnik, izdavač i književni prevodilac, etnolog, viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU. […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=colovic2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 76.<br>''“Čolović M. Ivan, književnik, izdavač; viši naučni saradnik u Etnografskom institutu SANU (r. 24. III 1938, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Vladimir Ćorović]], povjesničar<ref name=corovic1>Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 655.<br>''“Mi Jugosloveni imamo puno razloga da sa poverenjem gledamo u vremena koja dolaze.”''</ref> * [[Aleksa Đilas]], sociolog<ref name=adjilas1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/507246/I-u-maloj-zemlji-moguce-je-boriti-se-za-velike-ciljeve I u maloj zemlji moguće je boriti se za velike ciljeve] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Aleksandar Apostolovski; 15.05.2022.''<br>''“Ja sam se uvek izjašnjavao kao Jugosloven i to je za mene bilo samo prirodni produžetak toga što sam Srbin i Crnogorac.”''</ref><ref name=adjilas2>[http://www.nspm.rs/prenosimo/mozemo-bez-velikih-sila.html?alphabet=l Možemo bez velikih sila] Nova srpska politička misao. ''Dubravka Vujanović; 16.02.2010.''<br>''“Da, smatram se i dalje Jugoslovenom, ali se time ne odričem srpstva.”''</ref><ref name=adjilas3>[https://www.vreme.com/vreme/nade-i-planovi-zaboravljenih-emigranata/ Nade i planovi zaboravljenih emigranata] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Ljiljana Smajlović; broj 980, 15.10.2009.''<br>''Izjašnjavali ste se kao Jugosloven? - “To sam i danas. Što ne znači da nisam i Crnogorac i Srbin. A takođe i Srbijanac – pa u Beogradu u istom stanu živim od 1954!”</ref><ref name=adjilas4>Djilas, Aleksa: [http://books.google.de/books?id=ZMyZdvTympMC&printsec=frontcover&dq=editions:I4_wUiRXowIC&hl=de&sa=X&ei=24TKULbtHaeE4gSPiIC4BA&ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false Funeral Oration for Yugoslavia], u: [[Dejan Đokić|Djokić, Dejan]] (izd.): Yugoslavism. Histories of a Failed Idea, 1918 - 1992, London 2003, str. 323.<br>''“Indeed, in the next official population count, I intend to declare myself a Yugoslav. This is what I was in census of 1971, 1981 and 1991; this is what I am in 2001.”''</ref><ref name=djilas5>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 83.<br>''“Đilas Aleksa, istoričar i publicista. […] P: Jugosloven, […].”''</ref><ref name=adjilas6>[http://www.djilas.rs/PITANJE/Posmrtni_govor_Jugoslaviji.html Posmrtni govor Jugoslaviji - jedan zamišljeni dijalog sa zapadnim prijateljima]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''</ref><ref name=adjilas7>[http://www.djilas.rs/PITANJE/Braneci_Zapad.html Braneći Zapad]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Djilas.rs ''Aleksa Đilas''</ref> * [[Dejan Đokić]], historičar<ref name=djokic1>[http://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp A farewell to Yugoslavia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707210022/https://www.opendemocracy.net/people-debate_36/article_325.jsp |date=2017-07-07 }} (na engleskom) openDemocracy. ''Dejan Đokić; 10.04.2002.''<br>''“I usually declared myself a Yugoslav, which had several advantages over being merely a Serb, which I also am, by virtue of being born in Serbia, to Serbian parents. True, by Yugoslav I don't just mean a citizen of a country called Yugoslavia, in Central and Eastern Europe national identities have primarily ethnic and not civic meaning. This effectively means that even though there is no country called Yugoslavia anymore, I can continue to declare myself a Yugoslav. But, I have an(other) ethnic identity, that of a Serb, and anyhow, being Yugoslav always meant something more to me than just a national identification. […] Although, as I already said, I always identified with Yugoslavia, I think I only became a real Yugoslav once the real Yugoslav state disintegrated, when I left Serbia for Britain.”''</ref> * [[Vladimir Dvorniković]], filozof i etnopsiholog<ref name=dvornikovic1>[https://www.dw.com/sr/jugoslovenski-dert/a-44853062 Jugoslovenski dert] [[Deutsche Welle]]. ''Dragoslav Dedović; 28.07.2018.''<br>''“On nije bio samo Jugosloven po nacionalnom opredeljenju. On je o Jugoslovenima izrekao istine koje spadaju u najtačnije i najbolnije spoznaje do kojih je jedan etnopsiholog mogao doći.”''</ref> * [[Egon Fekete]], lingvista<ref name=fekete1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 134.<br>''“Fekete Egon, filolog, serbokroatista, leksikograf; naučni savetnik u Institutu za sh. jezik, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ivan Filipović]], pedagog, književnik<ref name=ifilipovic1>Filipović, Ivan (Perić): Pravac naše književnosti, u: Neven, VII. god (1858), str. 73.<br>''“Važnost školskih i pučkih knjižnica uvidjeli su već mnogi narodi, samo mi Jugoslaveni ne.”''</ref> * [[Milutin Garašanin (arheolog)|Milutin Garašanin]], arheolog<ref name=garasanin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 140.<br>''“Garašanin Milutin, arheolog, akademik; preds. Odbora za arheologiju SANU. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Andrej Grubačić]], sociolog<ref name=grubacic1>Grubačić, Andrej: [http://books.google.de/books?id=zFDOQsocASMC&printsec=frontcover&dq=Don%27t+Mourn,+Balkanize!:+Essays+After+Yugoslavia&hl=de&sa=X&ei=Q4bHUYvYK8besgaa5IDoDg&ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&q=Don%27t%20Mourn%2C%20Balkanize!%3A%20Essays%20After%20Yugoslavia&f=false Don't mourn, balkanize! Essays after Yugoslavia] Oakland 2010, str. 11. {{ISBN|1-60486-470-2}}.<br>''“I grew up in Belgrade—or, more precisely, between Belgrade and Sarajevo—but I always considered myself Yugoslav. I do not see any reason to stop doing so now.”''</ref> * [[Katica Hedrih]], mašinski inženjer, univ. profesorica<ref name=hedrih1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.<br>''“Hedrih (Stevanović) Katica, redovni profesor (za pr. Elastidinamika, Otpornost materijala i Teorija nelinearnih oscilacija) i šef Katedre za mehaniku Mašinskog fakulteta, Niš; gl. i odg. urednik časopisa "Facta Universitatis"; nauč. saradnik Matemat. instituta SANU; ekspert Sav. ministarstva za nauku i tehnologiju. […] P: Jugoslovenka, srpske nacionalnosti; […].”''</ref> * [[Fedor Herbut]], fizičar<ref name=herbut1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 163.<br>''“Herbut Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg.; dopisni član SANU. […] P: Rusin, Jugosloven.”''</ref><ref name=herbut2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 152.<br>''“Herbut E. Fedor, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; dopisni član SANU (r. 3. V 1932, Novi Vrbas). Rusin, Jugosloven.”''</ref> * [[Jelisaveta Ibrovac]], profesor, prevoditelj<ref name=ibrovac1>Ибровац, Јелисавета (Демирова, Мирка): [https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/Periodika/SD_E74E1D9A175FE5728805716D3DEA6D36/1922/k001?fullscreen#page/492/mode/1up Молиерова прослава у Паризу], у: Српски књижевни гласник, Нова серија, књ. V бр. 1 (1922), стр. 463.<br>''“Ми Југословени смо са поносом могли истаћи да је наш песник и народни мученик Франкопан дао један од првих превода Молиера у опште.”''</ref> * [[Fran Ilešič]], književni povjesničar, publicist<ref name=ilesic1>Ilešič, Fr.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-P2B6NX9A/099c4d73-b7c1-4486-9729-7487689a5bd4/PDF Vse pleše. Balada — ballata.], u: Ljubljanski zvon, god. 19 br. 1 (1899), str. 49.<br>''“Pohlevno nasprotujoč, je nekdo iz ozadja izrekel svoje pomisleke o Čukovem modrovanju, češ, mi Jugoslovani s svojim »kolom« se pač dobro vrtimo v krogu, a naprej ne pridemo, ne napredujemo.”''</ref> * [[Ivan Ivić]], psiholog, univerzitetski profesor<ref name=ivic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 176.<br>''“Ivić Ivan, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Razvojna psihologija). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Anton Janežič]], filolog<ref name=janezic1>Prijatelj, Ivan: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-CELRWWCE/29cc0c10-4627-410e-8ce0-7e49e74864a3/PDF Borba za individualnost slovenskega književnega jezika 1848–1857] Ljubljana 1937, str. 109.<br>''“Ti nam pripravljaš pot, da se naj popred Jugoslovani sjedinimo, zraven pa tudi drugim narečjem približamo, da ne zagazimo na stranputice, po kterih žalibog tako radi tumaramo i vagutamo...”''</ref> * [[Božidar Jezernik]], etnolog<ref name=jezernik1>[https://pescanik.net/jugoslavija-zemlja-snova-2/ Jugoslavija, zemlja snova] Peščanik. ''03.12.2018.''<br>''“On je glavni lik Bože Jezernika, jer Boža je integralni Jugosloven i on žali – i to je jedna od teza ove knjige – što, po njegovom mišljenju, u Jugoslaviji, kako on kaže, nije bilo više jugoslovenskog nacionalizma.”''</ref> * [[Đokica Jovanović]], sociolog<ref name=jovanovic1>[https://nova.rs/emisije/zasto-u-srbiji-ima-sve-vise-jugoslovena/ Zašto u Srbiji ima sve više Jugoslovena?] Nova.rs ''TV Nova; 02.05.2023.''<br>''“Sociolog Đokica Jovanović iz Niša na nedavnom popisu izjasnio se kao Jugosloven i to ne prvi put.”''</ref> * [[Damir Kakaš]], univerzitetski profesor, političar<ref name=kakas1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 214.<br>''“Kakaš Damir, potpredsednik Skupštine AP Vojvodine (od '94); potpredsednik Izvršnog odbora Reformske demokratske stranke Vojvodine; redovni profesor Fakulteta tehničkih nauka, N. Sad. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksej Kišjuhas]], sociolog<ref name=kisjuhas1>[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''<br>''“Na njihov poziv prvi se odazvao sociolog, profesor na Sveučilištu u Novom Sadu i kolumnist lista Danas, Aleksej Kišjuhas, koji je na dan početka popisa podržao pokret poveznicom na svoju kolumnu pod naslovom 'Jugoslavija živi'.”''</ref> * [[Ivan Klajn]], jezikoslovac<ref name=klajn1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 228.<br>''“Klajn Ivan, lingvista; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Maja Korać]], sociolog<ref name=korac1> Savić, Svenka/Korać, Maja: Naučnice iz Srbije u svetu: kroz dijalog i refleksiju, u: Prelić, Mladena/Stevanović, Lada/Lukić Krstanović, Miroslava (ur.): [https://etno-institut.co.rs/storage/710/63abe78a83ade_Etnografski-zbornik-2022-PRINT2.pdf Rod, znanje i moć. Istorija, nasleđe i značaj naučnica u Srbiji] Beograd 2022, str. 202.<br>''“Ja sam bila i ostala Jugoslovenka. Da pojasnim, multikulturna Južna Slovenka. To je moje duboko, i pre svega, lično opredeljenje, ne političko. Zasnovano na iskustvu i načinu života moje (primarne) porodice, kao i na istoriji mojih porodičnih predaka.”''</ref> * [[Ana Kotevska]], muzikolog i muzički kritičar<ref name=kotevska1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 246.<br>''“Kotevska Ana, muzikolog i muzički kritičar; glavni i odgovorni urednik muzičkog mesečnika "Bis"; […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Boško Kovačević]], sociolog<ref name=kovacevic1>[https://www.oslobodjenje.ba/vijesti/bih/sjecanje-na-boska-kovacevica-918183 Sjećanje na Boška Kovačevića] [[Oslobođenje (list)|Oslobođenje]]. ''27.12.2023.''<br>''“Za sebe je volio da govori da je Sokolčanin, Subotičanin, Ličanin, Vojvođanin, Srbin, Jugosloven, Evropljanin, Građanin sveta”''</ref> * [[Fran Kovačič]], teolog, historičar<ref name=kovačič1>Kovačič, Fran: [https://books.google.de/books?id=Uuj64Xn6lc0C&newbks=1&newbks_redir=0&printsec=frontcover&hl=de#v=onepage&q&f=false Ob osemstoletnici križarskih vojsk. (1096 – 1896)], u: Katoliški obzornik, letnik I. (1897), str. 162.<br>''“Tem znamenitejše je to vprašanje za nas sedaj ob osemstoletnici križarskih vojsk, ker smo zlasti mi Jugoslovani v neposredni zvezi s križarskimi vojskami in se vprašanje cerkvenega zedinjenja posebno nas tiče.”''</ref> * [[Marija Kraljević-Balalić]], genetičar<ref name=kraljevicbalalic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 252.<br>''“Kraljević-Balalić Marija, dekan i redovni profesor Poljoprivrednog fakulteta, N. Sad (za pr. Genetika, Populaciona genetika i Uvod u metodiku maučnog [sic!] rada). […] P: Jugosl., […].”''</ref> * [[Ivan Kukuljević Sakcinski]], istoričar, književnik, političar<ref name=sakcinski1>I. K. S.: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5Qafecy6iKlcE4GRP36GCRjeS9AYE3ZKN4DtQb8v1YneKWwXP8ld5anxHTN8z7etr5CGTzYs6U5R0JEqz2r57g_dJAvk2YISjAh1_L-8uUNoKGjJ_3-K-qR5N5bwoZVY4HJKGA11VkUXgB6k-VFf_OZXWxAYg6f1kqWue6C8jtlemwhdXfI3_kI6Av7h8auSwL-rXpy_qyGym-ClQYCNiYHRT-RjqAtDzccX_9madJD6_gOeRNLXqDtoCqjO0ZnmjzqOAm-UFFo7e4PDGeFic2zoZak0UvgSC-cFMnrRlriWDKYrRrAM Politička pověstnica], u: Arkiv za pověstnicu jugoslavensku, knjiga II. (1852), str. 1.<br>''“Mi Jugoslaveni neimamo sve dosada našega diplomatara, pa ipak nećemo nikada bez njega moći razsvětliti i kritički napisati razgranjenu historiu našega naroda.”''</ref><ref name=sakcinski2>Smičiklas, Tade; Marković, Franjo: Matica Hrvatska od godine 1842. do godine 1892. Spomen-knjiga. Zagreb 1892, str. 160.<br>''“Očekivamo pako od nje, da nam one strane što brže pridruži, koje po historiji i zakonu ili po krvi i poreklu našoj državi ili našemu jugoslavenskomu narodu pripadaju.”''</ref> * [[Đuro Kurepa]], fizičar<ref name=djkurepa1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 231-232.<br>''“Kurepa R. Đuro, redovni član SANU i ANU-BiH, dopisni član JAZU; profesor univerziteta - u penziji (r. 16. VIII 1907, Majske Poljane, Glina). Srbin-Jugosloven, […]. ”''</ref> * [[Milan Kurepa]], fizičar<ref name=mkurepa1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 263.<br>''“Kurepa Milan, redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF, Bg. (za pr. Fizika molekula i Fizika opšti kurs); naučni savetnik u Institutu za fiziku, Bg.; preds. Nacionalnog komiteta za fiziku Jugoslavije (od '87). […] P: Jugosloven srpsko-jevrejskog porekla.”''</ref><ref name=mkurepa2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 232.<br>''“Kurepa V. Milan, fizičar; redovni profesor Fizičkog fakulteta PMF u Beogradu; predsednik Nacionalnog komiteta za fiziku SFRJ (r. 11. V 1933, Bačka Palanka). Jugosloven, srpsko-jevrejskog porekla.”''</ref> * [[Šime Ljubić]], istoričar, arheolog<ref name=ljubic1>Okuka, Miloš: Eine Sprache - viele Erben. Sprachpolitik als Nationalisierungsinstrument in Ex-Jugoslawien. Klagenfurt 1998, S. 23. (na njemačkom)<br>“»Hej, Ihr Jugoslawenbrüder, seien wir ruhmreich!« So ruft der Kroate Šime Ljubić 1864 in seinem Spiegel der jugoslawischen Literaturgeschichte (Ogledalo književne poviesti Jugoslavjanske na podučavanje mladeži) in der […].</ref> * [[Ivan Macun]], književni povjesničar<ref name=macun1>Macun, Ivan: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-TZWJKXHW/f39ff886-a3b5-4dc5-967b-8f5d499a8755/PDF Cvetje slovenskiga pesničtva.] Trst 1850, str. 4.<br>''“Poglej samo nekaj malo na polje slavjanskih narodnih pesem in boš vidil u Čehih, Poljakih in posebno u nas Jugoslavjanih množinu sadja najlepšega, z katerim bo se težko kater si bodi drugi narod hvaliti zamogel.”''</ref> * [[Vlado Mađarić]], istoričar umetnosti<ref name=madjaric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 403.<br>''“Mađarić Vlado, direktor Saveznog instituta za zaštitu spomenika kulture u Beogradu, r. 1915 u Ludbregu, Jugosloven.”''</ref> * [[Matija Majar]], etnograf, jezikoslovac<ref name=majar1>Majar, Matija: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-05AJDQXQ/0768df73-0700-4779-81e0-226111bc3825/PDF Naše slovstvo], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 44 (03.06.1857), str. 174.<br>''“Mi Jugoslaveni, imenito Slovenci, smo v takih okolnostih, da moramo to pitanje tako le staviti: Čto moramo činiti, storiti, da se književno slože narečja serbsko, bulgarsko, horvatsko i slovensko?”''</ref> * [[Petar Matković]], geograf<ref name=pmatkovic1>Matković, Petar: Zemljopisni odlomci. Najnovija kartografija o Jugoslovjenskih zemljah, u: Književnik, god. III. sv. 1. (1866), str. 81.<br>''“Vojnički kartografički zavod u Beču, koji si je glede svojih kartografičkih proizvoda slavno ime stekao, objelodani za kratko vrieme koli za znanost u obće, toli za nas Jugoslovjene napose evo već drugu vele znamenitu i krasnu geografičku radnju: Dalmaciju naime, koja poput okvira sa zapada Balkanski poluotok zaprema, i gore navedenu kartu Bosne i Hercegovine, kojom je publikacijom sumnja o tajnom skrivanju kartografičkoga materijala iz političkoga obzira sasvim izčeznula.”''</ref> * [[Fedor Mesinger]], meteorolog, univerzitetski profesor<ref name=mesinger1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 317.<br>''“Mesinger Fedor, meteorolog; redovni profesor PMF, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nada Milašin]], naučnik<ref name=milasin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 328.<br>''“Milašin Nada, viši naučni saradnik u Institutu za arhitekturu i urbanizam Srbije, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vojin Milić]], sociolog<ref name=milic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 334.<br>''“Milić Vojin, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Miljanić]], inženjer elektrotehnike, univ. profesor<ref name=miljanic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 348.<br>''“Miljanić Petar, akademik, sekretar Odeljenja tehničkih nauka SANU, redovni profesor Mašinskog i Elektrotehn. fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Navratil]], jezikoslovac<ref name=navratil1>N., J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-7IS7KTWC/de1d2076-efac-45c3-b8f8-6afcd0997ccc/PDF Želja jezikoznanska o novem letu vsim Slovencom, posebno pisateljem slovenskim v prevdarek], u: Slovenska bčela, letnik 4, številka 8 (1853), str. 63.<br>''“Tudi govorimo vsi Slovenci in Jugoslovani; Ne dam mu naj manje […].”''</ref> * [[Aleksandar Nikolić (istoričar)|Aleksandar Nikolić]], istoričar, novinar<ref name=anikolic1>[https://boom93.rs/article/54985/jugosloveni-kulturno-povezivanje-trajnije-od-drzavnih-granica Jugosloveni: Kulturno povezivanje trajnije od državnih granica] Radio Boom93. ''Neda Stojićević/Jelena Milenković''.<br>''“Onda je bilo potpuno prirodno da 2022. kažem na popisu ću se izjasniti kao Jugosloven.”''</ref> * [[Viktor Novak]], istoričar<ref name=novak1>[https://www.rts.rs/page/rts/sr/Dijaspora/story/1526/srbija-na-vezi/2091781/-magnum-crimen---bez-cenzure-.html Magnum Crimen - bez cenzure] [[Radio-televizija Srbije]]. ''03.11.2015''<br>''“Prvo izdanje ove kultne knjige, Viktor Novak, Hrvat, ali i integralni Jugosloven, uspeo je da objavi u burnim posleratnim godinama, 1948.”''</ref> * [[Pavel Opavski]], univerzitetski profesor<ref name=opavski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390.<br>''“Opavski Pavel [sic!], redovni profesor Fakulteta fizičke kulture, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven, […].”''</ref><ref name=opavski2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 334.<br>''“Opavski J. Pavle, redovni profesor Fakulteta za fizičku kulturu u Beogradu (r. 9. XI 1925, Stara Pazova). Jugosloven.”''</ref> * [[Milenko Panić]], univerzitetski profesor<ref name=panic1>[https://www.rts.rs/page/tv/ci/story/19/rts-svet/1290146/evropa-i-srbi-milenko-panic.html Европа и Срби: Миленко Панић] [[Радио-телевизија Србије]]. ''Војислав Лалетин; 26.03.2013.''<br>''“Премда је Југославија разбијена, он се и даље, с пуно разлога, осећа и понаша као Југословен.”''</ref><ref name=panic2>[https://www.youtube.com/watch?v=VZzu-CMhDjA Evropa i Srbi: Milenko Panić] [[YouTube]]. ''RTS Obrazovno-naučni program - Zvanični kanal; 22.08.2016.''<br>''“Pa, moram Vam reći da ovaj, ja sam uvijek bio, i odgojen, i… i ostao jugoslovenski orijentisan. […] Ali, ja sam se osjećao Jugosloven, i dalje se osjećam Jugosloven.”''</ref> * [[Zlatica Pavlovski]], naučni savjetnik iz područja živinarstva<ref name=pavlovski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 409.<br>''“Pavlovski Zlatica, upravnik Zavoda za živinarstvo u Institutu za stočarstvo, Zemun. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Stevan K. Pavlowitch]], historičar<ref name=pavlowitch1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-60401608 Srbija i Velika Britanija: Ko je bio istoričar Stevan K. Pavlović - kosmopolita i džentlmen srpskog porekla] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 25.02.2022.''<br>''“Istoričar Stevan K. Pavlović bio je kosmopolita i Evropljanin koji je govorio da je Jugosloven po rođenju, Srbin po porodičnom poreklu, Britanac po državljanstvu i Francuz po kulturnom afinitetu.”''</ref> * [[Miljenko Perić]], fizikohemičar<ref name=mperic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 413.<br>''“Perić Miljenko, redovni profesor Fakulteta za fizičku hemiju PMF, Bg. (za pr. Kvantna hemija i molekulske strukture); šef Katedre za molekulske strukture; prodekan za nastavu. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vesna Pešić]], sociološkinja<ref name=vpesic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/dragoslav-petrovic-jugoslavija-ce-se-vracati-zazivece-u-novim-formama/ Dragoslav Petrović: Jugoslavija će se vraćati, zaživeće u novim formama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Beta; 15.11.2024.''<br>''“Ali, ja sam i danas ostala Jugoslovenka.”''</ref> * [[Nebojša Popov]], sociolog<ref name=popov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 439.<br>''“Popov Nebojša, sociolog; viši naučni saradnik u Institutu za filozofiju i društveni teoriju, Bg. (od '81); odgovorni urednik lista "Republika" (od '91); član Saveta Beogradskog univerziteta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Tomislav Popović]], ekonomista, univerzitetski profesor<ref name=tpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 447-448.<br>''“Popović Tomislav, naučni savetnik, redovni profesor univerziteta. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dušan Puhalo]], anglista<ref name=puhalo1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 455.<br>''“Puhalo Dušan, književni prevodilac; redovni profesor Filološkog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Franjo Rački]], historičar, političar, katolički svećenik<ref name=racki1>Novak, Viktor: Franjo Rački u govorima i raspravama. Zagreb 1925, str. 126.<br>''“Naš ugovor ima se navlaš na to obazrijeti, da smo Jugoslovjeni, da nam je bolja budućnost samo u Jugoslovjenstvu.”''</ref><ref name=racki2>Novak, Grga (i drugi) (ur.): Spomenica. Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti 1866-1966. Zagreb 1966, str. 14.<br>''“Rački je bio ne samo velik učenjak nego i velik patriot u najširem smislu te riječi: Hrvat, Jugoslaven, Slaven.”''</ref><ref name=strossmayer-racki/><ref name=racki31>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. 216.<br>''“Mi Jugoslovjeni razdijeljeni smo jezikom, ovom pravom dušom naroda, glavnim, često i jedinim sidrom narodnosti.”''</ref> * [[Ivan Radetić]], jezikoslovac<ref name=radetic1>Radetić, Ivan: Pregled hrvatske tradicionalne književnosti. Senj 1879, str. 199.<br>''“Ovo obće jamstvo ili poručanstvo počelo je kod zapadnih Slovjena; Čeha, Poljaka i Pomorana padati već XIII. vieka, dočim se kod nas Jugoslovjena imenice Hrvata i Srba po zakonu vinodolskom i Dušanovom još u XIV. vieku nalazilo, a gdješto se i do dana današnjega sačuvalo.”''</ref> * [[Božo Radman]], agronom<ref name=radman1>[https://www.glassrpske.com/lat/plus/teme/in-memoriam-mr-bozo-radman-do-posljednjeg-daha-posvecen-nauci-i-pravdi/348739 In memoriam - mr Božo Radman: Do posljednjeg daha posvećen nauci i pravdi] Glas Srpske. ''Mladen Karić; 30.01.2021.''<br>''“Ja sam univerzalista i kosmopolita. Nacionalno se osjećam kao Jugosloven. Ako me neko detaljnije pita, ja sam Bosanac. Ako ide još detaljnije, ja sam Krajišnik. Najdetaljnije, ja sam Banjalučanin. Nakon toga, nemojte me dalje pitati!”''</ref> * [[Duško Radosavljević]], politolog i predsjednik Saveza antifašista Vojvodine<ref name=dradosavljevic>[https://sav-ns.wixsite.com/sav2017/struktura-sav-a Struktura i rukovodstvo SAV-a] SAV - Savez antifašista Vojvodine.<br>''“Sremac, Srbin, Vojvođanin, Jugosloven i Evropljanin.”''</ref> * [[Ljubiša Rajić]], lingvist<ref name=rajic1>[http://www.slobodnaevropa.org/content/sta_znaci_multikulturalnost/2276177.html Šta znači multikulturalnost] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Biljana Jovićević; 16.01.2011.''<br>''“Ja sam rođen u Jugoslaviji, tu sam odrastao, obrazovao se, oženio i dobio djecu. Nisam mogao biti ništa drugo nego Jugosloven, bez obzira što su moj otac i majka bili Srbi.”''</ref><ref name=rajic2>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 471.<br>''“Rajić Ljubiša, vanredni profesor za skandinavske jezike i književnosti na Filološkom fakultetu, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Slobodan Ribnikar]], fizikohemičar<ref name=sribnikar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 481.<br>''“Ribnikar Slobodan, akademik; redovni profesor Prirodno-matematičkog fakulteta, Bg. (za pr. Nuklearna hemija i Fadiohemija). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nikola Rot]], profesor psihologije<ref name=rot1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 487-488.<br>''“Rot Nikola, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Obrad Savić]], filozof<ref name=obradsavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 495.<br>''“Savić Obrad, viši predavač na Katedri za društvene nauke Tehnološko-metalurškog fakulteta, Bg.; generalni sekretar Beogradskog kruga i gl. urednik časopisa "The Belgrade circle". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Svenka Savić]], psihološkinja, lingvistkinja<ref name=ssavic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 496.<br>''“Savić Svenka, redovni profesor Filozofskog fakulteta, N. Sad (za pr. Psiholingvistika, Analiza diskursa i Uvod u lingvistiku). […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Ljubica Simaković]], univerzitetska profesorica<ref name=simakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 500.<br>''“Simaković Ljubica, redovni profesor Ekonomskog fakulteta, Kragujevac (za pr. Ekonomska filozofija i politika). […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Đorđe Stanković]], povjesničar<ref name=djstankovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 521.<br>''“Stanković Đorđe, redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (za pr. Istorija Jugoslavije); šef Katedre za istoriju Jugoslavije. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dubravka Stojanović]], povjesničarka<ref name=dstojanovic1>[https://www.danas.rs/vesti/politika/demostat/dubravka-stojanovic-nismo-u-hladnom-ratu-vucic-nije-tito-a-ni-srbija-nije-jugoslavija/ Dubravka Stojanović: Nismo u Hladnom ratu, Vučić nije Tito, a ni Srbija nije Jugoslavija] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Demostat/Ivana Petronijević Terzić; 21.12.2022.''<br>''“Ni ja ne želim Jugoslaviju, ja jesam Jugoslovenka, ali ne želim Jugoslaviju zato što mislim da je njeni narodi nisu dorasli.”''</ref><ref name=dstojanovic2>[https://www.slobodnaevropa.org/a/most-nasledje-latinka-perovic-istorija-balkan-jugoslavija/32723484.html Latinka Perović - u Srbiji ignorisana i napadana, u regionu poštovana] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Omer Karabeg; 10.12.2023.''<br>''“Tek sam kasnije kroz duge razgovore s njom shvatila tu njenu poziciju bez obzira što se s njom na tom pitanju nisam slagala i ostala sam Jugoslovenka.”''</ref> * [[Svetomir Škarić]], profesor ustavnog prava<ref name=skaric1>[http://www.dnevnik.mk/?ItemID=969BE953C56D4D4294BC6BE9769FDB93 Пратениците-торбеши бараат третман на помала етничка заедница]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Dnevnik. ''Tatjana Popovska; 18.09.2011.''</ref><ref name=skaric2>[http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=121810833459&id=9&setIzdanie=22161 Ин мемориам]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (na makedonskom) Nova Makedonija. ''Svetomir Škarić; 18.12.2010.''</ref> * [[Slobodan Šoja]], historičar<ref name=soja1>[https://unaworld.tv/video/reaktor-bih-jugonostalgija Jugonostalgija] Una televizija, emisija ''Reaktor BiH''. ''04.12.2023.''<br>''“Pa znate šta, ja mislim da je bolje reći da... da sam Jugosloven nego jugonostalgičar.”''</ref> * [[Jorjo Tadić]], istoričar<ref name=jtadic1>Тадић, Јорјо: [https://books.google.de/books?id=bzCZCgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=de&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Сабласти круже Југославијом...], у: Историјски часопис, књ. 18 (1971), str. 48.<br>''“А још више зато што је мени лично сасвим свеједно да ли се нешто назива хрватским или српским, јер су за мене Срби и Хрвати један народ, без обзира што се о томе мислило или данас мисли, пише и прописује. Као Југословен, али не по линији државне већ по свом дубоком националном опредељењу, а и научном уверењу, јер сам то био и онда када смо о југословенској држави само сањали, сматрам да је ненаучно и смешно сврставати старе Дубровчане у Србе или Хрвате, а њихова културна дела, посебно књижевност, резервисати искључиво за једне или друге.“''</ref><ref name=tadic2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 715-716.<br>''“Tadić Jorjo, dr filozofije, red. prof. Filozofskog fakulteta u Beogradu za Opštu istoriju Novoga veka, dopisni član Srpske akademije nauka u Beogradu, dopisni član Jugoslavenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu, r. 1899 u Starom Gradu, Srez hvarski, Jugosloven.”''</ref> * [[Nevenka Tadić]], neuropsihijatar<ref name=ntadic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 568.<br>''“Tadić Nevenka, neuropsihijatar. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Nikola Tesla]], izumitelj<ref name=tesla1>[https://www.slobodnaevropa.org/a/nikola-tesla/30612584.html Svi hoće Nikolu Teslu] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Mila Đurđević/Una Čilić''.<br>''“Zbog toga, braćo i sestre, kao najstariji Srbin, Jugoslaven, Amerikanac naše krvi u Sjedinjenim Državama, upućujem vam ovo pismo moleći vas da se odazovete pozivu predsjednika Roosevelta.”''</ref> * [[Rajko Tomović]], naučnik, robotičar<ref name=tomovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 585.<br>''“Tomović Rajko, akademik; direktor (sa N. Uzungoluom) Centra za multidisciplinarno praćenje pravaca razvoja informatike, Atina (od '96). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ljubinka Trgovčević-Mitrović]], povjesničarka<ref name=trgovcevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 590.<br>''“Trgovčević Ljubinka, viši nauč. saradnik u Istorijskom institutu SANU, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref><ref name=trgovcevic2>[https://www.danas.rs/kultura/vece-secanja-na-ljubinku-trgovcevic-1948-2022-istoricarka-putnica-zena-nadasve-prijateljica/ Veče sećanja na Ljubinku Trgovčević (1948-2022): Istoričarka, putnica, žena, nadasve prijateljica] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''J. J.; 06.03.2023.''<br>''“Rođena u njenom središtu, u Bosni, u Sarajevu, ostala je Jugoslovenka do kraja.”''</ref> * [[Milan Trtanj]], fizikohemičar<ref name=trtanj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 593-594.<br>''“Trtanj Milan, rukovodilac Laboratorije za hemijsku dinamiku i permanentno obrazovanje Instituta za nuklearne nauke "Vinca". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Vladeta Urošević]], fizičar<ref name=urosevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 598.<br>''“Urošević Vladeta, osnivač i direktor preduzeća "Metrologia". […] P: Srbin, Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Vejvoda]], politikolog<ref name=vejvoda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 605.<br>''“Vejvoda Ivan, politikolog; profesor na Syssex [sic!] University, Engleska (od '93). […] P: Jugosloven.”''</ref><ref name=vejvoda2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 510.<br>''“Vejvoda I. Ivan, politikolog; istraživač u Institutu za evropske studije u Beogradu (r. 27. XII 1949, Beograd). Jugosloven.”''</ref> * [[Vuk Vernić]], sociolog, revolucionar<ref name=vernic1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 65.<br>''“Vernić Vuk, borac u prištapskim jedinicama VŠ, neutvrđenog mesta rođenja, profesor na Pravnom fakultetu u Zagrebu, Jugosloven, u NOV došao krajem marta 1943. iz ustaškog logora Jasenovac razmenom za zarobljene Nemce.”''</ref> * [[Radina Vučetić]], historičarka<ref name=vucetic1>[https://www.pressreader.com/serbia/nin/20200806/281706912025220][http://www.nin.co.rs/pages/article.php?id=102354064] Неорадикалски рикверц води у провалију [[НИН]]. ''Радмила Станковић; 06.08.2020.''<br>''“Радина Вучетић је имала ту срећу: предмет њеног научног интересовања је превасходно Југославија, Краљевина и она социјалистичка, а за себе једнако каже да је Југословенка јер је рођена и васпитана у тој земљи, јер је формирана у југословенском духу и не може за првих двадесет година свог живота да каже „пуј, пике, више не важи“.”''</ref><ref name=vucetic2>[https://www.youtube.com/watch?v=Icqc0scR63Q Prostori slobode - Radina Vučetić] YouTube. ''Remarker Media; 01.07.2020.''<br>''Jesi ti Jugoslovenka? - “Jesam, da. To moram da pomenem.”''</ref> * [[Sreten Vujović]], sociolog<ref name=svujovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 628.<br>''“Vujović Sreten, sociolog; redovni profesor Filozofskog fakulteta, Bg. (od '92); član Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Emir Zelenhasić]], univerzitetski profesor<ref name=zelenhasic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 643-644.<br>''“Zelenhasić Emir, redovni profesor Građevinskog fakulteta, Subotica (za pr. Hidrologija i Osnovi hidrotehnike); šef Katedre za hidrotehniku. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vjekoslav Babukić.jpg|Vjekoslav Babukić Datoteka:Jovo Bakic-mc.rs.jpg|Jovo Bakić Datoteka:Franjo Bradaška.jpg|Franjo Bradaška Datoteka:Jurij Caf.jpg|Oroslav Caf Datoteka:Vladimir Ćorović.jpg|Vladimir Ćorović Datoteka:Dejan Djokic LMU Book presentation.jpg|Dejan Đokić Datoteka:Ivan Filipović 1892 Mayerhofer.png|Ivan Filipović Datoteka:Andrej Grubačić at the SF anarchist bookfair 2010 (cropped).jpg|Andrej Grubačić Datoteka:Fran Ilešič.jpg|Fran Ilešič Datoteka:JanezicAnton.jpg|Anton Janežič Datoteka:Ivan Klajn.jpg|Ivan Klajn Datoteka:Fran Kovačič.jpg|Fran Kovačič Datoteka:Ivan Kukuljevic Sakcinski 1889 Mukarovsky.png|Ivan Kukuljević Sakcinski Datoteka:Kurepa georg2 (cropped).jpg|Đuro Kurepa Datoteka:Sime Ljubic 1885 Mayerhofer.png|Šime Ljubić Datoteka:MacunIvan.jpg|Ivan Macun Datoteka:Matija Majar (2).jpg|Matija Majar Datoteka:Vojinmilic.jpg|Vojin Milić Datoteka:Ivan Navratil.jpg|Ivan Navratil Datoteka:Nebojsa Popov-mc.rs.jpg|Nebojša Popov Datoteka:Božidar Jezernik 02.jpg|Božidar Jezernik Datoteka:Franjo_Rački_1897_Th._Mayerhofer.png|Franjo Rački Datoteka:Ljubiša Rajić.jpg|Ljubiša Rajić Datoteka:Dubravka Stojanović.jpg|Dubravka Stojanović Datoteka:Nevenka Tadić.jpg|Nevenka Tadić Datoteka:Tesla circa 1890.jpeg|Nikola Tesla Datoteka:Rajko Tomovic.jpg|Rajko Tomović Datoteka:Ivan Vejvoda - July 2015 (cropped).jpg|Ivan Vejvoda </gallery> </center> == Novinarstvo i publicistika == * [[Mihailo Bjelica]], novinar, univ. profesor<ref name=bjelica1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Bjelica Mihailo, naučni savetnik u Institutu za političke studije, Bg.; redovni profesor Fakulteta političkih nauka, Bg. (za pr. Istorija novinarstva). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Olga Božičković]], novinarka<ref name=bozickovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 45.<br>''“Božičković Olga, slobodni novinar. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Nikola Burzan]], novinar<ref name=burzan1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 68.<br>''“Burzan Nikola, novinar; urednik-komentator u Spoljno-političkoj rubrici "Naše Borbe". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Angelina Čakširan]], novinarka<ref name=caksiran1>[https://www.mojnovisad.com/gradske-face/angelina-caksiran-novinar-i-urednik-pisanje-mora-imati-svrhu-i-poruku-jer-to-je-pravo-novinarstvo-id43596.html Angelina Čakširan, novinar i urednik: Pisanje mora imati svrhu i poruku jer to je pravo novinarstvo] mojnovisad.com ''Aleksandar Jovanović; 12.11.2021.''<br>''“Kao Jugoslovenka, što sam ostala do danas, prezirala sam svaki nacionalizam, srpski, hrvatski, bilo koji. To nas je i dovelo do raspada zemlje koja je definitivno bila najlepša na svetu. U svakom pogledu.”''</ref> * [[Đorđe Dragojlović]], novinar<ref name=dragojlovic1>[http://www.index.hr/vijesti/clanak/sto-ce-kerum-na-ovo-reci-vojvodjanski-novinar-osniva-nacionalno-vijece-jugoslavena/462207.aspx Što će Kerum na ovo reći: Vojvođanski novinar osniva Nacionalno vijeće Jugoslavena] Index. ''27.11.2009.''</ref> * [[Milovan Đilas]], publicista, politički disident, političar, revolucionar<ref name=mdjilas1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/balkan-53066157 Milovan Đilas: „Crnogorac, Srbin i Jugosloven koji po značaju daleko prevazilazi jugoslovenske okvire“] BBC na srpskom. ''Dejan Đokić; 17.07.2020.''<br>''“Đilas je bio Crnogorac, Srbin i Jugosloven. Ali je po svom značaju daleko prevazilazio jugoslovenske okvire, pa iako zvuči kao kliše, može se reći da je bio građanin sveta, pre svega onog sveta koji se borio za slobodu, pravdu i društvenu jednakost.”''</ref> * [[Jug Grizelj]], novinar<ref name=grizelj1>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 144.<br>''“Grizelj, I. Jug, novinar (r. 2. VIII 1926, Vrlika). Jugosloven.”''</ref><ref name=grizelj2>[https://www.vreme.com/vreme/jug-grizelj-1926-1991/ Venci i reči za velikana novinarstva] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Živorad Kovaćević; br. 12, 14.01.1991.''<br>''“Jug Girzelj je bio Jugosloven u najboljem smislu te reči Zato je toliko voleo Beograd — onaj široki, neuskogrudi, neprovincijalni, tolerantni, kosmopolitski Beograd. Bio je ponosan što je Beograđanin. Njegov zvezdani čas je bio kad su kolege odlučile da on, po krvi Hrvat i Italijan, po ljudskom opredeljenju Jugosloven, bude predsednik Udruženja novinara Srbije.”''</ref> * [[Dinko Gruhonjić]], novinar i univerzitetski profesor<ref name=gruhonjic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/a-vi-sto-biste-da-nas-koljete-vi-ste-dinko-sakic-autorski-tekst-dinka-gruhonjica-o-tome-sta-je-zaista-rekao-u-dubrovniku/ A vi, što biste da nas koljete, vi ste Dinko Šakić: Dinko Gruhonjić za Danas o tome šta je zaista rekao u Dubrovniku] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 25.03.2024.''<br>''“Ja sam dete bratstva i jedinstva, moja jedina domovina bila je i ostala Jugoslavija, a ja sam Jugosloven, Bosanac i Vojvođanin. Nikada nisam prestao da verujem u bratstvo i jedinstvo naših naroda i narodnosti.”''</ref><ref name=gruhonjic2>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/hulje-vrebaju-iz-mraka-i-krecu-se-u-coporima/ Hulje vrebaju iz mraka i kreću se u čoporima] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dinko Gruhonjić; 05.12.2020.''<br>''“Ja sam Jugosloven, dakle apatrid. Ali, odavno sam shvatio da je Jugoslavija bila prirodna tvorevina, a da su ove banane u kojima živimo totalno neprirodne.”''</ref><ref name=gruhonjic3>[https://autonomija.info/dinko-gruhonjic-danas-je-sveti-avnoj-ideja-jugoslavije-je-ideja-slobode/ Dinko Gruhonjić: Danas je sveti AVNOJ – ideja Jugoslavije je ideja slobode] Autonomija. ''Dinko Gruhonjić; 29.11.2021.''<br>''“Kao Jugosloven, kažem da Jugoslavija nije bila savršena. Ali se mogla “popraviti”. A ovo, ovo što su nam servirale ubice Jugoslavije kao “novu normalnost”, e to je potpuno nepopravljivo!”''</ref> * [[Zdravko Huber]], novinar, urednik<ref name=huber1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 165.<br>''“Huber Zdravko, novinar, urednik u "Našoj Borbi". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Dejan Ilić]], izdavač i urednik<ref name=dilic1>[https://pescanik.net/razgovor-u-jajcu/ Razgovor u Jajcu] Peščanik. ''Dejan Ilić; 26.07.2017.''<br>''“Da li to što sam Jugosloven isključuje mogućnost da budem Srbin?”''</ref> * [[Viktor Ivančić]], novinar<ref name=ivancic1>[https://www.021.rs/story/Info/Srbija/260982/Dezulovic-To-sto-radi-Vesic-moze-i-Baka-Prase.html Dežulović: To što radi Vesić može i Baka Prase] Portal 021. ''Danas; 15.12.2020.''<br>''“Inače, taj princip, da dobri Hrvati iz srpske perspektive smeju da seru samo po Hrvatskoj i njenim gradovima, i obratno, da je dobrim Srbima iz hrvatske perspektive dopušteno da seru isključivo po Srbiji i njenim gradovima, za mene je nakaradan. Ja se kao Jugosloven zalažem za to da svi seremo po svima, slobodno, velikodušno, bez kočnica i ustezanja.”''</ref> * [[Željko Ivanović]], novinar<ref name=zivanovic1>[https://www.nedeljnik.rs/priblizite-mi-to-kako-se-covek-oseca-ko-crnogorac-zeljko-ivanovic-u-novom-nedeljniku/ „Približite mi to, kako se čovek oseća ko Crnogorac?“ Željko Ivanović u novom Nedeljniku] Nedeljnik. ''Veljko Miladinović; 13.01.2024.''<br>''“Ja sam bio Jugosloven. I danas sam u kulturološkom smislu Jugosloven.”''</ref> * [[Josip Kirigin]], novinar, publicist, revolucionar<ref name=kirigin1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 317.<br>''“Kirigin Josip, novinar, šef dopisništva zagrebačkog Vjesnika u Beogradu, rez. kapetan, r. 1918 u Australiji, Jugosloven.”''</ref> * [[Ferdo Kočevar]], publicist<ref name=kocevar1>Žavčanin, K. [Ferdo Kočevar (pseudonim)]: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QafI8q6cWMCSYx5DASe5f4K9LHOzIvL2AH58YK0c7JYOkjJ7oZB_OTlRLbYsgT45Daa8UMBStsfx3pi2R9XZ7VFaUKFuoXfoeB2HQLn2j4NThGNY-GJv5JNACbJCNEhYJrBiCsAH9AQDPYDdn1be2GLBSUNd5tP1cFAY5VS6-FfgGs4mJiar0TuMEbqaYjlaWHj3R3SIm_8EUuu3jtoEpL2YMm_-8bETpnDxn990Z8ZR92XZcOJrRiwvfQ9Mob_AcKF4R4vM6KinlM9V2sgsh4VeP5LR10FjGptp9KroUmjhDomEeJw Jugoslavenska akademija], u: Novice gospodarske, obertniške in narodne, tečaj XIX. list 19 (08.05.1861), str. 150.<br>''“Mi Jugoslovani smo v tem obziru v dosta hujem položaji. […] Naravno je tedaj, da so zadobile te sosedne slovstva pretežni upljiv v nas Jugoslovane in sicer na veliko škodo in nevarnost za našo narodnost.”''</ref> * [[Mahmud Konjhodžić]], novinar, publicist<ref name=konjhodzic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 331.<br>''“Konjhodžić Mahmud, novinar, r. 1905 u Ljubuškom, srez Mostar, Jugosloven.”''</ref> * [[Anton Kos]], publicist<ref name=kos1>A[nton]. K[os]. Cestnikov: [http://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-I14QC4EA/fa8e646f-84d3-473a-9ea7-ebcbed6d420a/PDF Poljodelstvo in kemija], u: Novice gospodarske, obertnijske in národske, tečaj XV. list 53 (04.07.1857), str. 210.<br>''“Tudi mi Jugoslovani se moremo sponašati z možem, ki po vsej pravici zaslužuje, da ga v vesrto Mezzofantov vredimo.”''</ref> * [[Boro Krivokapić]], novinar<ref name=krivokapic1>[https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven Boro Krivokapić, poslednji Jugosloven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208063744/https://www.xxzmagazin.com/boro-krivokapic-poslednji-jugosloven |date=2023-02-08 }} XXZ magazin. ''Milivoj Bešlin; 28.11.2018.''<br>''“Ja sam bio i ostao prije svega Jugosloven”, neretko je ponavljao.''</ref> * [[Sergije Lukač]], novinar, univ. profesor<ref name=lukac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 281.<br>''“Lukač Sergije, novinar; redovni profesor FPN, Bg. (penz.). […] P: Jugosloven-Srbin, […].”''</ref> * [[Svetlana Lukić]], novinarka<ref name=lukic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 283.<br>''“Lukić Svetlana, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika za program Radija "B-92" (od '96). [...] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Petar Luković]], novinar<ref name=lukovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 284.<br>''“Luković Petar, novinar; zamenik glavnog i odgovornog urednika lista "Vreme". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Tomislav Marković (novinar)|Tomislav Marković]], novinar i književnik<ref name=tmarkovic1>[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2022/10/21/budimo-jugosloveni-iako-smo-srbi Budimo Jugosloveni iako smo Srbi] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Tomislav Marković; 21.10.2022.''<br>''“Izjašnjavajući se kao Jugosloveni po nacionalnosti podrivamo totalitarnu ideju nacionalnog identiteta, a o njenoj totalitarnosti dovoljno govori masovna histerija protiv jugoslovenstva kojoj svedočimo. […] Budimo Jugosloveni, iako smo Srbi.”''</ref> * [[Rusko Matulić]], publicista<ref name=matulic1>[https://www.vreme.com/vreme/poslednji-odlazak-jugoslovenskog-emigranta/ Poslednji odlazak jugoslovenskog emigranta] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Petar Lađević; broj 1283, 06.08.2015.''<br>''“Tridesetog jula ove godine u Nju Džersiju je umro veliki Jugosloven, istinski borac za ljudska prava, najbliži saradnik pokojnog Mihajla Mihajlova, saradnik i prijatelj Saveza Oslobođenje i jedan od najrespektabilnijih izučavalaca i sakupljača različitih izvora za stvaranje celovite slike o demokratskoj Jugoslaviji; politički emigrant koji je čitav život posvetio intelektualnoj i ljudskoj borbi za demokratsku Jugoslaviju.”''</ref> * [[Mihajlo Mihajlov]], publicista, politički disident<ref name=mihajlov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 321.<br>''“Mihajlov Mihai [sic!], publicista; viši naučni saradnik u Elliott Schoo [sic!] of International Affairs, Vašington (od '94); član Centralnog komiteta Socijaldemokrata Amerike. […] Rus po rođenju, Jugosl. po opredeljenju; […]”''</ref> * [[Živko Milić]], novinar, publicista<ref name=milic>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 452.<br>''“Milić Živko, novinar, urednik «Borbe», član upravnog odbora Saveza novinara Jugoslavije, rez. kapetan, r. 1923 u Zagrebu, Jugosloven.”''</ref> * [[Avdo Mujčinović]], novinar i pozorišni kritičar<ref name=mujcinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 366.<br>''“Mujčinović Avdo, pozorišni kritičar u listu "Politika ekspres", Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Ivan Rizinger]], novinar<ref name=rizinger1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Rizinger Ivan, muzički urednik Radio Kruševca (od '89), revije "Pobeda" (od '90) i diskografske kuće "Take It Or Leave It", Bg. (od '95). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Teofil Pančić]], novinar<ref name=pancic1>[https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ Teofil Pančić za Karakter: Moja lista pet najboljih novinara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221203054707/https://karakter.rs/intervju/post/teofil-pancic-za-karakter-srbi-i-hrvati-su-u-kulturnom-smislu-jedan-narod/ |date=2022-12-03 }} Karakter. ''Karakter; 03.12.2021.''<br>''“Aludirate na moj tekst u kome sam objasnio da su entiteti složeniji i da ne mora da bude samo jedan, jer sam ja celog života i Srbin i Vojvođanin i Jugosloven i da ne vidim u čemu je tu problem. Na popisima sam se uvek izjašnjavao kao Srbin, ali sad dolazim u iskušenje da se pomalo iz inata izjasnim kao Vojvođanin. Ako nacionalistima to već toliko smeta, onda malo da ih iritiram.”''</ref><ref name=pancic2>[https://slobodnarec.rs/2021/08/31/teofil-pancic-srpstvo-vojvodjanstvo-i-ostale-koske/ Srpstvo, vojvođanstvo... i ostale koske] Slobodna reč. ''Teofil Pančić; 31.08.2021.''<br>''“A identiteti mogu da budu složeni, višestruki i isprepleteni, sve u jednom čoveku, i to ne nužno zato što ovaj ima „mešano poreklo“ po oveštalim etnocentričnim standardima. Evo, znam po sebi: u svakoj bih prilici mogao reći za sebe, i na svakom bih se popisu stanovnišva – ako se takvo izjašnjavanje već traži – mogao izjasniti i kao Srbin i kao Vojvođanin i kao Jugosloven, i ne bih nikada slagao baš ništa.”''</ref> * [[Vlado Ribnikar]], novinar, političar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Milorad Roganović]], novinar<ref name=roganovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Roganović Milorad, novinar. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dževad Sabljaković]], novinar i književnik<ref name=sabljakovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 490.<br>''“Sabljaković Dževad, književnik, književni kritičar i novinar. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Dragoslav Simić]], novinar<ref name=dsimic1>[https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ Bez Jugoslovena na popisu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221014223724/https://portalforum.rs/blog/2022/10/12/bez-jugoslovena-na-popisu/ |date=2022-10-14 }} Forum - Portal građanske Srbije. ''D. B.; 12.10.2022.''<br>''“Redakciji Portala Forum javio se kolega Dragoslav Simić (Radio Beograd) i rekao da mu je pre dva dana došla popisivačica kojoj je na pitanje o nacionlanosti odgovorio da je Jugosloven.”''</ref> * [[Tamara Skrozza]], novinarka<ref name=skrozza1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/nazalost-jedinica-sam-tamara-skrozza-o-odrastanju-u-somboru-i-tome-kako-je-posao-birao-nju-a-ne-ona-njega/ „Nažalost, jedinica sam“: Tamara Skrozza o odrastanju u Somboru i tome kako je posao birao nju, a ne ona njega] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 16.04.2023.''<br>''“Dete sam iz mešovitog braka, nisam krštena, vaspitavana sam i uvek sam se izjašnjavala kao Jugoslovenka.”''</ref> * [[Karel Slanc]], publicista, političar<ref name=slanc1>Slanc, Karel: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-S4HN0TV0/959837c4-8301-4745-ada5-32ea3243c15d/PDF Avstrijski Jugoslovani in morje.] Gorica 1912, str. 11.<br>''“Zdaj, ko ste Avstriji priklopljeni Bosna in Hercegovina, nas je v državi precej Jugoslovanov.”''</ref> * [[Jelena Sofronijevic]], novinarka<ref name=sofronijevic1>[https://vittles.substack.com/p/yugonostalgic-cuisine Yugonostalgic Cuisine] (na engleskom) Vittles. ''Natasha Tripney; 23.08.2021.''<br>''“Sofronijevic regards herself as Yugoslav, though she was born in the UK in 1998.”''</ref> * [[Grujica Spasović]], novinar, urednik<ref name=spasovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 514.<br>''“Spasović Grujica, novinar; dopisnik Švedskog radija (od '89). […] P: Jugosloven, […].''</ref> * [[Gordana Suša]], novinarka<ref name=susa1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 549.<br>''“Suša Gordana, novinar i komentator; novinar u listu "Naša Borba"; urednik Video nedeljnika "VIN"; član Izvršnog odbora Nezavisnog udruženja novinara Srbije i Malog veća Beogradskog kruga. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Hari Štajner]], novinar<ref name=stajner1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 562-563.<br>''“Štajner Hari, novinar; spoljnopolitički komentator lista "Vreme"; direktor "Medija centra", Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Zaharije Trnavčević]], novinar<ref name=trnavcevic1>[http://www.danas.rs/dodaci/nedelja/mogu_li_jugosloveni_postati_etnicka_zajednica.26.html?news_id=272880 Mogu li Jugosloveni postati etnička zajednica?] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Katarina Živanović; 13.12.2013.''<br>''“Trnavčević se, inače, izjašnjava kao Jugosloven. Jedan je od 23.303 koliko ih po poslednjem popisu ima u Srbiji.”''</ref> * [[Pavel Turner]], publicist<ref name=turner1>Turner, Pavel (Dr. Ahasverus): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-FNQV7UL2/a4dbb24c-fb60-4883-89f7-5642a8a8d5d0/PDF Beseda o jugoslovanskih razmerah], u: Kres, godina 1 br. 7 (1881), str. 396.<br>''“Mi Jugoslovani bi se vselej morali naravno najbližje rodne brate čutiti in po tem čutenji bi se moralo naše strmljenje in občenje med seboj ravnati, pa je li tako?”''</ref> * [[Boris Varga]], novinar, politolog<ref name=varga1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/boris-varga-privilegija-je-danas-biti-u-manjini/ Boris Varga: Privilegija je danas biti u manjini] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Rade Radovanović; 29.09.2019.''<br>''“U Ukrajini sam među majdanistima kao neko ko se deklariše među ostalom i kao Jugosloven, Rusin i ukrajinski levičar, što je prema uspostavljenim tamošnjim stereotipima skoro sve do ekscesa potpuno isključivo.”''</ref> * [[Vekoslav Vakaj]], publicist<ref name=vakaj1>Vakaj, Vekoslav: [https://dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-RSB1W1PC/7e8d6513-919f-4967-b288-eaa869d44904/PDF Jugoslovani v zlati Pragi in slavnem Velegradu. Potopisne črtice.] Maribor 1886, str. 58.<br>''“Jugoslovani smo obljubili tukaj pri altarju slovanske vzajemnosti: da se hočemo napiti tukaj slovanskega rodo- in domoljubja.''</ref> * [[Gordana Vujović]], novinarka, književnica<ref name=gvujovic1>[https://primorski.me/info/kultura/gordana-vujovic-jugoslovenka-zivi-u-meni-srcem-sam-pisala-tako-je-bilo-napisano-u-libru/ Gordana Vujović: Jugoslovenka živi u meni, srcem sam pisala “Tako je bilo napisano u libru”] Primorski Portal. ''Biljana Dabić; 10.09.2024.''<br>''“U duši sam bila i ostala Jugoslovenka i umrjeću kao Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Stevan Kragujevic, Milovan Djilas,1950.JPG|Milovan Đilas Datoteka:Dinko Gruhonjić.jpg|Dinko Gruhonjić Datoteka:ViktorIvancic.jpg|Viktor Ivančić Datoteka:Ferdo Kočevar.jpg|Ferdo Kočevar Datoteka:Anton Kos Cestnikov.jpg|Anton Kos Datoteka:Petar lukovic gm.jpg|Petar Luković Datoteka:Mihajlo Mihajlov wiki photo.jpg|Mihajlo Mihajlov Datoteka:Teofil Pancic-mc.rs.jpg|Teofil Pančić Datoteka:Karel Slanc.jpg|Karel Slanc Datoteka:Gordana Susa-mc.rs.jpg|Gordana Suša Datoteka:Zaharije Trnavčević.jpg|Zaharije Trnavčević </gallery> </center> == Obaveštajstvo == * [[Vojin Đurašinović]], obavještajac, revolucionar<ref name=djurasinovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 166.<br>''“Đurašinović Vojin-Kostja, inspektor u Državnom sekretarijatu za unutrašnje poslove NR Srbije, r. 1919 u Bastaji, srez Daruvar, Jugosloven.”''</ref> == Odvjetništvo == * [[Srđa Popović (advokat)|Srđa Popović]], advokat, borac za ljudska prava<ref name=spopovic1>Stehlík, Petr: Jugoslavenstvo Srđe Popovića kao temelj suvremenog promišljanja jedne naizgled umirovljene ideje, u: Štěpánek, Václav (ur.): Савремена српска и чешка славистичка истраживања. Реферати са Kолоквијума Београд–Брно одржаног 21. октобра 2021. на Филoлошком факултету Универзитета у Београду./Současná srbská a česká slavistická bádání. Příspěvky z Kolokvia Brno–Bělehrad, které se konalo 21. října 2021 na Filologické fakultě Univerzity v Bělehradě. Edice Brno–Bělehrad, sv. 2. Brno 2021, str. 73.<br>''“Oduvek sam bio Jugosloven. Prvo što sam u životu naučio bilo je kako se zovem, u kojoj ulici stanujem i to da sam Jugosloven. Druga stvar je bio režim prema kome sam bio vrlo kritičan. Najveći problem Jugoslavije bio je u tome što ona nije mogla da postane demokratska država. Desimir Tošić je to jednom lepo rekao: ‚Ideja Jugoslavije je bila velika, ali smo mi, nažalost, bili mali’.”''</ref><ref name=spopovic2>[https://www.vreme.com/vreme/advokat-od-lika-i-dela/ Advokat od lika i dela] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Aleksandar Ćirić; 02.12.2010.''<br>''“Neočekivano za mnoge, Srđa Popović otkriva da je oduvek bio Jugosloven, mada je imao problem "s tom vrstom identifikacije".”''</ref><ref name=spopovic3>[http://pescanik.net/2013/10/srda-popovic-intervju/ Srđa Popović – intervju] [[Peščanik]]. ''Esquire; 19.10.2013.''<br>''“Srđa Popović nikada nije odustao od svog opredeljenja da se izajšnjava kao Jugosloven, ali ni tome ne prilazi olako, jednostrano.”''</ref><ref name=spopovic4>[https://www.monitor.co.me/sra-popovi-i-tadeu-mazovjecki-odlazak-boraca-za-ljudska-prava/ Srđa Popović i Tadeuš Mazovjecki, odlazak boraca za ljudska prava] Monitor. ''Tamara Kaliterna; 01.11.2013.''<br>''“Srđa Popović se do kraja izjašnjavao kao Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Srđa Popović advokat.jpeg|Srđa M. Popović </gallery> </center> == Politika == === 21. vijek === * [[Miroslav Kopečni]], političar, bivši diplomat<ref name=kopecni1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 239.<br>''“Kopečni Miroslav, direktor Instituta za nuklearne nauke "Vinča". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Đorđe Subotić]], politički aktivista<ref name=subotic1>[https://www.danas.rs/dijalog/licni-stavovi/ni-od-mramora-ni-od-gvozdja-vec-covek-od-principa/ Ni od mramora, ni od gvožđa, već čovek od principa] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Duško Radosavljević; 10.12.2019.''<br>''“Po svome ličnom opredeljenju, i to je stalno naglašavao, Đorđe je bio Rumljanin, Sremac, Vojvođanin i Jugosloven. To je ono što ga je određivalo, činilo njegovu ličnost, opredeljivalo stavove i ponašanje.”''</ref> === 20. vek === * [[Božidar Adžija]], političar, revolucionar, publicist<ref name=adzija1>Prpić, Ivan (ur.): Komunisti o fašizmu (1919-1940). Zagreb 1976, str. 25.<br>''“Ali budući da talijanski fašizam postaje sve više predstavnikom službene Italije i kao takav ulazi u redove organizirane svjetske reakcije, koja se u unutarnjoj politici svake pojedine države svojim socijalnoreakcionarnim ciljevima i tendencijama, a u vanjskoj politici svojim imperijalističkim težnjama, sprema na jaku ofenzivu protiv općeg mira i demokracije, to je potrebno, naročito nama Jugoslavenima, da budnim okom pratimo razvoj fašističkog pokreta u Italiji, jer on može sutra-prekosutra, pobratimljen sa Horthyjevim »probuđenim Mađarima«, ugroziti mirni razvoj našeg državnog života.”''</ref> * [[Milka Agbaba]], političarka, revolucionar<ref name=agbaba1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 63.<br>''“Agbaba T. Milka (Izborni srez begejski, APV – NRS), politički radnik, rođena u siromašnoj seljačkoj porodici 24-XI-1921 godine u Banatskom Karađorđevu, APV – NRS. Jugoslovenka.”''</ref><ref name=agbaba2>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 11.<br>''“Agbaba Milka, nar. poslanik Savezne narodne skupštine za Srez begejski, član CK SK Srbije, pretsednik Saveza društava prijatelja dece i omladine za APV, r. 1921 u Banatskom Karađorđevu, Jugoslovenka.”''</ref> * [[Džemal Bijedić]], političar, revolucionar<ref name=bijedic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 57.<br>''“Bijedić Džemal, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član Izvršnog veća NR BiH, pretsednik Sreskog NO u Mostaru, član CK SK BiH, član Saveznog odbora Saveza boraca NOR, član Pretsedništva [sic!] Glavnog odbora SSRN BiH, rez. potpukovnik, r. 1917 u Mostaru, Jugosloven.”''</ref> * [[Josip Broz Tito]], državnik, revolucionar, vojskovođa<ref name=Tito1>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 179-180.<br>''“Tito je bio Jugoslaven na jedan novi način, i kao državnik, i kao politički čovjek, i naprosto kao čovjek. […] Za vrijeme rata ustaše su nastojali prikriti Titovo hrvatsko porijeklo. On sam ga nije krio: kad je došao u oslobođeni Beograd svi su znali koje je nacionalnosti. Nije to previše isticao niti je smatrao da je to najvažnije. U nekim je prilikama ipak govorio o tome: i o svojoj nacionalnosti i o jugoslavenstvu. Postoje tri njegove veće izjave kojima se može poslužiti na različite načine. Prva je negdje s kraja pedesetih ili početka šezdesetih godina (objavio ju je zagrebački tjednik »Danas« na Titov devedeseti rođendan, 25. V 1982, bez preciznije datacije): »Tko hoće da bude Jugoslaven, neka bude Jugoslaven, kome to smeta. Ne smije se, naravno, to forsirati, na isti način kao što se tome ne treba ni suprotstavljati. I važno je da se zna da to ne može biti nacionalno opredjeljenje. I ja kažem da sam Jugoslaven. I to ću uvijek kazati, što ne znači da sam zaboravio da sam rođen u Zagorju, da sam po nacionalnosti Hrvat. Bitno je što radim i čemu težim«... 1. marta 1971. dao je još jednu izjavu o tome, koja, ako se ne varam, tada nije odmah puštena u javnost: »Ja sam protiv svakog pritiska u pogledu nacionalnog opredjeljenja, tj. da se ljudi moraju izjašnjavati da pripadaju ovoj ili onoj naciji. Ima čitav niz ljudi kojima to smeta. Dobro je da se ljudi, opredjeljuju, jer se od toga ne može pobjeći. Ja sam rođen u Hrvatskoj, kao i moji preci, u Zagorju. To svi znaju. Ali, ja sam Jugosloven, po svojoj funkciji, po svemu. I ne samo to. Ja sam internacionalista.« (navedeno prema »Politici«, Beograd 4. V 1982). Treća izjava, kojom se najviše operira, izgovorena je vrlo spontano, možda čak s ljutnjom, u jeku najveće poslijeratne međunacionalne krize u nas: u ljeto 1971, na manevrima »Sloboda 71«. Ona se u ponečem razlikuje od prve te se obično i citira s različitom namjerom: »Bilo je slučajeva da se počelo zaboravljati da smo mi Jugoslavija. Govorilo se o republici, a o Jugoslaviji se ćutalo. Bilo je skoro sramota da se prizna da si Jugosloven. Ja za sebe kažem: ja sam Jugosloven i ništa drugo ne mogu biti. Ja sam Jugosloven i po svojim obavezama, po svom položaju a i po svom duhu. Ali, ja nisam zatajio ni da sam rođen u Hrvatskoj. Zašto da sada ističem da sam Hrvat. Ja sam odrastao u Jugoslaviji u sredini radničke klase. A takvih ima stotine hiljada.« Razlika između prve i treće izjave posve je razumljiva: kad je zajedništvo dovedeno u pitanje, pogotovo kad je u krizi, Titu je jugoslavenstvo važnije nego nacionalnost. Da to nije bilo tako, zar bi bila moguća 1941, NOB, AVNOJ i sve drugo.”''</ref><ref name=Tito2>Ičević, Dušan: Savremeni smisao jugoslovenstva, u: Socijalizam, god. 30 br. 10 (1987), str. 57.<br>''Prigovara što se tada, 1969. godine, sve manje čuje riječ Jugoslavija, a piše i govori pretežno o federaciji: »Mi moramo jače isticati Jugoslaviju. Mi smo Slovenci, Hrvati, Srbi, Makedonci, Crnogorci i drugi, ali smo svi ujedno i Jugosloveni, svi smo građani socijalističke Jugoslavije... […].''«</ref> * [[Vice Buljan]], političar, revolucionar<ref name=buljan1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 92.<br>''“Buljan Vice, nar. posl. Saveznog veća Savezne narodne skupštine za srez Sinj, r. 1905 u Sinju, Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181>Matvejević, Predrag: Jugoslavenstvo danas. Pitanja kulture. Zagreb 1982, str. 180-181.<br>''“Uostalom, on nije bio jedini koji se u presudnim trenucima naše historije iskazao kao Jugoslaven. To je slučaj velikog broja njegovih najbližih drugova i suboraca koji su se u raznim prilikama u ratu i poratnim godinama, izjasnili na isti način: Kosta Nađ, Koča Popović, Svetozar Vukmanović-Tempo, Petar Drapšin, Peko Dapčević, Ivan Gošnjak, Vice Buljan, Vicko Krstulović, Avdo Humo, Osman Karabegović, Vlado Popović, Rato Dugonjić, Ivo i Jurica Ribar, dr Ivan Ribar, Grga Jankes, Zaim Šarac, Vlado Ribnikar, Šefket Maglajlić, Uglješa Danilović, Veljko Vlahović i mnogi drugi.”''</ref> * [[Uglješa Danilović]], političar, revolucionar<ref name=danilovic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 95.<br>''“Danilović J. ing. Uglješa (poslanik Veća naroda iz NR BiH), inženjer agronomije, rođen 7-II-1913 god. u selu Gnionici, srez Modriča, NR BiH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Peko Dapčević]], političar, diplomata, general-pukovnik, revolucionar<ref name=dapcevic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 96.<br>''“Dapčević J. Peko (Izborni srez žički, NRS), general-pukovnik, rođen 25-VI-1913 god. u Ljubotinju, kraj Cetinja, NR CG. Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Drapšin]], revolucionar, general-lajtnant<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Ratomir Dugonjić]], političar, revolucionar<ref name=dugonjic1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 102.<br>''“Dugonjić I. Ratomir (poslanik Veća naroda iz NR BiH), pravnik, rođen 10-I-1916 god. u Trebinju, NR BiH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Đuro Đaković]], politički djelatnik<ref name=djakovic1>Broz Tito, Josip: Sekretar mjesnog komiteta, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_1.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 1. Zagreb 1982, str. 17.<br>''»Ne treba zaboraviti ni to da mi Jugoslaveni imamo jednu rđavu osobinu«, rekao je Đaković, »a to je da sve odluke i prijedloge jednoglasno usvajamo ali ih ne provodimo u djelo«.''</ref> * [[Avdo Humo]], političar, revolucionar, general-major u rezervi<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Sava Kosanović]], političar, diplomata<ref name=skosanovic1>Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 410-411.<br>''“Данас кад побеђује принцип самоодређења народа, када је тај принцип постављен за темељ Уједињених нација, када се уклања супремација оних који мисле да су супериорни, у томе часу ми Југословени, без разлике, Срби, Хрвати, Словенци, Македонци, ми Југословени не можемо да вјерујемо, да се народу који je политички зрео, који je цивилизован, који je показао и крвавим жртвама и крвавом борбом вољу своју да се уједини ca својом целином националном, да се томе народу та воља не испуни.”''</ref> * [[Hinko Krizman]], političar<ref name=krizman1>Привремена народна скупштина ДФЈ: [https://www.sistory.si/media/legacy/publikacije/58001-59000/58139/III_zasedanje_Avnoj_1945_zvezek_III_A.pdf Треће заседање Антифашистичког већа народног ослобођења Југославије и заседање Привремене народне скупштине. 7—26 август 1945. Стенографске белешке] Београд 1945, str. 71.<br>''“Moja vjera kao Hrvata, Jugoslovena, kao samostalnog demokrate bila je uvijek da jedinstvo Jugoslavije leži u demokratskoj i socijalnoj pravdi.”''</ref> * [[Vicko Krstulović]], političar, revolucionar, general<ref name=krstulovic1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 48.<br>''“Krstulović Marka Vicko, komandant rasformirane 9. dalmatinske divizije, na raspoloženju u VŠ, rođen 1905, Split, radnik, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1922, član CK KPJ od 1940, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a, krajem rata ministar u vladi NR Hrvatske.”''</ref><ref name=krstulovic2>Mihaljević, Josip: Dometi i granice kritičke misli u KPJ (SKJ) - Slučaj Vicko Krstulović, u: Republika, br. 480–483 (2010), str. 15-26. ''<br>''“Stoga, iako je etnički bio Hrvat, u nacionalnom smislu smatrao se Jugoslavenom.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Grga Jankes]], političar, revolucionar<ref name=jankes1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 270.<br>''“Jankes Grga, nar. poslanik Saveznog veća Savezne nar. skupštine, pretsednik Odbora za pritužbe i žalbe, član Centralnog odbora Saveza ratnih vojnih invalida, r. 1906 u Ivanskoj, srez Bjelovar, Jugoslovan [sic!].”''</ref><ref name=jankes2>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 122.<br>''“Jankes Đ. Grga (Izborni srez Bjelovar NRH), politički radnik, rođen 12-III-1906 u Ivanskoj, Srez bjelovarski, NRH. Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Šefket Maglajlić]], političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Romano Moric]], političar, revolucionar<ref name=moric1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 613.<br>''“Romano Moric, ekonomista, nar. posl. Republičkog veća Narodnog sobranja NR Makedonije, član Izvršnog veća NR Makedonije, član CK SK Makedonije, član pretsedništva Glavnog odbora SSRN Makedonije, rez. poručnik, r. 1921 u Bijeljini, NR BiH, Jugosloven.”''</ref> * [[Radovan Papić]], političar, revolucionar<ref name=rpapic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 518.<br>''“Papić Radovan, nar. poslanik Savezne narodne skupštine, posl. Veća Naroda za NR BiH, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, sekretar Sekretarijata za socijalnu zaštitu Saveznog izvršnog veća, član Izvršnog komiteta CK Saveza komunista BiH, član Centralne revizione komisije Saveza komunista Jugoslavije, član Pretsedništva Glavnog odbora SSRN BiH, rez. pukovnik, r. 1910 u Vlahinji, srez Bileća, Jugosloven.”''</ref> * [[Puniša Perović]], političar, revolucionar<ref name=perovic1>VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 668.<br>''“Ustvari, radi se o neuspjeloj odbrani ideološkog monopola, istog onog monopola koji je godinama carovao u komunističkom pokretu i sa kojim smo mi Jugosloveni imali gorka iskustva.”''</ref> * [[Nikola I Petrović Njegoš]], knez i kralj Crne Gore<ref>''[[Glas Crnogorca]]'', br. 56 od ponedeljka 8. oktobra 1918. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 20. октобра 1918.|Wikisource]] i [[:c:File:List Glas Crnogoraca LVI broj.pdf|Wikimedia Commons]]), proklamacija kralja Nikole Jugoslovenima: „Kad sam, krajem jula 1914., objavio rat Austriji, rekao sam: „Tržem mač za ujedinjenje Jugoslovena“. [...] Jugoslavija ne može se zamisliti bez svih Slovenaca, Hrvata i Srba. U našoj Crnoj Gori, dobro znate, od davnina žive najbolji Srbi i Jugosloveni. [...] Pozdrav svoj dragoj braći Jugoslovenima od strane dugonapaćenog, a danas najsrećnijeg i najradosnijeg Jugoslovenina — Kralja Crne Gore.”</ref><ref>''[[Glas Crnogorca]]'', br. 62 od ponedeljka 2. januara 1919. ([[:sr:s:Краљевска прокламација од 15. јануара 1919.|Wikisource]]), proklamacija kralja Nikole Crnogorcima: „Od zvanične Srbije i njenih agenata optuživan sam kao protivnik jugoslovenskog jedinstva. Međutim, nijedan pojedinac u Srpstvu i Jugoslovenstvu nije više radio na njemu od mene, nastavljajući u tome djelo mojih besmrtnih predaka. [...] Ni ja ni moja kuća nijesmo se popeli i držali na prijesto Crne Gore silom; nećemo na njega ni ostati, ako to zahtijevaju interesi Crne Gore i jugoslovenskog naroda.”</ref> * [[Moša Pijade]], političar, revolucionar<ref name=pijade1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 57.<br>''“Pijade Samuila Moša Čiča Janko, načelnik odseka VŠ za vojne vlasti u pozadini i član CK KPJ, rođen 1890, Beograd, akademski slikar i novinar, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od 1920, bio član ilegalnog Izvršnog odbora KPJ od 1922, izdržao četrnaest godina robije, većnik Prvog i Drugog zasedanja AVNOJ-a.”''</ref> * [[Svetozar Pribićević]], političar<ref name=pribicevic1>Pribićević, Svetozar: Diktatura Kralja Aleksandra. II izdanje. Beograd 1953, str. 128.<br>''“Mi, Jugosloveni, ne bismo mogli da idemo za primerom Nemačke, pre svega, zato što u njoj vlada načelo da pravo države ima prvenstvo nad pravom zemalja koje sačinjavaju državu; a zatim, posle gorkog iskustva u četrnaestogodišnjem postojanju države, mi moramo da budemo načisto s tim: šta pripada zajedničkoj državi, a šta pripada državama ili samoupravnim jedinicima.”''</ref> * [[Gavrilo Princip]], revolucionar<ref name=princip1>Grujičić, Nebojša: Da je skrlet kao što je kuvet bio bi ibret, u: Bazdulj, Muharem/Grujičić, Nebojša (ur.): Stogodišnji rat. Sarajevski atentat i tumačenja. Beograd 2015, str. 74.<br>''Govoreći u ovom kontekstu o Mladoj Bosni, sociolog Todor Kuljić je napisao neveliki tekst koji zaslužuje da se ovde ponovi: “[…] Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije […].”''</ref><ref name=princip2>[https://www.politika.rs/sr/clanak/270960/Princip-bez-advokata Princip bez advokata] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Todor Kuljić; 23.09.2013.''<br>''“Doduše, neki Principa i brane. To danas čine pretežno srpski istoričari. Zašto? Utisak je da to ne čine zbog solidarnosti sa težnjama sunarodnika (uostalom Gavrilo se izjašnjavao kao Jugosloven i to jeste bio njegov istinski identitet), nego više stoga što se time opiru demonizovanju vlastite nacije.”''</ref><ref name=princip3>[http://www.slobodnaevropa.org/content/jugoslovenstvo-gavrila-principa/25296984.html Povodom predstave "Mali mi je ovaj grob": Jugoslovenstvo Gavrila Principa] [[Radio Slobodna Evropa]]. ''Branka Mihajlović; 14.03.2014.''<br>''Autorka teksta Biljana Srbljanović primećuje “da se istoričari utrkuju, otimajući se oko identiteta čoveka koji se vrlo jasno, na nekoliko zvaničnih mesta, potpisano i pisano, izjašnjavao o sopstvenom identitetu kao jugoslovenske nacionalnosti, vrlo nereligiozan čovek, koji nema nikakve veze sa velikosrpskom idejom.”''</ref> * [[Vaso Radić]], političar, revolucionar<ref name=vradic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 584.<br>''“Radić Vaso, narodni poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, član Revizione komisije CK SK BiH, član Glavnog odbora SSRN BiH i Vazduhoplovnog saveza BiH, rez. major, r. 1923 u Vlahinju, srez Visoko, Jugosloven.”''</ref> * [[Aleksandar Ranković]], političar, revolucionar<ref name=rankovic1>VII Kongres Saveza Komunista Jugoslavije. Ljubljana 22–26 aprila 1958. Stenografske beleške. Beograd 1958, str. 250.<br>''“Mi moramo o svemu tome razmisliti, jer se ne radi samo o našoj zemlji i našem Savezu komunista, o nama Jugoslovenima nego o čitavom radničkom pokretu.”''</ref> * [[Ivan Ribar]], državnik, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=ivanribar1>Novak, Viktor: Antologija jugoslovenske misli i narodnog jedinstva (1390-1930). Beograd 1930, str. LXII.<br>''“Jedan narod, iako sa raznim plemenskim imenima i u zajedničkoj državi, nije u Ustavotvornoj skupštini, (kojoj je bio pretsednik Hrvat i osvedočeni Jugosloven Ivan Ribar), na žalost pod navalom gentilnog instinkta, u Ustavu dobio ni […].”''</ref> * [[Ivo Lola Ribar]], revolucionar, političar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Jurica Ribar]], revolucionar, slikar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=jribar1>Petričević, Jozo: Jurica Ribar. Slikar i revolucionar. Zagreb 1988, str. 115.<br>''Jurica je umro na rukama Steve Dobrkovića. Njegovom susretljivošću uspio sam utvrditi točan datum Juričine smrti. “[…] Ovako nesvjesan živio je još oko dva sata kada ga je izdala i posljednja snaga i kada je zauvijek prestalo kucati mladenačko srce - divnog druga i borca Četvrte proleterske brigade, rođenog sina iz bratske Hrvatske i velikog Jugoslavena Jurice Ribara.”''</ref><ref name=jribar2>Petričević, Jurica Ribar, str. 99.<br>''“Iako je kasnije, u više navrata imao poći na novu dužnost, ostao je sa Crnogorcima. Nikako ih nije htio ostaviti. Crnogorce je volio neograničeno. S njima se toliko saživio. Juricu je kao Hrvata, odnjihao slobodarski Beograd, a Četvrta ga je sudbinski, trajno, zanavijek povezala za Crnu Goru i on ništa manje nije bio Crnogorac - bio je u stvari Jugoslaven. […] ...” (Dr Ivan Ribar).''</ref> * [[Paško Romac]], političar, revolucionar<ref name=romac1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 612-613.<br>''“Romac Paško, nar. poslanik Saveznog veća Savezne narodne skupštine, pretsednik Glavnog zadružnog saveza FNRJ, član CK SKH i CK SKS, organizacioni sekretar Pokrajinskog komiteta SKS za Vojvodinu, član Glavnog odbora SSRNS, sekretar Pokrajinskog odbora SSRNS, član Glavnog odbora Saveza boraca Srbije, rez. pukovnik, r. 1915 u Vukšiću, srez Benkovac, Jugosloven.”''</ref> * [[Frano Supilo]], političar<ref name=supilo1>Boban, Branka: [https://hrcak.srce.hr/file/333440 Stavovi hrvatske političke elite prema stvaranju jugoslavenske države], u: Tragovi, god. 2 br. 2 (2019), str. 41.<br>''“Govorim kao slobodan, uvjeren, a i informiran narodni čovjek. Govorim kao Hrvat slobodnih misli, Jugoslaven, ali – last but not least – kao Dubrovčanin.”''</ref> * [[Zaim Šarac]], političar<ref name=sarac1>Greble, Emily: Muslims and the making of modern Europe. New York 2021, str. 239. (na engleskom)<br>''“Šarac was a lifelong, self-identified Yugoslav who abhorred the fascists and had been among those responsible for spearheading the Muslim cultural association, Preporod.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Pero Šoć]], političar, književnik<ref name=soc1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 701.<br>''“Šoć Pero, dr književnosti, ministar Crne Gore u penziji, r. 1884 u Ljubotinju, Srez cetinjski, Jugosloven.”''</ref> * [[Veljko Vlahović]], političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/><ref name=vlahovicl>Vlahović, Veljko: Radnička klasa, samoupravljanje, međunacionalni odnosi, omladina. Beograd 1981, str. 32.<br>''“Nama, Jugoslovenima, često se prebacuje što proces svog razvitka karakterišemo borbom za razvitak socijalističke demokratije.”''</ref> * [[Nemanja Vlatković]], političar, revolucionar<ref name=vlatkovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 769.<br>''“Vlatković Nemanja, učitelj, nar. posl. Republičkog veća Narodne skupštine NR BiH, član glavnog odbora Saveza boraca BiH, r. 1914 u Lješljanima, Srez bosansko-novski, Jugosloven.”''</ref> * [[Svetozar Vukmanović]], političar, revolucionar, general-pukovnik u rezervi<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Gregor Žerjav]], političar<ref name=zerjav1>[https://kaldrma.rs/slovenac-koji-je-stitio-siromasne-beogradske-radnike/ Slovenac koji je štitio siromašne beogradske radnike] Kaldrma. ''Kaldrma; 01.05.2023.''<br>''“Slovenac po rođenju, Jugosloven po uverenju, čovek zanimljive biografije, političar, i nadasve neko ko je u opustošenom Beogradu posle Prvog svetskog rata imao itekako sluha za nevolje onih koji su u prestonom gradu nove države Srba, Hrvata i Slovenaca tražeći posao u nemaštini lutali ulicama.”''</ref> === 19. vijek === * [[Andrej Einspieler]], političar, publicist<ref name=einspieler1>Einspieler, Andrej: Kaj storiti, da dobimo ilirskoslavenski jezik, u: Slovenska bčela, II. tečaj/svezak (1851), str. 10.<br>''“Kaj je pa storiti, da se serbsko, horvatsko in slovensko podnarečje složi u ilirsko narečje, da mi Jugoslaveni dobimo ilirskoslavenski jezik ?”''</ref> * [[Janez Bleiweis]], političar, publicist<ref name=bleiweis1>Zajc, Marko: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:doc-EIPXXE4I/008b176a-dc1f-4503-8b43-3a155cb1de75/PDF Kje se slovensko neha in hrvaško začne. Slovensko-hrvaška meja v 19. in na začetku 20. stoletja.] Ljubljana 2006, str. 145.<br>''Ponovil je tezo o neprofitnosti slovenskega založništva, izpostavil primer jezikovno združenih Nemcev, Italijanov in Francozov, »ki imajo podnarečij še več kot mi Jugoslovani« in zaključil v apatičnem tonu: »Kaj čmo mi s svojo pohlevno slovenščino terdovratniki biti! To ni sedanjemu času več primerno /…/.«''</ref> * [[Josip Jelačić]], državnik, general<ref name=jelacic1>Šidak, Jaroslav: [https://hrcak.srce.hr/file/76682 Prilozi hrvatskoj povijesti za revolucije 1848.], u: Radovi Zavoda za hrvatsku povijest, knj. 9, br. 1 (1976), str. 60.<br>''“Pri okolnostima takovim dakle, samo ako mi Jugoslaveni budemo složni i jedan drugoga budemo pomagali, naša pravedna stvar mora srećnim uspěhom uvienčana biti.”''</ref> * [[Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak]], političar, publicist<ref name=ljubusak1>Kapetanović-Ljubušak, Mehmed-beg: [https://books.google.de/books?id=JmsWAAAAYAAJ&pg=PR7&dq=istocno+blago+ljubusak&hl=de&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwje8p-rgvSAAxVMZ_EDHek-A60Q6AF6BAgJEAI#v=onepage&q&f=false Istočno blago. Svezak I: Turske, arapske i perzijske poslovice i mudre rečenice.] Sarajevo 1896, str. 76.<br>''“Mi Jugoslaveni kao poznati gostoljubivi narod sa ovom se turskom poslovicom ni najmanje ne možemo složiti, već se držimo onoga, kao što veli naš narod: »Kako kojeg gosta, tako ga je i dosta«”''</ref> * [[Lovro Monti]], političar<ref name=monti1>Milutinović, Kosta: Vojvodina i Dalmacija 1760-1914. Novi Sad 1973, str. 288.<br>''“Možda baš zbog italijanskog porekla po ocu i srpsko-hrvatske simbioze po majci, Monti se osećao kao Jugosloven i najoštrije osuđivao ekstremiste na jednoj i na drugoj strani, a naročito klerikalce.”''</ref> * [[Radoslav Razlag]], političar, pisac<ref name=razlag1>Razlag, Radoslav: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-G4OT3B43/b07a49de-7e6e-4a69-b332-12a2554c89ee/PDF Vseučilišče jugoslavensko], u: Slovenska bčela, letnik 1, številka 4 (1850), str. 126.<br>''“Osobito je kod nas Jugoslavenah već najnuždnie, da se jednom probudimo, da već ozbiljno počnemo naslědovati bratre Ćese, koji nas u vsakoj struci daleko nadkriliše, jer kod nas neima one gvoždene dělavnosti i nevěrojetne uzterpljivosti kako kod njih.”''</ref> * [[Valentin Zarnik]], političar, odvjetnik, književnik<ref name=zarnik1>Zarnik, Valentin: [https://books.googleusercontent.com/books/content?req=AKW5QaeTxxosvosIUzL7hulhDWeL5IR37J32bzf08UScB9V8hJnmxS0V-lghCjpeqM_jr0rUUwHeFfArHmuOKakypp23WEavFbqa8w3eaMBDEoe2A7rYM0tc33MehF_6Ge87367e3GAxU0i1LdYQf_Ts1WZ2QvY4cxsozAG_9uO33svgDB-Bqi9Dt1nqliAWt6NB8A6YhoB3wJYS7j83NMzOiLwBtues3VkPYc6PjsGDYc2rrIqCaMHhfYVzhJaoGKwZsAO2Adg735yW56Rhb_H1vsU4Ij0KyAjC-Lgj1qxwfOH-VA0-JeA Originali iz domačega življenja], u: Novice gospodarske, obrtniške in narodne, tečaj XX. list 20 (14.05.1862), str. 155.<br>''“Slovenci in sploh Jugoslovani še dosedaj nimamo svojega domačega narodnega vseučilišča, in toraj se naša po znanostih hrepeneča mladež že od nekdaj večidel na Dunaj (Beč) podaja, ter v Gradcu komaj tretjina ostaja.”''</ref><ref name=zarnik2>Zarnik, Valentin: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-E23ULBE5/f9350d9e-a1b9-472f-8e9a-73b048b28801/PDF Zbrani spisi Dr. V. Zarnika. I. zvezek: Pripovedni spisi.] Ljubljana 1888, str. 149-150.<br>''“Na tak način bi bili mi avstrijski Jugoslovani popolnoma od morja ločeni in kupčijski razvitek našega naroda uničen.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Božidar_Adžija.jpg|Božidar Adžija Datoteka:Milka Agbaba Crna grob (cropped).JPG|Milka Agbaba Datoteka:Visit of Džemal Bijedić, Yougoslav Prime Minister, to the CEC (cropped).jpg|Džemal Bijedić Datoteka:Portret Janeza Bleiweisa.jpg|Janez Bleiweis Datoteka:Marshal Tito (cropped).jpg|Josip Broz Tito Datoteka:Peko Dapčević1.jpg|Peko Dapčević Datoteka:Petar Drapšin 1944.jpg|Petar Drapšin Datoteka:Ratomir Dugonjić.jpg|Rato Dugonjić Datoteka:Đuro Đaković.JPG|Đuro Đaković Datoteka:Andrej Einspieler (2).jpg|Andrej Einspieler Datoteka:Ban-josip-jelacic.jpg|Josip Jelačić Datoteka:Mehmed-beg Kapetanovic Ljubusak.jpg|Mehmed-beg Kapetanović Ljubušak Datoteka:Vicko Krstulović (1).jpg|Vicko Krstulović Datoteka:Lovro-Monti.jpg|Lovro Monti Datoteka:Nicholas I of Montenegro.jpg|Nikola I Petrović Njegoš Datoteka:Moša Pijade.jpg|Moša Pijade Datoteka:Svetozar Pribićević (1).jpg|Svetozar Pribićević Datoteka:Gavrilo Princip young.jpg|Gavrilo Princip Datoteka:Aleksandar Ranković (1).jpg|Aleksandar Ranković Datoteka:Razlag Radoslav.jpg|Radoslav Razlag Datoteka:Ivan Ribar (1995x2048) (cropped).png|Ivan Ribar Datoteka:Ivo Lola Ribar.jpg|Ivo Lola Ribar Datoteka:Jurica Ribar.jpg|Jurica Ribar Datoteka:Paško Romac.jpg|Paško Romac Datoteka:Frano Supilo rat.jpg|Frano Supilo Datoteka:Pero Šoć 2021 stamp of Montenegro.jpg|Pero Šoć Datoteka:Veljko Vlahović crop.jpg|Veljko Vlahović Datoteka:Stevan Kragujevic, Svetozar Vukmanovic, Tempo.jpg|Svetozar Vukmanović Datoteka:Valentin Zarnik4.jpg|Valentin Zarnik Datoteka:Gregor Zerjav.jpg|Gregor Žerjav </gallery> </center> == Privreda == * [[Dejan Cvetković]], inženjer elektrotehnike, direktor tehnološkog razvoja Microsoft razvojnog centra u Srbiji<ref name=dcvetkovic1>[https://www.akta.ba/licnosti/privreda-i-politika/72855/dejan-cvetkovic-uz-cvrstu-odluku-i-fokus-ostvarit-cete-sve-sto-zelite Dejan Cvetković: Uz čvrstu odluku i fokus ostvarit ćete sve što želite] Akta.ba ''Ivana Mihajlović; 27.12.2016.''<br>''“Dejan Cvetković za sebe voli reći da je nepopravljivi Jugosloven.”''</ref><ref name=ajosipovic2>[http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html Aleksandar Josipović: Odbio sam srpske umetnice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140527214340/http://www.nadlanu.com/pocetna/zabava/celebrity/Aleksandar--Josipovic-Odbio-sam-srpske-umetnice.a-236537.305.html |date=2014-05-27 }} Nadlanu. ''Marija Milenković; 26.05.2014.''<br>''“Aleksandar za sebe kaže da je Jugosloven. Iz mešovitog je braka i jako je ponosan na svoje poreklo.”''</ref> * [[Vane Ivanović]], poslovni čovjek, politički aktivista<ref name=vivanovic1>Djokić, Dejan: A concise history of Serbia. London 2023, str. 447. (na engleskom)<br>''“The Serb democratic emigres, whose unofficial mentor was Božidar Vlajić (1888–1974), one of the leading members of the pre-war Democratic Party, campaigned for a democratic alternative to the communist government in Yugoslavia, together with their Bosnian (Adil Zulfikarpašić), Croat (Ilija Jukić, Branko Pešelj), Slovene (Nace Čretnik, Ljubo Sirc) and 'declared' Yugoslav (Vane Ivanović) colleagues.”''</ref><ref name=vivanovic2>[http://pescanik.net/2009/04/mini-manjina-vane-ivanovic/ Mini manjina – Vane Ivanović] Peščanik. ''Dejan Đokić; 04.04.2009.''<br>''“Vane je svakako sebe video pre svega kao Jugoslovena, pošto, kako je govorio, Jugoslavija nije bila teniski klub pa da bi mogao da promeni članstvo.”''</ref><ref name=vivanovic3>[http://www.vane.hr/Obituaries.htm Vane Ivanovic (1913-1999)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151104060200/http://www.vane.hr/Obituaries.htm |date=2015-11-04 }} Vane.hr ''Nenad V. Petrovic''<br>''“U nedelju 4. aprila, na katolicki Uskrs, prestalo je da kuca srce jednog retko plemenitog coveka koji je sebe smatrao integralnim Jugoslovenom, Vaneta Ivanovica, brodovlasnika i pisca, politickog ideologa i pocasnog konzula Knezevine Monako u Londonu, velikog dobrotvora i poznatog sportiste, coveka izvanredne inteligencije i prefinjenog duha.”''</ref> * [[Aleksandar Josipović]], konsultant i direktor marketinga, bivši plesač<ref name=aleksandarjosipovic1>[http://wannabemagazine.com/wannabe-intervju-aleksandar-josipovic/ Wannabe intervju: Aleksandar Josipović] Wannabe Magazine. ''Marina Gusev; 15.08.2011.''<br>''“Ja se nikada nisam deklarisao kao Srbin, uvek za sebe kažem da sam Jugosloven, ili jugoslovenskog porekla.”''</ref><ref name=ajosipovic2/> * [[Milan Popović]], poduzetnik<ref name=milanpopovic1>[https://portalnovosti.com/milan-popovic-donirao-100-000-eura-za-kupnju-25-kontejnera Milan Popović donirao 100.000 eura za kupnju 25 kontejnera] Portal Novosti. ''G. Borković; 29.01.2021.''<br>''“Ja sam u duši još uvek Jugoslaven i to je za mene human i normalan gest. Ko će kome da pomogne ako neće komšija komšiji ili susjed susjedu. Govorim to posebno zato šta smo godinama zajedno sarađivali i živeli u istoj državi. Mi bi trebali svi jedni druge da pomažemo. Kažem to kao Jugoslaven, odnosno kao jugonostalgičar” – rekao je Popović za Novosti.''</ref> * [[Petar Tutavac]], privrednik<ref name=tutavac1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 595.<br>''“Tutavac Petar, privrednik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Boris Vukobrat]], poslovni čovjek i humanista<ref name=vukobrat1>[http://www.audioifotoarhiv.com/knjige%20koje%20govore/knjige/vukobrat.html Boris Vukobrat] Audio i foto arhiv Simić.<br>''“Boris Vukobrat je rođen 1940. godine u Zagrebu. Po nacionalnosti je Jugosloven.”''</ref><ref name=vukobrat2>[http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi Govor Borisa Vukobrata o svojoj knjizi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230108085334/http://fondmir.com/sr/knjige/87-govor-borisa-vukobrata-o-svojoj-knjizi |date=2023-01-08 }} Fondacija za mir i rešavanje kriza. ''06.06.2012.''<br>''“Ja sam Jugosloven, rođen u Zagrebu u srpskoj porodici.”''</ref> * [[Zvonimir Šimunec]], poslovni čovjek<ref name=šimunec1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 558.<br>''“Šimunec Zvonimir, novinar; urednik Zabavnog programa i predstavnik TV Beograd u Atini (razmena programa); predsednik Udruženja propagandista Srbije. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Dejan Cvetkovic proposal.png|Dejan Cvetković Datoteka:Aleksandar Josipović at Amsterdam fashion Week, July 2014.jpg|Aleksandar Josipović </gallery> </center> == Religija == * [[Hamdija Jusufspahić]], vjerski poglavar<ref name=jusufspahic1>[https://www.vreme.com/vreme/musliman-jugosloven-i-levicar/ Musliman, Jugosloven i levičar] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]] ''Dragoslav Grujić i Dokumentacioni centar "Vreme"; broj 844, 08.03.2007.''<br>''“Ja sam i sada Jugosloven, neki kažu jugonostalgičar. Jesam, iskreno. […] Mnogi su insistirali da izjavim kako se osećam Srbinom. Ja nikada nisam rekao ni da sam Srbin ni da sam Hrvat. Ja sam Jugosloven, Bosanac, musliman.”''</ref><ref name=jusufspahic2>[http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml Braća po krvi i jeziku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221101182733/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/05/20/srpski/I01051902.shtml |date=2022-11-01 }} [[Glas javnosti]]. ''Slavica Jovović; 19.05.2001.''<br>''“Ja sam i dalje Jugosloven i ostajem u svim svojim političkim orijentacijama za Jugoslaviju. Mi smo svi bili Sloveni, oni koji su bili bliži istoku postali su pravoslavci, a oni koji su bili bliži rimskom carstvu prihvatili su katolicizam. Kada su došli Turci, prihvaćen je islam. Svi govorimo istim jezikom ali različitim narječjima. Mi smo svi braća po krvi i jeziku.”''</ref> * [[Nedeljko Kačavenda]], pastor<ref name=kacavenda1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.<br>''“Kačavenda Nedeljko, pastor Pastoralnog okruga, Niš (od '95); adventista sedmog dana. […] P: Srbin-Jugosloven.”''</ref> * [[Dragotin Simandl]], kaplan, gramatičar<ref name=simandl1>Simandl, Dragotin (Rěsanski): [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-ZIF65GOO/cfb6bc21-c07f-47c8-a77d-8ced1f2cee3a/PDF Zmes], u: Slovenska bčela, letnik 3, številka 5 (1852), str. 39.<br>''“Stezo, po kteroj hoditi, je nam Jugoslavenom pokazal g. Majar v svojih: Pravilih, kterih cěno bo šele prihodnost prav spoznala.”''</ref> * [[Josip Juraj Strossmayer]], biskup, političar<ref name=strossmayer1>Ćorić, Boris: Fra Grgo Martić i njegova saradnja u sarajevskoj »Nadi« (1895–1903), u: Radovi, knj. VI (1970-1971), str. 227.<br>''“Dva velikana jugoslavenskih naroda – veliki Jugoslaven i još veći mecena hrvatskog naroda J. J. Strossmayer i veliki književni povjesničar Antun Barac – težinom svoje riječi i svoga ugleda obilježili su ga biljegom koji nije uklonjen do danas.”''</ref><ref name=strossmayer2>Боровњак, Т.: [https://www.uzzpro.gov.rs/doc/biblioteka/digitalna-biblioteka/Jugoslovenska%20misao%20znano-voljeno.pdf Југословенска мисао. „Знано-вољено.“] Београд 1936, str. 24.<br>''“У ствари био је овај велики Југословен некрунисани краљ југословенске мисли више од пола века.”''</ref><ref name=strossmayer-racki>Ćorović, Vladimir: Istorija Jugoslavije. Beograd 1933, str. 555.<br>''“Koliko je, međutim, to sumnjičenje iskrenosti pokreta bilo nepravedno svedoči danas najbolje nedavno objavljena prepiska između biskupa i F. Račkoga, koja nije bila namenjena javnosti, nego nosi intiman i čisto privatan karakter i koja nam otkriva do sitnica sve motive i akcije ove dvojice ljudi, istinskih Jugoslovena po njihovom najdubljem ličnom ubeđenju.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Josip_Juraj_Strossmayer2.jpg|Josip Juraj Strossmayer </gallery> </center> == Sport == * [[Amir Alagić]], fudbalski stručnjak<ref name=alagic1>[https://sportklub.rs/blog/blog-ostalo/od-verdera-do-sri-lanke-17-zemalja-5-kontinenata/ Od Verdera do Šri Lanke: 17 zemalja, 5 kontinenata...] Sport Klub. ''Bojan Marinković; 17.12.2020.''<br>''“Poreklom je iz Bihaća, sebe smatra Jugoslovenom, a loša situacija posle raspada nekadašnje države navela ga je da se otisne u pečalbu.”''</ref> * [[Radmilo Armenulić]], teniski stručnjak, bivši teniser<ref name=armenulic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 22.<br>''“Armenulić Radmilo, savezni kapiten Davis-cup reprezentacije Jugoslavije; šef Odseka za tenis na Fakultetu za fizičku kulturu, Bg. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Marijan Beneš]], boksač<ref name=benes1>[https://www.vreme.com/vreme/simbol-jugoslavije/ Simbol Jugoslavije] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Tanja Topić; broj 1445, 13.09.2018.''<br>''“Uprkos opštem nacionalističkom ludilu Marijan Beneš je do poslednjeg daha ostao Jugosloven.”''</ref><ref name=benes2>[https://ba.n1info.com/sport-klub/ostali-sportovi/marijan-benes-banjalucka-celicna-pesnica/ Marijan Beneš – banjalučka čelična pesnica] N1 BIH. ''Snežana Mitrović; 21.09.2022.''<br>''“Bio je i ostao Jugoslaven do kraja života.”''</ref><ref name=benes3>[https://sportal.blic.rs/ostali-sportovi/borilacki-sportovi/peca-popovic-pise-za-blic-ljuba-vrapce-moga-doba/2022042205421797665 Peca Popović piše za "Blic" Ljuba Vrapče moga doba] Sportal.rs ''Peca Popović; 09.09.2018.''<br>''“Stisnut, pola veka kasnije, između obostranog ekstremizma u svojoj Banjaluci, Beneš će kao žrtva međunacionalnih nesporazuma, odbačenosti i samoće ponavljati: Ja sam sve, Srbin i Hrvat i musliman. Jugosloven. Pacifista, čovekoljubac.”''</ref> * [[Stjepan Bobek]], fudbaler<ref name=bobek1>[https://www.rtv.rs/sr_ci/sport/fudbal/oprostaj-od-stjepana-bobeka_208573.html Опроштај од Стјепана Бобека] Радио-телевизија Војводине. ''ФоНет; 27.08.2010.''<br>''“Караџић је рекао да је Бобек, сумирајући утиске о животу, најближим пријатељима говорио да је рођени Загрепчанин, срцем Београђанин, делимично и Атињанин, по осећају Југословен и, захваљујући фудбалу, грађанин света.”''</ref> * [[Miodrag Božović]], nogometni trener<ref name=bozovic1>[https://www.vijesti.me/tag/7164/miodrag-bozovic Grof Božović: Bio sam i ostao Jugosloven] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Vijesti sport; 19.08.2022.''<br>''“I dalje se osjećam i smatram Jugoslovenom.”''</ref><ref name=bozovic2>[https://informer.rs/sport/fudbal/408521/bozovic-ocrnio-orlove-srbija-gora-nego-pre-mundijala-milivojevic-rekao-istinu Božović ocrnio "orlove": Srbija je gora nego pre Mundijala, Milivojević je rekao istinu!] [[Informer (novine)|Informer]]. ''informer.rs; 17.11.2018.''<br>''“Rođen sam u Juguslaviji. Bio sam i ostao Jugosloven.. Takav mi je osećaj. Ne mogu drugačije, niti da zaboravljam detinjstvo.”''</ref> * [[Dejan Damjanović]], bivši nogometaš<ref name=damjanovic1>[https://www.glassrpske.com/lat/sport/fudbal/ispovijest-dejana-damjanovica-nesudjenog-clana-najveceg-partizanovog-paketa-za-glas-umjesto-u-humsku-skrenuo-u-koreju/605666 Ispovijest Dejana Damjanovića, nesuđenog člana najvećeg Partizanovog "paketa", za "Glas": Umjesto u Humsku, skrenuo u Koreju] Glas Srpske. ''Dejan Kondić; 10.11.2025.''<br>''“Ja sebe smatram Jugoslovenom.”''</ref> * [[Vladimir Gudelj]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš<ref name=gudelj1>[https://www.lavozdegalicia.es/noticia/ourense/o-carballino/2019/11/29/llegue-contrato-gente-lado-huian-guerra/00031575029961280295542.htm «Yo llegué con un contrato y gente a mi lado. Ellos huían de la guerra»] (na španskom) La Voz de Galicia. ''Pablo Varela; 29.11.2019.''<br>''“Yo soy de Tito, me considero yugoslavo.”''</ref> * [[Borislav Ivkov]], šahovski igrač i trener<ref name=ivkov1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 177.<br>''“Ivkov Borislav, šahovski velemajstor (od '55); selektor Jugoslovenske šahovske reprezentacije. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Anton Josipović]], bokser<ref name=antonjosipovic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/8360/Sport/Od-sampiona-do-drzavnika Od šampiona do državnika] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Slavko Trošelj; 02.12.2007.''<br>''“Nastavio sam da treniram i boksujem širom Jugoslavije, a onda su stigle devedesete... Mirisalo je na rat... Pri popisu stanovništva u rubriku "nacionalnost" upisao sam – Japanac, mada sam uvek bio Jugosloven i srcem i dušom. Da su svi tako učinili možda rata ne bi bilo.”''</ref><ref name=antonjosipovic2>[https://www.rtvbn.com/380937/Intervju--Anton-Josipovic-Holifild-mi-je-nudio-pomoc Intervju - Anton Josipović: Holifild mi je nudio pomoć...!] [[Radio-televizija BN]]. ''08.04.2016.''<br>''Brzo mu je u olimpijskom selu "skrenuta" pažnja, iako je nebrojeno puta tokom našeg razgovora naglasio da je još Jugosloven, a kamoli tada. […] Otišao je u Švajcarsku, putovao po cijeloj Evropi, živio i u Zagrebu, gdje je imao priliku da postane predsjednik Bokserskog saveza Hrvatske, ali se ipak odlučio na povratak u Banjaluku. “Nudili su mi za vrijeme Franje Tuđmana da budem predsjednik, ali nisam mogao, jer sam bio i ostao Jugosloven. Moje mišljenje se oko toga ni sada nije promijenilo. Zato ne mogu da shvatim ove današnje političare kako promijene po desetak različitih političkih opcija”, dodao je olimpijski šampion, koji živi od nacionalne penzije.''</ref> * [[Nikola Karabatić]], bivši rukometaš<ref name=karabatic1>[https://www.tportal.hr/sport/clanak/karabatic-otkrio-bilicu-ponosan-sam-na-hrvatske-i-srpske-korijene-20250415 Karabatić otkrio Biliću: 'Ponosan sam na hrvatske i srpske korijene'] tportal.hr ''A. H.; 15.04.2025.''<br>''“Uvijek smo bili vrlo ponosni na naše korijene. Bivša Jugoslavija, Hrvatska, Srbija… ali u isto vrijeme je tata bio ponosan kada smo dobili državljanstvo…nikada se nisam osjećao kao stranac. Uvijek kao Francuz. Pola Francuz, pola Jugoslaven.”''</ref> * [[Milivoj Karakašević]], stonoteniser<ref name=karakasevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 220.<br>''“Karakašević Milivoj, trener i kapiten stonoteniske reprezentacije Jugoslavije. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Stanislav Karasi]], bivši fudbalski trener i igrač<ref name=karasi1>[https://www.dan.co.me/sport/fudbal/legende-za-sva-vremena-5210766 Legende za sva vremena] Dan. ''D.K./D.P.; 28.11.2023.''<br>''“Ja sam još Jugosloven i otvoren čovjek i radim kako moja glava misli” - kazao je Karasi za "Dan".''</ref> * [[Dane Korica]], atletičar<ref name=korica1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 241.<br>''“Korica Daniel Dane, šef Stručnog štaba Atletskog saveza Jugoslavije; kapiten atletske reprezentacije Jugoslavije; član Predsedništva AK "Crvena zvezda", Bg.; prof. fizičke kulture. […] P: Jugosloven.''</ref> * [[Refik Kozić]], bivši nogometaš<ref name=kozic1>[https://www.zurnal.rs/sr/clanak/179640/fudbal/partizan/igrao-sam-ostro-ali-nisam-bio-grubijan “Igrao sam oštro, ali nisam bio grubijan”] [[Sportski žurnal]]. ''Slađan Jeremić; 23.03.2024.''<br>''“Dolazim do Srbije i ostalih novostvorenih zemalja makar jedan put godišnje. Ostao sam veliki Jugosloven. Odem do Sarajeva, Banjaluke, u Pulu gde sam odrastao. Po Beogradu potrošim najviše vremena.”''</ref> * [[Ivan Matošević]], reli vozač<ref name=matosevic1>[https://www.automotorevija.rs/rubrike/zemunski-bard-jugoslovenskih-gugutka Zemunski bard jugoslovenskih trka] Auto moto revija. ''AMR; 27.08.2022.''<br>''“Za sebe kaže da je Jugosloven i zakleti Zemunac, gde je odrastao i gde i danas živi.”''</ref> * [[Franjo Mihalić]], atletičar<ref name=mihalic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 323.<br>''“Mihalić Franja [sic!], trener u atletskom klubu "Partizan". […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Predrag Mijatović]], fudbalski funkcioner, ranije nogometaš<ref name=mijatovic1>[https://www.novosti.rs/sport/fudbal/1222121/sam-jugosloven-pedja-mijatovic-otvorio-dusu-spancima "Ja sam Jugosloven": Peđa Mijatović otvorio dušu Špancima] [[Večernje novosti]]. ''Novosti online; 31.03.2023.''<br>''“Zato moram da kažem da sam još uvek Jugosloven. Ja sam Crnogorac i Španac, ali deo mene je i dalje Jugosloven”''</ref> * [[Nikola Nikić]], nogometni trener, ranije igrač<ref name=nikic1>[https://www.youtube.com/watch?v=SzYynxlLrCQ Face to Face] YouTube. ''10.05.2025.''<br>''“Ne da mi fali Jugoslavija, nego sam bio, ostao i umrijet ću kao Jugosloven.”''</ref> * [[Ivica Osim]], nogometaš i fudbalski trener<ref name=osim1>[https://www.novosti.rs/vesti/sport.294.html:529442-Ivica-Osim-Velika-Jugoslavija-je-mnogima-smetala-ali-se-od-proslosti-ne-zivi Ivica Osim: Velika Jugoslavija je mnogima smetala, ali se od prošlosti ne živi] [[Večernje novosti]]. ''Predrag Vasiljević; 17.01.2015.''<br>''Ostali ste, čini se, poslednji nepopravljivi Jugosloven? - “Jesam, i ponosim se time.”''</ref><ref name=osim2>[https://www.alo.rs/sport/fudbal/625315/ivica-osim-jugoslavija-argentina-viski/vest "Pijanac", penali protiv Argentine i viski umesto vode - Ko je bio Ivica Osim, legendarni selektor Jugoslavije?] Alo. ''Alo/M.M.; 01.05.2022.''<br>''Moglo bi se reći da je porodica Osim Evropa u malom, jer su mu deda i baka s očeve strane Slovenac i Nemica, a s majčine Poljak i Čehinja. On za sebe kaže da je Jugosloven.”''</ref> * [[Blagoje Paunović]], fudbaler i fudbalski trener<ref name=paunovic1>[https://www.telegraf.rs/sport/fudbal/3186341-emotivna-prica-veljka-paunovica-o-ocu-teskim-danima-u-partizanu-i-triku-za-osvajanje-svetskog-trona Kakva priča Veljka Paunovića: O ocu, teškim danima u Partizanu i triku za osvajanje svetskog trona] [[Telegraf.rs]]. 06.05.2020.<br>''“Otac mi je uvek govorio o Jugoslaviji, umro je osećajući se kao Jugosloven, ali je uvek bio veoma ponosan što je Srbin i to je sada moja zemlja.”''</ref> * [[Marko Pešić]], generalni direktor [[FC Bayern München (košarka)|KK FC Bayern München-a]]<ref name=mpesic>[https://www.glassrpske.com/lat/sport/sp-svijet/marko-pesic-generalni-menadzer-bajerna-za-glas-srspke-lucic-je-kao-levandovski/393996 Marko Pešić, generalni menadžer Bajerna za “Glas Srspke”: Lučić je kao Levandovski] Glas Srpske. ''Dušan Repija; 17.01.2022.''<br>''“Odrastao sam kao Jugosloven i tako se osećam, mada to možda nije ni popularno u ova vremena. Tri decenije sam u Nemačkoj, ali se osećam onako kako sam odgojen u porodici. Igrao sam za Nemačku, ali priznajem da sam sanjao dres Jugoslavije - rekao je Pešić.”''</ref> * [[Svetislav Pešić]], košarkaški trener<ref name=spesic1>[https://www.kurir.rs/sport/kosarka/1693560/svetislav-pesic-nostalgican-i-dalje-sam-jugosloven Svetislav Pešić nostalgičan: I dalje sam Jugosloven] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''01.03.2015.''<br>''“Rođen sam u Srbiji, ali sebe sam uvek smatrao Jugoslovenom, iako je sad na tom prostoru napravljeno više država. Za mene taj osećaj i dalje postoji. Osećam tu pripadnost, ali to ne znači da je moj dom samo jedno mesto.”''</ref><ref name=spesic2>[https://www.b92.net/sport/kosarka/vesti.php?yyyy=2005&mm=01&dd=19&nav_id=160246 Pešić će pomagati Obradoviću] [[B92]]. ''B92, fibaeurope.com; 19.01.2005.''<br>''“Ja sam Jugosloven i učiniću sve da pomognem jugoslovenskoj košarci i Obradoviću kako bi stigli do evropskog zlata.”''</ref><ref name=spesic3>[https://www.tz.de/sport/fcb-basketball/svetislav-pesic-zuhause-zr-4751962.html "Ich bleibe Jugoslawe!"] (na njemačkom) tz. ''Lena Mayer; 20.02.2015''<br>''“Ich selbst bin in Serbien geboren, habe mich aber immer generell als Jugoslawe gefühlt und bezeichnet. Und das tue ich auch weiterhin – auch, wenn es Jugoslawien politisch gesehen nicht mehr gibt. Für mich existiert dieses Gemeinschaftsgefühl noch immer.”''</ref><ref name=spesic4>[https://www.elmundo.es/deportes/baloncesto/2019/02/14/5c642dbb21efa0f7638b45d8.html Pesic: "Hay dos cosas que me faltan en la vida: mis padres y mi Yugoslavia"] (na španjolskom) El Mundo. ''Francisco Cabezas; 14.02.2019.''<br>''“Aunque yo nací en Novi Sad, ahora Serbia, yo me siento todavía yugoslavo.”''</ref> * [[Velimir Petković]], rukometni trener<ref name=petkovic1>[https://www.svijet-rukometa.com/velimir-petkovic-i-za-njemce-kultni-trener/ Velimir Petković i za Njemce kultni trener] Svijet Rukometa. ''B. Božin; 01.02.2018.''<br>''“Pravi sam Jugosloven, što danas nije popularno. Vidim i pratim sve, bez obzira na to što sam 26 godina u Nemačkoj. Najlepša sećanja imam za taj period, iz igračkog i postigračkog vremena, privatnog života, i sve lepo sam imao u toj zemlji. Ni danas ne krijem ako sam u Beogradu, Zagrebu, Skoplju, a to potenciram i ovde u Berlinu. Tako da ko ima problem sa tim – ima problem sa samim sobom.”''</ref> * [[Dušan Popović (vaterpolista)|Dušan Popović]], vaterpolista<ref name=dusanpopovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 442.<br>''“Popović Dušan, vaterpolista, majstor sporta. […] P: Srbin-Jugosloven”''</ref> * [[Dževad Prekazi]], fudbaler<ref name=prekazi1>[https://www.bbc.com/serbian/lat/srbija-48368957 Zašto je Arton Zekaj izabrao fudbalsku reprezentaciju Kosova, a ne Srbije] BBC News na srpskom. ''Marko Protić; 22.05.2019.''<br>''“Dževad Prekazi je rođeni Albanac iz Kosovske Mitrovice, za sebe kaže da je Jugosloven, a značajan deo fudbalske karijere proveo je u Partizanu u kojem trenutno radi sa mlađim kategorijama.”''</ref><ref name=prekazi2>[https://www.vesti-online.com/dzevad-prekazi-decu-danas-uce-lap-top-strucnjaci/ Dževad Prekazi: Decu danas uče lap-top stručnjaci!] Vesti online. ''Srđan Antić; 12.09.2020.''<br>''“Zaljubljen sam u Jugoslaviju. Nacionalna pripadnost mi nikada nije bila bitna. Raspad Jugoslavije, najlepše zemlje na svetu mi je teško pao. Uvek ću biti Jugosloven.”''</ref> * [[Goran Rađenović]], predsjednik VK Budva, ranije vaterpolista<ref name=radjenovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 469.<br>''“Rađenović Goran, vaterpolista; član VK "Roma" (od '92). […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Monika Seleš]], bivša tenisačica<ref name=seles1>[https://stil.kurir.rs/celebrities/153921/monika-seles-nesreca-nikad-ne-dolazi-sama-tragedija-koja-je-sunovratila-njen-zivot Monika Seleš: Nesreća nikad ne dolazi sama! Tragedija koja je sunovratila njen život!] Stil. ''Stil/story.rs; 25.06.2021.''<br>''“Dodala je i da se oseća kao Jugoslovenka, Mađarica i Amerikanka, kao i da nikada ne bi mogla da se odrekne svog porekla jer bi na taj način porekla ono što zapravo jeste.”''</ref> * [[Zoran Slavnić]], bivši košarkaš i košarkaški trener<ref name=slavnic1>[https://sportal.blic.rs/kosarka/domaca-kosarka-i-aba/kosarkaski-bum-moke-slavnica-za-blic-bertomeu-je-separatista-evroliga-je-privatna-liga/2022042211290884632 Košarkaški bum Moke Slavnića za "Blic": Bertomeu je separatista, Evroliga je privatna liga] Sportal.rs ''Časlav Vuković/Miodrag Dimitrijević; 07.07.2018.''<br>''“Ja sam još uvek Jugosloven, a pošto sada imamo samo jednu našu zemlju, a to je Srbija, žao mi je što sve manje naših sportista odlazi u Španiju.”''</ref> * [[Aleksandar Šoštar]], vaterpolo trener, ranije vaterpolista<ref name=sostar1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 561.<br>''“Šoštar Aleksandar, vaterpolista, član VK "Barselona", Barselona. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Bogdan Tanjević]], košarkaški trener<ref name=tanjevic1>[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:451849-Tanjevic-Srbija-kao-2009-Zeljko-ce-da-napravi-dar-mar-u-Evroligi Tanjević: Srbija kao 2009, Željko će da napravi dar-mar u Evroligi!] [[Večernje novosti]]. ''D. Kontić; 01.09.2013.''<br>''“Bogdan Tanjević, koji, inače, za sebe kaže da je Jugosloven, ima neviđen dar, zračenje jačine nuklearne elektrane, ali pozitivno..”''</ref><ref name=tanjevic2>[https://reprezentacija.me/bogdan-tanjevic-nepopravljivi-jugosloven-1/ Bogdan Tanjević – Nepopravljivi Jugosloven] Reprezentacija.me ''Ognjen; 07.09.2017.''<br>''“Poznato je da je Tanjević nepopravljivi Jugosloven.”''</ref><ref name=tanjevic3>[https://tacno.net/bogdan-tanjevic-kad-ti-emerik-blum-drzi-leda-mozes-biti-prvak-evrope/ Bogdan Tanjević: Kad ti Emerik Blum drži leđa, možeš biti prvak Evrope] [[Tačno.net]]. ''Amer Obradović; 07.12.2023.''<br>''“O košarci zna sve. O književnosti, filmu i muzici skoro sve. Mada nije nikada postao svjetski košarkaški prvak Boša Tanjević je bez dvojbe svjetski šampion u šarmu. Boša – Crnogorac, Sarajlija, Italijan, Turčin ali prije svega Jugosloven – gost je nove episode Mikrofonije sa Amerom.”''</ref><ref name=tanjevic4>[http://www.pobjeda.me/2013/06/27/intervju-bogdan-tanjevic-navijam-za-sve-nase/#.UzhpaVcjyZE Intervju – Bogdan Tanjević: Navijam za sve naše] [[Pobjeda (novine)|Pobjeda]]. ''Ana Marković; 27.06.2013.''</ref> * [[Aleksandar Tirnanić]], fudbalski igrač i trener<ref name=tirnanic>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 725.<br>''“Tirnanić Aleksandar, savezni kapiten Fudbalskog saveza Jugoslavije, r. 1910 u Krnjevu, srez Veliko Orašje, Jugosloven.”''</ref> * [[Petar Trifunović]], šahist<ref name=ptrifunovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 736.<br>''“Trifunović Petar, dr prava, šahovski velemajstor, rez. kapetan, r. 1910 u Dubrovniku, Jugosloven.”''</ref> * [[Eleonora Vild]], košarkašica<ref name=vild1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 637.<br>''“Wild Eleonora, košarkašica, član KK "Vemeks", Berlin. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Duško Vujošević]], košarkaški trener<ref name=vujosevic1>[http://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:438989-Vujosevic-I-Dzajic-je-morao-da-pretuce-svog-coveka-srecan-sam-sto-nisam-uhapsen Vujošević: I Džajić je morao da pretuče svog čoveka, srećan sam što nisam uhapšen...] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 14.06.2013.''<br>''“Ja sam Jugosloven, partizanovac i Beograđanin.”''</ref><ref name=vujosevic2>[https://www.novosti.rs/vesti/sport.295.html:551240-Vujosevic-U-medijima-se-pezorativno-nazivam-crnogorskim-strucnjakom-a-prvo-sam-Jugosloven Vujošević: U medijima se pežorativno nazivam crnogorskim stručnjakom, a prvo sam Jugosloven] [[Večernje novosti]]. ''Tanjug; 03.06.2015.''<br>''“Ja se u medijima pežorativno nazivam crnogorskim sručnjakom, a prvo sam Jugosloven, dok se za Radonjića nije reklo da je Crnogorac”, zaključio je Vujošević.''</ref><ref name=vujosevic3>[http://sportskenovosti.rs/102383/vujosevic-naravno-da-hocemo-da-platimo-porez/ Vujošević: Naravno da hoćemo da platimo porez]{{Dead link|date=October 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Sportske novosti. ''14.06.2013.''</ref> * [[Veselin Vujović]], rukometni trener<ref name=vvujovic1>[https://lobsport.me/rukomet/veselin-vujovic-za-lob-sport-crna-goro-od-srca-ti-zelim-pobjedu-a-fer-plej-bas-me-briga-za-to/ Veselin Vujović za Lob Sport: Crna Goro, od srca ti želim pobjedu, a fer-plej – baš me briga za to] Lob sport. ''Aleksandar Popović; 11.01.2024.''<br>''“Ja se osjećam Jugoslovenom.”''</ref><ref name=vvujovic2>[https://narod.hr/sport/veselin-vujovic-jugoslaven-danas-cujem-himnu-hej-sloveni-produ-me-trnci Veselin Vujović: Jugoslaven sam. I danas kada čujem himnu ‘Hej Sloveni’ prođu me trnci] Narod.hr. ''Miroslav Herceg; 02.01.2018.''</ref><ref name=vvujovic3>[https://www.marca.com/balonmano/europeo/2016/01/18/569cd4e522601dcf118b467f.html Veselin Vujovic, yugoslavo de corazón] (na španjolskom) Marca. ''Javier Romano; 18.01.2016.''<br>''“Yo soy montenegrino, estuve cinco años en Macedonia, he sido seleccionador serbio, ahora lo soy esloveno, trabajo en Croacia, pero me siento siempre yugoslavo”, desgrana Vujo en el fluido español que conserva.''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Benes (cropped).jpg|Marijan Beneš Datoteka:S. Kragujević, Sjepan Bobek, fudbaler, 21. 8. 1949.jpg|Stjepan Bobek Datoteka:Miodrag Božović 2021.jpg|Miodrag Božović Datoteka:데얀 2018년.jpg|Dejan Damjanović Datoteka:Vladimir_Gudelj.JPG|Vladimir Gudelj Datoteka:Ivkov,Borislav 1998 Grieskirchen.jpeg|Borislav Ivkov Datoteka:NikolaKarabatic.jpg|Nikola Karabatić Datoteka:Dane Korica.jpg|Dane Korica Datoteka:Franjo Mihalić.jpg|Franjo Mihalić Datoteka:Predrag Mijatović 2007 b.jpg|Predrag Mijatović Datoteka:Ivica Osim - SK Sturm (1999) (cropped).jpg|Ivica Osim Datoteka:Svetislav Pešić (cropped).jpg|Svetislav Pešić Datoteka:Velimir Petkovic 01.jpg|Velimir Petković Datoteka:Cevad Prekazi.jpg|Dževad Prekazi Datoteka:Горан Рађеновић.jpeg|Goran Rađenović Datoteka:Monica Seles 1991.jpg|Monika Seleš Datoteka:Aleksandar Šoštar 01.jpg|Aleksandar Šoštar Datoteka:BogdanTanjevic.jpg|Bogdan Tanjević Datoteka:Aleksandar Tirnanić (1).jpg|Aleksandar Tirnanić Datoteka:Petar Trifunović 1962.jpg|Petar Trifunović Datoteka:Duško Vujošević.jpg|Duško Vujošević Datoteka:Veselin Vujović 2017.jpg|Veselin Vujović </gallery> </center> == Televizija i radio == * [[Sanja Kužet]], televizijska voditeljka<ref name=kuzet1>[https://gracija.me/sanja-kuzet-djeca-su-me-ojacala/ Sanja Kužet: Djeca su me ojačala] Gracija. ''Svetlana Peruničić; 20.07.2018.''<br>''“Majka nije nikada živjela u Crnoj Gori, tata je iz Dalmacije, tako da je, što se mene tiče, bio neki interesantan miks (smijeh). Majka je rođena u Makedoniji, gdje je provela dio života, jer je otac bio vojno lice, a onda je došla u Beograd, gdje je rođen i moj otac, a kasnije i ja. Zato stalno kažem, iako ta država ne postoji, da sam Jugoslovenka.”''</ref><ref name=kuzet2>[https://poslovnidnevnik.ba/2018/02/02/ocarala-dekolteom-sanja-kuzet-u-najprovokativnijem-izdanju-do-sada-pogledajte-sta-je-izludilo-muskarce/ Očarala dekolteom| Sanja Kužet u najprovokativnijem izdanju do sada: pogledajte šta je izludilo muškarce] Poslovnidnevnik.ba ''02.02.2018.''<br>''“Za sebe često voli da istakne da je jedna „prava Jugoslovenka“, jer joj je otac Milovan poreklom iz Dalmacije, a majka Verica je iz Crne Gore.”''</ref> * [[Daško Milinović]], radijski voditelj<ref name=milinovic1>[https://www.danas.rs/svet/region/i-kraljevinu-i-republiku-ubijaju-zar-ne-jugoslovensko-nasledje-u-postjugoslovenskim-zemljama/ I kraljevinu i republiku ubijaju, zar ne?: Jugoslovensko nasleđe u postjugoslovenskim zemljama] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Matea Jerković/Srdan Kosović/Jelka Jovanović/Denis Romac; 19.06.2023.''<br>''Saglasan je i novosadski novinar Daško Milinović, deklarisani antifašista – zbog čega je i fizički napadan – ali i jedan od 23.303 građana/ki koji su se na Popisu 2022. izjasnili kao Jugosloveni. „Mi smo jedina etnička grupa koja je zabeležila rast“, kaže sa Milinović, inicijator stvaranja nacionalnog saveta jugoslovenske manjine.''</ref><ref name=milinovic2>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/sve-vise-jugoslovena-u-srbiji-u-novom-sadu-ih-cak-30-odsto-vise-podnose-zahtev-za-registraciju-svog-nacionalnog-saveta/ Sve više Jugoslovena u Srbiji, u Novom Sadu ih čak 30 odsto više: Podnose zahtev za registraciju svog Nacionalnog saveta] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''A. Latas; 30.04.2023.''<br>''“Da li se rodio koji Jugosloven ili su se neki setili da su Jugosloveni, a na prošlom popisu to nisu bili, nije bitno. Mi smo jedina prirodno rastuća zajednica u Srbiji“, kazao je jedan od najpoznatijih Jugoslovena u našoj zemlji.''</ref><ref name=milinovic3>[https://www.tportal.hr/vijesti/clanak/krenula-kampanja-sve-veci-broj-javnih-osoba-nagovara-gradane-da-se-izjasne-kao-jugoslaveni-20221002 Krenula kampanja: Sve veći broj javnih osoba nagovara građane da se izjasne kao Jugoslaveni] tportal.hr. ''B. Stilin; 02.10.2022.''<br>''“Nedugo zatim na Twitteru se oglasio popularni radijski voditelj Daško Milinović, koji često sarkastično tvita s računa po imenu Uspeh Petrović. On je objavio da se radi na osnivanju Nacionalnog vijeća Jugoslavena u Srbiji, po uzoru na druge manjinske zajednice poput Roma, koje nemaju svoju matičnu državu. Dakako, za osnivanje manjinske zajednice koja bi uživala manjinska prava potrebno je da takva zajednica ima određenu brojnost.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:EXIT 2012 Red Union.jpg|Daško Milinović </gallery> </center> == Umetnost == * [[Marina Abramović]], umjetnica performansa<ref name=abramovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 9.<br>''“Abramović Marina, slikar, multimedijalni umetnik; profesor na Likovnoj akademiji, Hamburg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Stevan Aleksić]], vizuelni umjetnik, scenograf<ref name=aleksic1>[https://www.instagram.com/p/DDPpnQctnSy/?utm_source=ig_web_copy_link&igsh=MzRlODBiNWFlZA%3D%3D Drugarica Brena i moja malenkost. (…) Jugosloven, rame uz rame sa Jugoslovenkom, (…).] [[Instagram]]. ''stevan_aleksic_art; 06.12.2024.''</ref> * [[Mrđan Bajić]], vajar<ref name=mbajic1>[https://www.harpersbazaar.rs/kultura/umetnost-knjige-muzika/ne-propustite-poslednje-javno-vodenje-kroz-izlozbu-mrdana-bajica Ne propustite: Poslednje javno vođenje kroz izložbu Mrđana Bajića] Harper’s Bazaar. ''Milena Kitić; 19.01.2023.''<br>''“Nikakvo idealizovanje nije u pitanju i stalno ponavljam da nisam jugonostalgičan, već sam zapravo i Jugosloven, pored toga što sam i Srbin.”''</ref><ref name=mbajic2>[http://www.tanjug.rs/full-view.aspx?izb=753923 Mrđan Bajić za Tanjug: Spomenik Đinđiću mora biti postavljen] [[Tanjug]] ''15.10.2022.''<br>''“Vajar i konceptualni umetnik Mrđan Bajić kaže da nikada nije imao tako veliku i zahtevnu izložbu kao što je postavka "Nepouzdani pripovedač", da nije jugonostalgičan iako se smatra Jugoslovenom, i da očekuje da će njegova najbolja skulptura spomenik Zoranu Đinđiću jednom konačno biti postavljen na pravom mestu.”''</ref><ref name=mbajic3>[https://www.politika.rs/sr/clanak/521814/U-lokalnom-i-globalnom-dvoumlju U lokalnom i globalnom dvoumlju] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Marija Đorđević; 21.10.2022.''<br>''“Dakle nisam jugonostalgičan, ja sam naprosto i Jugosloven, poreklom, svetonazorom, poimanjem jezika, ljudi, zavičajnosti i kulturnih kodova.”''</ref> * [[Danica Basta]], slikarka<ref name=basta1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 35.<br>''“Basta Danica, slikar; profesor u Višoj školi likovnih i primenjenih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vjera Biller]], slikarica<ref name=biller1>Голубовић, Видосава/Суботић, Ирина: [https://monoskop.org/images/e/e6/Milenkovic_Nebojsa_Vujica_Resin_Tucic_Tradicija_avangarde_The_Tradition_of_Avant-garde_2011.pdf Зенит 1921–1926] Београд, 2008, str. 298.<br>''Из писама се види да јој је отац Аустријанац Емилио, да има аустријско држављанство, „али ипак, ја сам у ствари Југословенка, пошто сам рођена у... Хрватској и мој први језик је био хрватски; моја мајка Малвина Куглер, је такође Југословенка“</ref> * [[Ema Bregović]], vizuelna umjetnica<ref name=ebregovic1>[https://www.kurir.rs/zabava/pop-kultura/3708363/ema-bregovic-dela-stvaram-uz-burek-i-cevape Dela stvaram uz burek i ćevape: Ema Bregović za Kurir: Odrasla sam kao Jugoslovenka i to će tako ostati] [[Kurir (novine)|Kurir]]. ''Kurir/Lj. Radanov; 14.06.2021.''</ref><ref name=ebregovic2>[https://www.ekspres.net/scena/ne-treba-traziti-nove-razloge-za-podjele-8-7-2021 Intervju Ema Bregović - "Ne treba tražiti nove razloge za podjele"] Ekspres. ''Mihailo Paunović; 08.07.2021.''<br>''“Rođena je u Parizu, ali sebe smatra Jugoslovenkom što je direktna posledica nasleđa koje je, u istim tim koferima, ponela iz kuće.”''</ref><ref name=ebregovic3>[https://www.blic.rs/zabava/ema-bregovic-izlozba-otac-goran-beograd/j0ydxtb (Video) Roditelji nisu došli da je podrže - Ćerka Gorana Bregovića o svom poslu i poznatom ocu! "Ja sam Jugoslovenka", a evo šta misli o Beogradu] [[Blic (novine)|Blic]]. ''F.J.; 12.06.2021.''<br>''“Ja se osjećam kao Jugoslovenka, jer ja nemam taj nacionalistički stav.”''</ref> * [[Eduard Čehovin]], grafički dizajner<ref name=cehovin1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 80.<br>''“Čehovin Eduard, grafički dizajner. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Božidar Damjanovski]], slikar<ref name=damjanovski1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 92.<br>''“Damjanovski Božidar, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Evgenija Demnievska]], likovni umjetnik<ref name=demnievska1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 97.<br>''“Demnievska Evgenija, slikar, slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Emir Dragulj]], grafičar<ref name=dragulj1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 109.<br>''“Dragulj Emir, slikar i grafičar; redovni profesor Fakulteta likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nikola Džafo]], slikar<ref name=dzafo1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 114.<br>''“Džafo Nikola, slikar, slobodni umetnik; likovni urednik lista "Republika". […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Branko Gavrić]], grafički dizajner<ref name=gavric1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 142.<br>''“Gavrić Branko, grafički dizajner; vlasnik i direktor firme "Total Design" DOO. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Nandor Glid]], vajar<ref name=glid1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 145-146.<br>''“Glid Nandor, vajar; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, Jevrejin.”''</ref><ref name=glid2>Đoković, Momir (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji 1991. Leksikon. Beograd 1991, str. 137.<br>''“Glid A. Nandor, vajar; redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna - u penziji (r. 12. XII 1924, Subotica). Jugosloven, jevrejskog porekla.”''</ref> * [[Đorđe Ilić]], slikar, univ. profesor<ref name=djilic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 168.<br>''“Ilić Đorđe, slikar; redovni profesor Arhitektonskog fakulteta, Bg. (penz.) […] P: Srbin-Jugosloven, […].”''</ref> * [[Darija Kačić]], slikarka<ref name=kacic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 213.<br>''“Kačić Darija, slikar; docent na Fakultetu likovnih umetnosti, Bg. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Nikola Kostandinović]], grafički dizajner<ref name=kostandinovic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 242.<br>''“Kostandinović Nikola, grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Pjer Križanić]], slikar-karikaturista<ref name=krizanic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 358.<br>''“Križanić Pjer, slikar-karikaturista, novinar, r. 1890 u Mečenčanu, srez Glina, Jugosloven.”''</ref> * [[Ankica Oprešnik]], slikarica i grafičarka<ref name=opresnik1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 390-391.<br>''“Oprešnik Ankica, slikar i grafičar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka, […].”''</ref> * [[Gradimir Pankov]], balet majstor<ref name=pankov1>[http://www.politika.rs/rubrike/Kultura/Moja-trupa-mora-uvek-da-iznenadi.lt.html Моја трупа мора увек да изненади] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Биљана Лијескић; 11.12.2013.''<br>''“То ми много значи, јер никада нисам изгубио везу са простором одакле сам дошао, иако живим у иностранству годинама. Имам обичај да кажем, са саркастичним хумором, да сам Југословен са канадским и америчким пасошем! Али, чак иако сам канадски и амерички држављанин, остајем Југословен у срцу и никада нећу заборавити своју матичну земљу.”''</ref> * [[Dragan Papić]], multimedijalni umjetnik<ref name=dpapic1>[https://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:155431-Darovi-sa-buvljaka Darovi sa buvljaka] [[Večernje novosti]]. ''A. Šerer, N. Smiljić; 24.02.2004.''<br>''“Ipak, najviše volim da izlažem u našoj zemlji, pred domaćom publikom. Za sebe volim da kažem da sam prvo Beograđanin, pa Jugosloven.”''</ref> * [[Ljuba Popović]], slikar<ref name=ljpopovic1>[https://www.vreme.com/kultura/slikarstvo-je-muzika-za-oci/ Slikarstvo je muzika za oči] [[Vreme (nedeljnik)|Vreme]]. ''Dragan Todorović; 30.10.2014.''<br>''“On lično je 51 godinu tamo, kad ga pitaju ko je, odgovara, Jugosloven, srpskog porekla, da pripada srpskom plemenu…”''</ref> * [[Verica Rakočević]], modna dizajnerka<ref name=rakocevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 473.<br>''“Rakočević Verica, modni kreator. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ivan Rendić]], kipar<ref name=rendic1>Kečkemet, Duško: Ivan Rendić: Život i djelo. Supetar 1969, str. 47.<br>''Rendić pisao je u starosti: »On me je uputio da moram biti svijestan, da sam Hrvat, dakle Jugoslaven.« Dalje veli da mu je knjige, iz kojih je učio naš jezik, slao također Strossmayer. I taj Strossmayerov kredo »Hrvat, dakle Jugoslaven« postaje otada i Rendićev kredo, kojeg se držao i za koji se borio dosljedno sve do smrti, u toku čitavog svog dugog i napornog rada i burnog života.''</ref> * [[Mateja Rodiči]], slikar<ref name=rodici1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 485.<br>''“Rodiči Mateja, slikar i grafički dizajner; slobodni umetnik. […] P: Jugosloven, […].”''</ref> * [[Anđelka Slijepčević]], modni kreator, univ. profesor<ref name=aslijepcevic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 509.<br>''“Slijepčević Anđelka, redovni profesor Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna, Bg.; potpredsednik Saveta Univerziteta umetnosti. […] P: Jugoslovenka, Srpkinja, […].”''</ref> * [[Marija Tišma]], slikarka<ref name=mtisma1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 577.<br>''“Tišma Marija, slikar; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Emma Varga]], dizajner stakla<ref name=varga-marodic1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 308.<br>''“Marodić Emilija, dizajner stakla; slobodni umetnik. […] P: Jugoslovenka.”''</ref> * [[Vladimir Veličković]], slikar<ref name=velickovic1>[https://nova.rs/kultura/najbolji-izdanak-gradanskog-secanje-na-vladu-velickovica/ Najbolji izdanak građanskog – sećanje na Vladu Veličkovića] Nova.rs. ''Radmila Stanković; 29.08.2020.''<br>''“Ja sam duboko ukorenjen kao Jugosloven i takav ću ostati do kraja života. Dubokih korena sam i Beograđanin, što podrazumeva i da sam Srbin.”''</ref><ref name=velickovic2>[https://www.vesti-online.com/ostajem-jugosloven/ Ostajem Jugosloven] Vesti online. ''02.11.2014.''<br>''“Ja sam veoma privržen toj Srbiji, Beogradu, ja sam pre svega Beograđanin, naravno sa plemenitom idejom da ostajem Jugosloven, ono što mi se negde i zamera, a negde mi se i ne oprašta.”''</ref> * [[Sonja Vukićević]], koreografkinja, glumica, balerina<ref name=vukicevic1>[https://www.vijesti.me/zabava/19258/sonja-vukicevic-politicari-su-postali-i-glumci-i-reditelji Sonja Vukićević: Političari su postali i glumci i reditelji] [[Vijesti (Podgorica)|Vijesti]]. ''Jelena Kontić; 23.09.2018.''<br>''“Ja sam Jugoslovenka i van granica Jugoslavije, a danas sam Jugoslovenka i van granica bivše Jugoslavije.''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Marina Abramović. The Cleaner (45524492341).jpg|Marina Abramović Datoteka:Ljuba Popovic-mc.rs.jpg|Ljuba Popović Datoteka:Ivan Rendić 1885 Th. Mayerhofer.jpg|Ivan Rendić Datoteka:Velickovic Zarko-Vijatovic (cropped).jpg|Vladimir Veličković </gallery> </center> == Vojska == * [[Vicko Antić]], general-pukovnik, revolucionar<ref name=antic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 22.<br>''“Antić Vicko, generalmajor avijacije JNA, r. 1912 u Selcu, srez Crikvenica, Jugosloven.”''</ref> * [[Tomo Buzov]], oficir, poznat po herojskom činu za vreme bratoubilačkog rata 1993. godine<ref name=buzov1>[https://www.nin.rs/english/news/50784/darko-buzov-my-father-was-murdered-because-he-didnt-want-to-stay-silent Darko Buzov for NIN: My father was murdered because he didn’t want to stay silent] (na engleskom) [[NIN]]. ''Tanja Nikolić Đaković; 06.06.2024.''<br>''“And my father never thought of himself as a Croat. He was, as I said, a Yugoslav, a JNA officer. For years after the abduction in Štrpci, various NGOs contacted us, they wanted us to insist on the idea that the Serbs killed my father because he was a Croat. And the truth is that my father was a Yugoslav.”''</ref><ref name=buzov2>[https://n1info.rs/vesti/bio-je-covek-i-jugosloven-tomo-buzov-dao-je-svoj-za-zivot-mladica-u-vozu-u-strpcima/ „Bio je čovek i Jugosloven“: Tomo Buzov, dao je svoj za život mladića u vozu u Štrpcima] N1 SRB. ''Sonja Kamenković; 31.05.2024.''<br>''On kaže da ima posebnu obavezu da naglasi da je Tomo Buzov bio oficir JNA, ali pre svega čovek i Jugosloven. „Bio je oficir JNA, učinio je taj gest koji mnogi nikada ne bi, ali presudno je bilo upravo to što je Toma bio Jugosloven i nije delio ljude po nacionalnosti. On je spasio mladića koji je pošao tim vozom u Bar. Tomo je umesto tog mladića izašao iz voza, važno je reći da nije ubijen kao Hrvat kako su to neki govorili, već kao Jugosloven.“''</ref> * [[Ivan Gošnjak]], general, političar, revolucionar<ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Nikola Karanović]], general-pukovnik, revolucionar<ref name=nkaranovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 307-308.<br>''“Karanović Nikola-Karan, generalpotpukovnik JNA, r. 1914 u Prkosima, srez Bosanski Petrovac, Jugosloven.”''</ref> * [[Vlado Lončarić]], partizanski i španski borac<ref name=loncaric1>Lončarić, Vlado: Ponovo u Zagrebu, u: Ahmetović, Lutvo (i drugi) (ur.): [https://znaci.org/00003/4_24_3.pdf Zbornik sjećanja. Zagreb 1941-1945.] Knjiga 3. Zagreb 1984, str. 49.<br>''“Poslije neuspjeha oružane borbe demokratskih i progresivnih snaga, mi Jugoslaveni bili smo u logorima u Francuskoj oko 28 mjeseci.”''</ref> * [[Mirko Matković]], general-major, revolucionar<ref name=mmatkovic1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 431.<br>''“Matković Mirko, pukovnik JNA, r. 1915 u Podima, srez Hercegnovi, Jugosloven.”''</ref> * [[Kosta Nađ]], general, političar, revolucionar<ref name=nadj1>Nešović, Slobodan/Mitrović, Živan: Savezna narodna skupština: izabrana 22 i 24 novembra 1953 godine. Beograd 1955, str. 173.<br>''“Nađ S. Kosta (Izborni srez Zrenjanin, APV – NRS), general-pukovnik, rođen 15-V-1911 god. u Petrovaradinu, srez Novi Sad, APV – NRS, Jugosloven.”''</ref><ref name=jugoslavenstvodanas180-181/> * [[Rudolf Primorac]], general, diplomata, revolucionar<ref name=primorac>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_8.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 102.<br>''“Primorac Antuna Rudolf, načelnik Štaba divizije, rođen 1904, Sutomore, Bar, major jugoslovenske vojske, Jugosloven, u NOB od 1941, član KPJ od oktobra 1942, krajem rata šef Jugoslovenske vojne misije u SSSR-u.”''</ref> * [[Velimir Radičević]], general-potpukovnik, narodni heroj<ref name=radicevic1>[https://www.danas.rs/vesti/drustvo/zaboravljeni-devedesetogodisnjaci/ Zaboravljeni devedesetogodišnjaci] [[Danas (dnevnik)|Danas]]. ''Dragoljub Petrović; 26.12.2011.''<br>''“Ja sam internacionalac bio ceo život. I Jugosloven.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Vicko Antić.jpg|Vicko Antić Datoteka:Memorial plaque for captain Tomo Buzov in New Belgrade.jpg|reljef Tome Buzova na spomen-ploči Datoteka:Ivan Gošnjak (1).jpg|Ivan Gošnjak Datoteka:Nikola Karanović.jpg|Nikola Karanović Datoteka:Kosta Nađ.jpg|Kosta Nađ Datoteka:Rudolf Primorac.jpg|Rudolf Primorac </gallery> </center> == Druge oblasti == * [[Anton Bezenšek]], stenograf, prevodilac<ref name=bezensek1>Bezenšek, Ant. J.: [https://www.dlib.si/stream/URN:NBN:SI:DOC-76POZL0A/a287f66c-8022-4d9f-80fb-dfd3c5294854/PDF Vabilo k naročbi], u: Slovenec, god. 4 br. 13. (1876), str. 4.<br>''“Ozrimo se na naše severne brate Čehe, Ruse in Poljake, koji so vže pred več leti začeli gojiti to Rimljanom in Grkom znano, a v novejem času od Nemcev iz nova prerojeno in modernim jezikom priredeno umetnost – stenografijo, pa primerjajmo naše delovanje na tem polju z njihovim, to moramo priznati, da smo zares precej zaostali, in da je skrajni čas, da se tudi v tem obziru prebudimo k delu in napredovanju, a to vsi Jugoslaveni zajedno v duhu bratske sloge in vzajemnosti.”''</ref> * [[Sonja Biserko]] aktivistica za ljudska prava, bivši diplomat<ref name=biserko1>Pavelić, Boris: [https://www.kucaljudskihprava.hr/wp-content/uploads/2019/12/Kad-glave-igraju__.pdf Kad glave igraju.] Zagreb 2019, str. 118.<br>''“Moji su živeli u tom jugoslovensko-dalmatinskom krugu. Tu sam i ja odrasla, pa nemam nacionalnost u smislu u kojem se danas govori o njoj: Beograđanka sam, Dalmatinka, Jugoslovenka. To je moj osećaj, ne mogu to da menjam.” - Osjećaj identiteta Sonje Biserko jasan je i osviješten – jugoslavenstvo koje ne negira nijednu svoju sastavnicu, od etničke preko regionalne do vjerske - ali danas, doslovno opasan. - “Biti Jugosloven i kosmopolita, to je danas proterana populacija.”''</ref><ref name=biserko2>Perović, Latinka: [https://www.helsinki.org.rs/serbian/doc/Ziveti%20svoje%20ideale.pdf U ogledalu vremena. Skica za biografiju Sonje Biserko, s povodom.], u: Stanojlović, Seška/Kisić, Izabela (ur.): Živeti svoje ideale. Sonja Biserko, skice za portret. Beograd 2018, str. 33.<br>''“Samozatajna po prirodi, Sonja Biserko je, po svom tačnom samorazumevanju, ličnost sa složenim identitetom. Jugoslovenka, Beograđanka, Dalmatinka, Mediteranka, Evropljanka, kosmopolitkinja… Antifašizam i ideje jednakosti i solidarnosti levice utemeljene su u njenom porodičnom vaspitanju.”''</ref> * [[Aida Ćorović]], aktivistica za ljudska prava, novinarka<ref name=acorovic1>[https://nova.rs/vesti/politika/aida-corovic-grigorije-jedini-moze-da-ujedini-gradane/ Ćorović: Grigorije može da nas spasi od Vučića] Nova.rs ''Vojislav Milovančević; 09.07.2020.''<br>''“I neka mu se kaže da ja, Jugoslovenka, levičarka, feministkinja…mislim da je Srbiji potrebna njegova pomoć.”''</ref><ref name=corovic2>[https://balkans.aljazeera.net/opinions/2024/7/14/novi-sad-antifa-grad-ustase-i-cetnici-zajedno-ste Novi Sad antifašistički grad: Ustaše i četnici, zajedno ste bježali] [[Al Jazeera Balkans]]. ''Aida Ćorović; 14.07.2024.''<br>''“Mirovna i građanska aktivistkinja od početka ratova '90-ih, antifašistkinja, feministkinja i braniteljka ljudskih prava. Kosmopolitkinja. Jugoslovenka.”''</ref> * [[Ervina Dabižinović]], aktivistkinja za ženska prava, psihološkinja<ref name=dabizinovic1>Domović Bulut, Senka: [https://www.faktcg.org/wp-content/uploads/2020/10/final-publikacija.pdf Ženske stvari. Women matters.] Herceg Novi 2018, str. 60.<br>''“Ja sam se osjećala, i osjećam se i danas, Jugoslovenkom.”''</ref> * [[Herta Haas]], službenica, revolucionarka<ref name=haas1>Kučan, Viktor: [https://znaci.org/00001/129_5.pdf Borci Sutjeske.] Beograd 1996, str. 44.<br>''“Has Herta, borac u službi veze VŠ, rođena 1917, Maribor, studentkinja, Jugoslovenka, u NOB od 1941. godine, član KPJ.”''</ref> * [[Eduard Ille]], kulturni funkcioner<ref name=ille1>Kovačević, Irena (i drugi) (ur.): Ko je ko u Srbiji '96. Intelektualna, umetnička, politička, finansijska, vojna, sportska elita Srbije. Biografski leksikon. Beograd 1996, str. 171.<br>''“Ille Eduard, direktor "Jugokoncerta", Bg. (od '86). […] P: Jugosloven.”''</ref> * [[Ivan Kostrenčić]], knjižničar<ref name=kostrencic1>Korunić, Petar: [https://hrcak.srce.hr/file/314359 Prilog poznavanju jugoslavenske ideje u hrvatskoj politici 1868–1874], u: [[Časopis za suvremenu povijest]], sv. 12 br. 3 (1980), str. 78.<br>''“Koji može nas Jugoslavenah konačni cilj biti, koji odgovara posve našoj naravi, našim narodnim zahtjevom?”''</ref> * [[Ljubica Krnjaić]], inženjer protivpožarne zaštite<ref name=krnjajic1>[https://zenskimuzejns.org.rs/tag/ljubica-krnjajic/ Vatrogastvo i ženska emancipacija] ŽeNSki muzej. ''Vesna Nedeljković Angelovska; 21.12.2023.''<br>''“Za sebe kaže da je Jugoslovenka. Ima kritički stav prema politici savremenog društva ali smatra da je socijalistički poredak Jugoslavije bio najhumaniji poredak.”''</ref> * [[Ašok Murti]], poznati stilista<ref name=murti1>[http://www.blic.rs/Intervju/160207/Ostao-sam-ovde-iz-inata- Ostao sam ovde iz inata] Blic Online. ''Žiža Antonijević; 23.03.2008.''<br>''“Nemam nikakav stid i sram da izgovorim da ću ja zauvek ostati Jugosloven i da je to jedino s čime mogu da se identifikujem.”''</ref><ref name=murti2>[http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija Ašok Murti - Biografija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110325002131/http://www.pulsonline.rs/licna-karta/228/asok-murti/biografija |date=2011-03-25 }} Puls Online<br>''“Ja sam Jugosloven, ali indijskog porekla, to je identitet koga se nikada neću odreći. Moja intimna istorija ne poklapa se sa opštom, a naročito ne sa geografijom. Nisam jugonostalgičar, to je kulturni i emotivni, ne geografski prostor.”''</ref> * [[Bosiljka Schedlich]], kulturni radnik<ref name=schedlich1>[https://balkandiskurs.com/2018/05/19/prelazeci-granice-dio-ii/ Prelazeći granice: bosanske migracije u Njemačkoj (Dio II)] Balkan Diskurs. ''Dženeta Karabegović; 19.05.2018.''<br>''“SüdOst centar, ili “südost Europa Kultur e.V.” osnovala je Bosiljka Schedlich, rođena u Hrvatskoj, koja se udomaćila u Njemačkoj, a sebe smatra Jugoslovenkom.”''</ref> * [[Jagoda Slijepčević]], popularna, dugogodišnja radnica JAT-a<ref name=jslijepcevic1>[https://www.politika.rs/sr/clanak/453773/Odlazak-stjuardese Odlazak stjuardese] [[Politika (novine)|Politika]]. ''Jovo Simišić; 08.05.2020.''<br>''“Bila je entuzijasta i velika Jugoslovenka.”''</ref> * [[Maja Veseli]], kulturni radnik<ref name=veseli1>Janković, Slavko/Milanović, Mihajlo (ur.): Ko je ko u Jugoslaviji. Biografski podaci o jugoslovenskim savremenicima. Prvo izdanje. Beograd 1957, str. 759.<br>''“Veseli Maja, profesor, sekretar Saveta za prosvetu, nauku i kulturu NR Hrvatske, član Glavnog odbora SSRNS Hrvatske, član Saveza ženskih društava NR Hrvatske, r. 1908 u Irigu, Jugoslovenka.”''</ref> <center> <gallery perrow=6> Datoteka:Anton Bezenšek2.jpg|Anton Bezenšek Datoteka:Sonja Biserko.jpg|Sonja Biserko Datoteka:Aida Ćorović 2011-mc.rs.jpg|Aida Ćorović Datoteka:Herta Has.jpg|Herta Haas </gallery> </center> == Povezano == * [[Jugoslaveni]] * [[Jugoslavenstvo]] == Napomene == {{notelist}} == Reference == {{reflist|colwidth=30em}} [[Kategorija:Biografije, Jugoslavija|*]] [[Kategorija:Liste osoba|Jugoslaveni]] dmwp64dkzwrvzc47f2o5dep9kt8ytdw 0 4679246 42683211 42618624 2026-09-04T16:30:50Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683211 wikitext text/x-wiki {{Infokutija vodotok | ime=Negro | drugo_ime =Rio Negro | slika =Rio Negro en invierno.jpg | slika_širina = 260px | slika_opis=Rijeka [[zima|zimi]] | kontinenti= [[Južna Amerika]] | regije = | države ={{flag|Honduras}}, {{flag|Nikaragva}} | pokrajine = | gradovi = | izvor =[[Kordiljeri]] | izvor_visina = | izvor_koord = | ušće =[[Zaljev Fonseca]] | ušće_visina =0 | ušće_koord =13°1′3.68″ N, 87°6′21.23″ W | ušće_vrsta = | dužina =154<ref name=rio/> | pritoke=Guasaule | vodopadi= | ade= | protok_sred = | protok_min = | protok_maks = | sliv = [[Pacifik|pacifički]] | površina =2,371<ref name=rio/> | ulijeva_se_u =[[Zaljev Fonseca]] ([[Pacifik]]) | broj_vrsta = | zaš_područja = | mostovi = | brane = | akumulacije = | plovnost= | luke = | kol_robe = | karta= | karta_širina = | karta_opis = }} '''Negro''' ([[španjolski]]: ''Río Negro'') je [[granica|pogranična]] [[rijeka]] između [[Honduras]]a i [[Nikaragva|Nikaragve]], duga 154 [[km]].<ref name=rio/> == Hidrologija== Negro [[izvor|izvire]] na [[jug]]u [[Honduras]]a od tamo teče prema [[jugozapad]]u pa nakon tog prema [[jug]]u duž honduraško-gvatemalske [[granica|granice]]. Nešto prije [[ušće|ušća]] razvaja se na dva glavna [[rukavac|rukavca]] ''Estero El Bariral'' i ''Estero Real'', koja uviru u [[Zaljev Fonseca]]. Estero El Bariral uvire u Hondurasu a Estero Real u Nikaragvi.<ref name=rio/> [[Porječje]] rijeke prostire se na [[površina|površini]] od 2,371 [[km²]], od tog 1,421 (60 %) u Nikaragvi i 950 (40 %) u Hondurasu.<ref name=rio>{{cite web |url=https://hispagua.cedex.es/sites/default/files/especiales/Trasvases/monograficocuencas2012/Otras-cuencas.html |title=''Cuencas Transfronterizas de America'' |publisher=Hispagua |language=španjolski |accessdate=4.4.2023. |archive-date=2023-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230208093336/https://hispagua.cedex.es/sites/default/files/especiales/Trasvases/monograficocuencas2012/Otras-cuencas.html |url-status=dead }}</ref> Međunarodni problemi sa rijekom počeli su sa [[Uragan Mitch|Uraganom Mitch]] [[1998]]., koji je poremetio tokove rijeke. Dotad je veći dio vode tekao rukavcem Estero El Bariral u Honduras, a odtad rukavcem Estero Real u Nikaragvu. Pored toga [[ekologija|ekološki]] problemi u [[sliv]]u su [[deforestacija]], [[erozija]] i [[sedimentacija]].<ref name=rio/> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Negro River}} * [https://mapcarta.com/R%C3%ADo_Negro_R15399706 ''Río Negro'' (na portalu Mapcarta)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230405200815/https://mapcarta.com/R%C3%ADo_Negro_R15399706 |date=2023-04-05 }} {{en icon}} [[Kategorija:Rijeke u Nikaragvi]] [[Kategorija:Rijeke u Hondurasu]] cwv53xmirydhsarkdr8omnamiz42iwn 0 4684121 42683208 41583300 2026-09-04T16:26:15Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683208 wikitext text/x-wiki {{Naselje | ime =Río Gallegos | ime_genitiv =Río Gallegosa | izvorno_ime = | translit_jezik1 = | slika_panorama =Ex Cine Carrera, ahora un Garbarino... (2011 01) - panoramio.jpg | veličina_slike =280px | opis_slike =Centar grada bivše kino | utemeljenje_ime=Osnovan | utemeljenje_datum =[[1873]].<ref name=city/> | širina-stupnjevi =51 | širina-minute =37 | širina-oznaka =S | dužina-stupnjevi =69 | dužina-minute =12 | dužina-oznaka =W | lokacija_ime =[[Spisak država|Država]] | lokacija_info ={{flag|Argentina}} | lokacija1_ime =[[Argentinske provincije|Provincija]] | lokacija1_info =[[Santa Cruz (provincija, Argentina)|Santa Cruz]] | lokacija2_ime = | lokacija2_info = | vrsta_vlasti = | vlast_bilješke = | titula_vođe =[[Gradonačelnik|Intendante]] | ime_vođe =Pablo Miguel Angel Grasso | dijelovi = | vrsta_dijelova = | površina_bilješke = | površina_ukupna =13,64 [[km²]] | površina_uža = | površina_šira = | visina =6 [[metar|m]]<ref name=city/> | visina_izvor = | visina_max = | visina_min = | stanovništvo_godina =[[2010]]. | stanovništvo_bilješke = | stanovništvo =95,796<ref name=city/> | stanovništvo_gustoća = | stanovništvo_uže = | stanovništvo_uže_gustoća = | stanovništvo_šire = | stanovništvo_šire_gustoća = | stanovništvo_prazno1_ime = | stanovništvo_prazno1 = | stanovništvo_gustoća_prazno1 = | stanovništvo_prazno2_ime = | stanovništvo_prazno2 = | stanovništvo_gustoća_prazno2 = | vremenska_zona =[[UTC-3]] | utc_pomak = | vremenska_zona_DST = | utc_pomak_DST = | poštanski_broj =Z9400<ref name=city/> | pozivni_broj =02966<ref name=city/> | gradovi_prijatelji = | države_gradova_prijatelja = | web_stranica = | slika_lokacijska_karta_država =Argentina | slika_lokacijska_karta_opis =<center>Río Gallegos na karti Argentine | bilješke = }} '''Río Gallegos''' je [[grad]] i [[općina]] od 95,796 [[Stanovništvo|stanovnika]].<ref name=city>{{cite web | url =https://www.citypopulation.de/en/argentina/santacruz/g%C3%BCer_aike/78021040__r%C3%ADo_gallegos/ | title =''Río Gallegos in Güer Aike (Santa Cruz)'' | accessdate =26.10.2023. | language=engleski | publisher=City Population}}</ref> == Karakteristike == Río Gallegos se nalazi na [[jug]]u [[Argentina|zemlje]] u [[Santa Cruz (provincija, Argentina)|Provinciji Santa Cruz]] u kojoj je [[administrativni centar]]<ref name=brit/> Prostire se duž [[jug|južne]] (desne) [[obala|obale]] [[estuarij]]a [[Gallegos (rijeka)|Rijeke Gallegos]], udaljen [[10|desetak]] [[km]] od [[Atlantski ocean|Atlantskog oceana]] i nekih 65 [[km]] [[sjever]]no od [[Magellanov tjesnac|Magellanovog tjesnaca]].<ref name=brit/> == Historija == Argentinska vlada je u želji da učvrsti svoj [[suverenitet]] nad [[Patagonija|Patagonijom]] postavila [[1883]]. [[Kapetan (mornarica)|mornaričkog kapetana]] Carlosa Moyana za [[guverner]]a ''Teritorija Santa Cruz''. On je svoj zadatak obavljao tako da je svako malo plovio [[brod]]om Villarino iz [[Buenos Aires]]a do Patagonije. Kako se to pokazalo nedostatnim u [[januar]]u [[1885]]. je osnovana vice[[prefektura]] u Río Gallegosu<ref name=his/>, koji je tako nazvan po rijeci. Ona je [[ime]] dobila po ''Blascu Gallegosu'', jednom od [[Navigacija|navigatora]] [[Ferdinand Magellan|Ferdinanda Magellana]], koji je prvi doplovio do rijeke.<ref name=brit/> Río Gallegos je izrastao u [[trgovište]] za [[ovčarstvo|ovčarske]] [[farma|farme]] po Patagoniji i [[luka|luku]] iz koje se [[transport]]iralo [[ovca|ovčje]] [[meso]], [[vuna]] i [[Koža (materijal)|koža]].<ref name=brit/> Nakon tog je u [[maj]]u [[1904]]., vladinim [[dekret]]om [[državna uprava|administracija]] Teritorija premještena iz [[Puerto Santa Cruz]]a u Río Gallegos, koji je krajem [[1907]].postao [[općina]].<ref name=his>{{cite web | url =https://riogallegos.gob.ar/rgl/rio-gallegos/ | title =''Historia'' | accessdate =26.10.2023. | language =španjolski | publisher =Municipalidad de Río Gallegos Argentina | archive-date =2023-06-18 | archive-url =https://web.archive.org/web/20230618210443/https://riogallegos.gob.ar/rgl/rio-gallegos/ | url-status =dead }}</ref> Kad je [[1957]]. Santa Cruz proglašen provincijom Río Gallegos postao je njen administrativni centar.<ref name=his/> == Privreda i transport == Río Gallegos je danas najveći centar za [[trgovina|trgovinu]] [[ovca]]ma u Patagoniji, pa se iz njegove luke [[izvoz]]e ovce, ali i [[ugljen]] iz 210 km udaljenog [[rudarstvo|rudarskog]] [[El Turbio|El Turbia]], kao i [[nafta]] i [[zemni gas|prirodni plin]] sa polja sjeverno i južno od grada. Grad je i velik [[garnizon]] argentinske vojske i njene avijacije.<ref name=brit>{{cite web | url =https://www.britannica.com/place/Rio-Gallegos | title =''Río Gallegos Argentina'' | accessdate =26.10.2023. | language=engleski | publisher=Encyclopaedia Britannica}}</ref> [[Cesta|cestom]] ''N° 3'' povezan sa gradovima na sjeveru Argentine, a uz to ima i ''[[Aerodrom]] Piloto Civil Norberto Fernández'' ([[IATA]]: '''RGL''', [[ICAO]]: '''SAWG''')<ref name=air>{{cite web | url =https://skybrary.aero/airports/sawg | title =''Piloto Civil N. Fernández Airport'' | accessdate =26.10.2023. | language=engleski | publisher=Skybrary}}</ref> 3 km zapadno od centra. == Izvori == {{izvori}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Río Gallegos}} * [https://riogallegos.gob.ar/rgl/ ''Municipalidad de Río Gallegos Argentina''] {{es icon}} [[Kategorija:Gradovi u Argentini]] 51zp8z6n02lz6gdiqu21imu26o2831a 0 4685047 42683256 42407892 2026-09-04T19:25:47Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683256 wikitext text/x-wiki {{Infokutija vodotok | ime=San José | drugo_ime =Río San José | slika =Rio San Jose - panoramio.jpg | slika_širina = 260px | slika_opis=[[Most]] kod [[grad]]a [[San José de Mayo]] | kontinenti= [[Južna Amerika]] | regije = | države ={{flag|Urugvaj}} | pokrajine =[[Flores (departman)|Flores]], [[San José (departman)|San José]] | gradovi =[[San José de Mayo]] | izvor =[[Cuchilla Grande]] | izvor_visina = | izvor_koord = | ušće =[[Santa Lucía (rijeka)|Rijeka Santa Lucía]] | ušće_visina= | ušće_koord =34°35′27″ S, 56°29′59″ W | ušće_vrsta= | dužina =125<ref name=brit/> | pritoke= | ade= | protok_sred = | protok_min = | protok_maks = | sliv = [[La Plata (estuarij)|Estuarij La Plata]] | površina =3,543<ref name=brit/> | ulijeva_se_u =[[Santa Lucía (rijeka)|Rijeku Santa Lucía]] | broj_vrsta = | zaš_područja = | mostovi = | brane = | akumulacije = | plovnost= | luke = | kol_robe = | karta= | karta_širina = | karta_opis = }} '''San José''' ([[španjolski jezik|španjolski]]: ''Río San José'') je [[rijeka]] na [[jug]]u [[Urugvaj]]a, duga 125 [[km]] desna [[pritok]]a [[Santa Lucía (rijeka)|Rijeke Santa Lucía]].<ref name=brit/> == Hidrologija== Rijeka [[izvor|izvire]] u [[Cuchilla Grande|Masivu Cuchilla Grande]] u [[Flores (departman)|Departmanu Flores]] [[jug|južno]] od [[grad]]a [[Trinidad (Urugvaj)|Trinidada]]. Od tamo teče prema od [[sjeverozapad]]a prema [[jugoistok]]u i pritom prima dvadesetak [[pritoka]] ([[potok]]a).<ref name=brit/> Protiče pored [[grad]]a [[San José de Mayo]] i teče do [[ušće|ušća]] u [[Santa Lucía (rijeka)|Rijeku Santa Lucía]] [[sjever]]no od [[grad]]a [[Libertad, Urugvaj|Libertad]] u [[San José (departman)|Departmanu San José]]. [[Porječje]] rijeke [[površina|površine]] 3,600 [[km²]] prostire se po depatmanima [[Flores (departman)|Flores]] i [[San José (departman)|San José]].<ref name=brit>{{cite web | url =https://www.todouruguay.net/rio-san-jose/ | title =''Río San José'' | accessdate =28.11.2023. | language=španjolski | publisher=Todo Uruguay}}</ref> == Reference == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Río San José}} * [https://mapcarta.com/Rio_San_Jos%C3%A9_W199574450 ''Rio San José'' (na portalu Mapcarta)]{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{en icon}} [[Kategorija:Rijeke u Urugvaju]] pumfgg71ahurebgbipsswpluxciiy33 0 4685138 42683295 42449815 2026-09-05T06:57:50Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683295 wikitext text/x-wiki [[File:Soko pivski medieval fortress position.svg|mini|180px|desno|Soko pivski na mapi]] '''Soko grad (Pivski)''' je [[Srednji vijek|srednjovjekovna]] [[tvrđava]] nad sastavcima [[Piva|Pive]] i [[Tara (rijeka)|Tare]], iznad današnjeg [[Šćepan Polje|Šćepan Polja]]. U [[Geografija|geografskom]] smislu ovo područje je dio Pivske visoravni, administrativno je u opštini [[Plužine]], u sjeverozapadnom dijelu [[Crna Gora|Crne Gore]]. == Opšte == Uvid u toponimiju jugoistočne Evrope pokazuje da na tom području postoji više lokaliteta sa tvrđavskim ansamblom pod imenima Soko, Sokograd, Sokolovo, Sokol, Sokolac, i sl. Iz strateških razloga odbrane tvrđave su podizane u prirodnom ambijentu sa dominantnim položajem u odnosu na okolinu. Ime ovih tvrđava je asocijacija na pticu [[sokol]]a koja sa uzvisine posmatra i kontrolira okolinu. U [[Bosna u srednjem vijeku|srednjovjekovnoj Bosni]] postojala su četiri Sokola: [[Soko Grad kod Šipova|Sokol na Plivi]] u [[Donji Kraji|Donjim Krajima]], [[Soko (tvrđava)|Sokol kod Gračanice]] u [[Usora|Usori]], [[Sokol u Konavlima]] i Sokol u Međurječju. Sokolačka tvrđava kod Bihaća je u srednjem vijeku bila u sastavu [[Hrvatska|Hrvatske]]. == Historija == Soko grad je podigao vojvoda [[Vlatko Vuković Kosača]] u drugoj polovini XIV stoljeću (oko 1370. god). Dogradnju je nastavio [[Kosače|Hrana Vuković]], kada je dograđena cisterna i sigurnosni tuneli. Bio je ljetnja rezidencija u kojoj su stolovali veliki [[vojvoda]] [[Sandalj Hranić Kosača|Sandalj Hranić]] i njegov sinovac, vojvoda i herceg [[Stefan Vukčić Kosača|Stefan (Stjepan) Vukčić Kosača]]. Pored Soko grada ljeti su boravili i u utvrđenom [[Samobor na Drini|Samoboru]] kod trgovačkog grada [[Goražde|Goražda]] i u Kozmanu kod trgovačkog grada [[Foča|Foče]]. To su bile tri ljetnje rezidencije i sve tri izgrađena uz rijeku Drinu.<ref name="ćorović">{{Cite web |url= https://www.rastko.rs/rastko-bl/istorija/corovic/istorija/3_12_l.html |title= Svetozar Ćorović: Istorija srpskog naroda - Bosna kao stožer nove srpskohrvatske države |work= INTERNET IZDANJE IZVRŠNI PRODUCENT I POKROVITELJ Tehnologije, izdavaštvo i agencija Janus Beograd, novembar 2001 |accessdate= 9. 2. 2023}}</ref> Sandalj Hranić je "pod Sokolom na Stefan Polju" izdao dvije povelje [[Dubrovačka Republika|Dubrovčanima]].<ref name="Kurtović">{{Cite web |url= https://www.ibn-sina.net/wp-content/uploads/2008/05/048_ESAD_KURTOVIC.pdf |title= Esad Kurtović: FINANCIJSKI PROBLEMI SANDALJA HRANIĆA KAO RAZLOG PRODAJE KONAVALA DUBROVČANIMA |work= ibn-sina.net, novembar 2001 |accessdate= 9. 2. 2023}}</ref> Prva je izdana 24 juna 1419, kada je Sandalj [[Konavoski dohodak|prodao svoj dio Kovavla]] Dubrovniku, što su na povelji posvjedočili svi njemu podložni vlastelini, prisutni u Sokolu.<ref name="pečstjepanII">{{Cite web |url= https://dokumen.tips/documents/srednjovjekovni-pecati-iz-bih.html?page=1 |title= Pavao Anđelić: Srednjovjekovni pečati iz Bosne i Hercegovine |work= ANUBiH, Sarajevo 1970. |accessdate= 19. 11. 2023 |archive-date= 2023-12-03 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231203221501/https://dokumen.tips/documents/srednjovjekovni-pecati-iz-bih.html?page=1 }}</ref> U maju godinu dana kasnije (30.05.1420.) godine napisana je još jedna povelja u Soko gradu. Tada je potvrđena prodaja i dijela Konavla porodice [[Pavlovići|Pavlović]]. Navodi se i da je porodica Kosača saglasna s prodajom Pavlovićevog dijela Konavala Dubrovačkoj Republici. Svjedoci povelje se pominju istim redoslijedom kao i u prethodnoj povelji iz 1419. godine.<ref name="sanEK">{{Cite web |url= https://www.cidom.org/wp-content/uploads/2018/09/Esad-Kurtovi%C4%87-Veliki-vojvoda-bosanski-Sandalj-Hrani%C4%87-Kosa%C4%8Da.pdf |title= Esad Kurtović: Veliki vojvoda bosanski Sandalj Hranić Kosača |work= INSTITUT ZA ISTORIJU Sarajevo, 2009 |accessdate= 9. 11. 2023}}</ref> Sam vojvoda Stefan je dobio ime po svom gradu kao Stefan od Sokola (''magnifico domino Stefano de Sochol, magno vayvoda regni Bossine'').<ref>[https://www.vijesti.me/vijesti/drustvo/436566/pruzis-ruku-i-uberes-zvijezde Pružiš ruku i ubereš zvijezde - www.vijesti.me, 2020]</ref> U dvije povelje aragonsko-napuljskog kralja Alfonsa V Aragonskog iz 1444 i 1454 i povelji “rimskog kralja” Fridriha III 1448, Sokol se nalazi na prvom mjestu kod nabrajanja posjeda Stefana Vukčića Kosače. Krajem jula 1445. godine Stjepan Vukčić iz Sokola slao je poslanstvo koje je narednog mjeseca zaključilo mir sa Venecijom. Početkom 1451. godine Stefan Vukčić pregovarao je sa Dubrovčanima u Foči, Sokolu i Đurđevcu o ekonomskim pitanjima. U Sokolu je januara 1455. godine primio osmanskog poslanika koji je iskazivao negativan stav prema Dubrovčanima. U Sokolu je 1455. godine planirana ženidba hercega Stjepana Vukčića i njegovih sinova Vlatka i Vladislava. Tim povodom tri dubrovačka poslanika sa bogatim darovima, tkaninama i većim brojem muzičara bili su upućeni u Sokol. Ima mišljenja da je Soko Stefanov glavni grad.<ref name="4sokola"/> Vojvoda Sandalj Hranić i herceg Stefan Vukčić Kosača sagradili su u neposredinoj blizini Soko grada dvije zadužbine, Sandalj [[Šćepanica|crkvu Svetog Stefana]], Šćepanicu, na Šćepan Polju, a Stefan [[manastir Zagrađe]]. Obojica su u svojim zadužbinama sagradili za sebe grobnicu - vojvoda je sahranjen ispod [[Stećci|stećaka]] u svojoj Šćepanici, dok herceg Stefan, zbog navale [[Osmansko Carstvo|Osmanlija]] na njegove posjede, nije sahranjen u manastiru.<ref name="4sokola">{{Cite web |url= https://www.academia.edu/31319581/Esad_Kurtovi%C4%87_%C4%8Cetiri_bosanska_Sokola_koautor_Emir_O_Filipovi%C4%87_Pregled_LII_1_Sarajevo_2011_83_114 |title= Esad Kurtović, Emir Filipović: Četiri bosanska Sokola |work= Pregled Sarajevo, 2011 |accessdate= 9. 11. 2023}}</ref> == Tvrđava == Iako se Soko grad u sačuvanim izvorima prvi put pominje u pomenutim poveljama, izvjesno je da je postojao i ranije, vjerovatno krajem XIV vijeka. Smješten je na uzvišenju čiji vrh je na 927 metara nadmorske visine. Skoro vertikalne stijene činile su prirodnu odbranu gradu, a na strmom uzvišenju bila je tvrđava s vlastelinskim dvorom. Danas su vidljivi, iako zarasli u korov, ostaci bedema, kule, cisterne i dvije uklesane kamene klupe (stolice). U stolicu koja se nalazi sa desne strane udario je grom, tako da se i sada vidi taj odlomljeni dio. Grad je pravljen od siga iz Grubačkih kuća. Podgrađe tvrđave, današnje naselje [[Šćepan Polje]], mjesto koje se pod toponimom Međurječje prvi put pominje još u izvještajima [[Bizantijsko Carstvo|vizantijskih]] hroničara iz X vijeka. [[Konstantin Porfirogenet]] ga navodi u poglavlju o naseljima u [[Srbija|srpskoj državi]]. Pod imenom Stefan polje, prvi put se pominje 1419. godine u dubrovačkim izvorima, a zatim 1428, 1447. i 1452. godine kao naselje u [[Kraljevina Bosna|bosanskom kraljevstvu]], u dijelu kojim je vladala feudalna porodica [[Kosače]].<ref name="Kurtović"/> Soko su razrušile [[Osmanlije]] 1466. god, nakon napada na Pivu, Šćepan polje i okolinu. Knez Radoje Zupčićje bio je zadužen za odbranu grada. U pregovorima je predao grad, a za nagradu su mu osmanlijski osvajači dali neke posjede.<ref name="sokoizgradnja">{{Cite web |url= https://www.knezevina-hercegovina.com/en_US/soko/ |title= Soko |work= www.knezevina-hercegovina.com |accessdate= 9. 2. 2023}}</ref> === Šćepanica === {{Glavni|Šćepanica}} Ostaci srednjovjekovne crkve [[Sveti Stefan|svetog Stefana]] (Šćepanica) nalaze se u Šćepan polju. Crkvu sa grobnicom podigao je Sandalj Hranić Kosača, i u njoj je sahranjen pod stećkom. Iako su još i danas djelimično sačuvani zidovi, pa i volat crkve, ona je porušena, dok se još krajem prošlog vijeka njen izgled mogao detaljno rekonstruisati. Crkva je bila izgrađena od kamena. U blizini se nalaze i ostaci stepeništa, a imala je dovedenu vodu.<ref name="Šćepanica">{{Cite web |url= https://hrcak.srce.hr/file/275993 |title= Tatjana Mićević-Đurić, Valerija Soldo-Rešetar - Likovne umjetnosti i obitelj Kosača |work= Filozofski fakulte, Mostar, 2017. |accessdate= 19. 11. 2023 |archive-date= 2024-09-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240917085114/https://hrcak.srce.hr/file/275993 |url-status= dead }}</ref> === Manastir === {{Glavni|Manastir Zagrađe}} Manastir se nalazi na otprilike pola puta između grada Sokola i Šćepan Polja. Izgrađen je u prvoj polovini XV vijeka. Vjekovima je bio gotovo u ruševinama, da bi njegova obnova počela 1998. godine, a u septembru 2019 godine je osveštan. Obnovljena je crkva, uređen je manastirski krug, izgrađeni su zidovi kapija, podzide, zvonici, konak, ali i atraktivni vidikovac sa durbinom. U ovom manastiru je smještena i ikonopisačka radionica Unutrašnjost hercegove crkve manastira Zagrađe posvećena je rođenju Svetog Jovana Krstitelja, i krasi je [[Freska|freskopis]], koji je oslikao iguman Lazar (Stojković). Asfaltiran je put do manastira. [[Nekropola Grčko groblje u Šćepan Polju]] nalazi se na listi 28 [[Srednji vijek|srednjovjekovnih]] nekropola [[stećak]]a koje su 2016. godine proglašene [[Stećci (svjetska baština)|Svjetskom baštinom UNESCO]]-a. Lokacija Soko grada dio je zaštićenog područja [[Park prirode Piva]], prema odluci državnih organa Crne Gore. == Izvori == {{Izvori}} [[Kategorija:Kosače]] [[Kategorija:Historija Crne Gore]] [[Kategorija:Hum]] [[Kategorija:Tvrđave u Crnoj Gori]] fxdpz54mw7mpv5kbx0l4c0d1u1z103s 0 4690760 42683117 42683006 2026-09-04T12:42:05Z ~2026-47488-30 388646 42683117 wikitext text/x-wiki {{Sređivanje|razlog=Preterana upotreba citata}} [[File:Lukačević i Nemci.jpg|thumb|Četnički potpukovnik [[Vojislav Lukačević]], dvojica nemačkih oficira i neidentifikovani četnički komandant. Fotografija je verovatno nastala tokom [[Bitka za Konjic 1943.|bitke za Konjic]], od 19. do 26. februara 1943. godine, kada su snage pod Lukačevićevom komandom sadejstvovale s Nemcima.]] [[File:Četnici i Nemci u okupiranoj Jugoslaviji.jpg|thumb|Četnici i Nijemci u okupiranoj Jugoslaviji.]] '''Kolaboracija četnika s Nemcima''' odvijala se, sa manjim ili većim intenzitetom, tokom većeg dijela perioda [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupacije Jugoslavije u Drugom svetskom ratu]]. Glavna usluga koju su četnici vršili Nemcima bila je borba protiv [[Narodnooslobodilačka vojska i partizanski odredi Jugoslavije|partizanskih jedinica]], hvatanje pripadnika [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|pokreta otpora]] po naseljenim mestima, te njihovo likvidiranje ili slanje u logore pod kontrolom okupacionih ili kvislinških vlasti. Zbog njegovog inicijalnog učešća u [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanku u Srbiji 1941]], Nemci su [[Draža Mihailović|Dražu Mihailovića]] dugo smatrali neprijateljem, za kojim je raspisana poternica.<ref>https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D0%B4%D0%B5%D1%86%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941.</ref><ref>https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D1%98%D1%83%D0%BB%D0%B0_1943.</ref> Istovremeno, njegovi odredi širom okupiranog područja sarađivali su sa nemačkom vlašću na razne načine (npr. [[legalizacija četnika u Srbiji]] 1941–1943). Saradnja četnika sa Vermahtom postala je sveobuhvatna nakon novembra 1943. godine, kada je politički vrh u [[Berlin]]u konačno odlučio da prihvati Dražu Mihailovića za saradnika, što je rezultiralo potpisivanjem niza [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovora o saradnji]] sa njegovim glavnim komandantima u Srbiji. Nakon potpisivanja ugovora o primirju i saradnji, okupator je počeo isporučivati municiju i vojnu opremu četničkim jedinicama koje su se, zajedno sa njemačkim trupama i pod nadzorom njemačkih oficira, borile protiv jedinica [[NOVJ]] u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] i [[Sandžak]]u.<ref>AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 12058.</ref> U [[NDH]], četnici su služili Nemcima za razne namene: dostavljanje obaveštenja o komunistima, pomoć nemačkim nabavkama stoke, pomoć trupama u svojstvu vodiča, pomoć u ljudstvu, učestvovanje u osovinskim operacijama (na primer [[operacija Citen|operacija Ziethen]], [[operacija Bora]]), i druge potrebne radnje za gušenje ustaničkog pokreta.<ref name="ReferenceA">[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u Dalmaciji i zapadnoj Bosni]</ref> Nemci su četnike snabdevali oružjem i opremom i dozvoljavali im da po potrebi koriste njihove garnizone za smeštaj i motorizaciju za transport. Partizanske pokrete po Bosni i Hercegovini te Hrvatskoj Nijemci su u mnogo navrata doznavali na osnovu četničkih dojava.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1071&rec=314&roll=563 NAW, T-314, Roll 563, frames 001061-1062: Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa (31. januar 1944.)]</ref> Prve dve godine rata, četnici su formalno bili deo [[Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu|savezničke]] koalicije, ali zbog stavljanja [[Četnički odredi Jugoslovenske vojske|četničkih odreda Jugoslovenske vojske]] pod komandu Vermahta, krajem 1943. je došlo do konačnog napuštanja Draže Mihailovića od strane Saveznika, a potom 1944. godine i do napuštanja i osude četnika od strane jugoslovenskog kralja.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D0%B2_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%99%D0%B0_%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B0_II_%D0%BD%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D1%98_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D1%81%D1%86%D0%B8_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%98%D0%B5 Poziv kralja Petra II na pristupanje Narodnooslobodilačkoj vojsci Jugoslavije]</ref> Zbog kolaboracije sa nemačkim okupatorom, mnogim je četničkim vođama, uključujući samog Dražu Mihailovića, suđeno u [[Beogradski proces|beogradskom]] i drugim procesima. Pored kolaboracije sa Nemcima, četnici na teritoriji italijanske okupacione zone su tesno [[Kolaboracija četnika s fašističkom Italijom|sarađivali sa fašističkom Italijom]]. == Nemačka politika prema četnicima == Česte njemačke promjene kursa u odnosu prema četnicima Draže Mihailovića (npr. [[Sastanak u Divcima|pregovori u Divcima]] u novembru, pa [[Operacija Mihailović|napad na štab Draže Mihailovića]] u decembru 1941, zatim ponovna obustava progona Mihailovićevih četnika i skidanje ucjene na njegovu glavu u proljeće 1942. godine, itd.) tokom čitavog ratnog perioda, bile su u potpunosti u skladu sa politikom koja je vođena u okupiranim zemljama. Najplastičniji prikaz ovakvog pristupa prezentovao je [[Felix Benzler]], opunomoćenik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova u [[Beograd]]u, u izvještaju koji je poslao u [[Berlin]] 11. marta 1942. godine ministru vanjskih poslova [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]] [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]]: {{izdvojeni citat|To što nemačka vojna mesta vode pregovore s pojedinim četničkim vođama, nije ništa neobično u srpskom prostoru. To se zbiva svesno, u okviru naše politike, uslovljene slabošću naših vojn[ičk]ih snaga i dosad ne bez uspeha vođene, da Srbe, a naročito ustanike usmeri jedne protiv drugih (komuniste protiv četnika, četnike među sobom, vladine dobrovoljce protiv komunista i četnika) i da se time po mogućnosti omete obrazovanje jednog jedinstvenog fronta.<ref>AVII, NAV, N-T-120, 200/153555-58.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. I/272.</ref><ref>Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 90.</ref>}} Njemačko konstantno opiranje uspostavi saradnje s četnicima Draže Mihailovića bilo je generirano sa samog političkog vrha. U ratnom dnevniku Vrhovne komande Wehrmachta prenesena je informacija da je 23. septembra 1942. održan sastanak vođe Trećeg Reicha [[Adolf Hitler|Adolfa Hitler]]a s predsjednikom [[Rumunija|rumunjske]] vlade [[Ion Antonescu|Ionom Antonescuom]] i poglavnikom [[NDH]] [[Ante Pavelić|Antom Pavelićem]]. Na sastanku se uglavnom raspravljalo „o hrvatskim problemima“. Pored njemačkog veleposlanika u [[Zagreb]]u [[Siegfried Kasche|Siegfrieda Kaschea]], sastanku je prisustvovao i opunomoćeni general u NDH [[Edmund Glaise von Horstenau]] koji se nije ustručavao da „otvoreno kritikuje hrvatsku vlast“, ali je i „skrenuo pažnju na četnike, koje su naoružali Italijani“. General von Horstenau je predložio da bi četnike trebalo „upotrebiti da na svom području [tj. u njemačkoj okupacionoj zoni] postanu organi reda“: {{izdvojeni citat|Hitler je na taj predlog negativno odgovorio, jer da mu se čini veoma opasno da se četnicima pruži podrška. Četnici su pre svega srpske patriote, koji zastupaju [[Velika Srbija|velikosrpsku]] misao. Time hranimo zmiju koja će jednoga dana da poraste. Istina, danas je ona još mala, ali jednog dana mogla bi da bude opasna.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Nakon sagledavanja situacije na Balkanu u jesen 1943, Nemci su jugoslovenske partizane proglasili najvećim neprijateljima.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_3_156.htm PROCENA KOMANDANTA JUGOISTOKA FELDMARŠALA VAJKSA OD 1. NOVEMBRA 1943. VOJNO-POLITIČKE SITUACIJE NA BALKANU KRAJEM OKTOBRA 1943. GODINE</ref> U cilju borbe protiv partizana, tolerisali su i koristili četnike kao antikomunističku miliciju, iako im je bilo dobro poznato da oni održavaju veze sa [[London]]om. == Hronologija == === Mihailovićeva ponuda Nemcima (1941) === {{main|Ustanak u Srbiji 1941.|Sastanak u Divcima}} {{izdvojeni citat|Četnički odredi jugoslovenske vojske pod komandom pukovnika Draže Mihailovića stavljaju se na raspolaganje za borbu protiv komunista u saradnji sa nemačkim Vermahtom.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%BB%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%99%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_30._%D0%BE%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941._%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0 Извештај капетана Матла претпостављенима од 30. октобра 1941. о разговорима са представницима Драже Михаиловића]</ref>|Dražina ponuda Nemcima iz oktobra 1941.}} {{Wikisource|Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}} {{Wikisource|Izveštaj kapetana Matla pretpostavljenima od 30. oktobra 1941. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića}} {{Wikisource|Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.}} Nemci su za gušenje [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanka u Srbiji 1941.]] angažovali dodatne trupe i sproveli drastične represalije nad stanovništvom, što je Mihailovića navelo da se povuče iz ustanka, napadne partizane i zatraži kontakt sa nemačkom upravom radi prekida neprijateljstva. Vezu je uspostavio preko pukovnika [[Branislav Pantić|Branislava Pantića]], njegovog predstavnika i obaveštajca u [[Beograd]]u. Pukovnik Pantić je nakon rata svjedočio da je odluka o pregovorima s predstavnicima njemačkih okupacionih snagâ donijeta krajem oktobra 1941. godine, i to na sastanku održanom u kući [[Živojin Mišić|vojvode Mišića]] u [[Struganik]]u. Sastanku su, pored Draže Mihailovića i Branislava Pantića, prisustvovali i [[Dragiša Vasić]], potpukovnik [[Dragoslav Pavlović]], major [[Aleksandar Mišić]] i kapetan [[Nenad Mitrović]]. Pukovnik Pantić piše: {{izdvojeni citat|O potrebi pregovora nije bilo reči. Situacija je svima bila jasna. Ona ih je neodstupno zahtevala. Sporno je bilo: sa kime treba razgovarati, da li sa Nemcima ili sa Nedićem? Posle duže diskusije većina se složila da treba pregovarati sa Nedićem. Ovome se odsudno usprotivio Draža i major Mišić. Njegov zaključak po ovom pitanju bio je izražen rečima: – KAD JE SITUACIJA TAKVA DA MORAM DA PREGOVARAM, ONDA ĆU DA PREGOVARAM SA NEPRIJATELJEM. NA TO ME OVLAŠĆUJE I MEĐUNARODNO RATNO PRAVO. UOSTALOM, ŠTA MI MOŽEMO DA DOBIJEMO OD NEDIĆA? SVE ŠTO NAMA TREBA, ORUŽJE I MUNICIJA, NEDIĆ MORA TRAŽITI OD NEMACA. JER OVDE NISU U PITANJU MALE I SITNE KOLIČINE. ZAŠTO IĆI POSREDNO, KAD MOŽEMO NEPOSREDNO? Njegovo odsudno držanje, po ovom pitanju, odnelo je prevagu... Isto tako bilo je sporno pitanje da li da se o pregovorima obavesti Nedić. Posle kraće diskusije, a pošto sam ja izložio da kapetan g. dr. Matl nalazi da Nedića treba obavestiti, doneta je odluka da se tako i učini. Tako je doneta odluka da se pregovara sa Nemcima.<ref>[https://sr.m.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D1%98%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BE_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D1%98_%D0%BE%D0%B4%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%B8_%D0%B4%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81_%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0 Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima]</ref><ref>Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 138.</ref><ref>Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 115.</ref>|Izjava pukovnika [[Branislava Pantića]] o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}} 1. novembra 1941. godine, pukovnik Draža Mihailović je uputio generalu [[Walteru Hinghoferu]], komandantu [[342. divizija|342. pješadijske divizije]], ponudu sljedeće sadržine: {{izdvojeni citat|1) Na kolubarskom frontu nema komunista. Ukoliko ih je bilo oni su postali bezopasni. <br /> 2) Organizacija četnika je u stanju da održava red na području zapadne Srbije. <br /> 3) Komunistička opasnost će prestati od momenta kada se četničkoj organizaciji pruži mogućnost da neometano radi. Broj nacionalista je tako veliki da komunista ima samo 5%. Uz pomoć svoje brojne nadmoćnosti nacionalni elemenat pod komandom četnika može rešiti komunistička pitanja bez obostrane borbe. <br /> Uslov je: dovoljno naoružanje, koje nedostaje. <br /> 4) Ulazak u pojedine gradove je bio neophodan da se ne bi komunističke jedinice predstavljale kao oslobodioci i da ne bi povukle za sobom narodne mase. To se moralo događati i radi toga da bi se sprečili komunisti da vrše teror nad stanovništvom. <br /> 5) Četnička akcija nije usmerena protiv nemačkih jedinica, ukoliko one ne napadaju četnike i narod. <br /> 6) Naš narod voli slobodu i radovao bi se kada se na njegovoj teritoriji ne bi nalazile nemačke jedinice. To odgovara četničkom načinu vođenja rata, bez obzira na žrtve koje donosi. Oblast zapadne Srbije nema nikakav vojni značaj za nemačke jedinice, i trebalo bi da bude slobodna zona, u kojoj četnici održavaju red, pod uslovom da ih se u tome ne sprečava i da su dovoljno naoružani.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_240.htm Izjava Draže Mihailovića od 1. novembra 1941. komandi nemačke 342. pešadijske divizije]</ref>}} Prethodno, general Hinghofer je 30. X 1941. obavijestio njemačkog opunomoćenog generala i zapovjednika u Srbiji [[Franz Böhme|Franza Böhmea]] da lokalni četnički komandanti u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] nude saradnju, očekujući zauzvrat pomoć u oružju od okupatora: „Četničke vođe iz [[Valjevo|Valjeva]], [[Slovac|Slovca]] i [[Lajkovac|Lajkovca]] daju važne podatke o organizaciji i izjavljuju spremnost da se sa nemačkim trupama bore protiv komunista. Traže oružje.“<ref>BA-MA, RH 26-342/14, 10-odnevni Hinghoferov izvještaj Bemeu, 30. 10. 1941.</ref> Odmah po pristizanju Mihailovićeve ponude, štab 342. pješadijske divizije je istoga dana (1. XI) dostavio izvještaj svojoj pretpostavljenoj komandi u kome, između ostalog, stoji i sljedeće: {{izdvojeni citat|Masa četnika, koja se nalazi u rejonu Valjeva, do sada se držala potpuno lojalno. Oni su prema komunistima zauzeli jasan odbijajući, takoreći, neprijateljski stav i može se reći uspešno se protiv njih borili. Oni su spremni i voljni da zajedno sa Vermahtom razbiju komuniste, kao i da u zemlji ponovo uspostave red i mir i zato traže nemačku pomoć.<ref>AVII, NAV—N—T—315, rolna 2130, snimci 626—632.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_10.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje MIHAILOVIĆ TRAŽI POMOĆ OD OKUPATORA]</ref>}} No, na samom početku sastanka sa nemačkim predstavnicima u selu [[Divci]] 11.11.1941. pukovniku Mihailoviću je rečeno: {{izdvojeni citat|Pre dve nedelje poručili ste nam preko Vaših poverenika u Beogradu da je Vaša namera "da nećete više dozvoliti da se srpska krv beskorisno proliva i srpska imovina dalje uništava". Istovremeno ste ponudili da se zajedno sa nemačkim Vermahtom i organima Nedićeve vlade borite protiv komunizma. Ponuda je od strane Glavne komande odbijena jer: 1) Nemački Vermaht će sam u najkraćem vremenu okončati sa komunizmom i 2) glavni komandant ne može imati poverenja prema Vama kao savezniku.}} Nemci su procenili da Draža zna za dolazak njihovih oklopnih trupa, da kao generalštabni oficir pravilno ocenjuje da će se nastavak nemačkih operacija rđavo završiti po njega, i stoga "nemački Vermaht ne može da se optereti takvim saveznicima koji mu se privremeno priključuju iz razloga oportuniteta".<ref name="Divci">[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8%D0%BC_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%83_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D1%83_%D0%94%D0%B8%D0%B2%D1%86%D0%B8_11.11.1941. Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.]</ref> U daljem razgovoru pukovnik Mihailović se pravdao nacistima zbog učešća u ustanku: {{izdvojeni citat|Nije moja namera da ratujem protiv okupatora, jer kao generalštabni oficir poznajem snage obeju snaga.<ref name="Divci"/>}} On se pravdao da je morao uzeti neke gradove od Nemaca da ih komunisti ne bi uzeli<ref>"Moji ljudi su [[Bitka za Loznicu 1941.|krenuli na Loznicu]] zato da je komunisti ne zauzmu."</ref> i tvrdio da nije na strani ustanika, "onih koji žele da isteraju Nemce".<ref name="Divci"/> Draža Mihailović je izjavljivao Nemcima lojalnost i tražio da mu daju municiju da nastavi borbu protiv partizana.<ref>"Neophodno je imati municiju! Računajući s tim, došao sam ovamo."</ref> Ali, želeo je da njegovo "delovanje na nacionalnoj osnovi" ostane potajno da ne bi prošao kao [[Kosta Pećanac]], koji je sklopio otvoreni sporazum sa okupatorom, čime je izgubio ugled u narodu i stekao oznaku izdajnika.<ref name="Divci"/> Uprkos svim njegovim predlozima, Nemci mu nisu ostavili drugu mogućnost do da položi oružje: {{izdvojeni citat|„Ponuda pukovnika Mihailovića da stavi svoje snage na raspolaganje za borbu protiv komunista je odbijena i zatražena je bezuslovna predaja. Mihailović je tražio da se konsultuje sa svojim komandatima. Mihailović također tražio oružje za borbu protiv komunista. Ovo je igra, borba između bandi za izvor oružja. Ipak, čini se da jedan dio Mihailovićevih bandi iskreno želi da se bori protiv komunista.“<ref>NAW, T-311, Roll 175, 000121-2: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka</ref>|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka 17.11.41.}} {{izdvojeni citat|Mihailović treba da sada pokrene akciju protiv Užica, gde se navodno nalazi celokupno rukovodstvo komunista, a zbog čega treba da se stavi u izgled i bombardovanje sa nemačke strane. U kontaktima sa nemačkim okupacionim vlastima koji su niže opisani, Mihailović je navodno molio da mu se stavi na raspolaganje 100.000 metaka da bi mogao nastupiti protiv Užica.|IZVEŠTAJ OBAVEŠTAJNOG CENTRA VERMAHTA U BEOGRADU OD 14. NOVEMBRA 1941. VRHOVNOJ KOMANDI VERMAHTA O ODNOSU ČETNIKA DRAŽE MIHAILOVIĆA PREMA NOP-u, O PREGOVORIMA PREDSTAVNIKA VERMAHTA I DRAŽE MIHAILOVIĆA I O VOJNO-POLITICKOJ SITUACIJI U SRBIJI}} Za njim je decembra 1941. godine raspisana poternica, nakon čega je bio u bekstvu. === Predaja zarobljenih partizana Nijemcima (1941) === {{main|Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.}} [[File:Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima.jpg|thumb|Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima]] Iako je njegov prijedlog okupacionim vlastima u Divcima odbijen, pukovnik Mihailović je želio pružiti njemačkom okupatoru dokaz četničke gotovosti za saradnju. Stoga su četnici Draže Mihailovića, uz posredstvo samozvanog vojvode [[Jovan Škavović|Jovana Škavovića]], predali 13. novembra 1941. Njemcima oko [[Predaja zarobljenih partizana Nemcima novembra 1941.|365 zarobljenih partizana]]. [[Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.|Predaja zarobljenih partizana Nemcima]] se desila tokom [[ustanak u Srbiji 1941|ustanka u Srbiji]] novembra [[1941]]. godine. Tokom [[Četničko-partizanski sukob|sukoba]] između [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] četnika i partizana u zapadnoj [[Srbija|Srbiji]] početkom novembra [[1941]], četnici su zarobili više stotina partizana. Jednu veću grupu od oko 500 zarobljenika, među kojima su bili partizani na prevaru zarobljeni u [[Gornji Milanovac|Gornjem Milanovcu]],<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_110.htm Relacija Takovskog četničkog odreda od 17. juna 1942, Zbornik NOR-a, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, dokument 110]</ref> Kosjeriću,<ref>[https://www.znaci.org/00001/59_2_124.pdf Užička republika, Zapisi i sećanja, Narodni muzej, Užice 1981]</ref> Karanu i Planinici, četnici su prikupili na [[Ravna Gora|Ravnoj Gori]]. Oko [[13. novembar|13. novembra]] [[1941]]. četnici su grupu od 365 zarobljenika odveli u [[Mionica|Mionicu]], i zatim u [[Slovac]]. Tu su prihvaćeni od [[Milan Nedić|Nedićevih]] i nemačkih snaga i prebačeni kamionima u [[Valjevo]]. Transport zarobljenika do [[Valjevo|Valjeva]] je pratio četnički vođ Jovan Škavović Škava, koji je prethodno bio [[Kosta Pećanac|Pećančev]] četovođa, dok je u tom periodu priznavao [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevu]] komandu. U predaji zarobljenika učestvovao je i ravnogorski oficir [[Pavle Mešković]]. Predaji partizana prethodio je [[Sastanak u Divcima 1941.|sastanak Draže sa Nemcima u selu Divci]]. Od ove grupe zarobljenika, Nemci su 263 streljali dana [[27. novembar|27. novembra]] [[1941]]. godine na Krušiku u Valjevu.<ref>[https://www.znaci.org/00001/38_21.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Streljanja na Krušiku u Valjevu]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/44_4.pdf Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009: Krušik, Valjevo streljanje po grupama]</ref> Ostali zarobljenici su delom streljani naknadno, delom deportovani u [[Koncentracioni logor|logore]], a delom pušteni na slobodu. Predaja zarobljenih partizana nastavila se i posle ovoga, i bila je naročito intenzivna u decembru 1941.<ref>[https://www.znaci.org/00001/38_24.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Decembarski pokolj]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/44.htm Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009]</ref> === Legalizacija četnika i hvatanje ustanika (1941-1942) === {{main|Legalizovani četnici}} [[Datoteka:Legalizovani četnici u Srbiji 1942.jpg|minijatura|Legalizovani četnici Draže Mihailovića čuvaju [[Logor Metino brdo|logor na Metinom brdu]] kod [[Kragujevac|Kragujevca]] [[1942]].]] Četnički odredi u Srbiji su delom raspustili regrute kućama i ostali u ilegali na kadrovskom sastavu, a delom se legalizovali kao pripadnici zvaničnih Nedićevih formacija. Krajem 1941. i početkom 1942. godine, pripadnici [[Legalizovani četnici|legalizovanih ravnogorskih odreda]] pružili su najznačajniji doprinos u hvatanju nekoliko hiljada odbjeglih ili pasiviziranih partizana i njihovih saradnika u [[Zapadna Srbija|zapadnoj]] i djelovima [[Centralna Srbija|centralne Srbije]], kao i u njihovoj predaji Njemcima. Učešćem u masovnom hvatanju i likvidaciji pripadnika partizanskih odreda i njihovih saradnika, čak i ako se zanemari aktivna borba protiv partizana, legalizovani ravnogorski četnici su učinili krupne usluge njemačkom okupatoru u uništenju partizanskog pokreta na području dotadašnje [[Užička Republika|Užičke republike]].<ref name="yuhistorija.com">[http://www.yuhistorija.com/serbian/drugi_sr_txt01c4.html Milan Radanović: Kolaboracija JVuO sa nemačkim okupatorom u Srbiji 1941-1944.]</ref> Već krajem novembra 1941. godine na Metinom brdu kod Kragujevca je formiran [[Logor na Metinom brdu|logor]] za zarobljene srpske ustanike i civilne taoce. Prvi dovedeni u logor bili su taoci iz Kragujevca, komunisti, odbornici narodnooslobodilačkog odbora, Romi, Jevreji i svi oni koji su nemačkim fašistima bili sumnjivi. Osim svakodnevnih likvidacija, veća masovna streljanja su vršena 2. i 19. marta 1942. godine.<ref>[http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1322 Metino brdo]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hvatani borci su predavani nemačkom sudu, ili prekom sudu [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]]. Većina pohvatanih je bila iz okoline Rače, Topole i Aranđelovca. 2. marta 1942. godine na Metinom brdu je streljano 173 rodoljuba i simpatizera oslobodilačkog pokreta sa teritorije Kragujevca i okolnih opština.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |access-date=2014-05-01 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304191846/http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |deadurl=yes }}</ref> Logor je rasformiran u junu 1942. Preostali logoraši su transportovani u [[Koncentracijski logor Banjica|logor na Banjici]], gde je većina streljana, kao i u logore u Nemačkoj, Norveškoj i Grčkoj.<ref>{{Cite web |url=http://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |title=Archive copy |access-date=2024-07-08 |archive-date=2024-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240708214249/https://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |url-status=dead }}</ref> Nakon likvidacije partizanskih ostataka, četnici Draže Mihailovića su stekli faktičku kontrolu nad ruralnim područjima Srbije, dok je okupator držao gradove. Mihailovićev stav u odnosu na njemačkog okupatora jasno je izražen u depeši, koju je opunomoćeni poslanik Ministarstva inostranih poslova Trećeg Rajha u Beogradu [[Felix Benzler]], 31. marta 1942. godine, uputio centrali u Berlinu: {{izdvojeni citat|Sve dosad se nije postiglo da se ličnost pukovnika Mihailovića stavi pod kontrolu. Po svoj prilici ni on nije u stanju ili nije voljan da na srpskom području nešto preduzme, već je, naprotiv, preko jednog posrednika ovih dana ponudio vladi Nedića da prihvata da se objavi: 1) da on ne namerava da se bori protiv Nemaca; 2) da neće ništa da preduzima protiv Nedićeve vlade; 3) da se zalaže za održanje mira i reda u zemlji; 4) da poziva na borbu protiv komunista. Posredniku je ponovo odgovoreno da za Mihailovića jedino u obzir dolazi da se bezuslovno potčini.<ref>[https://znaci.org/00001/11_18.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje POD ZAŠTITOM LEGALIZOVANIH ODREDA]</ref>}} Nemački dokument od [[15. maj]]a 1942. godine navodi četničkog majora [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubu Jovanovića]] kao jednog od njihovih lokalnih saradnika za [[Zaječar]].<ref>NAW, T501, roll 248 frames 0121-0126; dostupno na http://znaci.net/temp/T-501_R-248-0126.jpg</ref> [[Datoteka:SS-Obergruppenführer Werner Lorenz accompanied with unknown chetnik officer in NE Bosnia.JPG|mini|[[SS]]-[[Obergruppenführer]] [[Werner Lorenz]] u društvu neimenovanog četničkog oficira u sjeveroistočnoj [[Bosna (oblast)|Bosni]], jesen 1942. godine]] U junu 1942. Mihailović je prešao u Crnu Goru, italijansku okupacionu zonu, na teritoriju koju su držali crnogorski četnici [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom|uz dopuštenje Italijana]]. Aktivnosti četničkih odreda u Srbiji svedene su na najmanju meru da se ne bi izazivao okupator, i uglavnom su ograničene na organizacionu i obaveštajnu delatnost i sitnije diverzije. Uprkos tome, nemački okupator je veoma ozbiljno shvatao četničku aktivnost i povremeno organizovao racije protiv preostalih Mihailovićevih odreda, koji su se trudili da izbegnu dodir sa neprijateljem. U Srbiji, znatan broj Mihailovićevih snaga se legalizovao. Nemački popis glavnih vladinih legalnih odreda od [[15. maj]]a 1942, pod rednim brojevima 1 do 18 navodi Ljotićeve odrede, od 19 do 39 su Mihailovićevi, a od 40 do 100 Pećančevi. Tu na okupatorskom spisku snaga su neki od glavnih Mihailovićevih četnika: [[Predrag Raković]], [[Miloje Mojsilović]], [[Dušan Smiljanić]], [[Vučko Ignjatović]], [[Miloš Glišić]], [[Ljuba Jovanović]]... Do početka 1942. godine "ravnogorski pokret istopio se u redovima Nedićeve milicije i konačno se ponovo pojavio, umanjen, u Crnoj Gori."<ref name="Deakin2">[https://www.znaci.org/00001/5_3.htm William Deakin, BOJOVNA PLANINA]</ref> Kako ne bi izgubio podršku naroda kao saradnik okupatora, Mihailović je odsustvo oružane borbe u Srbiji sredinom [[1942]]. godine nastojao da nadoknadi činjenjem smicalica nemačkim vojnicima po gradovima, ubacivanjem "smrdljivih bombi", "svrabećih praškova", "praškova za kijanje", upućivanjem pretećih pisama, uznemiravanjem telefonom...<ref name="Kosta Nikolić 2004"/> Ovo nije ostalo neprimećeno. Britanski kapetan Bil Hadson je u drugoj polovini 1942. ponovo uspostavio vezu i javio da "Mihailović još sarađuje s Osovinom u Crnoj Gori i Sandžaku i miruje u Srbiji", da su "u Dalmaciji Trifunovićevi četnici legalizovani" te, podsticani od Italijana, sanjaju o nekoj "Srbo-Sloveniji i Dalmaciji". Na osnovu stanja na terenu on izvlači zaključak: {{izdvojeni citat|U trenutku kada je Mihailović u velikom stepenu igrao ulogu kvislinga bio je nagrađen najjačom britanskom propagandom.... Mihailoviću bi trebalo konačno reći da Britanci pretpostavljaju komuniste kvislinzima.<ref name="Deakin2"/>|Britanski kapetan Bil Hadson}} [[Datoteka:Chetniks and Germans in Lopare 1942.jpg|mini|[[Radivoje Kerović]] (u sredini u bijeloj košulji) sa njemačkim tenkistima, [[Lopare]] 1942.]] Posljednjeg dana kolovoza 1942, održan je sastanak kod načelnika štaba Komande Jugoistoka. Ovom prilikom je podijeljena informacija da se oko [[Banja Luka|Banje Luke]] vode žestoke borbe s partizanima, u kojima okupatoru pomažu četnici (“srpski nacionalisti“), bez preciziranja o kom odredu JVuO iz [[Bosna (oblast)|Bosne]] je riječ: {{izdvojeni citat|Velike borbe su izbile u blizini Banje Luke. Ustanici su upotrijebili teško naoružanje, topove, minobacače itd., kao i tenkove. Hiljadu srpskih nacionalista je sudjelovalo u borbi protiv ustanika na našoj strani.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=490&roll=175 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000485.] <br /> ({{jez-njem|"Bei Banja Luka größeres Gefecht, Aufständische traten mit schweren Waffen, Geschützten, Minenwerfern u.sw. auf, auch mit Panzer. 1000 serbische Nationalisten haben sich dort auf unserer Seite im Kampfe gegen die Aufständischen beteiligt."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka održanog 31. augusta 1942.}} U drugom njemačkom izvještaju iz istog perioda se navodi da je 26. augusta jedan bataljun Wehrmachta južno od Banje Luke bio priklješten od strane nadmoćnijeg neprijatelja (i ovdje se napominje da su partizani raspolagali teškim naoružanjem), kao i da je Nijemcima u pomoć priskočilo čak „2000 bosanskih četnikâ“, što će rezultirati potiskivanjem jedinicâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOP i DVJ]] prema jugu do kraja mjeseca.<ref>BA/MA, RH 19 XI/81 (Die Bekämpfung der Aufstandsbewegung im Südostraum, Teil I), S. 244.</ref><ref>Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler & Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 155. <br /> ({{jez-njem|"Bereits am 26. August sah sich ein deutsches Bataillon bei dem Versuch, südlich von Banja Luka den ersten dieser Einfälle abzublocken, weit überlegenen, auch mit erbeuteten Panzern und Geschützen bewaffneten Verbänden gegenüber; nur mit Hilfe von 2.000 bosnischen Cetniks, die den Deutschen zu Hilfe eilten, gelang es bis Ende des Monats, die Partisanen wieder nach Süden abzudrängen."}})</ref> Takođe, u jednom izvještaju upućenom iz štaba njemačkih trupa u [[NDH]] od 18. novembra 1942. o četnicima se, između ostalog, navodi sljedeće: {{izdvojeni citat|U zoni 714. pješadijske divizije nalazi se 6-8.000 četnika, naoružanih puškama i nešto automatskog oružja. Diviziji su dosad pružili vrijedne usluge time što su branili svoju teritoriju od partizana i time oslobodili njemačke i trupe NDH za dejstvo na drugim sektorima. K tome obezbjeđuju i željeznicu i pribavljaju važna obavještenja njemačkim trupama. Četnici su pri zajedničkim akcijama snabdjevani od strane NDH; također im pripada i naknada od otprilike 3 Rajshsmarke dnevno, čiju isplatu oni, međutim, dosad nisu tražili.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=361&rec=314&roll=566 Nacionalni arhiv Vašington, T-314, rolna 566, frejm 000357; Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj-/Veza sa neprijateljski orijentisanim krugovima u Srbiji/ (18. novembar 1942.).] <br /> ({{jez-njem|"Bei 714.Div. haben die im Div.–Bereich beheimateten Cetnikverbände eine ungefähre Stärke von 6–8000 Mann. Sie sind mit Gewehren und verhältnissmässig wenig automatischen Waffen ausgestattet. Sie leisten der Div. wertvolle Dienste, indem sie ihr Heimatgebiet gegen Einfälle der Partisanen schützen, sodass, von grösseren Unternehmen abgesehen, in diesem Raume weder deutsche noch kroatische Truppen gebunden werden. Sie entlasten hiedurch den Bahnschutz und versorgen die deutsche Führung mit wertvollen Feindnachrichten. </br> Die Cetnikverbände werden durch den kroatischen Staat bei Einsätzen mit Munition versorgt und verpflegt. Vertragsmässig steht ihnen neben anderen Zusagen /z.B. Versorgungsansprüchen/ auch Wehrsold von etwa RM 3.— täglich zu, den sie jedoch bisher nicht beansprucht haben."}})</ref>|Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj (18. novembar 1942. godine)}} === Operacija Weiss i bitka na Neretvi (1943) === {{main|Operacija Weiss|Bitka za Konjic 1943.}} [[File:Četnici i Nemci na Neretvi.jpg|thumb|Četnici i Nemci tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]] 1943.]] Van Srbije, postojala je intenzivna saradnja četnika i Nemaca. Iako su mnogi četnici na lokalu pomagali nemačkim trupama protiv partizana, [[Hitler]] je do sredine 1943. godine strogo branio svojim jedinicama svaku saradnju sa četnicima.<ref>Nacionalni arhiv Vašington, Mikrofilm T-311, rolna 175, snimka 378: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka za novembar 1942 (30. novembar 1942.). „Svaka, pa i privremena, veza sa antikomunistički nastrojenim četnicima u Hrvatskoj je protivna naređenju Fuehrera, Ia 3071/42 o borbi protiv bandi.“</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=383 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000378.] <br /> ({{jez-njem|"Haltung gegenüber feindluch eingestellten Kreisen in Serbien/Kroatien: An Bev.Kmdr.Gen. in Serbien, Befehlshaber der dt. Truppen in Kroatien, Kdr.Gen. in Kroatien und Dt.Verb.Kdo. bei Supersloda ergeht ein Befehl betreffend klarer und eindeutiger militärischer Haltung gegenüber allen uns feindlich eingestellten Kreisen. Jede – wenn auch nur vorübergehende – Bindung mit antikommunistisch eingestellten Cetniks in Kroatien steht im Widerspruch zu den bzgl. Bandenkämpfung gegebenen Befehlen des Führers Ia Nr. 3071/42 g.K."}})</ref> Za vrijeme izvođenja [[Operacija Weiss|operacije Weiss]], njemački komandanti na terenu su bili u nedoumici da li da se povinuju naređenjima svojih viših vojnih komandi, ali i političkih instanci, ili da nastave sarađivati s četnicima Draže Mihailovića: {{izdvojeni citat|Uprkos borbenoj pomoći hrabrih četnika, koja je doprinijela deblokadi opkoljenih dijelova 718. pješadijske divizije, njemačke trupe imaju zadatak da se brzo probiju do boksitne oblasti. One imaju instrukcije da smatraju četnike neprijateljima. Sada se ispostavilo da se situacija kod mjesta Dobro (?), čija se posada sastojala od Nijemaca, Italijana i četnika, poboljšala zahvaljujući četničkom prodoru.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=549 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000544.] <br /> ({{jez-njem|"Trotz der Waffenhilfe tapferer Cetnik, die auch zur Befreiung der eingeschlossenen Gruppe der 718.I.D. mit beigetragen haben, ergibt sich für die deutschen Truppen die Aufgabe, möglichst schnell in das Bauxitgebiet von Mostar vorzustoßen. Die deutschen Truppen haben den Auftrag die Cetniks als Feind anzusehen. Es ergab sich nun das Bild, daß die Besatzung von Dobro (?), die aus Deutschen, Italiener und Cetniks bestand durch den Vorstoß der Cetniks Luft bekam."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka (1. mart 1943.).}} Major [[Slavoljub Vranješević]], komandant Zapadne Bosne JVuO, šalje 2. marta 1943. godine dopis »bratu« [[Uroš Drenović|Urošu Drenoviću]] kojim ga obavještava da je od strane njemačke komande u [[Banja Luka|Banjoj Luci]] zakazana konferencija na koju su pozvani najvažniji četnički zapovjednici s teritorije [[Bosanska krajina|Bosanske Krajine]]: {{izdvojeni citat|Pre nekoliko časova primio sam izveštaj od Komandanta Bosanskih četničkih odreda brata Rade Radića, u kome mi javlja, da su Nemci pozvali na konferenciju u Banja Luci sve Komandante i to: Radića, Tešanovića, Drenovića, Marčetića, Mišića radi rešavanja važnih pitanja. Konferencija će se održati u nemačkoj komandi u B. Luci. Ovoj konferenciji neće prisustvovati pretstavnici hrvatskih ni vojnih ni civilnih vlasti. Komandant mi je naredio, da pozovem sve Komandante na predkonferenciju, koja će se održati u Karanovcu na dan 4 o.m. u 12 časova.— Prema napred izloženom pozivam te, da bez ikakvog izgovora i odlaganja bez obzira na situaciju na položaju, dođeš 4 o.m. do određenog časa u Karanovac.— Ovo smatraj vrlo važnim i NAJHITNIJIM. Molim Te koristi sva moguća prevozna sredstva, pa i motorcikl i na vreme dođi na predkonferenciju.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 31, str. 64.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_64.htm Naređenje Komande bosanskih četničkih odreda od 2. marta 1943. komandantu odreda »Kočić« za prisustvovanje konferenciji radi usaglašavanja stavova o saradnji sa nemačkim trupama]</ref>}} Već 3. februara 1943. godine, major Vranješević je upoznao Vrhovnu komandu JVuO o činjenici da se bosanski četnici nalaze u službi njemačkog okupatora, ali i da su potpisali [[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|sporazume o saradnji sa kvislinškim vlastima Nezavisne Države Hrvatske]]: {{izdvojeni citat| NEMCI Četnički odredi učestvuju u borbi zajedno sa Nemcima češće puta, ali na zasebnim sektorima. Pre našeg dolaska, Nemci su uspeli da u borbu protiv komunista uvode četnike tako, da im ovi osiguravaju krila i da se mešaju u komandovanje. Ovome se je odmah stalo na put, ma da sa dosta poteškoća. Po sebi se razume da se mnogo interesuju o tome, da li mi imamo kakve veze sa Dražom Mihailovićem — što mi odbijamo, navodeći da je to samo komunistička propaganda kako bi izazvali Nemce protiv nas, pa nas tako priklještene, uveli u svoje redove. Ipak, često puta Nemci čuju kako svi četnici pevaju »Od Topole pa do Ravne Gore« ili »Od Manjače pa do Ravne Gore«, »sve su straže generala Draže« itd., dakle jasno primećuju, ali moraju da trpe. Njihova nemoć oseća se. HRVATI Ovi se redovno predaju komunistima, gde god ovi na njih udare. Hrvatski oficiri nalaze spas u komunizmu. Zbog sporazuma sa Hrvatima, koji su ovi [četnički — prim.] odredi sklopili pre našeg dolaska, borbe sa Hrvatima ne vode se. Naprotiv, za većinu starešina i boraca može se reći, da su taj sporazum shvatili kao definitivan svršetak rata, pa i otuda javašluk i slaba disciplina. Sada, dok se ne raščisti sa komunistima, ovakvo stanje mora da ostane.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_27.htm Izveštaj majora Slavoljuba Vranješevića od 3. februara 1943. majoru Zahariju Ostojiću o vojno-političkoj situaciji u četničkim odredima zapadne Bosne i saradnji sa nemačkim i ustaško-domobranskim jedinicama]</ref>}} Vojvoda [[Vukašin Marčetić]], komandant puka »Manjača«, bio je takođe jedan od potpisnikâ sporazuma sa vlastima satelitske NDH. Tokom operacije »Weiss«, vojvoda Marčetić se povezuje i sa njemačkim okupatorom, konkretno sa [[117. lovačka divizija (Nemačka)|117. divizijom]]: {{izdvojeni citat|Posebno: [...] [[369. legionarska divizija|369. pješ. div.]] će prvo dovršiti borbe na [[Grmeč]]u. Uspostavljena veza sa četničkom grupom Marčetića, koja će preuzeti osiguranje vlastitog istočnog boka.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&rec=315&roll=2263 NARA, T315, Roll 2263, frame no. 000670.] <br /> ({{jez-njem|"369. J.D. führt vorerst Kampfhandlungen in der Grmec durch. Verbindung mit Cetnikgruppe Marcetic aufgenommem, die Schutz der eigenen Ostflanke übernehmen will."}})</ref>|Ratni dnevnik 117. divizije, unos za 5. februar 1943.}} O (prinudnom) sadjejstvu 117. divizije sa četničkim odredima pod komandom kapetana [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] u [[Bitka za Konjic 1943.|bici za Konjic]], februara 1943. godine, nakon rata će posvjedočiti i general [[Alexander Löhr]]: {{izdvojeni citat|117. lovačka divizija, koja je prodirala od Ivan-sedla ka severozapadu, vodila je od početka teške borbe, pa je na kraju odbijena i odbačena. Jedan njen deo morao je da se spasava u Konjicu, koji je bio utvrđen i posednut od Italijana i četnika. Ovo mesto su partizani okružili i tako je došlo do toga da su se ovde, pod pritiskom događaja, borili na istom frontu Nemci i četnici – doduše odvojeni jedni od drugih italijanskim jedinicama. Konjic je doduše bio oslobođen iz okruženja sa trupama iz [[Sarajevo|Sarajeva]], ali je partizanima uspelo da se probiju preko Neretve i povuku svi bez izuzetka u severnu [[Crna Gora|Crnu Goru]].<ref>{{cite web|url=http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html | title = Записи Александра Лера, часопис СРПСКО НАСЛЕЂЕ, број 7/1998 | publisher = Srpsko-nasledje.co.rs |date=3. 1. 1943. | accessdate=4. 1. 2023. | archive-url = https://web.archive.org/web/20130216202528/http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html# | archive-date=16. 2. 2013 |url-status=dead | df = }}</ref>|General [[Alexander Löhr]], komandant Jugoistoka}} Tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]], četnici su bili obilno snabdijevani streljivom i hranom iz italijanskih i njemačkih magacina. Kapetan Vojislav Lukačević, koji se zajedno sa svojim četnicima tukao uz borbenu grupu »Anacker«, [[5. mart]]a iz [[Konjic]]a je javio majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] da mu »11« (tj. Nijemci) daju municiju, kao i da je vojvoda [[Dobroslav Jevđević]], sa svoje strane, zadužen za obezbjeđivanje logistike: {{izdvojeni citat|Vidim da je glavna tvoja briga kako ćemo sa 11. Verujem da si o njima dobio preterane izveštaje. Svaka njihova kolona koja nastupa ima najviše jednu trećinu Nemaca a ostalo su domobrani i po nešto ustaša. Oni sami ne mogu ništa da urade, toga su svesni. Ja mislim da je nama najpreči za sada cilj uništenje komunista i to što brže. Ne sme nas zateći iskrcavanje u borbi sa komunistima, a isto tako ne smemo početi borbu sa 11 dok komunisti nisu likvidirani a oni nisu likvidirani i pored uspeha koje smo postigli. Čvrsto sam ubeđen da nas 11 neće napasti sve dok se vode borbe sa komunistima te je strahovanje u tom pravcu preterano... Najvažnije i najbolje snabdevanje preko [[Sarajevo|Sarajeva]] koje neka Jevđo forsira. Dobio sam sinoć preko 11, 30.000 metaka obećali još čim im stigne neki transport koji očekuju u Sarajevo.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_2_71.htm IZVEŠTAJ KOMANDANTA KONJIČKE GRUPE OD 5. MARTA 1943. KOMANDANTU ISTAKNUTOG DELA ŠTABA DRAŽE MIHAILOVIĆA O BORBENOM RASPOREDU ČETNIKA I NEMACA NA SEKTORU KONJIC—JABLANICA]</ref>}} O isporuci municije jedinicama JVuO (najvjerovatnije o onoj koja je data kapetanu Lukačeviću), Komanda Jugoistoka je 7. marta javila vojnom vrhu u [[Berlin]]u: {{izdvojeni citat|– 7. mart 1943: Municija za četnike. Vrhovna komanda je obaviještena telegramom o isporuci 30.000 metaka četničkim jedinicama.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=453 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000448.] <br /> ({{jez-njem|"Munition für die Cetniks: </br> An OKW/WFSt. ergeht eine Meldung betraf. der Übergabe von 30.000 Schuß Inft. Munition an Cetnikverbände."}})</ref>|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja Komande Jugostoka za mart 1943. godine (31.3.43.)}} [[File:Chetniks and German Officers meet in Bosnia, 1943.jpg|thumb|Sastanak njemačkih oficira sa četnicima u [[Bosna (regija)|Bosni]], [[1943]]. godina]] 9. [[Mart|ožujka]] 1943. godine, [[Fašizam|fašistički]] [[Poglavnik|duce]] [[Benito Mussolini]] šalje pismo [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]],<ref>''Tajna pisma Hitler – Mussolini (1940—1943)'', edicija Dokumenti i svjedočanstva (priredio i preveo: Dr Bogdan Krizman), Novinarsko izdavačko poduzeće (NIP), Zagreb, 1953, str. 78.</ref> vođi [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]], u kom navodi da je upoznat sa suradnjom njemačkih okupacionih trupa s četnicima: {{izdvojeni citat|Više tisuća četnika naoružali su, na lokalnoj bazi, komandanti talijanskih jedinica, da vode gerilu, za koju imaju, kao svi stanovnici Balkana, naročite sklonosti. Do danas su ti četnici suzbijali partizane vrlo odlučno. Upravo sam primio izvještaj. U njemu mi javljaju, da su njemačke snage, koje su uspostavile dodir sa četnicima u dolini gornje Neretve, pristale da surađuju s njima i da su naoružale četnike metcima i ručnim bombama.|[[Benito Mussolini]] u pismu [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]] (9. III 1943)}} O pristizanju Mussolinijeva pisma istog je dana javila i Vrhovna komanda njemačkih oružanih snaga: {{izdvojeni citat|''9. mart'' </br> Duče poslao pismo Hitleru, u kome zastupa mišljenje da su četnici i partizani neprijatelji Osovine. O tome je razgovarao i sa nemačkim ministrom spoljnih poslova. Priznaje da su Italijani do sada naoružali nekoliko hiljada četnika za gerilski rat protiv komunista i oni su se do sada energično borili protiv partizana. Ali, sada je Duče izdao energičnu naredbu, da se četnicima više ne daje oružje i da njih, nakon što se partizani poraze, treba razoružati. Na osnovu poslednjih vesti, na prostoru gornje Neretve Nemci su takođe stupili u kontakt sa četnicima i ostavili im patrone i ručne granate.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta od 9. marta 1943.}} Pošto је za katastrofalni poraz četnika u bici na Neretvi optužio Jevđevića, [[Petar Baćović|Baćovića]] i [[Bajo Stanišić|Baja Stanišića]] a istakao za primjer Vojislava Lukačevića, major Ostojić im је 10. marta naredio da se kod Italijana zauzmu za dozvolu o prebacivanju četnika na zapadnu obalu Neretve. Odgovarajući na optužbe, Jevđević i Ваćоvić istoga dana izvještavaju Mihailovića da је za proboj operativne grupe NOVJ kriv upravo Lukačević, te da Ostojić, komandujući iz [[Kalinovik]]a, nema pravu predstavu о toku događaja. Jevđević navodi: „Kada sam zvao delove Vrhovne komande da komanduju nа licu mesta, odgovorili su neljubazno da neće da radе sa okupatorom, tražeći u isto doba hranu, municiju, topove i vojsku od okupatora.“ Као argument da četnici moraju bespogovorno slušati naređenja okupatorskih oficirâ, vojvoda Jevđević navodi podatak da Nijemci i Italijani hrane i snabdijevaju municijom cjelokupnu masu četnikâ od 13.200 ljudi. Riječ je o 2000 četnika pod komandom Вајa Stanišića, 4.000 iz Lukačevićeve konjičke gruре, 6.000 pod komandom majora Petra Baćovića (hercegovački četnici) i 1.200 četnika kojima komanduje major Andrija Vesković. Jevđević Mihailoviću piše i da su okupatori dali toliko hrane da је on, na osnovu lažnog brojnog stanja, uspio da uštedi 110.000 obroka, kao i da su mu za posljednjih nekoliko dana isporučili 1.100.000 metaka.<ref>AVII, reg. br. 3/1, kut. 293, dep. 2248.</ref><ref>Branko Latas, Saradnja četnika i Nemaca u borbama protiv Glavne operativne grupe divizija NOVJ u dolini Neretve (februar — mart 1943), Prilozi Instituta za istoriju (br. 17), Sarajevo, 1980, str. 214.</ref> General [[Rudolf Lüters]], zapovjednik njemačkih trupa u NDH, piše u procjeni situacije od 16. marta 1943. da je „neprijateljski otpor protiv nemačkih divizija koje su napadale uglavnom slomljen“, te da je „operacija „[[Operacija Weiss|Vajs II]]“ u suštini završena“. O četničkim snagama u njemačkoj zoni operacija, general Lüters navodi: {{izdvojeni citat|Četničko pitanje nije se dalje zaoštrilo. U području [[114. lovačka divizija (Njemačka)|714. divizije]] nisu zabeležena nikakva prekoračenja u tuđu nadležnost. Četničko rukovodstvo se potčinilo naređenjima nemačkog Vermahta i potvrdilo svoju lojalnost. Četnici koji se nalaze na području [[118. lovačka divizija (Njemačka)|718. pešadijske divizije]], naročito u rejonu [[Zenica|Zenice]] i [[Han-Pijesak|Han-Pijeska]], neprijateljski se suprotstavljaju hrvatskoj državi i nemačkom Vermahtu i pokušavaju da izazovu nemire putem sabotaža i razoružavanja hrvatskih odreda. Divizije koje su učestvovale u operaciji „Vajs II“ jedinstveno se povoljno izražavaju o držanju četničkih jedinica. Dragocenim izviđačkim podacima i napadima za rasterećenje pomagali su našim jedinicama, mada ni u jednom slučaju nije sa nemačke strane tražena podrška.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_3_38.htm Procena vojno-političke situacije komandanta nemačkih trupa u NDH od 16. marta 1943. za period od 1. do 15. marta 1943. godine]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=372&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 000366—000367.] <br /> ({{jez-njem|"Die Cetnikfrage hat sich nicht weiter zugespitzt. Im Bereich der 714.J.D. sind keine Übergriffe zu verzeichen. Die Cetnikführung hat sich den Befehlen der deutschen Wehrmacht untergeordnet und ihre Loyalität versichert. Die im Bereich der 718.J.D. befindlichen Cetniks, besonders im Raum ZENICA und HAN PIJESAK stehen kroat. Staat und deutscher Wehrmacht feindlich gegenüber und versuchen durch Sabotageakte und Entwaffnung kroat. Abteilungen Unruhe zu stiften. Die im "Weiss II"–Einsatz befindlichen Divisionen äussern sich übereinstimmend günstig über das Verhalten der Cetnikverbände. Durch wortwolle Kundschafterdienste und Entlastungsangriffe haben sie der Truppe geholfen, obwohl in keinem Falle deutscherseits Unterstützung orboten worden war."}})</ref>}} U iscrpnom izvještaju<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 1015—1018.</ref> koji je [[5. maj]]a 1943. godine podnio [[SAD|američki]] [[Ured za strateške usluge]] (preteča današnje [[Centralna obaveštajna agencija|Centralne obavještajne agencije]]), sumiraju se rezultati netom završene operacije »Weiss«: {{izdvojeni citat|Krajem januara 1943. godine zajedničke nemačke, hrvatske, italijanske i četničke snage povele su veliku ofanzivu protiv jugoslovenske oslobodilačke armije. Neprijatelj je potpomognut od Drenovićevih četnika uspeo da potisne jugoslovenske patriote u Hercegovini i jugoistočnoj Bosni. Glavni udar u sadašnjoj neprijateljskoj ofanzivi vrše kombinovane četničke snage u Hercegovini (V.[ojislav] Lukačević, član Mihailovićevog glavnog štaba), u Crnoj Gori (Bajo Stanišić) i u Sandžaku (Pavle Đurišić, član Mihailovićevog glavnog štaba). Ishod ove borbe je još neizvestan. Partizani govore da su oni odneli pobedu, dok četnici insistiraju na tome da su gotovo potpuno očistili ove jugoslovenske krajeve od antifašističkih snaga. Tačno je, međutim, da su jugoslovenski antifašistički gerilci pretrpeli teške teritorijalne gubitke, ali daleko je od toga da su njihove snage uništene ili razbijene. Na drugoj strani, mnogo slavljeni četnici generala Mihailovića danas su angažovani u jednoj od najžešćih ofanziva za uništenje jugoslovenskih demokratskih snaga.}} === Četnički teror u Srbiji (1943) === {{main|Srbija u Drugom svetskom ratu|Zločini četnika u Drugom svjetskom ratu}} Mihailovićeva taktika u Srbiji se početkom 1943. sastojala u tome da organizuje i štedi svoje snage za "planirani narodni ustanak". Nemci navode da je izbjegavao svaki konflikt sa okupacionim trupama.<ref>NAW, T-78, Roll 332, 6289915, 919: Procjena situacije komande Jugoistoka za feburar 1943 (2. mart 1943.).</ref> Izveštaji Nedićeve vlade konstatuju da je četnička akcija gotovo svuda upravljena na obračunavanje sa komunistima, koje se sprovodi beskompromisno, do istrebljenja. Inače, četnici na sastancima sa narodom naređuju lojalno držanje prema domaćim vlastima i okupatorskoj vojnoj sili kao i "odricanje svake pomoći partizansko-komunističkim bandama".<ref>Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 59/1—1, k. 22.</ref><ref>Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 54/5—1, k. 22.</ref> 12. februara 1943. godine, kapetan [[Miloš B. Marković]], komandant Ariljske brigade iz sastava Požeškog korpusa JVuO, prenosi Mihailoviću ideju poručnika [[Zvonimir Vučković|Zvonka Vučkovića]] da iskoristi vezu sa njemačkim oficirom u cilju »gonjenja komunista«: {{izdvojeni citat|Po povratku sa puta iz štaba 1a sastao sam se sa Vučkovićem koji me je zamolio da Vas izvestim o sledećem: </br> U srezu Kačerskom nalaze se dve komunističke grupe, prva jačine 60 a druga oko 150 ljudi. Ove se grupe prebacuju i u Oplenački srez. Za likvidaciju ovih grupa potrebno mu je oko 300 ljudi, no kada bi ih skupio izazvao bi potere od strane okupatora. Ima jednu drugu mogućnost a to je da uputi Nemce da gone ove grupe. Posredno, no obazrivo ima vezu sa jednim od nemačkih komandanata, koji je izjavio gotovost za usluge svake vrste a naročito u gonjenju komunista. Zvonko će ga upotrebiti no ne uspeli to preduzeće sam potrebno.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_33.htm Izveštaj komandanta Ariljske brigade od 12. februara 1943. Draži Mihailoviću o borbama protiv pripadnika NOP-a u zimu 1942. godine i dostignutoj organizaciji u brigadi]</ref>}} Poručnik [[Predrag Raković]], u svojstvu komandanta 2. ravnogorskog korpusa JVuO, informiše 3. marta 1943. generala Mihailovića o tajnom sastanku sa nemačkim potporučnikom Krigerom: {{izdvojeni citat|Okupator, kako Nemci tako i Bugari svu svoju akciju uputili su na komuniste, na njihovo gonjenje i istrebljenje. U smislu depeše koju sam podneo G. Ministru, sastao sam se 2 marta t.g. na Savincu u jednoj šumi sa Nemačkim komandantom potporučnikom Krigerom iz Gor. Milanovca. Sastanak je izveden potpuno tajno. Na sastanak je od strane Nemaca došao potporučnik Kriger i njegov tumač. A sa naše strane bio sam ja i moj Načelnik štaba p.por. Lazarević. Tema razgovora bila je isključivo uništenje komunističkih bandi, na teritoriji koju obezbeđuje Nemačka jedinica iz Gor. Milanovca. Uglavnom dolazi u obzir komunistički vođa [[Milorad Labudović|Labud]] koji ima oko 150 komunista pod svojom komandom u okolini Rudnika, u srezovima: Kačerskom i Orašačkom. Utvrdili smo plan za ovaj rad. O izvođenju ove akcije detaljno sam se dogovorio sa Zvonkom noću između 2/3 - III t.g., u čemu smo postigli potpunu saglasnost.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 127, reg. br. 7/3 (S-X-12/4).</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_67.htm Izveštaj komandanta 2. ravnogorskog korpusa od 3. marta 1943. Draži Mihailoviću o borbi protiv pripadnika NOP-a i pregovora sa predstavnicima nemačkih okupacionih trupa]</ref>}} I u depeši od 23. marta, Raković piše da se ponovo sastao sa nemačkim komandantom iz G. Milanovca, te je dogovoreno da se za ubijene Nemce neće više paliti kuće redom, već "samo po našem spisku", partizanske, i samo će se partizani ubijati: {{izdvojeni citat|Hapšenje naših ljudi više neće biti na reonu nemačke komande G. Milanovac. Ako pogine okupatorski vojnik na ovome terenu neće se paliti redom kuće, već samo po našem spisku i to partizanske i samo će se partizani ubijati. [...] Dobio sam 5000 metaka za čišćenje moga reona od komunista.<ref>Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2, Dokumenti jedinica, komandi i ustanova četničkog pokreta Draže Mihailovića: 1. januar — 8. septembar 1943, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 113, str. 550.</ref>}} [[Datoteka:Četnici batinaju narod.jpg|thumb|Četnici batinaju seljaka u Srbiji.]] Koliki je bio teror koji su četnici sprovodili nad pristalicama [[NOP|pokreta otpora]] u području doline Zapadne Morave, Dragačeva i Takova, svedoči konstatacija u biltenu kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova: {{izdvojeni citat|Ilegalni odredi poručnika Vlaste Antonijevića, Dače Simovića, Milutina Jankovića, poručnika Vasića i kapetana Rakovića nemilosrdno ubijaju sve one koji su makar i jedan dan bili i sarađivali sa partizanima. Neki od ovih odreda vode tako bezumnu akciju da se njihova delatnost može ravnati sa radom običnih odmetnika.<ref>http://www.e-novine.com/srbija/srbija-tema/102680-aak-Gornji-Milanovac-Luani.html</ref>|Izveštaj kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova (april 1943)}} Četnici su, poput okupatora, prema partizanima, njihovim simpatizerima i porodicama, primenjivali najsvirepije mere: {{izdvojeni citat|1) Protiv zaludele, potpuno obezglavljene i pomahnitale komunističke bande u šumi, sve određene starešine i svo nacionalno naoružano ljudstvo ima povesti beskompromisnu borbu za njihovo potpuno uništenje. Izuzetka u ovome pogledu ne može biti. 4) Ko se uhvati da nosi hranu ili druge potrebe komunistima, a to se tačno utvrdi, komandant brigade sa čije bi teritorije bio takav krivac, odmah će ga streljati i porodicu potpuno uništiti. Kuću spaliti, a stoku zapleniti za izdržavanje gorskih jedinica. 5) Ko se uhvati, a to se od strane komandanta brigade utvrdi, da je krio komuniste, primio u svoju kuću ili im slao makakva obaveštenja, biće najstrožije kažnjen. 6) Ko se uhvati i bude dokazano, da je neko lice videlo komuniste, a nije na najbrži način izvestilo najbližu četničku komandu, biće takođe kažnjeno, u čemu se komandantima brigada ostavlja puna inicijativa. 7) '''Ako u nekom selu bude ubijen makoji četnik, komandant brigade dotične teritorije odmah će streljati deset simpatizera'''.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%92%D0%B5%D1%9A%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%80%D0%B4%D0%BD%D0%BE_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0_%D0%B8_%D1%9A%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%85_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B0_4.9.1943. Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica 4.9.1943.]</ref>|Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica (4.9.1943).}} Zbog svega navedenog, mnogi ljudi koji su prišli četnicima na početku ustanka protiv sila Osovine, bili su razočarani preusmerenjem dejstava u borbu protiv partizana. Tako je britanski oficir za vezu Hadson zabeležio: "Nekoliko četničkih jedinica tražilo je da bude oslobođeno zadatka borbe protiv partizana".<ref name="Deakin2"/> === Zabrana sabotaža u Srbiji i učvršćivanje vezâ s Nijemcima na području NDH (1943) === {{main|Sabotaže u Srbiji u Drugom svjetskom ratu|Neil Selby}} [[Datoteka:Plakat o streljanju DM pristalica iz 1942.jpg|mini|Plakat o streljanju „50 DM pristalica“ zbog rušenja mosta na pruzi Požarevac - Petrovac na Mlavi iz decembra [[1942]].]] U Srbiji, iako su neke četničke pristalice vršile sabotaže, trpeći nemačke odmazde zbog toga, četničko vođstvo je posebno branilo ozbiljnije sabotaža na bitnim saobraćajnicama, pa su čak sprečavali britanske komandose na terenu da ih vrše: {{izdvojeni citat|[[Neil Selby|Major Selby]] imao zadatak da organizuje sabotaže i dotur materijala za iste; „Prema Selbyevim navodima, '''do sabotaža nije došlo zato što ih D.M., odn. njegovi komandanti na terenu na terenu još nisu odobrili'''.“<ref>NAW, T-313, Roll 482, 000544: Izvještaj obavještajnog odjeljenja Vojnog komandanta Jugoistoka o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca u noći 18./19. augusta 1943 (26. august 1943.).</ref>|Izvještaj nemačkog obavještajnog odjeljenja o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca (26. august 1943).}} U izvještaju potpukovnika Klamrotha iz Generalštaba njemačkih oružanih snaga, nakon inspekcijskog putovanja po Balkanu u avgustu 1943. godine,<ref>[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]</ref> konstatuje se da je general Mihailović najstrožije zabranio izvođenje sabotažâ protiv okupacione sile prije eventualnog [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|savezničkog]] iskrcavanja. Pored toga, pominje se i to da su njemačke obavještajne strukture detaljno upoznate sa kretanjem četničkog komandanta i Vrhovne komande JVuO po Srbiji: {{izdvojeni citat|Pokret Draže Mihailovića: U Srbiji tinja latentni ustanak. Draža Mihailović je liderska priroda i veoma je aktivan. Svaki preuranjeni napad protiv okupacionih snaga u startu je strogo zabranjen. Trenutno se jedino vodi borba protiv komunista. Mora se očekivati jedinstveni napad na okupacione snage, uključujući sabotaže i prepade. Pretpostavlja se da je angloameričko iskrcavanje na Jadranu trenutak za to. Stav Draže Mihailovića prema Angloamerikancima opisan je na sledeći način: „Kao pomagači ste dobrodošli, ali ja ću sâm obnoviti Jugoslaviju!“ Nadzor nad Dražom Mihailovićem je dobar. Nemačke službe vrlo brzo saznaju za njegova boravišta koja neprestano menja.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=638&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289888.] </br> ({{jez-njem|"b) Draga [sic!] Mihailowitsch Bewegung: </br> In Serbien schwelt der latente Aufstand. Draga Mihailowitsch ist eine Führernatur und sehr aktiv. Jedes vorzeitige Losschlagen gegen die Besatzungstruppen ist zunächst streng verboten. Zur Zeit nur Kampf gegen Kommunisten. </br> Mit dem einheitlichen Beginn von Sabotage, Überfallen usw. auf Besatzungstruppen muss gerechnet werden. Als Zeitpunkt dafür wird die Landung der Anglo–Amerikaner in der Adria vermutet. Die Einstellung des Draga Mihailowitsch den Anglo–Amerikanern gegenüber wird geschildert: "Als Helfer willkommen, aber ich selbst baue Jugoslawien wieder auf!" Die Überwachung des Draga Mihailowitsch ist gut. Die deutschen Dienststellen kennen sehr bald seine ständig wechselnden Standorte."}})</ref>}} Ipak, kako bi i dalje stvarao privid otpora i zadržao status saveznika, povremeno je inicirao bezazlene diverzije, koje neće izazvati nemačku odmazdu: {{citiranje|Udružite se sa apotekarima. Uzmite od njih praškova za kijanje, suzavce i supervodonik. Na igrankama svrabeće praškove. Upućujte preteća pisma, uznemiravajte telefonom, stvarajte svuda strah i zabunu.<ref name="Kosta Nikolić 2004">Bojan Dimitrijević - Kosta Nikolić: Đeneral Mihailović - biografija, Beograd : Institut za savremenu istoriju, 2004, str 378-9.</ref>|[[Draža Mihailović]] naređuje „misteriozne” sabotaže po gradovima septembra 1943.}} 1. avgusta 1943. godine, komandant njemačkih trupa u Hrvatskoj ([[NDH]]) general [[Rudolf Lüters]] na sljedeći način interpretira držanje Mihailovićevih četnika (mahom onih koji su bili obuhvaćeni [[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|ugovorima sa vlastima NDH]]) po okončanju [[Operacija Schwarz|operacije »Schwarz«]]: {{izdvojeni citat|Stav četnika s obje strane [[Bosna (rijeka)|rijeke Bosne]] te na području između rijekâ Bosne i [[Una|Une]] i [[Sana|Sane]] i dalje se može opisati kao lojalan, iako ustaška politika — koju je hrvatska vlada u posljednje vrijeme iznova naglasila — nije ostala bez povratnog dejstva na njihovo držanje, što se pokazalo uzdržanošću prema komunističkim bandama.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=357&rec=314&roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000352.] </br> ({{jez-njem|"Die Haltung der Cetniks beiderseits der Bosna und zwischen Bosna und Una–Sana kann noch als loyal bezeichnet werden, obwohl der wohl der in letzter Zeit seitens der kroat. Regierung wieder betonte Ustascha–Kurs nicht ohne Rückwirkung auf ihre Haltung geblieben ist und sich Zurückhaltung gegen die kommunistischen Banden zeigte."}})</ref>|Izvještaj komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj za mjesec jul 1943. upućen štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]}} Kao paradigmatične za držanje spram nastupajućih njemačkih trupa mogu se uzeti preporuke iz naređenja kapetana Jovana Dabovića, komandanta Ličko-kordunaške četničke oblasti, upućene 6. septembra 1943. godine kapetanu Dušanu Đakoviću: {{izdvojeni citat|NAREĐUJEM 1) Svi komandanti narediće svima svojim jedinicama i patrolama da, ako Nemci budu naišli na njihov reon dejstva, ne otvaraju vatru i da se drže pasivno sve do mog daljeg naređenja. 2) Kada bude primećen dolazak Nemaca da se jedinice povlače u šume i da sa njima izbegavaju dodir. 3) Ako se desi da se neka jedinica, patrola ili pojedinac nađe u takvoj situaciji da Nemce ne može izbeći pri dodiru sa njima da kaže da se bori protivu komunizma. Napominjem ovom prilikom da su se Nemci prema četnicima u Hercegovini poneli vrlo korektno.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dok. br. 42, str. 81.</ref><ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dokument br. 202, strane 942—943.</ref>}} 18. rujna 1943. godine, poručnik Lippert iz Obavještajnog odjela [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] sastavlja izvještaj o posjetu poručnika [[Milana Cvjetićanina]], komandanta Bosanskog korpusa „[[Gavrilo Princip]]” [[Dinarska četnička divizija|Dinarske četničke divizije]] JVuO, kojega je [[Kapitulacija Italije|kapitulacija Italije]] zatekla na liječenju u [[Split]]u. Tom prilikom, Cvjetićanin nedvosmisleno poentira: {{izdvojeni citat|Mi četnici znamo da se samo uz pomoć njemačkih trupa može postići efikasno uništenje bandita, jer smo mi četnici za to isuviše slabi.<ref>[https://znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.], str. 273.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=984&rec=313&roll=483 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000981.] <br /> ({{jez-njem|"Wir Cetniks wissen, dass nur durch die deutschen Truppen eine wirksame Vernichtung der Banditen erfolgen kann, da wir Cetniks hierzu zu schwach sind."}})</ref><ref>[https://pescanik.net/pismo-citateljima-blica-i-gledateljima-serije-ravna-gora/ Boris Dežulović: Pismo čitateljima Blica i gledateljima serije “Ravna gora”]</ref>}} [[Datoteka:Marsz wojsk niemieckich w Dalmacji (2-515).jpg|mini|Četnici Dinarske divizije u mimohodu pored motorizovane kolone njemačke 114. divizije (Dalmacija, septembar 1943).<ref>[https://bandenkampf.blogspot.com/2018/01/bk0306.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0306 | Photo | 114. Jäger-Division]</ref>]] Nakon [[Kapitulacija Italije u Jugoslaviji|kapitulacije Italije]] [[8. septembar|8. septembra]] [[1943]]. sve četničke snage iz italijanske okupacione zone su, nakon [[Antiosovinska ofanziva JVuO 1943.|sporadičnih sukoba]], uspostavile punu saradnju sa novouspostavljenim nemačkim okupacionim vlastima.<ref>Vidi: [[s:Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade|Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade]], [[s:Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.|Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.]], [[s:Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.|Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.]], itd.</ref> Mihailović je 7. oktobra 1943. naređivao svojim četnicima borbu protiv partizana u Sandžaku "po svaku cenu" i nesukobljavanje sa Nemcima "po svaku cenu".<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_9.htm Naređenje Draže Mihailovića od 7. oktobra 1943. komandantima kopusa u zapadnoj Srbiji za mobilizaciju ljudstva i borbu protiv NOVJ u Sandžaku]</ref> Poručnik [[Jovan Pupavac]] pojašnjava u pismu upućenom 10. februara 1944. komandantu Zapadne Bosne JVuO majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]] kako je tekao proces prilaženja četnikâ pod komandom vojvode Momčila Đujića njemačkoj okupacionoj sili: {{izdvojeni citat|Dinarsku oblast sam napustio iz sledećih razloga: 1) Posle propasti Italije u Dalmaciju su došli Nemci. Komandant Dinarske oblasti pop Đujić stupio je u saradnju sa njima, najpre preko [[Mane Rokvić|Mane Rokvića]] koji je došao sa njima iz [[Bosanski Petrovac|Bosanskog Petrovca]]. Kasnije je delegirao kod štaba 114. Nemačke divizije svoga načelnika štaba kapetana Mijovića Novaka. Ljudstvo je postalo Nemačka milicija, primajući od njih redovnu hranu, municiju i dopunu oružja. Nemci su vrlo rado primili saradnju četnika.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_73.htm Izveštaj komandanta 1. brigade Bosanskokrajiškog četničkog korpusa od 10. februara 1944. komandantu korpusa o saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji]</ref>}} U odgovoru koje je 4. oktobra 1943. poslalo Obavještajno odjeljenje 114. lovačke divizije, odbacuju se navodi iz telegrama poslatog od strane štaba 15. brdskog korpusa, u kojem se vojvoda [[Momčilo Đujić]] optužuje za prepade na njemačke trupe i u kojem se traži njegovo hapšenje. Nasuprot takvom zahtjevu, za komandanta [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]] se tvrdi sljedeće: „Uvjerljiva obavještenja i dokumenti nedvojbeno ukazuju da se Đujićeva četnička grupa u dosadašnjoj borbi protiv komunizma pokazala kao pouzdana... Sabotažni akti i prepadi na njemačke trupe dosad se nijesu događali.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=792&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000788.] <br /> ({{jez-njem|"Nach hiesigen sicheren Nachrichten und einwandfreien Unterlagen ist die Cetnikgruppe des Vojvoden Djujic im Kampf gegen die kommunistische Aufstandsbewegung bisher als zuverlässig zu bezeichnen. </br> Sabotageakte und Überfälle gegen die Deutsche Wehrmacht sind bisher nicht erfolgt."}})</ref> U poređenju sa oružanim snagama NDH, obavještajni oficiri 114. divizije Wehrmachta daju i mnogo povoljniju ocjenu za učinkovitost četnika: „Hrvatske trupe i ustaše, već zbog svoje brojnosti, ne mogu predstavljati značajniju podršku; osim toga, njihova borbena vrijednost je poznata. Četnički odredi su se dosad svuda pokazali kao izuzetno aktivni i pouzdani.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=793&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000789.] <br /> ({{jez-njem|"Die kroatische Wehrmacht und Ustaschaverbände im Bereich sind schon rein zahlenmässig keine nennenswerte Unterstützung; darüber hinaus ist deren Kampfwert hinreichend bekannt. Die Cetnikverbände erweisen sich bisher überall als äusserst rege und zuverlässig."}})</ref> [[File:Četnički komandant u zapadnoj Bosni Uroš Drenović s nemačkim oficirima na terenu.jpg|thumb|Vojvoda [[Uroš Drenović]] (desno), četnički zapovjednik u [[Zapadna Bosna|zapadnoj Bosni]], zajedno sa njemačkim oficirima na terenu.]] U jesen 1943. godine, Vrhovna komanda Vermahta konstatuje prestanak bilo kakve aktivnosti DM protiv njih: {{izdvojeni citat|U jesen 1943. Titov pokret sve je više uzimao maha, a Mihailovićev pokret bio je potisnut na teritoriju Srbije. Komunisti nisu primali samo pomoć od sovjetske Rusije, nego sve više i od Engleza. Italijanska armija je kapitulirala. U ovakvoj novonastaloj situaciji četnički pokret bio je prisiljen da preispita svoj stav prema nemačkoj okupacionoj sili… Bilo kako, od tog vremena prestali su svi napadi Mihailovićevih ljudi protiv nemačke okupacione sile.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Četnici u Hercegovini su počeli sarađivati sa njemačkim nadležnim komandama odmah po ulasku njihovih trupa u bivšu italijansku okupacionu zonu: {{izdvojeni citat|Banda koja je napadala u području sjeverno od [[Bileća|Bileće]] i ojačana na oko 1200 ljudi ([[10. hercegovačka udarna brigada|X herceg. brigada]]), uz potporu 800 četnika je odbačena natrag na sjever.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1081&rec=313&roll=190 NARA, T311, Roll 195, frame no. 7450860.] <br /> ({{jez-njem|"Die im Raum N Bileca angreifende und auf etwa 1200 Mann verstärkte Bande (X.He.Brig.) mit Unterstützung von 800 Cetniks nach N zurückgeworfen."}})</ref>|Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 18. septembar 1943. godine}} {{izdvojeni citat|SS-divizija „Prinz Eugen“: Komunistička grupa (jačine 1.200 ljudi), koja je sa sjevera nastupala ka Bileći, odbačena je ka sjeveru akcijom 6. čete 2. SS brdskog puka ojačane sa 800 četnika.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=483&broj=293 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000290.] <br /> ({{jez-njem|"Von Norden gegen Bileca vordringende komm. Gruppe (1200) durch herangeführte 6./SS 2 und 800 Cetniks nach Norden zurückgeworfen."}})</ref>|Dnevni izvještaj 15. brdskog korpusa za 18. septembar 1943.}} {{izdvojeni citat|U oblasti [[Stolac|Stoca]], kao što je već napomenuto, Stolačka i [[Ljubinje|Ljubinjska]] četnička brigada su u saradnji sa našim trupama postigle uspjeh protiv glavnine Desete herceg. brigade.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=636&rec=314&roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000631.] <br /> ({{jez-njem|"b.) Cetniks: </br> Im Raum von STOLAC hat, wie bereits erwähnt, im Zusammengehen mit eigenen Truppen die Cetnikbrig. von STOLAC und LUBINJE gegen die Hauptkräfte der X-herzeg.Brig. Erfolge erzielt."}})</ref>|Komanda 21. brdskog korpusa, Obaveštajno odeljenje, izveštaj o stanju, 27. septembar 1943.}} U izvještaju [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS brdske divizije Prinz Eugen]] od 10. oktobra 1943. godine, poslatom štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], pohvaljuje se lojalno držanje koje su, do tog trenutka, formacije [[Hercegovina|hercegovačkih]] četnikâ pokazale spram njemačkih okupacionih jedinica: {{izdvojeni citat|Četnici: Za borbu protiv komunista u istočnoj Hercegovini mobilisane su jače snage u okruzima [[Trebinje]], [[Bileća]], [[Stolac]] i [[Nevesinje]]. Dosadašnja iskustva s hercegovačkim četnicima mogu se ocijeniti dobrim, a njihovo držanje prema vlastitim trupama lojalnim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1335&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001329.] <br /> ({{jez-njem|"Cetniks: Zur Bekämpfung der Kommunisten in der Ost–Herzegowina wurden in den Bezirken Trebinje, Bileca, Stolac u. Nevesinje stärkere Kräfte mobilisiert. Die bisherigen Erfahrungen mit den herzegowinischen Cetniks können als gut, das Verhalten gegenüber der eigenen Truppe kann als loyal bezeichnet werden."}})</ref>}} U odlomku iz mjesečnog izvješća SS divizije »Prinz Eugen«, inače njemačke elitne postrojbe na teritoriji okupirane Jugoslavije, sastavljenog 5. septembra 1943, blagonaklon stav četnika na divizijskom području (Hercegovina) opisan je na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Srbi [četnici — prim.] su se, djelimično, nastavili dokazivati ​​kao '''najpouzdaniji saveznici u borbi protiv crvenih bandi''', a time i protiv komunizma. U borbi protiv bandita uvijek su spremni sarađivati ​​s njemačkim Wehrmachtom, pa čak i podvrgnuti se njegovoj komandi.<ref>Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler & Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 307.</ref><ref>[https://www.znaci.org/NARA/T315.php?broj=1272&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001266.] <br /> ({{jez-njem|"Die Serben haben sich z.T. weiterhin als die zuverlässigsten Verbündeten im Kampf gegen die roten Banden und damit gegen den Kommunismus erwiesen. Im Kampf gegen die Banditen sind sie jederzeit bereit, mit der deutschen Wehrmacht zusammenzugehen und sich ihr sogar zu unterstellen."}})</ref>|Mjesečni izvještaj 7. SS divizije XV brdskom armijskom korpusu za avgust 1943. godine}} U četničkim izvorima se potvrda ovih navodâ nalazi u naređenju koje je kapetanu Dušanu Đakoviću 6. septembra 1943. uputio potpukovnik [[Slavko Bjelajac]] (pseudonim »Nikola Dekić«), komandant Ličko-kordunaške četničke oblasti. Informišući svog podređenog oficira o ogromnim partizanskim gubicima u [[Bitka na Sutjesci|bici na Sutjesci]], Bjelajac zapisuje: {{izdvojeni citat|Po podatcima koje imamo partizani su kod Sutjeske strašno tučeni. Tvrdi se da su imali 5.000 mrtvih te da su samo naši s mrtvih lješeva partizanskih skinuli oko 200 puškomitraljeza. Četnici u Hercegovini drže pored ostalih mjesta i [[Kalinovik]], [[Foča|Foču]], i [[Čajniče]]. Ustaše su u [[Goražde|Goraždu]]. Njemci se također nalaze u Hercegovini. Dozvolili su bez ikakovih uslova da se na reonu svakog sreza može nalaziti i kretati 400 četnika (jednoj četničkoj grupi dali su 300 pušaka). <br /> U opšte izuzev situacija Hercegovine, Crne Gore, i Istočne Bosne stoji vrlo dobro. <br /> Ove podatke iz Hercegovine javljam Vam radi orjentacije. A u koliko se tiče Njemaca tek da naše stanovništvo zna da ih se ne treba plašiti i da neće vršiti represalije nad mirnim stanovništvom. <br /> Njemci govore u Hercegovini protiv Italijana i kažu da su oni spriječili širenje Srbije do rijeke Bosne protiv volje Njemaca. Optužuju Italiju da je ona dovela Pavelića na vlast. (To sve može i nemora biti tačno). <br /> Naši su zarobili čuvenog [[Nurija Pozderac|Nuriju Pozderca]] i [[Simo Milošević|Simu Miloševića]] u Hercegovini i streljali ih.<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knj. 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. br. 203, str. 946.</ref>}} Novembra 1943, Nijemci nabrajaju koje su se sve četničke vojvode u NDH upustile u saradnju s njima, kao npr.: [[Mane Rokvić]] („izjašnjava se za Nemačku i u slučaju neprijateljskog iskrcavanja stoji sigurno na našoj strani“), [[Momčilo Đujić]] („Ljotićev pristalica“ čijim „prisluškivanjem je više puta dokazano da je slao lažne izveštaje D. M. kako bi se izvukao ispod njegovog uticaja“), [[Uroš Drenović]] („nepomirljiv protivnik komunista“; „više od godinu dana sarađuje otvoreno sa nemačkim Vermahtom“) i drugi.<ref name="ReferenceA"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Cetnikführer, mit denen zusammengearbeitet wurde: </br> Vojvode Rokvic. Energischer Führer der ohne Unterbrechung rückhaltlos mit der deutschen Truppe zusammenarbeitet. Bekennt sich zu Deutschland und steht im Falle einer feindlichen Landung sicher auf unsere Seite. </br> Vojvode Djujic, Ljotic–Anhänger. DM. sucht ihn durch ständigen Druck zu beeinflussen. Durch Überwachung ist bereits mehrfach nachgewiesen, dass Djujic falsche Meldungen an DM. abgesetzt hat, um sich seinem Einfluss zu entziehen. Djujic wird seitens der. Div. im bewusster Übertreibung als besonders aktiver Kämpfer gegen den Kommunismus in Verbindung mit der deutschen Wehrmacht herausgestellt. </br> Vojvode Drenovic. Gerade Persönlichkeit, unversöhnlicher Kommunistengegner (kommunistische Untaten an seiner Ehefrau, die den Tod herbeiführten), bezeichnet sich als Beschützer seiner pravoslavischen Volksgenossen. Arbeitet länger als 1 Jahr offen mit deutscher Wehrmacht zusammen. Von DM. angestrebte Beeinflussung bisher ohne Erfolg."}})</ref> U ovom strogo povjerljivom izvještaju, obavještajni oficiri XV brdskog armijskog korpusa dopisuju još i sljedeće: „Čitav niz drugih četničkih vođâ na području južno od [[Bihać]]a, neumoljivi su protivnici komunizma i dobri vojnici. Svi su se istakli u saradnji sa [našim] trupama, a kao svoj zadatak označavaju zaštitu pravoslavnog stanovništva od uništenja.“<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 44, str. 86.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Eine Reihe weiterer Cetnikführer im Raum südl. Bihac unerbittliche Kommunistengegner und gute Soldaten haben sich in der Zusammenarbeit mit der Truppe bewährt, und sehen es als ihr Ziel an, den pravoslavischen Volksteil vor der Ausrottung zu bewahren."}})</ref> U izvještaju [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. godine zaključuje se da bi osiguranje dugih linija snabdijevanja bez četnika bilo „nezamislivo“.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=343&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000339.] <br /> ({{jez-njem|"Die Sicherung der langen Nachschubwege der Division ist ohne Unterstützung det zugeteilten Cetnik–Stützpunkte, wenn nicht ausreichend deutsche Kräfte oder kampffähige kroatische Truppen zur Verfügung gestellt werden, undenkbar."}})</ref> 19. novembra 1943. potpisani su i na snagu stupaju prvi [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta]], koji četnicima nameću obavezu "da prekinu sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih".<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm</ref> 30. novembra 1943. godine [[Dragoljub Draža Mihailović|general Mihailović]] naređuje [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubi Patku]], komandantu Timočkog korpusa, da protera britanskog majora Erika Grinvuda koji hoće da vrši akcije protiv Nemaca bez njegovog dopuštenja: {{izdvojeni citat|Kod vas je tamo engleski major Grinvud sa telegrafistom. To je posledica prosjačenja materijala. Nije došao da vas pomogne u materijalu već da uništi naša sela za neku sitnu sabotažu. '''Naređujem da Grinvuda sa celom pratnjom najurite kao kučku''' po mom naređenju jer je pošao na teren bez mog odobrenja. Ponavljam najurite ga kao kučku i izvestite.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_14_3_42.htm</ref>|Depeša generala Mihailovića Ljubi Patku od 30. novembra 1943.}} Saveznički komandant Sredozemlja uskoro i sam uviđa da se Mihailović bavi sporednim aktivnostima, uz izbegavanje da preduzme nešto na komunikacijama vitalnim za [[Saveznici|Saveznike]] i za Nemce. Stoga je [[9. decembar|9. decembra]] [[1943]]. poslao [[Dragoljub Mihailović|Mihailoviću]] telegram kojim zahteva izvršenje specifikovanih napada na komunikacije, a koji počinje rečima: {{izdvojeni citat|Sloboda kojom se Nemci služe železničkim prugama od Grčke do Beograda za prevoz i izdržavanje trupa nepodnošljiva je.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_250.htm, Obaveštenje brigadira Armstronga od 9. decembra 1943. Draži Mihailoviću o zahtevu Komande britanskih trupa na Srednjem istoku da četnici izvrše dve sabotaže protiv Nemaca]{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, Vojnoistorijski institut, Beograd - prilog II</ref>}} === Potpisivanje ugovora o saradnji četnika i Vermahta u Srbiji (1943-1944) === {{Poseban članak|Ugovori o saradnji četnika i Vermahta}} [[Datoteka:Zone odgovornosti četnika, prema sporazumu sa Nemcima.png|thumb|Zone odgovornosti četničkih komandanata u okupiranoj Srbiji, prema sporazumu sa Nemcima 1943. [[Jevrem Simić]] i [[Nikola Kalabić]] (roze), [[Vojislav Lukačević]] (plavo), [[Ljuba Jovanović Patak]] (zeleno) i [[Mihailo Čačić]] (sivo).]] [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za Jugoistok, inicirao je pregovore koji će rezultirati potpisivanjem [[Ugovori o saradnji između JVuO i komande Jugoistoka|ugovora o zajedničkoj borbi]]. Mihailović je polovinom novembra 1943. svojim komandantima naredio da sarađuju sa Nemcima; on sam nije mogao javno da stupi u saradnju "zbog raspoloženja naroda".<ref>https://www.znaci.org/images/ktb_okw_III_6_1304.jpg KTB OKW (Kriegstagebuch des Oberkommando der Wehrmacht) - Ratni dnevnik vrhovne komande Vermahta, šesta knjiga</ref> Ugovore su to potpisivali ovlašćeni Mihailovićevi komandanti i ljudi iz vojnog rukovodstva. Prvi ugovor o saradnji potpisan je 19. 11. 1943. između [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]], komandanta Mileševskog korpusa JVuO i nemačkog komandanta Jugoistoka koga je predstavljao fon Frede, glasio je: {{Wikisource|Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.}} {{izdvojeni citat| 2) Primirje treba da bude pretpostavka za zajedničku borbu protiv komunista. 4) Obaveza Lukačevića da nijedan pripadnik njemu potčinjenih jedinica neće delovati na strani sila koje su u ratu sa Nemačkom. 5) Prepuštanje područja borbenih dejstava četničkim odredima radi samostalnog vođenja borbe, koju vodi i nemački Vermaht. 6) Uključivanje četničkih odreda prilikom većih zajedničkih operacija pod nemačko zapovedništvo. U tom periodu nemačko vodstvo izdaje borbene naloge četničkim odredima. 8) Razmena štabova za vezu. 9) Isporuke nemačke municije radi sprovođenja zajedničkih borbenih zadataka u skladu sa vojnim potrebama. 10) Sporazum se mora držati u tajnosti.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_260.htm SPORAZUM IZMEĐU KOMANDANTA JUGOISTOKA I MAJORA VOJISLAVA LUKAČEVIĆA OD 19. NOVEMBRA 1943. O SARADNJI ČETNIKA SA NEMAČKIM TRUPAMA U BORBAMA PROTIV NARODNOOSLOBODILACKE VOJSKE JUGOSLAVIJE]</ref>|Sporazum Nemaca i majora [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] (19. 11. 43.)}} 27. novembra je potpisan ugovor sa [[Nikola Kalabić|Nikolom Kalabićem]].<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_262.htm Sporazum od 27. novembra 1943. između pukovnika Jevrema Simića i kapetana Nikole Kalabića sa nemačkim predstavnikom o saradnji u borbama protiv NOVJ]</ref> U narednim nedeljama ugovori su potpisani i sa drugim komandantima korpusa od operativne važnosti. Iako Mihailović lično nije potpisao ni jedan ugovor, ovim ugovorima je bio pokriven veći deo nemačke okupacione zone u Srbiji. {{izdvojeni citat|Ovaj ugovor, kao i buduće mjere, trebalo bi da se baziraju na međusobnom povjerenju i volji da se komunizam uništi, zemlja umiri a Srbiji omogući stabilna budućnost u okvirima Evrope oslobođene od komunizma.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=974&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frames no. 000969—000970: Sporazum između Krajskomandanture Zaječar i potpukovnika Ljube Jovanovića Patka o nenapadanju i saradnji u borbi protiv NOVJ (23./25. decembar 1943.)] </br> ({{jez-njem|"Diese Vereinbarung sowie die zukünftigen Massnahmen sollen getragen sein vom gegenseitigen Vertrauen und dem Willen, den Kommunismus zu vernichten, das Land zu befrieden und Serbien einer geordneten Zukunft im Rahmen eines vom Kommunismus befreiten Europas entgegenzuführen."}})</ref>|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Ljuba Jovanović Patak|Ljube Jovanovića Patka]] o borbi protiv partizana u Srbiji (decembar [[1943]]).}} Generalna tendencija priklanjanja Mihailovićevih četnikâ okupacionoj vojnoj sili bila je primijećena 28. XI 1943. i od strane njemačke Komande Jugoistoka: {{izdvojeni citat|Srbija: U oblasti Kruševca borbe između [četnika] DM i komunista. Kod četnika znaci približavanja Vermahtu, verovatno zbog nestašice municije.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&broj=639&roll=485 NARA, T313, Roll 485, frame no. 000636.] </br> ({{jez-njem|"3.) Serbien: </br> Raum Krusevac: Kampf zwischen DM u. Komm. Bei Cetniks Anzeichen für Annäherung an dt. Wehrmacht vermutl. Mun. Mangel."}})</ref>|Dnevni izveštaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 28. novembar 1943.}} 30. novembra 1943. godine i poručnik Milorad Vasić moli generala Mihailovića da mu odobri vezu sa Nijemcima, u cilju opskrbe streljivom, garantujući mu potpunu diskreciju u radu: {{izdvojeni citat|Molim da mi dozvolite da ovu priliku iskoristim i dobijem municiju i ostalo, što mi je neophodno potrebno, a da pritom čast organizacije i Vaš autoritet u narodu ne bude ničim povređen.<ref>AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 11690—11691.</ref><ref>Branko Latas, Četničko-nemački sporazumi o saradnji u Srbiji (1943-1944), Vojnoistorijski glasnik br. 2/1978, Beograd, str. 344.</ref>}} Ugovori su bili u znatnoj meri tipizirani, nalik na sporazum između vojnog zapovednika Jugoistoka i inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića: {{izdvojeni citat|Cilj sporazuma je zajednička borba protiv komunističkih partizana, pa će stoga sve jedinice DM-četnika, potčinjene pukovniku Jevremu Simiću, biti uključene u borbu nemačke i bugarske vojske, kao i srpskih vladinih trupa, protiv komunista. U vezi s tim predviđa se uspostavljanje zajedničke obaveštajne službe kao i uzajamna podrška.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%83%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%BE%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B0_%D0%A1%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%B8_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D0%BD%D0%BE%D1%83%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B3_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_23.1.1944 Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.]</ref>|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]] (januara [[1944]]).}} Komandant Jugoistoka i [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] [[Maksimilijan fon Vajhs|fon Vajhs]] izdao je [[21. novembra]] [[1943]]. uputstvo o saradnji sa četnicima koje, između ostalog, predviđa izručenje članova [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|savezničkih]] misijâ pri JVuO (tj. da četnici prekinu "sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih"). Fon Vajhs upozorava da se "lojalna orijentacija pojedinih četničkih odreda ne sme uopštiti", jer neki još uvek izvode prepade i sabotaže, ali "propagandu protiv četničkog pokreta treba obustaviti", do daljnjeg.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm Objašnjenje komandanta Jugoistoka od 21. novembra 1943. o cilju i načinu sklapanja sporazuma sa četničkim komandantima]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/291.htm Karl Hnilicka: DAS ENDE AUF DEM BALKAN 1944/45], Musterschmidt-Verlag Göttingen, strana 268</ref> Sporazum između Vermahta i četničkog komandanta [[Mihajlo Čačić|Mihajla Čačića]], komandanta Ravaničke brigade JVuO, uključuje i hvatanje [[rudar]]a koji su pobegli u šumu, i njihovo vraćanje u [[rudnik]]e uglja.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_264.htm Sporazum komandanta Jugoistoka sa komandantom Ravaničke brigade od 14. decembra 1943. o saradnji četnika sa nemačkim trupama u borbama protiv NOVJ]</ref> Sporazum Vermahta i [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]], inspektora odreda Draže Mihailovića, predviđa da "četnici DM stavljaju na raspolaganje snagama poretka svoje podatke i svoju obaveštajnu službu" za borbu protiv partizanskog pokreta.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_267.htm Izveštaj Abver-grupe od 23. januara 1944. o sklopljenom sporazumu između vojnoupravnog komandanta Jugoistoka i inspektora četničkih jedinica u Srbiji]</ref> Sporazum Vermahta i potpukovnika Ljube Jovanovića, vođe Dražinih odreda u okrugu [[Zaječar]], četnicima omogućuje punu sloboda kretanja "danju i noću na celom području na koje se odnosi sporazum".<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_266.htm Sporazum između Krajskomandanture u Zaječaru i komandanta Timočkog korpusa od 25. decembra 1943. o saradnji u borbama protiv NOVJ]</ref> {{izdvojeni citat|Srbija i Hrvatska: kao i ranije, na ovom prostoru stoje dva suprotstavljena tabora — komunistički pod Titom i nacionalistički pod generalom Mihailovićem. Zbog brojčane premoći i veće borbene vrijednosti, komunisti su u posljednje vrijeme zadali nacionalistima niz teških udaraca. To je rezultiralo u traženju njemačke pomoći od strane nekoliko DM-komandanata. Već je došlo i do niza sporazuma, kojima se DM-jedinice obavezuju na obustavljanje neprijateljstava protiv Wehrmachta, čime im se omogućuje nesmetana borba protiv komunista.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=900&rec=311&roll=175 NARA, T-311, r. 175, s. 895: Prikaz neprijateljskog stanja u Sredozemlju od strane generalštabnog majora Varnstorfa (Warnstorff) – dodatak zabelešci sa sastanka kod načelnika štaba Grupe armija „E“ od 9. decembra 1943.] </br> ({{jez-njem|"Serbien–Kroatien: Hier stehen sich nach wie vor die nationalen Kräfte des Draca Michaylovic [sic!] und die kommunistischen Kräfte des Tito gegenüber. Infolge der zahlenmässigen und in Bezug auf die Kampfstärke starken Uberlegenheit der kommunistischen Verbände ist in der letzten Zeit DM mit seinen Kräften stark angeschlagen worden. Dies hatte zur Folge, dass verschiedene DM–Führer mit ihren Verbänden Anlehnung an die deutsche Besatzungsmacht suchten. Es sind bereits Abmachungen zu Stande gekommen, auf Grund deren DM–Verbände ihre Kampfhandlungen der deutschen Wehrmacht gegenüber einstellen und ihnen ungestörte Kampfführung den Kommunisten gegenüber zugesichert wurde."}})</ref>|Nemački prikaz stanja u Sredozemlju od 9. decembra 1943.}} Njemački opunomoćeni general u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] [[Edmund Glaise von Horstenau]] opisuje u ratnom dnevniku kontekst u kom dolazi do potpisivanja ovih ugovorâ: {{izdvojeni citat|Izgleda da je Srbija najmirnija zemlja na Balkanu, a neko reče da je ona čak i najmirnija zemlja u Evropi. Činjenica je da stanje u NDH ne može da se uporedi sa stanjem u Srbiji iako se i u Srbiji događaju neprijatne stvari... Draža Mihailović je iskoristio opšte stanje, pa su naši oblasni komandanti sklopili ugovore sa pojedinim četničkim vođama.<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 412.</ref>}} I prije nego je došlo do parafiranja ugovorâ, kapetan [[Dušan Radović (četnik)|Dušan Radović]], komandant Zlatiborskog korpusa JVuO, obavijestio je 18. novembra 1943. generala Mihailovića da njemačke i bugarske okupacione trupe, uz velike poteškoće, nastoje zaustaviti ofanzivu snaga NOVJ nadomak [[Užice|Užica]], kao i da im četničke jedinice pod njegovom komandom pružaju značajnu borbenu pomoć, tj. napadaju partizane kako bi oslabili njihov pritisak na okupatora. Iz izvještaja se vidi i da je ravnogorski kapetan Milorad Mitić bio zadužen za održavanje kontakatâ s Nijemcima: {{izdvojeni citat|Noću, 17/18 ov.m-ca oko 21,30 časova, komunisti su jačim snagama napali Bugare i Nemce u Kremnima i posle osmočasovne borbe komunisti su potpuno razbili oko 1800 Bugara i 200 Nemaca... Bugari se u najvećem neredu i bez oružja povlače za Užice. Beže glavom bez obzira. Tenkove su odvukli za Užice, dok je izgleda bugarska artilerija pala u ruke partizanima. U momentu pisanja ovog izveštaja jedan izvesni deo Bugara, koji se organizovano povlači, vodi borbu sa komunistima u Biosci. Naši delovi stupili su u borbu kod Bioske iz pravca s. Kneževići. Mišljenja sam da će u toku današnjeg dana pasti i Bioska i da će komunisti navaliti za Užice. Ja gde god mogu napadaću. Stanje je vrlo ozbiljno! Kapetan Mitić, presvučen u civilno odelo, viđen je u Užicu sa Nemcima. Posle je u jednom nemačkom automobilu otišao kako kažu za Beograd kamo ga Vi šaljete radi hvatanja neke veze i sporazuma. Ova se vest širi naglo.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_34.htm Izveštaj komandanta Zlatiborskog korpusa od 18. novembra 1943. Draži Mihailoviću o borbama četnika i nemačkih i bugarskih jedinica protiv NOVJ kod Kremana]</ref>}} 14. decembra 1943, u Vrhovnu komandu JVuO stigla je depeša od majora [[Siniša Ocokoljić|Siniše Ocokoljića]] (pseudonim »Ev-Ev«), komandanta Mlavskog korpusa JVuO, kojom se kapetan Mitić još jednom imenuje osobom koja je lično involvirana u pregovore s njemačkim okupatorom: "Tufegdžić [Vojislav, komandant Cerskog korpusa JVuO — prim.] danas je doneo sledeći izveštaj: [...] 2. — Kapetan Mitić, koji je ranije u Užicu pregovarao za naš račun sa komunistima, bio je poslednjih dana na pregovorima i sa Nemcima gde je sa njima ručao u Mažestiku. Pregovore je javno sa Nemcima vršio neki kapetan Nešković, poslat od Kalabića. 3. — Nemci su povodom toga štampali letke blizu 2.000.000 primeraka sledeće sadržine: Narodni borci četnici, u radosti pozdravljam prestanak besmislenog međusobnog prolivanja krvi i zdrav razum koji je zavladao u vašim redovima. Sada možemo da se zajednički borimo protivu komunizma, tog smrtnog neprijatelja Evrope i ja vas ubrajam u nacionalne borce zato što smo i mi sami nacionalni borci. Mi ćemo udruženim silama da odbranimo Vašu lepu Otadžbinu, da je ne bi uništile komunističke bande. Primamo u svoje redove Vašu narodnu organizaciju kao čeličnu. Nije potrebno da vam ubrizgavamo narodni duh. Herojstvo je Vama u krvi i sa vama zajedno koji dobro poznajete svoju lepu zemlju poćiće nam za rukom da je oslobodimo. Stavom koga vi zauzimate osigurana je vaša budućnost. Pozdravljam vas kao svoje ratne drugove i želim vam istu vojničku sreću kao i našim vojnicima. Komandant nemačkih trupa. br. 1243. Ovaj letak Nemci su rasturili i već se pojedini primerci nalaze i kod nas. 4. — Tufegdžić javlja dalje, da je puk. Simić naveo hotimično Kalabića da se ovim vezama sa Nemcima naša organizacija kompromituje u narodu što koriste mošinovci [tj. partizani — prim.]."<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16. do 23. decembra 1943. godine]</ref> U depeši od 28. decembra 1943. poslatoj Vrhovnoj komandi JVuO od strane potpukovnika [[Petar Baćović|Petra Baćovića]], govori se o sastanku koji je [[Todor Perović]], predstavnik Komande operativnih jedinica istočne Bosne i Hercegovine, održao u [[Sarajevo|Sarajevu]] sa njemačkim generalom Wernerom Frommom: {{izdvojeni citat|Perović se vratio iz Sarajeva. U Sarajevu bio je kod generala Froma, komandanta pozadine celog Balkana. Između ostalog rekao mu je: »Srbi su istinski borci protivu partizana, mi Nemci cenimo borbu vaših ljudi. U tome se ističe naročito vaš kraj. Naročito cenimo saradnju majora Lukačevića. U kratko vreme prisajediniće se srpski krajevi Srbiji i u tom slučaju srpski će narod dobiti punu ekonomsku pomoć. U najkraćem roku dolazi još 12 divizija naših na teritoriju Jugoslavije radi potpunog likvidiranja partizana. Imamo jedan letak koji je izdao potpukovnik Borota za istočnu Bosnu, gde poziva narod da ga sluša kao novog komandanta, ali mi znamo da je komandant Baćović. Budite uvereni da će do proleća biti raščišćeno sa partizanima«.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]</ref>}} Iako je Draža Mihailović sugerisao svojim komandantima da »koriste jedne neprijatelje protiv drugih«,<ref>Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 1a/1, depeša br. 361.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_58.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 14. januara 1944. godine]</ref> u praksi se ova floskula isključivo odnosila na borbu četnika protiv partizana, skupa sa okupatorima i kvislinzima. U depeši majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] (pseudonim »Sto-Sto«) od 30. januara 1944. godine, poslatoj u povodu pokušaja snagâ [[NOV i POJ]] da prodru u [[Sandžak]], general Dragoljub Mihailović otkriva što je zapravo pravi cilj četničke kolaboracije: {{izdvojeni citat|Vodite računa o Nemcima i Bugarima i iskoristite njihovu akciju protiv crvenih do krajnjih mogućnosti. Napad na [[Pljevlja|Pljevlje]] iskoristite za napad s leđa na komuniste.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]</ref>}} Vrlo moguće da je general Mihailović samo usvojio prijedloge koje mu je major Ostojić uputio u pismu od 6. decembra 1943. godine, gdje apostrofira sljedeće: {{izdvojeni citat|Koristeći se akcijom okupatora protiv komunista, mi ćemo verovatno u roku od mesec-dva dana opet imati situaciju u Sandžaku, Crnoj Gori, Hercegovini i Bosni u našim rukama. [...] Učeći se na sopstvenim greškama, smatram da se mora najhitnije preduzeti sledeće: 1) Stvoriti u najkraćem roku što jače pokretne borbene snage — leteće brigade i korpuse — a naročito tamo gde se za to ima mogućnosti. 2) '''Koristeći se akcijom okupatora i satelita, upotrebiti sve raspoložive snage za potpuno čišćenje od komunista svih srpskih pokrajina'''. 3) U radu pod 2) ostvariti međusobno potpomaganje iz susednih pokrajina do maksimuma.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_43.htm Pismo majora Zaharija Ostojića od 6. decembra 1943. Draži Mihailoviću o potrebi većeg angažovanja četnika s okupatorskim trupama radi sprečavanja prodora jedinica NOVJ u Srbiju]</ref>|Pismo majora Ostojića generalu Mihailoviću od 6. decembra 1943. godine}} Četničko-njemački odnosi bili su opterećeni međusobnim nepovjerenjem i sviješću o suprotstavljenosti ciljeva i interesa dviju stranâ. U telegramu koji je 29. januara [[1944]]. godine [[Joachim von Ribbentrop]], njemački ministar vanjskih poslova, uputio specijalnom opunomoćeniku za Jugoistočnu Evropu [[Hermann Neubacher|Hermannu Neubacheru]], reflektuje se jasan stav političkog i vojnog vrha u [[Berlin]]u o generalu Draži Mihailoviću, dok su podređenima date precizne smjernice za držanje prema četničkom pokretu: {{izdvojeni citat|Jedino se mogu ćuteći trpeti privremeni aranžmani nižih vojnih komandi sa Dražom Mihailovićem s ciljem suzbijanja zajedničkog neprijatelja Tita. On i njegovi ljudi ostaju i dalje, na kraju, naši neprijatelji. Zato je sada, kao i do sada, potrebno biti krajnje oprezan prema Draži Mihailoviću i njegovim četnicima, a naročito se ne sme nijednog trenutka izgubiti iz vida da će pomoć koju mu mi sada direktno ili indirektno pružamo radi vođenja borbe protiv Tita, kasnije najverovatnije biti upotrebljena protiv nas... Rat na Balkanu Nemačka je vodila zato da bi jednom zauvek uništila srpsko žarište nemira... Mi nemamo, otud, nikakvog interesa da ponovo razbuktavamo velikosrpski duh.<ref>Akten zur deutschen auswartigen Politik — ADAP/E/VII, s. 374–375.</ref><ref>Vasa Kazimirović, NDH u svetlosti dokumenata, Nova knjiga/Narodna knjiga, Beograd, 1987, str. 169.</ref><ref>Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005. str. 20.</ref>}} Izveštaje o sklapanju ugovora četnika sa Wehrmachtom presrele su i dešifrovale savezničke obaveštajne službe, što je imalo bitnu ulogu u konačnom opredeljivanju [[Čerčil]]a za Tita, a protiv Mihailovića.<ref>Cripps, John (2001). "Mihailović or Tito? How the Codebreakers Helped Churchill Choose". {{ISBN|0593 049101}}</ref> No, Nemci nisu bili zadovoljni primenom nekih sporazuma, jer je uprkos njima dolazilo do incidenata, odnosno diverzija i napada na pripadnike [[Srpska Državna Straža|Srpske Državne Straže]] od strane četnika, usled čega je general [[Hans Felber]] pokrenuo nekoliko hapšenja i racija protiv četnika počev od februara [[1944]]. === Borbe pod nemačkom komandom (1943) === {{main|Operacija Kugelblic}} [[Datoteka:Chetniks and Germans in Herzegovina in 1943.jpg|minijatura|Četnici i Nemci u Hercegovini 1943.]] [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 101I-005-0018-07, Jugoslawien, Polizeieinsatz mit Spähpanzer.jpg|thumb|Nemačka lokalna milicija sa italijanskim bornim kolima (izvor: ''Bundesarchiv'', [[1943]]).]] {{izdvojeni citat|„Borbeno sadejstvo sa četničkim grupama duž glavne saobraćajnice [[Bihać]] — [[Gračac]] — [[Knin]] — [[Drniš]] — [[Šibenik]] sastoji se u tome što su četnici okupljeni u posebnim uporištima uz oslonac na nemačke trupe. Četničke vođe primaju naloge i uputstva o vršenju zadataka obezbeđenja i izviđanja od zapovednika nemačkih uporišta.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=346&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Kampfgemeinschaften mit Cetnikgruppen bestehen entlang der Hauptversorgungsstrasse Bihac – Gracac – Knin – Drnis – Sibenik derart, dass die Cetniks in besonderen Stützpunkten in Anlehnung an deutsche Truppen zusammengefasst sind. Die Cetnikführer erhalten Aufträge und Weisungen für Sicherungs– und Aufklärungsaufgaben durch deutsche Stützpunktführer."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u NDH]</ref>|Njemački izveštaj o saradnji sa četnicima protiv partizana u Dalmaciji i Bosni (19. novembar [[1943]]).}} Kratko po zauzimanju italijanske okupacione zone od strane njemačkih trupâ, četnici s teritorije [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] stupaju u borbeno savezništvo sa njima. Kako javlja obavještajno odjeljenje [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], u blizini [[Plitvička Jezera (općina)|Plitvičkih Jezera]] došlo je krajem septembra 1943. godine do prvog krupnijeg angažiranja lokalnih četničkih jedinicâ na njemačkoj strani. Ovom prilikom su četnici nanijeli partizanima ozbiljne gubitke: {{izdvojeni citat|Agent za vezu javlja o izviđanju od 27. IX: Jaka skupina lojalnih četnika s njemačkom opremom provalila je 20. septembra na područje [[Korenica|Korenice]], [[Prijeboj (Plitvička jezera)|Prijeboj]]a (16 km zap. od [[Bihać]]a), Babinog Potoka (28 km z. od Bihaća), [[Krbavica|Krbavice]] (23 km jz. do Bihaća), te uništila sve komunističke prometne veze. Četnici su nanijeli velike gubitke komunistima kod Mirić Štropine (3 sjz. od Prijeboja), 350 mrtvih.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=196&broj=390 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7457118.] <br /> ({{jez-njem|"29.9. V–Mann meldet Beobachtung vom 27.9.: </br> Starke Gruppe loyaler Cetniks mit deutscher Ausrüstung an 20.9. in Raum Korenica (1558), Prijeboj (16 W), Babin Potok (28 W), Krbavica (23 SW), alles Bihac, eingebrochen und haben alle Verkehrsverbindungen der Kommunisten vernichtet. Cetniks haben bei Miric Stropina (3 NW Prijeboj) den Kommunisten große Verluste, 350 Tote, beigebracht."}})</ref>|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 3. oktobar 1943.}} U izvorima njemačke provenijencije iz ovog perioda navodi se da su četničke jedinice asistirale okupatoru i pri izbacivanju partizana iz [[Bosansko Grahovo|Bosanskog Grahova]]: {{izdvojeni citat|Četnici na putu za snabdijevanje Gospić — Gračac, Knin — Vrlika i Knin — Drniš, i pored oprečnih poruka DM-u, nikad ne pokazuju neprijateljstvo; naprotiv, dobro su sarađivali sa 114. lovačkom divizijom u zasjedama i [zajedno] zauzeli Bos. Grahovo.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=98&rec=314&roll=560 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000093.] <br /> ({{jez-njem|"Ic–Lagebericht vom 27.9. bis 27.10.1943. </br> Die Cetniks an den Nachschubstrassen Gospic – Gracac, Knin – Vrlika und Knin – Drnis sind bisher trotz abweichender Meldungen an DM. nirgends feindselig aufgetreten, haben vielmehr in Hinterhalten mit der 114.Jäg.Div. gut zusammengearbeitet und Bos.Grahovo genommen."}})</ref>|Obavještajno odjeljenje [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], izvještaj za period od 27. septembra do 27. oktobra 1943.}} U naređenju poslatom 23. oktobra 1943. iz [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] Wehrmachta, koja je bila smještena na teritoriji kvislinške NDH, navodi se sljedeće: {{izdvojeni citat|Od 1. novembra 1943. svi pripadnici domaćih jedinica (četnici, ustaše i hrvatska žandarmerija) moraju biti u posjedu njemačkih propusnicâ.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=315&roll=1295&broj=606 NARA, T315, Roll 1295, frame no. 000600.] <br /> ({{jez-njem|"7.) Ausweispflicht landeseigener Verbände. </br> Ab 1.11.43 müssen sämtliche Cetnik–, Ustascha–, und kroatische Gendarmerie–Angehörige im Besitz von Ausweisen der Abteilung Ic sein."}})</ref>|Divizijska naredba br. 122 od 23. X 1943. godine}} U jednoj procjeni stanja snabdijevanja, poslatoj 25. oktobra 1943. štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]] iz 114. divizije, razmotreni su modaliteti „skladištenja zalihâ [hrane] tokom zime i opskrbe za 9.500 četnika, ustaša, zarobljenika i civilnog stanovništva“, i data je projekcija da bi tovarni prostor zapremine 12 [[Tona|tona]] bio dovoljan za podmirenje dnevnih potrebâ ove grupe („9.500 ustaša, četnika, itd.“).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1362&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 001356—001357.] <br /> ({{jez-njem|"Anlage 1 zur Beurteilung der Versorgungslage vom 25. Oktober 1943. </br> a.) Berücksichtigung der Winterbevorratung und Versorgung der 9500 Cetniks, Ustaschen, Gefangenen und Zivilbevölkerung; </br> Dabei ist die Versorgung der 9.500 Ustaschen, Cetniks usw. im hiesigen Raum nicht in Rechnung gestellt. Es würden also hierfür noch täglich 12 to Laderaum möglich sein."}})</ref> Takođe, u naredbi o snabdijevanju iz 114. divizije Wehrmachta s početka decembra 1943. godine, precizno je određeno dnevno sljedovanje četničkih jedinicâ u zoni odgovornosti divizije (najvjerovatnije je riječ o [[Dinarska divizija JVuO|Dinarskoj diviziji JVuO]] pod [[Momčilo Đujić|Đujićevom]] komandom): {{izdvojeni citat|Od sada se četnicima izdaje sljedovanje koje se sastoji od: </br> 1 porcija hljeba; 1 porcija povrća; 1 porcija namaza (mast ili marmelada); 1 porcija soli; 2 porcije napitka; 1 porcija duhana.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=822&rec=315&roll=1295 NARA, T315, Roll 1295, frames no. 000815—000816.] <br /> ({{jez-njem|"Verpflegung der Cetniks: </br> Als Verpflegung für Cetniks sind ab sofort nur folgende Portionen auszugeben bezw. zu empfangen: </br> 1 Brotportion, </br> 1 Gemüseportion, </br> 1 Brotaufstrichportion (Fett oder Marmelade), </br> 1 Salzportion, </br> 2 Getränkeportionen, </br> 1 Tabakportion."}})</ref>|Posebna direktiva za snabdijevanje br. 65/43 (2.12.43)}} {{izdvojeni citat|Četnici dobijaju snabdijevanje u skladu sa listama imena koje se stalno kontrolišu; municija za pješadijsko naoružanje se izdaje povremeno, uz strogu kontrolu potrošnje; svaki četnik nosi zvaničnu iskaznicu – oni bez iskaznice se hapse i razoružavaju.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=342&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000338.] ({{jez-njem|"Die Division gewährt den nach eigenen Wünschen beweglich und abseits ihrer Wohnorte eingesetzten Cetniks Verpflegungszuschüsse. Der Verpflegungsempfang wird nach namentlichen Listen getätigt, die Verteilung wird überwacht. Nach den gleichen Richtlinien werden von Zeit zu Zeit Gewehr– und MG–Munition im Rahmen des nachgewiesenen Verschusses ausgegeben. Der Verbrauch wird nach der jeweiligen Lage auch einigermassen genau überprüft. Jeder Cetnik muss einen namentlichen Ausweis mit der Nummer seiner Handwaffe (Gewehr– oder Pistolen–Nr.), der Unterschrift des zuständigen Kommandanten und des Ic der Division versehen, besitzen. Ohne Ausweis angetroffene Cetniks werden im Einvernehmen mit den Cetnik–Führern festgenommen und entwaffnet."}})</ref>|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima (5. novembar 1943).}} U izvještaju [[114. lovačka divizija|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. detaljno se opisuje saradnja jedinica [[Wehrmacht]]a sa snagama pod komandom vojvodâ [[Momčilo Đujić|Momčila Đujića]], [[Mane Rokvić|Maneta Rokvića]] i [[Radomira Ðekića Ðeda]]. Njemački oficiri zaključuju da okupator ima veliku korist od četnika: {{izdvojeni citat|Četnički vojvoda Mane Rokvić može se opisati kao apsolutno pouzdan. Već je pružio vrijedne usluge u oblasti [[Bosanski Petrovac|Bos. Petrovca]] gdje je bio raspoređen u prethodnici tokom čitavog napredovanja divizije, svuda uspostavljajući kontakt sa lokalnim četničkim jedinicama i značajno doprinoseći uspostavljanju povjerenja civilnog stanovništva u njemački Vermaht. Njegove mjere za održavanje discipline među četnicima i njegov oštar obračun sa sumnjivim [licima] i banditima dobro su poznati. [...] Iako se Đujić ne može smatrati potpuno pouzdanim, njegova podrška u borbi protiv komunizma trenutno je dragocjena. Divizija će učiniti sve što je u njenoj moći da ga u javnosti prikaže toliko pronjemački nastrojenim kako bi njegov povratak u neprijateljski tabor jednog dana bio onemogućen. [...] Četnički vojvoda Ðedo potiče iz Crne Gore i pristalica je pokreta Koste Pećanca, koji je, na osnovu prethodnog iskustva, održavao jasnu distancu od pokreta DM. Ðedo ostavlja veoma dobar lični utisak, izrazito je drzak [u borbi] protiv bandita i sumnjivih, i jasno je naklonjen njemačkom Vermahtu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=341&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000337—000341.] </br> ({{jez-njem|"Der Cetnik–Vojvode Mane Rockvic [sic!] ist als unbedingt zuverlässig zu bezeichnen. Er hat bereits im Raum Bos. Petrovac wertvolle Dienst geleistet und war auch während des ganzen Vormarsches der Division bei der Spitze eingesetzt, stellte überall die Verbindung mit den örtlichen Cetnik–Einheiten her und hat in starken Masse für die Begründung des Vertrauens der Zivilbevölkerung zur deutschen Wehrmacht beigetragen. Seine Massnahmen zur Erhaltung der Disziplin unter den Cetniks, sein scharfes Durchgreifen gegen Verdächtige und Banditen, sind bekannt. </br> Wenn auch Djujic als nicht voll zuverlässig angesehen werden kann, so ist aber seine Unterstützung im Kampf gegen den Kommunismus z.Zt. wertvoll. Seitens der Division wird alles versucht werden, um ihm in der Öffentlichkeit soweit als deutschfreundlich herauszustellen, dass ihm eines Tages der Rückzug in das feindliche Lager unmöglich gemacht wird. </br> Der Cetnik–Vojvode Dzedo stammt aus Montenegro, ist Anhänger Richtung Kosta Pecanac, die nach bisherigen Erfahrungen klaren Abstand zur D.M.–Bewegung gehalten hat. Dzedo macht persönlich einen sehr guten Eindruck, ist ein ausgesprochener Draufgänger gegen Banditen wie Verdächtige und der Deutschen Wehrmacht eindeutig zugeneigt."}})</ref>|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima od 5. novembra 1943.}} {{izdvojeni citat|Glavna komanda predlaže stvaranje oficirske ispostave pri štabu XV brd. korpusa za nadzor i vođenje četničkih grupâ koje se koriste za zaštitu cesta za snabdijevanje, željezničkih pruga i važnijih ratnih pogona.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&roll=554&broj=90 NARA, T314, Roll 554, frame no. 000084.] </br> ({{jez-njem|"Gen.Kdo. beantragt Schaffung einer Offz.–Planstelle beim Stab XV.Geb.A.K. zur Überwachung und Anleitung der Cetnikverbände, die zur Sicherung von Nachschubstrassen, Eisenbahnen und kriegswichtiger Anlagen eingesetzt sind."}})</ref>}} Jedan od četničkih komandanata koji se dosljedno isticao kontinuiranom kolaboracijom sa njemačkim okupatorom bio je vojvoda [[Uroš Drenović]]. Nadležni okupacioni organi bili su zadovoljni ostvarenim stepenom saradnje s Drenovićem, što se vidi i iz izvještaja XV brdskog armijskog korpusa od 26. XI 1943, u kom se pohvaljuje njegovo „lojalno držanje“: {{izdvojeni citat|Predmet: </br> Nemačka komanda za vezu kod četničkog vođe Drenovića: </br> Četnička grupa Drenović z. i j-z od Banje Luke od jedno 1500 ljudi ima već godinu i po prema nemačkom Vermahtu i prema hrvatskoj državi lojalno držanje, i naše izviđačke i bezbednosne akcije korisno podržava. U nekim slučajeva bili su podržani sa nešto municije. Hrvatska vlada razmatrala je ideju da dovede Drenovića u Sabor za predstavnika svih pravoslavnih. Komanda Kirhner (puk Brandenburg) poslala je u dogovoru sa obaveštajnim odeljenjem [korpusa] Drenoviću komandu za vezu, i postigla je značajne rezultate u pogledu specijalnih misija.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&roll=560&broj=390 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000384.] <br /> ({{jez-njem|"Gen.Kdo. XV G.A.K, Abt.Ic, Betr.: Dtsch.Verb.Kdo. bei Cetnikführer Drenovic. An Pz.A.O.K.2.Ic/AO, 26.11.43: Die Cetnikgruppe Drenovic w. u. sw. Banja Luka mit etwa 1500 Mann hat seit über 1 1/2 Jahre der deutschen Wehmacht und dem kroat. Staat gegenüber eine loyale Haltung eingenommen und die eigene Aufklärung und Sicherung stets wertvoll unterstützt. In einzelnen Fällen wurde sie mit Inf.Mun. unterstützt. Die kroatische Regierung hat die Berufung des Drenovic in den Sabor (Landtag) als Vertreter aller Pravoslaven erwogen. Das Kdo. Kirchner (Rgt.Brandenburg) hat im Einvernehmen mit der Abt.Ic für seine Zwecke ein Verbindungs–Kommando zu Drenovic entsandt und in kürzester Zeit wertvolle Ergebnisse im Sinne des Sonder–Auftrages erzielt."}})</ref>|Komanda 15. brd. korpusa, Obaveštajno odeljenje, za obav. odeljenje komande 2. okl. armije, 26.11.43.}} Četnički su odredi na teritoriji marionetske NDH pružali veoma značajnu potporu njemačkim vlastima, bez koje ove ne bi uspjele efikasno održavati okupacioni sistem. U izvještaju [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] [[Wehrmacht]]a iz prve nedjelje decembra 1943. provijava upravo ovakvo gledište; istaknuto je, pak, da bi četnike trebalo (zbog „ispadâ prema hrvatskom stanovništvu“) ograničiti „na rad u srpskim selima“: {{izdvojeni citat|Budući da vlastite snage i ustaše nisu dovoljne da same umire i osiguraju golemo područje, divizija se ne može odreći suradnje četnika. Trenutačno, drugačije rješenje ne bi bilo moguće zbog nedostatka dodatnih snaga. No, ne zanemaruje se da se suradnja s četnicima ne čini dugoročno održivom zbog njihovih političkih ciljeva. Stoga će se i dalje jačati utjecaj ustaša, a time i hrvatske države, kako bi se postupno udaljili od četničkih snaga i deportirali oni [četnici] koji nisu mještani.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=788&rec=314&roll=555 NARA, T314, Roll 555, frames no. 000782—000783.] <br /> ({{jez-njem|"Da die eigene Kräfte und die Ustascha allein zur Befriedung und Sicherung des weiten Raumes nicht ausreichen, kann auf eine Mitarbeit der Cetniks noch nicht verzichtet werden. Im Augenblick wäre eine Lösung von ihnen mangels anderer Kräfte nicht möglich. Es wird jedoch nicht verkannt, dass auf die Dauer eine Zusammenarbeit mit den Cetniks auf Grund ihrer politischen Zielsetzung nicht tragbar orscheint. Es wird daher der Einfluss der Ustascha und damit des kroatischen Staates weiterhin gestärkt werden, um allmählich von den Cetnik–Verbänden abrücken zu können, die nicht ortsansässigen abzuschieben. Der Anfang hierzu ist gemacht. Um die Unzuträglichkeiten zu beenden, die sich daraus ergeben, dass in rein kroatischen Gegenden die eingesetaten Cetnik–Verbände die Bevölkerung belästigen und auch ausplündern, ist in Durchführung, sie aus diesen Gebieten herauszuziehen und nur noch in Orten mit pravoslavischer Bevölkerung zu Sicherungszwecken einzusetzen."}})</ref>|Procjena situacije 264. pješadijske divizije (7.12.43)}} Komanda Jugoistoka je istog dana izvijestila Vrhovnu komandu njemačkog Wehrmachta o sadjejstvu [[114. lovačka divizija (Nemačka)|114. lovačke divizije]] i četnika u borbi protiv snaga [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]]: {{izdvojeni citat|114. lovačka divizija: čišćenje prostora oko [[Vrlika|Vrlike]] u saradnji sa četnicima završeno; neprijatelj je izgubio 22 mrtva i 20 zarobljenih; veliki plen.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=78&broj=89&roll=331 NARA, T78, Roll 331, frame no. 6287993.] <br /> ({{jez-njem|"114. JG. DIV: SAEUBERUNG IN RAUMES VRLIKA IM ZUSAMMENWIRKEN MIT CETNIKS NACH WEITEREN 22 FEINDTOTEN U. 20 GEFANGENEN BEI EINBRINGUNG GROESSERER BEUTE ABGESCHLOSSEN."}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 6. decembra 1943 (7. decembar 1943.).}} === Borbe pod njemačkom komandom u Crnoj Gori (1943-1944) === {{main|Operacija Frühlingserwachen (1944)}} [[File:Collaborationist Jakov Jovović with Germans on Cetinje.jpg|thumb|Četnički komandant [[Jakov Jovović]] sa svojim saborcima i Nemcima na [[Cetinje|Cetinju]], jesen 1943.]] Od 17. do 24. oktobra [[1943]]. godine, njemačke okupacione snage su organizovale [[Operacija Balkanski klanac|operaciju Balkanski klanac]] (njem. ''Balkanschlucht''). Osnovni cilj operacije je bio likvidacija snagâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] i [[Divizija Garibaldi|Italijana]] koji su prešli na stranu partizana u Crnoj Gori, kao i ovladavanje [[Jadransko more|jadranskim]] zaleđem. Pored sopstvenih snaga, njemački okupator je za ovu priliku angažovao dva italijanska fašistička puka (oko devet bataljona), čiji su štabovi bili u [[Bar]]u i [[Podgorica|Podgorici]], kao i muslimansku fašističku miliciju i ostatke četnika Draže Mihailovića.<ref>https://www.znaci.org/00001/151_5.pdf</ref> Dakle, pored dvije divizije [[Wehrmacht]]a, u operaciji je učestvovalo i oko 5.000 [[Balli Kombëtar|balista]], talijanskih fašista i četnika.<ref>https://www.znaci.org/00001/33_9.pdf</ref> U depeši Vrhovnoj komandi JVuO od 20. oktobra 1943,<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, Knjiga predatih depeša CG—3, Depeša br. 211.</ref><ref>Др Радоје Пајовић, Контрареволуција у Црној Гори: Четнички и федералистички покрет 1941—1945, Обод, Цетиње, 1977, стр. 408.</ref> delegat VK JVuO u Crnoj Gori i [[Sandžak]]u major [[Rudolf Perhinek]] piše o učešću crnogorskih četnika na strani okupatora u ovoj [[Sile Osovine|osovinskoj]] operaciji: {{izdvojeni citat|Žalosno ali tačno. Da nisu Nemci angažovali ovolike snage, nas ovde više ne bi bilo, jer se više niko nije hteo boriti, već samo begati, ali nije se više imalo kud... Mi se izvlačimo i gledamo da smo pozadi njih, da bi iskoristili njihovu borbu sa komunistima i uništavanje istih.}} Informacija o potpunoj potčinjenosti četničkih jedinica u okupiranoj Crnoj Gori njemačkim vlastima, kao i tijesnim vezama sa kvislinškom ''Narodnom upravom'' koju je okupator formirao, Draži Mihailoviću je bila dostavljena 1. decembra 1943. godine iz štaba majora [[Petar Baćović|Petra Baćovića]] (pseudonim »Nav-Nav«): {{izdvojeni citat|Nemci daju oružje i odelo s a s d j k a c a m a [nedešifrovana riječ; moguće "žandarmima" — prim.] i nešto plate. Milicija će biti formirana kao prava vojska. Za komandanta cetinjskog bataljona major Zdravko Kasalović. Za nikšićki bataljon Boško Pavić, a mene su naimenovali za komandanta žandarmerijskog bataljona za srez šavnički. Pojava Narodne uprave i svega ovoga što se sada stvara, nije izraz želje niti naroda niti naša, već je ovo nužno zlo, između dva zla, jer drugog izlaza nema. Mi nismo u stanju samo pomoću naroda da ma šta učinimo bez pomoći Nemaca.<ref>AVII, kut. 276, reg. br. 7/1-35.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 47, str. 89.</ref>}} [[Ljubomir Lazarević]], inženjer iz [[Kolašin]]a (pseudonim »Bene«), 28. januara 1944. godine obavještava Dražu Mihailovića da četnici u Crnoj Gori sarađuju sa njemačkim okupacionim vlastima u svakom obliku: {{izdvojeni citat|Svi komandanti u Crnoj Gori primili su saradnju sa Nemcima, potpisali obavezu a sa ostatcima vojske nalaze se u žici, ili u neposrednoj blizini nje. Nema ni jedne grupe u šumi koja bi pretstavljala našu borbu, oko koje bi se moglo okupljati. Vukadinović isto tako nalazi se u Podgorici ili u okolini. Nagovešteni dolazak Srbijanske vojske pozdravljen je burno svuda, ali dolazak Ljotićevaca učinio je Ljotićevce vrlo aktivnim i prete da ko god ne bude s njima, on je komunista. Po varošima teško će se iko održati jer ta formula svakoga će staviti pod udar okupatora kao komunistu. Ovaka saradnja sa njima je nemoguća, jer ovi traže prilazak njima, ne saradnju. Po selima Crne Gore gospodare komunisti. Naše akcije vrše se samo u cilju osiguranja ili odbrane nemačkih kolona. Nemačke snage na ovom terenu vrlo su male i nesposobne za ma kakvu širu akciju. Do sada nema ni izgleda na akciju. Svako dalje čekanje, pogoršava našu situaciju. Narod gubi veru u našu dobru volju i našu sposobnost.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]</ref>}} [[File:Chetniks and Germans in Podgorica 1944.jpg|thumb|Četnički komandanti i njemački okupatori u [[Crna Gora|Crnoj Gori]]. [[Đorđije Lašić]] (prvi zdesna), šef njemačke uprave za Crnu Goru pukovnik Hajnke (treći zdesna) i Jakov Jovović (drugi slijeva) u [[Podgorica|Podgorici]], proljeće 1944.]] Krajem februara i početkom marta 1944. godine, u tzv. [[staroj Crnoj Gori]] (preciznije u [[Katunska nahija|Katunskoj nahiji]]) organizovana je [[Operacija Bura (1944)|operacija »Bura«]]. Specifičnost ove operacije ogleda se u činjenici da su za njeno izvođenje većinu ljudstva obezbijedili četnici, dok su oficiri iz Feldkomandanture na [[Cetinje|Cetinju]] i komandant mjesta [[Podgorica|Podgorice]] rukovodili borbenim djejstvima: {{izdvojeni citat|1.) Sumarni i iskustveni izveštaj: Operacija »Bora« od 27. 2. do 3. 3. 44. Sprovedena je četnička operacija »Bora«, pod nemačkom komandom, radi čišćenja rejona Danilovgrad — Čevo — Cetinje — Podgorica. 2.) Jedinice koje su učestvovale: 4000 ljudi nacionalne žandarmerije, milicije, 215. abver-trup, jedna brdska baterija iz ratnog plena, lovačko poterno odeljenje 181. peš. div. [...] 5.) Sprovođenje: U delom. oštrim borbama, kolone, koje su nastupale od i,, ji., i j., polako su osvajale teren. 29. 2. zauzeto je Čevo. Neprijatelj (jačine 250 ljudi) izvukao se prema sz. Posle odlaska nemačkih snaga i započinjanja neprij. protivnapada, četnici su se delom, u paničnom strahu, povukli na svoje polazne položaje. Neprijatelj je ponovo zauzeo teren očišćen operacijom. 6.) Gubici neprijatelja: 32 mrtva, 68 ranjenih, 23 zarobljena. Plen: 2 p. mitr., 1 mitr., 15 pušaka, 1 radio-stanica, propagandni materijal i hrana. Sopstveni gubici: 20 mrtvih, 31 ranjen, 46 nestalih. 7.) Iskustva: a) Građanska zaštita, usled nedovoljne opremljenosti i slabog borbenog morala, nije pogodna za izvršavanje borbenih zadataka; žandari, milicija, četnici, uz učešće nemačkih trupa, podesni za borbene zadatke i zadatke osiguranja... e) Prilikom sličnih operacija preduslovi za uspeh su učešće nemačkih trupa, podrška teškim naoružanjem i veza do pojedinih borbenih grupa.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_30.htm Izveštaj Komande 21. brdskog armijskog korpusa od 9. marta 1944. Komandi 2. oklopne armije o zajedničkoj nemačko-četničkoj operaciji »Bora« protiv jedinica 2. korpusa NOVJ na prostoru Danilovgrad — Cetinje — Podgorica]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&broj=72&roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000065.]</ref>|Izvještaj komande 21. brdskog korpusa o rezultatima operacije »Bura« od 9. marta 1944. godine}} [[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. nemački korpus]] u Crnoj Gori pokrenuo je [[10. april]]a [[1944]]. [[Operacija "Frilingservahen" (april-maj 1944)|operaciju "Frilingservahen"]], uz masovno učešće četnika. Operacija je pripremljena u saradnji sa [[Pavle Đurišić|Pavlom Đurišićem]] i započeta tako što su četnici zajedno sa Nemcima iz nemačkih garnizona napali na slobodnu teritoriju. Plan napada je bio sledeći: {{izdvojeni citat|'''Đurišićeve snage''': Prva borbena grupa, 700 ljudi, iz si. pravca preko rejona 5 km j. Bijelo Polje za Mojkovac. Druga borbena grupa, 1200 ljudi, pod komandom Đurišićevog Operativnog štaba, od Brodareva preko Šahovića za Mojkovac — Kolašin. Treća borbena grupa, 1000 ljudi, od sredine puta Pljevlja — Prijepolje pravcem Mojkovac. Četvrta borbena grupa, 1500 ljudi, od Pljevalja pravcem Mojkovac. Mojkovac treba da bude dostignut za 2 dana. Posle toga skretanje glavnine u rejon z. Tara — sz. Kolašin — Mojkovac. '''Nemačke snage''': 1 ojač. mot. č. prodire od Brodareva do Bijelog Polja. 1 ojač. mot. č. od Pljevalja do prelaza preko Tare 22 jjz. Pljevlja. Bat. [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]], 600 ljudi, sledi nemačke snage za Bijelo Polje, onda skreće za Mojkovac. Milicija iz Brodareva, 700 ljudi, čisti svoj rejon i prodire od Brodareva ka jjz. Početak napada: 10. 4. 44. [[181. pešadijska divizija (Nemačka)|181. peš. div.]] obezbediće odgovarajuće informisanje četničke Grupe "Jug" (major Lašić i Bukatonović [pogreška; vjerovatno je u pitanju major [[Savo Vukadinović]] — prim.] u Podgorici) kao i Grupe "Nikšić".<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=364&rec=314&roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000357.]</ref><ref>Obaveštenje Komande 21. brdskog korpusa Komandi 181. brdske divizije od 08.04.1944., Vojnoistorijski institut, NAV--T-314, r. 663, s. 357.</ref>}} === Borbe pod nemačkom komandom u NDH (1944) === [[File:August Šmidhuber, komandant 7. SS divizije, Todor Perović, lekar Trebinjskog korpusa i kapetan Milorad Vidačić, komandant Trebinjskog korpusa JVuO.jpg|thumb|Žena u crnini moli za milost Milorada Vidačića, komandanta Trebinjskog korpusa JVuO. Prisutni su još [[August Schmidhuber]], komandant 2. puka [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS divizije]] (prvi lijevo), Todor Perović, predstavnik četničke komande istočne Bosne i Hercegovine (drugi lijevo) i neimenovani oficir [[Schutzstaffel|SS]]-a. Fotografija je nastala tokom njemačke [[Operacija Gama|operacije Gama]] protiv partizana u [[Istočna Hercegovina|istočnoj Hercegovini]] (ljeto/jesen 1943. godine).<ref>[http://bandenkampf.blogspot.com/2015/08/bk0034.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0034 | Photo | SS-Freiwilligen-Gebirgs-Division "Prinz Eugen"]</ref>]] Kolaboracija četnika u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] sa njemačkim okupacionim snagama postala je intenzivnija tokom zime 1943-1944, makar u slučaju hrvatskih kvislinških snaga i četnika bila pod neprestanom tenzijom. Podaci navedeni u izvještaju generala [[Edmund Glaise von Horstenau|Glaisea von Horstenaua]] od 26. februara 1944.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=236&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000236.]</ref> zasnovani na službenim podacima NDH otkrivaju opseg kolaboracije: 11. februara bilo je na teritoriju NDH trideset i pet posebno imenovanih četničkih grupa sa procijenjenih 23.300 ljudi pod oružjem. Neke manje jedinice su brojale od 200 do 400 pripadnika, dok su ostale, poput [[Momčilo Đujić|Đujić]]eve grupe, imale i do 2.500 vojnika i oficira. Od toga je s Nijemcima i vlastima NDH kolaboriralo devetnaest grupa (ukupno 17.500 ljudi); šesnaest ostalih grupa s oko 5.800 ljudi ubrajane su u pobunjene četnike.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=237&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000237—000240.]</ref> S iznimkom odreda vojvode [[Uroš Drenović|Uroša Drenovića]] u sjeverozapadnoj Bosni (oko 400 ljudi), kojeg su vlasti NDH smatrale potpuno lojalnim, za sve druge četničke kolaborirajuće grupe ustaške su vlasti držale da se prema Nijemcima odnose osobito prijateljski kako bi od njih izvukle što više oružja i municije, dok se istovremeno drže neprijateljski prema NDH.<ref>[https://znaci.org/00001/40_64.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje KOLABORACIJA IZVAN SRBIJE DO OKTOBRA 1944.]</ref> Iako se vojvoda [[Radivoje Kerović]], komandant [[Majevica|majevičkih]] četnika, u Horstenauovom izvještaju ubraja među »pobunjene četnike« (i to kao prvi na spisku, dok se za njegov odred tvrdi da ima 1000 ljudi, tj. da je najbrojniji), u dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 18. februar 1944. godine njegova lojalnost uopšte nije dovedena u pitanje: {{izdvojeni citat|Upit kod [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]] u vezi snabdijevanja municijom Kerovića koji se smatra lojalnim, i 200 ljudi tzv. [[Zeleni kadar|zelenog kadra]], koji se bore protiv crvenih zapadno od [[Koviljača|Koviljače]].<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=17&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000013.] <br /> ({{jez-njem|"Beim Pz.AOK. 2 wird angefragt, ob Bedenken bestehen gegen Unterstützung mit Munition der im Raume westlich Koviljaca stehenden Cetniks des Kerovic, die als loyal angesehen werden und 200 Mann des sog. "Grünen Kaders" in Kampf gegen die Roten."}})</ref>|Ratni dnevnik Vojnog zapovjednika Jugoistoka (18. februar 1944.)}} Od 23. do 25. januara 1944. godine, na području između [[Knin]]a i [[Kistanje|Kistanja]] organizovana je [[Operacija Frühlingswetter|operacija »Frühlingsgewitter«]]. Vodeći borbe protiv jedinicâ iz sastava [[19. sjevernodalmatinska divizija NOVJ|19. divizije NOVJ]], operaciju su izveli dijelovi [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] Wehrmachta, zatim 92. motorizovani grenadirski puk i 3. bataljon 98. brdskog lovačkog puka [[1. brdska divizija (Njemačka)|1. brdske divizije]]. Njemačkom okupatoru pridružile su se snage lokalnih četnikâ, najvjerovatnije iz [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]]. U izvještaju 264. pješadijske divizije od 25. januara 1944, poslatom Komandi [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|15. brdskog armijskog korpusa]], njemačkim gubicima tokom operacije pribrojani su oni iz četničkih redovâ: {{izdvojeni citat| Sumarni izveštaj »Frilingsgeviter«: 1.) Delimičan ogorčeni otpor neprijatelja kod Ervenika, Bratiškovaca, Kistanja, Radučića slomljen je energičnim zahvatom. Banditi iznenađeni prodorom 92. gren. p. (mot.) od sz. prema Kistanju. 2.) Gubici: A.) sopstveni: 1 poginuo, 3 ranjena, 1 četnik poginuo. B.) neprijatelj: 66 poginulih izbrojano, procenjuje se daljih 60 do 70 poginulih i ranjenih. 35 zarobljenika u eng. uniformama iz Štaba 19. dalm. div. i 5. brig. C.) Zaplenjeno: 1 mitr., 3 puš. mitr., 42 autom., 2 pt puške, 1 l. minob., 1 telefon, 46 karab., 30 eng. mina, 10.000 metaka peš. mun., 60 kom. mina za 1. minob., 3 engl. bicikla.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_21.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 25. januara 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o sopstvenim i neprijateljskim gubicima u operaciji »Frilingsgeviter« na prostoru Knin — Kistanje]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=293&rec=314&roll=561 NARA, T314, Roll 561, frame no. 000287.] <br /> ({{jez-njem|"ABSCHLUSSMELDUNG ”FRUEHLINGSGEWITTER”: </br> 1.) TEILWEISE HEFTIGER FEINDWIDERSTAND BEI ERVENIK, BRATISKOVCI, KISTANJE, RADUCIC WURDE IM ENERGISCHEN ZUGREIFEN GEBROCHEN. BANDITEN DURCH EINBRUCH GREN. RGT. (MOT) 92 VON NW NACH KISTANJE UEBERRASCHT. </br> 2.) VERLUSTE: </br> A.) EIGENE: 1 TOTER, 3 VERWUNDETE, 1 CETNIK TOT. </br> B.) FEIND: 66 GEZAEHLTE TOTE, 60 BIS 70 WEITERE TOTE UND VERWUNDETE GESCHAETZT. 35 GEFANGENE IN ENGL. UNIFORM VON STAB 19. DALM. DIV. UND ROEM. 5. BRIG. </br> C.) BEUTE: 1 S.MG., 3 LE. MG., 42 MP., 2 PZ. BUECHSEN, 1 LE. GR. W., 1 FERNSCHRECHGERAET, 46 KARAB., 30 ENGL. MINEN, 10000 SCHUSS INF. MUN., 60 SCHUSS LE. GR.W. MUN., 3 ENGL. FAHRRAEDER."}})</ref>}} [[File:Hercegovački četnici i njemački vojnici s narodnim herojem Miletom Okiljevićem uoči njegovog strijeljanja juna 1944.jpg|thumb|Pripadnici [[369. legionarska divizija|369. „Vražje“ divizije]] i četnici Gatačke brigade Nevesinjskog korpusa JVuO sa vezanim [[Miletom Okiljevićem]], zamjenikom političkog komesara II čete I bataljona XI hercegovačke brigade, zarobljenim u borbama za Gat 15. maja 1944. godine (istog mjeseca je i strijeljan). Okiljević je proglašen 1951. godine za [[Narodni heroj Jugoslavije|narodnog heroja Jugoslavije]].<ref>[https://bandenkampf.blogspot.com/2017/10/bk0272.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0272 | Photo | 369. (kroatische) Infanterie-Division]</ref>]] Vojvoda [[Dobroslav Jevđević]] je, pored Momčila Đujića i [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]], vjerovatno najdalje otišao u kolaboraciji s njemačkim okupatorom, kada su u pitanju četničke jedinice van teritorije okupirane Srbije. Nakon kapitulacije Italije, boravio je u Rimu okupiranom od nacista. Nakon toga, našao se u Trstu, gdje je uspostavio čvrste veze s njemačkom obaveštajnom službom: {{izdvojeni citat|Ja sam javio Đujiću da preko naših ljudi u Sušaku i Trstu prihvate naše oficire koji idu iz Italije i upućuje u Liku i zap. Bosnu. Ovo sam javio i našima u Rim. Kap. Đaković javlja da su Nemci pobili oko 14000 partizana na prostoriji Crikvenica — Sušak — Rijeka, od kapitulacije Italije do danas.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]</ref>}} U izvještaju od 20. februara 1944, poslatom majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]], komandantu Zapadne Bosne JVuO, kapetan [[Ilija Jevtić]] piše o totalnoj subordinaciji [[Dinarska divizija|Dinarske divizije]] Nijemcima, koji u potpunosti kontrolišu četnike pod komandom vojvode Đujića: {{izdvojeni citat|Sem samog vojvode Đujića i jednog malog broja četnika, svi četnici Dinarske oblasti (oko hiljadu devet stotina i nekoliko) nalaze se pod nemačkom komandom. Hranu, odeću, obuću, cigarete i novac svaki četnik i njegov starešina prima kao i nemački vojnik odn. oficir. Svu municiju i oružje primaju takođe od Nemaca. Četnici pod nemačkom komandom nalaze se po bunkerima počev od Knina do Šibenika i Splita. U pojedinim bunkerima su izmešani, pola četnici pola ustaše. Nemački oficiri dolaze na Kosovo polje u četničku diviziju, a isto tako naši četnički oficiri i ostale starešine na čelu sa Đujićevim načelnikom štaba odlaze u Nemačku diviziju. Voze se na nemačkim automobilima kroz Knin i t.d. Jednom rečju između četnika i Nemaca postoji najtešnja saradnja i nemačka puna kontrola nad radom četnika. Jedino se pop Đujić, kao komandant divizije, sa svojom užom pratnjom ne pojavljuje pred njima.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_78.htm Izveštaj kapetana Ilije Jevtića od 20. februara 1944. komandantu zapadne Bosne o svom radu i saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji i Lici]</ref>}} Njemački poručnik [[Reinhard Kopps]], poznatiji kao ''Konrad'', bio je šef jedne obavještajne grupe [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]. Kada je 3. marta 1944. došao iz [[Beograd]]a u [[Dalmacija|Dalmaciju]], sobom je doveo nekoliko [[ZBOR|ljotićevaca]], između ostalih i Roka Kaleba, pripadnika antikomunističke organizacije »[[Beli Orlovi]]«. Od ostataka Đačkog bataljona (ranije: Splitsko-šibenska četa), koji su uglavnom bili ljotićevci, i dijela četnika koje mu je ustupio vojvoda Đujić, poručnik Kopps je formirao odred »Konrad« čiji je zadatak bio da vrši diverzije na partizanske štabove, organe narodne vlasti, ubija simpatizere NOP-a i da spriječi veze iz unutrašnjosti sa jedinicama i štabovima NOVJ na otocima. Grupa »Konrad« brojila je oko 30 ljudi — četnika i Nijemaca, sa sjedištem u selu [[Zablaće]], pokraj [[Šibenik]]a.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_167.htm Izveštaj Štaba Dinarske četničke oblasti od 29. maja 1944. komandantu oblasti o akciji Grupe "Konrad" protiv pripadnika NOP-a na području Dalmacije]</ref> U izvještaju koji je 11. marta 1944. godine uputio komandi [[2. oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]], o suradnji sa četnicima vojvode Đujića Kopps je zapisao sljedeće: {{izdvojeni citat|''Predmet: Četničke jedinice u sjevernoj Dalmaciji.'' Četnici su u sjevernoj Dalmaciji grupisani u jednu [[Dinarska divizija JVuO|diviziju »Dinara«]], čiji se štab nalazi u [[Kosovo polje (Dalmacija)|Kosovu]], 11 km južno od Knina. Komandovanje je u rukama vojvode Momčila Đujića, uz podršku majora Kapetanovića i kapetana Mijovića. Jačina grupâ, podređenih ovoj komandi, trenutno iznosi oko 6500 ljudi. Utjecajna zona se poklapa sa rajonom naseljenim Srbima unutar trokuta [[Knin]]—[[Šibenik]]—[[Zadar]] i doseže do zone [[Lika|Like]]. Operaciona zona je cijeli ovaj trokut, a naročito veće komunističke, partizanske oblasti, koje su naseljene Hrvatima. Do sada su vojne operacije izvođene u suradnji sa njemačkim divizijama, o čijim su rezultatima ove izvještavane. Znatni dijelovi ovih četničkih jedinica angažirani su na osiguranju njemačkih puteva za dotur. Posmatrano s vojne strane, trenutno se četnička suradnja sa njemačkim jedinicama ocjenjuje kao pozitivna. Na osnovu snaga, koje nam se ovdje nude, može se zaključiti da ona nije iskorištena u potpunosti, ali i ono što je do sada učinjeno upućuje na činjenicu, da bi njihovo dalje angažiranje u vojnom pogledu za nas bilo povoljno.<ref>[https://znaci.org/zb/4_21_10.pdf#page=1414 Zbornik dokumenata i podataka o narodnooslobodilačkom ratu, Narodnooslobodilačka borba u Dalmaciji, knjiga 10: siječanj—ožujak 1944. godine (tom 21, dokument br. 402, str. 1414—1418.)]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=696&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000692.] <br /> ({{jez-njem|"Betr. Cetnik–Verbaende Norddalmatien. </br> In Norddalmatien sind die Cetniks in einer Division "Dinara" zusammengefasst, deren Hauptquartier in Kosovo, 11 km s. Knin, liegt. Die Fuehrung liegt in den Haenden des Wojwoden Momcilo Djujitsch, der seinerseits unterstuetzt wird von Major Kapetanowitsch und Hauptmann Miowitsch. Die Staerke der diesem Kommando unterstellten Gruppen belaeuft sich z.Zt. auf etwa 6500 Mann. Das Einflussgebiet stimmt ueberein mit dem serbischen Siedlungsraum innerhalb des Dreiecks Knin–Sibenik–Zara und reicht bis ins Lika–Gebiet hinein. Operationsgebiet ist dieses gesamte Dreieck, insbesondere die in ihm liegenden groesseren, kroatisch besiedelten kommunistischen Partisanbereiche. Militaerische Operationen wurden bislang in Zusammenarbeit mit deutschen Divisionen durchgefuehrt und deren Ergebnisse dorthin gemeldet. Darueber hinaus sind wesentliche Teile dieser Cetnik–Verbaende zur Sicherung deutscher Nachschubstrassen eingesetzt. </br> Militaerisch gesehen ist somit die Zusammenarbeit der Cetniks mit deutschen Verbaenden zur Zeit positiv zu beurteilen. Sie fuehrt wohl noch keineswegs zu voller Ausnutzung der sich hier uns anbietenden Kraefte, doch berechtigt das bisher Geleistete zu der Auffassung, dass ein weiterer Einsatz sich fuer uns militaerisch guenstig auswirken muss."}})</ref>|Izvještaj jedinice »Konrad« od 11. ožujka 1944. Komandi Druge oklopne armije o četničkim jedinicama u sjevernoj Dalmaciji}} Na osnovu svega iznesenog, poručnik Konrad predlaže nadređenim: „Što se tiče upotrebe četničkih jedinica sjeverne Dalmacije u vojne svrhe, treba reći da one predstavljaju samo nastavak prakse talijanskih jedinica. Uz to se prije svega mora dodati i to, da se Talijani nikada nisu usuđivali — i pored svih hrvatskih suprotnih tvrdnji — da u većem obimu sprovedu vojnu suradnju, jer oni nisu željeli da se ojačaju četnici, tada još neoprobani u težoj političkoj situaciji. Dok su Talijani sprovodili samo djelomične operacije, danas je, uz strogu kontrolu i rukovođenje, moguća mnogo obimnija mobilizacija četničkih jedinica. Đujić nam je rekao da će se njegove jedinice, nakon čišćenja partizanskih oblasti u dalmatinskom području, angažirati tako što će u suradnji sa njemačkim komandama izvršiti zapriječavanja Titovih kanala za snabdijevanje. Na osnovu ovdje poznatih činjenica ovo izgleda apsolutno moguće.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=700&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000696.] <br /> ({{jez-njem|"Zur militaerischen Verwendung der Cetnikverbaende Norddalmatiens ist zu sagen, dass sie nur eine Fortsetzung der italienischen Verbindungen darstellen wuerde. Dazu muss allerdings hinzugefuegt werden, dass die Italiener es niemals gewagt haben – trotz aller gegenteiligen wiederholten kroatischen Behauptungen – in grossem Stil militaerische Zusammenarbeit durchzufuehren, da sie die damals noch nicht erprobten Cetniks in einer im uebrigen noch unreiferen groesseren politischen Lage nicht zu stark werden lassen wollten. Waehrend somit die Italiener nur Teilunternehmen durchfuehrten, waere bei straffer Kontrolle und Steuerung der Cetnikverbaende heute ein Heranziehen in weit groesserem Umfang moeglich. Djujitsch hat sich uns gegenueber bereiterklaert, seine Verbaende nach Saeuberung der Partisanengebiete im dalmatinischen Raum so einzusetzen, dass in Zusammenarbeit mit deutschen Dienststellen eine Sperrung der Versorgungskanaele Titos erfolgt. Auf Grund der hier bekannten Unterlagen erscheint dies vollkommen moeglich."}})</ref> [[File:Helmuth von Pannwitz and Chetniks.jpg|thumb|Njemački general [[Helmuth von Pannwitz]], zapovjednik [[15. SS kozački konjanički korpus|15. SS kozačkog korpusa]], u društvu četničkih oficirâ s teritorije NDH.]] U izvještaju Višeg SS i policijskog vođe u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj ''[[Gruppenführer]]a'' [[Konstantina Kammerhofera]] za mjesec mart 1944. godine, iskazano je stanovito nezadovoljstvo učinkovitošću četnikâ u Bosni i Hercegovini u borbi protiv NOVJ: {{izdvojeni citat|Policijska oblast II ([[Sarajevo]]): [...] </br> Borbena vrijednost četnika stacioniranih u policijskoj oblasti Sarajevo nastavila je opadati; borbe u okolici [[Višegrad]]a i [[Trebinje|Trebinja]] pokazale su da se oni mogu uspješno oduprijeti [neprijatelju] samo uz njemačku podršku. U [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], četnici nisu pokazali nikakvu vlastitu inicijativu tijekom izvještajnog perioda.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=228&rec=314&roll=1548 NARA, T314, Roll 1548, frame no. 000222.] <br /> ({{jez-njem|"Polizeigebiet II (Sarajevo): </br> Der Kampfwert der im Polizeigebiet Sarajevo stehenden Cetniks ist weiter gesunken, bei den Kämpfen im Raum von Visegrad und Trebinje hat sich gezeigt, daß sie sich nur mit deutscher Unterstützung erfolgreich zur Wehr setzen können. In Ostbosnien zeigten sich die Cetniks im Berichtsmonat ohne eigene Initiative."}})</ref>|Mjesečni izvještaj za mart 1944. godine Višeg SS i policijskog vođe u Hrvatskoj (6. IV 1944).}} Konverzacija vođena između njemačkog opunomoćenog generala u NDH [[Edmund Glaise von Horstenau|Edmunda Glaisea von Horstenaua]] i feldmaršala [[Wilhelm Keitel|Wilhelma Keitela]], prilikom posjete Hitlerovom glavnom štabu početkom marta 1944, otkriva kakva je bila percepcija statusa četnika u NDH od strane vojnog vrha Trećeg Reicha: „U [[Berchtesgaden|Berhtesgaden]]u ljubazno me je primio Kajtel. Informisao me je o toku razgovora sa [[Nikola Mandić|Mandić]]em i Perićem [predsjednik vlade i ministar vanjskih poslova NDH — prim.]. U više navrata morao sam da ga prekinem kako bih ga ispravio, a pre svega u pogledu četničkog pitanja. On je mislio da se četnici sastoje samo od nekoliko dobrovoljaca (skraćeno „Hiwis“, dolazi od nemačke reči „Hilfswilligen“, prim. prev.), koji služe u nemačkim divizijama.“<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 456.</ref> Njemački nadležni organi su ukazivali svojim višim komandama i na vidljivu diskrepanciju u domaćem antikomunističkom taboru u kontekstu »borbe protiv bandi«. Tako se u izvještaju 264. pješadijske divizije od 10. aprila 1944. na jednoj strani tvrdi da „hrvatske vlasti očigledno poseduju vrlo malo poverenja u trajno postojanje vlastite vlade“,<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_43.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji]</ref> dok se za četnike Dinarske divizije pod Đujićevom komandom navodi: {{izdvojeni citat|Nasuprot ovom, četnike treba ceniti kao jedini pouzdani faktor borbe protiv komunističkih bandi. Oni raspolažu, pored jednog boljeg rukovođenja i organizacije, i potrebnom inicijativom u borbi protiv bandi za sopstvena obaveštavanja i poduhvate i redovno javljaju upotrebljive rezultate izviđanja.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=494&rec=314&roll=562 NARA, T314, Roll 562, frames no. 000489—000490.] <br /> ({{jez-njem|"Die kroat. Behoerden besitzen anscheinend nur geringes Vertrauen in der dauernden Bestand der eigenen Regierung. </br> Im Gegensatz hierzu sind die Cetniks als einzig zuverlaessiger Faktor im Kampf gegen die kommunistischen Banden zu werten. Sie verfuegen neben einer besseren Fuehrung und Organisation ueber die im Bandenkampf notwendige Initiative zu eigenen Erkundungen und Unternehmen und melden regelmaessig brauchbare Aufklaerungsergebnisse."}})</ref>|Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji}} U telegramu poslatom 5. maja 1944. [[V SS korpusu]] iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], o držanju vojvode Momčila Đujića je data veoma povoljna ocjena: {{izdvojeni citat|Đujić neupitni pristalica DM. Hrvatski državljanin, lojalno radi sa vlastitim trupama protiv komunista, nasilno mobiliše pravoslavce. Prema povjerljivom izvještaju, nedavno je više puta izrazio antibritanska osjećanja. Jačina: 7000. Jesu li Đujićeve jedinice na području V SS korpusa?<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1208&rec=314&roll=565 NARA, T314, Roll 565, frame no. 001203.] <br /> ({{jez-njem|"Djujic einwandfrei DM Anhänger. Kroat. Staatsangehöriger, arbeitet mit eigener Truppe gegen Kommunisten loyal zusammen, zwangsmobilisiert Pravoslaven. In letzter Zeit nach V—Meldungen wiederholt englandfeindlich geäussert. Stärke 7000. Sind Djujic—Verbände im Bereich V. SS—Korps?"}})</ref>}} U izvještaju od 10. maja 1944, oficiri 15. brdskog korpusa navode da Nijemci snabdijevaju ukupno 6.318 četnika u NDH („Hrvatska borbena zajednica“). Za skrb 4.421 četnika starala se [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. divizija]], dok se o ostalih 1.897 brinula [[373. legionarska divizija|373. divizija]] Wehrmachta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=828&rec=314&roll=565 NAW, T-314, Roll 565, frame 000823: Zabilješka o broju četnika koje snabdijeva 15. brdski korpus (10. maj 1944.).]</ref> Sredinom srpnja 1944. godine, u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]] je organizirana [[Operacija Muholovka|operacija »Muholovka«]] ({{jez-njem|Fliegenfänger}}). U ratnom dnevniku [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] zabilježeno je da je izvođenje operacije povjereno [[13. SS oružana brdska divizija Handžar|13. SS brdskoj diviziji »Handžar«]] i lokalnim četnicima: {{izdvojeni citat|14. 7. 1944: </br> ''SS-brdska divizija »Handžar«'': </br> Za operaciju »Fligenfenger«, čišćenje prostora [[Osmaci]] (25 km jugoistočno od [[Tuzla|Tuzle]] — aerodrom bandi), krenula su 2 ojačana bataljona i četnici.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_218.htm ZBORNIK DOKUMENATA VOJNOISTORIJSKOG INSTITUTA: TOM XII — DOKUMENTI NEMAČKOG RAJHA — KNJIGA 4]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=960&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000820.] </br> ({{jez-njem|"W–SS–Geb.Div. Handschar: </br> Zum Unternehmen "Fliegenfänger" Säuberung Raum Osmaci (25 SO Tuzla) (Bandenflugplatz) 2 verst. Btlne. und Cetniks angetreten."}})</ref>}} Pored operacije »Fliegenfänger«, istočnobosanski četnički odredi (koji su brojali oko 13.000 ljudi) uzeli su, tokom proljeća i ljeta 1944. godine, učešća u više poduvhata koje je predvodila 13. SS brdska divizija »Handžar« (kao npr. [[Operacija Maiglöckchen|»Maiglöckchen«]], [[Operacija Vollmond|»Vollmond«]], [[Operacija Heiderose|»Heiderose«]] ili [[Operacija Röslein|»Röslein«]]). Oficiri [[Sicherheitsdienst|SS]]-a su bili u velikoj mjeri zadovoljni povjerenjem koje su dvije strane izgradile. Dok je ''Hauptsturmführer'' Hermann Schifferdecker, zapovjednik 27. brdske lovačke pukovnije iz sastava divizije, decenijama nakon rata tvdio da je „saradnja između divizije i četnika bila (je) veoma labava”, kao i da su se četnici „javljali našem obavještajnom oficiru onda kada im je bila potrebna hrana ili municija”, u junu 1944. komandant 13. SS brdske divizije [[Karl-Gustav Sauberzweig]] je isticao iskreno savezničko držanje pripadnika JVuO (riječ je o četnicima pod zapovjedništvom vojvode Kerovića): {{izdvojeni citat|Nakon što ih naše trupe razbiju, partizani u povlačenju često upadaju u zasjede četničkih jedinica koje traže oružje... Tokom posljednjih operacija, četničke snage su se dobro pokazale u borbi. Uspostavljena je prihvatljiva, gotovo drugarska saradnja sa četnicima. Srpsko pravoslavno stanovništvo (sigurnosne zone) predstavlja jedini marljivi, konstruktivni i vitalni element na ovoj teritoriji. Kada je divizija tek stigla u (sjeveroistočnu Bosnu), među četnicima je zavladala panika zbog straha od muslimanske osvete. U međuvremenu, konstruktivniji među Srbima su shvatili da će divizija uključiti sve dijelove stanovništva u svoju misiju oslobađanja [od partizana — prim.]. To je, u određenom smislu, dovelo do svojevrsne saradnje.<ref>George Lepre, Himmler's Bosnian Division: The Waffen-SS Handschar Division 1943–1945. Atlgen, PA: Schiffer Military History, 1997, pp. 198–199. <br /> ({{jez-eng|"With an estimated strength of over 13,000 effectives, the Četniks of northeastern Bosnia were divided into four large groups, with one each operating in the Posavina, Bijeljina, Tuzla, and Zvornik areas. "The cooperation between the division and the Četniks was very loose," wrote one critical SS officer. "Most of the time they simply reported to our intelligence officer when they needed food or ammunition." Sauberzweig was more optimistic: "After being routed by our troops, retreating Partisans are often ambushed by Četnik units seeking weapons.... During the latest operations, the Četnik forces have fought well. An acceptable, almost comradely cooperation with the Četniks has emerged. The Serbian-Orthodox population of the (security zone) is the sole industrious, constructive, and vital element in the territory. When the division first arrived in (northeastern Bosnia), the Četniks panicked, fearing Muslim revenge. In the meantime, the constructive-minded Serbians have realized that the division shall include all portions of the population in its mission of liberation. This has led, in a certain sense, to a sort of cooperation.""}})</ref>}} Nemački izveštaj iz jula 1944. godine ocenjuje da četnici Momčila Đujića broje oko 8.000 ljudi, od čega 7.000 naoružanih; ovi su dobro organizovani te neprijateljski orijentisani prema Englezima i bez engleske pomoći. Nijemci zaključuju da im oni zamjenjuju jednu do dvije divizije u Jugoslaviji: {{izdvojeni citat|Jedinica Konrad [srednja Dalmacija]: Saradnja sa četnicima izvanredna. '''Oni zamenjuju jednu do dve divizije'''. Samo se oni bore — ustaše manje aktivne.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=195&broj=790 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000781.] <br /> ({{jez-njem|"Zusammenarbeit der Truppe mit Cetniks hervorragend. Cetniks ersetzen 1 — 2 Divisionen. Nur sie kämpfen. Ustascha wenig aktiv."}})</ref>|Izveštaj kapetana Merrema, drugog obaveštajnog oficira Komande Jugoistoka (Armijske grupe F) o inspekcijskom putu po Srbiji, Bosni i Hercegovini i Hrvatskoj u periodu 20. jun — 4. juli 1944.}} Kapetan Merrem, njemački oficir koji je sastavio ovaj izvještaj, imao je samo riječi hvale na račun četnikâ Dinarske divizije JVuO i vojvode Momčila Đujića: {{izdvojeni citat|[[373. legionarska divizija|373. pešadijska divizija]]: Saradnja sa četnicima vrlo dobra (1. lički korpus sa sedištem u [[Gračac]]u). Oni nemaju direktnu vezu sa Đujićem. Rukovođenje njima direktno od strane obaveštajnog odjeljenja divizije. Njihovim akcijama uvek prisustvuje nekoliko Nemaca koji kontrolišu isporuke municije i snabdevanja. [...] '''Oni su jedini stvarno korisni saborci''' [podvučeno u originalu — prim.]. Jedino od njih dolaze korisna obaveštenja o neprijatelju. [...] Jedan četnički komandant odaje utisak potpuno pouzdanog saborca, koji je i neprijateljski nastrojen prema Englezima. [...] Četnici su vrlo častoljubivi i drago im je kada Nemci primete njihove podvige. [...] Podoficir Bartl poznaje lično vojvodu Đujića. Đujić mu šalje čak i sopstvene naredbe u vezi s područjem [[Donji Lapac|Lapca]]. [Najbolja taktika protiv partizana sastoji se u upotrebi specijalnih jedinica] i kombinovanju četnika u jedinice snage jednog bataljona sa jednim nemačkim vodom sa radio stanicom i, po mogućstvu, teškim oružjem.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=195&broj=793 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000784.] <br /> ({{jez-njem|"Ic–Aussenstelle der 373. (kroat.) Div. – Uffz. Bartl. </br> Sehr gute Zusammenarbeit mit Cetniks. (1. Lika–Korps Sitz Gracac.) Kein unmittelbarer Einfluss Djuic. Direkte Führung durch Ic–Aussenstelle. Bei Cetnik–Einsatz nehmen meist einige deutsche Soldaten teil. Dadurch Kontrolle der Munitions– und Verpflegungslieferung gewährleistet. "Kroatische Kampfgemeinschaft" bezeichnet Bartl nur als Ausdruck im deutschen Schriftverkehr. Cetniks können diesen Begriff nicht und würden bei Bekanntgabe feindselige Haltung einnehmen. Cetniks sind die einzigen brauchbaren Mitkämpfer. Diese allein liefern auch brauchbare Feindmeldungen. </br> Kurze Rücksprache mit einem örtlichen Cetnik–Führer ergab den Eindruck eines absolut zuverlässigen, sogar englandfeindlichen Mitkämpfer. </br> Cetniks sind sehr ehrgeizig und sehen es gerne, wann ihre Taten von Deutschen beobachtet werden. Geschriebenes Wort (Flugblätter) gilt bei ihnen wenig. Das gesprochene Wort ist alles. Gute Flüsterpropaganda hat grossen Einfluss. </br> Von Invasion sprechen Cetniks kaum. </br> Uffz. Bartl kennt den Vojvoden Djuic persönlich. Djuic schickt ihm sogar die den Raum Lapac berührenden eigenen Befehle. </br> Auf die Frage, wie man nach seiner Ansicht der kommunistischen Banden Herr werden könne, antwortete Uffz. Bartl: "Durch andauerndes Jagen mit kleinen Jagdkommandos (Kleinkrieg nach Bandenart), durch Einsatz von Tarneinheiten und durch Zusammenfassen der Cetniks in Batl.–Stärke, dabei etwa 1 deutscher Zug mit Funk und möglichst mit schweren Waffen." </br> Uffz. Bartl macht einen sehr guten Eindruck, scheint sich aber doch sehr viel zuzutrauen, wenn er behauptet, er könne die gesamten Djuic–Cetniks dahin bringen, wo wir sie haben wollen, falls er an die entsprechende Stelle gesetzt werden wurde."}})</ref>}} Visoka ocjena za doprinos četničkih formacijâ s teritorije marionetske NDH ratnim naporima njemačkog okupatora data je 25. jula 1944. godine i od strane nadležnih instanci iz [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]]: {{izdvojeni citat|Hrvatska: [...] Četnici su, s obzirom na vlastitu slabost, naši prirodni saveznici u borbi protiv komunizma. '''Samo se oni bore'''! “Hrvatska borbena zajednica” postoji samo na papiru.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=716&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000707.] </br> ({{jez-njem|"Cetniks unter Berücksichtigung eigener Schwäche im Kampf gegen Kommunisten unsere natürlichen Verbündeten. Sie allein kämpfen! "Kroatische Kampfgemeinschaft" steht nur auf dem Papier."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka od 25. jula 1944.}} U izvještaju od 11. avgusta 1944, nakon proputovanja koje je Vojni zapovjednik Jugoistoka poduzeo u zoni odgovornosti V SS brdskog korpusa na teritoriju NDH, o tamošnjim četnicima te suradnji s njima kazano je: {{izdvojeni citat|Dobro iskorištavanje četničkih komandanata. Zahtjev za premještaj [[369. legionarska divizija|369. pješadijske divizije]] zbog sve češćih incidenata između četnika, o čijoj suradnji divizija apsolutno ovisi, i hrvatskih pripadnika divizije. 369. pješadijska divizija se sastoji od otprilike 70% Hrvata. Zapovjednik divizije napominje da se najmanje 40% njih smatra nepouzdanim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=192&broj=445 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000440.] <br /> ({{jez-njem|"Gute Ausnutzung der Cetnikführer. Antrag auf Herauslösung der 369.I.D. da sich Zwischenfälle zwischen Cetniks, auf deren Zusammenarbeit Division unbedingt angewiesen, und kroat.Div.Angehörigen mehren. (Siehe Ic–Bericht). 369.I.D. besteht aus ca. 70 % Kroaten. Div.Kdr. bemerkt, dass hiervon minderstens 40 % als unzuverlässig anzusehen sei."}})</ref>|Izvještaj o posjeti OBSO-a zoni odgovornosti 5. SS brdskog korpusa od 7. do 11. avgusta 1944. godine (11.8.44).}} Major Adolf von Ernsthausen je bio zapovjednikom 392. artiljerijske pukovnije iz sastava [[392. legionarska divizija|392. (hrvatske) pješačke divizije]], jedne od tri njemačko-hrvatske divizije (pored [[369. legionarska divizija|369. legionarske divizije]] i [[373. pješadijska divizija|373. pješadijske divizije]]). Kao veteran [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] sa iskustvom ratovanja na [[balkanskom bojištu]], major von Ernsthausen biva upućen [[1944]]. godine u okupiranu Jugoslaviju. Von Ernsthausen će [[1959]]. godine objaviti ratne memoare pod naslovom ''Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944'' (“Vukovi [[Lika|Like]]. Sa legionarima, ustašama, domobranima i četnicima protiv Titovih partizana. Doživljaji u Hrvatskoj 1944.”).<ref>[https://winkelried-verlag.de/buecher/landser-am-feind/744/die-woelfe-der-lika Winkelried Verlag: Adolf von Ernsthausen, Die Wölfe der Lika]</ref><ref>[https://www.booklooker.de/B%C3%BCcher/Adolf-von-Ernsthausen+Die-W%C3%B6lfe-der-Lika-Mit-Legion%C3%A4ren-Ustaschi-Domobranen-und-Tschetniks-gegen/id/A02Iwx5I01ZZ3 Ernsthausen, Adolf von — Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944 — Landser am Feind, Band 5 (www.booklooker.de)]</ref> O sveobuhvatnoj saradnji Dobroslava Jevđevića s okupacionim vlastima bio je general Mihailović, u više navrata, obaviješten i od strane Jovanke Krištof (pseudonim »Mira«), četničke obavještajke u [[Slovenija|Sloveniji]]. U veoma opširnom izvještaju od 29. juna 1944, Krištof o Jevđeviću (pseudonim »Aero«) daje nedvosmislenu ocjenu: „Aero je drugi [[Milan Nedić|Nedić]].“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_198.htm Izveštaj obaveštajnog organa od 29. juna 1944. Draži Mihailoviću o stanju četničkih organizacija u Sloveniji, Hrvatskom primorju, Gorskom kotaru i Lici i saradnji sa nemačkim okupatorima]</ref> Pored toga, Krištof karakteriše Jevđevića kao „vrlo kompromitovanu osobu“ (najprije zbog „jakog sudelovanja sa okupatorom“), te zaključuje da ovaj ne bi mogao organizovati četničku ilegalu. Iz izvještaja Krištof može se zaključiti kako su vojvoda Dobroslav Jevđević i kapetan [[Dušan Đaković]], komandant 4. brigade iz sastava Ličko-kordunaške oblasti JVuO, bili podređeni okupatoru i suštinski i u simboličkoj ravni: {{izdvojeni citat|Odred u Ab.[aciji, tj. [[Opatija|Opatiji]] — prim.] likvidiran. 19 ljudi otišlo u [[Postojna|Postojnu]], a 10 ih ide u Nem.[ačku] kom. na [[Rijeka|Reci]], gde će služiti kao [[Gestapo]]. Tu će biti sa njima i Aero i kap. Đak., pa čak i r. stanica. [...] Svi su ti odredi pod Nem. kom. i bez međusobne veze, razbacani po [[Istra|Istri]], da se pokaže celom narodu, kako su Srbi Nem. sluge. Plaćeni su — vojnici 360 L.[ira] mesečno, podnar. 450 naredn. 525 podpor. mislim 3.000 a kap. Đak. 5.800 L. [...] U Josipdol je poslao Aero 11 ljudi, navodno da osnuju tamo četničku komandu. Međutim ti su ljudi Nem. tajna policija, a od četnika iz šume, koji su im dolazili u vezi, da je to četn. komanda, napravili Nem. radni bataljon, koji vode Nem. Tu je oko 40 ljudi, ostali su prestali dolaziti kad su videli šta se sa ovima desilo. [...] Kud ćemo veće poniženje za našu vojsku nego da komanduje Nem. poručnik našem kapetanu, pa i vojvodi, samo sreća, da je taj vojv. surogat, inače propadosmo od bruke... Sve ove i slične akcije vodi kap. Đaković, naravno pod komandom Nem. poručnika. Odluke o njima donosi Aero u dogovoru sa Nem. Upravo je gnusno gledati, kako se obojica klanjaju pred Nem. potpor. i por., pa kaplarima. Đak. sve pozdravlja fašistički uzdignutom rukom, a Aero samo veće činove oficire, inače našim pozdravom. [...] U Lici saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi — tamo mora okupator popuštati, jer inače odoše ljudi u šumu, a vođe su potpuno Nem. sluge i nemaju kamo bežati. [...] '''U krvi im je šurovanje sa okupatorom, a nama prikazuju kako vode vele politiku i kolike žrtve za narod s tim pridonašaju — dok u stvari nisu ništa drugo nego ponizne Nem. sluge'''. [...] Potrebno je već jednom započeti sa ozbiljnim i poštenim radom, jer će nas katastrofa preteći. Saradnju sa okupatorom trebalo bi napraviti na čisto drugoj bazi i ne sme biti vidna. Bar ovde.}} Na drugoj strani, Jovanka Krištof izdvaja kao pozitivan primjer vojvodu Momčila Ðujića: „Ovi ljudi ovde vide jedini spas u vojv. Đujiću, jer ga smatraju poštenim i iskrenim borcem za našu stvar. Isto ima org. dobro sprovedenu. Pljačkati i krasti ne dozvoljava o čemu su se uverili iz njegove prop. gde su imena poubijanih ljudi zbog nediscipline i raznih prekršaja. To ljudima imponira — pošten rad i samo to žele, a i zaslužuju, jer ih nepoštenje tuče već 3 1/2 god. I pored svega toga, ostali su verni našoj ideji. Isto saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi i ne vodi se trgovina sa ljudima, kao ovde. Ovo vodstvo se jako boji Đujića i gaji mržnju prema njemu zato hoće ljudima dokazati, da Đujić nema ništa odnosno samo par sto vojnika bez oružja koji kao čudo gledaju mitraljez. A isto, da su pod Nem. kao ovi ovde.“ U pokušaju da prebaci teret odgovornosti za sopstvenu kolaboraciju s okupatorom na komandanta Dinarske divizije JVuO, vojvoda Jevđević piše Mihailoviću 8. avgusta 1944. godine: „Garantujem i imam stotine dokaza da trupe Đujića u velikom delu stoje u tešnjoj vezi od mene, ali to niko ne vidi. Vi bi se začudili, kad bi vam sve ispričao kakve mi izveštaje pokazuju Nemci o svojim vezama sa našim jedinicama, naročito kod [[Uroš Drenović|Drenovića]] i ostalih, prebacujući mi da ih mi sabotiramo i podmuklo rušimo.“<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 156, reg. br. 51/1—1.</ref> I u izvještaju od 10. avgusta 1944, Jovanka Krištof je upozorila Mihailovića na činjenicu da se [[Lika|lički]] četnici pod komandom vojvode Jevđevića nalaze u [[Istra|Istri]] u službi okupatora, kao i da su pred [[Nacionalsocijalistička njemačka radnička partija|nacistima]] (»broj 11«) dužni salutirati [[Rimski pozdrav|fašističkim pozdravom]]: {{izdvojeni citat|Kolben [potpukovnik [[Karl Novak]] — prim.] se povratio 3 ov. meseca. Zgrozio se nad ovim radom. Nije mogao svega verovati kad su mu referisali oficiri i vojnici, dok nije neke stvari i na vlastite oči video. Mislim, da je dosta ako Vam kažem da stalno uzdiše i govori pri svakoj prilici: »Jadni Čiča, kako ga upropastiše, zar [[Vermaht]] i [[Gestapo]], da predstavlja Čičinu vojsku.« Prebleđuje slušajući i gledajući ovo. 3. mu referiraše četnici da su dobili naređenje da moraju svi nacistički pozdravljati. A jučer se sam uverio da ima oficira, koji profaniraju našu uniformu, te u njoj putuju iz [[Postojna|Postojne]] u Trst i daju povoda komun. za prop. Isti oficir Korać je tako i u Ab.[aciju] došao samo da je još imao natpis na rukavu i kapi »Lika« što po naređenju moraju svi u Postojni nositi. Ja sam ga napala zbog toga, a isto tako i Jovanovog brata, te su jučer svi na putu skinuli te sramotne natpise. [...] Čujem da Jovan sad ostaje kod Vas. Neka Vam ispriča kako su part.[izani] u okolici Post.[ojne] natiskali plakate o četn. banditima sa natpisom »Lika« na rukavu i kapi, koji su pljačkali selo sa br. 11 i odveli x ljudi i t.d. [...] Nadam se da će sad sigurno uspeti četnicima, da se odele od br. 11. Samo mnogi su od njih mišljenja da su ovim radom upropas[ti]li i ovde i Liku.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_21.htm Izveštaj Jovanke Krištof od 10. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o stanju ličkih četnika u Istri, njihovoj saradnji sa Nemcima i ponašanju Dobrosava Jevđevića u vezi sa problemom vraćanja četnika u Liku]</ref>}} === Borbe pod nemačkom komandom u Srbiji (1944) === {{main|Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|Topličko-jablanička operacija}} [[File:Nemci predaju minobacač četnicima.jpg|thumb|Nemci predaju minobacač četnicima u Srbiji 1944.]] {{Quote box | citat = „D.M.-bande dosada nisu nikad napale okupacione trupe.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1115&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001111: Izvještaj o bandama u okolini katarakti Dunava (bez datuma, približno mart 1944).] <br /> ({{jez-njem|"Bisher haben die D.M.Banden die Besatzungstruppen noch nie angegriffen."}})</ref> | izvor = Nemački izvještaj o četnicima u okolini katarakti Dunava od marta 1944. | width = 40% | align = right}} {{Quote box | citat = „Titove bande imaju se napasti i uništiti, odn. zarobiti. Pristalice D.M.-a (četnici) ne smatrati neprijateljima.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1264&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001260: Naredba 923. Landeschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ (29. Juli 1944.).] <br /> ({{jez-njem|"Angetroffene Titobanden sind anzugreifen und zu vernichten bzw. gefangen zu nehmen. DM—Anhänger (Cetniks) sind nicht als Feind anzusehen."}})</ref> | izvor = Naredba 923. Landesschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ od 29. jula 1944. | width = 40% | align = right}} Oko [[Nova godina|Nove godine]] po [[Julijanski kalendar|julijanskom kalendaru]] 1944. dolazi do žestokih [[Bitka za Ivanjicu (januar 1944.)|borbi za Ivanjicu]]. Ovom prilikom, četnici Draže Mihailovića stupaju u borbu protiv snagâ NOVJ skupa sa Nijemcima, [[Bugari|Bugarima]] i kvislinškim formacijama (Državna i Poljska straža). 11. januara 1944, u Vrhovnu komandu JVuO stiže depeša kapetana [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]] (pseudonimi »Švarc« i »Ras-Rasa«), u kojoj se navodi: „Nemci i Bugari uz pomoć četnika ušli u Ivanjicu, a tenkovi produžili dalje. Komunisti otstupaju u pravcu Javor — Kušići. Od naših u borbi [[Vuk Kalaitović|Kalait]] i Marković. Gubici nisu još utvrđeni. Nemci danas prošli kroz [[Kosjerić]] i sutra stižu na bojište. Od komunista učestvuju u borbi muslimanska i dalmatinska brigada.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_58.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 14. januara 1944. godine]</ref> Kapetan [[Predrag Raković]] (»Kar-Kar« i »Pre-Pre«) šalje 13. januara dvije depeše kojima obavještava VK JVuO i generala Mihailovića o stanju na terenu: {{izdvojeni citat|Primio sam sva Vaša naređenja za prikupljanje snaga za dejstvo prema Ivanjici protivu komunista. Situacija kod Ivanjice 12-I uveče: partizani su izbačeni iz Ivanjice i odbačeni prema Mučnju, a štab mi je još u Katićima. Partizani tamo imaju 1, 2 i 5 proletersku brigadu i srbijansku proletersku brigadu. Ukupno oko 3000 ljudi. Odlično naoružani sa dosta municije. Od okupatora: Nemaca vrlo malo sa 5 tenkova, a Bugara 1000. Nemci ne nameravaju da dovedu u ovu oblast jače snage za borbu, jer su radi da ove partizane likvidiraju sa Bugarima, srpskom državnom stražom i da im pomognu četnici D. M. I jedna i druga strana drže se u toku 13-I pasivno.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]</ref>}} Kad je sredinom marta 1944. operativna grupa sastavljena od [[Druga proleterska divizija NOVJ|Druge]] i [[Peta krajiška divizija NOVJ|Pete divizije]] NOVJ iz [[Sandžak]]a [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|prodrla u zapadnu Srbiju]], nesuglasice između četnika i Nijemaca u Srbiji potisnute su u drugi plan. Trupe sastavljene od jedinica [[Vermaht]]a i [[Vafen-SS|SS]], korpusâ JVUO, bugarskog okupacionog korpusa, [[Srpska državna straža|SDS]], [[Srpski Doborvoljački Korpus|SDK]] i [[Ruski Zaštitni Korpus|Ruskog zaštitnog korpusa]] pod objedinjenom nemačkom komandom generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] funkcionisale su kao jedinstvena operativna grupa u [[Operacija Kamerjeger|operaciji »Kammerjäger«]]. Kod nadležne je četničke komande majora [[Neško Nedić|Neška Nedića]] bio akreditovan nemački kapetan Vajel kao oficir za vezu. Zajedničke operacije trajale su nešto duže od dva meseca.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj Vojnoupravnog komandanta jugoistoka od 13. maja 1944.]</ref> Kao znak otopljavanja odnosa na liniji četnici–okupator, nakon unilateralnog raskidanja (sa njemačke strane) [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|sporazuma potpisanih]] u zimu 1943/1944. godine te organiziranja [[Operacija Treibjagd|operacije »Hajka«]] protiv [[Nikola Kalabić|Kalabićevih]] četnika, u drugoj polovini marta 1944. upriličen je sastanak komandanta Drugog ravnogorskog korpusa kapetana [[Predrag Raković|Predraga Rakovića]] sa oficirom [[Schutzstaffel|SS]]-a Biermannom, inače njemačkim zapovjednikom [[Čačak|Čačka]]. Tom prilikom je kapetan Raković garantovao „da ne postoje ni najmanje namere da se planira opšti ustanak ili da se sprovedu sabotažne akcije“ protiv Nijemaca, odnosno da će „na teritoriji Srbije“ iznova nastupiti primirje. U Mihailovićevo ime, četnički komandant je iskazao spremnost „za borbu protiv komunista i izvan Srbije, uz isporuke municije“, a nije čak odbacio ni mogućnost angažovanja „na drugim evropskim frontovima“.<ref>[https://web.archive.org/web/20221206140940/https://znaci.org/00001/4_14_3_269.htm Izveštaj Feldkomandanture u Čačku od 25. marta 1944. komandantu Jugoistoka o pregovorima sa komandantom 2. ravnogorskog korpusa]</ref> U izvještaju Komandi Jugoistoka, [[obersturmführer]] Biermann navodi da Draža Mihailović od njemačke strane očekuje diskretnost u održavanju kontakata, naročito stoga što bi srpske kvislinške vlasti u JVuO mogle vidjeti konkurenciju: {{izdvojeni citat|Kapetan Raković mi je kazao lično, takoreći u povjerenju kao prijatelju, da sve što mi je do sada rekao i sve što sam ja zapisao, on rekao po nalogu Draže Mihailovića, s kojim je imao svakodnevnu radio-vezu i od koga je dobivao stalna uputstva o predmetu prethodnih razgovora. Pritom me uvjerava da će sa strane Mihailovića, naravno, sve biti demantirano, ukoliko se o sadržaju razgovorâ ponovno dozna u [[Beograd|beogradskim]] krugovima ([[Milan Nedić|Nedić]], [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]). Sasvim je prirodno da ovi krugovi pokušavaju svim sredstvima osujetiti sporazum između njemačke okupacijske vlasti i Draže Mihailovića, jer trenutno su oni legalni predstavnici srpskog naroda te bi možda mogli strahovati za svoje pozicije. Pregovore između DM–pokreta i njemačkih vlasti ovi bi krugovi odmah iskoristili u propagandne svrhe i predstavili ih kao kraj ili slabost DM–pokreta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=281&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000268—000269.] <br /> ({{jez-njem|"Hauptmann Rakovic sagte mit persönlich, sozusagen vetraulich zu einem Freund, dass alles, was er mir bisher gesagt und ich aufgeschrieben habe, von ihm im Auftrage von DM gesagt worden sei, mit dem er tägliche Funkverbindung habe und von dem er laufend Anweisungen für den Stoff der bisherigen Besprechungen erhalten habe. Er versichert mir gleichzeitig dass selbverstandlich von DM–Seite alles abgestritten werde, falls wieder der Inhalt der Besprechungen in Belgrader Kreisen (Nedic, Ljotic) bekannt werde. Es sei zu natürlich, dass diese Kreise mit allen Mitteln eine Verständigung zwischen der deutschen Besatzungsmacht und DM zu hintertreiben versuchen, denn sie seien ja gegenwärtig die legalen Vertreter des serbischen Volkes und müssten evtl. um ihren Posten fürchten. Verhandlungen der DM–Bewegung mit deutschen Behörden würden sofort von diesen Kreisen propagandistisch aufgeschlachtet und als Ende bezw. Schwäche der DM–Bewegung hingestellt."}})</ref>|Njemački izvještaj od 25. marta 1944. o pregovorima šefa [[Sicherheitsdienst]]a u Čačku obersturmführera Biermanna sa kapetanom [[Predrag Raković|Predragom Rakovićem]], komandantom 2. ravnogorskog korpusa JVuO}} Kapetan Predrag Raković, jedan od glavnih četničkih komandanata zaduženih za održavanje [[Saradnja četnika sa Nedićevom vladom|veze s Milanom Nedićem]] i Nijemcima, ponovo se sastaje sa Biermannom u Čačku 26. aprila.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=331&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000314.]</ref> Raković je tada naveo da mu je general Mihailović povukao punomoć za obavljanje poslovâ s Nijemcima i da zbog toga na ovom sastanku ne sudjeluje kao njegov predstavnik. Očigledno da je Draža Mihailović bio sasvim upoznat sa ovim kontaktima i davao je za njih odobrenja, dok je Raković održavao kontakte i obavljao poslove s Nijemcima, iako su mu ovlaštenja bila povučena.<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> Ubrzo je uslijedilo potčinjavanje Rakovićevog Drugog ravnogorskog korpusa JVuO (kao i Javorskog korpusa pod komandom majora [[Radomir Cvetić|Radomira Cvetića]]) njemačkim trupama u jugozapadnoj Srbiji, što se može zaključiti iz jednog izvještaja Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka s početka aprila 1944: {{izdvojeni citat|Cvetićevi četnici osiguravaju lijevi bok grupe Jug i izviđaju u pravcu [[Golija|Golije]] od Drinića ka sjeveru. Zadatak Rakovićeve grupe nepromijenjen.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=413 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000408—000409.] </br> ({{jez-njem|"Die Cvetic–Cetniks sind zum Schutz der linken Flanke der Angriffsgruppe Süd und zur Aufklärung über das Golija–Gebirge über Dramici nach Norden vorzuführen. Auftrag für Rakovic–Cetniks bleibt unverändert."}})</ref>|Izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka svim potčinjenim jedinicama za 3. april 1944. godine}} U dnevnom izvještaju iz Komande Jugoistoka za 18. april 1944, predviđa se koji će sektor zauzeti jedinice pod Rakovićevom komandom u vrijeme izvođenja operacije »Kammerjäger«, kojom prilikom je okupator s uspjehom osujetio [[Drugi prodor NOVJ u Srbiju|drugi prodor NOVJ u Srbiju]]: {{izdvojeni citat|Rakovićeva grupa dobila zadatak da postavi osiguranja prema jugu na sjevernoj obali Studenice.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=514&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000510.] <br/> ({{jez-njem|"Unternehmen Kamerjägger. II. Eigene Lage: </br> F/ Cetnik–Gruppe Rakovic erhielt Auftrag zur Abschirmung nach S gegen Feind auf dem nördl. Studenica–Ufer."}})</ref>|Dnevni izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka tokom operacije Kammerjäger, 18. april 1944.}} Iz jednog razgovora na visokom nivou (prisutni: general [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka i [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova), održanom 11. aprila 1944. godine, može se nazrijeti koliko su okupacioni dužnosnici bili zadovoljni saradnjom sa četnicima i ostalim [[Kolaboracija|kolaboracionističkim]] snagama na [[Balkan]]u: {{izdvojeni citat|Neubacherovo mišljenje o vrijednosti srpskih formacijâ: [[Srpska državna straža|SDS]] loša, Hipo (pomoćna policija) isto, [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]] dobar, četnici veoma različito. U Crnoj Gori se dobro tuku [[Crnogorski dobrovoljački korpus|dobrovoljci pod njemačkim vođstvom]]. Kosovski Albanci se bore s nama. Evzoni u Grčkoj nijesu za odbranu obale, ali su korisni u unutrašnjosti zemlje i sigurno neće pucati na nas.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=462&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000458.] <br/> ({{jez-njem|"Auffassung Neubacher über den Wert der serbischen Verbände: SSW schlecht, Hipo desgleichen, SFK gut, Cetniks sehr unterschiedlich. In Montenegro schlügen sich die Freiwilligen unter deutscher Führung gut. Die Kosovoalbaner kämpfen mit uns. Evzonen in Griechenland sind nichts für Küstenverteidigung, brauchbar wohl aber im Innern des Landes, werden bestimmt nicht auf uns schiessen."}})</ref>|Vojni zapovjednik Jugoistoka (Razgovor Felber-Neubacher, 11. april 1944.)}} U izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera (u odjeljku naslovljenom „Stanje kod neprijatelja“), sačinjenom 22. aprila iste godine, ambivalento držanje jedinicâ JVuO prema okupatorskim vlastima smatra se glavnom karakteristikom četničkog pokreta u Srbiji: {{izdvojeni citat|Srbija: <br /> Pokret DM je podijeljen unutar sebe. Dok se neki aktivno bore na strani njemačkog Wehrmachta protiv komunista — a da nijesu odustali od temeljnih rezervi prema svakom okupatoru — manje bande DM u centralnoj i istočnoj Srbiji spremne su činiti štetu. Izvještaji koji se stalno pojavljuju o pregovorima Draže Mihailovića i Tita nijesu potvrđeni i takođe se doimaju nevjerovatnim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=556 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000552.] <br /> ({{jez-njem|"Die DM–Bewegung ist in sich aufgespalten. Während ein Teil aktiv an der Seite der deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten kampft – ohne dadurch die grundsätzlichen gegen jeden Okkupator vorhandenen Vorbehalte aufgegeben zu haben – treiben kleinere DM–Banden in Mittel–und Ostserbien nach wir vor ihr Unwesen. Immer wieder auftauchende Meldungen über Verhandlungen zwischen DM und Tito bestätigen sich nicht und erscheinen auch unglaubwürdig."}})</ref>|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka o stanju u periodu od 16. marta do 15. aprila 1944. godine}} 12. aprila 1944. godine, pukovnik [[Jevrem Simić]] izdaje jednom četničkom nižem oficiru objavu o kretanju na terenu brigade kojom komanduje, kako bi ovaj mogao što efikasnije uništavati jatake i simpatizere [[Narodnooslobodilački pokret|NOP]]-a: {{izdvojeni citat|OBJAVA Za G. Milića Majstorovića p.poručnika, komandanta II bataljona III leteće kosmajske brigade, koja mu se izdaje s tim da može slobodno da se kreće sam ili sa svojom vojskom po terenu koji je ugovoren sa našim saveznicima Nemcima i Bugarima i da u ime Kralja Petra II Karađorđevića oduzima svu rekviziciju i kolje sve partizanske jatake i simpatizere zbog čega će dobiti čin majora.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_115.htm Objava komandanta četničke oblasti u Srbiji od 12. aprila 1944. komandantu 2. bataljona 3. kosmajske brigade za nesmetano kretanje od okupatora i klanje simpatizera narodnooslobodilačkog pokreta]</ref>}} 1. maja 1944. godine, u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka, koji potpisuje načelnik štaba general [[Kurt Geitner]], navodi se cifra od nekoliko hiljada pripadnika JVuO koji pomažu okupatoru u zaustavljanju ofenzive NOVJ: {{izdvojeni citat|Srbija — Stanje u sopstvenim redovima: </br> Borbena grupa Weyel: 500. SS padobranski lovački bataljon, sa otprilike 1.000 četnika, odbacio je neprijatelja kod [[Seča Reka|Seče Reke]] (6 km zap. od [[Kosjerić]]a) i sa manjom borbenom grupom vrši napad na neprijatelja kod Varde. Izbrojano 10 mrtvih neprijatelja; vjerovatni veći gubici. [...] </br> Četnici su raspoređeni duž linije [[Požega]]—Kosjerić—[[Ražana]]—[[Povlen]], sa ukupnom jačinom od približno 5.000 ljudi. Pojedine grupe su poslale oficire za vezu. Draža Mihailović, koji je preuzeo jedinstveno zapovjedništvo, namjerava uspostaviti radio-vezu s njemačkom komandom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=673&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000669—000670.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien. Eigene Lage. </br> B. Kampfgruppe Weyel. Fg.Abt. 696 bis Kostojevici an Straße 4 OSO Rogacica durchgestossen. SS–Fallschirmjäger–Btl. hat mit etwa 1000 Cetniks Feind bei Sjecareka [sic!] (6 W Kosjerici) geworfen und steht mit einer schwächeren Kampfgruppe im Angriff gegen Feind bei Varda. 10 gezählte Feindtote, weitere Feindverluste wahrscheinlich. </br> F. Cetniks stehen im allg. Linie Pozega–Kosjerici–Razana–Povlen in Gesamtstärke ca. 5000 Mann. Einzelen Gruppen haben V.Offz. abgestellt. DM., der Gesamtführung übernommen hat, will Funkverbindung zu deutschem Kommando herstellen."}})</ref>}} U monografiji “Četnici u Drugom svjetskom ratu 1941—1945” [[Jozo Tomašević]] zaključuje: „Ne mogu ipak dati nikakvu potvrdu toj slutnji da je Mihailović održavao direktnu radio-vezu s Nijemcima, a uzimajući u obzir njegov način ponašanja u cijelom ratu, malo je vjerojatno da jest.“<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> Međutim, Hermann Neubacher svjedoči u memoarima kako je, makar tokom nekoliko dana u zimu [[1945]], održavao izravnu radio-vezu s Mihailovićevim štabom.<ref>Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005, str. 161—162.</ref> U ratnom dnevniku Vojnog zapovjednika Jugoistoka od 2. maja 1944, sa pohvalom se ističe kooperacija onih snagâ JVuO u zapadnoj Srbiji koje sačinjavaju taktički sklop pod komandom majora [[Ericha Weyela]]: {{izdvojeni citat|Borbena grupa Weyel: SS padobranski lovački bataljon, zajedno sa četnicima, uništio komoru [[Peta krajiška divizija|Pete divizije]] kod [[Varda (selo)|Varde]]. Veliki neprijateljski gubici. Četnici postrijeljali sve zarobljenike. Brojke će biti objavljene naknadno.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=677&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000673.] <br /> ({{jez-njem|"Kampfgruppe Weyel. SS–Fallschirmjägger–Btl. hat mit Cetniks bei Varda Tross der 5.Div. zerschlagen. Hohe blutige Feindverluste. Cetniks haben sämtl. Gefangene erschossen. Zahlen werden nachgemeldet."}})</ref>}} U izvodu iz ratnog dnevnika generala Hansa-Gustava Felbera za 3. maj 1944. godine, navodi se da je načelnik štaba Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka general Kurt Geitner išao u posjetu njemačkim trupama na ratištu u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]]: {{izdvojeni citat|(3.5.44) 6,00: Putovanje do Parišta [svakako je riječ o [[Donje Vardište|Vardištu]] — prim.] zbog razgovora sa majorom Weyelom i nekim četničkim vođama o formiranju zajedničkog štaba za borbu protiv komunista. Povratak za Beograd 3. maja u 15 časova.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=807&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000803.] <br /> ({{jez-njem|"3.5.44 6.oo Uhr Fahrt nach Pariste zur Besprechung mit Major Weyel und einigen Cetnik–Führern über Bildung eines gemeinsamen Stabes zur Bekämpfung der Kommunisten. Rückkehr nach Belgrad am 3.5., nachmittags 15.oo Uhr."}})</ref>|Ratni dnevnik Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka, 3. maj 1944. godine}} Kolike je razmjere poprimila kolaboracija četnikâ Draže Mihailovića sa njemačkim Wehrmachtom i srpskim kvislinškim jedinicama u proljeće 1944. godine, postaje očigledno i iz navodâ u izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja, u kom su snage JVuO ubrojane u vlastite formacije: {{izdvojeni citat| I. Sopstvene snage A) Grupa “Holman” 696. bat. feldžand. krenuo je jutros sa četnicima u napad duž puta Nova Varoš — Ljubiš. 11/4. p. “Brand.” na maršu Sjenica — Maskova. Komandno mesto grupe “Holman” — Nova Varoš. I I/4. p. “Brand.” na maršu Užice — Ivanjica — Maskova. B) Grupa “Vajel” Napad Severne četničke grupe na jakog neprijatelja jugoistočno od Rožanstva nije uspeo uprkos visokih gubitaka i na strani četnika i na strani neprijatelja, pa će jutros biti ponovljen sa I/“Brand.”. Podređeni 1. bataljon 63. puka u obezbeđenju na visovima između Čajetine i Rožanstva. C) 24. bug. div. I I /64. nije uspeo u noći 11/12. 5. da kod Mokre Gore spreči neprijateljske zaštitnice da izmaknu ka jugu. Danas je sa 1/1. srp. puka i 1.000 četnika počelo čišćenje prostora Semegnjevo — Čajetina. 8. bataljon teških mitraljeza na maršu Požega — Arilje. 11/63. biće naknadno privučen. D) Grupa “Tatalović” Srpski dobrovoljački korpus uključio se kod Ljubovije u borbe na hrvatskoj obali Drine i prihvatio četnike koji su se povlačili. Kod Rogačice 4 prebeglice.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta o borbama sa 2. i 5. NOU divizijom na komunikaciji Užice — Višegrad]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000732—000733.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien. II. Eigene Lage. </br> A) Gruppe Hollmann. Fg.Abt.696 heute morgen mit Cetniks zum Angriff entlang Str. Nova Varos–Ljubis angetreten. II./4.Brdbg. auf Marsch Sjenica–Maskovo. Gefechtsstand Gruppe Hollmann Nova Varos. III./4.Brdbg. auf Marsch Uzice–Ivanjica–Maskovo. </br> B) Gruppe Weyel. Angriff nördl. Cetnik–Gruppe gegen starken Feind SO Rozanstvo drang bei hohen Cetnik–u. Feindverlusten nicht durch und wird seit heute morgen mit I./Brdbg. wiederholt. Unterstelltes I./63 sichert auf Höhen zwischen Cajetina u. Rozanstvo. </br> C) 24.bulg.Div. III./64 konnte in der Nacht 11./12.5. bei Mokra Gora Ausweichen feindl. Nachhuten nach S nicht verhindern und tritt heute mit I./Serb.Rgt.1 u. 1000 Cetniks zur Säuberung des Raumes Semegnjevo–Cajetina an. 8.sMG.Btl. auf Marsch Pozega–Arilje. II./63 wird nachgezogen. </br> D) Gruppe Tatalovic. Bei Ljubovija griff SFK in Kämpfe auf kroat.Drina–Ufer ein u. nahm ausweichende Cetniks auf. Bei Rogacica 4 Überläufer."}})</ref>}} U istom izvještaju je prenijeta i sljedeća informacija: {{izdvojeni citat|Prema pouzdanom izvoru, četnički komandant [[Dragoslav Račić|Račić]], koji je učestvovao u borbi protiv Grupe “[[Milutin Morača|Morača]]” u [[Valjevo|valjevskom]] kraju, zatražio je da se vrati u svoje dotadašnje operacijsko područje, jer ne želi više da se „prlja“ saradnjom sa okupatorom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000732.] <br /> ({{jez-njem|"Nach s.Qu. hat Cetnikführer Racic, der im Kampf gegen Gruppe Moraca im Raume Valjevo beteiligt war, die Rückkehr in sein bisheriges Einsatzgebiet beantragt, da er sich durch Zusammenarbeit mit der Okkupator nicht länger "beschmutzen" wolle."}})</ref>}} Istog dana, u izvještaju koji je poslao Glavnom komandantu Jugoistoka feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|von Weichsu]], general Felber zapaža kako formiranje ''Borbene grupe Weyel'' označava novu etapu u četničko-njemačkim odnosima s ciljem saradnje u borbi protiv NOVJ, koja u tom obimu nije bila izvodiva u prethodnom periodu: {{izdvojeni citat|Utisak o upotrebljivosti pojedinih potčinjenih narodâ i jedinicâ: [...] Četnici uvjeravaju da će se uzdržati od bilo kakvog neprijateljstva prema njemačkim trupama i da će učestvovati u borbi protiv komunista do konačne pobjede. U operacijama četničke jedinice predvodi [[Neško Nedić]], a s njemačke strane major Weyel. Razgovori na bojnom polju pokazuju da su četničke vođe poput Kalabića i Rakovića spremne sarađivati sa Nijemcima. Kod ljudstva preovlađuje prijateljski pristup, uz samo nekoliko neprijateljskih lica. Naoružanje im je skromno; manjak mitraljeza. Situacija sa zalihama municije, kao i dosad, nejasna.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=727&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000723—000724.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Eindruck über die Brauchbarkeit der einzelnen unterstellten Nationen und Verbände: </br> f) Cetniks versichern jede Feindseligkeit mit deutschen Truppen auszugeben und sich am Kampf gegen die Kommunisten bis zum Endsieg zu beteiligen. Leitung der Cetnik–Verbände durch Nesko Neditsch, deutscherseits durch Major Weyel. Besprechungen auf dem Gefechtsfeld zeigen, daß die Führer der Cetniks wie Kalabic und Rakovic gewillt sind, mit den Deutschen zusammenzuarbeiten. Unter den Leuten vielfach freundliches Entgegenkommen, nur zum Teil feindselige Gesichter. Ausrüstung mit Waffen mäßig, wenig Maschinenwaffen. Über Munitionslage nach wie vor Unklarheit."}})</ref>|Raport generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|Maximilianu von Weichsu]] od 13. maja 1944. godine}} Draža Mihailović je imenovao [[Milorad Mitić|Milorada Mitića]] za oficira za vezu između svojih jedinica i njemačke komande, kako bi saradnja četničkih komandanata sa okupatorom dobila organizovaniju formu. General Mihailović je preko kapetana Mitića dostavljao svoje zahtjeve njemačkoj komandi koja je snabdijevala municijom i hranom njegove jedinice, angažovane u borbi protiv NOVJ. Mitić je o situaciji na frontovima, o svome radu i o količini pomoći primljenoj od okupatora gotovo svakodnevno izvještavao generala Mihailovića. U depeši od 28. marta 1944, između ostalog, kapetan Mitić piše: {{izdvojeni citat|O nekoj akciji Bugara ili Br. 11 (šifra koja označava Njemce — nap.) protivu crvenih dublje na terenu nema ni govora. Doručak i večera su uvek u garnizonu. Ako se hoće uništenje komunista, onda to moramo mi da uradimo. Možemo da računamo na pomoć uzduž komunikacija, na municiju i avijaciju, mada ona ne može mnogo da pomogne. Ali moraju biti hitno bačene masovne snage i lično da vodite operacije, naravno kao 'siva eminencija', inače [[Peko Dapčević|Peko]] ode u Toplicu i dalje... Moral kod naših ljudi u reonima gde su prošli komunisti je mnogo opao. Sve veća sumnja u snagu naših i Br. 11 i sve veći respekt prema crvenima... Pred svim ovim mi ne možemo da zatvorimo oči. Ovoga puta opasnost je stvarno velika, skoro ogromna...<ref>AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, S—X—57/2.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_62.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje KORPUSI DRAŽE MIHAILOVIĆA POLAŽU ISPIT PRED OKUPATOROM U SRBIJI]</ref>}} 18. aprila 1944. godine, glavni inspektor Vrhovne komande JVuO pukovnik Jevrem Simić izvještava generala Mihailovića da se kapetan [[Zvonimir Vučković]], komandant Prvog ravnogorskog korpusa, nalazi pod izravnom komandom njemačkih oficira: {{izdvojeni citat|Zvonkov odred pod komandom poručnika Nenadića zajedno sa Nemcima je u Negbini.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_120.htm Pismo delegata Vrhovne komande od 18. aprila 1944. Draži Mihailoviću o saradnji četnika sa nemačkim i bugarskim trupama u borbama protiv NOVJ u jugozapadnom delu Srbije]</ref>}} U telegramu od 20. IV 1944. pukovnik Simić piše generalu Mihailoviću: {{izdvojeni citat|Vučković sa 130 odabranih četnika stavio se pod komandu nemačkog poručnika Kerpera i nalazi se južno od Jasenova na Beloj Glavi.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 277, registarski broj 4/1—56.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 99—100.</ref>}} Istog dana kada je došlo do formiranja ''Borbene grupe Weyel'' (28. april 1944), u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka zapisano je: {{izdvojeni citat|Srbija — I. Stanje kod neprijatelja: </br> A) Divizijska grupa “Morača” nalazi se sa istočnom kolonom u oblasti južno od Kosjerića u borbi sa vlastitim snagama i četnicima, koji su, navodno, bili lično vođeni od strane DM-a.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000628.] <br /> ({{jez-njem|"Tagesmeldung von 28.4.1944. </br> Serbien. </br> I. Feindlage. </br> A) Div.Gruppe Moraca steht mit O–Kollone im Raum S Kosjerici im Kampf mit eigenen Kräften u. Cetniks, die von DM angeblich persönlich geführt werden."}})</ref>}} U telegramu poslatom 5. maja 1944. godine generalu Mihailoviću, kapetan [[Neško Nedić]] piše o uspostavljanju fronta prema snagama NOVJ u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], odnosno da je stvoren jedinstveni borbeni sklop koji sačinjavaju četnici, [[Srpski dobrovoljački korpus|srpski dobrovoljci]] i njemačke okupacione trupe: {{izdvojeni citat|Snage potčinjene meni prešle su trenutno u odbranu na liniji Bačevci—Kosjerić i to: valjevski korpus sa delom Nemaca drži levo obalu Graca u visini Lipa—Ravan. Juče su na ovom odseku odbijeni svi napadi komunista. Ajdačić sa delom Nemaca zatvara položaj Bukovi—Ražana. Na prostoru Ražana—Kosjerić ima jedan bataljon Nemaca. Brigada Negovanova kao rezerva drži Divčibare. Rakovićev korpus u Kosjeriću sa ofanzivnom ulogom. Moja težnja je da sa naslonom na Nemce, stvorim čvrstu odbranu linije Bačevci—Kosjerić, dok se snage ne prikupe i ne stvore preduslovi za uništavajući udar, a tada uništi prva, druga a potom peta divizija. U ovom cilju front ostaje prema drugoj diviziji danas u odbrani dok na ovu diviziju sa zapada napadaju jedan bataljon Nemaca i tri bataljona ljotićevaca a mi je dočekujemo. Prema petoj diviziji preduzima se napad danas sa angažovanjem.<ref>AVII, Ča, kut. 276, reg. br. 2/1—11.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 100.</ref>}} U prvoj polovini maja 1944. godine, Vrhovna komanda JVuO je javljala o zajedničkim borbama četnikâ i Nijemaca širom okupirane Jugoslavije: „Naši i nemački delovi zatvorili put [[Užice]] — [[Kokin Brod]]. Isto tako zatvorena i [[Lim (rijeka)|Limska dolina]]. Od strane Nemaca i naših 2. maja počela ofanziva od [[Podgorica|Podgorice]]. Komunisti u oblasti [[Bijelo Polje|Bijelog Polja]]. Nemci u [[Šavnik]]u, [[Žabljak]]u i [[Brodarevo|Brodarevu]]. U [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] šesnaesta, sedamnaesta i tridesetšesta komunistička divizija pri uništenju od dve nemačke divizije.“ General Mihailović je naređivao i majoru Dragiši Rakiću (pseudonim »Gis-Gis«), komandantu Vojvodine JVuO, da pokuša dobiti municiju od okupatora, koristeći se pritom i srpskim kvislinškim strukturama, budući da je [[Banat]] formalno bio dijelom [[Vojna uprava u Srbiji|Nedićeve Srbije]]: „Postarajte se za nabavku municije kako ste predvideli. Iskoristite raspoloženje Nemaca u Banatu za jačanje naše organizacije. Isto tako iskoristite i Nacionalnu službu rada.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref> 11. maja 1944, general Mihailović (pseudonim »Hans«) piše da je naredio »Viktoru« (major [[Mladen Mladenović]], komandant Čegarskog korpusa JVuO), »Hermanu« (potpukovnik [[Radoslav Đurić]], komandant Južne Srbije JVuO), »Orelu« (potpukovnik [[Dragutin Keserović]], komandant Rasinsko-topličkog korpusa JVuO) i »Minču« (major [[Branivoj Petrović]], komandant Deligradskog korpusa JVuO) da „iskoriste akciju“ okupatora protiv snaga NOVJ u [[Južna Srbija|južnoj Srbiji]], kao i da „na pogodan način“ nabave naoružanje i municiju: {{izdvojeni citat|Po podacima od Viktora, Hermana i Georgija [potpukovnik Milutin Radojević, delegat VK JVuO za područje Jablanice i Toplice — prim.] jedna nemačka divizija jačine oko 15.000 nalazi se u [[Kuršumlija|Kuršumliji]], [[Prokuplje|Prokuplju]], [[Žitorađa|Žitorađi]], [[Pukovac|Pukovcu]] i [[Leskovac|Leskovcu]]. Ima 70 tenkova. Pripremaju se za akciju protiv komunista. [[Gestapo]]vci iz [[Niš]]a traže Viktora i nude oružje i municiju i da ne diraju naše. Keserović 8 i 9 napadao na komuniste u okolini [[Ribarska Banja|Ribarske Banje]] sa [[Jastrebac|Jastrepca]] i od sela Zdravinja. Crveni dobili pojačanje i Orel se povukao na polazni položaj [[Zdravinje]] — [[Veliki Šiljegovac]]. Orel se sprema za ponovni napad. Naredio sam: Viktoru: Da Knjaževački korpus uputi Orelu za akciju na Jastrepcu i Moravskom srezu, ako ga već nije uputio. Sa ostalim snagama da zatvori prelaze na [[Morava|Moravi]] od Niša do Leskovca. Da iskoristi na pogodan način ponudu oružja i municije, jer sada moramo tući komuniste i treba iskoristiti nemačku akciju. 2. — Hermanu: Treba iskoristiti akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice. Da prikupi svoje snage u Jablanici i da dejstvuje najpogodnijim pravcem protivu komunista imajući u vidu akciju Nemaca. Na pogodan način da dođe do municije. 3. — Orelu: Da iskoristi akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice i da mu se stavlja pod komandu Knjaževački i Deligradski korpus. Na pogodan način da dođe do municije. 4. — Minču: Da odmah pomogne Orela u akciji na Jastrepcu i Moravskom srezu kako je već naređeno i da je pod komandom Orela.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref>}} 12. maja 1944, Draža Mihailović obavještava potpukovnika [[Zaharije Ostojić|Zaharija Ostojića]] (pseudonim »Sto-Sto«) sljedeće: „2 i 5 divizija su sada u srezu Zlatiborskom. Napadi se vrše sa svih strana.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref> Napad su vršile njemačke i bugarske trupe, zajedno sa ljotićevcima i četnicima. U depešama<ref>Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 2/1—28.</ref> koje je komandant Cersko-majevičke grupe korpusa major [[Dragoslav Račić]] poslao Mihailoviću prethodnog dana o saradnji četnika i Njemaca, između ostalog, stoji: {{izdvojeni citat|Saznajem da su [[Užice]] pune Jankovićevih [Milutin — prim.] četnika i da [[Predrag Raković|Raković]], [[Neško Nedić|Neško]], Ajdačić, Janković i Mitić drže neke konferencije sa Nemcima. Ako boga znate sprečavajte ovo... Ako dalje budem vodio borbu protiv komunista zajedno sa Nemcima, ja ću duboko zaglaviti... Zbog ovoga molim da mi odobrite da se vratim na moj teren i povedem samo štabnu akciju u [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] i [[Srem]]u. Neko od nas mora ostati čist.}} U proljeće 1944. godine, prilikom njemačke kontraofanzive protiv partizana u jugozapadnoj Srbiji u kojoj su učestvovale i značajne četničke snage, zabilježena je i fotografija komandanta 1. ravnogorskog korpusa JVuO sa njemačkim oficirom, vjerovatno iz Wehrmachtove divizije [[Brandenburger|''Brandenburg'']].<ref name="yuhistorija.com"/> [[Datoteka:Zvonimir_Vuckovic_i_Nemci.jpg|minijatura|Kapetan [[Zvonimir Vučković]] (desno), komandant 1. ravnogorskog korpusa JVuO, pozira sa njemačkim oficirom tokom [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|partizanskog prodora u Srbiju]] (april/maj 1944. godine)]] General [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka, 16. maja 1944. godine podvlači svojim potčinjenim: „'''Pokret DM bio je i ostaje neprijateljski.'''”<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=758&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000754.] <br /> ({{jez-njem|"Die DM–Bewegung ist und bleibt Feind."}})</ref> Felber podsjeća kako četnička saradnja u borbi protiv »crvenih« proističe samo iz činjenice da su komunisti njihov neprijatelj br. 1, ali neprijatelj br. 2 i dalje ostaje okupaciona sila. General Felber stoga preporučuje da se »borba protiv partizanskih bandi« oprezno nastavi voditi skupa s jedinicama generala Mihailovića: {{izdvojeni citat|Četničke grupe koje se nalaze u borbi protiv komunista, ne treba nikako ometati niti ih napadati, već ih podupirati u borbi. Saradnja s četnicima u borbi protiv komunista, uz najštedljiviju isporuku municije i pod nadzorom okupacione sile, može biti samo lokalna i radi akutne borbe protiv partizanskih bandi. U tom slučaju potrebno je isporučivati i sanitetski materijal i negovati ranjenike. Za svaku isporuku potrebno je odobrenje Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka. Preporučujemo da se u svim prilikama obraća nesmanjena pažnja pokretu DM i njegovim postupcima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=759&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000755.] <br /> ({{jez-njem|"Cetnikgruppen, die sich im Kampf mit Ko. befinden, sind dagegen nicht zu hindern und nicht anzugreifen, sondern in ihrem Kampf zu fördern. Ein Zusammengehen mit Cetniks im Kampf gegen die Ko. unter sparsamter Lieferung von Munition unter Aufsicht der Besatzungsmacht darf nur örtlich und nur zum Zwecke des akuten Kampfes gegen die Partisanenbanden erfolgen. In diesem Falle ist auch Lieferung von Sanitätsmaterial und Pflege der Verwundeten erforderlich. Munitionslieferung bedarf in jedem Falle der Zustimmung des Mil.Befh. Südost. Ungeschwächte Aufmerksamkeit gegenüber der DM–Bewegung und deren Maßnahmen ist nach wie vor überall geboten."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_272.htm Informacije Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 16. maja 1944. potčinjenim komandama i štabovima o držanju prema četnicima]</ref>}} Komanda Jugoistoka će, takođe, u mjesečnom izvještaju iz druge polovine maja 1944. konstatovati rastrzanost Mihailovićevog pokreta između osnovnog antiokupatorskog usmjerenja i saradnje s njim u antikomunističkom frontu, kao i strah od gubitka [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|savezničke]] podrške i naklonosti najširih slojeva stanovništva okupirane Srbije, s obzirom na to da je kolaboraciju bilo gotovo nemoguće sakriti: {{izdvojeni citat|II. Situacija kod neprijatelja </br> a) Srbija </br> Uprkos saradnji između jakih četničkih jedinica i nemačkog Vermahta — koju je odobrio sam DM — radi borbe protiv nadirućih Titovih snagâ, pokret DM je u svom stavu ostao suštinski neprijateljski nastrojen. Popuštanje pritiska od strane crvenih odmah je dovelo do pojačane aktivnosti usmerene protiv okupatorskih snaga i SDK-a. Tvrdnje područnih komandanata — da je većinu napada podstakao neodgovoran starešinski kadar nižeg ranga — tek treba dokazati. Psihološka osnova za ovu obnovljenu aktivnost može se pronaći u želji da se povrati politički ugled, koji je praktično izgubljen u očima Saveznika, a navodno i u očima srpskog naroda, usled iznuđene saradnje sa nemačkim Vermahtom. U tom smislu, ovi nacionalistički aktivisti su nesumnjivo u suprotnosti sa opštim javnim mnjenjem, koje bi pozdravilo nagodbu između okupacione sile, srpske vlade i pokreta DM.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=784&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000780.] <br /> ({{jez-njem|"II. Feindlage. </br> a) Serbien </br> Die DM–Bewegung ist trotz der von DM gebilligsten Zusammenarbeit starker Cetnik–Verbände mit der deutschen Wehrmacht im Kampf gegen die eingebrochenen Tito–Kräfte in ihrem grundsätzlichen Haltung unverändert Feind geblieben. Dass Nachlassen des roten Drucks hat auch sofort eine verschärfte Aktivität gegenüber der Besatzungsmacht und dem SFK zur Folge gehabt. Es muss sich die Behauptung der Gebietsführer, dass die Mehrzahl der Überfalle durch unverantwortliche Unterführer hervorgerufen ist, erst noch beweisen. Der psychologische Grund für die neuerliche Aktivität könnte darin gefunden werden, das durch die notgedrungene Zusammenarbeit mit der deutschen Wehrmacht vor den Allierten tatsächlich und vor dem serbischen Volke vermeintlich verlorengegangene politische Prestige wiederzugewinnen. Damit stehen diese nationalen Aktivisten zweifellos im Gegensatz zur allgemeinen Volksmeinung, die einen Ausgleich zwischen der Besatzungsmacht, der serbischen Regierung und der DM–Bewegung begrüssen wurde."}})</ref>|Mjesečni izvještaj Komande Jugoistoka za period od 16.4 do 15.5.44. (23. maj 1944. godine)}} U zapisniku generala Felbera s kraja maja 1944, apostofira se korištenje Mihailovićevih četnika i Ljotićevih dobrovoljaca za odbranu jugozapadne granice okupirane Srbije od partizanskog prodora: {{izdvojeni citat|Predviđeno je da se veći dio četnikâ Draže Mihailovića pošalje kući, da se najpouzdaniji koriste kao izviđači na granici, i da se dobrovoljci (SDK), poslije apsolutno neophodnog odmora i osvježenja, kasnije iskoriste kao graničari.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=817&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000813.] <br /> ({{jez-njem|"Es ist beabsichtigt, von den DM–Cetniks einen größeren Teil nach Hause zu schicken, die Zuverlässigsten als Aufklärer an der Grenze zu verwenden, und später das SFK nach einer unbedingt notwendigen Ruhepause und Auffrischung als Grenzschutz einzusetzen."}})</ref>|Zapisnik o putovanju za Niš i Sofiju 25-28.05.1944.}} General [[Edmund Glaise von Horstenau]], vršio je od 15. juna do 25. juna 1944. dužnost komandanta Jugoistoka, zamjenjujući generala Hansa Felbera, koji se po službenom zadatku nalazio u Njemačkoj. Opisujući u svom ratnom dnevniku stanje u Srbiji, tj. odnose između njemačkih i bugarskih okupacionih trupa, s jedne, kao i četnika i kvislinga, s druge strane, Horstenau navodi sljedeće: {{izdvojeni citat|'''Nemci gotovo da nemaju svojih trupa u Srbiji'''. Postoji samo nekoliko policijskih jedinica. Najveći deo Srbije nalazi se pod kontrolom bugarskog okupacionog korpusa. Bugarskih vojnika nema samo u severozapadnom delu Srbije i Banata. No, bugarske trupe u Srbiji jesu najlošije bugarske jedinice. Tek što sam na kratko vreme preuzeo Vrhovnu komandu u Beogradu, dve bugarske čete, zajedno sa svojim oficirima, prebegle su partizanima kod Leskovca. Jedine trupe na koje je čovek mogao da se osloni u borbi protiv partizana bili su srpski dobrovoljci, a donekle i ruski. Upotrebljivi za borbu protiv partizana bili su i ljudi Draže Mihailovića. Vezu sa njim za mene je održavao jedan nemački major [Erich Weyel], nosilac odlikovanja „viteškog krsta“.<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 508.</ref>}} U vrijeme izvođenja [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Trumpf«]], u kojoj se [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pridružila njemačkim trupama u borbi protiv partizana, došlo je 14. jula 1944. u [[Kruševac|Kruševcu]] do sastanka vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera sa kapetanom [[Neško Nedić|Neškom Nedićem]], načelnikom štaba ove četničke formacije. Tom prilikom, Nedić je istaknuo da su „četnici u Englesku izgubili svako poverenje, pošto su ih Englezi izdali“, ponudivši svoje usluge u „borbi protiv komunizma“. General Felber je ocijenio da je riječ „o potpuno ozbiljnoj ponudi četnika koju treba prihvatiti“, s čim se složio i major Erich Weyel, oficir za vezu kod kapetana Nedića: {{izdvojeni citat|Neško Nedić je sada načelnik štaba četničke grupe koja se sa nama bori u akciji »Trumpf« i čija se jačina može proceniti na oko 10.000 ljudi. [...] Pošto su oni sami u borbi protiv komunizma i suviše slabi, uvideli su da moraju tražiti oslonac u nemačke oružane snage, ''kojima će se bezuslovno potčiniti sa puno poverenja''. Oni su spremni da se bore protiv komunizma svuda tamo gde bih ih ja postavio. Na drugoj strani, Nedić je molio ponovnu pomoć u vidu ''isporuke municije i naoružanja, a naročito teškog naoružanja''. Četnici su spremni da daju svaku garanciju da će se isporučeno naoružanje i municija upotrebiti samo protiv komunizma. [...] Neško Nedić je još jednom molio za poverenje ne samo ovdašnjih nemačkih komandi nego i čitavog nemačkog naroda, kao i za priznanje srpskog naroda kao najvećeg neprijatelja komunizma na Balkanu. ''Kao dokaz svog unutarnjeg raspoloženja ponudio je da se lično dalje bori na [[Istočni front|istočnom frontu]] posle čišćenja Srbije od komunizma'' i siguran je da bi to, slično njemu, učinio i jedan veliki broj četnika.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_93.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 15. jula 1944. Komandi Grupe armija »F« o razgovoru vođenom 14. jula 1944. u Kruševcu, sa četničkim komandantom Neškom Nedićem u vezi zajedničkih dejstava protiv jedinica NOV i POJ]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=734&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frames no. 000725—000726.] <br /> ({{jez-njem|"Nesko Nedić ist z.Zt. Chef des Stabes der beim Unternehmen "Trumpf" mit uns kämpfenden Cetnikgruppe, deren Stärke auf etwa 10 000 Mann zu schätzen ist. </br> Da sie im Kampf gegen den Kommunismus alleine zu schwach seien, sähen sie ein, dass sie Anlehnung an die deutsche Wehrmacht suchen müssten, der sie sich voller Vertrauen bedingungslos unterstellten. Sie seien bereit, gegen den Kommunismus zu kämpfen überall da, wo ich sie hinstellen würde. Auf der anderen Seite erbat Nedić erneut Unterstützung durch Lieferung von Munition und Waffen, insbesondere schweren Waffen. Die Cetniks seien bereit, jegliche Garantie zu bieten, dass das Gelieferte nur gegen den Kommunismus verwendet würde. </br> Nesko Nedić bat nochmals um Vertrauen nicht nur der hiesigen deutschen Stellen, sondern des ganzen deutschen Volkes und um Anerkennung des serbischen Volkes als stärksten Feind des Kommunismus auf dem Balkan. Als Beweis seiner inneren Haltung bot er sich an, nach Säuberung Serbiens vom Kommunismus für seine Person an der Ostfront weiterzukämpfen, und er sei sicher, dass auch eine grosse Anzahl Cetniks es ihm gleich tun würde."}})</ref>|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka Komandi Grupe armija »F« od 15. jula 1944. godine}} Major Weyel je još od kraja aprila 1944. godine tijesno surađivao s kapetanom Neškom Nedićem (general Kurt von Geitner je 28. IV zabilježio da je formirana „nova Borbena grupa major[a] Vajel[a]“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000628—000629.] <br /> ({{jez-njem|"Neue Kampfgruppe Major Weyel."}})</ref>) u koordiniranju njemačko-četničkih operacija protiv partizana.<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> U izvodu iz ratnog dnevnika Armijske grupe »F« za 18. jul 1944.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=978&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000837.] <br /> ({{jez-njem|"Gen.Major v.Geitner unterrichtet Oberst i.G. Selmayr über neue Lage in Serbien: Am 17.7. eröffneten rote Kräfte südl. Korsumlja [sic!] (S–Serbien) Angriff gegen Cetnikverband. unter Major Weyel. Cetnik zum Ausweichen in NW–Richtung gezwungen. Zielsetzung der Kommunisten wahrscheinlich lokale Verschiebung einer Division, da für Offensive Richtung Ibartal, vorherige Versammlung stärkerer Kräfte notwendig gewesen wäre. Abwehr nur durch Cetnik, nach Ibartal ein weiteres Russenbtl. als Sicherheitskoeffizient unter Schwächung der neu aufgebauten Drinaverteidigung verschoben."}})</ref> navedeno je da je ovo savezništvo, makar taktičko, još uvijek na snazi: {{izdvojeni citat|''General fon Gajtner obaveštava generalštabnog pukovnika Zelmajera o novoj situaciji u Srbiji'': </br> Dana 17. 7. crvene snage otpočele su napad južno od Kuršumlije (južni deo Srbije) na četničke jedinice pod komandom majora Vajela. Četnici su bili prinuđeni da se povuku u pravcu severozapada. Cilj komunista je verovatno lokalno pomeranje jedne divizije, pošto bi za ofanzivu u pravcu Ibarske doline bilo potrebno prethodno prikupljanje jačih snaga. Odbrana počiva samo na četnicima, a upućen je još jedan bataljon Rusa kao koeficijent sigurnosti, uz slabljenje organizovane odbrane na Drini.}} U dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 26. jul 1944. godine, četničkim se jedinicama odaje priznanje za krupne usluge koje su u vrijeme [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Kehraus«]] učinili okupatoru defanzivnim dejstvima pri zadržavanju glavnine snagâ NOVJ: {{izdvojeni citat|''Srbija: Operacija »Kehraus«'' [Čistka]: </br> Očigledno da je glavnina neprijateljskih snaga snažno potučena i kao takva povukla se preko srpsko-albanske demarkacione linije. Dodir sa neprijateljem održava se samo sa zaštitnicama. Operacija je time završena, naknadno čišćenje se produžava borbenim grupama koje učestvuju. Mada se u toku operacije nije uspelo u razbijanju glavnine neprijateljskih snaga, ipak je pošlo za rukom, naročito masovnom upotrebom četnika, da se osujeti namera neprijatelja da prodre u pravcu Ibra. U prostoru Sokobanje, pod pritiskom naših i četničkih snaga, delovi bandi prešli su, pod borbom sa jedinicama iz pripravnosti za zaštitu železnice, prugu Zaječar — Knjaževac u pravcu bugarske granice, dok je glavnina, uz velike gubitke u borbama sa četnicima, prodrla u prostor Aleksinca. Od 23. 7. četničke grupe su prodrle preko Save u Srem i tamo se od tog vremena nalaze u borbi sa komunistima. U ostalim delovima Srbije lokalna delatnost bandi, dok se u Banatu vrše neprekidne sabotaže u žetvi.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=204&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289457—6289458.] <br /> ({{jez-njem|"SERBIEN: ”KEHRAUS” MASSE FD–KRAEFTE ANSCHEIN. STARK ANGESCHLAGEN, UEBER SERB–ALB. DEMARKATIONSLINIE AUSGEWICHEN. FD–BERUEHRUNG NUR NOCH MIT NACHHUTEN. UNTERNEHMEN DAMIT ABGESCHLOSSEN, NACHSAEUBERUNG DURCH BETEILIGTE KGRN. FORTGESETZT. WENN ES IM VERLAUF DES UNTERNEHMENS NICHT GELANG MASSE FD–KRAEFTE ZU SCHLAGEN, SO IST ES DOCH, INSBESOND. DURCH MASSENEINSATZ DER CETNIKS GELUNGEN, FD–ABSICHT, IN RICHTUNG IBAR VORZUSTOSSEN, ZU VEREITELN. UNTER DRUCK EIG. UND CETNIK KRAEFTE BANDEN RAUM SOKOBANJA MIT TLN. UNTER KAMPF MIT ALARMEINHEITEN BAHNLINIE ZAJEZAR KNJAZEVAC RICHTUNG BULGAR GRENZE UEBERSCHRITTEN, MIT MASSE UNTER VERLUSTREICHEN KAEMPFEN MIT CETNIKS BIS IN RAUM ALEKSINAC VORGEDRUNGEN. SEIT 23.7. CETNIKS–GRUPPEN UEBER SAVE NACH SYRMIEN VORGEDRUNGEN UND DORT SEITDEM IM KAMPF MIT KOMM. IM UEBRIGEN SERBIEN OERTL. BANDENTAETIGKEIT, BANAT ANHALTENDE ERNSTSABOTAGE.}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (26. VII 1944)}} Nakon dva dana, poslat je iz Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Wehrmachta sljedeći dopis: {{izdvojeni citat|Srbija: </br> Završni izvještaj [o operaciji] „Kehraus“: Uz približno 70 sopstvenih mrtvih iz svih borbenih grupa koje su učestvovale (uključujući četnike), izbrojano 363 mrtva neprijatelja, 464 zarobljenika i dezertera.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000242.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: </br> Abschlussmeldung "Kehraus": Bei etwa 70 eig. Toten aller beteiligten Kgrn. (einschl. Cetniks) 363. gez. Fd.–Tote, 464 Gefangene und Überläufer.}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (28. VII 1944)}} 27. jula 1944, centrali u Berlinu javljali su iz komande Grupe armija »F«: „Srbija: Glavnina snažno potučenih neprijateljskih snaga u operaciji »Keraus«, koja se povukla ka jugu, ponovo je, posle neuspelog pokušaja da se povuče u oblast Albanije, napadnuta od strane Borbene grupe »Dizener« i četnika u prostoru jugoistočno od [[Medveđa|Medveđe]]. Gubici neprijatelja u akciji »Keraus« na dan 24. i 25. 7.: 29 mrtvih, 302 zarobljena, 8 mitraljeza, 2 minobacača i preko 200 pušaka.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=210&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289463.] <br /> ({{jez-njem|3.) SERBIEN </br> MASSE DER BEI ”KEHRAUS” STARK ANGESCHLAGENEN UND NACH S AUSGEWICHENEN FD.– KRAEFTE NACH MISSLUNGEN VERSUCH IN ALBAN. GEBIET AUSZUWEICHEN, IM RAUM SO MEDVEDJA DURCH. KGR. DIESENER UND CETNIKS ERNEUT ANGEGRIFFEN. FEINDVERLUSTE "KEHRAUS" AM 24. U. 25.7.: 29 GEZ. TOTE, 302 GEFANGENE, 8 M. G., 2 GR. W. UEBER 200 GEWEHR.}})</ref> Sjutradan, sumirani su rezultati ove operacije: „U Srbiji operacija »Keraus« je postigla potpuni uspeh; neprijatelj je bio prinuđen da izmakne u pravcu juga. Pošlo nam je za rukom da prodorom u pravcu Ibarske doline osujetimo njegovu nameru.“<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/> Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka za 30. jul 1944, takođe upućen Vrhovnoj komandi njemačkog Wehrmachta, bilježi da jedinice JVuO nastavljaju davati doprinos naporima okupatora u slamanju ofanzive koju je NOVJ poduzela u južnoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Prilikom nastavljanja čišćenja u operaciji »Keraus«, dijelovi neprijateljskih snaga istočno od [[Lebane|Lebana]] prodrli su u pravcu sjevera. Glavnina je napadnuta u prostoru Lebana od strane Borbene grupe »Dizener« i četnikâ. 5. policijski puk (bez III bataljona) stupio je u akciju sa istoka. Borbene grupe 27. bugarske divizije (5 bataljona) ponovo će stupiti u akciju 31. 7. u cilju naknadnog čišćenja iz doline Toplice u pravcu juga. Neprijateljski gubici — 27. 29. 7. Kod Borbene grupe »Dizener« i četničke grupe »Vajel«: 117 izbrojanih mrtvih [neprijatelja], 604 zarobljenih; zaplijenjeno 9 mitraljeza, 5 automobila, 5 minobacača, 560 pušaka, 6 radio-uređaja, velike količine municije i [vojne] opreme svake vrste.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=221&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289474—6289475.] <br /> ({{jez-njem|"3.) SERBIEN: </br> BEI NACHSAEUBERUNG ”KEHRAUS” TLE. FD–KRAEFTE O LEBANE NACH N VORGEDRUNGEN. MASSE RAUM S LEBANE DURCH KGR. DIESENER UND CETNIKS ANGEGRIFFEN. POL. RGT. 5 OHNE ROEM 3. ) VN O ANGESETZT. </br> KGR. 27. BULG. DIV. (5 BTLNE) ANTRITT 31. 7. ERNEUT ZUR NACHSAEUBERUNG AUS TOPLICA – TAL NACH S. FEINDVERLUSTE 27.</br> 29.7.: BEI KGR. DIESENER UND CETNIK–GRUP[P]E WEYEL: 117 GEZ. TOTE, 604 GEFANGENE, 9 MG, 5 M PI, 5 GR W., 560 GEWEHRE, 6 FUNKGERAETE, GROSZE [sic!] MENGEN MUN. UND GERAET ALLER ART.}})</ref>}} Nakon što je krajem jula i početkom avgusta 1944. godine došlo do »naknadnog čišćenja«<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1028&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000886.] </br> ({{jez-njem|"Serbien: </br> Nachsäuberung "Kehraus" Fd.–Kräfte beiderseits Lebane gegen Bulgaren, die hohe Verluste an Waffen und Vermissten, nach N vorgedrungen. </br> Absicht: Zerschlagen Fd.–Kräfte beiderseits Strasse Medvedja – Lebane mit Kgr. Diesener, Tln. Cetnikgruppe Weyel und 5 Btln. 27.bulg.Div."}})</ref> u ovoj operaciji, 6. avgusta Komanda Jugoistoka zaključuje: {{izdvojeni citat|Srbija: Protiv neprijateljskih raštrkanih grupa koje su prodrle prema istoku i na mnogim mestima prešle Ibar upućeni su delovi četničke grupe »Vajel« iz prostora Brus u pravcu planine Kopaonik. Operacija »Keraus« je završena.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=266&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289519.] <br /> ({{jez-njem|"3.) SERBIEN: GEGEN DIE AN MEHREREN STELLEN UEBER IBAR NACH O VORGEDRUNGENE FDL. SPLITTERGRUPPE TLE. CETNIKGRUPPE WEYEL AUS RAUM BRUS RICHTUNG KOPAONIK– GEBIRGE IM VORGEHEN. </br> ”KEHRAUS” BEENDET.}})</ref>}} Komanda Jugoistoka obavještava 11. avgusta 1944. da se Rasinsko-toplička grupa korpusa JVuO, pod komandom potpukovnika Dragutina Keserovića, i formalno stavila pod komandu njemačkog Wehrmachta tokom [[Topličko-jablanička operacija 1944|Topličko-jablaničke operacije]]: {{izdvojeni citat|Situacija kod Borbene grupe Diesener mirna. Četnička grupa Keserovića se dobrovoljno stavila pod komandu Borbene grupe Diesener. Ponovni napad protiv neprijateljskih snaga južno od Lebana počinje 13. VIII.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=288&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289541: Dnevni izvještaj komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 10. augusta 1944 (11. august 1944.).] <br /> ({{jez-njem|"C ) LAGE BEI KGR. DIESENER RUHIG. </br> CETNIK–GRUPPE KESEROVIC FREIW. UNTER BEFEHL KGR. DIESENER GETRETEN. </br> ERNEUTER ANGRIFF GEGEN FD– KRAEFTE S LEBANE LAEUFT AM 13.8. AN."}})</ref>|Izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Vermahta za 10. avgust 1944. godine}} Neposredna četničko-nemačka operativna saradnja ponovila se i prilikom nemačkih operacija [[Operacija "Trumpf"|"Trumpf"]] i [[Operacija "Halali"|"Hallali"]] u jablaničko-topličkoj oblasti protiv [[21. srpska divizija NOVJ|21]]. [[22. srpska divizija NOVJ|22]]. [[24. srpska divizija NOVJ|24]]. i [[25. srpska divizija NOVJ|25]]. divizije NOVJ tokom jula i avgusta 1944. {{izdvojeni citat|Ministar [[Nojbaher]] konstatuje da je premijer [[Milan Nedić|Nedić]] — ukazujući na neudovoljene zahteve za oružjem ponovno izrazio nameru da demisionira — verno služio nemačkim interesima. Slično je i s Mihailovićem, koji se do danas trudio da ne zauzme neprijateljsko držanje prema okupatoru. To isto Važi i za ostale vodeće Srbe, koji su se, pod parolom »Dajte nam oružje — onda pripadamo Vama«, lojalno držali.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_231.htm Zabeleška obaveštajne grupe nemačkih komandi na Jugoistoku od 30. avgusta 1944. sa savetovanja u štabu komande Jugoistoka o aktuelnim pitanjima saradnje sa Dražom Mihailovićem i razvoju celokupne situacije na području Jugoistoka]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=980&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000974—000978.] <br /> ({{jez-njem|"Hierzu stellt Minister Neubacher fest, dass Ministerpräsident Nedic – der unter Hinweis auf die unerfüllten Waffenwünsche erneut Rücktrittsabsichten geäussert habe – in gutem Glauben zur deutschen Sache handelte. Ähnlich verhält es sich bei DM, der sich bis heute bemüht habe, keine feindselige Haltung dem Okkupator gegenüber einzunehmen. Das gleiche gilt für die anderen führenden Serben, die sich unter dem Motto: "Gebt uns Waffen – dann gehören wir zu Euch!" loyal verhalten hätten."}})</ref>|Nemački obaveštajni izveštaj od 30. avgusta 1944.}} === Desant na Drvar (1944) === {{main|Desant na Drvar}} Za [[Desant na Drvar]] (operacija »Rösselsprung«), preduzet maja i juna 1944, komanda [[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druge oklopne armije]] je angažirala oko 16.000 njemačkih vojnika i tri hiljade [[Momčilo Đujić|Đujićevih]] četnika.<ref name="Pop izdaje">[https://www.znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.]</ref> Četnici su bili dragoceni kao nemački informatori, pa su upravo oni doneli Nemcima tačan podatak o lokaciji Titovog štaba: {{izdvojeni citat|Prema četničkim podacima, Tito se nalazi u drvarskoj pećini, prema drugim izvorima u Oštrelju sjeverno od Drvara.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=459&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000455.] </br> ({{jez-njem|"IIc: Tito nach Cetnikmeldg. in Höhle Drvarska Pecina bei Drvar, nach anderer Meldg. in Ostrelj N Drvar."}})</ref>|Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja [[15. brdski armijski korpus (Nemačka)|15. brdskog korpusa]] za 10. mart 1944.}} U izvještaju 2. oklopnoj armiji iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], poslatom 19. maja 1944. godine, navedeno je da će četničke jedinice biti u potpunosti podređene njemačkom Wehrmachtu u ovoj operaciji: {{izdvojeni citat|''Telegram K-di 2. okl. armije'' Tiče se: »Reselšprunga« [...] 7) Ojačani 105. SS-izv. bat. sa potčinjenim 369. izv. bat. napada X-dana, nastupajući od Livna duž Livanjskog polja preko Bosanskog Grahova na Drvar, sprečava neprijateljske proboje prema jugoistoku i razbija neprijateljski komandni aparat. U Bosanskom Grahovu naši četnici, u Drvaru naši padobranci.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_63.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. maja 1944. Komandi 2. oklopne armije o izvršenim pripremama i zadacima potčinjenih jedinica za operaciju »Reselšprung«]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=724&rec=314&roll=563 NARA, T314, Roll 563, frames no. 000715—000716.] </br> ({{jez-njem|"Fernschreiben An PzAOK 2 </br> Betr. Rösselsprung </br> 7.) Verstärkte SS–AA 105 mit unterstellter AA 369 stösst am X–Tag antretend von Livno entlang Livanskopolje über Bosn.Grahovo auf Drvar vor, verhindet feindl. Ausbruch nach Südosten und zerschlägt feindl. Führungsapparat. In Bosn.Grahovo eigene Cetniks, in Drvar eigene Fallschirmjäger."}})</ref>}} Komanda Druge oklopne armije je uzvratila XV brdskom armijskom korpusu dopisom od 21. maja 1944. iz kojeg se zaključuje da se četnici nalaze pod komandom majora Ernsta Benescha iz divizije [[Brandenburger]], kao i da se za njih počeo koristiti službeni naziv »[[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|Hrvatska borbena zajednica]]«: {{izdvojeni citat|1) Crveni komandni centar u Drvaru (po svoj prilici Vrhovni štab Tito, u Drvaru, na staroj stočnoj pijaci, Američka vojna misija Trninić Breg, u Prnjavoru Engleska vojna misija, preostala Ruska misija neotkrivena). Treba računati sa mesnim obezbeđenjem, pre svega na visovima severoistočno, istočno i zapadno od Drvara, u datom slučaju i na protivvazdušnu odbranu. Dalji podaci o neprijatelju postepeno se saopštavaju komandantu 500. padobranskog lov. bat. od strane Ic K-de 2 okl. armije i majora Beneša. 2) Operacija »Reselšprung« treba da ukloni crveni komandni centar oko Drvara. Komandovanje »Reselšprung«: XV brd. AK, istaknuto komandno mesto Bihać. Za operaciju »Reselšprung« nastupaju X-dana (spuštanje padobranskog lov. bat.) na Drvar: [...] d) Ojačana Borbena grupa 1. puka »Brandenburg« (bez 1. bat.) sa potčinjenom Hrvat. borbenom zajednicom, od Knina na Bosansko Grahovo, odatle u više borbenih grupa protiv linije Prekaja (14 km ji. od Drvara) — Drvar. Zadatak: Doček bandi i štabova koji se povlače prema jugu. Grupe nose maskirno odelo. 3) 500. SS-padobranski lov. bat., komandant šturmbanfirer Ribka, sa potčinjenom SS-padob. nast[avnom] četom (očekuje se konačno odobrenje [[Heinrich Himmler|rajhsfirera SS]]), 40 ljudi odreda »Beneš« i 6 ljudi kontraobaveštajne službe spuštaju se X-dana, u trenutku što je moguće ranije, u crveni komandni centar Drvar i uklanjaju munjevitim napadom naročito Vrhovni štab Tito, kao i ostale crvene komandne štabove i savezničke, odnosno ruske vojne misije.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_66.htm Naređenje Komande 2. oklopne armije od 21. maja 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa za dejstva u operaciji »Reselšprung«]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=698&rec=314&roll=563 NARA, T314, Roll 563, frame no. 000690.] </br> ({{jez-njem|"1.) Rotes Führungszentrum in DRVAR (voraussichtlich Hauptstab TITO DRVAR am alten Viehmarkt, amerik.Mil.Missionen TRNIC BREG, in PRNJAVOR engl.Mil.Mission, Verbleib russ.Mission nicht geklärt). Mit örtlichen Sicherungen, vor allem auch auf den Höhen NO, O und W DRVAR, gegebenenfalls auch mit Flak, ist zu rechnen. Weitere Feindfeststellungen werden an Kdr. Fallschirmjäg.Btl.500 durch Pz.AOK.2 I c und Major BENESCH laufend übermittelt. </br> 2.) Das rote Führungszentrum um DRVAR soll durch das Unternehmen "RÖSSELSPRUNG" ausgeschaltet werden. </br> Führung "RÖSSELSPRUNG": XV.Geb.AK., vorgeschobener Gefechtsstand BIHAC. </br> Zu "RÖSSELSPRUNG" treten am x–Tag (Absprungtag des Fallschirmjäg–Btl.) auf DRVAR an: </br> d) Kampfgruppe verst. 1.Rgt.Brandenburg (ohne I.Btl.) mit unterstellten kroat. Kampfgemeinschaften von KNIN auf BOS.GRAHOVO, von dort in mehreren Kampfgruppen gegen Linie PREKAJA (14 SO DRVAR) – DRVAR. Auftrag: Auffangen von nach Süd ausweichenden Banden und Stäben. Gruppe trägt Tarnbekleidung. </br> 3.) SS–Fallschirmjäg.Btl.500, Führer Sturmbannführer RYBKA mit unterstellter SS–Fallsch.Ausb.Komp. (endgültige Genehmigung Reichsführer SS steht noch aus), 40 Mann Abt. BENESCH und 6 Mann Abwehr landet am X–Tag zum frühest möglichen Zeitpunkt in roten Führungszentrum DRVAR und schaltet in blitzatrigem Zugriff insbesondere den Hauptstab TITO sowie weitere rote Führungsstäbe und allierte bzw. russ.Mil.Missionen aus."}})</ref>}} Nemci su nakon operacije ocenili da četnici izviđačke zadatke izvršavaju besprijekorno, vođstvo im je dobro, ljudstvo naviklo na fizičke napore. Nemci zaključuju da su im četnici "neophodni su pri osiguranju komunikacija, posebno zbog pomanjkanja vlastitih trupa".<ref>NAW, T-314, Roll 566, 000048-9: Izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa o rezultatima formiranja „Hrvatskih borbenih grupa“ (30. juni 1944).</ref> === Mihailovićeva ponuda Nemcima (1944) === {{Poseban članak|Ponuda Draže Mihailovića Adolfu Hitleru}} [[Datoteka:First Vrede sa četnicima.jpg|thumb|Nemački kapetan von Wrede i četnički komandanti kapetan [[Nikola Kalabić]], major [[Dragoslav Račić]] i kapetan [[Neško Nedić]], nakon potpisanog sporazuma o zajedničkoj borbi protiv partizana, u Topoli 11. avgusta 1944. (''nemački izvor'')<ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_536.jpg Wredeova zabeleška str.1]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_537.jpg Wredeova zabeleška str.2]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_538.jpg Wredeova zabeleška str.3]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_539.jpg Wredeova zabeleška str.4]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>]] Tokom jula i avgusta [[1944]]. intenzivirani su kontakti između predstavnika nemačke komande Jugoistoka [[Herman Nojbaher|Nojbahera]], predsednika vlade [[Milan Nedić|Nedića]] i predstavnika Mihailovića.<ref>[http://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B8%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%83_%D1%81_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_14.7.1944. Nemački izveštaj o razgovoru s četnicima od 14.7.1944]</ref> Njemačka strana je nakon sastanka između predstavnika Obavještajnog odjeljenja komandanta Jugoistoka i trojice visokih oficira JVuO, Mihailovićevih izaslanika ([[Dragoslav Račić]], [[Neško Nedić]] i [[Nikola Kalabić]]), održanom u Topoli 11. avgusta 1944, na osnovu ponude JVuO zaključila da se „političko zauzimanje stava Draže Mihailovića i njegovog pokreta potpuno izmenilo. Oni su spremni da u potpunosti sa nama sarađuju“. Mihailovićevi izaslanici su stavili do znanja da je za JVuO najvažnije objedinjavanje domaćih antikomunističkih snaga, opšta mobilizacija i „stvaranje jedne srpske nacionalne armije za uništenje komunizma u Srbiji“. Pošto je za ostvarenje tog cilja bila neophodna njemačka dozvola i naoružanje, JVuO je bila spremna da se obaveže na lojalnost i vjernost okupatoru.<ref name="yuhistorija.com"/> Rittmeister Fürst von Wrede citira riječi četničkih oficira sa sastanka: {{izdvojeni citat|»Srbi, koje vi niste poznavali, ipak se bore za vas. Mi se obavezujemo našom časnom oficirskom rečju da ćemo biti verni. Pokret Draže Mihailovića je spreman da dâ sve garancije koje Nemci budu zahtevali. '''Naše smrtno neprijateljstvo protiv komunizma je najbolja garancija naše vernosti'''. Nas ne interesuje budućnost, svejedno kako će se rat završiti, mi smo odlučili, ako tako mora biti, da viteški propadamo.«<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_227.htm Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 11. avgusta 1944. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića o uslovima za sastanak Draže Mihailovića sa Nojbaherom]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000502.] <br /> ({{jez-njem|"Die Serben, die Ihr nicht bekannt habt, aber kämpfen für Euch. Wir verpflichten uns mit unserem Offz.Ehrenwort, dass wir treu sein werden. Die DM—Bewegung ist bereit, sämtliche von den Deutschen verlangten Garantien zu geben. Unser Todfeindschaft gegen den Kommunismus ist die beste Garantie für unsere Treue. Die Zukunft interessiert uns nicht, gleichgültig wie der Krieg ausgehen mag, wir sind entschlossen, wenn es sein muss, ritterlich zugrunde zu gehen."}})</ref>}} Rittmeister Fürst Wrede je sumirao predloge predstavnika Draže Mihailovića na sledeći način: {{izdvojeni citat| 1. DM želi da razgovara sa opunomoćenikom [[Hitler|firera]] za jugoistočni prostor. 2. On teži okupljanju svih nacionalnih srpskih snaga. 3. Mobilizacija i naoružavanje svih za oružje sposobnih Srba za borbu protiv komunizma. Naoružavanje i vođstvo pod nemačkim Vermahtom. 4. DM moli da sam ostane u ilegali. 5. Pripadnici DM—pokreta ne treba da budu u nemačkim uniformama. 6) Mesto sastanka ne treba ni u kom slučaju da bude Beograd ili neki veći grad.<ref name="B0_11 1944">[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_11.8.1944. Nemački zapisnik sa pregovora sa četnicima 11.8.1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000502—000503.] <br /> ({{jez-njem|"1.) DM wünscht mit dem Bevollm. des Führers für den Südostraum zu sprechen. </br> 2.) Er fordert Zusammenschluss aller nat. serb. Kräfte. </br> 3.) Mobilisierung und Bewaffnung aller waffenfähigen nat. Serben zum Kampf gegen den Kommunismus. Ausrüstung und Führung durch die deutsche Wehrmacht. </br> 4.) DM bittet selbst illegal bleiben zu können </br> 5.) Die Angeh. der DM–Bewegung sollen nicht in dt. Uniform gekleidet werden. </br> 6.) Ort der Zusammenkunft soll keinesfalls Belgrad oder eine grössere Stadt sein."}})</ref>}} O saradnji sa četnicima Draže Mihailovića u jednoj se njemačkoj preporuci s početka avgusta 1944. navodi: {{izdvojeni citat| ''Saradnja sa četničkim bandama'' Komandantu Jugoistoka upućen je dopis Ob. od./oficir Abvera str. pov. br. 6161/44, u vidu naređenja, o isporuci oružja i municije četničkim bandama i o saradnji između nemačkih operativnih jedinica i pojedinih lojalnih četničkih bandi u cilju zajedničke borbe protiv komunističkog neprijatelja. Postavljanjem oficira za vezu u četničkim bandama treba njihovo držanje stalno nadzirati.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1035&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000893.] ({{jez-njem|"Zusammenarbeit mit Cetnik—Banden. An den Mil.Befh. Südost ergeht mit Ic/AO Nr. 6161/44 g. Kdos. v. 2.8.44 ein Befehlschreiben über die Belieferung der Cetnikbanden mit Waffen und Munition und über die Zusammenarbeit zwischen deutschen Verbänden und einzelnen lojal erscheinen den Cetnik—Banden für Zwecke des gemeinsamen Kampfes gegen den kommunistischen Feind. Durch Abstellung von Verbindungsoffzen.zu den Cetnik—Banden ist deren Verhalten laufend zu überwachen."}})</ref>}} U večernjem izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 16. avgusta 1944, prenosi se vijest da je general Draža Mihailović, u koordinaciji sa predsjednikom srpske vlade generalom Milanom Nedićem, pred okupacione vlasti iznio ponudu o »potpunom potčinjavanju četničkih jedinica«: {{izdvojeni citat| Srbija: Sporazumno sa Nedićem, Draža Mihailović je ponudio nemačkom komandovanju potpuno potčinjavanje četničkih jedinica. Pored postojanja problema davanja talaca, unutrašnjih srpskih suprotnosti i ponude za lični dogovor Draže Mihailovića sa specijalnim opunomoćenikom Ministarstva inostranih poslova, sada postoji samo zahtev za oružje za zajedničku borbu. Srpska vlada je jednovremeno zamolila prijem kod komandanta Jugoistoka i verovatno će tom prilikom biti iznesena i namera o njenoj ostavci.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1090&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000948.] <br /> ({{jez-njem|"In Übereinstimmung mit Nedic hat DM dtsch. Führung volle Unterstellung der Cetnik Verbände angeboten. Bei Geiselgestellung, Einstellung alle Innerserbischen Gegensätze und Angebot persönlicher Aussprache DM mit Sonderbevollm.Ausw.Amtes liegt allein Waffenforderung für den gemeinsamen Kampf vor. Serbische Regierung hat zugleich um Empfang bei Mil.Befh. Südost ersucht und wird dabei voraussichtl. Rücktrittsabsicht vortragen."}})</ref>}} Povodom Mihailovićevog predloga, 17. i 18. avgusta je održan sastanak na najvišem nivou u nemačkoj komandi Jugoistoka. Tu su još jednom sumirani Dražini predlozi: {{izdvojeni citat| a) Bezuslovno obećanje, da nijedan nemački vojnik neće biti napadnut od četnika. Davanje talaca. b) Zajednička borba isključivo protiv komunista u cilju uspostavljanja mira i reda. Nemci i četnici ne moraju biti neprijatelji. c) Neprijatelj br. 1 su komunisti i svi oni koji ih podržavaju ili ne sadejstvuju u borbi protiv komunista. d) Draža Mihajlović moli da ga se privuče organizovanju Srpskog dobrovoljačkog korpusa i organizovanju Dobrovoljačkog korpusa. e) Bilo kakva veza s partizanima je nemoguća. f) Draža Mihailović moli da se stvori prijateljskije raspoloženje, da bi se oslobodilo četnike, koji su uhapšeni u Srbiji, bez posredovanja četnika. g) U slučaju invazije nema borbe protiv Nemaca. Borba protiv komunista će se produžiti. Četnici hoće da spreče vezu partizana s invazionim trupama. h) Draža Mihajlović nema veze s Englezima. On i ne želi više da je ima, odgovarajući engleskom držanju prema srpskom narodu.<ref name="ReferenceB">[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=581&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000576—000577.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Das Verhandlungsangebot des DM sieht folgende wesentlichen Punkte vor: </br> a) Unbedingtes Versprechen, kein deutscher Soldat werde von Cetniken überfällen. Geiselgestellung. </br> b) Gemeinsamer Kampf ausschliesslich gegen Kommunisten zur Herstellung von Ruhe und Ordnung. Deutsche und Cetniken brauchen nicht Feinde zu sein. </br> c) Feind Nr. 1 sind Kommunisten und alle, die sie unterstützen oder im Kampfe gegen Kommunisten nicht mitwirken. </br> d) DM bittet, ihn zu Ausbau des SFK und Aufbau Freikorps heranzuziehen. </br> e) Irgendeine Verbindung mit Partisanen ist unmöglich. </br> f) DM bittet zur Hebung freundschaftlicher Stimmung um Freilassung der in Serbien verhafteten Cetniken ohne Vermittlung der Cetniken. </br> g) Im Invasionsfall kein Kampf gegen Deutsche. Kampf gegen Kommunisten wird weitergeführt. Verbindung der Partisanen zu Invasionstruppen wollen Cetniken verhindern. </br> h) DM ohne Verbindung zu Engländern. Er will auch keine mehr haben, entsprechend engl. Verhalten gegen serb. Volk."}})</ref>}} Jedan iskaz<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=585&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000580.] ({{jez-njem|"Durchführung der Zusammenarbeit mit dem Cetnik–Banden, Ausbildung und Führung im Kampf wird den in erster Linie hierfür zuständigen Sicherheitsdienst und SD übertragen. Dieser ist allein für die politische Kampfführung vorgesehen, hat die engsten Verbindungen zu den Cetniks und führt in einem Raume, der als eine Art Heeresgebiet Domäne des Sicherheitsdienstes und des SD ist."}})</ref> sa ovog sastanka ubjedljivo svjedoči o uspostavljenim tijesnim vezama između [[Sicherheitsdienst|njemačkih obavještajnih struktura]] i četničke Vrhovne komande: {{izdvojeni citat|Sprovođenje sadejstva s četničkim bandama, obuka i komandovanje u borbi biće preneti Službi obezbeđenja i SD koji su u prvom redu nadležni za ovo. Ta je služba isključivo predviđena za političko vođenje rata, '''ima najuže veze s četnicima''' i komanduje na jednom određenom području, koje je, kao neka vrsta vojnog područja, domen Službe obezbeđenja i SD.<ref name="ReferenceB">[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]</ref>|Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 18. avgusta 1944. povodom ponude Draže Mihailovića za saradnju u borbi protiv NOVJ}} U izvještaju poslatom 20. avgusta 1944. godine iz Operativnog odjeljenja [[Beograd]] [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], navodi se da je za prijem kod vođe [[Treći Reich|Reich]]a [[Adolf Hitler|Adolfa Hitlera]] pripremljen zajednički referat feldmaršala [[Maximilian von Weichs|Maximiliana von Weichsa]], komandanta Jugoistoka i specijalnog opunomoćenika Ministarstva inostranih poslova na Jugoistoku [[Hermann Neubacher|Hermanna Neubachera]], na temu ''saradnje sa Dražom Mihailovićem i buduće politike u Srbiji'', kao i da je sa ovim upoznat feldmaršal [[Wilhelm Keitel]].<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frames no. 000971—000972.]</ref> Tog je dana sačinjena i službena bilješka u kojoj je sadržan sljedeći prijedlog: {{izdvojeni citat|Po predmetu ponude Nedić — Draža Mihailović, ministar Nojbaher predlaže da se organizacija četničkih jedinica prenese u nadležnost Višeg SS i policijskog vođe u Srbiji. Načelnik štaba komandanta Jugoistoka se saglasio s ovim predlogom.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000972.] <br /> ({{jez-njem|"In der Angelegenheit Angebot Nedic – DM schlagt Minister Neubacher vor, die Organisation der Cetnik–Verbände dem Höh.SS–Pol.Führer in Serbien zu übertragen. Chef des Gen.Stabes–O.B.Südost ist mit diesem Vorschlag einverstanden."}})</ref>}} Sâm Neubacher je 20. avgusta uputio opširan izvještaj ministru vanjskih poslova Velikonjemačkog Reicha [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]], u kojem je urgirao za prihvatanje ponude Nedić—Mihailović, navodeći da je Nedić garantirao da će se „pokret DM uzdržati od svake neprijateljske radnje protiv Nemaca i da ni u slučaju povlačenja Nemaca iz Srbije neće na Nemce biti ispaljen nijedan metak“. O odnosu Mihailovića i JVuO prema okupatoru od trenutka kada ga je Hitler imenovao ''Specijalnim izaslanikom Ministarstva vanjskih djela za Jugoistok'', Hermann Neubacher piše: {{izdvojeni citat|U pogledu Draže Mihailovića, upućujem na svoje mnogobrojne ranije telegrame. Svoje dosledno antikomunističko držanje dokazao je nedvosmisleno, uprkos najvećem pritisku od strane Engleza, odrekavši se njihove pomoći u naoružanju dok su Englezi istovremeno, preteći naoružavali Tita. Iskustva poslednjih 12 meseci u pogledu njegovog držanja prema nemačkim oružanim snagama, dosadašnje zajedničke borbe na antikomunističkom frontu i dosadašnja ozbiljna ugroženost srpske nacije, koju on priznaje u punom opsegu, smatram dovoljnim osnovom za to da će D. M. održati reč koju nam je dao ako u ovom odlučujućem trenutku budemo pružili preko Nedića odlučujuću pomoć. Spreman sam, posle jednog ličnog razgovora sa D. M., da preuzmem odgovornost za to da nas taj čovek neće napasti s leđa i da će on sam učiniti bezopasnim one elemente svoga pokreta koji su nepouzdani u pogledu nas.<ref>AVII, Mikroteka, NAV, N—T—312, rol. 780, f. 371746.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]</ref>}} Specijalni nemački izaslanik Hermann Neubacher je ocenio da obećanja Draže Mihajlovića u pogledu lojalnog držanja treba uzeti ozbiljno, pošto je dokazao on "da je toliki antikomunista, da je '''usprkos engleskim ponudama dao prednost prosjačenju kod okupatora''' pred slogom s crvenom stranom".<ref name="ReferenceB"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=575&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000570.] <br /> ({{jez-njem|"D.M. habe zweifellos bewiesen, dass er <br /> 1. Burgfrieden mit Besatzungsmacht halten will und <br /> 2. So sehr Antikommunist ist, dass er trotz Angeboten von englischer Seite einen Bettelgang beim Okkupator der Einigung mit der roten Seite vorgezegen hat. <br /> Zusicherungen D.M.'s auf loyale Einstellung sind ernst zu nehmen, da D.M. in antikommunistischer Frage stets konsequente Haltung eingenommen hat."}})</ref> Ovi pregovori završili su formulisanjem inicijative za formiranje srpske armije od 50.000 ljudi za borbu protiv komunizma kojom bi rukovodio [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]], a koju bi opremila nacistička Nemačka. Pored toga, Hitleru su specijalni izaslanik Neubacher i feldmaršal von Weichs prezentirali situaciju u Srbiji: „Četnici su u Srbiji od marta do avgusta 1944. izgubili u borbama sa komunistima oko 5.000 boraca, a prema nemačkoj okupacionoj sili u poslednje vreme nisu više neprijateljski raspoloženi. Oko 10.000 četnika bore se zajedno sa nemačkim trupama u južnoj Srbiji i to pod komandom nemačkog majora Vajela“.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref> Uz naglasak da će dato oružje „jednom kasnijom prilikom biti upravljeno protiv Nemaca“, vođa [[Treći Reich|Velikonjemačkog Reicha]] je odbacio ovu inicijativu, formulisavši konačnu svoju odluku na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Zaključujući, Führer je ustanovio, da on a) nema ništa protiv “malih taktičkih manevara“ s pokretom DM, b) da zatraženo formiranje armije, koja bi bila jačine 50.000 ljudi, nikako ne bi moglo doći u obzir.<ref name="znaci.org">[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm Službena beleška sa referisanja Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22.8.1944]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=814&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000811.] <br /> ({{jez-njem|"Abschliessend, stellte der Führer fest, daß er <br /> a) gegen "kleine taktische Manöver" mit der DM–Bewegung keine Bedenke habe, <br /> b) daß die Aufstellung der gefordeten 50 000 Mann starken Armee auf keinen Fall in Frage kommen könne."}})</ref>|Službena beleška sa referisanja komandanta Jugoistoka Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22. avgusta 1944. godine}} Ipak, u skladu sa idejom o formiranju srpskog korpusa pod komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]] koji bi se borio na strani Nemaca, [[6. septembra]] [[1944]]. [[Srpska državna straža]] i [[Srpska granična straža]] (ukupno oko 13.000 ljudi) stavljene su pod komandu Mihailovićevog komandanta Srbije generala [[Miroslav Trifunović|Trifunovića]]. Potom su jedinice [[Srpska državna straža|Srpske državne straže]] i [[Srpska granična straža|Srpske granične straže]] 6. oktobra [[1944]]. sabrane su u Jagodini gde je od njih formiran [[Srpski udarni korpus]] sa tri divizije, koji je brojao oko 6.800 ljudi. Komanda Srpske straže i Granične straže predana je naredbom generala Felbera generalu [[Miodrag Damjanović|Miodragu Damjanoviću]], šefu Nedićevog kabineta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=875&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000871.] <br /> ({{jez-njem|"An den Präsidenten den serbischen Ministerrates Herrn Generaloberst Nedić. Herr Ministerpräsident! <br /> Ich bin damit einverstanden, dass der Generalmajor Damjanović mit der Führung der serbischen bewaffneten Verbände mit Ausnahme des SFK betraut wird. Dieses Korps muss meiner Auffassung noch in den bewährten Händen des General Mušićki [sic] bleiben. Mit dem Ausdruck meiner vorzüglichen Hochachtung."}})</ref> Damjanović je bio i glavni Mihailovićev pouzdanik u Nedićevoj upravi, te su se on i komandanti Straže odmah stavili pod Mihailovićevu komandu. Ove jedinice, preimenovane u Srpski udarni korpus Jugoslovenske vojske u otadžbini, pridružile su se tako drugim četnicima u povlačenju prema Sandžaku. Njihovo je savezništvo ipak bilo nesigurno i ubrzo će se raspasti.<ref>[https://znaci.org/00001/40_74.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNICI SE POVLAČE IZ SRBIJE]</ref> === Bitka za Srbiju (1944) === {{Poseban članak|Bitka za Srbiju 1944.}} [[Datoteka:Četnici i Nemci u Srbiji 1944.jpg|minijatura|Grupa nemačkih vojnika i četnika Draže Mihailovića u vreme proboja u Srbiju 2. proleterske i 5. krajiške divizije NOVJ.]] U povjerljivom izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 26. avgusta 1944. godine, analizirano je stanje na [[Balkansko poluostrvo|Balkanu]] nakon objave rata Trećem Reichu od strane [[Bugarska|Bugarske]] te proglašenja neutralnosti [[Rumunija|Rumunjske]] (i jedna i druga su do tada bile potpisnicama [[Trojni pakt|Trojnog pakta]]), neposredno po ulasku jedinica [[Crvena armija|Crvene armije]] na teritorij dvije države. Oficiri Wehrmachta anticipiraju držanje četnika Draže Mihailovića u novonastaloj, kompliciranoj situaciji: {{izdvojeni citat|Ustanički pokreti na području Balkana – izuzev pokreta Draže Mihailovića – dobit će pojačan zamah, tako da ubrzo treba očekivati prekid svih vlastitih veza s cijelim južnim Balkanom. '''Pokret Draže Mihailovića predstavlja jedinu antiboljševičku organizaciju koja, uz odgovarajuću potporu, može biti dugoročno korisna našim interesima u borbi protiv boljševizma'''.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=874&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000870—000871.] ({{jez-njem|"Darüber hinaus werden die Aufstandsbewegungen im Balkan–Raum – abgesehen von der DM–Bewegung – verstärkten Auftrieb erhalten, so dass in Kürze mit einer Unterbrechung sämtlicher eigenen Verbindungen nach gesamtem Süd–Balkan gerechnet werden muss. Die DM–Bewegung stellt bei entsprechender Unterstüzung die einzige antibolschewistische Organisation dar, die im Kampf gegen den Bolschewismus auf längere Sicht unseren Interessen nutzbar gemacht werden kann."}})</ref>}} [[Bitka za Srbiju 1944.]] je bila zajednički saveznički poduhvat sa ciljem ovladavanja središnjim komunikacijskim prostorom nemačkih snaga na Balkanu. Dejstva na tlu izvršavala je [[NOVJ]], a [[Saveznici]] su obezbeđivali borbeno sadejstvo, snabdevanje i pomoć iz vazduha. Četnici su se u ovim borbama našli direktno na strani [[Wehrmacht]]a. U to vreme, Saveznici su već promenili odnos prema [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevim]] snagama, a njihov prioritet u Jugoslaviji postalo je jačanje snaga [[NOVJ]] u Srbiji.<ref>{{Cite web |title=Ficroj Meklejn: RAT NA BALKANU, glava 11 - NOVI DOGOVOR |url=http://www.znaci.org/00001/1_11.htm |access-date=2023-08-14 |archive-date=2023-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902100016/https://www.znaci.org/00001/1_11.htm }}</ref> Vrhovni štab NOVJ nameravao je da partizanske snage u Srbiji pomogne prodorom jačih snaga iz [[Bosna|Bosne]] i [[Crna Gora|Crne Gore]]. Nemačka komanda, kao i Mihailović, bili su rešeni da to spreče. Ključnu fazu bitke za Srbiju predstavlja [[Durmitorska operacija|operacija »Rübezahl«]]. Njemačka Komanda Jugoistoka prikupila je za ovu operaciju sljedeće raspoložive snage: {{izdvojeni citat|''Predmet'': Planiranje »Ribecal«,  1.) Snage koje učestvuju: a) Južna grupa: glavni deo 1. brd. div., albanska milicija i delovi SS-divizije »Skenderbeg«, b) Bor[bena] grupa »Jugozapad«: 2 ojačana bataljona 181. peš. divizije sa III/13. SS-puka, c) S[evero] z[apadna] grupa: 2. puk Brandenburg (bez 1 bat.), 3/12. tenk. bat. z. b. V., CDK i četnici (Drinski korpus), d) S[everna] grupa: 14. SS-puk (bez III), e) I[stočna] grupa: Viša k-da III/363. puka, 696. bat. feldžandarmerije, delovi 297. izv. bat., 2/201. brig. jur. topova, f) Grupa »Krempler«, g) Padobranski lov. bat. »Brandenburg«<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=491&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000486.] <br /> ({{jez-njem|"Betr.: Plannung "Rübezahl". </br> 1.) Beteiligte Kräfte: </br> a) Südgruppe: Masse 1. Geb. Div., alban. Milizen und Tle. SS–Div. Skanderbeg. </br> b) Kgr. Südwest: 2 verst. Btlne. 181 J.D. mit III./SS–13 </br> c) NW–Gruppe: 2. Rgt. Brandenburg (o. 1 Btln.) 3./Pz. Abt. z.b.V. 12, MFK, und Cetniks (Drina–Korps). </br> d) N–Gruppe: SS–Rgt. 14 (ohne III.). </br> e) O–Gruppe: Höh. Kdo. mit III./363, Feld Gend.Abt. 696, Tle. A.A. 297, 2./Stu. Gesch.Brig 201. </br> f) Gruppe Krempler. </br> g) Fallschirm–Jg.Btl. Brandenburg."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_108.htm Izveštaj Komandanta Jugoistoka od 12. avgusta 1944. Vrhovnoj Komandi Vermahta o sastavu borbenih grupa i njihovim pravcima napada u operaciji »Ribecal«], Zbornik NOR-a, tom XII, knjiga 4, dokument br. 108.</ref>}} [[NOVJ]] je nastojala da koncentriše snage na levoj strani [[Lim (reka)|Lima]] za proboj u [[Srbija|Srbiju]]. Nemačka [[Komanda Jugoistoka (Nemačka)|Komanda Jugoistoka]] je rešila da brani [[Srbija|Srbiju]] aktivnim dejstvima - sprečavanjem pokreta jedinica [[NOVJ]] kroz [[Bosna|Bosnu]] prema zapadu, kao i nizom krupnih i ambicioznih operacija u [[Sandžak]]u i istočnoj [[Bosna|Bosni]] sračunatih na razbijanje koncentracija [[NOVJ]] i njihovo onesposobljavanje za ofanzivna dejstva. Snage [[JVuO]] sa velikim entuzijazmom učestvovale su u ovim operacijama, kao i u onim koje je organizovao nemački komandant [[Srbija|Srbije]] protiv lokalnih partizana i povremenih prodora. Vrhunac ovog sadejstva nastupio je u avgustu [[1944]],<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[Službena beleška oficira Abvera Komande Jugoistoka od 22. avgusta 1944. sa referisanja komandanta Jugoistoka Adolfu Hitleru, http://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230814062743/https://znaci.org/00001/4_12_4_112.htm |date=2023-08-14 }}] Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 112</ref> kada su se odvijala najintenzivnija i najmasovnija dejstva. U izvještaju Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. godine upućenom Vojnoupravnom komandantu Jugoistoka, konstatuje se ozbiljna političko-bezbjednosna kriza uzrokovana uspješnim partizanskim manevrom, tj. prodorom u Srbiju: {{izdvojeni citat|Započeo je očekivani veliki Titov napad na Srbiju. Dok su u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], na [[Drina|Drini]], pripremljene jedinice bile tako desetkovane našim akcijama da mu tamo samo slabe snage stoje na raspolaganju, dotle je jačim delovima Titovih jedinica, koje su bile u centralnom delu [[Crna Gora|Crne Gore]], oko 3 divizije, pošlo za rukom da upadnu u [[Južna Srbija|južnu Srbiju]] i da pređu dolinu [[Ibar|Ibra]]. One sada u rejonu između Ibra i [[Južna Morava|Južne Morave]], po sjedinjavanju sa tamošnje 3 srpske crvene divizije, ugrožavaju obe glavne saobraćajne arterije prema jugu. Slobodu pokreta ovih, oko 10.000 ljudi jakih i dobro naoružanih, združenih jedinica uspeli smo, istina u teškim borbama i uz mnogo gubitaka, pomoću nemačkih, bugarskih i srpskih snaga (četnici i [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]]) da suzimo; ipak, one su preslabe da bi, s obzirom na otkazivanje bugarskih jedinica, izborile odlučujuće uspehe.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_109.htm Izveštaj Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. komandantu Jugoistoka o vojno-političkoj i privrednoj situaciji u Srbiji]</ref>}} Koliki su značaj najviši okupacioni dužnosnici u Jugoslaviji pridavali upotrebi četničkih jedinicâ u borbi protiv snaga NOVJ, može se zaključiti i na osnovu jedne naredbe od 26. avgusta 1944. godine, koju potpisuje feldmaršal [[Maximilian von Weichs]]: {{izdvojeni citat| ''Naređenje komandanta Jugoistoka'' Suštinski zadatak [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]] i Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od sada pa nadalje jeste dovesti i držati sve četničke jedinice u Srbiji i Crnoj Gori u borbenom dodiru s crvenim snagama, kako im ne bi bilo dopušteno preuzimanje vlastite inicijative, koja bi zbog cjelokupne situacije mogla biti uperena i protiv Njemačke. Odbijanje borbe protiv komunista mora se odmah prijaviti kao prijeteći simptom.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=13&rec=311&roll=191 NARA, T311, Roll 191, frame no. 000007.] <br /> ({{jez-njem|"Befehle OB.Südost <br /> Eine wesentl. Aufgabe Pz.AOk 2 und Mil.Befh.Südost ist ab sofort sämtl. in Serbien und Montenegro stehenden Cetnikverbände in Gefechtsberührung mit roten Kräften zu bringen und zu halten, um sie nicht zu einer eigenen Initiative die in Auswirkung der Gesamtlage auch gegen Deutschland gerichtet sein könnte gelangen zu lassen. Weigerung, dem Kampf gegen den Komm. aufzunehmen, ist als bedrohliches Symptom sofort zu melden."}})</ref>}} Uoči bitke sa partizanima, nemački Wehrmacht je snabdeo četnike svim raspoloživim zalihama italijanskog pešadijskog oružja i municije: {{izdvojeni citat|U nadovezi na dogovor od 15. 8. saopštava se, da se za izdavanje četničkim jedinicama mogu staviti na raspolaganje, u najboljem slučaju, sledeća oružja: 7.000 pušaka 6,5 mm (ital.) sa po 100 metaka, <br /> 50 teš. mitraljeza 8 mm (ital.) sa po 13.000 metaka, <br /> 42 laka bacača 4,5 mm (ital.) sa po 250 metaka. Upozorava se na to, da je time iscrpljena celokupna zaliha italijanske pešadijske municije u domenu Komandanta Jugoistoka i da se nove pošiljke mogu očekivati tek od oktobra 1944. godine i to u ograničenom obimu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=587&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000582.] </br> ({{jez-njem|"Im Nachgang zur Besprechung vom 15.8. wird mitgeteilt, dass für Ausgabe an Cetnik–Einheiten äusserstenfalls folgende Waffen zur Verfügung gestellt werden können: </br> 7 000 Gewehre 6,5 mm (i) mit je 100 Schuss, </br> 50 s.M.G. 8 mm (i) mit je 13 000 Schuss, </br> 42 le.Gr.W. 4,5 cm (i) mit je 250 Schuss. </br> Es wird darauf aufmerksam gemacht, dass damit der gesamte Bestand an ital. Inf. Munition im Bereich O.B.Südost erschöpft ist und Neulieferung in beschränktem Maße erst ab Oktober 44 erwartet werden darf."}})</ref><ref>[http://www.znaci.org/00001/4_14_4_228.htm Obaveštenje operativnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 16. avgusta 1944. obaveštajnom odeljenju o odobrenim količinama oružja i municije četničkim jedinicama]</ref>|Obaveštenje komande Jugoistoka o odobravanju oružja i municije četnicima (16. avgust 1944.)}} U nacrtu jednog izvještaja, sastavljenog od strane oficirâ Armijske grupe »F« u ljeto 1944. godine, sumira se iskustvo njemačkih okupacionih organa sa Mihailovićevim četnicima u [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupiranoj Jugoslaviji]]: {{izdvojeni citat|Dosadašnje držanje D.M.-a ima sljedeće karakteristike: a) Aktivna borba protiv komunista u Srbiji, Crnoj Gori i Hrvatskoj, s tim što je ova borba zbog brojčane, a naročito materijalno-tehničke nadmoći komunista, uvijek rizična za snage D.M.-a, b) Neispunjavanje od Saveznika postavljenih specijalnih zadataka, c) Lokalna, ponekad vrlo aktivna saradnja sa njemačkim trupama, obavještajnim i ostalim okupacionim organima, d) Potpuna spremnost za izvršavanje taktičkih instrukcija izdatih od strane njemačkih oficira za vezu, e) Stalno ponavljanje zahtjeva za municijom i oružjem radi borbe protiv komunista, kao nagrada za dokazanu lojalnost.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=970&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000960.] <br /> ({{jez-njem|"Das bisherige Verhalten der DM–Bewegung ist gekennzeichnet: </br> a) durch eine aktive Kampfführung gegen den kommunistischen Feind in Serbien, Kroatien und Montenegro, die bei zahlenmässiger und vor allem waffentechnischer Überlegenheit der kommunistischen Banden in jedem Falle mit einem besonderen Risiko für die DM–Kräfte verbunden ist, </br> b) durch die Nichtausführung der von den Allierten generell und im Form von Spezialaufgaben gegebenen Sabotageaufträge, </br> c) durch eine örtliche, z.Zt. sehr rege Zusammenarbeit der DM–Cetniks mit der deutschen Sicherungstruppe, den Abwehrorganen und den für Ausnutzung des Landes eingesetzten deutschen Dienststellen bezw. deren Organisationen, </br> d) durch eine absolute Bereitwilligkeit, sich den taktischen Weisungen der deutschen Verbindungsoffiziere zu unterwerfen, </br> e) durch die wiederholten Versuche, für bewiesene Loyalität Munition und Waffen zum Kampf gegen den kommunistischen Feind zu erhalten."}})</ref>}} Kada su partizani konačno uspeli da se probiju u Srbiju i krenu ka Beogradu, nastupila je panika u redovima okupatora i kvislinga/kolaboracionista: {{izdvojeni citat|Titovi partizani upali su u septembru 1944. u Srbiju i to na više mesta. Zapadni deo Srbije bio je potpuno nezaštićen. Tamo je bio stacioniran samo mali broj nemačkih policijskih jedinica, koje su, zajedno sa četnicima, tu i tamo još vodile borbe. Sa svih strana neprijatelj je krenuo ka Beogradu. U gradu je vladao mir. Mi smo sedeli u Beogradu ne na buretu baruta, nego smo se nalazili u njemu.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.</ref>|[[Hermann Neubacher]], “Sonderauftrag Südost”}} U izveštaju od 18. septembra 1944, komandant Jugoistoka feldmaršal Maximilian von Weichs jasno sagledava težinu situacije u kojoj su se našle okupacione snage u Srbiji usljed nezadržive partizanske ofanzive. Von Weichs smatra da se njemačkom vođstvu poput imperativa nameće nastavak saradnje sa Mihailovićevim četnicima: {{izdvojeni citat|Loša situacija u Srbiji: zbog pomanjkanja vlastitih snaga, napredovanje partizana se može još samo usporiti; politika upotrebe četnika pri tome je od nesmanjene važnosti, te će biti nastavljena svim sredstvima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=763&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000758.] <br /> ({{jez-njem|"Es kommt also darauf an, gegenüber den Banden in Serbien weiterhin mit unterlegenen Kräften eine Verzögerungstaktik zu betreiben in der Hoffnung, daß durch innerpolit. Gegensätze oder Versorgungsschwierigkeiten ihre Stoßkraft geschwächt wird. Ein Einspannen noch kampfbereiter Cetniks ist dabei von unverminderter Bedeutung u. wird mit allem Mitteln betrieben."}})</ref>|V. Weichs-ova ocjena situacije od 17.9.44 (18.9.44)}} Četnici su nudili okupatoru sadjejstvo u borbi protiv snaga NOVJ u zamjenu za municiju i naoružanje: {{izdvojeni citat|Više četničkih vođa s područja Beograda nudi se za borbu protiv komunista pri isporuci oružja i municije od strane Nijemaca.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=789&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000784.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: Kampfangebote mehrerer Cetnik–Führer Raum Belgrad gegen Kommunisten bei Waffen– und Munitionslieferung durch Deutsche."}})</ref>|Večernji izvještaj obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 19. septembar 1944. godine}} Krajem septembra 1944, četnici učestvuju s njemačkim jedinicama u borbi protiv partizana u raznim dijelovima Srbije. Tako u zapadnoj Srbiji, [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pod komandom potpukovnika [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]] i trupe Wehrmachta pokušavaju spriječiti prodor snaga NOVJ: {{izdvojeni citat|Zapadna i centralna Srbija: [...] Dijelovi Borbene grupe fon Jungenfeld prebačeni u Šabac, odakle su 26. septembra, u sadejstvu sa četničkom formacijom Račića, vršili napad na [[12. vojvođanski korpus NOVJ|12. korpus NOVJ]] koji nadire s juga.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1027&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 001015.] <br /> ({{jez-njem|"West– und Mittel– Serbien: </br> Tle. Kgr. v. Jungenfeld nach Sabac verlegt, von dort 26.9. im Zusammenwirken mit Cetnik–Verband Racic Angriff auf von Süd vordringendes XII. rotes Korps."}})</ref>}} Ova elitna četnička formacija pomagala je okupatoru u zapadnoj Srbiji već početkom septembra te godine: {{izdvojeni citat|[[Požega (Srbija)|Požegu]] zauzele vlastite trupe u sadejstvu sa četnicima (Račića).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000246.] <br /> ({{jez-njem|"Pozega durch eigene Truppe in Zusammenwirken mit Cetniks (Racic) genommen."}})</ref>|Večernji izvještaj Obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 6. septembar 1944. godine}} Pukovnik von Jungenfeld se nalazio na čelu 5. policijskog puka, sa štabom u [[Šabac|Šapcu]]. O saradnji visokih četničkih oficira sa Jungenfeldom, poput komandanta Kolubarskog korpusa JVuO kapetana Milorada Lapčevića, generala [[Svetomira Đukića]], komandanta Severnih pokrajina JVuO (tj. [[Vojvodina|Vojvodine]] i [[Slavonija|Slavonije]]) ili majora Ilije Orelja, u vezi sa planiranjem krupnije operacije protiv snagâ [[NOV i POJ]] u [[Srem]]u avgusta 1944. godine, general Dragoljub Mihailović je bio obaviješten od strane pukovnika Dragomira Radovanovića, delegata Vrhovne komande Jugoslovenske vojske u otadžbini za Vojvodinu: {{izdvojeni citat|Dobro je što je kapetan Lapčević postavljen za komandanta Sremske jurišne grupe, no on je svojim radom za poslednji mesec dana stalno radio sa nemačkim komandantom iz [[Šabac|Šapca]]. On — kapetan Lapčević je izvodio akciju u [[Kupinovo|Kupinskom]] kutu po zapovesti nemačkog komandanta iz Šabca, javno sa njim sedeo obilazio Kupinski kut naravno da su u ovom pogledu sudelovali đeneral Đukić i major Orelj. Major Orelj je potpuno zabrljao. Nezgodno je što se svuda prestavlja za Vašeg Delegata te u ime Vaše onako pijan naređuje i govori. Sve ovo vide ovi naši mladi komandanti koji vode ljude i koji treba da nose ceo teret borbe na svojim leđima. Oni nemogu da dozvole da im neko prebaci da su saradnici Nemaca. Kapetan Lapčević, đeneral Đukić i major Orelj mogli su i trebali da rade, ali samo tajno, a nikako javno svakog dana sedeti u kafani u s. [[Ušće (Obrenovac)|Ušće]] pored puta [[Obrenovac]]—Šabac, još đeneral Đukić sa đeneralskom kapom i t.d. Da umirim ove mlade ljude i da im objasnim da će se ovo zabraniti i da će se ako se šta radi, u buduće tajno raditi, trebalo je dosta vremena i muke.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_37.htm Izveštaj delegata Vrhovne komande za Vojvodinu od 22. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o akcijama protiv NOV i POJ u Sremu i o saradnji sa nemačkim trupama]</ref>}} Iz Armijske grupe »F« javljeno je 13. septembra 1944. godine da Mihailovićevi četnici pomažu okupacionoj sili i prilikom defanzivnih akcijâ u zapadnoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Sjeverozapadna Srbija: Noćni napad crvenih bandi na [[Valjevo]] odbijen od strane četnika i vlastitih snaga.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=553&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000550.] <br /> ({{jez-njem|"NW–Serbien: </br> Nachtangriff roter Banden auf Valjevo durch Cetniks und eig. Kräfte abgeschlagen."}})</ref>|Tajni dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«) za 13. IX 1944.}} U [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]] četnici su asistirali okupatoru pri zaštiti objekata od strateškog značaja za ratnu privredu Trećeg Reicha, čime je Nijemcima znatno olakšavana eksploatacija rudnih bogatstava u zemlji: {{izdvojeni citat|Napad bandi na rudnik uglja [[Bogovina]] odbijen od strane DM–jedinicâ i mešovite borbene grupe (Landesschützen iz [[Bor]]a i delovi 1. policijskog dobrov. bataljona).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=403&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289656.] <br /> ({{jez-njem|"BANDENANGRIFF AUF KOHLENBERGWERK BOGOVINA DURCH DM–VERBAENDE UND GEMISCHTE KGR (LDS AUS BOR UND TLE. POL. FREIW.BTL. 1) ABGEWIESEN."}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 27. VIII 1944. godine}} Načelnik štaba Četvrte grupe jurišnih korpusa JVuO major [[Neško Nedić]] je 13. septembra izdao naređenje kapetanu Vojislavu Markoviću da u najtješnjoj vezi sa njemačkim okupacionim snagama odbace [[1. proleterska divizija|Prvu proletersku diviziju]] prilikom napada na Valjevo: {{izdvojeni citat|Tvoj korpus za sada ostaje za akciju prema Valjevu — prema komunističkoj grupi dejstvuje u Kolubari. Pošto ovu akciju vode uglavnom Nemci to će tvoja uloga biti da naslonom naših i u sporazumu sa njima izvršiš tučenje crvenih sugerišući Nemcima najpogodnija rešenja. Od Nemaca ćeš neposredno da se snabdevaš municijom, a glavni zadatak ti je da prisustvom uz nemačke trupe goniš i hvataš komuniste koje oni razbijaju.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_69.htm Naređenje načelnika štaba 4. grupe jurišnih korpusa od 13. septembra 1944. komandantu 7. jurišnog korpusa da sadejstvuje s nemačkim trupama u odbijanju napada 1. proleterske divizije NOVJ na Valjevo]</ref>}} Istovremeno, Nijemci otpočinju s izvođenjem [[Operacija Cirkus|operacije »Cirkus«]] ({{jez-njem|Zirkus}}), čiji je cilj bio ovlađivanje [[Kolubara|kolubarskim]] pobrđem. Operacija je počela 24. septembra 1944, uz učešće [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS-divizije »Prinz Eugen«]], [[Brandenburger|1. puka »Brandenburg«]] (bez 1. bataljona), 202. tenkovskog bataljona, dijelova 5. policijskog puka i pripadnikâ Šumadijske i Kolubarske grupe korpusa JVuO.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.pdf Pregled dejstava potčinjenih jedinica vojnoupravnog komandanta Jugoistoka (Armijske grupe »Srbija«) od 23. avgusta do 4. novembra 1944. godine]</ref> Prethodnog dana, ispred Komande Jugoistoka je načelnik štaba Armijske grupe »F« general [[Arthur Winter]] uputio izvještaj kojim najavljuje početak operacije, napominjući da će se i brojne četničke jedinice boriti na strani Wehrmachta: {{izdvojeni citat|Početak "Cirkusa" 24. septembra. [...] Sve naše snage u sjeverozapadnoj Srbiji potčinjene su Borbenoj grupi fon Jungenfeld. U kruševačkom kraju uspješno napredovanje većih četničkih snaga, uz podršku 12. bataljona iz sastava [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], protiv crvenih bandi u području sjeverozapadno od Kruševca. Pothvat će biti nastavljen sa 6.000 četnika.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=941&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000931.] <br /> ({{jez-njem|"Beginn "Zirkus" 24.9. Durch Aufkl.– Vorstoss 1. Rgt. Brandenburg Arandjelovac stark feindbesetzt festgestellt. Sämtl. eig. Kräfte in NW–Serbien Kgr. v. Jungenfeld unterstellt. Raum Krusevac erfolgreicher Vorstoss stärkerer Cetnik–Kräfte, unterstützt durch 2./Pz.Abt.z.b.V.12 gegen rote Banden Raum NW Krusevac. Unternehmen wird mit 6000 Cetniks fortgeführt."}})</ref>|Povjerljivi izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 23. IX 1944.}} U septembru su kvislinške formacije [[Srpska državna straža|Srpska državna]] i [[Srpska granična straža|granična straža]] preformirane u [[Srpski udarni korpus]] (jačine 6.800), stavljen pod Mihailovićevu komandu.<ref>[http://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.htm Izveštaj komandanta Armijske grupe "Srbija" od 4. novembra 1944] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230714172817/https://znaci.org/00001/4_12_4_168.htm |date=2023-07-14 }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 168</ref> U prvoj polovini septembra, četničko-nemačka odbrana [[Srbija|Srbije]] sa zapada doživela je slom usled prodora [[NOVJ]]. Bitka za [[Srbija|Srbiju]] definitivno je rešena tokom oktobra [[Beogradska operacija 1944.|Beogradskom operacijom]], uz sadejstvo [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]] sa oklopnim snagama [[Crvena armija|Crvene armije]]. No, i pored toga, JVuO je nastavila sadejstvovati sa Vermahtom: {{izdvojeni citat|Glavni štab DM-a premješten je u Bosnu usljed napredovanja komunista u Srbiji; međutim, povlačenje četničkih snaga iz Srbije u Bosnu još uvijek nije sprovedeno. Uprkos slabijoj borbenoj efikasnosti, Račićevi četnici nastavljaju borbu protiv komunista. Pod jakim komunističkim pritiskom, još se četničkih vođâ, uključujući i one iz ist. Srbije, izjasnilo spremnim za borbu protiv komunista zajedno s njemačkim Wehrmachtom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=101&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame 000095: Izvještaj o neprijatelju u Srbiji, Hrvatskoj, Crnoj Gori i Albaniji (Dodatak za savjetovanje kod načelnika štaba jugoistoka od 2. oktobra 1944.)] <br /> ({{jez-njem|"Der Hpt.Stab DM ist infolge Vorrückens der Kommunisten in Serbien nach Bosnien verlegt worden, ein Abzug von Cetnik–Kräften aus dem Serbischen Raum nach Bosnien hat dagegen noch nicht stattgefunden. Trotz ihrer Unterlegenheit an Kampfwert stehen die Cetniks des Racic weiterhin im Kampf gegen die Kommunisten. Unter dem starken kommunistischen Druck haben sich weitere Cetnik–Führer, auch aus O–Serbien bereit erklärt, gemeinsam mit der Deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten zu kämpfen."}})</ref>|Izvještaj [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 2. oktobra 1944.}} {{izdvojeni citat|Četnička grupa [[Siniša Ocokoljić|Ocokoljića]] iz istočne Srbije osiguravala je pozadinu Müllerovom korpusu prilikom borbi protiv Rusa u rejonu okuka Dunava–Zaječar.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000562-000564: Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)] </br> ({{jez-njem|"Die ostserbische Cetnikgruppe des Ocokoljic hat dem Korps Müller bei den Verteidigungskämpfen gegen die Russen im Raum Donauschleife–Zajecar Dienste zur Freihaltung der rückwärtigen Verbindungen geleistet."}})</ref>|Njemački izvještaj od 19. oktobra 1944.}} Opšta (pozitivna) ocjena o doprinosu četničkih snaga u borbi na strani njemačkog Wehrmachta tokom bitke za Srbiju, data je u izvještaju štaba [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], poslatom 21. avgusta 1944. godine Vojnom zapovjedniku Jugoistoka generalu [[Hans Felber|Felberu]]: {{izdvojeni citat|Njemačko vođstvo u Srbiji je stoga moralo tražiti pomoć većih dijelova četnika Draže Mihailovića. Oni su slabo naoružani i nedavno su teško pogođeni usljed izostanka obuke pojedinačnih boraca. Ipak, dobro su se borili, pretrpjeli su znatne krvave gubitke i mogu se označiti kao bezuslovno antikomunistički.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=985&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000975.] ({{jez-njem|"Die deutsche Führung in Serbien mußte sich daher schon bisher der Mithilfe stärkerer Teile der DM–Cetniks bedienen. Diese sind schlecht bewaffnet und infolge geringer Ausbildung des Einzelkämpfers in der letzten Zeit stark angeschlagen worden. Sie haben sich aber gut geschlagen, erhebliche blutige Verluste zu verzeichnen und können als unbedingt antikommunistisch bezeichnet werden."}})</ref>|Njemačka procjena brojnosti partizanskih, njemačkih i kvislinških jedinica u Srbiji (21. august 1944).}} === Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije (1944) === {{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije|Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)}} [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 183-J28413, Jugoslawien, deutscher Rückzug.jpg|thumb|Nemački vojnici se povlače iz Srbije.]] Tokom septembra [[1944]]. glavna četnička mobilna formacija u centralnoj i zapadnoj Srbiji, [[Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa]] pod komandom [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]], skupa sa drugim pridruženim jedinicama, poražena je od nadirućih snaga [[NOVJ]] i potisnuta prema [[Beograd]]u. Ove su jedinice Nemci tokom [[3. oktobra|3]], [[4. oktobra|4.]] i [[5. oktobra]] 1944. vozovima prebacili sa željezničkih stanica Topčider i Ripanj do [[Kraljevo|Kraljeva]].<ref name="ReferenceC">Ratko Parežanin; MOJA MISIJA U CRNOJ GORI, Rim, 1974, str. 17-18.</ref><ref>Radomir Milošević-Čeda: ZAKASNELI RAPORT, Interprint, Beograd, 1996, str. 78-79.</ref> {{izdvojeni citat|Noću, iza ponoći, između 3. i 4. oktobra 1944, krenuli smo iz Beograda, sa železničke stanice u Topčideru... Uveče sam se oprostio sa komandantom Korpusa, generalom Kostom Mušickim... Kod Mušickog je u tom trenutku bio [[Nikola Kalabić]], a u štabu Dobrovoljačkog Korpusa sam primetio i Neška Nedića... Došli su da se dogovaraju sa Dobrovoljačkom komandom i da traže opremu i ostalo. Na brzinu progovorio sam nekoliko reči sa Neškom Nedićem. U vozu su s nama putovali i Kalabićevi četnici. Rekoše nam da idu do Kraljeva, gde se vrši koncentracija četnika za borbu.<ref name="ReferenceC"/>|Nedićev ministar [[Ratko Parežanin]]}} O oštrini borbi koje su se vodile između snaga NOVJ, s jedne, te okupatorsko-kolaboracionističkih jedinica s druge strane, svjedoči i jedan njemački izvještaj neposredno pred [[Beogradska operacija|pad Beograda]]. U izvještaju se apostofira strateški značaj koji je, za odbranu glavnog grada Srbije, predstavljala linija bojišnice u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], gdje je bila raspoređena Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO pod komandom potpukovnika Račića: {{izdvojeni citat|Račićeva jurišna grupa korpusa, koja je u septembru u teškim borbama na savskom zavoju bila potisnuta iz područja Čačak–Požega–Užice zbog napredovanja Titovih snaga u zapadnoj Srbiji ka sjeveru, probila se natrag u područje Užice–Požega–Čačak zapadno ka Drini u pojedinačnim grupama, trpeći velike gubitke, nakon što su njemačke snage raspoređene u ovom području povučene na [[Istočni front]]. Usljed nedostatka streljiva i oružja te u odsustvu njemačkih snaga koje bi ga poduprle, Račić je od tada mogao izvoditi samo manje operacije protiv komunističkih grupa. </br> Brzo napredovanje Rusa preko doline Morave do saobraćajnice Beograd–Kraljevo potpuno je promijenilo situaciju kod četnika. Čini se da je bliski kontakt s njemačkim trupama bio poremećen brzim pokretima njemačkih trupa uzrokovanim borbama, tako da se s te strane teško mogao vršiti bilo kakav kontinuirani uticaj na četnike.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame no. 000562.] </br> ({{jez-njem|"Die im September durch den Nordvormarsch der Tito–Kräfte im westserbischen Gebiet aus dem Raum Cacak–Pozega–Uzice in harten Kämpfen gegen den Savabogen zurückgedrückte Sturmkorpsgruppe Racic hat sich nach Abzug der in diesem Raum eingesetzten deutschen Kräfte an die Ostfront wiederum unter starken Verlusten in Einzelgruppen in das Gebiet westlich der Drina und den Ausgangsraum Uzice–Pozega–Cacak durchgekämpft. Wegen Mangel an Munition und Waffen und im Hinblick auf das Fehlen deutscher Kräfte als Rückhalt hat Racic seitdem nur kleinere Aktionen gegen komm. Gruppen durchführen können. </br> Das rasche Vordringen der Russen über das Moravatal bis zur Straße Belgrad–Kraljevo hat die Lage der Cetniks völlig verändert. Die Tuchfühlung mit der deutschen Truppe scheint durch die im Kampfverlauf notwendig gewordenen raschen deutschen Truppenverschiebungen unterbrochen zu sein, sodass von dieser Seite die Möglichkeit zu laufender Einwirkung auf die Cetniks kaum mehr bestand."}})</ref>|Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)}} U mjesečnom izvještaju [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] ({{jez-njem|Heeresgruppe F}}) za oktobar 1944, poslatom Komandi Jugoistoka, konstatuje se da četnici u Srbiji nijesu u stanju održati svoje pozicije bez prisustva njemačkih okupacionih trupâ. Oficiri Wehrmachta tvrde da je „prebacivanje najvećeg dijela četničkih jedinica koje su se nalazile u sjevernoj i istočnoj Srbiji u suštini izvršeno da bi se izbjegli sukobi sa Rusima“, na čiju ih je „podmuklost“ upozorila Vrhovna komanda JVuO: {{izdvojeni citat|U borbi sa snagama 1. komun. korpusa koje su napredovale ka Beogradu, krajem septembra je Rudnički korpus [JVuO] u rejonu Lazarevca (32 km si. od Valjeva) potpuno uništen, dok je Kosmajski korpus uspio da se održi u rejonu sjeverno od Mladenovca (4 km j–ji. od Beograda). Nakon povlačenja njemačkih trupa, budući u nemogućnosti da zadrže dotadašnja operativna područja zbog premoći Rusa i komunista, četničke jedinice koje su se borile u sjeverozapadnoj i centralnoj Srbiji prebačene su do sredine oktobra na područje južno od Zapadne Morave.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&rec=311&roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001138.] <br /> ({{jez-njem|"Die Verlegung des grössten Teiles der in Nord– und Ostserbien befindlichen Cetnik–Einheiten wurde im wesentlichen zur Vermeidung von Zusammenstössen mit den Russen vorgenommem, vor deren Hinterlist das Obkdo. die Stäbe dringend warnte. <br /> Im Kampf mit den auf Belgrad vorgehenden Kräften des I.komm.Korps wurde Ende September das im Raum Lazarevac (32 NO Valjevo) stehende Rudnik–Korps völlig zerschlagen, während das Kosmaj–Korps sich im Raum Nord Mladenovac (4 SSO Belgrad) behaupten könnte. <br /> Angesichts der Unmöglichket, nach dem Abzug der deutschen Truppen die bisherigen Einsatzräume gegen die Übermacht der Russen und Kommunisten zu halten, wurden die in Nordwest– und Mittel– Serbien kämpfenden Cetnik–Einheiten biss Mitte Oktober in den Raum südlich der Westl. Morava verlegt."}})</ref>}} Izbijanje [[Crvena armija|Crvene armije]] na severoistočnu granicu Jugoslavije izazvalo je pometnju u četničkim redovima. Znatan deo četničkih trupa tokom septembra razbijen je od strane NOVJ u zapadnoj Srbiji. Sam [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]] sa manjom grupom boraca je nateran na povlačenje u Bosnu. Neki su pokušali da napadom na Nemce pred sam dolazak Crvene armije ponovo steknu saveznički status ([[Predrag Raković|Raković]], [[Dragutin Keserović|Keserović]], [[Dragoslav Račić|Račić]]), ali je i ovaj pokušaj bio kratkotrajan. Nakon neuspeha, glavnina se krajem oktobra koncentrisala u oblasti Ivanjice. Upravo u tom periodu vrh Armijske grupe E iz Grčke izbio je do [[Novi Pazar|Novog Pazara]]. Četnici su se priključili [[Proboj Armijske grupe E kroz Sandžak|prodoru Armijske grupe E kroz Sandžak]] u istočnu [[Bosna|Bosnu]]. {{Wikisource|Izveštaj Komande grupe armija "E" Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.}} {{izdvojeni citat|Draža Mihailović će nastaviti borbu protiv komunizma. Njegove jedinice se već bore sa Titovim trupama i imaju djelomično vezu sa njemačkim jedinicama (pukovnik v. Jungfeld, general Müller). Sada je stvar u tome, kako upotrebiti četničke jedinice kao prethodnice i osiguranje za komunikacije prilikom predstojećeg izmještanja njemačkih trupa iz Srbije. Pritom se neće moći izbjeći da četnici, prateći moguće pokrete njemačkih trupa ka zapadu, ne dospiju na tlo Hrvatske.<ref name="sr.wikisource.org">[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=51&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|"D.M. wird weiterhin Kampf gegen den Kommunismus führen. Seine Verbände stehen nach wie vor gegen den Titobanden und haben zum Teil auch die notwendige Bindung an die deutsche Truppe (Oberst von Jungfeld, General Müller). Es wird nunmehr darauf ankommen, die Cetniks bei den zu erwartenden Absatzbewegungen der deutschen Truppe in Serbien als eine Art Vorhut einzusetzen, die die rückwärtigen Verbindungen durch Kampf gegen die dortständigen kommunistischen Banden öffnen. Dabei ist nicht zu vermeiden, dass die Cetniks im Zuge möglicher Rückverlegung der deutschen Kräfte in Serbien nach Westen auf kroatisches Gebiet übertreten."}})</ref>|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}} Prvog dana oktobra 1944, u Komandi Jugoistoka je održano savjetovanje na kojem je upozoreno na promjenljivo raspoloženje četnika prema njemačkoj oružanoj sili u okupiranoj Jugoslaviji: {{izdvojeni citat|Srbija: [...] Četničko držanje i dalje različito. Srbijanski četnici se bore zajedno sa Wehrmachtom protiv komunista. Čak je i sam Draža Mihailović tražio njemačko osiguranje za planirano prebacivanje svog štaba iz sjeverozapadne Srbije u područje jugozapadno od Beograda. Ovaj plan se ipak nije ostvario. Suprotno tome, četnici u Istočnoj Bosni, Hercegovini i južnoj Crnoj Gori su neprijateljski nastrojeni. Kreću se ka obali, kako bi u slučaju savezničkog iskrcavanja s njima uspostavili kontakt i dobili savezničku zaštitu od crvenih. Iz sigurnog izvora se doznaje da D.M. izričito osudio njihovo protivnjemačko držanje.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=111&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000105—000106.] ({{jez-njem|"Cetnik–Haltung weiterhin uneinheitlich. Serbische Cetniks kämpfen zusammen mit deutscher Truppe gegen komm. Banden. DM. selbst bat sogar um deutsche Hilfe zur Sicherung beabsichtigter Verlegung seines Hauptstabes von NW–Serbien in Raum SW Belgrad. Diese Absicht jedoch nicht durchgeführt. Demgegenüber feindselige Haltung der Cetniks im O–Bosnien, Herzegovina und S–Montenegro und Bewegung dieser Kräfte zur Küste in den Raum Dubrovnik mit dem Ziel, bei erwarteter engl.Landung Verbindung mit Allierten aufzunehmen und Schutz gegen Rote zu suchen. Nach S.Qu. bekannt, dass DM. die deutschfeidliche Haltung dieser Cetniks aussdrücklich missbilligt."}})</ref>|Izvještaj sa savjetovanja kod načelnika štaba Jugoistoka od 2. oktobra 1944 (1. oktobar 1944.).}} Koliki je stepen kontrole nad četničkim snagama u Srbiji uspjela ostvariti njemačka Komanda Jugoistoka, vidljivo je i iz zapisnika sa sastanka na vrhu, održanog neposredno pred početak [[Beogradska operacija|Beogradske operacije]] (8. X 1944), kada su zabilježene i riječi Višeg SS i policijskog vođe [[Hermanna Behrendsa]]: {{izdvojeni citat|Na pitanje g-dina feldmaršala [tj. [[Maximilian von Weichs|von Weichs]]a — prim.] postoji li mogućnost komunističkog ustanka u Beogradu, Viši SS i policijski vođa Obergruppenführer Behrends je odgovorio odrečno, ističući da su stalnim pročešljavanjem u posljednje vrijeme uklonjeni svi oni komunisti koji bi na bilo koji način mogli učestvovati u takvoj akciji. Na pitanje gdje se nalaze komunisti zatvoreni u koncentracioni logor, Behrends je odgovorio da su svi pobijeni. Na kraju je skrenuo pažnju na to da je u četničke redove uspio ubaciti dovoljno jake grupe Službe sigurnosti [SD-Sicherheitsdienst], koje imaju ostati sa četnicima i ubuduće. Na to je glavnokomandujući primijetio da je samo to dovoljan razlog zašto bi se vodstvo nad četnicima trebalo povjeriti isključivo Višem SS i policijskom vođi.<ref name="sr.wikisource.org">[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=52&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|"Die Frage des Herrn Feldmarschall an den Obergruppenführer Behrends, ob er mit einem kommunistischen Aufstand in Belgrad rechne, verneinte dieser unter Hinweis darauf, dass er in letzter Zeit durch dauernde Durchkämmungen alle irgendwie für einen Putsch infrage kommenden Kommunisten beseitigt habe. Die Frage nach dem Verbleib der im Konzentrationslager erfassten Kommunisten beantwortete er dahingehend, dass diese alle umgelegt seien. Abschliessend wies Obergruppenführer Behrends noch daraufhin, dass er bei den Cetniks ausreichend starke SD—Kommandos eingebaut habe, die bei den Cetniks verbleiben würden. Von seiten O.B.Südost wurde daraufhin festgestellt, dass allein schon durch diese Tatsache die weitere Führung der Cetnikverbände durch den Höh.SS und Pol.Führer gegeben sei."}})</ref>|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}} Nakon poraza u [[Bitka na Jelovoj gori|bici na Jelovoj gori]], Vrhovna komanda JVuO na čelu sa Dražom Mihailovićem obrela se u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]]. Potpukovnik [[Zaharije Ostojić]], komandant Istaknutog dela štaba Vrhovne komande, šalje 30. septembra 1944. komandantu Zlatiborskog korpusa kapetanu Dušanu Radoviću (pseudonim »Kondor«) upozoravajuću depešu: {{izdvojeni citat| ''Za Kondora — ultra urgent'' Imam obaveštenje da ste Vi, [Miloš] Marković i [Filip] Ajdačić upućeni u [[Višegrad|višegradski]] srez sa specijalnim zadatkom i da ćete isti izvršiti u punoj vezi sa [[Gestapo]]m i Švabama. Vaši ljudi pričaju da su kaznena ekspedicija. Još u toku današnjeg dana očekujem Vaše objašnjenje, jer ću u protivnom preduzeti potrebno, a narod i istorija reći će ko je izdajnik?<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_133.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša Istaknutog dela štaba Vrhovne komande od 7. avgusta 1944. do 7. januara 1945. godine]</ref>}} Jedinice [[Crvena armija|Crvene armije]] i [[NOVJ]] u prvoj polovini oktobra [[1944]]. zaposele su komunikaciju dolinom [[Morava (reka)|Morave]] između [[Vranje|Vranja]] i [[Velika Plana|Velike Plane]], što je otežalo [[Proboj Armijske grupe "E" iz Grčke 1944|proboj Armijske grupe "E" iz Grčke]]. Ova formacija time je bila usmerena na komunikaciju [[Skoplje]] - [[Kosovska Mitrovica]] - [[Raška]], odnosno dolinom [[Ibar (reka)|Ibra]], i zatim na otvaranje puteva prema [[Sarajevo|Sarajevu]] pod borbom. Tokom ovog četvoromesečnog proboja saradnja između Armijske grupe "E" i četnika iz [[Srbija|Srbije]] i [[Crna Gora|Crne Gore]] imala je više vidova. U izvještaju [[91. armijskog korpusa]] Wehrmachta od 25. oktobra 1944. godine, što ga je potpisao general [[Werner von Erdmannsdorf]],<ref>NARA, T314, Roll 1360, frame no. 000889.</ref> odato je svojevrsno priznanje generalu Mihailoviću i njegovim četnicima kao najvrjednijim antikomunističkim (sa)borcima na čitavom okupiranom području [[Jugoistočna Evropa|jugoistočne Evrope]]: {{izdvojeni citat|Među antikomunističke grupe u Srbiji spadaju i sljedbenici srpskog pukovnika Draže Mihailovića [Mihailović je unaprijeđen u čin generala još decembra 1941. — prim.] i neke nezavisne četničke jedinice (četnik — borac za slobodu). Pukovnik Draža Mihailović igra u Srbiji ulogu sličnu onoj koju igra general [[EDES]]-a [[Napoleon Zervas|Zervas]] u Grčkoj. On jeste anglofil, ali i apsolutno antikomunistički nastrojen. Na osnovu njegova antikomunističkog stava, saradnja [četnika i Nijemaca] u borbi protiv Titovih komunističkih bandi bila je uglavnom zadovoljavajuća. Srbin je dobar vojnik i u tom pogledu nalazi se na prvom mjestu na Balkanu. Disciplinovan je, žilav i uporan, te stoga stoji iznad prosječnog Grka. Srpske bande se bore žešće od Grka i imaju se više cijeniti od grčkih bandita. Njihovo naoružanje je dobro.|Uputstvo za srpsko-albansku teritoriju, izdato od strane obavještajnog odjeljenja 91. armijskog korpusa, 25. oktobar 1944. godine}} Prilikom proboja od [[Sjenica|Sjenice]] prema [[Prijepolje|Prijepolju]] [[24. oktobra|24]]-[[31. oktobra]] [[1944]]. Nemci su nastupali zajedno sa borcima [[Srpski udarni korpus|Srpskog udarnog korpusa]] protiv snaga [[37. sandžačka divizija|37. sandžačke divizije]]. Od Prijepolja se glavnina [[Armijska grupe "E"|Armijske grupe "E"]] kroz Sandžak usmerila na pravac Prijepolje - Višegrad - Rogatica - Sarajevo. Jednim motorizovanim bataljonom Nemci su 1. novembra otvorili su put Prijepolje - Pljevlja, i usmerili celokupne četničke snage iz [[Srbija|Srbije]] na pravac [[Sjenica]] - [[Prijepolje]] - [[Pljevlja]] - [[Goražde]]. Time su iskoristili snage [[JVUO]] iz Srbije kao svoju levu pobočnicu. Nakon toga, svojim napadom na NOVJ u pravcu Tuzle ([[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944]]) sadejstvovale su snagama [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] u njihovom proboju na sever. U dnevnom izvještaju za 13. novembar 1944. o situaciji na teritoriji okupirane Jugoslavije iz štaba Armijske grupe »F«, u paragrafu naslovljenom “Njemačke i savezničke trupe“, navodi se, očigledno na osnovu presretnute komunikacije snaga NOVJ, da se general Dragoljub Mihailović nalazi u rejonu [[Sjenica|Sjenice]] sa „aktivnim jugoslovenskim generalom” (moguće da je riječ o [[Miroslav Trifunović|Miroslavu Trifunoviću]]).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=719&rec=311&roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001217.] <br /> ({{jez-njem|"I. Deutsche und verbündete Truppen. </br> Draza Mihajlovic befindet sich mit einem aktiven jugosl. General im Sjenica. (VII.mont.Brig. an 3.Div. 4.11.)"}})</ref> Dok komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] general [[Aleksander Ler|Ler]] u svom pregledu brojnog stanja od [[16. novembra]] [[1944]]. ubraja 10.000 četnika Pavla Đurišića u vlastite (njemačke) trupe,<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_174.htm Pregled brojnog stanja jedinica potčinjenih Grupi armija »E« na dan 16. 11. 1944. godine, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII - dokumenti nemačkog rajha, knjiga 4], Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 174.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frames no. 000376—000377.]</ref> dotle se za četnike iz Srbije u izveštaju poslatom Vrhovnoj komandi u [[Berlin]]u kaže da se "drže u senci Vermahta". Nevoljno savezništvo veoma dobro ilustruje i sljedeći izveštaj: {{izdvojeni citat|Grupa Marković (2500—3000), u sporazumu sa nem. vojskom, osigurava odsek Mitrovica — Raška (mesta uklj.) — Novi Pazar. Izviđanje protiv Bugara, Tita i Sovjeta. Do sada nije bilo ozbiljnih incidenata. Potrebna je opreznost. [[Miroslav Trifunović|Trifunović]] sa oko 18.000 četnika [[Dragoslav Račić|Račića]] i [[Dragutin Keserović|Keserovića]], uporedno sa nem. pokretima u rejonu Prijepolje. Pravac marša Foča. U početku učešće u borbenim dejstvima na nemačkoj strani (zaštita bokova). U poslednje vreme samo saputnici. Utisak: dokle god postoje zajednički interesi — uopšte mir. Ako vide mogućnost uspeha, bezuslovno treba očekivati prepade na nemački [[Vermaht]], naročito na odvojene grupe. <br /> Moli se da se dostavi rezultat pregovora DM — [[Hermann Neubacher|zastupnik Ministarstva spoljnih poslova]].<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B5_%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%BF%D0%B5_%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%98%D0%B0_%22%D0%95%22_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%83_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_11.11.1944. Izveštaj Komande grupe armija "E" Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.], Vojnoistorijski institut, NAV--T-311, r. 184</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=507&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000501.] <br/> ({{jez-njem|"1.) Gruppe Markovic (2500–3000) sichert im Einvernehmen mit dt. Truppe Abschnitt Mitrovica – Raska (Orte ausschl.) – Novi Pazar. Aufklärung gegen Bulgaren, Tito und Sowjets. Bis jetzt keine ernsteren Zwischenfälle. Vorsicht geboten. <br /> 2.) Trifunovic mit ca. 18000 Cetniks des Racic und Keserovic gleichlaufend mit dt. Bewegungen im Raum Prijepolje Marschrichtung Foca. Anfangs Teilnahme an Kampfhandlungen auf deutscher Seite (Flankenschutz). Neuerdings nur Mitläufer. Eindruck: Solange gleichlaufende Interessen im allgemeinen Ruhe. Wenn erfolgversprechend, Überfälle gegen deutsche Wehrmacht, besonders Splittergruppen, unbedingt zu erwarten. <br /> 3.) Um Übermittlung des Verhandlungsergebnisses DM – Vertreter AA wird gebeten."}})</ref>}} Načelnik štaba Armijske grupe »E« general-major [[Erich Schmidt-Richberg]] piše 5. decembra 1944. godine o pokušajima da se s četnicima Draže Mihailovića nađe, u vrijeme zajedničkog povlačenja, obostrano korisno rješenje u smislu nastavka saradnje u borbi protiv snagâ [[NOV i POJ]]: {{izdvojeni citat| ''Borbenoj grupi pukovnika Bemera </br> Glavni štab [[V SS brdskog korpusa]]'': 1) Pošto nemačka Vrhovna komanda sa opunomoćenicima DM već pregovara (preko izaslanika pukovnika [[Gojko Borota|Borote]]), molimo da se generalu Trifunoviću predoči da sačeka uputstva od svog pretpostavljenog starešine. 2) Utvrđivanje neke neutralne zone ist. od [[Sokolac|Sokolca]] ne može se dovesti u sklad sa nemačkim planovima. 3) Ostali predlozi DM već su dostavljeni. 4) U držanju nemačkog Vermahta, koje je ranije utvrđeno, prema četnicima ništa se nije promenilo. Nemački Vermaht ima nameru da zadovolji potrebe četnika u što većoj meri uzimajući u obzir i pružanje materijalne pomoći.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=868&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000862.] <br/> ({{jez-njem|"An Kampfgruppe Oberst Böhmer nachrichtl.: </br> Gen.Kdo.V.SS-Geb. Korps (durch Schreiben, 2. Ausf.) </br> 1.) Da deutsches Okdo. nur mit einer DM Vertretung verhandeln kann, und dies bereits geschiet (von entsandter Oberst Borota), wird gebeten, dass General Trifunovic nahezulegen, Weisungen seiner vorgesetzten Stelle abzuwarten. </br> 2.) Festlegung eines neutralen Raumes ostw. Sokolac läst sich mit deutschen Planungen nicht in Einklang bringen. Entsprechende andere Vorschläge wurden bereits DM übermittelt. </br> 3.) An dem ursprünglich festgelegten Verhalten der deutschen Wehrmacht gegenüber den Cetniks hat sich nichts geändert. </br> 4.) Die deutsche Wehrmacht wird versuchen, den Bedürfnissen der Cetniks weitgehend gerecht zu werden und beabsichtigt hierzu auch materielle Hilfeleistung."}})</ref>}} U posljednjim mjesecima okupacije Jugoslavije, dužnosnici njemačkog Wehrmachta mogli su dati konačni i zaokruženi sud o karakteru kolaboracije JVuO sa okupacionim snagama. Tako uputstvo iz štaba 91. armijskog korpusa od 26. decembra 1944. godine sadrži veoma iznijansirano tumačenje kvaliteta dosadašnje njemačko-četničke saradnje, prvenstveno uslovljene spoznajom da [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] predstavlja zajedničkog neprijatelja. Pored toga, oficiri iz štaba 91. koprusa analiziraju kako se može proći s najmanje političke štete usljed stalno prisutnog antagonizma između vlasti NDH i četnikâ, preporučajući oprez u odnosima s potonjima zbog njihovih neprekinutih veza sa [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|Saveznicima]]: {{izdvojeni citat|Srpski četnici: </br> Upotreba četničkih jedinica dala je u raznim oblastima dobre rezultate. Poznavanje zemljišta od strane četnikâ i njihove izviđačke aktivnosti protiv Titovih snaga od koristi su njemačkom Wehrmachtu. Međutim, oslanjanje četnika na njemački Wehrmacht proizilazi isključivo iz činjenice da su inferiorni u odnosu na Titove snage — [[Angloamerika|angloamerička]] oružana intervencija bi ih navela da odmah promijene kurs. Njihovi pokušaji da se svrstaju uz angloameričkog neprijatelja se nastavljaju. Stoga se savjetuje veliki oprez kada se postupa sa četnicima. Za vlastiti stav prema četnicima presudno je sljedeće: </br> 1) Upotreba četničkih jedinica mora se sprovesti na način tako da, u slučaju nagle promjene kursa, šteta ostane u granicama podnošljivog; </br> 2) Nijemci moraju iskoristiti neprijateljstvo između četnika i boljševičkih bandi; </br> 3) Saradnja s četnicima od slučaja do slučaja u zamjenu za opskrbu borbenom municijom, zdravstvenu njegu i snabdijevanje namirnicama, ukoliko su dostupne; </br> 4) Cjelokupno hrvatsko stanovništvo mrzi četnike; kompromis između njih i hrvatskih vlasti (posebno ustaša) teško da je moguć. Stoga, moramo spriječiti njihov upad na hrvatski teritorij, posebno između [[Drina|Drine]] i [[Bosna (rijeka)|Bosne]]. Prelazak [natrag] preko Drine u Srbiju, naročito od strane četnika iz Stare Srbije [misli se na teritoriju Nedićeve Srbije — prim.], treba podržati, jer se time izbjegava konflikt s NDH. Na hrvatskom tlu, taktički nužan kontakt s četnicima tokom operacija protiv Titovih snaga treba održati što je moguće više neprimjetnijim, s obzirom na odnos s ustašama; </br> 5) Postojeća mržnja između srpskih četnika i [[Bošnjaci|Muslimana]] zahtijeva poseban oprez tokom pregovora s obje strane i njihovog upošljavanja, jer će se i jedna i druga strana ili povući ili odmah zauzeti neprijateljski stav ako se za takve pregovore sazna; </br> Da li se četnici mogu iskoristiti u njemačku svrhu u borbi protiv Titovih bandi, '''čime bi se uštedjela njemačka krv''', zavisiće od razumnog i vještog pregovaranja s njima.<ref>[https://znaci.org/ok/T317.php?sta1=etni&sta2=D.M&idem=1404 NARA, T314, Roll 1630, frame no. 000770.] <br /> ({{jez-njem|"Die serbischen Cetniks. </br> Der Einsatz von Cetnik–Verbänden hat in verschiedenen Gebieten guten Ergebnissen geführt. Von Nutzen für die Deutsche Wehrmacht ist die Landeskenntnis der Cetniks und ihre Aufklärungstätigkeit den Titobanden gegenüber. </br> Anlehnung der Cetniks an die Deutsche Wehrmacht beruht jedoch nur auf die Tatsache, daß sie den Titokräften unterlegen sind: ein bewaffnetes angloameriknisches Eingreifen wird ihr sofortiges Umschwenken veranlassen, Ihre Versuche, sich dem angloamerikanischen Gegner zu nähern, laufen weiter. Große Vorsicht den Cetniks gegenüber ist daher angebracht. </br> Für die eigene Haltung den Cetniks gegenüber ist maßgebend: </br> 1.) Der Einsatz der Cetnik–Verbände ist so durchzuführen, daß bei plötzlichem Umschwenken der Schaden in erträglichen Grenzen bleibt. </br> 2.) Die Feindschaft zwischen den Cetniks und bolschewistischen Banden muß deutscherseits ausgenützt werden. </br> 3.) Zusammenarbeit mit Cetniks von Fall zu Fall gegen Bereitstellung von Gefechtsmunition, sanitäre Betreuung und Verpflegung, soweit diese vorhanden. </br> 4.) Die Cetniks sind bei der gesamten kroatischen Bevölkerung verhasst, ein Ausgleich zwischen ihnen und den kroatischen Dienststellen (bes. Ustascha) ist kaum möglich, daher muss ein Eindringen in den innerkroatischen Raum insbesondere zwischen Drina und Bosna unsererseits verhindert werden. Ein Übertritt insbesondere der altserbischen Cetniks über die Drina nach Serbien ist zu unterstützen, da so Konflikt mit Kroatien vermieden wird. Auf kroatischem Boden ist taktisch notwendige Fühlung mit Cetniks bei Einsatz gegen Titobanden im Hinblick auf Verhältnis zur Ustascha möglichst wenig in Erscheinung treten zu lassen. </br> 5.) Der bestehende Haß zwischen serbischen Cetniks und Muselmanen verpflichtet bei Verhandlungen und Einsatz beider Teile zu besonderer Vorsicht, da bei Bekanntwerden solcher Verhandlungen beide Parteien entweder abspringen oder sofort eine feindselige Haltung einnehmen werden. </br> Von einer verständnisvoll und geschickt geführten Verhandlung mit den Cetniks wird es abhängen, ob diese durch Einsatz gegen Titobanden für deutsche Zwecke nutzbar gemacht werden können, somit also deutsches Blut gespart werden kann."}})</ref>|Uputstvo načelnika štaba 91. armijskog korpusa o „srpskim četnicima“ iz decembra 1944.}} === Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore (1944) === {{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore|Pavle Đurišić|Crnogorski dobrovoljački korpus}} [[File:Spisak vlastitih trupa njemačke Armijske grupe E 1944, decembra 1944.jpg|thumb|Spisak trupa njemačke Armijske grupe »E« iz decembra 1944.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000376.]</ref> Na spisku se nalazi i “10.000 Crnogoraca“ ({{jez-njem|"10.000 Montenegriner"}}). Riječ je o četnicima [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]] (tj. CDK), koji su se povlačili zajedno sa okupacionim snagama.]] Dok su srbijanski četnici sadjejstvovali snagama Armijske grupe »E« u njihovom proboju na sjever, četnici iz Crne Gore uzeli su učešća u [[Proboj XXI brdskog korpusa iz okruženja|proboju XXI brdskog korpusa iz okruženja]]. Jedinice crnogorskih četnika, koje su od Njemaca takođe preformirane u dobrovoljačke pukove ("[[Crnogorski dobrovoljački korpus]]"), borile su se u sastavu njemačkog [[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. brdskog korpusa]] između [[Danilovgrad]]a i [[Cetinje|Cetinja]] rame uz rame sa njemačkim vojnicima. Ove snage učestvovale su zajedno sa njemačkim snagama u operacijama protiv NOVJ ([[Operacija Frilingservahen aprila 1944|Frilingservahen]], [[Operacija Ribecal avgusta 1944|Ribecal]]). Komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe "E"]] je u svom izvještaju od ove četnike ubrojao u brojno stanje svojih jedinica: {{izdvojeni citat|C. D. K. od 3 puka, pod komandom potpukovnika [[Pavle Đurišić|Đurišića]], formiran neposredno od strane K-de 2. OkA ([[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druga oklopna armija]]), bio je do sada u službenom pogledu potčinjen K-di 2. OkA a u snabdevačkom i taktičkom pogledu 181. peš. div., koja je trebalo da se obimno uključi u obuku. [...] C.D.K. se do sada dokazao u borbi protiv komunista, ali je upitna njegova pouzdanost prema njemačkom Wehrmachtu zbog Đurišićeva kontradiktornog stava.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=825&rec=314&roll=664 NARA, T314, Roll 664, frame 000817.] <br /> ({{jez-njem|"M.F.K. zu 3 Rgt. unter Führung Oberstleutnant Djurisic, wurde von Pz.AOK 2 unmittelbar aufgestellt, unterstand bisher truppendienstlich Pz.AOK, versorgungsmässig und taktisch 181.Inf.Div., die sich ausbildungsmässig weitgehend einzuschalten hatte. </br> M.F.K. im Kampf gegen Kommunisten bisher bewährt, jedoch in seiner Zuverlässigskeit gegenüber der deutschen Wehrmacht durch widerspruchsvolle Haltung Djurisic fragwürdig."}})</ref>|Izvještaj Komande 21. brdskog korpusa Komandi Grupe armija "E" od 23. septembra 1944. godine}} O odluci komandanta Crne Gore, Boke i Sandžaka JVuO potpukovnika Pavla Đurišića da slijedi kolonu njemačkih armijâ pri povlačenju s Balkana, te o značajnoj pomoći pruženoj okupatoru od strane crnogorskih četnika tom prilikom, piše u svojim ratnim memoarima i [[Hermann Neubacher]]: {{izdvojeni citat|On je bio opasan nemački saveznik. Meni je uvek bilo savršeno jasno da bismo mi za Pavla Đurišića, u slučaju invazije zapadnih sila na Balkan, ponovo postali njegov najveći neprijatelj. Kada je započelo povlačenje nemačkih trupa iz Crne Gore, Pavle Đurišić je krenuo sa njima. Tokom napornih marševa po planinskom terenu, tokom operacije povlačenja prolazili smo i kroz područja koja su kontrolisali partizani. Njegove trupe vodile su borbu sa partizanima i time nemačkim trupama olakšale evakuaciju sa tog prostora. Kasnije je Pavle Đurišić sklopio ugovor sa ustaškim trupama Ante Pavelića, da bi mogao da prođe sa svojim jedinicama kroz Hrvatsku i Istru. Tamo su se već nalazile i druge četničke jedinice, kao i Ljotićevi dobrovoljci.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN], str. 176—177.</ref>|[[Hermann Neubacher]]}} === Prelazak sa Nemcima u Bosnu (1944-1945) === {{main|Proboj Armijske grupe E kroz istočnu Bosnu|Četnička ofanziva u istočnoj Bosni 1944.|Bosanska golgota}} [[File: Četnički oficir Dinarske divizije, SS-Sturmbannführer Ernst Lerch i neidentificirani SS-Hautsturmführer tokom ofanzive protiv IX. korpusa.jpg|thumb|Oficir [[Dinarska četnička divizija|Dinarske divizije JVuO]], SS-Sturmbannführer [[Ernst Lerch]] i neidentificirani SS-Hauptsturmführer tokom ofanzive protiv [[9. korpus NOVJ|9. korpusa NOVJ]] u Sloveniji, mart 1945. godine<ref>[http://bandenkampf.blogspot.com/2016/05/bk0164.html Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0164 | Photo | Höherer SS- und Polizeiführer Adriatisches Küstenland]</ref>]] [[Armijska grupa "E"]] imala je u planu otvaranje komunikacija kroz istočnu Bosnu, pa je krajem novembra jedna njena divizija ([[11. poljska vazduhoplovna divizija (Nemačka)|11. poljska vazduhoplovna divizija]]) započela napad pravcem od [[Rogatica|Rogatice]] prema [[Zvornik]]u, protiv snaga [[Treći udarni korpus NOVJ|Trećeg udarnog korpusa]] [[NOVJ]]. Međutim, kako su tokom ofanzive [[NOVJ]] i Crvene armije od 3. decembra nemačke pozicije na [[Sremski front|Sremskom frontu]] ozbiljno ugrožene, ova divizija hitno je izvučena i transportovana prugom [[Sarajevo]] - [[Slavonski Brod]] na [[Sremski front]]. Na njeno mesto usmerena je glavnina četnika iz [[Srbija|Srbije]]. U izvještaju Operativnog odjeljenja u [[Sarajevo|Sarajevu]] Armijske grupe »E« od 10. decembra 1944, koji potpisuje potpukovnik Warnstorff, istaknuto je: {{izdvojeni citat| Telegram 34. i 91. arm. korpusu, 5. SS-brd. arm. korpusu i Korpusnoj grupi »Kibler«: 1) Četnici na maršu u širi rejon Valjeva privremeno će preći preko područja Rogatica — Ljubovija — Zvornik — Kladanj. 2) DM garantuje najlojalnije držanje prema nemačkim jedinicama i nudi saradnju. Znak raspoznavanja za saradnju između nemačkih jedinica i četnika je: Mitrovica. 3) Četnike u što većoj meri koristiti za službu izviđanja. Materijalna pomoć može im se obezbediti u ograničenim razmerama ukoliko se stave na raspolaganje za borbu protiv bandi. 4) K-da Grupe armija obavestila je hrvatske vlasti o navedenom kretanju.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=998&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000992.] ({{jez-njem| <br /> "1.) Cetniks überschreiten auf dem Marsch in den Großraum Valjevo vorübergehend das Gebiet Rogatica – Ljubovija – Zvornik – Kladanj. <br /> 2.) DM hat loyalste Haltung gegenüber deutscher Truppe zugesichert und bietet Zusammenarbeit an. Kennwort zwischen deutscher Truppe und Cetniks für Zusammenarbeit ist "Mitrovica". <br /> 3.) Die Cetniks sind weitgehend für Erkundungsaufträge zu verwenden. Materielle Hilfe darf ihnen in beschränktem Ausmaß gewährt werden, soweit sie sich zum Kampf gegen die Banden zur Verfügung stellen. <br /> 4.) Die kroatischen Behörden sind über obige Bewegung durch Okdo. unterrichtet worden."}})</ref>}} U izvještaju njemačkog opunomoćenog generala u [[NDH]] od 24. decembra 1944. godine,<ref>[https://znaci.org/00001/40_82.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje POSLJEDNJI DANI NA VUČJAKU]</ref> navodi se da je general Draža Mihailović izrazio spremnost za suradnju i sa formacijama NDH u borbi protiv NOVJ: {{izdvojeni citat|Prema izvješću pouzdanog agenta, Draža Mihajlović je izrazio namjeru da se bori skupa sa ustašama i domobranima, jer je njihov zajednički glavni cilj uništenje komunizma.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=443&rec=311&roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000427.] <br /> ({{jez-njem|"Nach zuverlässiger V–Mann–Meldung soll Draza Mihajlovic geäussert haben, er wolle mit den Ustascha und Domobranen zusammen kämpfen, da das gemeinsame Hauptziel die Vernichtung des Kommunismus sei."}})</ref>|Izvještaj njemačkog opunomoćenog generala u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj od 24. XII 1944.}} Četnici su, pod ličnom komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]], nakon koncentrisanja unutar nemačko-ustaških linija, izvršili [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|napad na snage NOVJ]]. 8. decembra [[1944]]. ujutro sa nemačko-ustaških položaja u okolini [[Rogatica|Rogatice]] krenuli u silovit napad prema [[Zvornik]]u. Ovaj napad bio je usklađen sa napadom nemačkog 34. armijskog korpusa sa druge strane, pravcem [[Užice]] - [[Ljubovija]] - [[Zvornik]]. Ovom prilikom četnicima su Nemci obezbedili snabdevanje municijom, kao i zbrinjavanje ranjenika u nemačkim bolnicama u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Pošto je prodor četnika prema [[Zvornik]]u odbijen, njihova glavnina usmerila se prema oslobođenoj [[Tuzla|Tuzli]]. U [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|neizvesnim borbama od 24. do 28. decembra]] [[Treći udarni korpus NOVJ]] krajnjim naporom odbio je ovaj napad. Nakon ovog poraza, glavnina [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] snaga razmestila se u [[Modriča|Modriči]] i okolini, gde su nakon kraćeg sukoba uspostavili sporazum sa snagama NDH. Tako su se našli na za Nemce vitalnoj komunikaciji Sarajevo - Brod, vodeći zajedno sa Nemcima teške dvomesečne borbe protiv [[Druga armija JA|Druge jugoslovenske armije]], koja je nastojala da je prekine. Preko pukovnika Borote, komandanta Romanijskog korpusa JVuO, uspostavljena je saradnja sa nemačkim štabom u [[Sarajevo|Sarajevu]], od kojeg je obezbeđeno snabdevanje municijom i bolničko zbrinjavanje ranjenika.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_130.htm Opšti uslovi sporazuma o saradnji između četnika i nemačkih jedinica pripremljeni za pregovore decembra 1944. godine], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - dokument broj 130</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_219.htm Ratni dnevnik Armijske grupe E 1.10.1944-31.12.1944], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - prilog broj 2, (10. decembar 1944)</ref> [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićeva]] grupacija takođe je uspostavila vezu sa Štefanom Hedrihom ({{jez-nem|Stefan Hedrich}}), SS-oberfirerom i inspektorom u glavnom štabu SS, komandantom SS-oblasti Severozapadna Bosna.<ref>[https://www.znaci.org/00001/181.htm Roland Kaltenegger: TOTENKOPF & EDELWEIß], četvrti deo: Das Kriegsjahr 1944 (Ares verlag, Graz), strana 268.</ref> [[3. april]]a 1945. godine, kada su nemačke trupe napuštale Bijeljinu i okolinu, Mihailović je pokušao da ih pridobije da ostanu pod njegovom komandom kao jugoslovenski državljani.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_192.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša štaba Vrhovne komande od 12. decembra 1944. do 7. aprila 1945. godine]</ref> [[Schutzstaffel|SS]]-Sturmbannführer (major) [[Ernst Lerch]], u izvještaju od 8. marta 1945. godine, piše da je [[Aleksandar Nikolić (četnik)|Aleksandar Nikolić]], zapovjednik Sremsko-slavonske komande JVuO, zajedno sa svojim trupama (za koje navodi da broje oko 80 ljudi, ali i da bi po pristizanju ostatka jedinice ta cifra mogla dostići i 400) došao u [[Istra|Istru]], tj. u [[Operativna zona Jadransko primorje|Operativnu zonu Jadransko primorje]], gdje se stavlja na raspolaganje njemačkim vlastima. Ernst Lerch moli nadređene da naznače rejon u kojem bi »grupa pukovnika Nikolića« mogla da bude »upotrebljena«: {{izdvojeni citat|1.) U prostor [[Jurdani]], prov. [[Rijeka (grad)|Rijeka]], stigli su delovi četničke grupe pukovnika Nikoliča u jačini oko 80 ljudi. 2.) Prema telegr. Glavnog ureda SS od 7. 2. 45, delovodn. pov. br. 375/45, grupa Nikolić potčinjena je komandantu SS i policije u [Operativnoj zoni] Jadr. primorje. [...] 6.) Pukovnik Nikolić je samostalni četnički komandant i njegov načelnik Štaba major Miladinović je izjavio da ova grupa ne želi nikakvu zavisnost od ministra [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]a, odn. od drugih četničkih grupa. <br /> Oni obećavaju da će se stoprocentno zajedno s Nemcima boriti kako protiv komunista tako i protiv regularnih engleskih trupa koje oni navodno preziru iz dubine duše. <br /> Ovaj osnovni stav oni će zadržati u svakoj situaciji pa ma šta se desilo.<ref>[https://znaci.org/zb/4_6_19.htm Zbornik NOR-a – tom VI – Borbe u Sloveniji – knjiga 19. – 1. III – 15. V 1945. godine, Vojnoistorijski institut], Beograd, 1975, dokument br. 161, str. 822–823.</ref>|Obaveštenje komandanta SS i policije u Operativnoj zoni Jadransko primorje od 8. marta 1945. o pristizanju četnika pukovnika Nikolića u Istru}} [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za [[Jugoistočna Evropa|jugoistočnu Evropu]], u svojim poslijeratnim memoarima ističe da je sa četničkim komandantom održavao vezu sve do aprila 1945, tj. do [[Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)|zajedničkog povlačenja Nijemaca i četnika]] pred jedinicama NOVJ i [[Crvena armija|Crvene armije]]. Neubacher navodi da je postojala i zamisao o susretu između njega i generala Mihailovića, ali [[Joachim von Ribbentrop]] nije dao dopuštenje za taj sastanak: {{izdvojeni citat|Tokom sukoba četnika sa Englezima, stiglo je do mene pitanje da li bih bio spreman da razgovaram sa Dražom Mihailovićem. Ovu sam molbu prosledio ministru spoljnih poslova Ribentropu, tražeći od njega da mi dozvoli da do takvog susreta dođe. U principu, nije mi bilo zabranjeno da uspostavim kontakt. Ali, za vođenje razgovora morao sam da dobijem specijalnu dozvolu. Bilo mi je, međutim, zabranjeno da stupim na teren koji kontroliše Draža Mihailović. Moja spremnost i želja da se sretnem sa njim bili su veliki, te sam uskoro morao da sam sebi priznam da je moj glavni motiv bio – radoznalost. Da se sretnem sa četničkim vođom, a da se prethodno ne izvrše potrebne pripreme, razgovor bi bio besmislen, i jedino bi doneo neugodnost i neprilike za Dražu Mihailovića, jer bi dobio etiketu „kolaboratera“. Trebalo je susret dobro organizovati, kako bi bilo sigurno da će doneti senzacionalan rezultat. Verovatno je i sam Draža Mihailović tako razmišljao, pa zato, najzad, nije nikada ni došlo do našeg susreta. Ali, ostali smo u vezi preko naših posrednika. I jedna i druga strana bila je u tim kontaktima veoma oprezna. Jedan moj poverljiv čovek čak je tri puta bio u Dražinom glavnom štabu. Da ne bih bio suviše opširan, zadovoljiću se samo tvrdnjom da Draža Mihailović svoju politiku sve do kraja rata nije menjao. Tek početkom 1945, u vreme naših poslednjih borbi u Hrvatskoj, kada je povlačenje naših trupa sa tog prostora bilo samo pitanje dana, Draža Mihailović mi se obratio direktnom molbom – i to preko svojih poverljivih ljudi u Beču – da mu pružim pomoć u vezi sa naoružanjem njegovih jedinica. Tokom nekoliko dana ja sam čak imao direktnu radio-vezu sa njegovim glavnim štabom u Bosni. Moj poverljiv čovek bio je poslednji put kod Draže u aprilu 1945.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.</ref>}} General Mihailović je odbijao da osobno uđe u bilo kakav aranžman s okupatorom, i od ove je politike odstupio samo u četiri ili pet navrata tokom rata. Riječ je o [[Sastanak u Divcima|sastanku u Divcima]] sredinom novembra 1941. godine, zatim o dva sastanka s predstavnikom Hermanna Neubachera, [[Rudolfom Stärkerom]], u jesen 1944 (prvi u zapadnoj Srbiji na kojem je Mihailovića pratio pukovnik [[Robert H. McDowell]], šef američke vojne misije pri njegovu štabu, a drugi u sjeveroistočnoj Bosni), kao i o posljednjem sastanku sa Stärkerom na planini [[Vučjak]], početkom aprila 1945. Neubacher pokušava u svojoj knjizi ekskulpirati Mihailovića od odgovornosti za kolaboraciju.<ref>[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]</ref> == Nemci o generalu Mihailoviću i JVuO == [[Datoteka:Draža pred sudom.jpg|mini|desno|Optuženi [[Dragoljub Mihailović]] na [[Beogradski proces|suđenju u Beogradu]] [[1946]].]] {{izdvojeni citat|'''Njemačka je za D.M.-a neprijatelj br. 2 – neprijatelj br. 1 su komunisti'''.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=695&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000686.] <br /> ({{jez-njem|"Deutschland ist für D.M. nur noch der Feind No. 2. Feind No. 1 sind die Kommunisten."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka Armijske grupe »F« sa izaslanikom Neubacherom održanog 30. jula 1944.}} Jedna od najrječitijih evaluacijâ komandne sposobnosti načelnika štaba Jugoslovenske vojske u Otadžbini, a koja potiče iz primarnih izvora njemačke provenijencije, sadržana je u mjesečnom izvještaju Komande Jugoistoka za mart 1943. godine<ref>[https://znaci.org/00001/40_51.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje BITKA NA NERETVI I NJENE POSLJEDICE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=813&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame 6290063.] <br /> ({{jez-njem|"Die bisherigen Kämpfe zeigen, daß Mihailovic als militärischer Führer versagte. Die gegebenen Möglichkeiten infolge Unkenntnis von Zeitbedarf, Raum und Gelände nicht erkennend, trägt er die Hauptschuld an den bisherigen Mißerfolgen."}})</ref>: {{izdvojeni citat|Dosadašnje borbe pokazuju da je Mihailović kao vojni komandant zatajio. Mihailović snosi glavnu krivnju za dosadašnje neuspjehe zbog nepravilne procjene vremena, prostora i zemljišta i zbog toga što nije iskoristio opće date mogućnosti.|Procjena situacije Komande Jugoistoka za mart 1943. (1. april 1943.)}} Prilikom ispitivanja od strane istražitelja 7. američke armije avgusta 1945. godine, pisanu izjavu o svojim aktivnostima u ratnom periodu sastavio je i [[feldmaršal]] [[Maximilian von Weichs]], koji je avgusta 1943. naslijedio generala Löhra na mjestu glavnokomandujućeg Jugoistoka. U odjeljku naslovljenom »Grupe koje pomažu Njemačkoj«, von Weichs o četnicima Draže Mihailovića piše sljedeće: {{izdvojeni citat|Mihailovićeve trupe su se nekada borile protiv naših okupacionih trupa iz lojalnosti prema svome kralju. U isto vreme su se borile protiv Tita, zbog svojih antikomunističkih ubeđenja. Ovaj rat na dva fronta nije mogao dugo potrajati, posebno kada je britanska podrška počela favorizovati Tita. Sledstveno, Mihailović je pokazao pronemačka stremljenja. Bilo je angažmana tokom kojih su se srpski četnici borili protiv Tita zajedno sa nemačkim trupama. Sa druge strane, dešavalo se da neprijateljski raspoložene četničke grupe napadnu nemačke vozove za snabdevanje da bi popunili sopstvene zalihe. Mihailović je voleo da ostane u pozadini, i prepusti takve poslove svojim podređenima. On se nadao da će dočekati svoje vreme ovom igrom moći, dok mu anglo-američko iskrcavanje ne obezbedi dovoljnu podršku protiv Tita. Nemačka je prigrlila njegovu podršku, koliko god privremenu. Četničke izviđačke aktivnosti naši komandanti su visoko cenili.<ref>http://znaci.org/00002/318_4.htm ({{jez-eng|"MIHAILOVIC's troops once fought against our occupation troops out of loyalty to their King. At the same time they fought against TITO, because of anti—Communist convictions. This two front war could not last long, particularly when British support favored TITO. Consequently MIHAILOVIC showed pro-German leanings. There were engagements during which Serbian Chetniks fought TITO alongside German troops. On the other hand, hostile Chetnik groups were known to attack German supply trains in order to replenish their own stocks. ''MIHAILOVIC liked to remain in the background, and leave such affairs up to his subordinates. He hoped to bide his time with this play of power until an Anglo—American landing would provide sufficient support against TITO. Germany welcomed his support, however temporary. Chetnik reconnaissance activities were valued highly by our commanders''."}})</ref>}} Takođe, feldmaršal von Weichs na drugom mjestu podcrtava da, dok se general Mihailović nastojao držati po strani, taktička je njemačko-četnička kolaboracija na terenu poprimala sve veći obim: {{izdvojeni citat|Iako se on sâm [Mihailović] oštroumno suzdržavao od iznošenja svog ličnog stava u javnosti, bez sumnje kako bi imao odriješene ruke za svaku eventualnost (npr. savezničko iskrcavanje na Balkanu), dopustio je svojim komandantima da pregovaraju s Nijemcima te da s njima sarađuju. I oni su to činili, sve više i više...<ref>Röhr, Werner, ed. (1994). Europa unterm Hakenkreuz: Okkupation und Kollaboration (1938–1945). Berlin: Hüthig. s. 358. <br/ > ({{jez-eng|"Though he himself [Draža Mihailović] shrewdly refrained from giving his personal view in public, no doubt to have a free hand for every eventuality (e.g. Allied landing on the Balkans), he allowed his commanders to negotiate with Germans and to co-operate with them. And they did so, more and more..."}})</ref>|[[Maximilian von Weichs]]}} Specijalni [[Adolf Hitler|Hitler]]ov izaslanik [[Hermann Neubacher]] u svojim memoarima tumači politiku Draže Mihailovića. On piše da je Mihailović „ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva”. Neubacher primjećuje da su Mihailovićevi komandanti sarađivali sa Nijemcima, dočim je on nastavio voditi antiokupatorsku propagandu: {{izdvojeni citat|Politiku Draže Mihailovića nije bilo teško razumeti. On je bio impresioniran nemačkim vojnim podvizima. Pa ipak, sa sigurnošću je računao na to da će Nemačka izgubiti rat. Dovoljno sam čuo od pouzdanih izvora, koji su me obavestili o Dražinom stavu prema Rajhu. On je ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva. Saveznici su Dražu ostavili na cedilu, pa je zato pokušao da od Nemaca – koji su za njega sada bili samo neprijatelj broj dva – dobije što je moguće više oružja. Namera četničkog vođe bila je ova: da se, kada započne nemačko povlačenje, bez borbe dokopa nemačkih strateških pozicija i da se na njima utvrdi. On se spremao za konačan obračun sa Titom, koji je trebalo da se vodi beskompromisno, na život ili smrt, a u pitanju je bila budućnost Jugoslavije. Dok su, dakle, Dražini podređeni komandanti tu i tamo sarađivali sa Nemcima, on je sam nastavio da i dalje vodi propagandu protiv Nemaca.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 160–161.</ref>}} Čak i kada je odobravao kolaboraciju svojih komandanata sa okupatorima, general Mihailović je strogo vodio računa da se na taj način lično ne kompromituje, prvenstveno iz straha od negativne reakcije stanovništva okupirane Jugoslavije. Presretanjem komunikacije između Mihailovića i vojvode Đujića ujesen 1943, njemački nadležni organi su registrovali ovu tendenciju kod četničkog vođstva: {{izdvojeni citat|18.11. Radio-naređenje D.M. Đujiću da još više nego do sada ratuje zajedno sa njemačkim Wehrmachom protiv komunista, jer su oni izdali srpsku nacionalnu stvar. On sam ne može tako postupiti zbog stava naroda.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=235&roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000223.] <br /> ({{jez-njem|"18. 11. FUNKBEFEHL D. M. AN DJUJIC, MIT DEUTSCHER WEHRMACHT GEGEN KOMMUNISTEN MEHR ALS BISHER ZU KAEMPFEN, DA NATIONALE SACHE SERBIENS VERRATEN. ER SELBST KOENNE WEGEN VOLKSMEINUNG NICHT MITMACHEN."}})</ref>|Depeša komande Druge oklopne armije komandi [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 21. novembra 1943. godine}} General [[Schutzstaffel|SS]]-a [[Otto Kumm]], treći komandant [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS dobrovoljačke brdske divizije »Prinz Eugen«]], u knjizi ratnih memoara naslovljenoj ''Vorwärts, Prinz Eugen! Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division "Prinz Eugen"'' („Naprijed, Prinz Eugen! Istorija 7. SS dobrovoljačke divizije Prinz Eugen”), ostavio je svoje tumačenje prirode odnosâ između JVuO i njemačkog okupatora: {{izdvojeni citat|Kao ostatak „u šumi“ regularne armije nakon okupacije Jugoslavije, oni su nosili stare uniforme – i nove brade, jer su se zakleli da se neće brijati dok okupator ne bude isteran iz zemlje. Oni su bili verni kraljevini i borili su se za svog mladog kralja Petra II, ali radije su se držali udaljenih sela i oblasti, ne napadajući naše jedinice, osim ako se nisu osećali dovoljno nadmoćnim. Disciplina i naoružanje bilo im je relativno dobro, a u odnosu prema drugim jugoslovenskim narodnim i verskim grupama bili su nepredvidljivi – što je često išlo do napada na hrvatska sela i muslimanske žene. Kao prijatelje još su imali Engleze – i njihov radio. Na volovskim kolima ili na konjskim leđima oni su se povremeno prebacivali u druge oblasti, najčešće neuzdrmani, jer smo ih mi puštali, smatrajući da ih dugoročno možemo pridobiti za nas – kao '''braću po oružju protiv komunizma'''. To je donekle nejasna situacija, oni nisu prijatelji, ali ni neprijatelji, i situacija se menja s vremena na vreme.<ref>[http://www.znaci.org/00001/200.htm Otto Kumm: VORWÄRTS, PRINZ EUGEN! - Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division "Prinz Eugen"], [http://www.znaci.org/00001/200_5.pdf Aufstellung der Division "Prinz Eugen"] str. 52. <br /> ({{jez-njem|"Als Reste der nach der Besetzung Jugoslawiens 'in den Wald' gegangenen regulären Armee tragen sie die alte Uniform – und neue Bärte, da sie geschworen haben, sich nicht früher zu rasieren, bevor nicht der Okkupator aus dem Land gejagt ist. Sie sind königstreu und kämpfen für ihren Jung-König Peter II., doch weichen sie lieber aus in abseits gelegene Dörfer und Gebiete und stellen sich nur selten unseren Verbänden, es sei denn, sie fühlen sich in ausreichender Ubermacht. Disziplin und Bewaffnung sind relativ gut, gegenüber den anderen jugoslawischen Volks- und Glaubensgruppen sind sie unberechenbar, weshalb es oft zu Ubergriffen gegen kroatische Dörfer oder muselmanische Frauen kommt. Als stille Freunde haben sie die Engländer – und ihre Funkgeräte. Auf Ochsenkarren oder hoch zu Roß verlegen sie manchmal in eine andere Gegend, meist ungeschoren, da wir sie ziehen lassen und sie auf lange Sicht für uns gewinnen wollen – als Waffengefährten gegen den Kommunismus. Es ist eine etwas unklare Situation, sie sind nicht Freund, auch nicht Feind, die Lage wechselt von mal zu mal."}})</ref>}} Saradnju sa četničkim formacijama generala Mihailovića u borbi protiv zajedničkog neprijatelja pominje u svojim memoarima i [[Schutzstaffel|SS]]-potpukovnik [[Otto Skorzeny]], vođa njemačkih komandosa, zaslužan za izvođenje brojnih specijalnih operacija tokom rata. Neposredno pred [[Kapitulacija Nacističke Njemačke|kapitulaciju nacističke Njemačke]], ''Obersturmbannführer'' Skorzeny je tri dana (od 5. do 8. maja [[1945]]. godine) vršio dužnost šefa njemačke vojno-obavještajne službe ''[[Abwehr]]''. Po osobnom ''[[Adolf Hitler|Führer]]ovom'' naređenju, potpukovnik Skorzeny biva upućen proljeća 1944. godine u okupiranu Jugoslaviju, kako bi koordinirao [[Operacija Konjićev skok|operacijom uništenja]] [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovnog štaba NOVJ]] i zarobljavanja [[Josip Broz Tito|maršala Tita]]: {{izdvojeni citat|U proljeće 1944. dobio sam naredbu Vrhovne komande Wehrmachta da lociram [[Josip Broz Tito|Titov]] štab, uništim ga i uhvatim Tita, koji je, prema [[Winston Churchill|Churchill]]ovoj volji, već bio zamijenio generala Mihailovića. Mihailović, ratni ministar mladog kralja [[Petar II Karađorđević|Petra II]] od Jugoslavije, koji je živio u egzilu u [[London]]u, bio je uplašen sve većim uticajem komunizma. Na njegovo zaprepaštenje, njegovi su se četnici ponekad borili zajedno čak s mađarskim trupama, Hrvatima [[Ante Pavelić]]a, pa čak i sa našim vojnicima protiv Titovih trupâ.<ref>Otto Skorzeny, ''Meine Kommandounternehmen. Krieg ohne Fronten'', Universitas Verlag in F.A. Herbig Verlagsbuchhandlung GmbH, München, 1993, s. 201. <br /> ({{jez-njem|"Im Frühjahr 1944 bekam ich den Befehl vom OKW, das Hauptquartier Titos ausfindig zu machen, es zu zerstören und Tito gefangenzunehmen, der nach dem Willen Churchills schon den General Mihailowitsch abgelöst hatte. Der Kriegsminister des im Exil in London lebenden jungen Königs Peter II. von Jugoslawien, Mihailowitsch, war über den fortschreitenden Einfluß des Kommunismus erschreckt. Seine Tschetniks schlugen sich zu seinem Erstaunen manchmal sogar gemeinsam mit den ungarischen Truppen, den Kroaten des Ante Pawelitsch und selbst unseren Soldaten gegen die Truppen Titos."}})</ref>}} == Reference == {{izvori|2}} == Povezano == * [[Kolaboracija četnika sa silama Osovine]] * [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom]] == Vanjske veze == {{commonscat|Chetnik collaboration with Axis occupation}} * [https://www.znaci.org/00001/40.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945 (Stanford University Press 1975)] {{Kolaboracija u Jugoslaviji}} {{Authority control}} [[Kategorija:Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu| ]] dxlz18qsdrcng5noq41enxarlp559pg 42683119 42683117 2026-09-04T12:56:09Z ~2026-47488-30 388646 42683119 wikitext text/x-wiki {{Sređivanje|razlog=Preterana upotreba citata}} [[File:Lukačević i Nemci.jpg|thumb|Četnički potpukovnik [[Vojislav Lukačević]], dvojica nemačkih oficira i neidentifikovani četnički komandant. Fotografija je verovatno nastala tokom [[Bitka za Konjic 1943.|bitke za Konjic]], od 19. do 26. februara 1943. godine, kada su snage pod Lukačevićevom komandom sadejstvovale s Nemcima.]] [[File:Četnici i Nemci u okupiranoj Jugoslaviji.jpg|thumb|Četnici i Nijemci u okupiranoj Jugoslaviji.]] '''Kolaboracija četnika s Nemcima''' odvijala se, sa manjim ili većim intenzitetom, tokom većeg dijela perioda [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupacije Jugoslavije u Drugom svetskom ratu]]. Glavna usluga koju su četnici vršili Nemcima bila je borba protiv [[Narodnooslobodilačka vojska i partizanski odredi Jugoslavije|partizanskih jedinica]], hvatanje pripadnika [[Narodnooslobodilački pokret Jugoslavije|pokreta otpora]] po naseljenim mestima, te njihovo likvidiranje ili slanje u logore pod kontrolom okupacionih ili kvislinških vlasti. Zbog njegovog inicijalnog učešća u [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanku u Srbiji 1941]], Nemci su [[Draža Mihailović|Dražu Mihailovića]] dugo smatrali neprijateljem, za kojim je raspisana poternica.<ref>https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D0%B4%D0%B5%D1%86%D0%B5%D0%BC%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941.</ref><ref>https://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%BE%D0%BC_%D0%B8%D0%B7_%D1%98%D1%83%D0%BB%D0%B0_1943.</ref> Istovremeno, njegovi odredi širom okupiranog područja sarađivali su sa nemačkom vlašću na razne načine (npr. [[legalizacija četnika u Srbiji]] 1941–1943). Saradnja četnika sa Vermahtom postala je sveobuhvatna nakon novembra 1943. godine, kada je politički vrh u [[Berlin]]u konačno odlučio da prihvati Dražu Mihailovića za saradnika, što je rezultiralo potpisivanjem niza [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovora o saradnji]] sa njegovim glavnim komandantima u Srbiji. Nakon potpisivanja ugovora o primirju i saradnji, okupator je počeo isporučivati municiju i vojnu opremu četničkim jedinicama koje su se, zajedno sa njemačkim trupama i pod nadzorom njemačkih oficira, borile protiv jedinica [[NOVJ]] u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] i [[Sandžak]]u.<ref>AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 12058.</ref> U [[NDH]], četnici su služili Nemcima za razne namene: dostavljanje obaveštenja o komunistima, pomoć nemačkim nabavkama stoke, pomoć trupama u svojstvu vodiča, pomoć u ljudstvu, učestvovanje u osovinskim operacijama (na primer [[operacija Citen|operacija Ziethen]], [[operacija Bora]]), i druge potrebne radnje za gušenje ustaničkog pokreta.<ref name="ReferenceA">[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u Dalmaciji i zapadnoj Bosni]</ref> Nemci su četnike snabdevali oružjem i opremom i dozvoljavali im da po potrebi koriste njihove garnizone za smeštaj i motorizaciju za transport. Partizanske pokrete po Bosni i Hercegovini te Hrvatskoj Nijemci su u mnogo navrata doznavali na osnovu četničkih dojava.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1071&rec=314&roll=563 NAW, T-314, Roll 563, frames 001061-1062: Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa (31. januar 1944.)]</ref> Prve dve godine rata, četnici su formalno bili deo [[Savezničke sile u Drugom svjetskom ratu|savezničke]] koalicije, ali zbog stavljanja [[Četnički odredi Jugoslovenske vojske|četničkih odreda Jugoslovenske vojske]] pod komandu Vermahta, krajem 1943. je došlo do konačnog napuštanja Draže Mihailovića od strane Saveznika, a potom 1944. godine i do napuštanja i osude četnika od strane jugoslovenskog kralja.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D0%B2_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%99%D0%B0_%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80%D0%B0_II_%D0%BD%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D1%98_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D1%81%D1%86%D0%B8_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B8%D1%98%D0%B5 Poziv kralja Petra II na pristupanje Narodnooslobodilačkoj vojsci Jugoslavije]</ref> Zbog kolaboracije sa nemačkim okupatorom, mnogim je četničkim vođama, uključujući samog Dražu Mihailovića, suđeno u [[Beogradski proces|beogradskom]] i drugim procesima. Pored kolaboracije sa Nemcima, četnici na teritoriji italijanske okupacione zone su tesno [[Kolaboracija četnika s fašističkom Italijom|sarađivali sa fašističkom Italijom]]. == Nemačka politika prema četnicima == Česte njemačke promjene kursa u odnosu prema četnicima Draže Mihailovića (npr. [[Sastanak u Divcima|pregovori u Divcima]] u novembru, pa [[Operacija Mihailović|napad na štab Draže Mihailovića]] u decembru 1941, zatim ponovna obustava progona Mihailovićevih četnika i skidanje ucjene na njegovu glavu u proljeće 1942. godine, itd.) tokom čitavog ratnog perioda, bile su u potpunosti u skladu sa politikom koja je vođena u okupiranim zemljama. Najplastičniji prikaz ovakvog pristupa prezentovao je [[Felix Benzler]], opunomoćenik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova u [[Beograd]]u, u izvještaju koji je poslao u [[Berlin]] 11. marta 1942. godine ministru vanjskih poslova [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]] [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]]: {{izdvojeni citat|To što nemačka vojna mesta vode pregovore s pojedinim četničkim vođama, nije ništa neobično u srpskom prostoru. To se zbiva svesno, u okviru naše politike, uslovljene slabošću naših vojn[ičk]ih snaga i dosad ne bez uspeha vođene, da Srbe, a naročito ustanike usmeri jedne protiv drugih (komuniste protiv četnika, četnike među sobom, vladine dobrovoljce protiv komunista i četnika) i da se time po mogućnosti omete obrazovanje jednog jedinstvenog fronta.<ref>AVII, NAV, N-T-120, 200/153555-58.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/154_4.pdf Milan Borković, Kontrarevolucija u Srbiji: Kvislinška uprava 1941-1944, I-II, Beograd, 1979.], str. I/272.</ref><ref>Branislav Božović – Mladen Stefanović: MILAN AĆIMOVIĆ – DRAGI JOVANOVIĆ – DIMITRIJE LJOTIĆ, Centar za informacije i publicitet, Zagreb, 1985, str. 90.</ref>}} Njemačko konstantno opiranje uspostavi saradnje s četnicima Draže Mihailovića bilo je generirano sa samog političkog vrha. U ratnom dnevniku Vrhovne komande Wehrmachta prenesena je informacija da je 23. septembra 1942. održan sastanak vođe Trećeg Reicha [[Adolf Hitler|Adolfa Hitler]]a s predsjednikom [[Rumunija|rumunjske]] vlade [[Ion Antonescu|Ionom Antonescuom]] i poglavnikom [[NDH]] [[Ante Pavelić|Antom Pavelićem]]. Na sastanku se uglavnom raspravljalo „o hrvatskim problemima“. Pored njemačkog veleposlanika u [[Zagreb]]u [[Siegfried Kasche|Siegfrieda Kaschea]], sastanku je prisustvovao i opunomoćeni general u NDH [[Edmund Glaise von Horstenau]] koji se nije ustručavao da „otvoreno kritikuje hrvatsku vlast“, ali je i „skrenuo pažnju na četnike, koje su naoružali Italijani“. General von Horstenau je predložio da bi četnike trebalo „upotrebiti da na svom području [tj. u njemačkoj okupacionoj zoni] postanu organi reda“: {{izdvojeni citat|Hitler je na taj predlog negativno odgovorio, jer da mu se čini veoma opasno da se četnicima pruži podrška. Četnici su pre svega srpske patriote, koji zastupaju [[Velika Srbija|velikosrpsku]] misao. Time hranimo zmiju koja će jednoga dana da poraste. Istina, danas je ona još mala, ali jednog dana mogla bi da bude opasna.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Nakon sagledavanja situacije na Balkanu u jesen 1943, Nemci su jugoslovenske partizane proglasili najvećim neprijateljima.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_3_156.htm PROCENA KOMANDANTA JUGOISTOKA FELDMARŠALA VAJKSA OD 1. NOVEMBRA 1943. VOJNO-POLITIČKE SITUACIJE NA BALKANU KRAJEM OKTOBRA 1943. GODINE</ref> U cilju borbe protiv partizana, tolerisali su i koristili četnike kao antikomunističku miliciju, iako im je bilo dobro poznato da oni održavaju veze sa [[London]]om. == Hronologija == === Mihailovićeva ponuda Nemcima (1941) === {{main|Ustanak u Srbiji 1941.|Sastanak u Divcima}} {{izdvojeni citat|Četnički odredi jugoslovenske vojske pod komandom pukovnika Draže Mihailovića stavljaju se na raspolaganje za borbu protiv komunista u saradnji sa nemačkim Vermahtom.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BA%D0%B0%D0%BF%D0%B5%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%BB%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%99%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_30._%D0%BE%D0%BA%D1%82%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0_1941._%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0 Извештај капетана Матла претпостављенима од 30. октобра 1941. о разговорима са представницима Драже Михаиловића]</ref>|Dražina ponuda Nemcima iz oktobra 1941.}} {{Wikisource|Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}} {{Wikisource|Izveštaj kapetana Matla pretpostavljenima od 30. oktobra 1941. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića}} {{Wikisource|Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.}} Nemci su za gušenje [[Ustanak u Srbiji 1941.|ustanka u Srbiji 1941.]] angažovali dodatne trupe i sproveli drastične represalije nad stanovništvom, što je Mihailovića navelo da se povuče iz ustanka, napadne partizane i zatraži kontakt sa nemačkom upravom radi prekida neprijateljstva. Vezu je uspostavio preko pukovnika [[Branislav Pantić|Branislava Pantića]], njegovog predstavnika i obaveštajca u [[Beograd]]u. Pukovnik Pantić je nakon rata svjedočio da je odluka o pregovorima s predstavnicima njemačkih okupacionih snagâ donijeta krajem oktobra 1941. godine, i to na sastanku održanom u kući [[Živojin Mišić|vojvode Mišića]] u [[Struganik]]u. Sastanku su, pored Draže Mihailovića i Branislava Pantića, prisustvovali i [[Dragiša Vasić]], potpukovnik [[Dragoslav Pavlović]], major [[Aleksandar Mišić]] i kapetan [[Nenad Mitrović]]. Pukovnik Pantić piše: {{izdvojeni citat|O potrebi pregovora nije bilo reči. Situacija je svima bila jasna. Ona ih je neodstupno zahtevala. Sporno je bilo: sa kime treba razgovarati, da li sa Nemcima ili sa Nedićem? Posle duže diskusije većina se složila da treba pregovarati sa Nedićem. Ovome se odsudno usprotivio Draža i major Mišić. Njegov zaključak po ovom pitanju bio je izražen rečima: – KAD JE SITUACIJA TAKVA DA MORAM DA PREGOVARAM, ONDA ĆU DA PREGOVARAM SA NEPRIJATELJEM. NA TO ME OVLAŠĆUJE I MEĐUNARODNO RATNO PRAVO. UOSTALOM, ŠTA MI MOŽEMO DA DOBIJEMO OD NEDIĆA? SVE ŠTO NAMA TREBA, ORUŽJE I MUNICIJA, NEDIĆ MORA TRAŽITI OD NEMACA. JER OVDE NISU U PITANJU MALE I SITNE KOLIČINE. ZAŠTO IĆI POSREDNO, KAD MOŽEMO NEPOSREDNO? Njegovo odsudno držanje, po ovom pitanju, odnelo je prevagu... Isto tako bilo je sporno pitanje da li da se o pregovorima obavesti Nedić. Posle kraće diskusije, a pošto sam ja izložio da kapetan g. dr. Matl nalazi da Nedića treba obavestiti, doneta je odluka da se tako i učini. Tako je doneta odluka da se pregovara sa Nemcima.<ref>[https://sr.m.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D1%98%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%91%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B0_%D0%9F%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BE_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D1%98_%D0%BE%D0%B4%D0%BB%D1%83%D1%86%D0%B8_%D0%B4%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B0_%D1%81_%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0 Izjava pukovnika Branislava Pantića o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima]</ref><ref>Jovan Marjanović, Draža Mihailović između Britanaca i Nemaca, knjiga I, Britanski štićenik, Globus/Narodna knjiga/Prosveta, Zagreb—Beograd, 1979, str. 138.</ref><ref>Боривоје М. Карапанџић, Грађански рат у Србији 1941—1945. Друштво Хиландар, Ваљево, 2010, стр. 115.</ref>|Izjava pukovnika [[Branislava Pantića]] o Mihailovićevoj odluci da pregovara s Nemcima}} 1. novembra 1941. godine, pukovnik Draža Mihailović je uputio generalu [[Walteru Hinghoferu]], komandantu [[342. divizija|342. pješadijske divizije]], ponudu sljedeće sadržine: {{izdvojeni citat|1) Na kolubarskom frontu nema komunista. Ukoliko ih je bilo oni su postali bezopasni. <br /> 2) Organizacija četnika je u stanju da održava red na području zapadne Srbije. <br /> 3) Komunistička opasnost će prestati od momenta kada se četničkoj organizaciji pruži mogućnost da neometano radi. Broj nacionalista je tako veliki da komunista ima samo 5%. Uz pomoć svoje brojne nadmoćnosti nacionalni elemenat pod komandom četnika može rešiti komunistička pitanja bez obostrane borbe. <br /> Uslov je: dovoljno naoružanje, koje nedostaje. <br /> 4) Ulazak u pojedine gradove je bio neophodan da se ne bi komunističke jedinice predstavljale kao oslobodioci i da ne bi povukle za sobom narodne mase. To se moralo događati i radi toga da bi se sprečili komunisti da vrše teror nad stanovništvom. <br /> 5) Četnička akcija nije usmerena protiv nemačkih jedinica, ukoliko one ne napadaju četnike i narod. <br /> 6) Naš narod voli slobodu i radovao bi se kada se na njegovoj teritoriji ne bi nalazile nemačke jedinice. To odgovara četničkom načinu vođenja rata, bez obzira na žrtve koje donosi. Oblast zapadne Srbije nema nikakav vojni značaj za nemačke jedinice, i trebalo bi da bude slobodna zona, u kojoj četnici održavaju red, pod uslovom da ih se u tome ne sprečava i da su dovoljno naoružani.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_240.htm Izjava Draže Mihailovića od 1. novembra 1941. komandi nemačke 342. pešadijske divizije]</ref>}} Prethodno, general Hinghofer je 30. X 1941. obavijestio njemačkog opunomoćenog generala i zapovjednika u Srbiji [[Franz Böhme|Franza Böhmea]] da lokalni četnički komandanti u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]] nude saradnju, očekujući zauzvrat pomoć u oružju od okupatora: „Četničke vođe iz [[Valjevo|Valjeva]], [[Slovac|Slovca]] i [[Lajkovac|Lajkovca]] daju važne podatke o organizaciji i izjavljuju spremnost da se sa nemačkim trupama bore protiv komunista. Traže oružje.“<ref>BA-MA, RH 26-342/14, 10-odnevni Hinghoferov izvještaj Bemeu, 30. 10. 1941.</ref> Odmah po pristizanju Mihailovićeve ponude, štab 342. pješadijske divizije je istoga dana (1. XI) dostavio izvještaj svojoj pretpostavljenoj komandi u kome, između ostalog, stoji i sljedeće: {{izdvojeni citat|Masa četnika, koja se nalazi u rejonu Valjeva, do sada se držala potpuno lojalno. Oni su prema komunistima zauzeli jasan odbijajući, takoreći, neprijateljski stav i može se reći uspešno se protiv njih borili. Oni su spremni i voljni da zajedno sa Vermahtom razbiju komuniste, kao i da u zemlji ponovo uspostave red i mir i zato traže nemačku pomoć.<ref>AVII, NAV—N—T—315, rolna 2130, snimci 626—632.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_10.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje MIHAILOVIĆ TRAŽI POMOĆ OD OKUPATORA]</ref>}} No, na samom početku sastanka sa nemačkim predstavnicima u selu [[Divci]] 11.11.1941. pukovniku Mihailoviću je rečeno: {{izdvojeni citat|Pre dve nedelje poručili ste nam preko Vaših poverenika u Beogradu da je Vaša namera "da nećete više dozvoliti da se srpska krv beskorisno proliva i srpska imovina dalje uništava". Istovremeno ste ponudili da se zajedno sa nemačkim Vermahtom i organima Nedićeve vlade borite protiv komunizma. Ponuda je od strane Glavne komande odbijena jer: 1) Nemački Vermaht će sam u najkraćem vremenu okončati sa komunizmom i 2) glavni komandant ne može imati poverenja prema Vama kao savezniku.}} Nemci su procenili da Draža zna za dolazak njihovih oklopnih trupa, da kao generalštabni oficir pravilno ocenjuje da će se nastavak nemačkih operacija rđavo završiti po njega, i stoga "nemački Vermaht ne može da se optereti takvim saveznicima koji mu se privremeno priključuju iz razloga oportuniteta".<ref name="Divci">[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8%D0%BC_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D1%83_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D1%83_%D0%94%D0%B8%D0%B2%D1%86%D0%B8_11.11.1941. Zapisnik sa sastanka Mihailovića sa nemačkim predstavnicima u selu Divci 11.11.1941.]</ref> U daljem razgovoru pukovnik Mihailović se pravdao nacistima zbog učešća u ustanku: {{izdvojeni citat|Nije moja namera da ratujem protiv okupatora, jer kao generalštabni oficir poznajem snage obeju snaga.<ref name="Divci"/>}} On se pravdao da je morao uzeti neke gradove od Nemaca da ih komunisti ne bi uzeli<ref>"Moji ljudi su [[Bitka za Loznicu 1941.|krenuli na Loznicu]] zato da je komunisti ne zauzmu."</ref> i tvrdio da nije na strani ustanika, "onih koji žele da isteraju Nemce".<ref name="Divci"/> Draža Mihailović je izjavljivao Nemcima lojalnost i tražio da mu daju municiju da nastavi borbu protiv partizana.<ref>"Neophodno je imati municiju! Računajući s tim, došao sam ovamo."</ref> Ali, želeo je da njegovo "delovanje na nacionalnoj osnovi" ostane potajno da ne bi prošao kao [[Kosta Pećanac]], koji je sklopio otvoreni sporazum sa okupatorom, čime je izgubio ugled u narodu i stekao oznaku izdajnika.<ref name="Divci"/> Uprkos svim njegovim predlozima, Nemci mu nisu ostavili drugu mogućnost do da položi oružje: {{izdvojeni citat|„Ponuda pukovnika Mihailovića da stavi svoje snage na raspolaganje za borbu protiv komunista je odbijena i zatražena je bezuslovna predaja. Mihailović je tražio da se konsultuje sa svojim komandatima. Mihailović također tražio oružje za borbu protiv komunista. Ovo je igra, borba između bandi za izvor oružja. Ipak, čini se da jedan dio Mihailovićevih bandi iskreno želi da se bori protiv komunista.“<ref>NAW, T-311, Roll 175, 000121-2: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka</ref>|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka 17.11.41.}} {{izdvojeni citat|Mihailović treba da sada pokrene akciju protiv Užica, gde se navodno nalazi celokupno rukovodstvo komunista, a zbog čega treba da se stavi u izgled i bombardovanje sa nemačke strane. U kontaktima sa nemačkim okupacionim vlastima koji su niže opisani, Mihailović je navodno molio da mu se stavi na raspolaganje 100.000 metaka da bi mogao nastupiti protiv Užica.|IZVEŠTAJ OBAVEŠTAJNOG CENTRA VERMAHTA U BEOGRADU OD 14. NOVEMBRA 1941. VRHOVNOJ KOMANDI VERMAHTA O ODNOSU ČETNIKA DRAŽE MIHAILOVIĆA PREMA NOP-u, O PREGOVORIMA PREDSTAVNIKA VERMAHTA I DRAŽE MIHAILOVIĆA I O VOJNO-POLITICKOJ SITUACIJI U SRBIJI}} Za njim je decembra 1941. godine raspisana poternica, nakon čega je bio u bekstvu. === Predaja zarobljenih partizana Nijemcima (1941) === {{main|Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.}} [[File:Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima.jpg|thumb|Nemci odvode na streljanje četu partizana koje su četnici na prevaru uhvatili i predali Nemcima]] Iako je njegov prijedlog okupacionim vlastima u Divcima odbijen, pukovnik Mihailović je želio pružiti njemačkom okupatoru dokaz četničke gotovosti za saradnju. Stoga su četnici Draže Mihailovića, uz posredstvo samozvanog vojvode [[Jovan Škavović|Jovana Škavovića]], predali 13. novembra 1941. Njemcima oko [[Predaja zarobljenih partizana Nemcima novembra 1941.|365 zarobljenih partizana]]. [[Predaja zarobljenih partizana Nijemcima novembra 1941.|Predaja zarobljenih partizana Nemcima]] se desila tokom [[ustanak u Srbiji 1941|ustanka u Srbiji]] novembra [[1941]]. godine. Tokom [[Četničko-partizanski sukob|sukoba]] između [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] četnika i partizana u zapadnoj [[Srbija|Srbiji]] početkom novembra [[1941]], četnici su zarobili više stotina partizana. Jednu veću grupu od oko 500 zarobljenika, među kojima su bili partizani na prevaru zarobljeni u [[Gornji Milanovac|Gornjem Milanovcu]],<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_1_110.htm Relacija Takovskog četničkog odreda od 17. juna 1942, Zbornik NOR-a, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, dokument 110]</ref> Kosjeriću,<ref>[https://www.znaci.org/00001/59_2_124.pdf Užička republika, Zapisi i sećanja, Narodni muzej, Užice 1981]</ref> Karanu i Planinici, četnici su prikupili na [[Ravna Gora|Ravnoj Gori]]. Oko [[13. novembar|13. novembra]] [[1941]]. četnici su grupu od 365 zarobljenika odveli u [[Mionica|Mionicu]], i zatim u [[Slovac]]. Tu su prihvaćeni od [[Milan Nedić|Nedićevih]] i nemačkih snaga i prebačeni kamionima u [[Valjevo]]. Transport zarobljenika do [[Valjevo|Valjeva]] je pratio četnički vođ Jovan Škavović Škava, koji je prethodno bio [[Kosta Pećanac|Pećančev]] četovođa, dok je u tom periodu priznavao [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevu]] komandu. U predaji zarobljenika učestvovao je i ravnogorski oficir [[Pavle Mešković]]. Predaji partizana prethodio je [[Sastanak u Divcima 1941.|sastanak Draže sa Nemcima u selu Divci]]. Od ove grupe zarobljenika, Nemci su 263 streljali dana [[27. novembar|27. novembra]] [[1941]]. godine na Krušiku u Valjevu.<ref>[https://www.znaci.org/00001/38_21.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Streljanja na Krušiku u Valjevu]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/44_4.pdf Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009: Krušik, Valjevo streljanje po grupama]</ref> Ostali zarobljenici su delom streljani naknadno, delom deportovani u [[Koncentracioni logor|logore]], a delom pušteni na slobodu. Predaja zarobljenih partizana nastavila se i posle ovoga, i bila je naročito intenzivna u decembru 1941.<ref>[https://www.znaci.org/00001/38_24.htm Radoslav S. Nedović, Pantelija Vasović: ZATAMNjENA ISTINA, Čačak 2006: Decembarski pokolj]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/44.htm Radoslav S. Nedović: ČAČANSKI KRAJ I NOB - SLOBODARI NA STRATIŠTIMA, Čačak 2009]</ref> === Legalizacija četnika i hvatanje ustanika (1941-1942) === {{main|Legalizovani četnici}} [[Datoteka:Legalizovani četnici u Srbiji 1942.jpg|minijatura|Legalizovani četnici Draže Mihailovića čuvaju [[Logor Metino brdo|logor na Metinom brdu]] kod [[Kragujevac|Kragujevca]] [[1942]].]] Četnički odredi u Srbiji su delom raspustili regrute kućama i ostali u ilegali na kadrovskom sastavu, a delom se legalizovali kao pripadnici zvaničnih Nedićevih formacija. Krajem 1941. i početkom 1942. godine, pripadnici [[Legalizovani četnici|legalizovanih ravnogorskih odreda]] pružili su najznačajniji doprinos u hvatanju nekoliko hiljada odbjeglih ili pasiviziranih partizana i njihovih saradnika u [[Zapadna Srbija|zapadnoj]] i djelovima [[Centralna Srbija|centralne Srbije]], kao i u njihovoj predaji Njemcima. Učešćem u masovnom hvatanju i likvidaciji pripadnika partizanskih odreda i njihovih saradnika, čak i ako se zanemari aktivna borba protiv partizana, legalizovani ravnogorski četnici su učinili krupne usluge njemačkom okupatoru u uništenju partizanskog pokreta na području dotadašnje [[Užička Republika|Užičke republike]].<ref name="yuhistorija.com">[http://www.yuhistorija.com/serbian/drugi_sr_txt01c4.html Milan Radanović: Kolaboracija JVuO sa nemačkim okupatorom u Srbiji 1941-1944.]</ref> Već krajem novembra 1941. godine na Metinom brdu kod Kragujevca je formiran [[Logor na Metinom brdu|logor]] za zarobljene srpske ustanike i civilne taoce. Prvi dovedeni u logor bili su taoci iz Kragujevca, komunisti, odbornici narodnooslobodilačkog odbora, Romi, Jevreji i svi oni koji su nemačkim fašistima bili sumnjivi. Osim svakodnevnih likvidacija, veća masovna streljanja su vršena 2. i 19. marta 1942. godine.<ref>[http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1322 Metino brdo]{{Dead link|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Hvatani borci su predavani nemačkom sudu, ili prekom sudu [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]]. Većina pohvatanih je bila iz okoline Rače, Topole i Aranđelovca. 2. marta 1942. godine na Metinom brdu je streljano 173 rodoljuba i simpatizera oslobodilačkog pokreta sa teritorije Kragujevca i okolnih opština.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |access-date=2014-05-01 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304191846/http://www.gtokg.org.rs/sr/vest.php?id=1248 |deadurl=yes }}</ref> Logor je rasformiran u junu 1942. Preostali logoraši su transportovani u [[Koncentracijski logor Banjica|logor na Banjici]], gde je većina streljana, kao i u logore u Nemačkoj, Norveškoj i Grčkoj.<ref>{{Cite web |url=http://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |title=Archive copy |access-date=2024-07-08 |archive-date=2024-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240708214249/https://www.ikragujevac.com/kultura/15517-istorija-zrtve-fasizma-na-metinom-brdu-i-deo.html |url-status=dead }}</ref> Nakon likvidacije partizanskih ostataka, četnici Draže Mihailovića su stekli faktičku kontrolu nad ruralnim područjima Srbije, dok je okupator držao gradove. Mihailovićev stav u odnosu na njemačkog okupatora jasno je izražen u depeši, koju je opunomoćeni poslanik Ministarstva inostranih poslova Trećeg Rajha u Beogradu [[Felix Benzler]], 31. marta 1942. godine, uputio centrali u Berlinu: {{izdvojeni citat|Sve dosad se nije postiglo da se ličnost pukovnika Mihailovića stavi pod kontrolu. Po svoj prilici ni on nije u stanju ili nije voljan da na srpskom području nešto preduzme, već je, naprotiv, preko jednog posrednika ovih dana ponudio vladi Nedića da prihvata da se objavi: 1) da on ne namerava da se bori protiv Nemaca; 2) da neće ništa da preduzima protiv Nedićeve vlade; 3) da se zalaže za održanje mira i reda u zemlji; 4) da poziva na borbu protiv komunista. Posredniku je ponovo odgovoreno da za Mihailovića jedino u obzir dolazi da se bezuslovno potčini.<ref>[https://znaci.org/00001/11_18.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje POD ZAŠTITOM LEGALIZOVANIH ODREDA]</ref>}} Nemački dokument od [[15. maj]]a 1942. godine navodi četničkog majora [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubu Jovanovića]] kao jednog od njihovih lokalnih saradnika za [[Zaječar]].<ref>NAW, T501, roll 248 frames 0121-0126; dostupno na http://znaci.net/temp/T-501_R-248-0126.jpg</ref> [[Datoteka:SS-Obergruppenführer Werner Lorenz accompanied with unknown chetnik officer in NE Bosnia.JPG|mini|[[SS]]-[[Obergruppenführer]] [[Werner Lorenz]] u društvu neimenovanog četničkog oficira u sjeveroistočnoj [[Bosna (oblast)|Bosni]], jesen 1942. godine]] U junu 1942. Mihailović je prešao u Crnu Goru, italijansku okupacionu zonu, na teritoriju koju su držali crnogorski četnici [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom|uz dopuštenje Italijana]]. Aktivnosti četničkih odreda u Srbiji svedene su na najmanju meru da se ne bi izazivao okupator, i uglavnom su ograničene na organizacionu i obaveštajnu delatnost i sitnije diverzije. Uprkos tome, nemački okupator je veoma ozbiljno shvatao četničku aktivnost i povremeno organizovao racije protiv preostalih Mihailovićevih odreda, koji su se trudili da izbegnu dodir sa neprijateljem. U Srbiji, znatan broj Mihailovićevih snaga se legalizovao. Nemački popis glavnih vladinih legalnih odreda od [[15. maj]]a 1942, pod rednim brojevima 1 do 18 navodi Ljotićeve odrede, od 19 do 39 su Mihailovićevi, a od 40 do 100 Pećančevi. Tu na okupatorskom spisku snaga su neki od glavnih Mihailovićevih četnika: [[Predrag Raković]], [[Miloje Mojsilović]], [[Dušan Smiljanić]], [[Vučko Ignjatović]], [[Miloš Glišić]], [[Ljuba Jovanović]]... Do početka 1942. godine "ravnogorski pokret istopio se u redovima Nedićeve milicije i konačno se ponovo pojavio, umanjen, u Crnoj Gori."<ref name="Deakin2">[https://www.znaci.org/00001/5_3.htm William Deakin, BOJOVNA PLANINA]</ref> Kako ne bi izgubio podršku naroda kao saradnik okupatora, Mihailović je odsustvo oružane borbe u Srbiji sredinom [[1942]]. godine nastojao da nadoknadi činjenjem smicalica nemačkim vojnicima po gradovima, ubacivanjem "smrdljivih bombi", "svrabećih praškova", "praškova za kijanje", upućivanjem pretećih pisama, uznemiravanjem telefonom...<ref name="Kosta Nikolić 2004"/> Ovo nije ostalo neprimećeno. Britanski kapetan Bil Hadson je u drugoj polovini 1942. ponovo uspostavio vezu i javio da "Mihailović još sarađuje s Osovinom u Crnoj Gori i Sandžaku i miruje u Srbiji", da su "u Dalmaciji Trifunovićevi četnici legalizovani" te, podsticani od Italijana, sanjaju o nekoj "Srbo-Sloveniji i Dalmaciji". Na osnovu stanja na terenu on izvlači zaključak: {{izdvojeni citat|U trenutku kada je Mihailović u velikom stepenu igrao ulogu kvislinga bio je nagrađen najjačom britanskom propagandom.... Mihailoviću bi trebalo konačno reći da Britanci pretpostavljaju komuniste kvislinzima.<ref name="Deakin2"/>|Britanski kapetan Bil Hadson}} [[Datoteka:Chetniks and Germans in Lopare 1942.jpg|mini|[[Radivoje Kerović]] (u sredini u bijeloj košulji) sa njemačkim tenkistima, [[Lopare]] 1942.]] Posljednjeg dana kolovoza 1942, održan je sastanak kod načelnika štaba Komande Jugoistoka. Ovom prilikom je podijeljena informacija da se oko [[Banja Luka|Banje Luke]] vode žestoke borbe s partizanima, u kojima okupatoru pomažu četnici (“srpski nacionalisti“), bez preciziranja o kom odredu JVuO iz [[Bosna (oblast)|Bosne]] je riječ: {{izdvojeni citat|Velike borbe su izbile u blizini Banje Luke. Ustanici su upotrijebili teško naoružanje, topove, minobacače itd., kao i tenkove. Hiljadu srpskih nacionalista je sudjelovalo u borbi protiv ustanika na našoj strani.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=490&roll=175 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000485.] <br /> ({{jez-njem|"Bei Banja Luka größeres Gefecht, Aufständische traten mit schweren Waffen, Geschützten, Minenwerfern u.sw. auf, auch mit Panzer. 1000 serbische Nationalisten haben sich dort auf unserer Seite im Kampfe gegen die Aufständischen beteiligt."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka održanog 31. augusta 1942.}} U drugom njemačkom izvještaju iz istog perioda se navodi da je 26. augusta jedan bataljun Wehrmachta južno od Banje Luke bio priklješten od strane nadmoćnijeg neprijatelja (i ovdje se napominje da su partizani raspolagali teškim naoružanjem), kao i da je Nijemcima u pomoć priskočilo čak „2000 bosanskih četnikâ“, što će rezultirati potiskivanjem jedinicâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOP i DVJ]] prema jugu do kraja mjeseca.<ref>BA/MA, RH 19 XI/81 (Die Bekämpfung der Aufstandsbewegung im Südostraum, Teil I), S. 244.</ref><ref>Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler & Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 155. <br /> ({{jez-njem|"Bereits am 26. August sah sich ein deutsches Bataillon bei dem Versuch, südlich von Banja Luka den ersten dieser Einfälle abzublocken, weit überlegenen, auch mit erbeuteten Panzern und Geschützen bewaffneten Verbänden gegenüber; nur mit Hilfe von 2.000 bosnischen Cetniks, die den Deutschen zu Hilfe eilten, gelang es bis Ende des Monats, die Partisanen wieder nach Süden abzudrängen."}})</ref> Takođe, u jednom izvještaju upućenom iz štaba njemačkih trupa u [[NDH]] od 18. novembra 1942. o četnicima se, između ostalog, navodi sljedeće: {{izdvojeni citat|U zoni 714. pješadijske divizije nalazi se 6-8.000 četnika, naoružanih puškama i nešto automatskog oružja. Diviziji su dosad pružili vrijedne usluge time što su branili svoju teritoriju od partizana i time oslobodili njemačke i trupe NDH za dejstvo na drugim sektorima. K tome obezbjeđuju i željeznicu i pribavljaju važna obavještenja njemačkim trupama. Četnici su pri zajedničkim akcijama snabdjevani od strane NDH; također im pripada i naknada od otprilike 3 Rajshsmarke dnevno, čiju isplatu oni, međutim, dosad nisu tražili.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=361&rec=314&roll=566 Nacionalni arhiv Vašington, T-314, rolna 566, frejm 000357; Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj-/Veza sa neprijateljski orijentisanim krugovima u Srbiji/ (18. novembar 1942.).] <br /> ({{jez-njem|"Bei 714.Div. haben die im Div.–Bereich beheimateten Cetnikverbände eine ungefähre Stärke von 6–8000 Mann. Sie sind mit Gewehren und verhältnissmässig wenig automatischen Waffen ausgestattet. Sie leisten der Div. wertvolle Dienste, indem sie ihr Heimatgebiet gegen Einfälle der Partisanen schützen, sodass, von grösseren Unternehmen abgesehen, in diesem Raume weder deutsche noch kroatische Truppen gebunden werden. Sie entlasten hiedurch den Bahnschutz und versorgen die deutsche Führung mit wertvollen Feindnachrichten. </br> Die Cetnikverbände werden durch den kroatischen Staat bei Einsätzen mit Munition versorgt und verpflegt. Vertragsmässig steht ihnen neben anderen Zusagen /z.B. Versorgungsansprüchen/ auch Wehrsold von etwa RM 3.— täglich zu, den sie jedoch bisher nicht beansprucht haben."}})</ref>|Dopis štaba Komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj (18. novembar 1942. godine)}} === Operacija Weiss i bitka na Neretvi (1943) === {{main|Operacija Weiss|Bitka za Konjic 1943.}} [[File:Četnici i Nemci na Neretvi.jpg|thumb|Četnici i Nemci tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]] 1943.]] Van Srbije, postojala je intenzivna saradnja četnika i Nemaca. Iako su mnogi četnici na lokalu pomagali nemačkim trupama protiv partizana, [[Hitler]] je do sredine 1943. godine strogo branio svojim jedinicama svaku saradnju sa četnicima.<ref>Nacionalni arhiv Vašington, Mikrofilm T-311, rolna 175, snimka 378: Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja komande Jugostoka za novembar 1942 (30. novembar 1942.). „Svaka, pa i privremena, veza sa antikomunistički nastrojenim četnicima u Hrvatskoj je protivna naređenju Fuehrera, Ia 3071/42 o borbi protiv bandi.“</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=383 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000378.] <br /> ({{jez-njem|"Haltung gegenüber feindluch eingestellten Kreisen in Serbien/Kroatien: An Bev.Kmdr.Gen. in Serbien, Befehlshaber der dt. Truppen in Kroatien, Kdr.Gen. in Kroatien und Dt.Verb.Kdo. bei Supersloda ergeht ein Befehl betreffend klarer und eindeutiger militärischer Haltung gegenüber allen uns feindlich eingestellten Kreisen. Jede – wenn auch nur vorübergehende – Bindung mit antikommunistisch eingestellten Cetniks in Kroatien steht im Widerspruch zu den bzgl. Bandenkämpfung gegebenen Befehlen des Führers Ia Nr. 3071/42 g.K."}})</ref> Za vrijeme izvođenja [[Operacija Weiss|operacije Weiss]], njemački komandanti na terenu su bili u nedoumici da li da se povinuju naređenjima svojih viših vojnih komandi, ali i političkih instanci, ili da nastave sarađivati s četnicima Draže Mihailovića: {{izdvojeni citat|Uprkos borbenoj pomoći hrabrih četnika, koja je doprinijela deblokadi opkoljenih dijelova 718. pješadijske divizije, njemačke trupe imaju zadatak da se brzo probiju do boksitne oblasti. One imaju instrukcije da smatraju četnike neprijateljima. Sada se ispostavilo da se situacija kod mjesta Dobro (?), čija se posada sastojala od Nijemaca, Italijana i četnika, poboljšala zahvaljujući četničkom prodoru.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=549 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000544.] <br /> ({{jez-njem|"Trotz der Waffenhilfe tapferer Cetnik, die auch zur Befreiung der eingeschlossenen Gruppe der 718.I.D. mit beigetragen haben, ergibt sich für die deutschen Truppen die Aufgabe, möglichst schnell in das Bauxitgebiet von Mostar vorzustoßen. Die deutschen Truppen haben den Auftrag die Cetniks als Feind anzusehen. Es ergab sich nun das Bild, daß die Besatzung von Dobro (?), die aus Deutschen, Italiener und Cetniks bestand durch den Vorstoß der Cetniks Luft bekam."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka kod načelnika štaba Jugoistoka (1. mart 1943.).}} Major [[Slavoljub Vranješević]], komandant Zapadne Bosne JVuO, šalje 2. marta 1943. godine dopis »bratu« [[Uroš Drenović|Urošu Drenoviću]] kojim ga obavještava da je od strane njemačke komande u [[Banja Luka|Banjoj Luci]] zakazana konferencija na koju su pozvani najvažniji četnički zapovjednici s teritorije [[Bosanska krajina|Bosanske Krajine]]: {{izdvojeni citat|Pre nekoliko časova primio sam izveštaj od Komandanta Bosanskih četničkih odreda brata Rade Radića, u kome mi javlja, da su Nemci pozvali na konferenciju u Banja Luci sve Komandante i to: Radića, Tešanovića, Drenovića, Marčetića, Mišića radi rešavanja važnih pitanja. Konferencija će se održati u nemačkoj komandi u B. Luci. Ovoj konferenciji neće prisustvovati pretstavnici hrvatskih ni vojnih ni civilnih vlasti. Komandant mi je naredio, da pozovem sve Komandante na predkonferenciju, koja će se održati u Karanovcu na dan 4 o.m. u 12 časova.— Prema napred izloženom pozivam te, da bez ikakvog izgovora i odlaganja bez obzira na situaciju na položaju, dođeš 4 o.m. do određenog časa u Karanovac.— Ovo smatraj vrlo važnim i NAJHITNIJIM. Molim Te koristi sva moguća prevozna sredstva, pa i motorcikl i na vreme dođi na predkonferenciju.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 31, str. 64.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_64.htm Naređenje Komande bosanskih četničkih odreda od 2. marta 1943. komandantu odreda »Kočić« za prisustvovanje konferenciji radi usaglašavanja stavova o saradnji sa nemačkim trupama]</ref>}} Već 3. februara 1943. godine, major Vranješević je upoznao Vrhovnu komandu JVuO o činjenici da se bosanski četnici nalaze u službi njemačkog okupatora, ali i da su potpisali [[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|sporazume o saradnji sa kvislinškim vlastima Nezavisne Države Hrvatske]]: {{izdvojeni citat| NEMCI Četnički odredi učestvuju u borbi zajedno sa Nemcima češće puta, ali na zasebnim sektorima. Pre našeg dolaska, Nemci su uspeli da u borbu protiv komunista uvode četnike tako, da im ovi osiguravaju krila i da se mešaju u komandovanje. Ovome se je odmah stalo na put, ma da sa dosta poteškoća. Po sebi se razume da se mnogo interesuju o tome, da li mi imamo kakve veze sa Dražom Mihailovićem — što mi odbijamo, navodeći da je to samo komunistička propaganda kako bi izazvali Nemce protiv nas, pa nas tako priklještene, uveli u svoje redove. Ipak, često puta Nemci čuju kako svi četnici pevaju »Od Topole pa do Ravne Gore« ili »Od Manjače pa do Ravne Gore«, »sve su straže generala Draže« itd., dakle jasno primećuju, ali moraju da trpe. Njihova nemoć oseća se. HRVATI Ovi se redovno predaju komunistima, gde god ovi na njih udare. Hrvatski oficiri nalaze spas u komunizmu. Zbog sporazuma sa Hrvatima, koji su ovi [četnički — prim.] odredi sklopili pre našeg dolaska, borbe sa Hrvatima ne vode se. Naprotiv, za većinu starešina i boraca može se reći, da su taj sporazum shvatili kao definitivan svršetak rata, pa i otuda javašluk i slaba disciplina. Sada, dok se ne raščisti sa komunistima, ovakvo stanje mora da ostane.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_27.htm Izveštaj majora Slavoljuba Vranješevića od 3. februara 1943. majoru Zahariju Ostojiću o vojno-političkoj situaciji u četničkim odredima zapadne Bosne i saradnji sa nemačkim i ustaško-domobranskim jedinicama]</ref>}} Vojvoda [[Vukašin Marčetić]], komandant puka »Manjača«, bio je takođe jedan od potpisnikâ sporazuma sa vlastima satelitske NDH. Tokom operacije »Weiss«, vojvoda Marčetić se povezuje i sa njemačkim okupatorom, konkretno sa [[117. lovačka divizija (Nemačka)|117. divizijom]]: {{izdvojeni citat|Posebno: [...] [[369. legionarska divizija|369. pješ. div.]] će prvo dovršiti borbe na [[Grmeč]]u. Uspostavljena veza sa četničkom grupom Marčetića, koja će preuzeti osiguranje vlastitog istočnog boka.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&rec=315&roll=2263 NARA, T315, Roll 2263, frame no. 000670.] <br /> ({{jez-njem|"369. J.D. führt vorerst Kampfhandlungen in der Grmec durch. Verbindung mit Cetnikgruppe Marcetic aufgenommem, die Schutz der eigenen Ostflanke übernehmen will."}})</ref>|Ratni dnevnik 117. divizije, unos za 5. februar 1943.}} O (prinudnom) sadjejstvu 117. divizije sa četničkim odredima pod komandom kapetana [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] u [[Bitka za Konjic 1943.|bici za Konjic]], februara 1943. godine, nakon rata će posvjedočiti i general [[Alexander Löhr]]: {{izdvojeni citat|117. lovačka divizija, koja je prodirala od Ivan-sedla ka severozapadu, vodila je od početka teške borbe, pa je na kraju odbijena i odbačena. Jedan njen deo morao je da se spasava u Konjicu, koji je bio utvrđen i posednut od Italijana i četnika. Ovo mesto su partizani okružili i tako je došlo do toga da su se ovde, pod pritiskom događaja, borili na istom frontu Nemci i četnici – doduše odvojeni jedni od drugih italijanskim jedinicama. Konjic je doduše bio oslobođen iz okruženja sa trupama iz [[Sarajevo|Sarajeva]], ali je partizanima uspelo da se probiju preko Neretve i povuku svi bez izuzetka u severnu [[Crna Gora|Crnu Goru]].<ref>{{cite web|url=http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html | title = Записи Александра Лера, часопис СРПСКО НАСЛЕЂЕ, број 7/1998 | publisher = Srpsko-nasledje.co.rs |date=3. 1. 1943. | accessdate=4. 1. 2023. | archive-url = https://web.archive.org/web/20130216202528/http://www.srpsko-nasledje.co.rs/sr-c/1998/07/article-14.html# | archive-date=16. 2. 2013 |url-status=dead | df = }}</ref>|General [[Alexander Löhr]], komandant Jugoistoka}} Tokom [[Bitka na Neretvi|bitke na Neretvi]], četnici su bili obilno snabdijevani streljivom i hranom iz italijanskih i njemačkih magacina. Kapetan Vojislav Lukačević, koji se zajedno sa svojim četnicima tukao uz borbenu grupu »Anacker«, [[5. mart]]a iz [[Konjic]]a je javio majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] da mu »11« (tj. Nijemci) daju municiju, kao i da je vojvoda [[Dobroslav Jevđević]], sa svoje strane, zadužen za obezbjeđivanje logistike: {{izdvojeni citat|Vidim da je glavna tvoja briga kako ćemo sa 11. Verujem da si o njima dobio preterane izveštaje. Svaka njihova kolona koja nastupa ima najviše jednu trećinu Nemaca a ostalo su domobrani i po nešto ustaša. Oni sami ne mogu ništa da urade, toga su svesni. Ja mislim da je nama najpreči za sada cilj uništenje komunista i to što brže. Ne sme nas zateći iskrcavanje u borbi sa komunistima, a isto tako ne smemo početi borbu sa 11 dok komunisti nisu likvidirani a oni nisu likvidirani i pored uspeha koje smo postigli. Čvrsto sam ubeđen da nas 11 neće napasti sve dok se vode borbe sa komunistima te je strahovanje u tom pravcu preterano... Najvažnije i najbolje snabdevanje preko [[Sarajevo|Sarajeva]] koje neka Jevđo forsira. Dobio sam sinoć preko 11, 30.000 metaka obećali još čim im stigne neki transport koji očekuju u Sarajevo.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_2_71.htm IZVEŠTAJ KOMANDANTA KONJIČKE GRUPE OD 5. MARTA 1943. KOMANDANTU ISTAKNUTOG DELA ŠTABA DRAŽE MIHAILOVIĆA O BORBENOM RASPOREDU ČETNIKA I NEMACA NA SEKTORU KONJIC—JABLANICA]</ref>}} O isporuci municije jedinicama JVuO (najvjerovatnije o onoj koja je data kapetanu Lukačeviću), Komanda Jugoistoka je 7. marta javila vojnom vrhu u [[Berlin]]u: {{izdvojeni citat|– 7. mart 1943: Municija za četnike. Vrhovna komanda je obaviještena telegramom o isporuci 30.000 metaka četničkim jedinicama.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=175&broj=453 NARA, T311, Roll 175, frame no. 000448.] <br /> ({{jez-njem|"Munition für die Cetniks: </br> An OKW/WFSt. ergeht eine Meldung betraf. der Übergabe von 30.000 Schuß Inft. Munition an Cetnikverbände."}})</ref>|Izvještaj o djelatnosti operativnog odjeljenja Komande Jugostoka za mart 1943. godine (31.3.43.)}} [[File:Chetniks and German Officers meet in Bosnia, 1943.jpg|thumb|Sastanak njemačkih oficira sa četnicima u [[Bosna (regija)|Bosni]], [[1943]]. godina]] 9. [[Mart|ožujka]] 1943. godine, [[Fašizam|fašistički]] [[Poglavnik|duce]] [[Benito Mussolini]] šalje pismo [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]],<ref>''Tajna pisma Hitler – Mussolini (1940—1943)'', edicija Dokumenti i svjedočanstva (priredio i preveo: Dr Bogdan Krizman), Novinarsko izdavačko poduzeće (NIP), Zagreb, 1953, str. 78.</ref> vođi [[Treći Reich|Njemačkog Reicha]], u kom navodi da je upoznat sa suradnjom njemačkih okupacionih trupa s četnicima: {{izdvojeni citat|Više tisuća četnika naoružali su, na lokalnoj bazi, komandanti talijanskih jedinica, da vode gerilu, za koju imaju, kao svi stanovnici Balkana, naročite sklonosti. Do danas su ti četnici suzbijali partizane vrlo odlučno. Upravo sam primio izvještaj. U njemu mi javljaju, da su njemačke snage, koje su uspostavile dodir sa četnicima u dolini gornje Neretve, pristale da surađuju s njima i da su naoružale četnike metcima i ručnim bombama.|[[Benito Mussolini]] u pismu [[Adolf Hitler|Adolfu Hitleru]] (9. III 1943)}} O pristizanju Mussolinijeva pisma istog je dana javila i Vrhovna komanda njemačkih oružanih snaga: {{izdvojeni citat|''9. mart'' </br> Duče poslao pismo Hitleru, u kome zastupa mišljenje da su četnici i partizani neprijatelji Osovine. O tome je razgovarao i sa nemačkim ministrom spoljnih poslova. Priznaje da su Italijani do sada naoružali nekoliko hiljada četnika za gerilski rat protiv komunista i oni su se do sada energično borili protiv partizana. Ali, sada je Duče izdao energičnu naredbu, da se četnicima više ne daje oružje i da njih, nakon što se partizani poraze, treba razoružati. Na osnovu poslednjih vesti, na prostoru gornje Neretve Nemci su takođe stupili u kontakt sa četnicima i ostavili im patrone i ručne granate.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta od 9. marta 1943.}} Pošto је za katastrofalni poraz četnika u bici na Neretvi optužio Jevđevića, [[Petar Baćović|Baćovića]] i [[Bajo Stanišić|Baja Stanišića]] a istakao za primjer Vojislava Lukačevića, major Ostojić im је 10. marta naredio da se kod Italijana zauzmu za dozvolu o prebacivanju četnika na zapadnu obalu Neretve. Odgovarajući na optužbe, Jevđević i Ваćоvić istoga dana izvještavaju Mihailovića da је za proboj operativne grupe NOVJ kriv upravo Lukačević, te da Ostojić, komandujući iz [[Kalinovik]]a, nema pravu predstavu о toku događaja. Jevđević navodi: „Kada sam zvao delove Vrhovne komande da komanduju nа licu mesta, odgovorili su neljubazno da neće da radе sa okupatorom, tražeći u isto doba hranu, municiju, topove i vojsku od okupatora.“ Као argument da četnici moraju bespogovorno slušati naređenja okupatorskih oficirâ, vojvoda Jevđević navodi podatak da Nijemci i Italijani hrane i snabdijevaju municijom cjelokupnu masu četnikâ od 13.200 ljudi. Riječ je o 2000 četnika pod komandom Вајa Stanišića, 4.000 iz Lukačevićeve konjičke gruре, 6.000 pod komandom majora Petra Baćovića (hercegovački četnici) i 1.200 četnika kojima komanduje major Andrija Vesković. Jevđević Mihailoviću piše i da su okupatori dali toliko hrane da је on, na osnovu lažnog brojnog stanja, uspio da uštedi 110.000 obroka, kao i da su mu za posljednjih nekoliko dana isporučili 1.100.000 metaka.<ref>AVII, reg. br. 3/1, kut. 293, dep. 2248.</ref><ref>Branko Latas, Saradnja četnika i Nemaca u borbama protiv Glavne operativne grupe divizija NOVJ u dolini Neretve (februar — mart 1943), Prilozi Instituta za istoriju (br. 17), Sarajevo, 1980, str. 214.</ref> General [[Rudolf Lüters]], zapovjednik njemačkih trupa u NDH, piše u procjeni situacije od 16. marta 1943. da je „neprijateljski otpor protiv nemačkih divizija koje su napadale uglavnom slomljen“, te da je „operacija „[[Operacija Weiss|Vajs II]]“ u suštini završena“. O četničkim snagama u njemačkoj zoni operacija, general Lüters navodi: {{izdvojeni citat|Četničko pitanje nije se dalje zaoštrilo. U području [[114. lovačka divizija (Njemačka)|714. divizije]] nisu zabeležena nikakva prekoračenja u tuđu nadležnost. Četničko rukovodstvo se potčinilo naređenjima nemačkog Vermahta i potvrdilo svoju lojalnost. Četnici koji se nalaze na području [[118. lovačka divizija (Njemačka)|718. pešadijske divizije]], naročito u rejonu [[Zenica|Zenice]] i [[Han-Pijesak|Han-Pijeska]], neprijateljski se suprotstavljaju hrvatskoj državi i nemačkom Vermahtu i pokušavaju da izazovu nemire putem sabotaža i razoružavanja hrvatskih odreda. Divizije koje su učestvovale u operaciji „Vajs II“ jedinstveno se povoljno izražavaju o držanju četničkih jedinica. Dragocenim izviđačkim podacima i napadima za rasterećenje pomagali su našim jedinicama, mada ni u jednom slučaju nije sa nemačke strane tražena podrška.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_3_38.htm Procena vojno-političke situacije komandanta nemačkih trupa u NDH od 16. marta 1943. za period od 1. do 15. marta 1943. godine]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=372&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 000366—000367.] <br /> ({{jez-njem|"Die Cetnikfrage hat sich nicht weiter zugespitzt. Im Bereich der 714.J.D. sind keine Übergriffe zu verzeichen. Die Cetnikführung hat sich den Befehlen der deutschen Wehrmacht untergeordnet und ihre Loyalität versichert. Die im Bereich der 718.J.D. befindlichen Cetniks, besonders im Raum ZENICA und HAN PIJESAK stehen kroat. Staat und deutscher Wehrmacht feindlich gegenüber und versuchen durch Sabotageakte und Entwaffnung kroat. Abteilungen Unruhe zu stiften. Die im "Weiss II"–Einsatz befindlichen Divisionen äussern sich übereinstimmend günstig über das Verhalten der Cetnikverbände. Durch wortwolle Kundschafterdienste und Entlastungsangriffe haben sie der Truppe geholfen, obwohl in keinem Falle deutscherseits Unterstützung orboten worden war."}})</ref>}} U iscrpnom izvještaju<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, str. 1015—1018.</ref> koji je [[5. maj]]a 1943. godine podnio [[SAD|američki]] [[Ured za strateške usluge]] (preteča današnje [[Centralna obaveštajna agencija|Centralne obavještajne agencije]]), sumiraju se rezultati netom završene operacije »Weiss«: {{izdvojeni citat|Krajem januara 1943. godine zajedničke nemačke, hrvatske, italijanske i četničke snage povele su veliku ofanzivu protiv jugoslovenske oslobodilačke armije. Neprijatelj je potpomognut od Drenovićevih četnika uspeo da potisne jugoslovenske patriote u Hercegovini i jugoistočnoj Bosni. Glavni udar u sadašnjoj neprijateljskoj ofanzivi vrše kombinovane četničke snage u Hercegovini (V.[ojislav] Lukačević, član Mihailovićevog glavnog štaba), u Crnoj Gori (Bajo Stanišić) i u Sandžaku (Pavle Đurišić, član Mihailovićevog glavnog štaba). Ishod ove borbe je još neizvestan. Partizani govore da su oni odneli pobedu, dok četnici insistiraju na tome da su gotovo potpuno očistili ove jugoslovenske krajeve od antifašističkih snaga. Tačno je, međutim, da su jugoslovenski antifašistički gerilci pretrpeli teške teritorijalne gubitke, ali daleko je od toga da su njihove snage uništene ili razbijene. Na drugoj strani, mnogo slavljeni četnici generala Mihailovića danas su angažovani u jednoj od najžešćih ofanziva za uništenje jugoslovenskih demokratskih snaga.}} === Četnički teror u Srbiji (1943) === {{main|Srbija u Drugom svetskom ratu|Zločini četnika u Drugom svjetskom ratu}} Mihailovićeva taktika u Srbiji se početkom 1943. sastojala u tome da organizuje i štedi svoje snage za "planirani narodni ustanak". Nemci navode da je izbjegavao svaki konflikt sa okupacionim trupama.<ref>NAW, T-78, Roll 332, 6289915, 919: Procjena situacije komande Jugoistoka za feburar 1943 (2. mart 1943.).</ref> Izveštaji Nedićeve vlade konstatuju da je četnička akcija gotovo svuda upravljena na obračunavanje sa komunistima, koje se sprovodi beskompromisno, do istrebljenja. Inače, četnici na sastancima sa narodom naređuju lojalno držanje prema domaćim vlastima i okupatorskoj vojnoj sili kao i "odricanje svake pomoći partizansko-komunističkim bandama".<ref>Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 59/1—1, k. 22.</ref><ref>Kopija originala (pisana na mašini, ćirilicom) u Arhivu V.I.I., reg. br. 54/5—1, k. 22.</ref> 12. februara 1943. godine, kapetan [[Miloš B. Marković]], komandant Ariljske brigade iz sastava Požeškog korpusa JVuO, prenosi Mihailoviću ideju poručnika [[Zvonimir Vučković|Zvonka Vučkovića]] da iskoristi vezu sa njemačkim oficirom u cilju »gonjenja komunista«: {{izdvojeni citat|Po povratku sa puta iz štaba 1a sastao sam se sa Vučkovićem koji me je zamolio da Vas izvestim o sledećem: </br> U srezu Kačerskom nalaze se dve komunističke grupe, prva jačine 60 a druga oko 150 ljudi. Ove se grupe prebacuju i u Oplenački srez. Za likvidaciju ovih grupa potrebno mu je oko 300 ljudi, no kada bi ih skupio izazvao bi potere od strane okupatora. Ima jednu drugu mogućnost a to je da uputi Nemce da gone ove grupe. Posredno, no obazrivo ima vezu sa jednim od nemačkih komandanata, koji je izjavio gotovost za usluge svake vrste a naročito u gonjenju komunista. Zvonko će ga upotrebiti no ne uspeli to preduzeće sam potrebno.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_33.htm Izveštaj komandanta Ariljske brigade od 12. februara 1943. Draži Mihailoviću o borbama protiv pripadnika NOP-a u zimu 1942. godine i dostignutoj organizaciji u brigadi]</ref>}} Poručnik [[Predrag Raković]], u svojstvu komandanta 2. ravnogorskog korpusa JVuO, informiše 3. marta 1943. generala Mihailovića o tajnom sastanku sa nemačkim potporučnikom Krigerom: {{izdvojeni citat|Okupator, kako Nemci tako i Bugari svu svoju akciju uputili su na komuniste, na njihovo gonjenje i istrebljenje. U smislu depeše koju sam podneo G. Ministru, sastao sam se 2 marta t.g. na Savincu u jednoj šumi sa Nemačkim komandantom potporučnikom Krigerom iz Gor. Milanovca. Sastanak je izveden potpuno tajno. Na sastanak je od strane Nemaca došao potporučnik Kriger i njegov tumač. A sa naše strane bio sam ja i moj Načelnik štaba p.por. Lazarević. Tema razgovora bila je isključivo uništenje komunističkih bandi, na teritoriji koju obezbeđuje Nemačka jedinica iz Gor. Milanovca. Uglavnom dolazi u obzir komunistički vođa [[Milorad Labudović|Labud]] koji ima oko 150 komunista pod svojom komandom u okolini Rudnika, u srezovima: Kačerskom i Orašačkom. Utvrdili smo plan za ovaj rad. O izvođenju ove akcije detaljno sam se dogovorio sa Zvonkom noću između 2/3 - III t.g., u čemu smo postigli potpunu saglasnost.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 127, reg. br. 7/3 (S-X-12/4).</ref><ref>[https://znaci.org/00001/4_14_2_67.htm Izveštaj komandanta 2. ravnogorskog korpusa od 3. marta 1943. Draži Mihailoviću o borbi protiv pripadnika NOP-a i pregovora sa predstavnicima nemačkih okupacionih trupa]</ref>}} I u depeši od 23. marta, Raković piše da se ponovo sastao sa nemačkim komandantom iz G. Milanovca, te je dogovoreno da se za ubijene Nemce neće više paliti kuće redom, već "samo po našem spisku", partizanske, i samo će se partizani ubijati: {{izdvojeni citat|Hapšenje naših ljudi više neće biti na reonu nemačke komande G. Milanovac. Ako pogine okupatorski vojnik na ovome terenu neće se paliti redom kuće, već samo po našem spisku i to partizanske i samo će se partizani ubijati. [...] Dobio sam 5000 metaka za čišćenje moga reona od komunista.<ref>Zbornik dokumenata i podataka o Narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije, tom XIV, knjiga 2, Dokumenti jedinica, komandi i ustanova četničkog pokreta Draže Mihailovića: 1. januar — 8. septembar 1943, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. 113, str. 550.</ref>}} [[Datoteka:Četnici batinaju narod.jpg|thumb|Četnici batinaju seljaka u Srbiji.]] Koliki je bio teror koji su četnici sprovodili nad pristalicama [[NOP|pokreta otpora]] u području doline Zapadne Morave, Dragačeva i Takova, svedoči konstatacija u biltenu kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova: {{izdvojeni citat|Ilegalni odredi poručnika Vlaste Antonijevića, Dače Simovića, Milutina Jankovića, poručnika Vasića i kapetana Rakovića nemilosrdno ubijaju sve one koji su makar i jedan dan bili i sarađivali sa partizanima. Neki od ovih odreda vode tako bezumnu akciju da se njihova delatnost može ravnati sa radom običnih odmetnika.<ref>http://www.e-novine.com/srbija/srbija-tema/102680-aak-Gornji-Milanovac-Luani.html</ref>|Izveštaj kvislinškog Ministarstva unutrašnjih poslova (april 1943)}} Četnici su, poput okupatora, prema partizanima, njihovim simpatizerima i porodicama, primenjivali najsvirepije mere: {{izdvojeni citat|1) Protiv zaludele, potpuno obezglavljene i pomahnitale komunističke bande u šumi, sve određene starešine i svo nacionalno naoružano ljudstvo ima povesti beskompromisnu borbu za njihovo potpuno uništenje. Izuzetka u ovome pogledu ne može biti. 4) Ko se uhvati da nosi hranu ili druge potrebe komunistima, a to se tačno utvrdi, komandant brigade sa čije bi teritorije bio takav krivac, odmah će ga streljati i porodicu potpuno uništiti. Kuću spaliti, a stoku zapleniti za izdržavanje gorskih jedinica. 5) Ko se uhvati, a to se od strane komandanta brigade utvrdi, da je krio komuniste, primio u svoju kuću ili im slao makakva obaveštenja, biće najstrožije kažnjen. 6) Ko se uhvati i bude dokazano, da je neko lice videlo komuniste, a nije na najbrži način izvestilo najbližu četničku komandu, biće takođe kažnjeno, u čemu se komandantima brigada ostavlja puna inicijativa. 7) '''Ako u nekom selu bude ubijen makoji četnik, komandant brigade dotične teritorije odmah će streljati deset simpatizera'''.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%B5%D1%92%D0%B5%D1%9A%D0%B5_%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BF%D1%83%D1%81%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BD%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D1%80%D0%B4%D0%BD%D0%BE_%D1%83%D0%BD%D0%B8%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%9A%D0%B5_%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%BE%D0%B3_%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D1%80%D0%B5%D1%82%D0%B0_%D0%B8_%D1%9A%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%85_%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B0_4.9.1943. Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica 4.9.1943.]</ref>|Naređenje komandanta Komskog korpusa za nemilosrdno uništavanje pripadnika narodnooslobodilačkog pokreta i njihovih porodica (4.9.1943).}} Zbog svega navedenog, mnogi ljudi koji su prišli četnicima na početku ustanka protiv sila Osovine, bili su razočarani preusmerenjem dejstava u borbu protiv partizana. Tako je britanski oficir za vezu Hadson zabeležio: "Nekoliko četničkih jedinica tražilo je da bude oslobođeno zadatka borbe protiv partizana".<ref name="Deakin2"/> === Zabrana sabotaža u Srbiji i učvršćivanje vezâ s Nijemcima na području NDH (1943) === {{main|Sabotaže u Srbiji u Drugom svjetskom ratu|Neil Selby}} [[Datoteka:Plakat o streljanju DM pristalica iz 1942.jpg|mini|Plakat o streljanju „50 DM pristalica“ zbog rušenja mosta na pruzi Požarevac - Petrovac na Mlavi iz decembra [[1942]].]] U Srbiji, iako su neke četničke pristalice vršile sabotaže, trpeći nemačke odmazde zbog toga, četničko vođstvo je posebno branilo ozbiljnije sabotaža na bitnim saobraćajnicama, pa su čak sprečavali britanske komandose na terenu da ih vrše: {{izdvojeni citat|[[Neil Selby|Major Selby]] imao zadatak da organizuje sabotaže i dotur materijala za iste; „Prema Selbyevim navodima, '''do sabotaža nije došlo zato što ih D.M., odn. njegovi komandanti na terenu na terenu još nisu odobrili'''.“<ref>NAW, T-313, Roll 482, 000544: Izvještaj obavještajnog odjeljenja Vojnog komandanta Jugoistoka o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca u noći 18./19. augusta 1943 (26. august 1943.).</ref>|Izvještaj nemačkog obavještajnog odjeljenja o rezultatima istrage nad zarobljenim britanskim majorom Selbyem, uhvaćenim kod Žitkovca (26. august 1943).}} U izvještaju potpukovnika Klamrotha iz Generalštaba njemačkih oružanih snaga, nakon inspekcijskog putovanja po Balkanu u avgustu 1943. godine,<ref>[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]</ref> konstatuje se da je general Mihailović najstrožije zabranio izvođenje sabotažâ protiv okupacione sile prije eventualnog [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|savezničkog]] iskrcavanja. Pored toga, pominje se i to da su njemačke obavještajne strukture detaljno upoznate sa kretanjem četničkog komandanta i Vrhovne komande JVuO po Srbiji: {{izdvojeni citat|Pokret Draže Mihailovića: U Srbiji tinja latentni ustanak. Draža Mihailović je liderska priroda i veoma je aktivan. Svaki preuranjeni napad protiv okupacionih snaga u startu je strogo zabranjen. Trenutno se jedino vodi borba protiv komunista. Mora se očekivati jedinstveni napad na okupacione snage, uključujući sabotaže i prepade. Pretpostavlja se da je angloameričko iskrcavanje na Jadranu trenutak za to. Stav Draže Mihailovića prema Angloamerikancima opisan je na sledeći način: „Kao pomagači ste dobrodošli, ali ja ću sâm obnoviti Jugoslaviju!“ Nadzor nad Dražom Mihailovićem je dobar. Nemačke službe vrlo brzo saznaju za njegova boravišta koja neprestano menja.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=638&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289888.] </br> ({{jez-njem|"b) Draga [sic!] Mihailowitsch Bewegung: </br> In Serbien schwelt der latente Aufstand. Draga Mihailowitsch ist eine Führernatur und sehr aktiv. Jedes vorzeitige Losschlagen gegen die Besatzungstruppen ist zunächst streng verboten. Zur Zeit nur Kampf gegen Kommunisten. </br> Mit dem einheitlichen Beginn von Sabotage, Überfallen usw. auf Besatzungstruppen muss gerechnet werden. Als Zeitpunkt dafür wird die Landung der Anglo–Amerikaner in der Adria vermutet. Die Einstellung des Draga Mihailowitsch den Anglo–Amerikanern gegenüber wird geschildert: "Als Helfer willkommen, aber ich selbst baue Jugoslawien wieder auf!" Die Überwachung des Draga Mihailowitsch ist gut. Die deutschen Dienststellen kennen sehr bald seine ständig wechselnden Standorte."}})</ref>}} Ipak, kako bi i dalje stvarao privid otpora i zadržao status saveznika, povremeno je inicirao bezazlene diverzije, koje neće izazvati nemačku odmazdu: {{citiranje|Udružite se sa apotekarima. Uzmite od njih praškova za kijanje, suzavce i supervodonik. Na igrankama svrabeće praškove. Upućujte preteća pisma, uznemiravajte telefonom, stvarajte svuda strah i zabunu.<ref name="Kosta Nikolić 2004">Bojan Dimitrijević - Kosta Nikolić: Đeneral Mihailović - biografija, Beograd : Institut za savremenu istoriju, 2004, str 378-9.</ref>|[[Draža Mihailović]] naređuje „misteriozne” sabotaže po gradovima septembra 1943.}} 1. avgusta 1943. godine, komandant njemačkih trupa u Hrvatskoj ([[NDH]]) general [[Rudolf Lüters]] na sljedeći način interpretira držanje Mihailovićevih četnika (mahom onih koji su bili obuhvaćeni [[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|ugovorima sa vlastima NDH]]) po okončanju [[Operacija Schwarz|operacije »Schwarz«]]: {{izdvojeni citat|Stav četnika s obje strane [[Bosna (rijeka)|rijeke Bosne]] te na području između rijekâ Bosne i [[Una|Une]] i [[Sana|Sane]] i dalje se može opisati kao lojalan, iako ustaška politika — koju je hrvatska vlada u posljednje vrijeme iznova naglasila — nije ostala bez povratnog dejstva na njihovo držanje, što se pokazalo uzdržanošću prema komunističkim bandama.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=357&rec=314&roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000352.] </br> ({{jez-njem|"Die Haltung der Cetniks beiderseits der Bosna und zwischen Bosna und Una–Sana kann noch als loyal bezeichnet werden, obwohl der wohl der in letzter Zeit seitens der kroat. Regierung wieder betonte Ustascha–Kurs nicht ohne Rückwirkung auf ihre Haltung geblieben ist und sich Zurückhaltung gegen die kommunistischen Banden zeigte."}})</ref>|Izvještaj komandanta njemačkih trupa u Hrvatskoj za mjesec jul 1943. upućen štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]}} Kao paradigmatične za držanje spram nastupajućih njemačkih trupa mogu se uzeti preporuke iz naređenja kapetana Jovana Dabovića, komandanta Ličko-kordunaške četničke oblasti, upućene 6. septembra 1943. godine kapetanu Dušanu Đakoviću: {{izdvojeni citat|NAREĐUJEM 1) Svi komandanti narediće svima svojim jedinicama i patrolama da, ako Nemci budu naišli na njihov reon dejstva, ne otvaraju vatru i da se drže pasivno sve do mog daljeg naređenja. 2) Kada bude primećen dolazak Nemaca da se jedinice povlače u šume i da sa njima izbegavaju dodir. 3) Ako se desi da se neka jedinica, patrola ili pojedinac nađe u takvoj situaciji da Nemce ne može izbeći pri dodiru sa njima da kaže da se bori protivu komunizma. Napominjem ovom prilikom da su se Nemci prema četnicima u Hercegovini poneli vrlo korektno.<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dok. br. 42, str. 81.</ref><ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knjiga 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dokument br. 202, strane 942—943.</ref>}} 18. rujna 1943. godine, poručnik Lippert iz Obavještajnog odjela [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] sastavlja izvještaj o posjetu poručnika [[Milana Cvjetićanina]], komandanta Bosanskog korpusa „[[Gavrilo Princip]]” [[Dinarska četnička divizija|Dinarske četničke divizije]] JVuO, kojega je [[Kapitulacija Italije|kapitulacija Italije]] zatekla na liječenju u [[Split]]u. Tom prilikom, Cvjetićanin nedvosmisleno poentira: {{izdvojeni citat|Mi četnici znamo da se samo uz pomoć njemačkih trupa može postići efikasno uništenje bandita, jer smo mi četnici za to isuviše slabi.<ref>[https://znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.], str. 273.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=984&rec=313&roll=483 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000981.] <br /> ({{jez-njem|"Wir Cetniks wissen, dass nur durch die deutschen Truppen eine wirksame Vernichtung der Banditen erfolgen kann, da wir Cetniks hierzu zu schwach sind."}})</ref><ref>[https://pescanik.net/pismo-citateljima-blica-i-gledateljima-serije-ravna-gora/ Boris Dežulović: Pismo čitateljima Blica i gledateljima serije “Ravna gora”]</ref>}} [[Datoteka:Marsz wojsk niemieckich w Dalmacji (2-515).jpg|mini|Četnici Dinarske divizije u mimohodu pored motorizovane kolone njemačke 114. divizije (Dalmacija, septembar 1943).<ref>[https://bandenkampf.blogspot.com/2018/01/bk0306.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0306 | Photo | 114. Jäger-Division]</ref>]] Nakon [[Kapitulacija Italije u Jugoslaviji|kapitulacije Italije]] [[8. septembar|8. septembra]] [[1943]]. sve četničke snage iz italijanske okupacione zone su, nakon [[Antiosovinska ofanziva JVuO 1943.|sporadičnih sukoba]], uspostavile punu saradnju sa novouspostavljenim nemačkim okupacionim vlastima.<ref>Vidi: [[s:Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade|Uputstvo komandanta nevesinjskog korpusa od 30. decembra 1943. komandantu konjičke brigade]], [[s:Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.|Izveštaj majora JVUO Vasilija Marovića od 17. februara 1944.]], [[s:Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.|Izveštaj kapetana JVUO Franca Kovača od 23. februara 1944.]], itd.</ref> Mihailović je 7. oktobra 1943. naređivao svojim četnicima borbu protiv partizana u Sandžaku "po svaku cenu" i nesukobljavanje sa Nemcima "po svaku cenu".<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_9.htm Naređenje Draže Mihailovića od 7. oktobra 1943. komandantima kopusa u zapadnoj Srbiji za mobilizaciju ljudstva i borbu protiv NOVJ u Sandžaku]</ref> Poručnik [[Jovan Pupavac]] pojašnjava u pismu upućenom 10. februara 1944. komandantu Zapadne Bosne JVuO majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]] kako je tekao proces prilaženja četnikâ pod komandom vojvode Momčila Đujića njemačkoj okupacionoj sili: {{izdvojeni citat|Dinarsku oblast sam napustio iz sledećih razloga: 1) Posle propasti Italije u Dalmaciju su došli Nemci. Komandant Dinarske oblasti pop Đujić stupio je u saradnju sa njima, najpre preko [[Mane Rokvić|Mane Rokvića]] koji je došao sa njima iz [[Bosanski Petrovac|Bosanskog Petrovca]]. Kasnije je delegirao kod štaba 114. Nemačke divizije svoga načelnika štaba kapetana Mijovića Novaka. Ljudstvo je postalo Nemačka milicija, primajući od njih redovnu hranu, municiju i dopunu oružja. Nemci su vrlo rado primili saradnju četnika.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_73.htm Izveštaj komandanta 1. brigade Bosanskokrajiškog četničkog korpusa od 10. februara 1944. komandantu korpusa o saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji]</ref>}} U odgovoru koje je 4. oktobra 1943. poslalo Obavještajno odjeljenje 114. lovačke divizije, odbacuju se navodi iz telegrama poslatog od strane štaba 15. brdskog korpusa, u kojem se vojvoda [[Momčilo Đujić]] optužuje za prepade na njemačke trupe i u kojem se traži njegovo hapšenje. Nasuprot takvom zahtjevu, za komandanta [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]] se tvrdi sljedeće: „Uvjerljiva obavještenja i dokumenti nedvojbeno ukazuju da se Đujićeva četnička grupa u dosadašnjoj borbi protiv komunizma pokazala kao pouzdana... Sabotažni akti i prepadi na njemačke trupe dosad se nijesu događali.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=792&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000788.] <br /> ({{jez-njem|"Nach hiesigen sicheren Nachrichten und einwandfreien Unterlagen ist die Cetnikgruppe des Vojvoden Djujic im Kampf gegen die kommunistische Aufstandsbewegung bisher als zuverlässig zu bezeichnen. </br> Sabotageakte und Überfälle gegen die Deutsche Wehrmacht sind bisher nicht erfolgt."}})</ref> U poređenju sa oružanim snagama NDH, obavještajni oficiri 114. divizije Wehrmachta daju i mnogo povoljniju ocjenu za učinkovitost četnika: „Hrvatske trupe i ustaše, već zbog svoje brojnosti, ne mogu predstavljati značajniju podršku; osim toga, njihova borbena vrijednost je poznata. Četnički odredi su se dosad svuda pokazali kao izuzetno aktivni i pouzdani.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=793&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000789.] <br /> ({{jez-njem|"Die kroatische Wehrmacht und Ustaschaverbände im Bereich sind schon rein zahlenmässig keine nennenswerte Unterstützung; darüber hinaus ist deren Kampfwert hinreichend bekannt. Die Cetnikverbände erweisen sich bisher überall als äusserst rege und zuverlässig."}})</ref> [[File:Četnički komandant u zapadnoj Bosni Uroš Drenović s nemačkim oficirima na terenu.jpg|thumb|Vojvoda [[Uroš Drenović]] (desno), četnički zapovjednik u [[Zapadna Bosna|zapadnoj Bosni]], zajedno sa njemačkim oficirima na terenu.]] U jesen 1943. godine, Vrhovna komanda Vermahta konstatuje prestanak bilo kakve aktivnosti DM protiv njih: {{izdvojeni citat|U jesen 1943. Titov pokret sve je više uzimao maha, a Mihailovićev pokret bio je potisnut na teritoriju Srbije. Komunisti nisu primali samo pomoć od sovjetske Rusije, nego sve više i od Engleza. Italijanska armija je kapitulirala. U ovakvoj novonastaloj situaciji četnički pokret bio je prisiljen da preispita svoj stav prema nemačkoj okupacionoj sili… Bilo kako, od tog vremena prestali su svi napadi Mihailovićevih ljudi protiv nemačke okupacione sile.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2024-07-08 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta }}</ref>|Ratni dnevnik Vrhovne komande Vermahta}} Četnici u Hercegovini su počeli sarađivati sa njemačkim nadležnim komandama odmah po ulasku njihovih trupa u bivšu italijansku okupacionu zonu: {{izdvojeni citat|Banda koja je napadala u području sjeverno od [[Bileća|Bileće]] i ojačana na oko 1200 ljudi ([[10. hercegovačka udarna brigada|X herceg. brigada]]), uz potporu 800 četnika je odbačena natrag na sjever.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1081&rec=313&roll=190 NARA, T311, Roll 195, frame no. 7450860.] <br /> ({{jez-njem|"Die im Raum N Bileca angreifende und auf etwa 1200 Mann verstärkte Bande (X.He.Brig.) mit Unterstützung von 800 Cetniks nach N zurückgeworfen."}})</ref>|Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 18. septembar 1943. godine}} {{izdvojeni citat|SS-divizija „Prinz Eugen“: Komunistička grupa (jačine 1.200 ljudi), koja je sa sjevera nastupala ka Bileći, odbačena je ka sjeveru akcijom 6. čete 2. SS brdskog puka ojačane sa 800 četnika.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=483&broj=293 NARA, T313, Roll 483, frame no. 000290.] <br /> ({{jez-njem|"Von Norden gegen Bileca vordringende komm. Gruppe (1200) durch herangeführte 6./SS 2 und 800 Cetniks nach Norden zurückgeworfen."}})</ref>|Dnevni izvještaj 15. brdskog korpusa za 18. septembar 1943.}} {{izdvojeni citat|U oblasti [[Stolac|Stoca]], kao što je već napomenuto, Stolačka i [[Ljubinje|Ljubinjska]] četnička brigada su u saradnji sa našim trupama postigle uspjeh protiv glavnine Desete herceg. brigade.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=636&rec=314&roll=559 NARA, T314, Roll 559, frame no. 000631.] <br /> ({{jez-njem|"b.) Cetniks: </br> Im Raum von STOLAC hat, wie bereits erwähnt, im Zusammengehen mit eigenen Truppen die Cetnikbrig. von STOLAC und LUBINJE gegen die Hauptkräfte der X-herzeg.Brig. Erfolge erzielt."}})</ref>|Komanda 21. brdskog korpusa, Obaveštajno odeljenje, izveštaj o stanju, 27. septembar 1943.}} U izvještaju [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS brdske divizije Prinz Eugen]] od 10. oktobra 1943. godine, poslatom štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], pohvaljuje se lojalno držanje koje su, do tog trenutka, formacije [[Hercegovina|hercegovačkih]] četnikâ pokazale spram njemačkih okupacionih jedinica: {{izdvojeni citat|Četnici: Za borbu protiv komunista u istočnoj Hercegovini mobilisane su jače snage u okruzima [[Trebinje]], [[Bileća]], [[Stolac]] i [[Nevesinje]]. Dosadašnja iskustva s hercegovačkim četnicima mogu se ocijeniti dobrim, a njihovo držanje prema vlastitim trupama lojalnim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1335&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001329.] <br /> ({{jez-njem|"Cetniks: Zur Bekämpfung der Kommunisten in der Ost–Herzegowina wurden in den Bezirken Trebinje, Bileca, Stolac u. Nevesinje stärkere Kräfte mobilisiert. Die bisherigen Erfahrungen mit den herzegowinischen Cetniks können als gut, das Verhalten gegenüber der eigenen Truppe kann als loyal bezeichnet werden."}})</ref>}} U odlomku iz mjesečnog izvješća SS divizije »Prinz Eugen«, inače njemačke elitne postrojbe na teritoriji okupirane Jugoslavije, sastavljenog 5. septembra 1943, blagonaklon stav četnika na divizijskom području (Hercegovina) opisan je na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Srbi [četnici — prim.] su se, djelimično, nastavili dokazivati ​​kao '''najpouzdaniji saveznici u borbi protiv crvenih bandi''', a time i protiv komunizma. U borbi protiv bandita uvijek su spremni sarađivati ​​s njemačkim Wehrmachtom, pa čak i podvrgnuti se njegovoj komandi.<ref>Klaus Schmider, ''Partisanenkrieg in Jugoslawien 1941-1944'', Verlag E.S. Mittler & Sohn GmbH, Hamburg/Berlin/Bonn, 2002, s. 307.</ref><ref>[https://www.znaci.org/NARA/T315.php?broj=1272&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frame no. 001266.] <br /> ({{jez-njem|"Die Serben haben sich z.T. weiterhin als die zuverlässigsten Verbündeten im Kampf gegen die roten Banden und damit gegen den Kommunismus erwiesen. Im Kampf gegen die Banditen sind sie jederzeit bereit, mit der deutschen Wehrmacht zusammenzugehen und sich ihr sogar zu unterstellen."}})</ref>|Mjesečni izvještaj 7. SS divizije XV brdskom armijskom korpusu za avgust 1943. godine}} U četničkim izvorima se potvrda ovih navodâ nalazi u naređenju koje je kapetanu Dušanu Đakoviću 6. septembra 1943. uputio potpukovnik [[Slavko Bjelajac]] (pseudonim »Nikola Dekić«), komandant Ličko-kordunaške četničke oblasti. Informišući svog podređenog oficira o ogromnim partizanskim gubicima u [[Bitka na Sutjesci|bici na Sutjesci]], Bjelajac zapisuje: {{izdvojeni citat|Po podatcima koje imamo partizani su kod Sutjeske strašno tučeni. Tvrdi se da su imali 5.000 mrtvih te da su samo naši s mrtvih lješeva partizanskih skinuli oko 200 puškomitraljeza. Četnici u Hercegovini drže pored ostalih mjesta i [[Kalinovik]], [[Foča|Foču]], i [[Čajniče]]. Ustaše su u [[Goražde|Goraždu]]. Njemci se također nalaze u Hercegovini. Dozvolili su bez ikakovih uslova da se na reonu svakog sreza može nalaziti i kretati 400 četnika (jednoj četničkoj grupi dali su 300 pušaka). <br /> U opšte izuzev situacija Hercegovine, Crne Gore, i Istočne Bosne stoji vrlo dobro. <br /> Ove podatke iz Hercegovine javljam Vam radi orjentacije. A u koliko se tiče Njemaca tek da naše stanovništvo zna da ih se ne treba plašiti i da neće vršiti represalije nad mirnim stanovništvom. <br /> Njemci govore u Hercegovini protiv Italijana i kažu da su oni spriječili širenje Srbije do rijeke Bosne protiv volje Njemaca. Optužuju Italiju da je ona dovela Pavelića na vlast. (To sve može i nemora biti tačno). <br /> Naši su zarobili čuvenog [[Nurija Pozderac|Nuriju Pozderca]] i [[Simo Milošević|Simu Miloševića]] u Hercegovini i streljali ih.<ref>Zbornik NOR-a, tom XIV, knj. 2, Vojnoistorijski institut, Beograd, 1983, dok. br. 203, str. 946.</ref>}} Novembra 1943, Nijemci nabrajaju koje su se sve četničke vojvode u NDH upustile u saradnju s njima, kao npr.: [[Mane Rokvić]] („izjašnjava se za Nemačku i u slučaju neprijateljskog iskrcavanja stoji sigurno na našoj strani“), [[Momčilo Đujić]] („Ljotićev pristalica“ čijim „prisluškivanjem je više puta dokazano da je slao lažne izveštaje D. M. kako bi se izvukao ispod njegovog uticaja“), [[Uroš Drenović]] („nepomirljiv protivnik komunista“; „više od godinu dana sarađuje otvoreno sa nemačkim Vermahtom“) i drugi.<ref name="ReferenceA"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Cetnikführer, mit denen zusammengearbeitet wurde: </br> Vojvode Rokvic. Energischer Führer der ohne Unterbrechung rückhaltlos mit der deutschen Truppe zusammenarbeitet. Bekennt sich zu Deutschland und steht im Falle einer feindlichen Landung sicher auf unsere Seite. </br> Vojvode Djujic, Ljotic–Anhänger. DM. sucht ihn durch ständigen Druck zu beeinflussen. Durch Überwachung ist bereits mehrfach nachgewiesen, dass Djujic falsche Meldungen an DM. abgesetzt hat, um sich seinem Einfluss zu entziehen. Djujic wird seitens der. Div. im bewusster Übertreibung als besonders aktiver Kämpfer gegen den Kommunismus in Verbindung mit der deutschen Wehrmacht herausgestellt. </br> Vojvode Drenovic. Gerade Persönlichkeit, unversöhnlicher Kommunistengegner (kommunistische Untaten an seiner Ehefrau, die den Tod herbeiführten), bezeichnet sich als Beschützer seiner pravoslavischen Volksgenossen. Arbeitet länger als 1 Jahr offen mit deutscher Wehrmacht zusammen. Von DM. angestrebte Beeinflussung bisher ohne Erfolg."}})</ref> U ovom strogo povjerljivom izvještaju, obavještajni oficiri XV brdskog armijskog korpusa dopisuju još i sljedeće: „Čitav niz drugih četničkih vođâ na području južno od [[Bihać]]a, neumoljivi su protivnici komunizma i dobri vojnici. Svi su se istakli u saradnji sa [našim] trupama, a kao svoj zadatak označavaju zaštitu pravoslavnog stanovništva od uništenja.“<ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 44, str. 86.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=347&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Eine Reihe weiterer Cetnikführer im Raum südl. Bihac unerbittliche Kommunistengegner und gute Soldaten haben sich in der Zusammenarbeit mit der Truppe bewährt, und sehen es als ihr Ziel an, den pravoslavischen Volksteil vor der Ausrottung zu bewahren."}})</ref> U izvještaju [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. godine zaključuje se da bi osiguranje dugih linija snabdijevanja bez četnika bilo „nezamislivo“.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=343&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000339.] <br /> ({{jez-njem|"Die Sicherung der langen Nachschubwege der Division ist ohne Unterstützung det zugeteilten Cetnik–Stützpunkte, wenn nicht ausreichend deutsche Kräfte oder kampffähige kroatische Truppen zur Verfügung gestellt werden, undenkbar."}})</ref> 19. novembra 1943. potpisani su i na snagu stupaju prvi [[Ugovori o saradnji četnika i Vermahta|ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta]], koji četnicima nameću obavezu "da prekinu sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih".<ref>https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm</ref> 30. novembra 1943. godine [[Dragoljub Draža Mihailović|general Mihailović]] naređuje [[Ljubomir Jovanović Patak|Ljubi Patku]], komandantu Timočkog korpusa, da protera britanskog majora Erika Grinvuda koji hoće da vrši akcije protiv Nemaca bez njegovog dopuštenja: {{izdvojeni citat|Kod vas je tamo engleski major Grinvud sa telegrafistom. To je posledica prosjačenja materijala. Nije došao da vas pomogne u materijalu već da uništi naša sela za neku sitnu sabotažu. '''Naređujem da Grinvuda sa celom pratnjom najurite kao kučku''' po mom naređenju jer je pošao na teren bez mog odobrenja. Ponavljam najurite ga kao kučku i izvestite.<ref>https://www.znaci.org/00001/4_14_3_42.htm</ref>|Depeša generala Mihailovića Ljubi Patku od 30. novembra 1943.}} Saveznički komandant Sredozemlja uskoro i sam uviđa da se Mihailović bavi sporednim aktivnostima, uz izbegavanje da preduzme nešto na komunikacijama vitalnim za [[Saveznici|Saveznike]] i za Nemce. Stoga je [[9. decembar|9. decembra]] [[1943]]. poslao [[Dragoljub Mihailović|Mihailoviću]] telegram kojim zahteva izvršenje specifikovanih napada na komunikacije, a koji počinje rečima: {{izdvojeni citat|Sloboda kojom se Nemci služe železničkim prugama od Grčke do Beograda za prevoz i izdržavanje trupa nepodnošljiva je.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_250.htm, Obaveštenje brigadira Armstronga od 9. decembra 1943. Draži Mihailoviću o zahtevu Komande britanskih trupa na Srednjem istoku da četnici izvrše dve sabotaže protiv Nemaca]{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XIV (četnički dokumenti), knjiga 3, Vojnoistorijski institut, Beograd - prilog II</ref>}} === Potpisivanje ugovora o saradnji četnika i Vermahta u Srbiji (1943-1944) === {{Poseban članak|Ugovori o saradnji četnika i Vermahta}} [[Datoteka:Zone odgovornosti četnika, prema sporazumu sa Nemcima.png|thumb|Zone odgovornosti četničkih komandanata u okupiranoj Srbiji, prema sporazumu sa Nemcima 1943. [[Jevrem Simić]] i [[Nikola Kalabić]] (roze), [[Vojislav Lukačević]] (plavo), [[Ljuba Jovanović Patak]] (zeleno) i [[Mihailo Čačić]] (sivo).]] [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za Jugoistok, inicirao je pregovore koji će rezultirati potpisivanjem [[Ugovori o saradnji između JVuO i komande Jugoistoka|ugovora o zajedničkoj borbi]]. Mihailović je polovinom novembra 1943. svojim komandantima naredio da sarađuju sa Nemcima; on sam nije mogao javno da stupi u saradnju "zbog raspoloženja naroda".<ref>https://www.znaci.org/images/ktb_okw_III_6_1304.jpg KTB OKW (Kriegstagebuch des Oberkommando der Wehrmacht) - Ratni dnevnik vrhovne komande Vermahta, šesta knjiga</ref> Ugovore su to potpisivali ovlašćeni Mihailovićevi komandanti i ljudi iz vojnog rukovodstva. Prvi ugovor o saradnji potpisan je 19. 11. 1943. između [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]], komandanta Mileševskog korpusa JVuO i nemačkog komandanta Jugoistoka koga je predstavljao fon Frede, glasio je: {{Wikisource|Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.}} {{izdvojeni citat| 2) Primirje treba da bude pretpostavka za zajedničku borbu protiv komunista. 4) Obaveza Lukačevića da nijedan pripadnik njemu potčinjenih jedinica neće delovati na strani sila koje su u ratu sa Nemačkom. 5) Prepuštanje područja borbenih dejstava četničkim odredima radi samostalnog vođenja borbe, koju vodi i nemački Vermaht. 6) Uključivanje četničkih odreda prilikom većih zajedničkih operacija pod nemačko zapovedništvo. U tom periodu nemačko vodstvo izdaje borbene naloge četničkim odredima. 8) Razmena štabova za vezu. 9) Isporuke nemačke municije radi sprovođenja zajedničkih borbenih zadataka u skladu sa vojnim potrebama. 10) Sporazum se mora držati u tajnosti.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_260.htm SPORAZUM IZMEĐU KOMANDANTA JUGOISTOKA I MAJORA VOJISLAVA LUKAČEVIĆA OD 19. NOVEMBRA 1943. O SARADNJI ČETNIKA SA NEMAČKIM TRUPAMA U BORBAMA PROTIV NARODNOOSLOBODILACKE VOJSKE JUGOSLAVIJE]</ref>|Sporazum Nemaca i majora [[Vojislav Lukačević|Vojislava Lukačevića]] (19. 11. 43.)}} 27. novembra je potpisan ugovor sa [[Nikola Kalabić|Nikolom Kalabićem]].<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_262.htm Sporazum od 27. novembra 1943. između pukovnika Jevrema Simića i kapetana Nikole Kalabića sa nemačkim predstavnikom o saradnji u borbama protiv NOVJ]</ref> U narednim nedeljama ugovori su potpisani i sa drugim komandantima korpusa od operativne važnosti. Iako Mihailović lično nije potpisao ni jedan ugovor, ovim ugovorima je bio pokriven veći deo nemačke okupacione zone u Srbiji. {{izdvojeni citat|Ovaj ugovor, kao i buduće mjere, trebalo bi da se baziraju na međusobnom povjerenju i volji da se komunizam uništi, zemlja umiri a Srbiji omogući stabilna budućnost u okvirima Evrope oslobođene od komunizma.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=974&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frames no. 000969—000970: Sporazum između Krajskomandanture Zaječar i potpukovnika Ljube Jovanovića Patka o nenapadanju i saradnji u borbi protiv NOVJ (23./25. decembar 1943.)] </br> ({{jez-njem|"Diese Vereinbarung sowie die zukünftigen Massnahmen sollen getragen sein vom gegenseitigen Vertrauen und dem Willen, den Kommunismus zu vernichten, das Land zu befrieden und Serbien einer geordneten Zukunft im Rahmen eines vom Kommunismus befreiten Europas entgegenzuführen."}})</ref>|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Ljuba Jovanović Patak|Ljube Jovanovića Patka]] o borbi protiv partizana u Srbiji (decembar [[1943]]).}} Generalna tendencija priklanjanja Mihailovićevih četnikâ okupacionoj vojnoj sili bila je primijećena 28. XI 1943. i od strane njemačke Komande Jugoistoka: {{izdvojeni citat|Srbija: U oblasti Kruševca borbe između [četnika] DM i komunista. Kod četnika znaci približavanja Vermahtu, verovatno zbog nestašice municije.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&broj=639&roll=485 NARA, T313, Roll 485, frame no. 000636.] </br> ({{jez-njem|"3.) Serbien: </br> Raum Krusevac: Kampf zwischen DM u. Komm. Bei Cetniks Anzeichen für Annäherung an dt. Wehrmacht vermutl. Mun. Mangel."}})</ref>|Dnevni izveštaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 28. novembar 1943.}} 30. novembra 1943. godine i poručnik Milorad Vasić moli generala Mihailovića da mu odobri vezu sa Nijemcima, u cilju opskrbe streljivom, garantujući mu potpunu diskreciju u radu: {{izdvojeni citat|Molim da mi dozvolite da ovu priliku iskoristim i dobijem municiju i ostalo, što mi je neophodno potrebno, a da pritom čast organizacije i Vaš autoritet u narodu ne bude ničim povređen.<ref>AVII, reg. br. 8/1, kut. 276, dep. 11690—11691.</ref><ref>Branko Latas, Četničko-nemački sporazumi o saradnji u Srbiji (1943-1944), Vojnoistorijski glasnik br. 2/1978, Beograd, str. 344.</ref>}} Ugovori su bili u znatnoj meri tipizirani, nalik na sporazum između vojnog zapovednika Jugoistoka i inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića: {{izdvojeni citat|Cilj sporazuma je zajednička borba protiv komunističkih partizana, pa će stoga sve jedinice DM-četnika, potčinjene pukovniku Jevremu Simiću, biti uključene u borbu nemačke i bugarske vojske, kao i srpskih vladinih trupa, protiv komunista. U vezi s tim predviđa se uspostavljanje zajedničke obaveštajne službe kao i uzajamna podrška.<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%A1%D0%BF%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7%D1%83%D0%BC_%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%BE%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%B0_%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B6%D0%B5_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%BF%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B0_%D0%A1%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%9B%D0%B0_%D0%B8_%D0%B2%D0%BE%D1%98%D0%BD%D0%BE%D1%83%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B3_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_23.1.1944 Sporazum inspektora četničkih odreda Draže Mihailovića pukovnika Jevrema Simića i vojnoupravnog zapovednika Jugoistoka od 23.1.1944.]</ref>|Sporazum Nemaca i potpukovnika [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]] (januara [[1944]]).}} Komandant Jugoistoka i [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] [[Maksimilijan fon Vajhs|fon Vajhs]] izdao je [[21. novembra]] [[1943]]. uputstvo o saradnji sa četnicima koje, između ostalog, predviđa izručenje članova [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|savezničkih]] misijâ pri JVuO (tj. da četnici prekinu "sve veze sa silama koje se nalaze u ratu sa Nemačkom i da izruče štabove za vezu tih sila koji se nalaze kod njih"). Fon Vajhs upozorava da se "lojalna orijentacija pojedinih četničkih odreda ne sme uopštiti", jer neki još uvek izvode prepade i sabotaže, ali "propagandu protiv četničkog pokreta treba obustaviti", do daljnjeg.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_3_166.htm Objašnjenje komandanta Jugoistoka od 21. novembra 1943. o cilju i načinu sklapanja sporazuma sa četničkim komandantima]</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/291.htm Karl Hnilicka: DAS ENDE AUF DEM BALKAN 1944/45], Musterschmidt-Verlag Göttingen, strana 268</ref> Sporazum između Vermahta i četničkog komandanta [[Mihajlo Čačić|Mihajla Čačića]], komandanta Ravaničke brigade JVuO, uključuje i hvatanje [[rudar]]a koji su pobegli u šumu, i njihovo vraćanje u [[rudnik]]e uglja.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_264.htm Sporazum komandanta Jugoistoka sa komandantom Ravaničke brigade od 14. decembra 1943. o saradnji četnika sa nemačkim trupama u borbama protiv NOVJ]</ref> Sporazum Vermahta i [[Jevrem Simić|Jevrema Simića]], inspektora odreda Draže Mihailovića, predviđa da "četnici DM stavljaju na raspolaganje snagama poretka svoje podatke i svoju obaveštajnu službu" za borbu protiv partizanskog pokreta.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_267.htm Izveštaj Abver-grupe od 23. januara 1944. o sklopljenom sporazumu između vojnoupravnog komandanta Jugoistoka i inspektora četničkih jedinica u Srbiji]</ref> Sporazum Vermahta i potpukovnika Ljube Jovanovića, vođe Dražinih odreda u okrugu [[Zaječar]], četnicima omogućuje punu sloboda kretanja "danju i noću na celom području na koje se odnosi sporazum".<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_266.htm Sporazum između Krajskomandanture u Zaječaru i komandanta Timočkog korpusa od 25. decembra 1943. o saradnji u borbama protiv NOVJ]</ref> {{izdvojeni citat|Srbija i Hrvatska: kao i ranije, na ovom prostoru stoje dva suprotstavljena tabora — komunistički pod Titom i nacionalistički pod generalom Mihailovićem. Zbog brojčane premoći i veće borbene vrijednosti, komunisti su u posljednje vrijeme zadali nacionalistima niz teških udaraca. To je rezultiralo u traženju njemačke pomoći od strane nekoliko DM-komandanata. Već je došlo i do niza sporazuma, kojima se DM-jedinice obavezuju na obustavljanje neprijateljstava protiv Wehrmachta, čime im se omogućuje nesmetana borba protiv komunista.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=900&rec=311&roll=175 NARA, T-311, r. 175, s. 895: Prikaz neprijateljskog stanja u Sredozemlju od strane generalštabnog majora Varnstorfa (Warnstorff) – dodatak zabelešci sa sastanka kod načelnika štaba Grupe armija „E“ od 9. decembra 1943.] </br> ({{jez-njem|"Serbien–Kroatien: Hier stehen sich nach wie vor die nationalen Kräfte des Draca Michaylovic [sic!] und die kommunistischen Kräfte des Tito gegenüber. Infolge der zahlenmässigen und in Bezug auf die Kampfstärke starken Uberlegenheit der kommunistischen Verbände ist in der letzten Zeit DM mit seinen Kräften stark angeschlagen worden. Dies hatte zur Folge, dass verschiedene DM–Führer mit ihren Verbänden Anlehnung an die deutsche Besatzungsmacht suchten. Es sind bereits Abmachungen zu Stande gekommen, auf Grund deren DM–Verbände ihre Kampfhandlungen der deutschen Wehrmacht gegenüber einstellen und ihnen ungestörte Kampfführung den Kommunisten gegenüber zugesichert wurde."}})</ref>|Nemački prikaz stanja u Sredozemlju od 9. decembra 1943.}} Njemački opunomoćeni general u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] [[Edmund Glaise von Horstenau]] opisuje u ratnom dnevniku kontekst u kom dolazi do potpisivanja ovih ugovorâ: {{izdvojeni citat|Izgleda da je Srbija najmirnija zemlja na Balkanu, a neko reče da je ona čak i najmirnija zemlja u Evropi. Činjenica je da stanje u NDH ne može da se uporedi sa stanjem u Srbiji iako se i u Srbiji događaju neprijatne stvari... Draža Mihailović je iskoristio opšte stanje, pa su naši oblasni komandanti sklopili ugovore sa pojedinim četničkim vođama.<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 412.</ref>}} I prije nego je došlo do parafiranja ugovorâ, kapetan [[Dušan Radović (četnik)|Dušan Radović]], komandant Zlatiborskog korpusa JVuO, obavijestio je 18. novembra 1943. generala Mihailovića da njemačke i bugarske okupacione trupe, uz velike poteškoće, nastoje zaustaviti ofanzivu snaga NOVJ nadomak [[Užice|Užica]], kao i da im četničke jedinice pod njegovom komandom pružaju značajnu borbenu pomoć, tj. napadaju partizane kako bi oslabili njihov pritisak na okupatora. Iz izvještaja se vidi i da je ravnogorski kapetan Milorad Mitić bio zadužen za održavanje kontakatâ s Nijemcima: {{izdvojeni citat|Noću, 17/18 ov.m-ca oko 21,30 časova, komunisti su jačim snagama napali Bugare i Nemce u Kremnima i posle osmočasovne borbe komunisti su potpuno razbili oko 1800 Bugara i 200 Nemaca... Bugari se u najvećem neredu i bez oružja povlače za Užice. Beže glavom bez obzira. Tenkove su odvukli za Užice, dok je izgleda bugarska artilerija pala u ruke partizanima. U momentu pisanja ovog izveštaja jedan izvesni deo Bugara, koji se organizovano povlači, vodi borbu sa komunistima u Biosci. Naši delovi stupili su u borbu kod Bioske iz pravca s. Kneževići. Mišljenja sam da će u toku današnjeg dana pasti i Bioska i da će komunisti navaliti za Užice. Ja gde god mogu napadaću. Stanje je vrlo ozbiljno! Kapetan Mitić, presvučen u civilno odelo, viđen je u Užicu sa Nemcima. Posle je u jednom nemačkom automobilu otišao kako kažu za Beograd kamo ga Vi šaljete radi hvatanja neke veze i sporazuma. Ova se vest širi naglo.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_34.htm Izveštaj komandanta Zlatiborskog korpusa od 18. novembra 1943. Draži Mihailoviću o borbama četnika i nemačkih i bugarskih jedinica protiv NOVJ kod Kremana]</ref>}} 14. decembra 1943, u Vrhovnu komandu JVuO stigla je depeša od majora [[Siniša Ocokoljić|Siniše Ocokoljića]] (pseudonim »Ev-Ev«), komandanta Mlavskog korpusa JVuO, kojom se kapetan Mitić još jednom imenuje osobom koja je lično involvirana u pregovore s njemačkim okupatorom: "Tufegdžić [Vojislav, komandant Cerskog korpusa JVuO — prim.] danas je doneo sledeći izveštaj: [...] 2. — Kapetan Mitić, koji je ranije u Užicu pregovarao za naš račun sa komunistima, bio je poslednjih dana na pregovorima i sa Nemcima gde je sa njima ručao u Mažestiku. Pregovore je javno sa Nemcima vršio neki kapetan Nešković, poslat od Kalabića. 3. — Nemci su povodom toga štampali letke blizu 2.000.000 primeraka sledeće sadržine: Narodni borci četnici, u radosti pozdravljam prestanak besmislenog međusobnog prolivanja krvi i zdrav razum koji je zavladao u vašim redovima. Sada možemo da se zajednički borimo protivu komunizma, tog smrtnog neprijatelja Evrope i ja vas ubrajam u nacionalne borce zato što smo i mi sami nacionalni borci. Mi ćemo udruženim silama da odbranimo Vašu lepu Otadžbinu, da je ne bi uništile komunističke bande. Primamo u svoje redove Vašu narodnu organizaciju kao čeličnu. Nije potrebno da vam ubrizgavamo narodni duh. Herojstvo je Vama u krvi i sa vama zajedno koji dobro poznajete svoju lepu zemlju poćiće nam za rukom da je oslobodimo. Stavom koga vi zauzimate osigurana je vaša budućnost. Pozdravljam vas kao svoje ratne drugove i želim vam istu vojničku sreću kao i našim vojnicima. Komandant nemačkih trupa. br. 1243. Ovaj letak Nemci su rasturili i već se pojedini primerci nalaze i kod nas. 4. — Tufegdžić javlja dalje, da je puk. Simić naveo hotimično Kalabića da se ovim vezama sa Nemcima naša organizacija kompromituje u narodu što koriste mošinovci [tj. partizani — prim.]."<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16. do 23. decembra 1943. godine]</ref> U depeši od 28. decembra 1943. poslatoj Vrhovnoj komandi JVuO od strane potpukovnika [[Petar Baćović|Petra Baćovića]], govori se o sastanku koji je [[Todor Perović]], predstavnik Komande operativnih jedinica istočne Bosne i Hercegovine, održao u [[Sarajevo|Sarajevu]] sa njemačkim generalom Wernerom Frommom: {{izdvojeni citat|Perović se vratio iz Sarajeva. U Sarajevu bio je kod generala Froma, komandanta pozadine celog Balkana. Između ostalog rekao mu je: »Srbi su istinski borci protivu partizana, mi Nemci cenimo borbu vaših ljudi. U tome se ističe naročito vaš kraj. Naročito cenimo saradnju majora Lukačevića. U kratko vreme prisajediniće se srpski krajevi Srbiji i u tom slučaju srpski će narod dobiti punu ekonomsku pomoć. U najkraćem roku dolazi još 12 divizija naših na teritoriju Jugoslavije radi potpunog likvidiranja partizana. Imamo jedan letak koji je izdao potpukovnik Borota za istočnu Bosnu, gde poziva narod da ga sluša kao novog komandanta, ali mi znamo da je komandant Baćović. Budite uvereni da će do proleća biti raščišćeno sa partizanima«.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_52.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 16-30. decembra 1943. godine]</ref>}} Iako je Draža Mihailović sugerisao svojim komandantima da »koriste jedne neprijatelje protiv drugih«,<ref>Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 1a/1, depeša br. 361.</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_58.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 14. januara 1944. godine]</ref> u praksi se ova floskula isključivo odnosila na borbu četnika protiv partizana, skupa sa okupatorima i kvislinzima. U depeši majoru [[Zaharije Ostojić|Zahariju Ostojiću]] (pseudonim »Sto-Sto«) od 30. januara 1944. godine, poslatoj u povodu pokušaja snagâ [[NOV i POJ]] da prodru u [[Sandžak]], general Dragoljub Mihailović otkriva što je zapravo pravi cilj četničke kolaboracije: {{izdvojeni citat|Vodite računa o Nemcima i Bugarima i iskoristite njihovu akciju protiv crvenih do krajnjih mogućnosti. Napad na [[Pljevlja|Pljevlje]] iskoristite za napad s leđa na komuniste.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]</ref>}} Vrlo moguće da je general Mihailović samo usvojio prijedloge koje mu je major Ostojić uputio u pismu od 6. decembra 1943. godine, gdje apostrofira sljedeće: {{izdvojeni citat|Koristeći se akcijom okupatora protiv komunista, mi ćemo verovatno u roku od mesec-dva dana opet imati situaciju u Sandžaku, Crnoj Gori, Hercegovini i Bosni u našim rukama. [...] Učeći se na sopstvenim greškama, smatram da se mora najhitnije preduzeti sledeće: 1) Stvoriti u najkraćem roku što jače pokretne borbene snage — leteće brigade i korpuse — a naročito tamo gde se za to ima mogućnosti. 2) '''Koristeći se akcijom okupatora i satelita, upotrebiti sve raspoložive snage za potpuno čišćenje od komunista svih srpskih pokrajina'''. 3) U radu pod 2) ostvariti međusobno potpomaganje iz susednih pokrajina do maksimuma.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_43.htm Pismo majora Zaharija Ostojića od 6. decembra 1943. Draži Mihailoviću o potrebi većeg angažovanja četnika s okupatorskim trupama radi sprečavanja prodora jedinica NOVJ u Srbiju]</ref>|Pismo majora Ostojića generalu Mihailoviću od 6. decembra 1943. godine}} Četničko-njemački odnosi bili su opterećeni međusobnim nepovjerenjem i sviješću o suprotstavljenosti ciljeva i interesa dviju stranâ. U telegramu koji je 29. januara [[1944]]. godine [[Joachim von Ribbentrop]], njemački ministar vanjskih poslova, uputio specijalnom opunomoćeniku za Jugoistočnu Evropu [[Hermann Neubacher|Hermannu Neubacheru]], reflektuje se jasan stav političkog i vojnog vrha u [[Berlin]]u o generalu Draži Mihailoviću, dok su podređenima date precizne smjernice za držanje prema četničkom pokretu: {{izdvojeni citat|Jedino se mogu ćuteći trpeti privremeni aranžmani nižih vojnih komandi sa Dražom Mihailovićem s ciljem suzbijanja zajedničkog neprijatelja Tita. On i njegovi ljudi ostaju i dalje, na kraju, naši neprijatelji. Zato je sada, kao i do sada, potrebno biti krajnje oprezan prema Draži Mihailoviću i njegovim četnicima, a naročito se ne sme nijednog trenutka izgubiti iz vida da će pomoć koju mu mi sada direktno ili indirektno pružamo radi vođenja borbe protiv Tita, kasnije najverovatnije biti upotrebljena protiv nas... Rat na Balkanu Nemačka je vodila zato da bi jednom zauvek uništila srpsko žarište nemira... Mi nemamo, otud, nikakvog interesa da ponovo razbuktavamo velikosrpski duh.<ref>Akten zur deutschen auswartigen Politik — ADAP/E/VII, s. 374–375.</ref><ref>Vasa Kazimirović, NDH u svetlosti dokumenata, Nova knjiga/Narodna knjiga, Beograd, 1987, str. 169.</ref><ref>Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005. str. 20.</ref>}} Izveštaje o sklapanju ugovora četnika sa Wehrmachtom presrele su i dešifrovale savezničke obaveštajne službe, što je imalo bitnu ulogu u konačnom opredeljivanju [[Čerčil]]a za Tita, a protiv Mihailovića.<ref>Cripps, John (2001). "Mihailović or Tito? How the Codebreakers Helped Churchill Choose". {{ISBN|0593 049101}}</ref> No, Nemci nisu bili zadovoljni primenom nekih sporazuma, jer je uprkos njima dolazilo do incidenata, odnosno diverzija i napada na pripadnike [[Srpska Državna Straža|Srpske Državne Straže]] od strane četnika, usled čega je general [[Hans Felber]] pokrenuo nekoliko hapšenja i racija protiv četnika počev od februara [[1944]]. === Borbe pod nemačkom komandom (1943) === {{main|Operacija Kugelblic}} [[Datoteka:Chetniks and Germans in Herzegovina in 1943.jpg|minijatura|Četnici i Nemci u Hercegovini 1943.]] [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 101I-005-0018-07, Jugoslawien, Polizeieinsatz mit Spähpanzer.jpg|thumb|Nemačka lokalna milicija sa italijanskim bornim kolima (izvor: ''Bundesarchiv'', [[1943]]).]] {{izdvojeni citat|„Borbeno sadejstvo sa četničkim grupama duž glavne saobraćajnice [[Bihać]] — [[Gračac]] — [[Knin]] — [[Drniš]] — [[Šibenik]] sastoji se u tome što su četnici okupljeni u posebnim uporištima uz oslonac na nemačke trupe. Četničke vođe primaju naloge i uputstva o vršenju zadataka obezbeđenja i izviđanja od zapovednika nemačkih uporišta.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=346&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000342—000343.] </br> ({{jez-njem|"Kampfgemeinschaften mit Cetnikgruppen bestehen entlang der Hauptversorgungsstrasse Bihac – Gracac – Knin – Drnis – Sibenik derart, dass die Cetniks in besonderen Stützpunkten in Anlehnung an deutsche Truppen zusammengefasst sind. Die Cetnikführer erhalten Aufträge und Weisungen für Sicherungs– und Aufklärungsaufgaben durch deutsche Stützpunktführer."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_259.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. novembra 1943. Štabu 2. oklopne armije o saradnji četnika sa nemačkim trupama u NDH]</ref>|Njemački izveštaj o saradnji sa četnicima protiv partizana u Dalmaciji i Bosni (19. novembar [[1943]]).}} Kratko po zauzimanju italijanske okupacione zone od strane njemačkih trupâ, četnici s teritorije [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] stupaju u borbeno savezništvo sa njima. Kako javlja obavještajno odjeljenje [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], u blizini [[Plitvička Jezera (općina)|Plitvičkih Jezera]] došlo je krajem septembra 1943. godine do prvog krupnijeg angažiranja lokalnih četničkih jedinicâ na njemačkoj strani. Ovom prilikom su četnici nanijeli partizanima ozbiljne gubitke: {{izdvojeni citat|Agent za vezu javlja o izviđanju od 27. IX: Jaka skupina lojalnih četnika s njemačkom opremom provalila je 20. septembra na područje [[Korenica|Korenice]], [[Prijeboj (Plitvička jezera)|Prijeboj]]a (16 km zap. od [[Bihać]]a), Babinog Potoka (28 km z. od Bihaća), [[Krbavica|Krbavice]] (23 km jz. do Bihaća), te uništila sve komunističke prometne veze. Četnici su nanijeli velike gubitke komunistima kod Mirić Štropine (3 sjz. od Prijeboja), 350 mrtvih.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=313&roll=196&broj=390 NARA, T313, Roll 196, frame no. 7457118.] <br /> ({{jez-njem|"29.9. V–Mann meldet Beobachtung vom 27.9.: </br> Starke Gruppe loyaler Cetniks mit deutscher Ausrüstung an 20.9. in Raum Korenica (1558), Prijeboj (16 W), Babin Potok (28 W), Krbavica (23 SW), alles Bihac, eingebrochen und haben alle Verkehrsverbindungen der Kommunisten vernichtet. Cetniks haben bei Miric Stropina (3 NW Prijeboj) den Kommunisten große Verluste, 350 Tote, beigebracht."}})</ref>|Dodatak dnevnom izvještaju obavještajnog odjeljenja 2. oklopne armije za 3. oktobar 1943.}} U izvorima njemačke provenijencije iz ovog perioda navodi se da su četničke jedinice asistirale okupatoru i pri izbacivanju partizana iz [[Bosansko Grahovo|Bosanskog Grahova]]: {{izdvojeni citat|Četnici na putu za snabdijevanje Gospić — Gračac, Knin — Vrlika i Knin — Drniš, i pored oprečnih poruka DM-u, nikad ne pokazuju neprijateljstvo; naprotiv, dobro su sarađivali sa 114. lovačkom divizijom u zasjedama i [zajedno] zauzeli Bos. Grahovo.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=98&rec=314&roll=560 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000093.] <br /> ({{jez-njem|"Ic–Lagebericht vom 27.9. bis 27.10.1943. </br> Die Cetniks an den Nachschubstrassen Gospic – Gracac, Knin – Vrlika und Knin – Drnis sind bisher trotz abweichender Meldungen an DM. nirgends feindselig aufgetreten, haben vielmehr in Hinterhalten mit der 114.Jäg.Div. gut zusammengearbeitet und Bos.Grahovo genommen."}})</ref>|Obavještajno odjeljenje [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], izvještaj za period od 27. septembra do 27. oktobra 1943.}} U naređenju poslatom 23. oktobra 1943. iz [[114. lovačka divizija (Njemačka)|114. lovačke divizije]] Wehrmachta, koja je bila smještena na teritoriji kvislinške NDH, navodi se sljedeće: {{izdvojeni citat|Od 1. novembra 1943. svi pripadnici domaćih jedinica (četnici, ustaše i hrvatska žandarmerija) moraju biti u posjedu njemačkih propusnicâ.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=315&roll=1295&broj=606 NARA, T315, Roll 1295, frame no. 000600.] <br /> ({{jez-njem|"7.) Ausweispflicht landeseigener Verbände. </br> Ab 1.11.43 müssen sämtliche Cetnik–, Ustascha–, und kroatische Gendarmerie–Angehörige im Besitz von Ausweisen der Abteilung Ic sein."}})</ref>|Divizijska naredba br. 122 od 23. X 1943. godine}} U jednoj procjeni stanja snabdijevanja, poslatoj 25. oktobra 1943. štabu [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]] iz 114. divizije, razmotreni su modaliteti „skladištenja zalihâ [hrane] tokom zime i opskrbe za 9.500 četnika, ustaša, zarobljenika i civilnog stanovništva“, i data je projekcija da bi tovarni prostor zapremine 12 [[Tona|tona]] bio dovoljan za podmirenje dnevnih potrebâ ove grupe („9.500 ustaša, četnika, itd.“).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1362&rec=314&roll=554 NARA, T314, Roll 554, frames no. 001356—001357.] <br /> ({{jez-njem|"Anlage 1 zur Beurteilung der Versorgungslage vom 25. Oktober 1943. </br> a.) Berücksichtigung der Winterbevorratung und Versorgung der 9500 Cetniks, Ustaschen, Gefangenen und Zivilbevölkerung; </br> Dabei ist die Versorgung der 9.500 Ustaschen, Cetniks usw. im hiesigen Raum nicht in Rechnung gestellt. Es würden also hierfür noch täglich 12 to Laderaum möglich sein."}})</ref> Takođe, u naredbi o snabdijevanju iz 114. divizije Wehrmachta s početka decembra 1943. godine, precizno je određeno dnevno sljedovanje četničkih jedinicâ u zoni odgovornosti divizije (najvjerovatnije je riječ o [[Dinarska divizija JVuO|Dinarskoj diviziji JVuO]] pod [[Momčilo Đujić|Đujićevom]] komandom): {{izdvojeni citat|Od sada se četnicima izdaje sljedovanje koje se sastoji od: </br> 1 porcija hljeba; 1 porcija povrća; 1 porcija namaza (mast ili marmelada); 1 porcija soli; 2 porcije napitka; 1 porcija duhana.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=822&rec=315&roll=1295 NARA, T315, Roll 1295, frames no. 000815—000816.] <br /> ({{jez-njem|"Verpflegung der Cetniks: </br> Als Verpflegung für Cetniks sind ab sofort nur folgende Portionen auszugeben bezw. zu empfangen: </br> 1 Brotportion, </br> 1 Gemüseportion, </br> 1 Brotaufstrichportion (Fett oder Marmelade), </br> 1 Salzportion, </br> 2 Getränkeportionen, </br> 1 Tabakportion."}})</ref>|Posebna direktiva za snabdijevanje br. 65/43 (2.12.43)}} {{izdvojeni citat|Četnici dobijaju snabdijevanje u skladu sa listama imena koje se stalno kontrolišu; municija za pješadijsko naoružanje se izdaje povremeno, uz strogu kontrolu potrošnje; svaki četnik nosi zvaničnu iskaznicu – oni bez iskaznice se hapse i razoružavaju.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=342&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frame no. 000338.] ({{jez-njem|"Die Division gewährt den nach eigenen Wünschen beweglich und abseits ihrer Wohnorte eingesetzten Cetniks Verpflegungszuschüsse. Der Verpflegungsempfang wird nach namentlichen Listen getätigt, die Verteilung wird überwacht. Nach den gleichen Richtlinien werden von Zeit zu Zeit Gewehr– und MG–Munition im Rahmen des nachgewiesenen Verschusses ausgegeben. Der Verbrauch wird nach der jeweiligen Lage auch einigermassen genau überprüft. Jeder Cetnik muss einen namentlichen Ausweis mit der Nummer seiner Handwaffe (Gewehr– oder Pistolen–Nr.), der Unterschrift des zuständigen Kommandanten und des Ic der Division versehen, besitzen. Ohne Ausweis angetroffene Cetniks werden im Einvernehmen mit den Cetnik–Führern festgenommen und entwaffnet."}})</ref>|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima (5. novembar 1943).}} U izvještaju [[114. lovačka divizija|114. lovačke divizije]] od 5. novembra 1943. detaljno se opisuje saradnja jedinica [[Wehrmacht]]a sa snagama pod komandom vojvodâ [[Momčilo Đujić|Momčila Đujića]], [[Mane Rokvić|Maneta Rokvića]] i [[Radomira Ðekića Ðeda]]. Njemački oficiri zaključuju da okupator ima veliku korist od četnika: {{izdvojeni citat|Četnički vojvoda Mane Rokvić može se opisati kao apsolutno pouzdan. Već je pružio vrijedne usluge u oblasti [[Bosanski Petrovac|Bos. Petrovca]] gdje je bio raspoređen u prethodnici tokom čitavog napredovanja divizije, svuda uspostavljajući kontakt sa lokalnim četničkim jedinicama i značajno doprinoseći uspostavljanju povjerenja civilnog stanovništva u njemački Vermaht. Njegove mjere za održavanje discipline među četnicima i njegov oštar obračun sa sumnjivim [licima] i banditima dobro su poznati. [...] Iako se Đujić ne može smatrati potpuno pouzdanim, njegova podrška u borbi protiv komunizma trenutno je dragocjena. Divizija će učiniti sve što je u njenoj moći da ga u javnosti prikaže toliko pronjemački nastrojenim kako bi njegov povratak u neprijateljski tabor jednog dana bio onemogućen. [...] Četnički vojvoda Ðedo potiče iz Crne Gore i pristalica je pokreta Koste Pećanca, koji je, na osnovu prethodnog iskustva, održavao jasnu distancu od pokreta DM. Ðedo ostavlja veoma dobar lični utisak, izrazito je drzak [u borbi] protiv bandita i sumnjivih, i jasno je naklonjen njemačkom Vermahtu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=341&rec=314&roll=566 NARA, T314, Roll 566, frames no. 000337—000341.] </br> ({{jez-njem|"Der Cetnik–Vojvode Mane Rockvic [sic!] ist als unbedingt zuverlässig zu bezeichnen. Er hat bereits im Raum Bos. Petrovac wertvolle Dienst geleistet und war auch während des ganzen Vormarsches der Division bei der Spitze eingesetzt, stellte überall die Verbindung mit den örtlichen Cetnik–Einheiten her und hat in starken Masse für die Begründung des Vertrauens der Zivilbevölkerung zur deutschen Wehrmacht beigetragen. Seine Massnahmen zur Erhaltung der Disziplin unter den Cetniks, sein scharfes Durchgreifen gegen Verdächtige und Banditen, sind bekannt. </br> Wenn auch Djujic als nicht voll zuverlässig angesehen werden kann, so ist aber seine Unterstützung im Kampf gegen den Kommunismus z.Zt. wertvoll. Seitens der Division wird alles versucht werden, um ihm in der Öffentlichkeit soweit als deutschfreundlich herauszustellen, dass ihm eines Tages der Rückzug in das feindliche Lager unmöglich gemacht wird. </br> Der Cetnik–Vojvode Dzedo stammt aus Montenegro, ist Anhänger Richtung Kosta Pecanac, die nach bisherigen Erfahrungen klaren Abstand zur D.M.–Bewegung gehalten hat. Dzedo macht persönlich einen sehr guten Eindruck, ist ein ausgesprochener Draufgänger gegen Banditen wie Verdächtige und der Deutschen Wehrmacht eindeutig zugeneigt."}})</ref>|Izvještaj 114. lovačke divizije o rezultatima saradnje sa četnicima od 5. novembra 1943.}} {{izdvojeni citat|Glavna komanda predlaže stvaranje oficirske ispostave pri štabu XV brd. korpusa za nadzor i vođenje četničkih grupâ koje se koriste za zaštitu cesta za snabdijevanje, željezničkih pruga i važnijih ratnih pogona.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&roll=554&broj=90 NARA, T314, Roll 554, frame no. 000084.] </br> ({{jez-njem|"Gen.Kdo. beantragt Schaffung einer Offz.–Planstelle beim Stab XV.Geb.A.K. zur Überwachung und Anleitung der Cetnikverbände, die zur Sicherung von Nachschubstrassen, Eisenbahnen und kriegswichtiger Anlagen eingesetzt sind."}})</ref>}} Jedan od četničkih komandanata koji se dosljedno isticao kontinuiranom kolaboracijom sa njemačkim okupatorom bio je vojvoda [[Uroš Drenović]]. Nadležni okupacioni organi bili su zadovoljni ostvarenim stepenom saradnje s Drenovićem, što se vidi i iz izvještaja XV brdskog armijskog korpusa od 26. XI 1943, u kom se pohvaljuje njegovo „lojalno držanje“: {{izdvojeni citat|Predmet: </br> Nemačka komanda za vezu kod četničkog vođe Drenovića: </br> Četnička grupa Drenović z. i j-z od Banje Luke od jedno 1500 ljudi ima već godinu i po prema nemačkom Vermahtu i prema hrvatskoj državi lojalno držanje, i naše izviđačke i bezbednosne akcije korisno podržava. U nekim slučajeva bili su podržani sa nešto municije. Hrvatska vlada razmatrala je ideju da dovede Drenovića u Sabor za predstavnika svih pravoslavnih. Komanda Kirhner (puk Brandenburg) poslala je u dogovoru sa obaveštajnim odeljenjem [korpusa] Drenoviću komandu za vezu, i postigla je značajne rezultate u pogledu specijalnih misija.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&roll=560&broj=390 NARA, T314, Roll 560, frame no. 000384.] <br /> ({{jez-njem|"Gen.Kdo. XV G.A.K, Abt.Ic, Betr.: Dtsch.Verb.Kdo. bei Cetnikführer Drenovic. An Pz.A.O.K.2.Ic/AO, 26.11.43: Die Cetnikgruppe Drenovic w. u. sw. Banja Luka mit etwa 1500 Mann hat seit über 1 1/2 Jahre der deutschen Wehmacht und dem kroat. Staat gegenüber eine loyale Haltung eingenommen und die eigene Aufklärung und Sicherung stets wertvoll unterstützt. In einzelnen Fällen wurde sie mit Inf.Mun. unterstützt. Die kroatische Regierung hat die Berufung des Drenovic in den Sabor (Landtag) als Vertreter aller Pravoslaven erwogen. Das Kdo. Kirchner (Rgt.Brandenburg) hat im Einvernehmen mit der Abt.Ic für seine Zwecke ein Verbindungs–Kommando zu Drenovic entsandt und in kürzester Zeit wertvolle Ergebnisse im Sinne des Sonder–Auftrages erzielt."}})</ref>|Komanda 15. brd. korpusa, Obaveštajno odeljenje, za obav. odeljenje komande 2. okl. armije, 26.11.43.}} Četnički su odredi na teritoriji marionetske NDH pružali veoma značajnu potporu njemačkim vlastima, bez koje ove ne bi uspjele efikasno održavati okupacioni sistem. U izvještaju [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] [[Wehrmacht]]a iz prve nedjelje decembra 1943. provijava upravo ovakvo gledište; istaknuto je, pak, da bi četnike trebalo (zbog „ispadâ prema hrvatskom stanovništvu“) ograničiti „na rad u srpskim selima“: {{izdvojeni citat|Budući da vlastite snage i ustaše nisu dovoljne da same umire i osiguraju golemo područje, divizija se ne može odreći suradnje četnika. Trenutačno, drugačije rješenje ne bi bilo moguće zbog nedostatka dodatnih snaga. No, ne zanemaruje se da se suradnja s četnicima ne čini dugoročno održivom zbog njihovih političkih ciljeva. Stoga će se i dalje jačati utjecaj ustaša, a time i hrvatske države, kako bi se postupno udaljili od četničkih snaga i deportirali oni [četnici] koji nisu mještani.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=788&rec=314&roll=555 NARA, T314, Roll 555, frames no. 000782—000783.] <br /> ({{jez-njem|"Da die eigene Kräfte und die Ustascha allein zur Befriedung und Sicherung des weiten Raumes nicht ausreichen, kann auf eine Mitarbeit der Cetniks noch nicht verzichtet werden. Im Augenblick wäre eine Lösung von ihnen mangels anderer Kräfte nicht möglich. Es wird jedoch nicht verkannt, dass auf die Dauer eine Zusammenarbeit mit den Cetniks auf Grund ihrer politischen Zielsetzung nicht tragbar orscheint. Es wird daher der Einfluss der Ustascha und damit des kroatischen Staates weiterhin gestärkt werden, um allmählich von den Cetnik–Verbänden abrücken zu können, die nicht ortsansässigen abzuschieben. Der Anfang hierzu ist gemacht. Um die Unzuträglichkeiten zu beenden, die sich daraus ergeben, dass in rein kroatischen Gegenden die eingesetaten Cetnik–Verbände die Bevölkerung belästigen und auch ausplündern, ist in Durchführung, sie aus diesen Gebieten herauszuziehen und nur noch in Orten mit pravoslavischer Bevölkerung zu Sicherungszwecken einzusetzen."}})</ref>|Procjena situacije 264. pješadijske divizije (7.12.43)}} Komanda Jugoistoka je istog dana izvijestila Vrhovnu komandu njemačkog Wehrmachta o sadjejstvu [[114. lovačka divizija (Nemačka)|114. lovačke divizije]] i četnika u borbi protiv snaga [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]]: {{izdvojeni citat|114. lovačka divizija: čišćenje prostora oko [[Vrlika|Vrlike]] u saradnji sa četnicima završeno; neprijatelj je izgubio 22 mrtva i 20 zarobljenih; veliki plen.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=78&broj=89&roll=331 NARA, T78, Roll 331, frame no. 6287993.] <br /> ({{jez-njem|"114. JG. DIV: SAEUBERUNG IN RAUMES VRLIKA IM ZUSAMMENWIRKEN MIT CETNIKS NACH WEITEREN 22 FEINDTOTEN U. 20 GEFANGENEN BEI EINBRINGUNG GROESSERER BEUTE ABGESCHLOSSEN."}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 6. decembra 1943 (7. decembar 1943.).}} === Borbe pod njemačkom komandom u Crnoj Gori (1943-1944) === {{main|Operacija Frühlingserwachen (1944)}} [[File:Collaborationist Jakov Jovović with Germans on Cetinje.jpg|thumb|Četnički komandant [[Jakov Jovović]] sa svojim saborcima i Nemcima na [[Cetinje|Cetinju]], jesen 1943.]] Od 17. do 24. oktobra [[1943]]. godine, njemačke okupacione snage su organizovale [[Operacija Balkanski klanac|operaciju Balkanski klanac]] (njem. ''Balkanschlucht''). Osnovni cilj operacije je bio likvidacija snagâ [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] i [[Divizija Garibaldi|Italijana]] koji su prešli na stranu partizana u Crnoj Gori, kao i ovladavanje [[Jadransko more|jadranskim]] zaleđem. Pored sopstvenih snaga, njemački okupator je za ovu priliku angažovao dva italijanska fašistička puka (oko devet bataljona), čiji su štabovi bili u [[Bar]]u i [[Podgorica|Podgorici]], kao i muslimansku fašističku miliciju i ostatke četnika Draže Mihailovića.<ref>https://www.znaci.org/00001/151_5.pdf</ref> Dakle, pored dvije divizije [[Wehrmacht]]a, u operaciji je učestvovalo i oko 5.000 [[Balli Kombëtar|balista]], talijanskih fašista i četnika.<ref>https://www.znaci.org/00001/33_9.pdf</ref> U depeši Vrhovnoj komandi JVuO od 20. oktobra 1943,<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, Knjiga predatih depeša CG—3, Depeša br. 211.</ref><ref>Др Радоје Пајовић, Контрареволуција у Црној Гори: Четнички и федералистички покрет 1941—1945, Обод, Цетиње, 1977, стр. 408.</ref> delegat VK JVuO u Crnoj Gori i [[Sandžak]]u major [[Rudolf Perhinek]] piše o učešću crnogorskih četnika na strani okupatora u ovoj [[Sile Osovine|osovinskoj]] operaciji: {{izdvojeni citat|Žalosno ali tačno. Da nisu Nemci angažovali ovolike snage, nas ovde više ne bi bilo, jer se više niko nije hteo boriti, već samo begati, ali nije se više imalo kud... Mi se izvlačimo i gledamo da smo pozadi njih, da bi iskoristili njihovu borbu sa komunistima i uništavanje istih.}} Informacija o potpunoj potčinjenosti četničkih jedinica u okupiranoj Crnoj Gori njemačkim vlastima, kao i tijesnim vezama sa kvislinškom ''Narodnom upravom'' koju je okupator formirao, Draži Mihailoviću je bila dostavljena 1. decembra 1943. godine iz štaba majora [[Petar Baćović|Petra Baćovića]] (pseudonim »Nav-Nav«): {{izdvojeni citat|Nemci daju oružje i odelo s a s d j k a c a m a [nedešifrovana riječ; moguće "žandarmima" — prim.] i nešto plate. Milicija će biti formirana kao prava vojska. Za komandanta cetinjskog bataljona major Zdravko Kasalović. Za nikšićki bataljon Boško Pavić, a mene su naimenovali za komandanta žandarmerijskog bataljona za srez šavnički. Pojava Narodne uprave i svega ovoga što se sada stvara, nije izraz želje niti naroda niti naša, već je ovo nužno zlo, između dva zla, jer drugog izlaza nema. Mi nismo u stanju samo pomoću naroda da ma šta učinimo bez pomoći Nemaca.<ref>AVII, kut. 276, reg. br. 7/1-35.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, dokument br. 47, str. 89.</ref>}} [[Ljubomir Lazarević]], inženjer iz [[Kolašin]]a (pseudonim »Bene«), 28. januara 1944. godine obavještava Dražu Mihailovića da četnici u Crnoj Gori sarađuju sa njemačkim okupacionim vlastima u svakom obliku: {{izdvojeni citat|Svi komandanti u Crnoj Gori primili su saradnju sa Nemcima, potpisali obavezu a sa ostatcima vojske nalaze se u žici, ili u neposrednoj blizini nje. Nema ni jedne grupe u šumi koja bi pretstavljala našu borbu, oko koje bi se moglo okupljati. Vukadinović isto tako nalazi se u Podgorici ili u okolini. Nagovešteni dolazak Srbijanske vojske pozdravljen je burno svuda, ali dolazak Ljotićevaca učinio je Ljotićevce vrlo aktivnim i prete da ko god ne bude s njima, on je komunista. Po varošima teško će se iko održati jer ta formula svakoga će staviti pod udar okupatora kao komunistu. Ovaka saradnja sa njima je nemoguća, jer ovi traže prilazak njima, ne saradnju. Po selima Crne Gore gospodare komunisti. Naše akcije vrše se samo u cilju osiguranja ili odbrane nemačkih kolona. Nemačke snage na ovom terenu vrlo su male i nesposobne za ma kakvu širu akciju. Do sada nema ni izgleda na akciju. Svako dalje čekanje, pogoršava našu situaciju. Narod gubi veru u našu dobru volju i našu sposobnost.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]</ref>}} [[File:Chetniks and Germans in Podgorica 1944.jpg|thumb|Četnički komandanti i njemački okupatori u [[Crna Gora|Crnoj Gori]]. [[Đorđije Lašić]] (prvi zdesna), šef njemačke uprave za Crnu Goru pukovnik Hajnke (treći zdesna) i Jakov Jovović (drugi slijeva) u [[Podgorica|Podgorici]], proljeće 1944.]] Krajem februara i početkom marta 1944. godine, u tzv. [[staroj Crnoj Gori]] (preciznije u [[Katunska nahija|Katunskoj nahiji]]) organizovana je [[Operacija Bura (1944)|operacija »Bura«]]. Specifičnost ove operacije ogleda se u činjenici da su za njeno izvođenje većinu ljudstva obezbijedili četnici, dok su oficiri iz Feldkomandanture na [[Cetinje|Cetinju]] i komandant mjesta [[Podgorica|Podgorice]] rukovodili borbenim djejstvima: {{izdvojeni citat|1.) Sumarni i iskustveni izveštaj: Operacija »Bora« od 27. 2. do 3. 3. 44. Sprovedena je četnička operacija »Bora«, pod nemačkom komandom, radi čišćenja rejona Danilovgrad — Čevo — Cetinje — Podgorica. 2.) Jedinice koje su učestvovale: 4000 ljudi nacionalne žandarmerije, milicije, 215. abver-trup, jedna brdska baterija iz ratnog plena, lovačko poterno odeljenje 181. peš. div. [...] 5.) Sprovođenje: U delom. oštrim borbama, kolone, koje su nastupale od i,, ji., i j., polako su osvajale teren. 29. 2. zauzeto je Čevo. Neprijatelj (jačine 250 ljudi) izvukao se prema sz. Posle odlaska nemačkih snaga i započinjanja neprij. protivnapada, četnici su se delom, u paničnom strahu, povukli na svoje polazne položaje. Neprijatelj je ponovo zauzeo teren očišćen operacijom. 6.) Gubici neprijatelja: 32 mrtva, 68 ranjenih, 23 zarobljena. Plen: 2 p. mitr., 1 mitr., 15 pušaka, 1 radio-stanica, propagandni materijal i hrana. Sopstveni gubici: 20 mrtvih, 31 ranjen, 46 nestalih. 7.) Iskustva: a) Građanska zaštita, usled nedovoljne opremljenosti i slabog borbenog morala, nije pogodna za izvršavanje borbenih zadataka; žandari, milicija, četnici, uz učešće nemačkih trupa, podesni za borbene zadatke i zadatke osiguranja... e) Prilikom sličnih operacija preduslovi za uspeh su učešće nemačkih trupa, podrška teškim naoružanjem i veza do pojedinih borbenih grupa.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_30.htm Izveštaj Komande 21. brdskog armijskog korpusa od 9. marta 1944. Komandi 2. oklopne armije o zajedničkoj nemačko-četničkoj operaciji »Bora« protiv jedinica 2. korpusa NOVJ na prostoru Danilovgrad — Cetinje — Podgorica]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=314&broj=72&roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000065.]</ref>|Izvještaj komande 21. brdskog korpusa o rezultatima operacije »Bura« od 9. marta 1944. godine}} [[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. nemački korpus]] u Crnoj Gori pokrenuo je [[10. april]]a [[1944]]. [[Operacija "Frilingservahen" (april-maj 1944)|operaciju "Frilingservahen"]], uz masovno učešće četnika. Operacija je pripremljena u saradnji sa [[Pavle Đurišić|Pavlom Đurišićem]] i započeta tako što su četnici zajedno sa Nemcima iz nemačkih garnizona napali na slobodnu teritoriju. Plan napada je bio sledeći: {{izdvojeni citat|'''Đurišićeve snage''': Prva borbena grupa, 700 ljudi, iz si. pravca preko rejona 5 km j. Bijelo Polje za Mojkovac. Druga borbena grupa, 1200 ljudi, pod komandom Đurišićevog Operativnog štaba, od Brodareva preko Šahovića za Mojkovac — Kolašin. Treća borbena grupa, 1000 ljudi, od sredine puta Pljevlja — Prijepolje pravcem Mojkovac. Četvrta borbena grupa, 1500 ljudi, od Pljevalja pravcem Mojkovac. Mojkovac treba da bude dostignut za 2 dana. Posle toga skretanje glavnine u rejon z. Tara — sz. Kolašin — Mojkovac. '''Nemačke snage''': 1 ojač. mot. č. prodire od Brodareva do Bijelog Polja. 1 ojač. mot. č. od Pljevalja do prelaza preko Tare 22 jjz. Pljevlja. Bat. [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]], 600 ljudi, sledi nemačke snage za Bijelo Polje, onda skreće za Mojkovac. Milicija iz Brodareva, 700 ljudi, čisti svoj rejon i prodire od Brodareva ka jjz. Početak napada: 10. 4. 44. [[181. pešadijska divizija (Nemačka)|181. peš. div.]] obezbediće odgovarajuće informisanje četničke Grupe "Jug" (major Lašić i Bukatonović [pogreška; vjerovatno je u pitanju major [[Savo Vukadinović]] — prim.] u Podgorici) kao i Grupe "Nikšić".<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=364&rec=314&roll=663 NARA, T314, Roll 663, frame no. 000357.]</ref><ref>Obaveštenje Komande 21. brdskog korpusa Komandi 181. brdske divizije od 08.04.1944., Vojnoistorijski institut, NAV--T-314, r. 663, s. 357.</ref>}} === Borbe pod nemačkom komandom u NDH (1944) === [[File:August Šmidhuber, komandant 7. SS divizije, Todor Perović, lekar Trebinjskog korpusa i kapetan Milorad Vidačić, komandant Trebinjskog korpusa JVuO.jpg|thumb|Žena u crnini moli za milost Milorada Vidačića, komandanta Trebinjskog korpusa JVuO. Prisutni su još [[August Schmidhuber]], komandant 2. puka [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS divizije]] (prvi lijevo), Todor Perović, predstavnik četničke komande istočne Bosne i Hercegovine (drugi lijevo) i neimenovani oficir [[Schutzstaffel|SS]]-a. Fotografija je nastala tokom njemačke [[Operacija Gama|operacije Gama]] protiv partizana u [[Istočna Hercegovina|istočnoj Hercegovini]] (ljeto/jesen 1943. godine).<ref>[http://bandenkampf.blogspot.com/2015/08/bk0034.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0034 | Photo | SS-Freiwilligen-Gebirgs-Division "Prinz Eugen"]</ref>]] Kolaboracija četnika u [[Nezavisna Država Hrvatska|NDH]] sa njemačkim okupacionim snagama postala je intenzivnija tokom zime 1943-1944, makar u slučaju hrvatskih kvislinških snaga i četnika bila pod neprestanom tenzijom. Podaci navedeni u izvještaju generala [[Edmund Glaise von Horstenau|Glaisea von Horstenaua]] od 26. februara 1944.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=236&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000236.]</ref> zasnovani na službenim podacima NDH otkrivaju opseg kolaboracije: 11. februara bilo je na teritoriju NDH trideset i pet posebno imenovanih četničkih grupa sa procijenjenih 23.300 ljudi pod oružjem. Neke manje jedinice su brojale od 200 do 400 pripadnika, dok su ostale, poput [[Momčilo Đujić|Đujić]]eve grupe, imale i do 2.500 vojnika i oficira. Od toga je s Nijemcima i vlastima NDH kolaboriralo devetnaest grupa (ukupno 17.500 ljudi); šesnaest ostalih grupa s oko 5.800 ljudi ubrajane su u pobunjene četnike.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=237&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000237—000240.]</ref> S iznimkom odreda vojvode [[Uroš Drenović|Uroša Drenovića]] u sjeverozapadnoj Bosni (oko 400 ljudi), kojeg su vlasti NDH smatrale potpuno lojalnim, za sve druge četničke kolaborirajuće grupe ustaške su vlasti držale da se prema Nijemcima odnose osobito prijateljski kako bi od njih izvukle što više oružja i municije, dok se istovremeno drže neprijateljski prema NDH.<ref>[https://znaci.org/00001/40_64.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje KOLABORACIJA IZVAN SRBIJE DO OKTOBRA 1944.]</ref> Iako se vojvoda [[Radivoje Kerović]], komandant [[Majevica|majevičkih]] četnika, u Horstenauovom izvještaju ubraja među »pobunjene četnike« (i to kao prvi na spisku, dok se za njegov odred tvrdi da ima 1000 ljudi, tj. da je najbrojniji), u dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 18. februar 1944. godine njegova lojalnost uopšte nije dovedena u pitanje: {{izdvojeni citat|Upit kod [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]] u vezi snabdijevanja municijom Kerovića koji se smatra lojalnim, i 200 ljudi tzv. [[Zeleni kadar|zelenog kadra]], koji se bore protiv crvenih zapadno od [[Koviljača|Koviljače]].<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=17&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000013.] <br /> ({{jez-njem|"Beim Pz.AOK. 2 wird angefragt, ob Bedenken bestehen gegen Unterstützung mit Munition der im Raume westlich Koviljaca stehenden Cetniks des Kerovic, die als loyal angesehen werden und 200 Mann des sog. "Grünen Kaders" in Kampf gegen die Roten."}})</ref>|Ratni dnevnik Vojnog zapovjednika Jugoistoka (18. februar 1944.)}} Od 23. do 25. januara 1944. godine, na području između [[Knin]]a i [[Kistanje|Kistanja]] organizovana je [[Operacija Frühlingswetter|operacija »Frühlingsgewitter«]]. Vodeći borbe protiv jedinicâ iz sastava [[19. sjevernodalmatinska divizija NOVJ|19. divizije NOVJ]], operaciju su izveli dijelovi [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. pješadijske divizije]] Wehrmachta, zatim 92. motorizovani grenadirski puk i 3. bataljon 98. brdskog lovačkog puka [[1. brdska divizija (Njemačka)|1. brdske divizije]]. Njemačkom okupatoru pridružile su se snage lokalnih četnikâ, najvjerovatnije iz [[Dinarska divizija JVuO|Dinarske divizije JVuO]]. U izvještaju 264. pješadijske divizije od 25. januara 1944, poslatom Komandi [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|15. brdskog armijskog korpusa]], njemačkim gubicima tokom operacije pribrojani su oni iz četničkih redovâ: {{izdvojeni citat| Sumarni izveštaj »Frilingsgeviter«: 1.) Delimičan ogorčeni otpor neprijatelja kod Ervenika, Bratiškovaca, Kistanja, Radučića slomljen je energičnim zahvatom. Banditi iznenađeni prodorom 92. gren. p. (mot.) od sz. prema Kistanju. 2.) Gubici: A.) sopstveni: 1 poginuo, 3 ranjena, 1 četnik poginuo. B.) neprijatelj: 66 poginulih izbrojano, procenjuje se daljih 60 do 70 poginulih i ranjenih. 35 zarobljenika u eng. uniformama iz Štaba 19. dalm. div. i 5. brig. C.) Zaplenjeno: 1 mitr., 3 puš. mitr., 42 autom., 2 pt puške, 1 l. minob., 1 telefon, 46 karab., 30 eng. mina, 10.000 metaka peš. mun., 60 kom. mina za 1. minob., 3 engl. bicikla.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_21.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 25. januara 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o sopstvenim i neprijateljskim gubicima u operaciji »Frilingsgeviter« na prostoru Knin — Kistanje]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=293&rec=314&roll=561 NARA, T314, Roll 561, frame no. 000287.] <br /> ({{jez-njem|"ABSCHLUSSMELDUNG ”FRUEHLINGSGEWITTER”: </br> 1.) TEILWEISE HEFTIGER FEINDWIDERSTAND BEI ERVENIK, BRATISKOVCI, KISTANJE, RADUCIC WURDE IM ENERGISCHEN ZUGREIFEN GEBROCHEN. BANDITEN DURCH EINBRUCH GREN. RGT. (MOT) 92 VON NW NACH KISTANJE UEBERRASCHT. </br> 2.) VERLUSTE: </br> A.) EIGENE: 1 TOTER, 3 VERWUNDETE, 1 CETNIK TOT. </br> B.) FEIND: 66 GEZAEHLTE TOTE, 60 BIS 70 WEITERE TOTE UND VERWUNDETE GESCHAETZT. 35 GEFANGENE IN ENGL. UNIFORM VON STAB 19. DALM. DIV. UND ROEM. 5. BRIG. </br> C.) BEUTE: 1 S.MG., 3 LE. MG., 42 MP., 2 PZ. BUECHSEN, 1 LE. GR. W., 1 FERNSCHRECHGERAET, 46 KARAB., 30 ENGL. MINEN, 10000 SCHUSS INF. MUN., 60 SCHUSS LE. GR.W. MUN., 3 ENGL. FAHRRAEDER."}})</ref>}} [[File:Hercegovački četnici i njemački vojnici s narodnim herojem Miletom Okiljevićem uoči njegovog strijeljanja juna 1944.jpg|thumb|Pripadnici [[369. legionarska divizija|369. „Vražje“ divizije]] i četnici Gatačke brigade Nevesinjskog korpusa JVuO sa vezanim [[Miletom Okiljevićem]], zamjenikom političkog komesara II čete I bataljona XI hercegovačke brigade, zarobljenim u borbama za Gat 15. maja 1944. godine (istog mjeseca je i strijeljan). Okiljević je proglašen 1951. godine za [[Narodni heroj Jugoslavije|narodnog heroja Jugoslavije]].<ref>[https://bandenkampf.blogspot.com/2017/10/bk0272.html?m=1 Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0272 | Photo | 369. (kroatische) Infanterie-Division]</ref>]] Vojvoda [[Dobroslav Jevđević]] je, pored Momčila Đujića i [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]], vjerovatno najdalje otišao u kolaboraciji s njemačkim okupatorom, kada su u pitanju četničke jedinice van teritorije okupirane Srbije. Nakon kapitulacije Italije, boravio je u Rimu okupiranom od nacista. Nakon toga, našao se u Trstu, gdje je uspostavio čvrste veze s njemačkom obaveštajnom službom: {{izdvojeni citat|Ja sam javio Đujiću da preko naših ljudi u Sušaku i Trstu prihvate naše oficire koji idu iz Italije i upućuje u Liku i zap. Bosnu. Ovo sam javio i našima u Rim. Kap. Đaković javlja da su Nemci pobili oko 14000 partizana na prostoriji Crikvenica — Sušak — Rijeka, od kapitulacije Italije do danas.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_69.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 23. januara do 4. februara 1944. godine]</ref>}} U izvještaju od 20. februara 1944, poslatom majoru [[Slavoljub Vranješević|Slavoljubu Vranješeviću]], komandantu Zapadne Bosne JVuO, kapetan [[Ilija Jevtić]] piše o totalnoj subordinaciji [[Dinarska divizija|Dinarske divizije]] Nijemcima, koji u potpunosti kontrolišu četnike pod komandom vojvode Đujića: {{izdvojeni citat|Sem samog vojvode Đujića i jednog malog broja četnika, svi četnici Dinarske oblasti (oko hiljadu devet stotina i nekoliko) nalaze se pod nemačkom komandom. Hranu, odeću, obuću, cigarete i novac svaki četnik i njegov starešina prima kao i nemački vojnik odn. oficir. Svu municiju i oružje primaju takođe od Nemaca. Četnici pod nemačkom komandom nalaze se po bunkerima počev od Knina do Šibenika i Splita. U pojedinim bunkerima su izmešani, pola četnici pola ustaše. Nemački oficiri dolaze na Kosovo polje u četničku diviziju, a isto tako naši četnički oficiri i ostale starešine na čelu sa Đujićevim načelnikom štaba odlaze u Nemačku diviziju. Voze se na nemačkim automobilima kroz Knin i t.d. Jednom rečju između četnika i Nemaca postoji najtešnja saradnja i nemačka puna kontrola nad radom četnika. Jedino se pop Đujić, kao komandant divizije, sa svojom užom pratnjom ne pojavljuje pred njima.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_78.htm Izveštaj kapetana Ilije Jevtića od 20. februara 1944. komandantu zapadne Bosne o svom radu i saradnji četnika i Nemaca u Dalmaciji i Lici]</ref>}} Njemački poručnik [[Reinhard Kopps]], poznatiji kao ''Konrad'', bio je šef jedne obavještajne grupe [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]]. Kada je 3. marta 1944. došao iz [[Beograd]]a u [[Dalmacija|Dalmaciju]], sobom je doveo nekoliko [[ZBOR|ljotićevaca]], između ostalih i Roka Kaleba, pripadnika antikomunističke organizacije »[[Beli Orlovi]]«. Od ostataka Đačkog bataljona (ranije: Splitsko-šibenska četa), koji su uglavnom bili ljotićevci, i dijela četnika koje mu je ustupio vojvoda Đujić, poručnik Kopps je formirao odred »Konrad« čiji je zadatak bio da vrši diverzije na partizanske štabove, organe narodne vlasti, ubija simpatizere NOP-a i da spriječi veze iz unutrašnjosti sa jedinicama i štabovima NOVJ na otocima. Grupa »Konrad« brojila je oko 30 ljudi — četnika i Nijemaca, sa sjedištem u selu [[Zablaće]], pokraj [[Šibenik]]a.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_167.htm Izveštaj Štaba Dinarske četničke oblasti od 29. maja 1944. komandantu oblasti o akciji Grupe "Konrad" protiv pripadnika NOP-a na području Dalmacije]</ref> U izvještaju koji je 11. marta 1944. godine uputio komandi [[2. oklopna armija (Wehrmacht)|Druge oklopne armije]], o suradnji sa četnicima vojvode Đujića Kopps je zapisao sljedeće: {{izdvojeni citat|''Predmet: Četničke jedinice u sjevernoj Dalmaciji.'' Četnici su u sjevernoj Dalmaciji grupisani u jednu [[Dinarska divizija JVuO|diviziju »Dinara«]], čiji se štab nalazi u [[Kosovo polje (Dalmacija)|Kosovu]], 11 km južno od Knina. Komandovanje je u rukama vojvode Momčila Đujića, uz podršku majora Kapetanovića i kapetana Mijovića. Jačina grupâ, podređenih ovoj komandi, trenutno iznosi oko 6500 ljudi. Utjecajna zona se poklapa sa rajonom naseljenim Srbima unutar trokuta [[Knin]]—[[Šibenik]]—[[Zadar]] i doseže do zone [[Lika|Like]]. Operaciona zona je cijeli ovaj trokut, a naročito veće komunističke, partizanske oblasti, koje su naseljene Hrvatima. Do sada su vojne operacije izvođene u suradnji sa njemačkim divizijama, o čijim su rezultatima ove izvještavane. Znatni dijelovi ovih četničkih jedinica angažirani su na osiguranju njemačkih puteva za dotur. Posmatrano s vojne strane, trenutno se četnička suradnja sa njemačkim jedinicama ocjenjuje kao pozitivna. Na osnovu snaga, koje nam se ovdje nude, može se zaključiti da ona nije iskorištena u potpunosti, ali i ono što je do sada učinjeno upućuje na činjenicu, da bi njihovo dalje angažiranje u vojnom pogledu za nas bilo povoljno.<ref>[https://znaci.org/zb/4_21_10.pdf#page=1414 Zbornik dokumenata i podataka o narodnooslobodilačkom ratu, Narodnooslobodilačka borba u Dalmaciji, knjiga 10: siječanj—ožujak 1944. godine (tom 21, dokument br. 402, str. 1414—1418.)]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=696&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000692.] <br /> ({{jez-njem|"Betr. Cetnik–Verbaende Norddalmatien. </br> In Norddalmatien sind die Cetniks in einer Division "Dinara" zusammengefasst, deren Hauptquartier in Kosovo, 11 km s. Knin, liegt. Die Fuehrung liegt in den Haenden des Wojwoden Momcilo Djujitsch, der seinerseits unterstuetzt wird von Major Kapetanowitsch und Hauptmann Miowitsch. Die Staerke der diesem Kommando unterstellten Gruppen belaeuft sich z.Zt. auf etwa 6500 Mann. Das Einflussgebiet stimmt ueberein mit dem serbischen Siedlungsraum innerhalb des Dreiecks Knin–Sibenik–Zara und reicht bis ins Lika–Gebiet hinein. Operationsgebiet ist dieses gesamte Dreieck, insbesondere die in ihm liegenden groesseren, kroatisch besiedelten kommunistischen Partisanbereiche. Militaerische Operationen wurden bislang in Zusammenarbeit mit deutschen Divisionen durchgefuehrt und deren Ergebnisse dorthin gemeldet. Darueber hinaus sind wesentliche Teile dieser Cetnik–Verbaende zur Sicherung deutscher Nachschubstrassen eingesetzt. </br> Militaerisch gesehen ist somit die Zusammenarbeit der Cetniks mit deutschen Verbaenden zur Zeit positiv zu beurteilen. Sie fuehrt wohl noch keineswegs zu voller Ausnutzung der sich hier uns anbietenden Kraefte, doch berechtigt das bisher Geleistete zu der Auffassung, dass ein weiterer Einsatz sich fuer uns militaerisch guenstig auswirken muss."}})</ref>|Izvještaj jedinice »Konrad« od 11. ožujka 1944. Komandi Druge oklopne armije o četničkim jedinicama u sjevernoj Dalmaciji}} Na osnovu svega iznesenog, poručnik Konrad predlaže nadređenim: „Što se tiče upotrebe četničkih jedinica sjeverne Dalmacije u vojne svrhe, treba reći da one predstavljaju samo nastavak prakse talijanskih jedinica. Uz to se prije svega mora dodati i to, da se Talijani nikada nisu usuđivali — i pored svih hrvatskih suprotnih tvrdnji — da u većem obimu sprovedu vojnu suradnju, jer oni nisu željeli da se ojačaju četnici, tada još neoprobani u težoj političkoj situaciji. Dok su Talijani sprovodili samo djelomične operacije, danas je, uz strogu kontrolu i rukovođenje, moguća mnogo obimnija mobilizacija četničkih jedinica. Đujić nam je rekao da će se njegove jedinice, nakon čišćenja partizanskih oblasti u dalmatinskom području, angažirati tako što će u suradnji sa njemačkim komandama izvršiti zapriječavanja Titovih kanala za snabdijevanje. Na osnovu ovdje poznatih činjenica ovo izgleda apsolutno moguće.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=700&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000696.] <br /> ({{jez-njem|"Zur militaerischen Verwendung der Cetnikverbaende Norddalmatiens ist zu sagen, dass sie nur eine Fortsetzung der italienischen Verbindungen darstellen wuerde. Dazu muss allerdings hinzugefuegt werden, dass die Italiener es niemals gewagt haben – trotz aller gegenteiligen wiederholten kroatischen Behauptungen – in grossem Stil militaerische Zusammenarbeit durchzufuehren, da sie die damals noch nicht erprobten Cetniks in einer im uebrigen noch unreiferen groesseren politischen Lage nicht zu stark werden lassen wollten. Waehrend somit die Italiener nur Teilunternehmen durchfuehrten, waere bei straffer Kontrolle und Steuerung der Cetnikverbaende heute ein Heranziehen in weit groesserem Umfang moeglich. Djujitsch hat sich uns gegenueber bereiterklaert, seine Verbaende nach Saeuberung der Partisanengebiete im dalmatinischen Raum so einzusetzen, dass in Zusammenarbeit mit deutschen Dienststellen eine Sperrung der Versorgungskanaele Titos erfolgt. Auf Grund der hier bekannten Unterlagen erscheint dies vollkommen moeglich."}})</ref> [[File:Helmuth von Pannwitz and Chetniks.jpg|thumb|Njemački general [[Helmuth von Pannwitz]], zapovjednik [[15. SS kozački konjanički korpus|15. SS kozačkog korpusa]], u društvu četničkih oficirâ s teritorije NDH.]] U izvještaju Višeg SS i policijskog vođe u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj ''[[Gruppenführer]]a'' [[Konstantina Kammerhofera]] za mjesec mart 1944. godine, iskazano je stanovito nezadovoljstvo učinkovitošću četnikâ u Bosni i Hercegovini u borbi protiv NOVJ: {{izdvojeni citat|Policijska oblast II ([[Sarajevo]]): [...] </br> Borbena vrijednost četnika stacioniranih u policijskoj oblasti Sarajevo nastavila je opadati; borbe u okolici [[Višegrad]]a i [[Trebinje|Trebinja]] pokazale su da se oni mogu uspješno oduprijeti [neprijatelju] samo uz njemačku podršku. U [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], četnici nisu pokazali nikakvu vlastitu inicijativu tijekom izvještajnog perioda.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=228&rec=314&roll=1548 NARA, T314, Roll 1548, frame no. 000222.] <br /> ({{jez-njem|"Polizeigebiet II (Sarajevo): </br> Der Kampfwert der im Polizeigebiet Sarajevo stehenden Cetniks ist weiter gesunken, bei den Kämpfen im Raum von Visegrad und Trebinje hat sich gezeigt, daß sie sich nur mit deutscher Unterstützung erfolgreich zur Wehr setzen können. In Ostbosnien zeigten sich die Cetniks im Berichtsmonat ohne eigene Initiative."}})</ref>|Mjesečni izvještaj za mart 1944. godine Višeg SS i policijskog vođe u Hrvatskoj (6. IV 1944).}} Konverzacija vođena između njemačkog opunomoćenog generala u NDH [[Edmund Glaise von Horstenau|Edmunda Glaisea von Horstenaua]] i feldmaršala [[Wilhelm Keitel|Wilhelma Keitela]], prilikom posjete Hitlerovom glavnom štabu početkom marta 1944, otkriva kakva je bila percepcija statusa četnika u NDH od strane vojnog vrha Trećeg Reicha: „U [[Berchtesgaden|Berhtesgaden]]u ljubazno me je primio Kajtel. Informisao me je o toku razgovora sa [[Nikola Mandić|Mandić]]em i Perićem [predsjednik vlade i ministar vanjskih poslova NDH — prim.]. U više navrata morao sam da ga prekinem kako bih ga ispravio, a pre svega u pogledu četničkog pitanja. On je mislio da se četnici sastoje samo od nekoliko dobrovoljaca (skraćeno „Hiwis“, dolazi od nemačke reči „Hilfswilligen“, prim. prev.), koji služe u nemačkim divizijama.“<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 456.</ref> Njemački nadležni organi su ukazivali svojim višim komandama i na vidljivu diskrepanciju u domaćem antikomunističkom taboru u kontekstu »borbe protiv bandi«. Tako se u izvještaju 264. pješadijske divizije od 10. aprila 1944. na jednoj strani tvrdi da „hrvatske vlasti očigledno poseduju vrlo malo poverenja u trajno postojanje vlastite vlade“,<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_43.htm Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji]</ref> dok se za četnike Dinarske divizije pod Đujićevom komandom navodi: {{izdvojeni citat|Nasuprot ovom, četnike treba ceniti kao jedini pouzdani faktor borbe protiv komunističkih bandi. Oni raspolažu, pored jednog boljeg rukovođenja i organizacije, i potrebnom inicijativom u borbi protiv bandi za sopstvena obaveštavanja i poduhvate i redovno javljaju upotrebljive rezultate izviđanja.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=494&rec=314&roll=562 NARA, T314, Roll 562, frames no. 000489—000490.] <br /> ({{jez-njem|"Die kroat. Behoerden besitzen anscheinend nur geringes Vertrauen in der dauernden Bestand der eigenen Regierung. </br> Im Gegensatz hierzu sind die Cetniks als einzig zuverlaessiger Faktor im Kampf gegen die kommunistischen Banden zu werten. Sie verfuegen neben einer besseren Fuehrung und Organisation ueber die im Bandenkampf notwendige Initiative zu eigenen Erkundungen und Unternehmen und melden regelmaessig brauchbare Aufklaerungsergebnisse."}})</ref>|Izveštaj 264. pešadijske divizije od 10. aprila 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa o vojno-političkoj situaciji u srednjoj Dalmaciji}} U telegramu poslatom 5. maja 1944. [[V SS korpusu]] iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], o držanju vojvode Momčila Đujića je data veoma povoljna ocjena: {{izdvojeni citat|Đujić neupitni pristalica DM. Hrvatski državljanin, lojalno radi sa vlastitim trupama protiv komunista, nasilno mobiliše pravoslavce. Prema povjerljivom izvještaju, nedavno je više puta izrazio antibritanska osjećanja. Jačina: 7000. Jesu li Đujićeve jedinice na području V SS korpusa?<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1208&rec=314&roll=565 NARA, T314, Roll 565, frame no. 001203.] <br /> ({{jez-njem|"Djujic einwandfrei DM Anhänger. Kroat. Staatsangehöriger, arbeitet mit eigener Truppe gegen Kommunisten loyal zusammen, zwangsmobilisiert Pravoslaven. In letzter Zeit nach V—Meldungen wiederholt englandfeindlich geäussert. Stärke 7000. Sind Djujic—Verbände im Bereich V. SS—Korps?"}})</ref>}} U izvještaju od 10. maja 1944, oficiri 15. brdskog korpusa navode da Nijemci snabdijevaju ukupno 6.318 četnika u NDH („Hrvatska borbena zajednica“). Za skrb 4.421 četnika starala se [[264. pešadijska divizija (Nemačka)|264. divizija]], dok se o ostalih 1.897 brinula [[373. legionarska divizija|373. divizija]] Wehrmachta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=828&rec=314&roll=565 NAW, T-314, Roll 565, frame 000823: Zabilješka o broju četnika koje snabdijeva 15. brdski korpus (10. maj 1944.).]</ref> Sredinom srpnja 1944. godine, u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]] je organizirana [[Operacija Muholovka|operacija »Muholovka«]] ({{jez-njem|Fliegenfänger}}). U ratnom dnevniku [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] zabilježeno je da je izvođenje operacije povjereno [[13. SS oružana brdska divizija Handžar|13. SS brdskoj diviziji »Handžar«]] i lokalnim četnicima: {{izdvojeni citat|14. 7. 1944: </br> ''SS-brdska divizija »Handžar«'': </br> Za operaciju »Fligenfenger«, čišćenje prostora [[Osmaci]] (25 km jugoistočno od [[Tuzla|Tuzle]] — aerodrom bandi), krenula su 2 ojačana bataljona i četnici.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_218.htm ZBORNIK DOKUMENATA VOJNOISTORIJSKOG INSTITUTA: TOM XII — DOKUMENTI NEMAČKOG RAJHA — KNJIGA 4]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=960&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000820.] </br> ({{jez-njem|"W–SS–Geb.Div. Handschar: </br> Zum Unternehmen "Fliegenfänger" Säuberung Raum Osmaci (25 SO Tuzla) (Bandenflugplatz) 2 verst. Btlne. und Cetniks angetreten."}})</ref>}} Pored operacije »Fliegenfänger«, istočnobosanski četnički odredi (koji su brojali oko 13.000 ljudi) uzeli su, tokom proljeća i ljeta 1944. godine, učešća u više poduvhata koje je predvodila 13. SS brdska divizija »Handžar« (kao npr. [[Operacija Maiglöckchen|»Maiglöckchen«]], [[Operacija Vollmond|»Vollmond«]], [[Operacija Heiderose|»Heiderose«]] ili [[Operacija Röslein|»Röslein«]]). Oficiri [[Sicherheitsdienst|SS]]-a su bili u velikoj mjeri zadovoljni povjerenjem koje su dvije strane izgradile. Dok je ''Hauptsturmführer'' Hermann Schifferdecker, zapovjednik 27. brdske lovačke pukovnije iz sastava divizije, decenijama nakon rata tvdio da je „saradnja između divizije i četnika bila (je) veoma labava”, kao i da su se četnici „javljali našem obavještajnom oficiru onda kada im je bila potrebna hrana ili municija”, u junu 1944. komandant 13. SS brdske divizije [[Karl-Gustav Sauberzweig]] je isticao iskreno savezničko držanje pripadnika JVuO (riječ je o četnicima pod zapovjedništvom vojvode Kerovića): {{izdvojeni citat|Nakon što ih naše trupe razbiju, partizani u povlačenju često upadaju u zasjede četničkih jedinica koje traže oružje... Tokom posljednjih operacija, četničke snage su se dobro pokazale u borbi. Uspostavljena je prihvatljiva, gotovo drugarska saradnja sa četnicima. Srpsko pravoslavno stanovništvo (sigurnosne zone) predstavlja jedini marljivi, konstruktivni i vitalni element na ovoj teritoriji. Kada je divizija tek stigla u (sjeveroistočnu Bosnu), među četnicima je zavladala panika zbog straha od muslimanske osvete. U međuvremenu, konstruktivniji među Srbima su shvatili da će divizija uključiti sve dijelove stanovništva u svoju misiju oslobađanja [od partizana — prim.]. To je, u određenom smislu, dovelo do svojevrsne saradnje.<ref>George Lepre, Himmler's Bosnian Division: The Waffen-SS Handschar Division 1943–1945. Atlgen, PA: Schiffer Military History, 1997, pp. 198–199. <br /> ({{jez-eng|"With an estimated strength of over 13,000 effectives, the Četniks of northeastern Bosnia were divided into four large groups, with one each operating in the Posavina, Bijeljina, Tuzla, and Zvornik areas. "The cooperation between the division and the Četniks was very loose," wrote one critical SS officer. "Most of the time they simply reported to our intelligence officer when they needed food or ammunition." Sauberzweig was more optimistic: "After being routed by our troops, retreating Partisans are often ambushed by Četnik units seeking weapons.... During the latest operations, the Četnik forces have fought well. An acceptable, almost comradely cooperation with the Četniks has emerged. The Serbian-Orthodox population of the (security zone) is the sole industrious, constructive, and vital element in the territory. When the division first arrived in (northeastern Bosnia), the Četniks panicked, fearing Muslim revenge. In the meantime, the constructive-minded Serbians have realized that the division shall include all portions of the population in its mission of liberation. This has led, in a certain sense, to a sort of cooperation.""}})</ref>}} Nemački izveštaj iz jula 1944. godine ocenjuje da četnici Momčila Đujića broje oko 8.000 ljudi, od čega 7.000 naoružanih; ovi su dobro organizovani te neprijateljski orijentisani prema Englezima i bez engleske pomoći. Nijemci zaključuju da im oni zamjenjuju jednu do dvije divizije u Jugoslaviji: {{izdvojeni citat|Jedinica Konrad [srednja Dalmacija]: Saradnja sa četnicima izvanredna. '''Oni zamenjuju jednu do dve divizije'''. Samo se oni bore — ustaše manje aktivne.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=195&broj=790 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000781.] <br /> ({{jez-njem|"Zusammenarbeit der Truppe mit Cetniks hervorragend. Cetniks ersetzen 1 — 2 Divisionen. Nur sie kämpfen. Ustascha wenig aktiv."}})</ref>|Izveštaj kapetana Merrema, drugog obaveštajnog oficira Komande Jugoistoka (Armijske grupe F) o inspekcijskom putu po Srbiji, Bosni i Hercegovini i Hrvatskoj u periodu 20. jun — 4. juli 1944.}} Kapetan Merrem, njemački oficir koji je sastavio ovaj izvještaj, imao je samo riječi hvale na račun četnikâ Dinarske divizije JVuO i vojvode Momčila Đujića: {{izdvojeni citat|[[373. legionarska divizija|373. pešadijska divizija]]: Saradnja sa četnicima vrlo dobra (1. lički korpus sa sedištem u [[Gračac]]u). Oni nemaju direktnu vezu sa Đujićem. Rukovođenje njima direktno od strane obaveštajnog odjeljenja divizije. Njihovim akcijama uvek prisustvuje nekoliko Nemaca koji kontrolišu isporuke municije i snabdevanja. [...] '''Oni su jedini stvarno korisni saborci''' [podvučeno u originalu — prim.]. Jedino od njih dolaze korisna obaveštenja o neprijatelju. [...] Jedan četnički komandant odaje utisak potpuno pouzdanog saborca, koji je i neprijateljski nastrojen prema Englezima. [...] Četnici su vrlo častoljubivi i drago im je kada Nemci primete njihove podvige. [...] Podoficir Bartl poznaje lično vojvodu Đujića. Đujić mu šalje čak i sopstvene naredbe u vezi s područjem [[Donji Lapac|Lapca]]. [Najbolja taktika protiv partizana sastoji se u upotrebi specijalnih jedinica] i kombinovanju četnika u jedinice snage jednog bataljona sa jednim nemačkim vodom sa radio stanicom i, po mogućstvu, teškim oružjem.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=195&broj=793 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000784.] <br /> ({{jez-njem|"Ic–Aussenstelle der 373. (kroat.) Div. – Uffz. Bartl. </br> Sehr gute Zusammenarbeit mit Cetniks. (1. Lika–Korps Sitz Gracac.) Kein unmittelbarer Einfluss Djuic. Direkte Führung durch Ic–Aussenstelle. Bei Cetnik–Einsatz nehmen meist einige deutsche Soldaten teil. Dadurch Kontrolle der Munitions– und Verpflegungslieferung gewährleistet. "Kroatische Kampfgemeinschaft" bezeichnet Bartl nur als Ausdruck im deutschen Schriftverkehr. Cetniks können diesen Begriff nicht und würden bei Bekanntgabe feindselige Haltung einnehmen. Cetniks sind die einzigen brauchbaren Mitkämpfer. Diese allein liefern auch brauchbare Feindmeldungen. </br> Kurze Rücksprache mit einem örtlichen Cetnik–Führer ergab den Eindruck eines absolut zuverlässigen, sogar englandfeindlichen Mitkämpfer. </br> Cetniks sind sehr ehrgeizig und sehen es gerne, wann ihre Taten von Deutschen beobachtet werden. Geschriebenes Wort (Flugblätter) gilt bei ihnen wenig. Das gesprochene Wort ist alles. Gute Flüsterpropaganda hat grossen Einfluss. </br> Von Invasion sprechen Cetniks kaum. </br> Uffz. Bartl kennt den Vojvoden Djuic persönlich. Djuic schickt ihm sogar die den Raum Lapac berührenden eigenen Befehle. </br> Auf die Frage, wie man nach seiner Ansicht der kommunistischen Banden Herr werden könne, antwortete Uffz. Bartl: "Durch andauerndes Jagen mit kleinen Jagdkommandos (Kleinkrieg nach Bandenart), durch Einsatz von Tarneinheiten und durch Zusammenfassen der Cetniks in Batl.–Stärke, dabei etwa 1 deutscher Zug mit Funk und möglichst mit schweren Waffen." </br> Uffz. Bartl macht einen sehr guten Eindruck, scheint sich aber doch sehr viel zuzutrauen, wenn er behauptet, er könne die gesamten Djuic–Cetniks dahin bringen, wo wir sie haben wollen, falls er an die entsprechende Stelle gesetzt werden wurde."}})</ref>}} Visoka ocjena za doprinos četničkih formacijâ s teritorije marionetske NDH ratnim naporima njemačkog okupatora data je 25. jula 1944. godine i od strane nadležnih instanci iz [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]]: {{izdvojeni citat|Hrvatska: [...] Četnici su, s obzirom na vlastitu slabost, naši prirodni saveznici u borbi protiv komunizma. '''Samo se oni bore'''! “Hrvatska borbena zajednica” postoji samo na papiru.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=716&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000707.] </br> ({{jez-njem|"Cetniks unter Berücksichtigung eigener Schwäche im Kampf gegen Kommunisten unsere natürlichen Verbündeten. Sie allein kämpfen! "Kroatische Kampfgemeinschaft" steht nur auf dem Papier."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka od 25. jula 1944.}} U izvještaju od 11. avgusta 1944, nakon proputovanja koje je Vojni zapovjednik Jugoistoka poduzeo u zoni odgovornosti V SS brdskog korpusa na teritoriju NDH, o tamošnjim četnicima te suradnji s njima kazano je: {{izdvojeni citat|Dobro iskorištavanje četničkih komandanata. Zahtjev za premještaj [[369. legionarska divizija|369. pješadijske divizije]] zbog sve češćih incidenata između četnika, o čijoj suradnji divizija apsolutno ovisi, i hrvatskih pripadnika divizije. 369. pješadijska divizija se sastoji od otprilike 70% Hrvata. Zapovjednik divizije napominje da se najmanje 40% njih smatra nepouzdanim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&roll=192&broj=445 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000440.] <br /> ({{jez-njem|"Gute Ausnutzung der Cetnikführer. Antrag auf Herauslösung der 369.I.D. da sich Zwischenfälle zwischen Cetniks, auf deren Zusammenarbeit Division unbedingt angewiesen, und kroat.Div.Angehörigen mehren. (Siehe Ic–Bericht). 369.I.D. besteht aus ca. 70 % Kroaten. Div.Kdr. bemerkt, dass hiervon minderstens 40 % als unzuverlässig anzusehen sei."}})</ref>|Izvještaj o posjeti OBSO-a zoni odgovornosti 5. SS brdskog korpusa od 7. do 11. avgusta 1944. godine (11.8.44).}} Major Adolf von Ernsthausen je bio zapovjednikom 392. artiljerijske pukovnije iz sastava [[392. legionarska divizija|392. (hrvatske) pješačke divizije]], jedne od tri njemačko-hrvatske divizije (pored [[369. legionarska divizija|369. legionarske divizije]] i [[373. pješadijska divizija|373. pješadijske divizije]]). Kao veteran [[Prvi svjetski rat|Prvog svjetskog rata]] sa iskustvom ratovanja na [[balkanskom bojištu]], major von Ernsthausen biva upućen [[1944]]. godine u okupiranu Jugoslaviju. Von Ernsthausen će [[1959]]. godine objaviti ratne memoare pod naslovom ''Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944'' (“Vukovi [[Lika|Like]]. Sa legionarima, ustašama, domobranima i četnicima protiv Titovih partizana. Doživljaji u Hrvatskoj 1944.”).<ref>[https://winkelried-verlag.de/buecher/landser-am-feind/744/die-woelfe-der-lika Winkelried Verlag: Adolf von Ernsthausen, Die Wölfe der Lika]</ref><ref>[https://www.booklooker.de/B%C3%BCcher/Adolf-von-Ernsthausen+Die-W%C3%B6lfe-der-Lika-Mit-Legion%C3%A4ren-Ustaschi-Domobranen-und-Tschetniks-gegen/id/A02Iwx5I01ZZ3 Ernsthausen, Adolf von — Die Wölfe der Lika. Mit Legionären, Ustaschi, Domobranen und Tschetniks gegen Titos Partisanen. Erlebnisse in Kroatien 1944 — Landser am Feind, Band 5 (www.booklooker.de)]</ref> O sveobuhvatnoj saradnji Dobroslava Jevđevića s okupacionim vlastima bio je general Mihailović, u više navrata, obaviješten i od strane Jovanke Krištof (pseudonim »Mira«), četničke obavještajke u [[Slovenija|Sloveniji]]. U veoma opširnom izvještaju od 29. juna 1944, Krištof o Jevđeviću (pseudonim »Aero«) daje nedvosmislenu ocjenu: „Aero je drugi [[Milan Nedić|Nedić]].“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_198.htm Izveštaj obaveštajnog organa od 29. juna 1944. Draži Mihailoviću o stanju četničkih organizacija u Sloveniji, Hrvatskom primorju, Gorskom kotaru i Lici i saradnji sa nemačkim okupatorima]</ref> Pored toga, Krištof karakteriše Jevđevića kao „vrlo kompromitovanu osobu“ (najprije zbog „jakog sudelovanja sa okupatorom“), te zaključuje da ovaj ne bi mogao organizovati četničku ilegalu. Iz izvještaja Krištof može se zaključiti kako su vojvoda Dobroslav Jevđević i kapetan [[Dušan Đaković]], komandant 4. brigade iz sastava Ličko-kordunaške oblasti JVuO, bili podređeni okupatoru i suštinski i u simboličkoj ravni: {{izdvojeni citat|Odred u Ab.[aciji, tj. [[Opatija|Opatiji]] — prim.] likvidiran. 19 ljudi otišlo u [[Postojna|Postojnu]], a 10 ih ide u Nem.[ačku] kom. na [[Rijeka|Reci]], gde će služiti kao [[Gestapo]]. Tu će biti sa njima i Aero i kap. Đak., pa čak i r. stanica. [...] Svi su ti odredi pod Nem. kom. i bez međusobne veze, razbacani po [[Istra|Istri]], da se pokaže celom narodu, kako su Srbi Nem. sluge. Plaćeni su — vojnici 360 L.[ira] mesečno, podnar. 450 naredn. 525 podpor. mislim 3.000 a kap. Đak. 5.800 L. [...] U Josipdol je poslao Aero 11 ljudi, navodno da osnuju tamo četničku komandu. Međutim ti su ljudi Nem. tajna policija, a od četnika iz šume, koji su im dolazili u vezi, da je to četn. komanda, napravili Nem. radni bataljon, koji vode Nem. Tu je oko 40 ljudi, ostali su prestali dolaziti kad su videli šta se sa ovima desilo. [...] Kud ćemo veće poniženje za našu vojsku nego da komanduje Nem. poručnik našem kapetanu, pa i vojvodi, samo sreća, da je taj vojv. surogat, inače propadosmo od bruke... Sve ove i slične akcije vodi kap. Đaković, naravno pod komandom Nem. poručnika. Odluke o njima donosi Aero u dogovoru sa Nem. Upravo je gnusno gledati, kako se obojica klanjaju pred Nem. potpor. i por., pa kaplarima. Đak. sve pozdravlja fašistički uzdignutom rukom, a Aero samo veće činove oficire, inače našim pozdravom. [...] U Lici saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi — tamo mora okupator popuštati, jer inače odoše ljudi u šumu, a vođe su potpuno Nem. sluge i nemaju kamo bežati. [...] '''U krvi im je šurovanje sa okupatorom, a nama prikazuju kako vode vele politiku i kolike žrtve za narod s tim pridonašaju — dok u stvari nisu ništa drugo nego ponizne Nem. sluge'''. [...] Potrebno je već jednom započeti sa ozbiljnim i poštenim radom, jer će nas katastrofa preteći. Saradnju sa okupatorom trebalo bi napraviti na čisto drugoj bazi i ne sme biti vidna. Bar ovde.}} Na drugoj strani, Jovanka Krištof izdvaja kao pozitivan primjer vojvodu Momčila Ðujića: „Ovi ljudi ovde vide jedini spas u vojv. Đujiću, jer ga smatraju poštenim i iskrenim borcem za našu stvar. Isto ima org. dobro sprovedenu. Pljačkati i krasti ne dozvoljava o čemu su se uverili iz njegove prop. gde su imena poubijanih ljudi zbog nediscipline i raznih prekršaja. To ljudima imponira — pošten rad i samo to žele, a i zaslužuju, jer ih nepoštenje tuče već 3 1/2 god. I pored svega toga, ostali su verni našoj ideji. Isto saradnja sa okupatorom je na čisto drugoj bazi i ne vodi se trgovina sa ljudima, kao ovde. Ovo vodstvo se jako boji Đujića i gaji mržnju prema njemu zato hoće ljudima dokazati, da Đujić nema ništa odnosno samo par sto vojnika bez oružja koji kao čudo gledaju mitraljez. A isto, da su pod Nem. kao ovi ovde.“ U pokušaju da prebaci teret odgovornosti za sopstvenu kolaboraciju s okupatorom na komandanta Dinarske divizije JVuO, vojvoda Jevđević piše Mihailoviću 8. avgusta 1944. godine: „Garantujem i imam stotine dokaza da trupe Đujića u velikom delu stoje u tešnjoj vezi od mene, ali to niko ne vidi. Vi bi se začudili, kad bi vam sve ispričao kakve mi izveštaje pokazuju Nemci o svojim vezama sa našim jedinicama, naročito kod [[Uroš Drenović|Drenovića]] i ostalih, prebacujući mi da ih mi sabotiramo i podmuklo rušimo.“<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kut. 156, reg. br. 51/1—1.</ref> I u izvještaju od 10. avgusta 1944, Jovanka Krištof je upozorila Mihailovića na činjenicu da se [[Lika|lički]] četnici pod komandom vojvode Jevđevića nalaze u [[Istra|Istri]] u službi okupatora, kao i da su pred [[Nacionalsocijalistička njemačka radnička partija|nacistima]] (»broj 11«) dužni salutirati [[Rimski pozdrav|fašističkim pozdravom]]: {{izdvojeni citat|Kolben [potpukovnik [[Karl Novak]] — prim.] se povratio 3 ov. meseca. Zgrozio se nad ovim radom. Nije mogao svega verovati kad su mu referisali oficiri i vojnici, dok nije neke stvari i na vlastite oči video. Mislim, da je dosta ako Vam kažem da stalno uzdiše i govori pri svakoj prilici: »Jadni Čiča, kako ga upropastiše, zar [[Vermaht]] i [[Gestapo]], da predstavlja Čičinu vojsku.« Prebleđuje slušajući i gledajući ovo. 3. mu referiraše četnici da su dobili naređenje da moraju svi nacistički pozdravljati. A jučer se sam uverio da ima oficira, koji profaniraju našu uniformu, te u njoj putuju iz [[Postojna|Postojne]] u Trst i daju povoda komun. za prop. Isti oficir Korać je tako i u Ab.[aciju] došao samo da je još imao natpis na rukavu i kapi »Lika« što po naređenju moraju svi u Postojni nositi. Ja sam ga napala zbog toga, a isto tako i Jovanovog brata, te su jučer svi na putu skinuli te sramotne natpise. [...] Čujem da Jovan sad ostaje kod Vas. Neka Vam ispriča kako su part.[izani] u okolici Post.[ojne] natiskali plakate o četn. banditima sa natpisom »Lika« na rukavu i kapi, koji su pljačkali selo sa br. 11 i odveli x ljudi i t.d. [...] Nadam se da će sad sigurno uspeti četnicima, da se odele od br. 11. Samo mnogi su od njih mišljenja da su ovim radom upropas[ti]li i ovde i Liku.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_21.htm Izveštaj Jovanke Krištof od 10. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o stanju ličkih četnika u Istri, njihovoj saradnji sa Nemcima i ponašanju Dobrosava Jevđevića u vezi sa problemom vraćanja četnika u Liku]</ref>}} === Borbe pod nemačkom komandom u Srbiji (1944) === {{main|Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|Topličko-jablanička operacija}} [[File:Nemci predaju minobacač četnicima.jpg|thumb|Nemci predaju minobacač četnicima u Srbiji 1944.]] {{Quote box | citat = „D.M.-bande dosada nisu nikad napale okupacione trupe.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1115&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001111: Izvještaj o bandama u okolini katarakti Dunava (bez datuma, približno mart 1944).] <br /> ({{jez-njem|"Bisher haben die D.M.Banden die Besatzungstruppen noch nie angegriffen."}})</ref> | izvor = Nemački izvještaj o četnicima u okolini katarakti Dunava od marta 1944. | width = 40% | align = right}} {{Quote box | citat = „Titove bande imaju se napasti i uništiti, odn. zarobiti. Pristalice D.M.-a (četnici) ne smatrati neprijateljima.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1264&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 001260: Naredba 923. Landeschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ (29. Juli 1944.).] <br /> ({{jez-njem|"Angetroffene Titobanden sind anzugreifen und zu vernichten bzw. gefangen zu nehmen. DM—Anhänger (Cetniks) sind nicht als Feind anzusehen."}})</ref> | izvor = Naredba 923. Landesschuetzen-bataljonu za akciju „Dunav“ od 29. jula 1944. | width = 40% | align = right}} Oko [[Nova godina|Nove godine]] po [[Julijanski kalendar|julijanskom kalendaru]] 1944. dolazi do žestokih [[Bitka za Ivanjicu (januar 1944.)|borbi za Ivanjicu]]. Ovom prilikom, četnici Draže Mihailovića stupaju u borbu protiv snagâ NOVJ skupa sa Nijemcima, [[Bugari|Bugarima]] i kvislinškim formacijama (Državna i Poljska straža). 11. januara 1944, u Vrhovnu komandu JVuO stiže depeša kapetana [[Nikola Kalabić|Nikole Kalabića]] (pseudonimi »Švarc« i »Ras-Rasa«), u kojoj se navodi: „Nemci i Bugari uz pomoć četnika ušli u Ivanjicu, a tenkovi produžili dalje. Komunisti otstupaju u pravcu Javor — Kušići. Od naših u borbi [[Vuk Kalaitović|Kalait]] i Marković. Gubici nisu još utvrđeni. Nemci danas prošli kroz [[Kosjerić]] i sutra stižu na bojište. Od komunista učestvuju u borbi muslimanska i dalmatinska brigada.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_58.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 14. januara 1944. godine]</ref> Kapetan [[Predrag Raković]] (»Kar-Kar« i »Pre-Pre«) šalje 13. januara dvije depeše kojima obavještava VK JVuO i generala Mihailovića o stanju na terenu: {{izdvojeni citat|Primio sam sva Vaša naređenja za prikupljanje snaga za dejstvo prema Ivanjici protivu komunista. Situacija kod Ivanjice 12-I uveče: partizani su izbačeni iz Ivanjice i odbačeni prema Mučnju, a štab mi je još u Katićima. Partizani tamo imaju 1, 2 i 5 proletersku brigadu i srbijansku proletersku brigadu. Ukupno oko 3000 ljudi. Odlično naoružani sa dosta municije. Od okupatora: Nemaca vrlo malo sa 5 tenkova, a Bugara 1000. Nemci ne nameravaju da dovedu u ovu oblast jače snage za borbu, jer su radi da ove partizane likvidiraju sa Bugarima, srpskom državnom stražom i da im pomognu četnici D. M. I jedna i druga strana drže se u toku 13-I pasivno.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_67.htm Izvod iz knjige primljenih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 15. do 31. januara 1944. godine]</ref>}} Kad je sredinom marta 1944. operativna grupa sastavljena od [[Druga proleterska divizija NOVJ|Druge]] i [[Peta krajiška divizija NOVJ|Pete divizije]] NOVJ iz [[Sandžak]]a [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|prodrla u zapadnu Srbiju]], nesuglasice između četnika i Nijemaca u Srbiji potisnute su u drugi plan. Trupe sastavljene od jedinica [[Vermaht]]a i [[Vafen-SS|SS]], korpusâ JVUO, bugarskog okupacionog korpusa, [[Srpska državna straža|SDS]], [[Srpski Doborvoljački Korpus|SDK]] i [[Ruski Zaštitni Korpus|Ruskog zaštitnog korpusa]] pod objedinjenom nemačkom komandom generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] funkcionisale su kao jedinstvena operativna grupa u [[Operacija Kamerjeger|operaciji »Kammerjäger«]]. Kod nadležne je četničke komande majora [[Neško Nedić|Neška Nedića]] bio akreditovan nemački kapetan Vajel kao oficir za vezu. Zajedničke operacije trajale su nešto duže od dva meseca.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj Vojnoupravnog komandanta jugoistoka od 13. maja 1944.]</ref> Kao znak otopljavanja odnosa na liniji četnici–okupator, nakon unilateralnog raskidanja (sa njemačke strane) [[Ugovori o saradnji četnika i Wehrmachta|sporazuma potpisanih]] u zimu 1943/1944. godine te organiziranja [[Operacija Treibjagd|operacije »Hajka«]] protiv [[Nikola Kalabić|Kalabićevih]] četnika, u drugoj polovini marta 1944. upriličen je sastanak komandanta Drugog ravnogorskog korpusa kapetana [[Predrag Raković|Predraga Rakovića]] sa oficirom [[Schutzstaffel|SS]]-a Biermannom, inače njemačkim zapovjednikom [[Čačak|Čačka]]. Tom prilikom je kapetan Raković garantovao „da ne postoje ni najmanje namere da se planira opšti ustanak ili da se sprovedu sabotažne akcije“ protiv Nijemaca, odnosno da će „na teritoriji Srbije“ iznova nastupiti primirje. U Mihailovićevo ime, četnički komandant je iskazao spremnost „za borbu protiv komunista i izvan Srbije, uz isporuke municije“, a nije čak odbacio ni mogućnost angažovanja „na drugim evropskim frontovima“.<ref>[https://web.archive.org/web/20221206140940/https://znaci.org/00001/4_14_3_269.htm Izveštaj Feldkomandanture u Čačku od 25. marta 1944. komandantu Jugoistoka o pregovorima sa komandantom 2. ravnogorskog korpusa]</ref> U izvještaju Komandi Jugoistoka, [[obersturmführer]] Biermann navodi da Draža Mihailović od njemačke strane očekuje diskretnost u održavanju kontakata, naročito stoga što bi srpske kvislinške vlasti u JVuO mogle vidjeti konkurenciju: {{izdvojeni citat|Kapetan Raković mi je kazao lično, takoreći u povjerenju kao prijatelju, da sve što mi je do sada rekao i sve što sam ja zapisao, on rekao po nalogu Draže Mihailovića, s kojim je imao svakodnevnu radio-vezu i od koga je dobivao stalna uputstva o predmetu prethodnih razgovora. Pritom me uvjerava da će sa strane Mihailovića, naravno, sve biti demantirano, ukoliko se o sadržaju razgovorâ ponovno dozna u [[Beograd|beogradskim]] krugovima ([[Milan Nedić|Nedić]], [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]). Sasvim je prirodno da ovi krugovi pokušavaju svim sredstvima osujetiti sporazum između njemačke okupacijske vlasti i Draže Mihailovića, jer trenutno su oni legalni predstavnici srpskog naroda te bi možda mogli strahovati za svoje pozicije. Pregovore između DM–pokreta i njemačkih vlasti ovi bi krugovi odmah iskoristili u propagandne svrhe i predstavili ih kao kraj ili slabost DM–pokreta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=281&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000268—000269.] <br /> ({{jez-njem|"Hauptmann Rakovic sagte mit persönlich, sozusagen vetraulich zu einem Freund, dass alles, was er mir bisher gesagt und ich aufgeschrieben habe, von ihm im Auftrage von DM gesagt worden sei, mit dem er tägliche Funkverbindung habe und von dem er laufend Anweisungen für den Stoff der bisherigen Besprechungen erhalten habe. Er versichert mir gleichzeitig dass selbverstandlich von DM–Seite alles abgestritten werde, falls wieder der Inhalt der Besprechungen in Belgrader Kreisen (Nedic, Ljotic) bekannt werde. Es sei zu natürlich, dass diese Kreise mit allen Mitteln eine Verständigung zwischen der deutschen Besatzungsmacht und DM zu hintertreiben versuchen, denn sie seien ja gegenwärtig die legalen Vertreter des serbischen Volkes und müssten evtl. um ihren Posten fürchten. Verhandlungen der DM–Bewegung mit deutschen Behörden würden sofort von diesen Kreisen propagandistisch aufgeschlachtet und als Ende bezw. Schwäche der DM–Bewegung hingestellt."}})</ref>|Njemački izvještaj od 25. marta 1944. o pregovorima šefa [[Sicherheitsdienst]]a u Čačku obersturmführera Biermanna sa kapetanom [[Predrag Raković|Predragom Rakovićem]], komandantom 2. ravnogorskog korpusa JVuO}} Kapetan Predrag Raković, jedan od glavnih četničkih komandanata zaduženih za održavanje [[Saradnja četnika sa Nedićevom vladom|veze s Milanom Nedićem]] i Nijemcima, ponovo se sastaje sa Biermannom u Čačku 26. aprila.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=331&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000314.]</ref> Raković je tada naveo da mu je general Mihailović povukao punomoć za obavljanje poslovâ s Nijemcima i da zbog toga na ovom sastanku ne sudjeluje kao njegov predstavnik. Očigledno da je Draža Mihailović bio sasvim upoznat sa ovim kontaktima i davao je za njih odobrenja, dok je Raković održavao kontakte i obavljao poslove s Nijemcima, iako su mu ovlaštenja bila povučena.<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> Ubrzo je uslijedilo potčinjavanje Rakovićevog Drugog ravnogorskog korpusa JVuO (kao i Javorskog korpusa pod komandom majora [[Radomir Cvetić|Radomira Cvetića]]) njemačkim trupama u jugozapadnoj Srbiji, što se može zaključiti iz jednog izvještaja Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka s početka aprila 1944: {{izdvojeni citat|Cvetićevi četnici osiguravaju lijevi bok grupe Jug i izviđaju u pravcu [[Golija|Golije]] od Drinića ka sjeveru. Zadatak Rakovićeve grupe nepromijenjen.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=413 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000408—000409.] </br> ({{jez-njem|"Die Cvetic–Cetniks sind zum Schutz der linken Flanke der Angriffsgruppe Süd und zur Aufklärung über das Golija–Gebirge über Dramici nach Norden vorzuführen. Auftrag für Rakovic–Cetniks bleibt unverändert."}})</ref>|Izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka svim potčinjenim jedinicama za 3. april 1944. godine}} U dnevnom izvještaju iz Komande Jugoistoka za 18. april 1944, predviđa se koji će sektor zauzeti jedinice pod Rakovićevom komandom u vrijeme izvođenja operacije »Kammerjäger«, kojom prilikom je okupator s uspjehom osujetio [[Drugi prodor NOVJ u Srbiju|drugi prodor NOVJ u Srbiju]]: {{izdvojeni citat|Rakovićeva grupa dobila zadatak da postavi osiguranja prema jugu na sjevernoj obali Studenice.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=514&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000510.] <br/> ({{jez-njem|"Unternehmen Kamerjägger. II. Eigene Lage: </br> F/ Cetnik–Gruppe Rakovic erhielt Auftrag zur Abschirmung nach S gegen Feind auf dem nördl. Studenica–Ufer."}})</ref>|Dnevni izvještaj opunomoćenog komandanta Jugoistoka tokom operacije Kammerjäger, 18. april 1944.}} Iz jednog razgovora na visokom nivou (prisutni: general [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka i [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova), održanom 11. aprila 1944. godine, može se nazrijeti koliko su okupacioni dužnosnici bili zadovoljni saradnjom sa četnicima i ostalim [[Kolaboracija|kolaboracionističkim]] snagama na [[Balkan]]u: {{izdvojeni citat|Neubacherovo mišljenje o vrijednosti srpskih formacijâ: [[Srpska državna straža|SDS]] loša, Hipo (pomoćna policija) isto, [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]] dobar, četnici veoma različito. U Crnoj Gori se dobro tuku [[Crnogorski dobrovoljački korpus|dobrovoljci pod njemačkim vođstvom]]. Kosovski Albanci se bore s nama. Evzoni u Grčkoj nijesu za odbranu obale, ali su korisni u unutrašnjosti zemlje i sigurno neće pucati na nas.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=462&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000458.] <br/> ({{jez-njem|"Auffassung Neubacher über den Wert der serbischen Verbände: SSW schlecht, Hipo desgleichen, SFK gut, Cetniks sehr unterschiedlich. In Montenegro schlügen sich die Freiwilligen unter deutscher Führung gut. Die Kosovoalbaner kämpfen mit uns. Evzonen in Griechenland sind nichts für Küstenverteidigung, brauchbar wohl aber im Innern des Landes, werden bestimmt nicht auf uns schiessen."}})</ref>|Vojni zapovjednik Jugoistoka (Razgovor Felber-Neubacher, 11. april 1944.)}} U izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera (u odjeljku naslovljenom „Stanje kod neprijatelja“), sačinjenom 22. aprila iste godine, ambivalento držanje jedinicâ JVuO prema okupatorskim vlastima smatra se glavnom karakteristikom četničkog pokreta u Srbiji: {{izdvojeni citat|Srbija: <br /> Pokret DM je podijeljen unutar sebe. Dok se neki aktivno bore na strani njemačkog Wehrmachta protiv komunista — a da nijesu odustali od temeljnih rezervi prema svakom okupatoru — manje bande DM u centralnoj i istočnoj Srbiji spremne su činiti štetu. Izvještaji koji se stalno pojavljuju o pregovorima Draže Mihailovića i Tita nijesu potvrđeni i takođe se doimaju nevjerovatnim.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&roll=256&broj=556 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000552.] <br /> ({{jez-njem|"Die DM–Bewegung ist in sich aufgespalten. Während ein Teil aktiv an der Seite der deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten kampft – ohne dadurch die grundsätzlichen gegen jeden Okkupator vorhandenen Vorbehalte aufgegeben zu haben – treiben kleinere DM–Banden in Mittel–und Ostserbien nach wir vor ihr Unwesen. Immer wieder auftauchende Meldungen über Verhandlungen zwischen DM und Tito bestätigen sich nicht und erscheinen auch unglaubwürdig."}})</ref>|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka o stanju u periodu od 16. marta do 15. aprila 1944. godine}} 12. aprila 1944. godine, pukovnik [[Jevrem Simić]] izdaje jednom četničkom nižem oficiru objavu o kretanju na terenu brigade kojom komanduje, kako bi ovaj mogao što efikasnije uništavati jatake i simpatizere [[Narodnooslobodilački pokret|NOP]]-a: {{izdvojeni citat|OBJAVA Za G. Milića Majstorovića p.poručnika, komandanta II bataljona III leteće kosmajske brigade, koja mu se izdaje s tim da može slobodno da se kreće sam ili sa svojom vojskom po terenu koji je ugovoren sa našim saveznicima Nemcima i Bugarima i da u ime Kralja Petra II Karađorđevića oduzima svu rekviziciju i kolje sve partizanske jatake i simpatizere zbog čega će dobiti čin majora.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_115.htm Objava komandanta četničke oblasti u Srbiji od 12. aprila 1944. komandantu 2. bataljona 3. kosmajske brigade za nesmetano kretanje od okupatora i klanje simpatizera narodnooslobodilačkog pokreta]</ref>}} 1. maja 1944. godine, u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka, koji potpisuje načelnik štaba general [[Kurt Geitner]], navodi se cifra od nekoliko hiljada pripadnika JVuO koji pomažu okupatoru u zaustavljanju ofenzive NOVJ: {{izdvojeni citat|Srbija — Stanje u sopstvenim redovima: </br> Borbena grupa Weyel: 500. SS padobranski lovački bataljon, sa otprilike 1.000 četnika, odbacio je neprijatelja kod [[Seča Reka|Seče Reke]] (6 km zap. od [[Kosjerić]]a) i sa manjom borbenom grupom vrši napad na neprijatelja kod Varde. Izbrojano 10 mrtvih neprijatelja; vjerovatni veći gubici. [...] </br> Četnici su raspoređeni duž linije [[Požega]]—Kosjerić—[[Ražana]]—[[Povlen]], sa ukupnom jačinom od približno 5.000 ljudi. Pojedine grupe su poslale oficire za vezu. Draža Mihailović, koji je preuzeo jedinstveno zapovjedništvo, namjerava uspostaviti radio-vezu s njemačkom komandom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=673&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000669—000670.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien. Eigene Lage. </br> B. Kampfgruppe Weyel. Fg.Abt. 696 bis Kostojevici an Straße 4 OSO Rogacica durchgestossen. SS–Fallschirmjäger–Btl. hat mit etwa 1000 Cetniks Feind bei Sjecareka [sic!] (6 W Kosjerici) geworfen und steht mit einer schwächeren Kampfgruppe im Angriff gegen Feind bei Varda. 10 gezählte Feindtote, weitere Feindverluste wahrscheinlich. </br> F. Cetniks stehen im allg. Linie Pozega–Kosjerici–Razana–Povlen in Gesamtstärke ca. 5000 Mann. Einzelen Gruppen haben V.Offz. abgestellt. DM., der Gesamtführung übernommen hat, will Funkverbindung zu deutschem Kommando herstellen."}})</ref>}} U monografiji “Četnici u Drugom svjetskom ratu 1941—1945” [[Jozo Tomašević]] zaključuje: „Ne mogu ipak dati nikakvu potvrdu toj slutnji da je Mihailović održavao direktnu radio-vezu s Nijemcima, a uzimajući u obzir njegov način ponašanja u cijelom ratu, malo je vjerojatno da jest.“<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> Međutim, Hermann Neubacher svjedoči u memoarima kako je, makar tokom nekoliko dana u zimu [[1945]], održavao izravnu radio-vezu s Mihailovićevim štabom.<ref>Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN — Službeni list SCG, Beograd, 2005, str. 161—162.</ref> U ratnom dnevniku Vojnog zapovjednika Jugoistoka od 2. maja 1944, sa pohvalom se ističe kooperacija onih snagâ JVuO u zapadnoj Srbiji koje sačinjavaju taktički sklop pod komandom majora [[Ericha Weyela]]: {{izdvojeni citat|Borbena grupa Weyel: SS padobranski lovački bataljon, zajedno sa četnicima, uništio komoru [[Peta krajiška divizija|Pete divizije]] kod [[Varda (selo)|Varde]]. Veliki neprijateljski gubici. Četnici postrijeljali sve zarobljenike. Brojke će biti objavljene naknadno.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=501&broj=677&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000673.] <br /> ({{jez-njem|"Kampfgruppe Weyel. SS–Fallschirmjägger–Btl. hat mit Cetniks bei Varda Tross der 5.Div. zerschlagen. Hohe blutige Feindverluste. Cetniks haben sämtl. Gefangene erschossen. Zahlen werden nachgemeldet."}})</ref>}} U izvodu iz ratnog dnevnika generala Hansa-Gustava Felbera za 3. maj 1944. godine, navodi se da je načelnik štaba Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka general Kurt Geitner išao u posjetu njemačkim trupama na ratištu u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]]: {{izdvojeni citat|(3.5.44) 6,00: Putovanje do Parišta [svakako je riječ o [[Donje Vardište|Vardištu]] — prim.] zbog razgovora sa majorom Weyelom i nekim četničkim vođama o formiranju zajedničkog štaba za borbu protiv komunista. Povratak za Beograd 3. maja u 15 časova.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=807&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000803.] <br /> ({{jez-njem|"3.5.44 6.oo Uhr Fahrt nach Pariste zur Besprechung mit Major Weyel und einigen Cetnik–Führern über Bildung eines gemeinsamen Stabes zur Bekämpfung der Kommunisten. Rückkehr nach Belgrad am 3.5., nachmittags 15.oo Uhr."}})</ref>|Ratni dnevnik Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka, 3. maj 1944. godine}} Kolike je razmjere poprimila kolaboracija četnikâ Draže Mihailovića sa njemačkim Wehrmachtom i srpskim kvislinškim jedinicama u proljeće 1944. godine, postaje očigledno i iz navodâ u izvještaju Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja, u kom su snage JVuO ubrojane u vlastite formacije: {{izdvojeni citat| I. Sopstvene snage A) Grupa “Holman” 696. bat. feldžand. krenuo je jutros sa četnicima u napad duž puta Nova Varoš — Ljubiš. 11/4. p. “Brand.” na maršu Sjenica — Maskova. Komandno mesto grupe “Holman” — Nova Varoš. I I/4. p. “Brand.” na maršu Užice — Ivanjica — Maskova. B) Grupa “Vajel” Napad Severne četničke grupe na jakog neprijatelja jugoistočno od Rožanstva nije uspeo uprkos visokih gubitaka i na strani četnika i na strani neprijatelja, pa će jutros biti ponovljen sa I/“Brand.”. Podređeni 1. bataljon 63. puka u obezbeđenju na visovima između Čajetine i Rožanstva. C) 24. bug. div. I I /64. nije uspeo u noći 11/12. 5. da kod Mokre Gore spreči neprijateljske zaštitnice da izmaknu ka jugu. Danas je sa 1/1. srp. puka i 1.000 četnika počelo čišćenje prostora Semegnjevo — Čajetina. 8. bataljon teških mitraljeza na maršu Požega — Arilje. 11/63. biće naknadno privučen. D) Grupa “Tatalović” Srpski dobrovoljački korpus uključio se kod Ljubovije u borbe na hrvatskoj obali Drine i prihvatio četnike koji su se povlačili. Kod Rogačice 4 prebeglice.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_57.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 13. maja 1944. Vrhovnoj komandi Vermahta o borbama sa 2. i 5. NOU divizijom na komunikaciji Užice — Višegrad]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000732—000733.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien. II. Eigene Lage. </br> A) Gruppe Hollmann. Fg.Abt.696 heute morgen mit Cetniks zum Angriff entlang Str. Nova Varos–Ljubis angetreten. II./4.Brdbg. auf Marsch Sjenica–Maskovo. Gefechtsstand Gruppe Hollmann Nova Varos. III./4.Brdbg. auf Marsch Uzice–Ivanjica–Maskovo. </br> B) Gruppe Weyel. Angriff nördl. Cetnik–Gruppe gegen starken Feind SO Rozanstvo drang bei hohen Cetnik–u. Feindverlusten nicht durch und wird seit heute morgen mit I./Brdbg. wiederholt. Unterstelltes I./63 sichert auf Höhen zwischen Cajetina u. Rozanstvo. </br> C) 24.bulg.Div. III./64 konnte in der Nacht 11./12.5. bei Mokra Gora Ausweichen feindl. Nachhuten nach S nicht verhindern und tritt heute mit I./Serb.Rgt.1 u. 1000 Cetniks zur Säuberung des Raumes Semegnjevo–Cajetina an. 8.sMG.Btl. auf Marsch Pozega–Arilje. II./63 wird nachgezogen. </br> D) Gruppe Tatalovic. Bei Ljubovija griff SFK in Kämpfe auf kroat.Drina–Ufer ein u. nahm ausweichende Cetniks auf. Bei Rogacica 4 Überläufer."}})</ref>}} U istom izvještaju je prenijeta i sljedeća informacija: {{izdvojeni citat|Prema pouzdanom izvoru, četnički komandant [[Dragoslav Račić|Račić]], koji je učestvovao u borbi protiv Grupe “[[Milutin Morača|Morača]]” u [[Valjevo|valjevskom]] kraju, zatražio je da se vrati u svoje dotadašnje operacijsko područje, jer ne želi više da se „prlja“ saradnjom sa okupatorom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=736&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000732.] <br /> ({{jez-njem|"Nach s.Qu. hat Cetnikführer Racic, der im Kampf gegen Gruppe Moraca im Raume Valjevo beteiligt war, die Rückkehr in sein bisheriges Einsatzgebiet beantragt, da er sich durch Zusammenarbeit mit der Okkupator nicht länger "beschmutzen" wolle."}})</ref>}} Istog dana, u izvještaju koji je poslao Glavnom komandantu Jugoistoka feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|von Weichsu]], general Felber zapaža kako formiranje ''Borbene grupe Weyel'' označava novu etapu u četničko-njemačkim odnosima s ciljem saradnje u borbi protiv NOVJ, koja u tom obimu nije bila izvodiva u prethodnom periodu: {{izdvojeni citat|Utisak o upotrebljivosti pojedinih potčinjenih narodâ i jedinicâ: [...] Četnici uvjeravaju da će se uzdržati od bilo kakvog neprijateljstva prema njemačkim trupama i da će učestvovati u borbi protiv komunista do konačne pobjede. U operacijama četničke jedinice predvodi [[Neško Nedić]], a s njemačke strane major Weyel. Razgovori na bojnom polju pokazuju da su četničke vođe poput Kalabića i Rakovića spremne sarađivati sa Nijemcima. Kod ljudstva preovlađuje prijateljski pristup, uz samo nekoliko neprijateljskih lica. Naoružanje im je skromno; manjak mitraljeza. Situacija sa zalihama municije, kao i dosad, nejasna.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=727&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000723—000724.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Eindruck über die Brauchbarkeit der einzelnen unterstellten Nationen und Verbände: </br> f) Cetniks versichern jede Feindseligkeit mit deutschen Truppen auszugeben und sich am Kampf gegen die Kommunisten bis zum Endsieg zu beteiligen. Leitung der Cetnik–Verbände durch Nesko Neditsch, deutscherseits durch Major Weyel. Besprechungen auf dem Gefechtsfeld zeigen, daß die Führer der Cetniks wie Kalabic und Rakovic gewillt sind, mit den Deutschen zusammenzuarbeiten. Unter den Leuten vielfach freundliches Entgegenkommen, nur zum Teil feindselige Gesichter. Ausrüstung mit Waffen mäßig, wenig Maschinenwaffen. Über Munitionslage nach wie vor Unklarheit."}})</ref>|Raport generala [[Hans Felber|Hansa Felbera]] feldmaršalu [[Maximilian von Weichs|Maximilianu von Weichsu]] od 13. maja 1944. godine}} Draža Mihailović je imenovao [[Milorad Mitić|Milorada Mitića]] za oficira za vezu između svojih jedinica i njemačke komande, kako bi saradnja četničkih komandanata sa okupatorom dobila organizovaniju formu. General Mihailović je preko kapetana Mitića dostavljao svoje zahtjeve njemačkoj komandi koja je snabdijevala municijom i hranom njegove jedinice, angažovane u borbi protiv NOVJ. Mitić je o situaciji na frontovima, o svome radu i o količini pomoći primljenoj od okupatora gotovo svakodnevno izvještavao generala Mihailovića. U depeši od 28. marta 1944, između ostalog, kapetan Mitić piše: {{izdvojeni citat|O nekoj akciji Bugara ili Br. 11 (šifra koja označava Njemce — nap.) protivu crvenih dublje na terenu nema ni govora. Doručak i večera su uvek u garnizonu. Ako se hoće uništenje komunista, onda to moramo mi da uradimo. Možemo da računamo na pomoć uzduž komunikacija, na municiju i avijaciju, mada ona ne može mnogo da pomogne. Ali moraju biti hitno bačene masovne snage i lično da vodite operacije, naravno kao 'siva eminencija', inače [[Peko Dapčević|Peko]] ode u Toplicu i dalje... Moral kod naših ljudi u reonima gde su prošli komunisti je mnogo opao. Sve veća sumnja u snagu naših i Br. 11 i sve veći respekt prema crvenima... Pred svim ovim mi ne možemo da zatvorimo oči. Ovoga puta opasnost je stvarno velika, skoro ogromna...<ref>AVII, arhivski fond Draže Mihailovića, S—X—57/2.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_62.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje KORPUSI DRAŽE MIHAILOVIĆA POLAŽU ISPIT PRED OKUPATOROM U SRBIJI]</ref>}} 18. aprila 1944. godine, glavni inspektor Vrhovne komande JVuO pukovnik Jevrem Simić izvještava generala Mihailovića da se kapetan [[Zvonimir Vučković]], komandant Prvog ravnogorskog korpusa, nalazi pod izravnom komandom njemačkih oficira: {{izdvojeni citat|Zvonkov odred pod komandom poručnika Nenadića zajedno sa Nemcima je u Negbini.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_120.htm Pismo delegata Vrhovne komande od 18. aprila 1944. Draži Mihailoviću o saradnji četnika sa nemačkim i bugarskim trupama u borbama protiv NOVJ u jugozapadnom delu Srbije]</ref>}} U telegramu od 20. IV 1944. pukovnik Simić piše generalu Mihailoviću: {{izdvojeni citat|Vučković sa 130 odabranih četnika stavio se pod komandu nemačkog poručnika Kerpera i nalazi se južno od Jasenova na Beloj Glavi.<ref>Arhiv Vojnoistorijskog instituta, Četnička arhiva, kutija 277, registarski broj 4/1—56.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 99—100.</ref>}} Istog dana kada je došlo do formiranja ''Borbene grupe Weyel'' (28. april 1944), u dnevnom izvještaju Vojnoupravnog zapovjednika Jugoistoka zapisano je: {{izdvojeni citat|Srbija — I. Stanje kod neprijatelja: </br> A) Divizijska grupa “Morača” nalazi se sa istočnom kolonom u oblasti južno od Kosjerića u borbi sa vlastitim snagama i četnicima, koji su, navodno, bili lično vođeni od strane DM-a.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000628.] <br /> ({{jez-njem|"Tagesmeldung von 28.4.1944. </br> Serbien. </br> I. Feindlage. </br> A) Div.Gruppe Moraca steht mit O–Kollone im Raum S Kosjerici im Kampf mit eigenen Kräften u. Cetniks, die von DM angeblich persönlich geführt werden."}})</ref>}} U telegramu poslatom 5. maja 1944. godine generalu Mihailoviću, kapetan [[Neško Nedić]] piše o uspostavljanju fronta prema snagama NOVJ u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], odnosno da je stvoren jedinstveni borbeni sklop koji sačinjavaju četnici, [[Srpski dobrovoljački korpus|srpski dobrovoljci]] i njemačke okupacione trupe: {{izdvojeni citat|Snage potčinjene meni prešle su trenutno u odbranu na liniji Bačevci—Kosjerić i to: valjevski korpus sa delom Nemaca drži levo obalu Graca u visini Lipa—Ravan. Juče su na ovom odseku odbijeni svi napadi komunista. Ajdačić sa delom Nemaca zatvara položaj Bukovi—Ražana. Na prostoru Ražana—Kosjerić ima jedan bataljon Nemaca. Brigada Negovanova kao rezerva drži Divčibare. Rakovićev korpus u Kosjeriću sa ofanzivnom ulogom. Moja težnja je da sa naslonom na Nemce, stvorim čvrstu odbranu linije Bačevci—Kosjerić, dok se snage ne prikupe i ne stvore preduslovi za uništavajući udar, a tada uništi prva, druga a potom peta divizija. U ovom cilju front ostaje prema drugoj diviziji danas u odbrani dok na ovu diviziju sa zapada napadaju jedan bataljon Nemaca i tri bataljona ljotićevaca a mi je dočekujemo. Prema petoj diviziji preduzima se napad danas sa angažovanjem.<ref>AVII, Ča, kut. 276, reg. br. 2/1—11.</ref><ref>''Tajna i javna saradnja četnika i okupatora 1941-1944.'' — Dokumenti (priredio Jovan Marjanović), Arhivski pregled, Beograd, 1976, str. 100.</ref>}} U prvoj polovini maja 1944. godine, Vrhovna komanda JVuO je javljala o zajedničkim borbama četnikâ i Nijemaca širom okupirane Jugoslavije: „Naši i nemački delovi zatvorili put [[Užice]] — [[Kokin Brod]]. Isto tako zatvorena i [[Lim (rijeka)|Limska dolina]]. Od strane Nemaca i naših 2. maja počela ofanziva od [[Podgorica|Podgorice]]. Komunisti u oblasti [[Bijelo Polje|Bijelog Polja]]. Nemci u [[Šavnik]]u, [[Žabljak]]u i [[Brodarevo|Brodarevu]]. U [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] šesnaesta, sedamnaesta i tridesetšesta komunistička divizija pri uništenju od dve nemačke divizije.“ General Mihailović je naređivao i majoru Dragiši Rakiću (pseudonim »Gis-Gis«), komandantu Vojvodine JVuO, da pokuša dobiti municiju od okupatora, koristeći se pritom i srpskim kvislinškim strukturama, budući da je [[Banat]] formalno bio dijelom [[Vojna uprava u Srbiji|Nedićeve Srbije]]: „Postarajte se za nabavku municije kako ste predvideli. Iskoristite raspoloženje Nemaca u Banatu za jačanje naše organizacije. Isto tako iskoristite i Nacionalnu službu rada.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref> 11. maja 1944, general Mihailović (pseudonim »Hans«) piše da je naredio »Viktoru« (major [[Mladen Mladenović]], komandant Čegarskog korpusa JVuO), »Hermanu« (potpukovnik [[Radoslav Đurić]], komandant Južne Srbije JVuO), »Orelu« (potpukovnik [[Dragutin Keserović]], komandant Rasinsko-topličkog korpusa JVuO) i »Minču« (major [[Branivoj Petrović]], komandant Deligradskog korpusa JVuO) da „iskoriste akciju“ okupatora protiv snaga NOVJ u [[Južna Srbija|južnoj Srbiji]], kao i da „na pogodan način“ nabave naoružanje i municiju: {{izdvojeni citat|Po podacima od Viktora, Hermana i Georgija [potpukovnik Milutin Radojević, delegat VK JVuO za područje Jablanice i Toplice — prim.] jedna nemačka divizija jačine oko 15.000 nalazi se u [[Kuršumlija|Kuršumliji]], [[Prokuplje|Prokuplju]], [[Žitorađa|Žitorađi]], [[Pukovac|Pukovcu]] i [[Leskovac|Leskovcu]]. Ima 70 tenkova. Pripremaju se za akciju protiv komunista. [[Gestapo]]vci iz [[Niš]]a traže Viktora i nude oružje i municiju i da ne diraju naše. Keserović 8 i 9 napadao na komuniste u okolini [[Ribarska Banja|Ribarske Banje]] sa [[Jastrebac|Jastrepca]] i od sela Zdravinja. Crveni dobili pojačanje i Orel se povukao na polazni položaj [[Zdravinje]] — [[Veliki Šiljegovac]]. Orel se sprema za ponovni napad. Naredio sam: Viktoru: Da Knjaževački korpus uputi Orelu za akciju na Jastrepcu i Moravskom srezu, ako ga već nije uputio. Sa ostalim snagama da zatvori prelaze na [[Morava|Moravi]] od Niša do Leskovca. Da iskoristi na pogodan način ponudu oružja i municije, jer sada moramo tući komuniste i treba iskoristiti nemačku akciju. 2. — Hermanu: Treba iskoristiti akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice. Da prikupi svoje snage u Jablanici i da dejstvuje najpogodnijim pravcem protivu komunista imajući u vidu akciju Nemaca. Na pogodan način da dođe do municije. 3. — Orelu: Da iskoristi akciju Nemaca za rasčišćavanje Toplice i Jablanice i da mu se stavlja pod komandu Knjaževački i Deligradski korpus. Na pogodan način da dođe do municije. 4. — Minču: Da odmah pomogne Orela u akciji na Jastrepcu i Moravskom srezu kako je već naređeno i da je pod komandom Orela.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref>}} 12. maja 1944, Draža Mihailović obavještava potpukovnika [[Zaharije Ostojić|Zaharija Ostojića]] (pseudonim »Sto-Sto«) sljedeće: „2 i 5 divizija su sada u srezu Zlatiborskom. Napadi se vrše sa svih strana.“<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_3_165.htm Izvod iz knjige poslatih depeša štaba Draže Mihailovića u vremenu od 1. do 24. maja 1944. godine]</ref> Napad su vršile njemačke i bugarske trupe, zajedno sa ljotićevcima i četnicima. U depešama<ref>Arhiv VII, Ča, k. 276, reg. br. 2/1—28.</ref> koje je komandant Cersko-majevičke grupe korpusa major [[Dragoslav Račić]] poslao Mihailoviću prethodnog dana o saradnji četnika i Njemaca, između ostalog, stoji: {{izdvojeni citat|Saznajem da su [[Užice]] pune Jankovićevih [Milutin — prim.] četnika i da [[Predrag Raković|Raković]], [[Neško Nedić|Neško]], Ajdačić, Janković i Mitić drže neke konferencije sa Nemcima. Ako boga znate sprečavajte ovo... Ako dalje budem vodio borbu protiv komunista zajedno sa Nemcima, ja ću duboko zaglaviti... Zbog ovoga molim da mi odobrite da se vratim na moj teren i povedem samo štabnu akciju u [[Istočna Bosna|Istočnoj Bosni]] i [[Srem]]u. Neko od nas mora ostati čist.}} U proljeće 1944. godine, prilikom njemačke kontraofanzive protiv partizana u jugozapadnoj Srbiji u kojoj su učestvovale i značajne četničke snage, zabilježena je i fotografija komandanta 1. ravnogorskog korpusa JVuO sa njemačkim oficirom, vjerovatno iz Wehrmachtove divizije [[Brandenburger|''Brandenburg'']].<ref name="yuhistorija.com"/> [[Datoteka:Zvonimir_Vuckovic_i_Nemci.jpg|minijatura|Kapetan [[Zvonimir Vučković]] (desno), komandant 1. ravnogorskog korpusa JVuO, pozira sa njemačkim oficirom tokom [[Prodor NOVJ u Srbiju proleća 1944.|partizanskog prodora u Srbiju]] (april/maj 1944. godine)]] General [[Hans Felber]], vojni zapovjednik Jugoistoka, 16. maja 1944. godine podvlači svojim potčinjenim: „'''Pokret DM bio je i ostaje neprijateljski.'''”<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=758&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000754.] <br /> ({{jez-njem|"Die DM–Bewegung ist und bleibt Feind."}})</ref> Felber podsjeća kako četnička saradnja u borbi protiv »crvenih« proističe samo iz činjenice da su komunisti njihov neprijatelj br. 1, ali neprijatelj br. 2 i dalje ostaje okupaciona sila. General Felber stoga preporučuje da se »borba protiv partizanskih bandi« oprezno nastavi voditi skupa s jedinicama generala Mihailovića: {{izdvojeni citat|Četničke grupe koje se nalaze u borbi protiv komunista, ne treba nikako ometati niti ih napadati, već ih podupirati u borbi. Saradnja s četnicima u borbi protiv komunista, uz najštedljiviju isporuku municije i pod nadzorom okupacione sile, može biti samo lokalna i radi akutne borbe protiv partizanskih bandi. U tom slučaju potrebno je isporučivati i sanitetski materijal i negovati ranjenike. Za svaku isporuku potrebno je odobrenje Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka. Preporučujemo da se u svim prilikama obraća nesmanjena pažnja pokretu DM i njegovim postupcima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=759&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000755.] <br /> ({{jez-njem|"Cetnikgruppen, die sich im Kampf mit Ko. befinden, sind dagegen nicht zu hindern und nicht anzugreifen, sondern in ihrem Kampf zu fördern. Ein Zusammengehen mit Cetniks im Kampf gegen die Ko. unter sparsamter Lieferung von Munition unter Aufsicht der Besatzungsmacht darf nur örtlich und nur zum Zwecke des akuten Kampfes gegen die Partisanenbanden erfolgen. In diesem Falle ist auch Lieferung von Sanitätsmaterial und Pflege der Verwundeten erforderlich. Munitionslieferung bedarf in jedem Falle der Zustimmung des Mil.Befh. Südost. Ungeschwächte Aufmerksamkeit gegenüber der DM–Bewegung und deren Maßnahmen ist nach wie vor überall geboten."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_3_272.htm Informacije Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 16. maja 1944. potčinjenim komandama i štabovima o držanju prema četnicima]</ref>}} Komanda Jugoistoka će, takođe, u mjesečnom izvještaju iz druge polovine maja 1944. konstatovati rastrzanost Mihailovićevog pokreta između osnovnog antiokupatorskog usmjerenja i saradnje s njim u antikomunističkom frontu, kao i strah od gubitka [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|savezničke]] podrške i naklonosti najširih slojeva stanovništva okupirane Srbije, s obzirom na to da je kolaboraciju bilo gotovo nemoguće sakriti: {{izdvojeni citat|II. Situacija kod neprijatelja </br> a) Srbija </br> Uprkos saradnji između jakih četničkih jedinica i nemačkog Vermahta — koju je odobrio sam DM — radi borbe protiv nadirućih Titovih snagâ, pokret DM je u svom stavu ostao suštinski neprijateljski nastrojen. Popuštanje pritiska od strane crvenih odmah je dovelo do pojačane aktivnosti usmerene protiv okupatorskih snaga i SDK-a. Tvrdnje područnih komandanata — da je većinu napada podstakao neodgovoran starešinski kadar nižeg ranga — tek treba dokazati. Psihološka osnova za ovu obnovljenu aktivnost može se pronaći u želji da se povrati politički ugled, koji je praktično izgubljen u očima Saveznika, a navodno i u očima srpskog naroda, usled iznuđene saradnje sa nemačkim Vermahtom. U tom smislu, ovi nacionalistički aktivisti su nesumnjivo u suprotnosti sa opštim javnim mnjenjem, koje bi pozdravilo nagodbu između okupacione sile, srpske vlade i pokreta DM.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=784&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000780.] <br /> ({{jez-njem|"II. Feindlage. </br> a) Serbien </br> Die DM–Bewegung ist trotz der von DM gebilligsten Zusammenarbeit starker Cetnik–Verbände mit der deutschen Wehrmacht im Kampf gegen die eingebrochenen Tito–Kräfte in ihrem grundsätzlichen Haltung unverändert Feind geblieben. Dass Nachlassen des roten Drucks hat auch sofort eine verschärfte Aktivität gegenüber der Besatzungsmacht und dem SFK zur Folge gehabt. Es muss sich die Behauptung der Gebietsführer, dass die Mehrzahl der Überfalle durch unverantwortliche Unterführer hervorgerufen ist, erst noch beweisen. Der psychologische Grund für die neuerliche Aktivität könnte darin gefunden werden, das durch die notgedrungene Zusammenarbeit mit der deutschen Wehrmacht vor den Allierten tatsächlich und vor dem serbischen Volke vermeintlich verlorengegangene politische Prestige wiederzugewinnen. Damit stehen diese nationalen Aktivisten zweifellos im Gegensatz zur allgemeinen Volksmeinung, die einen Ausgleich zwischen der Besatzungsmacht, der serbischen Regierung und der DM–Bewegung begrüssen wurde."}})</ref>|Mjesečni izvještaj Komande Jugoistoka za period od 16.4 do 15.5.44. (23. maj 1944. godine)}} U zapisniku generala Felbera s kraja maja 1944, apostofira se korištenje Mihailovićevih četnika i Ljotićevih dobrovoljaca za odbranu jugozapadne granice okupirane Srbije od partizanskog prodora: {{izdvojeni citat|Predviđeno je da se veći dio četnikâ Draže Mihailovića pošalje kući, da se najpouzdaniji koriste kao izviđači na granici, i da se dobrovoljci (SDK), poslije apsolutno neophodnog odmora i osvježenja, kasnije iskoriste kao graničari.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=817&rec=501&roll=255 NARA, T501, Roll 255, frame no. 000813.] <br /> ({{jez-njem|"Es ist beabsichtigt, von den DM–Cetniks einen größeren Teil nach Hause zu schicken, die Zuverlässigsten als Aufklärer an der Grenze zu verwenden, und später das SFK nach einer unbedingt notwendigen Ruhepause und Auffrischung als Grenzschutz einzusetzen."}})</ref>|Zapisnik o putovanju za Niš i Sofiju 25-28.05.1944.}} General [[Edmund Glaise von Horstenau]], vršio je od 15. juna do 25. juna 1944. dužnost komandanta Jugoistoka, zamjenjujući generala Hansa Felbera, koji se po službenom zadatku nalazio u Njemačkoj. Opisujući u svom ratnom dnevniku stanje u Srbiji, tj. odnose između njemačkih i bugarskih okupacionih trupa, s jedne, kao i četnika i kvislinga, s druge strane, Horstenau navodi sljedeće: {{izdvojeni citat|'''Nemci gotovo da nemaju svojih trupa u Srbiji'''. Postoji samo nekoliko policijskih jedinica. Najveći deo Srbije nalazi se pod kontrolom bugarskog okupacionog korpusa. Bugarskih vojnika nema samo u severozapadnom delu Srbije i Banata. No, bugarske trupe u Srbiji jesu najlošije bugarske jedinice. Tek što sam na kratko vreme preuzeo Vrhovnu komandu u Beogradu, dve bugarske čete, zajedno sa svojim oficirima, prebegle su partizanima kod Leskovca. Jedine trupe na koje je čovek mogao da se osloni u borbi protiv partizana bili su srpski dobrovoljci, a donekle i ruski. Upotrebljivi za borbu protiv partizana bili su i ljudi Draže Mihailovića. Vezu sa njim za mene je održavao jedan nemački major [Erich Weyel], nosilac odlikovanja „viteškog krsta“.<ref>Glez fon Horstenau, Između Hitlera i Pavelića: Memoari kontroverznog generala, Nolit, Beograd, 2007, str. 508.</ref>}} U vrijeme izvođenja [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Trumpf«]], u kojoj se [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pridružila njemačkim trupama u borbi protiv partizana, došlo je 14. jula 1944. u [[Kruševac|Kruševcu]] do sastanka vojnoupravnog komandanta Jugoistoka generala Hansa-Gustava Felbera sa kapetanom [[Neško Nedić|Neškom Nedićem]], načelnikom štaba ove četničke formacije. Tom prilikom, Nedić je istaknuo da su „četnici u Englesku izgubili svako poverenje, pošto su ih Englezi izdali“, ponudivši svoje usluge u „borbi protiv komunizma“. General Felber je ocijenio da je riječ „o potpuno ozbiljnoj ponudi četnika koju treba prihvatiti“, s čim se složio i major Erich Weyel, oficir za vezu kod kapetana Nedića: {{izdvojeni citat|Neško Nedić je sada načelnik štaba četničke grupe koja se sa nama bori u akciji »Trumpf« i čija se jačina može proceniti na oko 10.000 ljudi. [...] Pošto su oni sami u borbi protiv komunizma i suviše slabi, uvideli su da moraju tražiti oslonac u nemačke oružane snage, ''kojima će se bezuslovno potčiniti sa puno poverenja''. Oni su spremni da se bore protiv komunizma svuda tamo gde bih ih ja postavio. Na drugoj strani, Nedić je molio ponovnu pomoć u vidu ''isporuke municije i naoružanja, a naročito teškog naoružanja''. Četnici su spremni da daju svaku garanciju da će se isporučeno naoružanje i municija upotrebiti samo protiv komunizma. [...] Neško Nedić je još jednom molio za poverenje ne samo ovdašnjih nemačkih komandi nego i čitavog nemačkog naroda, kao i za priznanje srpskog naroda kao najvećeg neprijatelja komunizma na Balkanu. ''Kao dokaz svog unutarnjeg raspoloženja ponudio je da se lično dalje bori na [[Istočni front|istočnom frontu]] posle čišćenja Srbije od komunizma'' i siguran je da bi to, slično njemu, učinio i jedan veliki broj četnika.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_93.htm Izveštaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od 15. jula 1944. Komandi Grupe armija »F« o razgovoru vođenom 14. jula 1944. u Kruševcu, sa četničkim komandantom Neškom Nedićem u vezi zajedničkih dejstava protiv jedinica NOV i POJ]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=734&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frames no. 000725—000726.] <br /> ({{jez-njem|"Nesko Nedić ist z.Zt. Chef des Stabes der beim Unternehmen "Trumpf" mit uns kämpfenden Cetnikgruppe, deren Stärke auf etwa 10 000 Mann zu schätzen ist. </br> Da sie im Kampf gegen den Kommunismus alleine zu schwach seien, sähen sie ein, dass sie Anlehnung an die deutsche Wehrmacht suchen müssten, der sie sich voller Vertrauen bedingungslos unterstellten. Sie seien bereit, gegen den Kommunismus zu kämpfen überall da, wo ich sie hinstellen würde. Auf der anderen Seite erbat Nedić erneut Unterstützung durch Lieferung von Munition und Waffen, insbesondere schweren Waffen. Die Cetniks seien bereit, jegliche Garantie zu bieten, dass das Gelieferte nur gegen den Kommunismus verwendet würde. </br> Nesko Nedić bat nochmals um Vertrauen nicht nur der hiesigen deutschen Stellen, sondern des ganzen deutschen Volkes und um Anerkennung des serbischen Volkes als stärksten Feind des Kommunismus auf dem Balkan. Als Beweis seiner inneren Haltung bot er sich an, nach Säuberung Serbiens vom Kommunismus für seine Person an der Ostfront weiterzukämpfen, und er sei sicher, dass auch eine grosse Anzahl Cetniks es ihm gleich tun würde."}})</ref>|Izvještaj vojnoupravnog komandanta Jugoistoka Komandi Grupe armija »F« od 15. jula 1944. godine}} Major Weyel je još od kraja aprila 1944. godine tijesno surađivao s kapetanom Neškom Nedićem (general Kurt von Geitner je 28. IV zabilježio da je formirana „nova Borbena grupa major[a] Vajel[a]“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=632&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frames no. 000628—000629.] <br /> ({{jez-njem|"Neue Kampfgruppe Major Weyel."}})</ref>) u koordiniranju njemačko-četničkih operacija protiv partizana.<ref>[https://znaci.org/00001/40_63.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje NEFORMALNA KOLABORACIJA U SRBIJI]</ref> U izvodu iz ratnog dnevnika Armijske grupe »F« za 18. jul 1944.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=978&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000837.] <br /> ({{jez-njem|"Gen.Major v.Geitner unterrichtet Oberst i.G. Selmayr über neue Lage in Serbien: Am 17.7. eröffneten rote Kräfte südl. Korsumlja [sic!] (S–Serbien) Angriff gegen Cetnikverband. unter Major Weyel. Cetnik zum Ausweichen in NW–Richtung gezwungen. Zielsetzung der Kommunisten wahrscheinlich lokale Verschiebung einer Division, da für Offensive Richtung Ibartal, vorherige Versammlung stärkerer Kräfte notwendig gewesen wäre. Abwehr nur durch Cetnik, nach Ibartal ein weiteres Russenbtl. als Sicherheitskoeffizient unter Schwächung der neu aufgebauten Drinaverteidigung verschoben."}})</ref> navedeno je da je ovo savezništvo, makar taktičko, još uvijek na snazi: {{izdvojeni citat|''General fon Gajtner obaveštava generalštabnog pukovnika Zelmajera o novoj situaciji u Srbiji'': </br> Dana 17. 7. crvene snage otpočele su napad južno od Kuršumlije (južni deo Srbije) na četničke jedinice pod komandom majora Vajela. Četnici su bili prinuđeni da se povuku u pravcu severozapada. Cilj komunista je verovatno lokalno pomeranje jedne divizije, pošto bi za ofanzivu u pravcu Ibarske doline bilo potrebno prethodno prikupljanje jačih snaga. Odbrana počiva samo na četnicima, a upućen je još jedan bataljon Rusa kao koeficijent sigurnosti, uz slabljenje organizovane odbrane na Drini.}} U dnevnom izvještaju Komande Jugoistoka za 26. jul 1944. godine, četničkim se jedinicama odaje priznanje za krupne usluge koje su u vrijeme [[Topličko-jablanička operacija|operacije »Kehraus«]] učinili okupatoru defanzivnim dejstvima pri zadržavanju glavnine snagâ NOVJ: {{izdvojeni citat|''Srbija: Operacija »Kehraus«'' [Čistka]: </br> Očigledno da je glavnina neprijateljskih snaga snažno potučena i kao takva povukla se preko srpsko-albanske demarkacione linije. Dodir sa neprijateljem održava se samo sa zaštitnicama. Operacija je time završena, naknadno čišćenje se produžava borbenim grupama koje učestvuju. Mada se u toku operacije nije uspelo u razbijanju glavnine neprijateljskih snaga, ipak je pošlo za rukom, naročito masovnom upotrebom četnika, da se osujeti namera neprijatelja da prodre u pravcu Ibra. U prostoru Sokobanje, pod pritiskom naših i četničkih snaga, delovi bandi prešli su, pod borbom sa jedinicama iz pripravnosti za zaštitu železnice, prugu Zaječar — Knjaževac u pravcu bugarske granice, dok je glavnina, uz velike gubitke u borbama sa četnicima, prodrla u prostor Aleksinca. Od 23. 7. četničke grupe su prodrle preko Save u Srem i tamo se od tog vremena nalaze u borbi sa komunistima. U ostalim delovima Srbije lokalna delatnost bandi, dok se u Banatu vrše neprekidne sabotaže u žetvi.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=204&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289457—6289458.] <br /> ({{jez-njem|"SERBIEN: ”KEHRAUS” MASSE FD–KRAEFTE ANSCHEIN. STARK ANGESCHLAGEN, UEBER SERB–ALB. DEMARKATIONSLINIE AUSGEWICHEN. FD–BERUEHRUNG NUR NOCH MIT NACHHUTEN. UNTERNEHMEN DAMIT ABGESCHLOSSEN, NACHSAEUBERUNG DURCH BETEILIGTE KGRN. FORTGESETZT. WENN ES IM VERLAUF DES UNTERNEHMENS NICHT GELANG MASSE FD–KRAEFTE ZU SCHLAGEN, SO IST ES DOCH, INSBESOND. DURCH MASSENEINSATZ DER CETNIKS GELUNGEN, FD–ABSICHT, IN RICHTUNG IBAR VORZUSTOSSEN, ZU VEREITELN. UNTER DRUCK EIG. UND CETNIK KRAEFTE BANDEN RAUM SOKOBANJA MIT TLN. UNTER KAMPF MIT ALARMEINHEITEN BAHNLINIE ZAJEZAR KNJAZEVAC RICHTUNG BULGAR GRENZE UEBERSCHRITTEN, MIT MASSE UNTER VERLUSTREICHEN KAEMPFEN MIT CETNIKS BIS IN RAUM ALEKSINAC VORGEDRUNGEN. SEIT 23.7. CETNIKS–GRUPPEN UEBER SAVE NACH SYRMIEN VORGEDRUNGEN UND DORT SEITDEM IM KAMPF MIT KOMM. IM UEBRIGEN SERBIEN OERTL. BANDENTAETIGKEIT, BANAT ANHALTENDE ERNSTSABOTAGE.}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (26. VII 1944)}} Nakon dva dana, poslat je iz Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Wehrmachta sljedeći dopis: {{izdvojeni citat|Srbija: </br> Završni izvještaj [o operaciji] „Kehraus“: Uz približno 70 sopstvenih mrtvih iz svih borbenih grupa koje su učestvovale (uključujući četnike), izbrojano 363 mrtva neprijatelja, 464 zarobljenika i dezertera.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000242.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: </br> Abschlussmeldung "Kehraus": Bei etwa 70 eig. Toten aller beteiligten Kgrn. (einschl. Cetniks) 363. gez. Fd.–Tote, 464 Gefangene und Überläufer.}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga (28. VII 1944)}} 27. jula 1944, centrali u Berlinu javljali su iz komande Grupe armija »F«: „Srbija: Glavnina snažno potučenih neprijateljskih snaga u operaciji »Keraus«, koja se povukla ka jugu, ponovo je, posle neuspelog pokušaja da se povuče u oblast Albanije, napadnuta od strane Borbene grupe »Dizener« i četnika u prostoru jugoistočno od [[Medveđa|Medveđe]]. Gubici neprijatelja u akciji »Keraus« na dan 24. i 25. 7.: 29 mrtvih, 302 zarobljena, 8 mitraljeza, 2 minobacača i preko 200 pušaka.“<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=210&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289463.] <br /> ({{jez-njem|3.) SERBIEN </br> MASSE DER BEI ”KEHRAUS” STARK ANGESCHLAGENEN UND NACH S AUSGEWICHENEN FD.– KRAEFTE NACH MISSLUNGEN VERSUCH IN ALBAN. GEBIET AUSZUWEICHEN, IM RAUM SO MEDVEDJA DURCH. KGR. DIESENER UND CETNIKS ERNEUT ANGEGRIFFEN. FEINDVERLUSTE "KEHRAUS" AM 24. U. 25.7.: 29 GEZ. TOTE, 302 GEFANGENE, 8 M. G., 2 GR. W. UEBER 200 GEWEHR.}})</ref> Sjutradan, sumirani su rezultati ove operacije: „U Srbiji operacija »Keraus« je postigla potpuni uspeh; neprijatelj je bio prinuđen da izmakne u pravcu juga. Pošlo nam je za rukom da prodorom u pravcu Ibarske doline osujetimo njegovu nameru.“<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/> Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka za 30. jul 1944, takođe upućen Vrhovnoj komandi njemačkog Wehrmachta, bilježi da jedinice JVuO nastavljaju davati doprinos naporima okupatora u slamanju ofanzive koju je NOVJ poduzela u južnoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Prilikom nastavljanja čišćenja u operaciji »Keraus«, dijelovi neprijateljskih snaga istočno od [[Lebane|Lebana]] prodrli su u pravcu sjevera. Glavnina je napadnuta u prostoru Lebana od strane Borbene grupe »Dizener« i četnikâ. 5. policijski puk (bez III bataljona) stupio je u akciju sa istoka. Borbene grupe 27. bugarske divizije (5 bataljona) ponovo će stupiti u akciju 31. 7. u cilju naknadnog čišćenja iz doline Toplice u pravcu juga. Neprijateljski gubici — 27. 29. 7. Kod Borbene grupe »Dizener« i četničke grupe »Vajel«: 117 izbrojanih mrtvih [neprijatelja], 604 zarobljenih; zaplijenjeno 9 mitraljeza, 5 automobila, 5 minobacača, 560 pušaka, 6 radio-uređaja, velike količine municije i [vojne] opreme svake vrste.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=221&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frames no. 6289474—6289475.] <br /> ({{jez-njem|"3.) SERBIEN: </br> BEI NACHSAEUBERUNG ”KEHRAUS” TLE. FD–KRAEFTE O LEBANE NACH N VORGEDRUNGEN. MASSE RAUM S LEBANE DURCH KGR. DIESENER UND CETNIKS ANGEGRIFFEN. POL. RGT. 5 OHNE ROEM 3. ) VN O ANGESETZT. </br> KGR. 27. BULG. DIV. (5 BTLNE) ANTRITT 31. 7. ERNEUT ZUR NACHSAEUBERUNG AUS TOPLICA – TAL NACH S. FEINDVERLUSTE 27.</br> 29.7.: BEI KGR. DIESENER UND CETNIK–GRUP[P]E WEYEL: 117 GEZ. TOTE, 604 GEFANGENE, 9 MG, 5 M PI, 5 GR W., 560 GEWEHRE, 6 FUNKGERAETE, GROSZE [sic!] MENGEN MUN. UND GERAET ALLER ART.}})</ref>}} Nakon što je krajem jula i početkom avgusta 1944. godine došlo do »naknadnog čišćenja«<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1028&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000886.] </br> ({{jez-njem|"Serbien: </br> Nachsäuberung "Kehraus" Fd.–Kräfte beiderseits Lebane gegen Bulgaren, die hohe Verluste an Waffen und Vermissten, nach N vorgedrungen. </br> Absicht: Zerschlagen Fd.–Kräfte beiderseits Strasse Medvedja – Lebane mit Kgr. Diesener, Tln. Cetnikgruppe Weyel und 5 Btln. 27.bulg.Div."}})</ref> u ovoj operaciji, 6. avgusta Komanda Jugoistoka zaključuje: {{izdvojeni citat|Srbija: Protiv neprijateljskih raštrkanih grupa koje su prodrle prema istoku i na mnogim mestima prešle Ibar upućeni su delovi četničke grupe »Vajel« iz prostora Brus u pravcu planine Kopaonik. Operacija »Keraus« je završena.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=266&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289519.] <br /> ({{jez-njem|"3.) SERBIEN: GEGEN DIE AN MEHREREN STELLEN UEBER IBAR NACH O VORGEDRUNGENE FDL. SPLITTERGRUPPE TLE. CETNIKGRUPPE WEYEL AUS RAUM BRUS RICHTUNG KOPAONIK– GEBIRGE IM VORGEHEN. </br> ”KEHRAUS” BEENDET.}})</ref>}} Komanda Jugoistoka obavještava 11. avgusta 1944. da se Rasinsko-toplička grupa korpusa JVuO, pod komandom potpukovnika Dragutina Keserovića, i formalno stavila pod komandu njemačkog Wehrmachta tokom [[Topličko-jablanička operacija 1944|Topličko-jablaničke operacije]]: {{izdvojeni citat|Situacija kod Borbene grupe Diesener mirna. Četnička grupa Keserovića se dobrovoljno stavila pod komandu Borbene grupe Diesener. Ponovni napad protiv neprijateljskih snaga južno od Lebana počinje 13. VIII.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=288&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289541: Dnevni izvještaj komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 10. augusta 1944 (11. august 1944.).] <br /> ({{jez-njem|"C ) LAGE BEI KGR. DIESENER RUHIG. </br> CETNIK–GRUPPE KESEROVIC FREIW. UNTER BEFEHL KGR. DIESENER GETRETEN. </br> ERNEUTER ANGRIFF GEGEN FD– KRAEFTE S LEBANE LAEUFT AM 13.8. AN."}})</ref>|Izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi Vermahta za 10. avgust 1944. godine}} Neposredna četničko-nemačka operativna saradnja ponovila se i prilikom nemačkih operacija [[Operacija "Trumpf"|"Trumpf"]] i [[Operacija "Halali"|"Hallali"]] u jablaničko-topličkoj oblasti protiv [[21. srpska divizija NOVJ|21]]. [[22. srpska divizija NOVJ|22]]. [[24. srpska divizija NOVJ|24]]. i [[25. srpska divizija NOVJ|25]]. divizije NOVJ tokom jula i avgusta 1944. {{izdvojeni citat|Ministar [[Nojbaher]] konstatuje da je premijer [[Milan Nedić|Nedić]] — ukazujući na neudovoljene zahteve za oružjem ponovno izrazio nameru da demisionira — verno služio nemačkim interesima. Slično je i s Mihailovićem, koji se do danas trudio da ne zauzme neprijateljsko držanje prema okupatoru. To isto Važi i za ostale vodeće Srbe, koji su se, pod parolom »Dajte nam oružje — onda pripadamo Vama«, lojalno držali.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_231.htm Zabeleška obaveštajne grupe nemačkih komandi na Jugoistoku od 30. avgusta 1944. sa savetovanja u štabu komande Jugoistoka o aktuelnim pitanjima saradnje sa Dražom Mihailovićem i razvoju celokupne situacije na području Jugoistoka]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=980&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000974—000978.] <br /> ({{jez-njem|"Hierzu stellt Minister Neubacher fest, dass Ministerpräsident Nedic – der unter Hinweis auf die unerfüllten Waffenwünsche erneut Rücktrittsabsichten geäussert habe – in gutem Glauben zur deutschen Sache handelte. Ähnlich verhält es sich bei DM, der sich bis heute bemüht habe, keine feindselige Haltung dem Okkupator gegenüber einzunehmen. Das gleiche gilt für die anderen führenden Serben, die sich unter dem Motto: "Gebt uns Waffen – dann gehören wir zu Euch!" loyal verhalten hätten."}})</ref>|Nemački obaveštajni izveštaj od 30. avgusta 1944.}} === Desant na Drvar (1944) === {{main|Desant na Drvar}} Za [[Desant na Drvar]] (operacija »Rösselsprung«), preduzet maja i juna 1944, komanda [[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druge oklopne armije]] je angažirala oko 16.000 njemačkih vojnika i tri hiljade [[Momčilo Đujić|Đujićevih]] četnika.<ref name="Pop izdaje">[https://www.znaci.org/00001/15.pdf Jovo Popović, Marko Lolić, Branko Latas: Pop izdaje, Stvarnost, Zagreb, 1988.]</ref> Četnici su bili dragoceni kao nemački informatori, pa su upravo oni doneli Nemcima tačan podatak o lokaciji Titovog štaba: {{izdvojeni citat|Prema četničkim podacima, Tito se nalazi u drvarskoj pećini, prema drugim izvorima u Oštrelju sjeverno od Drvara.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=459&rec=314&roll=564 NARA, T314, Roll 564, frame no. 000455.] </br> ({{jez-njem|"IIc: Tito nach Cetnikmeldg. in Höhle Drvarska Pecina bei Drvar, nach anderer Meldg. in Ostrelj N Drvar."}})</ref>|Dnevni izvještaj obavještajnog odjeljenja [[15. brdski armijski korpus (Nemačka)|15. brdskog korpusa]] za 10. mart 1944.}} U izvještaju 2. oklopnoj armiji iz [[15. brdski armijski korpus (Wehrmacht)|XV brdskog armijskog korpusa]], poslatom 19. maja 1944. godine, navedeno je da će četničke jedinice biti u potpunosti podređene njemačkom Wehrmachtu u ovoj operaciji: {{izdvojeni citat|''Telegram K-di 2. okl. armije'' Tiče se: »Reselšprunga« [...] 7) Ojačani 105. SS-izv. bat. sa potčinjenim 369. izv. bat. napada X-dana, nastupajući od Livna duž Livanjskog polja preko Bosanskog Grahova na Drvar, sprečava neprijateljske proboje prema jugoistoku i razbija neprijateljski komandni aparat. U Bosanskom Grahovu naši četnici, u Drvaru naši padobranci.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_63.htm Izveštaj Komande 15. brdskog armijskog korpusa od 19. maja 1944. Komandi 2. oklopne armije o izvršenim pripremama i zadacima potčinjenih jedinica za operaciju »Reselšprung«]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=724&rec=314&roll=563 NARA, T314, Roll 563, frames no. 000715—000716.] </br> ({{jez-njem|"Fernschreiben An PzAOK 2 </br> Betr. Rösselsprung </br> 7.) Verstärkte SS–AA 105 mit unterstellter AA 369 stösst am X–Tag antretend von Livno entlang Livanskopolje über Bosn.Grahovo auf Drvar vor, verhindet feindl. Ausbruch nach Südosten und zerschlägt feindl. Führungsapparat. In Bosn.Grahovo eigene Cetniks, in Drvar eigene Fallschirmjäger."}})</ref>}} Komanda Druge oklopne armije je uzvratila XV brdskom armijskom korpusu dopisom od 21. maja 1944. iz kojeg se zaključuje da se četnici nalaze pod komandom majora Ernsta Benescha iz divizije [[Brandenburger]], kao i da se za njih počeo koristiti službeni naziv »[[Suradnja četnika sa Nezavisnom Državom Hrvatskom|Hrvatska borbena zajednica]]«: {{izdvojeni citat|1) Crveni komandni centar u Drvaru (po svoj prilici Vrhovni štab Tito, u Drvaru, na staroj stočnoj pijaci, Američka vojna misija Trninić Breg, u Prnjavoru Engleska vojna misija, preostala Ruska misija neotkrivena). Treba računati sa mesnim obezbeđenjem, pre svega na visovima severoistočno, istočno i zapadno od Drvara, u datom slučaju i na protivvazdušnu odbranu. Dalji podaci o neprijatelju postepeno se saopštavaju komandantu 500. padobranskog lov. bat. od strane Ic K-de 2 okl. armije i majora Beneša. 2) Operacija »Reselšprung« treba da ukloni crveni komandni centar oko Drvara. Komandovanje »Reselšprung«: XV brd. AK, istaknuto komandno mesto Bihać. Za operaciju »Reselšprung« nastupaju X-dana (spuštanje padobranskog lov. bat.) na Drvar: [...] d) Ojačana Borbena grupa 1. puka »Brandenburg« (bez 1. bat.) sa potčinjenom Hrvat. borbenom zajednicom, od Knina na Bosansko Grahovo, odatle u više borbenih grupa protiv linije Prekaja (14 km ji. od Drvara) — Drvar. Zadatak: Doček bandi i štabova koji se povlače prema jugu. Grupe nose maskirno odelo. 3) 500. SS-padobranski lov. bat., komandant šturmbanfirer Ribka, sa potčinjenom SS-padob. nast[avnom] četom (očekuje se konačno odobrenje [[Heinrich Himmler|rajhsfirera SS]]), 40 ljudi odreda »Beneš« i 6 ljudi kontraobaveštajne službe spuštaju se X-dana, u trenutku što je moguće ranije, u crveni komandni centar Drvar i uklanjaju munjevitim napadom naročito Vrhovni štab Tito, kao i ostale crvene komandne štabove i savezničke, odnosno ruske vojne misije.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_66.htm Naređenje Komande 2. oklopne armije od 21. maja 1944. Komandi 15. brdskog armijskog korpusa za dejstva u operaciji »Reselšprung«]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=698&rec=314&roll=563 NARA, T314, Roll 563, frame no. 000690.] </br> ({{jez-njem|"1.) Rotes Führungszentrum in DRVAR (voraussichtlich Hauptstab TITO DRVAR am alten Viehmarkt, amerik.Mil.Missionen TRNIC BREG, in PRNJAVOR engl.Mil.Mission, Verbleib russ.Mission nicht geklärt). Mit örtlichen Sicherungen, vor allem auch auf den Höhen NO, O und W DRVAR, gegebenenfalls auch mit Flak, ist zu rechnen. Weitere Feindfeststellungen werden an Kdr. Fallschirmjäg.Btl.500 durch Pz.AOK.2 I c und Major BENESCH laufend übermittelt. </br> 2.) Das rote Führungszentrum um DRVAR soll durch das Unternehmen "RÖSSELSPRUNG" ausgeschaltet werden. </br> Führung "RÖSSELSPRUNG": XV.Geb.AK., vorgeschobener Gefechtsstand BIHAC. </br> Zu "RÖSSELSPRUNG" treten am x–Tag (Absprungtag des Fallschirmjäg–Btl.) auf DRVAR an: </br> d) Kampfgruppe verst. 1.Rgt.Brandenburg (ohne I.Btl.) mit unterstellten kroat. Kampfgemeinschaften von KNIN auf BOS.GRAHOVO, von dort in mehreren Kampfgruppen gegen Linie PREKAJA (14 SO DRVAR) – DRVAR. Auftrag: Auffangen von nach Süd ausweichenden Banden und Stäben. Gruppe trägt Tarnbekleidung. </br> 3.) SS–Fallschirmjäg.Btl.500, Führer Sturmbannführer RYBKA mit unterstellter SS–Fallsch.Ausb.Komp. (endgültige Genehmigung Reichsführer SS steht noch aus), 40 Mann Abt. BENESCH und 6 Mann Abwehr landet am X–Tag zum frühest möglichen Zeitpunkt in roten Führungszentrum DRVAR und schaltet in blitzatrigem Zugriff insbesondere den Hauptstab TITO sowie weitere rote Führungsstäbe und allierte bzw. russ.Mil.Missionen aus."}})</ref>}} Nemci su nakon operacije ocenili da četnici izviđačke zadatke izvršavaju besprijekorno, vođstvo im je dobro, ljudstvo naviklo na fizičke napore. Nemci zaključuju da su im četnici "neophodni su pri osiguranju komunikacija, posebno zbog pomanjkanja vlastitih trupa".<ref>NAW, T-314, Roll 566, 000048-9: Izvještaj obavještajnog odjeljenja 15. brdskog korpusa o rezultatima formiranja „Hrvatskih borbenih grupa“ (30. juni 1944).</ref> === Mihailovićeva ponuda Nemcima (1944) === {{Poseban članak|Ponuda Draže Mihailovića Adolfu Hitleru}} [[Datoteka:First Vrede sa četnicima.jpg|thumb|Nemački kapetan von Wrede i četnički komandanti kapetan [[Nikola Kalabić]], major [[Dragoslav Račić]] i kapetan [[Neško Nedić]], nakon potpisanog sporazuma o zajedničkoj borbi protiv partizana, u Topoli 11. avgusta 1944. (''nemački izvor'')<ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_536.jpg Wredeova zabeleška str.1]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_537.jpg Wredeova zabeleška str.2]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_538.jpg Wredeova zabeleška str.3]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://www.znaci.org/temp/T-311-R-286_539.jpg Wredeova zabeleška str.4]{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>]] Tokom jula i avgusta [[1944]]. intenzivirani su kontakti između predstavnika nemačke komande Jugoistoka [[Herman Nojbaher|Nojbahera]], predsednika vlade [[Milan Nedić|Nedića]] i predstavnika Mihailovića.<ref>[http://sr.wikisource.org/wiki/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B8%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%BE_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D1%83_%D1%81_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_14.7.1944. Nemački izveštaj o razgovoru s četnicima od 14.7.1944]</ref> Njemačka strana je nakon sastanka između predstavnika Obavještajnog odjeljenja komandanta Jugoistoka i trojice visokih oficira JVuO, Mihailovićevih izaslanika ([[Dragoslav Račić]], [[Neško Nedić]] i [[Nikola Kalabić]]), održanom u Topoli 11. avgusta 1944, na osnovu ponude JVuO zaključila da se „političko zauzimanje stava Draže Mihailovića i njegovog pokreta potpuno izmenilo. Oni su spremni da u potpunosti sa nama sarađuju“. Mihailovićevi izaslanici su stavili do znanja da je za JVuO najvažnije objedinjavanje domaćih antikomunističkih snaga, opšta mobilizacija i „stvaranje jedne srpske nacionalne armije za uništenje komunizma u Srbiji“. Pošto je za ostvarenje tog cilja bila neophodna njemačka dozvola i naoružanje, JVuO je bila spremna da se obaveže na lojalnost i vjernost okupatoru.<ref name="yuhistorija.com"/> Rittmeister Fürst von Wrede citira riječi četničkih oficira sa sastanka: {{izdvojeni citat|»Srbi, koje vi niste poznavali, ipak se bore za vas. Mi se obavezujemo našom časnom oficirskom rečju da ćemo biti verni. Pokret Draže Mihailovića je spreman da dâ sve garancije koje Nemci budu zahtevali. '''Naše smrtno neprijateljstvo protiv komunizma je najbolja garancija naše vernosti'''. Nas ne interesuje budućnost, svejedno kako će se rat završiti, mi smo odlučili, ako tako mora biti, da viteški propadamo.«<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_227.htm Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 11. avgusta 1944. o razgovorima sa predstavnicima Draže Mihailovića o uslovima za sastanak Draže Mihailovića sa Nojbaherom]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frame no. 000502.] <br /> ({{jez-njem|"Die Serben, die Ihr nicht bekannt habt, aber kämpfen für Euch. Wir verpflichten uns mit unserem Offz.Ehrenwort, dass wir treu sein werden. Die DM—Bewegung ist bereit, sämtliche von den Deutschen verlangten Garantien zu geben. Unser Todfeindschaft gegen den Kommunismus ist die beste Garantie für unsere Treue. Die Zukunft interessiert uns nicht, gleichgültig wie der Krieg ausgehen mag, wir sind entschlossen, wenn es sein muss, ritterlich zugrunde zu gehen."}})</ref>}} Rittmeister Fürst Wrede je sumirao predloge predstavnika Draže Mihailovića na sledeći način: {{izdvojeni citat| 1. DM želi da razgovara sa opunomoćenikom [[Hitler|firera]] za jugoistočni prostor. 2. On teži okupljanju svih nacionalnih srpskih snaga. 3. Mobilizacija i naoružavanje svih za oružje sposobnih Srba za borbu protiv komunizma. Naoružavanje i vođstvo pod nemačkim Vermahtom. 4. DM moli da sam ostane u ilegali. 5. Pripadnici DM—pokreta ne treba da budu u nemačkim uniformama. 6) Mesto sastanka ne treba ni u kom slučaju da bude Beograd ili neki veći grad.<ref name="B0_11 1944">[http://sr.wikisource.org/sr/%D0%9D%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA_%D1%81%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B0_%D1%81%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BC%D0%B0_11.8.1944. Nemački zapisnik sa pregovora sa četnicima 11.8.1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=536&rec=311&roll=286 NARA, T311, Roll 286, frames no. 000502—000503.] <br /> ({{jez-njem|"1.) DM wünscht mit dem Bevollm. des Führers für den Südostraum zu sprechen. </br> 2.) Er fordert Zusammenschluss aller nat. serb. Kräfte. </br> 3.) Mobilisierung und Bewaffnung aller waffenfähigen nat. Serben zum Kampf gegen den Kommunismus. Ausrüstung und Führung durch die deutsche Wehrmacht. </br> 4.) DM bittet selbst illegal bleiben zu können </br> 5.) Die Angeh. der DM–Bewegung sollen nicht in dt. Uniform gekleidet werden. </br> 6.) Ort der Zusammenkunft soll keinesfalls Belgrad oder eine grössere Stadt sein."}})</ref>}} O saradnji sa četnicima Draže Mihailovića u jednoj se njemačkoj preporuci s početka avgusta 1944. navodi: {{izdvojeni citat| ''Saradnja sa četničkim bandama'' Komandantu Jugoistoka upućen je dopis Ob. od./oficir Abvera str. pov. br. 6161/44, u vidu naređenja, o isporuci oružja i municije četničkim bandama i o saradnji između nemačkih operativnih jedinica i pojedinih lojalnih četničkih bandi u cilju zajedničke borbe protiv komunističkog neprijatelja. Postavljanjem oficira za vezu u četničkim bandama treba njihovo držanje stalno nadzirati.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1035&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000893.] ({{jez-njem|"Zusammenarbeit mit Cetnik—Banden. An den Mil.Befh. Südost ergeht mit Ic/AO Nr. 6161/44 g. Kdos. v. 2.8.44 ein Befehlschreiben über die Belieferung der Cetnikbanden mit Waffen und Munition und über die Zusammenarbeit zwischen deutschen Verbänden und einzelnen lojal erscheinen den Cetnik—Banden für Zwecke des gemeinsamen Kampfes gegen den kommunistischen Feind. Durch Abstellung von Verbindungsoffzen.zu den Cetnik—Banden ist deren Verhalten laufend zu überwachen."}})</ref>}} U večernjem izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 16. avgusta 1944, prenosi se vijest da je general Draža Mihailović, u koordinaciji sa predsjednikom srpske vlade generalom Milanom Nedićem, pred okupacione vlasti iznio ponudu o »potpunom potčinjavanju četničkih jedinica«: {{izdvojeni citat| Srbija: Sporazumno sa Nedićem, Draža Mihailović je ponudio nemačkom komandovanju potpuno potčinjavanje četničkih jedinica. Pored postojanja problema davanja talaca, unutrašnjih srpskih suprotnosti i ponude za lični dogovor Draže Mihailovića sa specijalnim opunomoćenikom Ministarstva inostranih poslova, sada postoji samo zahtev za oružje za zajedničku borbu. Srpska vlada je jednovremeno zamolila prijem kod komandanta Jugoistoka i verovatno će tom prilikom biti iznesena i namera o njenoj ostavci.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944">[https://znaci.org/00001/4_12_4_218.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »F« ZA PERIOD OD 1. JULA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1090&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000948.] <br /> ({{jez-njem|"In Übereinstimmung mit Nedic hat DM dtsch. Führung volle Unterstellung der Cetnik Verbände angeboten. Bei Geiselgestellung, Einstellung alle Innerserbischen Gegensätze und Angebot persönlicher Aussprache DM mit Sonderbevollm.Ausw.Amtes liegt allein Waffenforderung für den gemeinsamen Kampf vor. Serbische Regierung hat zugleich um Empfang bei Mil.Befh. Südost ersucht und wird dabei voraussichtl. Rücktrittsabsicht vortragen."}})</ref>}} Povodom Mihailovićevog predloga, 17. i 18. avgusta je održan sastanak na najvišem nivou u nemačkoj komandi Jugoistoka. Tu su još jednom sumirani Dražini predlozi: {{izdvojeni citat| a) Bezuslovno obećanje, da nijedan nemački vojnik neće biti napadnut od četnika. Davanje talaca. b) Zajednička borba isključivo protiv komunista u cilju uspostavljanja mira i reda. Nemci i četnici ne moraju biti neprijatelji. c) Neprijatelj br. 1 su komunisti i svi oni koji ih podržavaju ili ne sadejstvuju u borbi protiv komunista. d) Draža Mihajlović moli da ga se privuče organizovanju Srpskog dobrovoljačkog korpusa i organizovanju Dobrovoljačkog korpusa. e) Bilo kakva veza s partizanima je nemoguća. f) Draža Mihailović moli da se stvori prijateljskije raspoloženje, da bi se oslobodilo četnike, koji su uhapšeni u Srbiji, bez posredovanja četnika. g) U slučaju invazije nema borbe protiv Nemaca. Borba protiv komunista će se produžiti. Četnici hoće da spreče vezu partizana s invazionim trupama. h) Draža Mihajlović nema veze s Englezima. On i ne želi više da je ima, odgovarajući engleskom držanju prema srpskom narodu.<ref name="ReferenceB">[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=581&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000576—000577.] <br /> ({{jez-njem|"2.) Das Verhandlungsangebot des DM sieht folgende wesentlichen Punkte vor: </br> a) Unbedingtes Versprechen, kein deutscher Soldat werde von Cetniken überfällen. Geiselgestellung. </br> b) Gemeinsamer Kampf ausschliesslich gegen Kommunisten zur Herstellung von Ruhe und Ordnung. Deutsche und Cetniken brauchen nicht Feinde zu sein. </br> c) Feind Nr. 1 sind Kommunisten und alle, die sie unterstützen oder im Kampfe gegen Kommunisten nicht mitwirken. </br> d) DM bittet, ihn zu Ausbau des SFK und Aufbau Freikorps heranzuziehen. </br> e) Irgendeine Verbindung mit Partisanen ist unmöglich. </br> f) DM bittet zur Hebung freundschaftlicher Stimmung um Freilassung der in Serbien verhafteten Cetniken ohne Vermittlung der Cetniken. </br> g) Im Invasionsfall kein Kampf gegen Deutsche. Kampf gegen Kommunisten wird weitergeführt. Verbindung der Partisanen zu Invasionstruppen wollen Cetniken verhindern. </br> h) DM ohne Verbindung zu Engländern. Er will auch keine mehr haben, entsprechend engl. Verhalten gegen serb. Volk."}})</ref>}} Jedan iskaz<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=585&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000580.] ({{jez-njem|"Durchführung der Zusammenarbeit mit dem Cetnik–Banden, Ausbildung und Führung im Kampf wird den in erster Linie hierfür zuständigen Sicherheitsdienst und SD übertragen. Dieser ist allein für die politische Kampfführung vorgesehen, hat die engsten Verbindungen zu den Cetniks und führt in einem Raume, der als eine Art Heeresgebiet Domäne des Sicherheitsdienstes und des SD ist."}})</ref> sa ovog sastanka ubjedljivo svjedoči o uspostavljenim tijesnim vezama između [[Sicherheitsdienst|njemačkih obavještajnih struktura]] i četničke Vrhovne komande: {{izdvojeni citat|Sprovođenje sadejstva s četničkim bandama, obuka i komandovanje u borbi biće preneti Službi obezbeđenja i SD koji su u prvom redu nadležni za ovo. Ta je služba isključivo predviđena za političko vođenje rata, '''ima najuže veze s četnicima''' i komanduje na jednom određenom području, koje je, kao neka vrsta vojnog područja, domen Službe obezbeđenja i SD.<ref name="ReferenceB">[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_229.htm ZABELEŠKA OBAVEŠTAJNOG ODELJENJA KOMANDE JUGOISTOKA OD 18. AVGUSTA 1944. POVODOM PONUDE DRAŽE MIHAILOVICA ZA SARADNJU U BORBI PROTIV JEDINICA NOVJ]</ref>|Zabeleška obaveštajnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 18. avgusta 1944. povodom ponude Draže Mihailovića za saradnju u borbi protiv NOVJ}} U izvještaju poslatom 20. avgusta 1944. godine iz Operativnog odjeljenja [[Beograd]] [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], navodi se da je za prijem kod vođe [[Treći Reich|Reich]]a [[Adolf Hitler|Adolfa Hitlera]] pripremljen zajednički referat feldmaršala [[Maximilian von Weichs|Maximiliana von Weichsa]], komandanta Jugoistoka i specijalnog opunomoćenika Ministarstva inostranih poslova na Jugoistoku [[Hermann Neubacher|Hermanna Neubachera]], na temu ''saradnje sa Dražom Mihailovićem i buduće politike u Srbiji'', kao i da je sa ovim upoznat feldmaršal [[Wilhelm Keitel]].<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frames no. 000971—000972.]</ref> Tog je dana sačinjena i službena bilješka u kojoj je sadržan sljedeći prijedlog: {{izdvojeni citat|Po predmetu ponude Nedić — Draža Mihailović, ministar Nojbaher predlaže da se organizacija četničkih jedinica prenese u nadležnost Višeg SS i policijskog vođe u Srbiji. Načelnik štaba komandanta Jugoistoka se saglasio s ovim predlogom.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1114&rec=311&roll=190 NARA, T311, Roll 190, frame no. 000972.] <br /> ({{jez-njem|"In der Angelegenheit Angebot Nedic – DM schlagt Minister Neubacher vor, die Organisation der Cetnik–Verbände dem Höh.SS–Pol.Führer in Serbien zu übertragen. Chef des Gen.Stabes–O.B.Südost ist mit diesem Vorschlag einverstanden."}})</ref>}} Sâm Neubacher je 20. avgusta uputio opširan izvještaj ministru vanjskih poslova Velikonjemačkog Reicha [[Joachim von Ribbentrop|Joachimu von Ribbentropu]], u kojem je urgirao za prihvatanje ponude Nedić—Mihailović, navodeći da je Nedić garantirao da će se „pokret DM uzdržati od svake neprijateljske radnje protiv Nemaca i da ni u slučaju povlačenja Nemaca iz Srbije neće na Nemce biti ispaljen nijedan metak“. O odnosu Mihailovića i JVuO prema okupatoru od trenutka kada ga je Hitler imenovao ''Specijalnim izaslanikom Ministarstva vanjskih djela za Jugoistok'', Hermann Neubacher piše: {{izdvojeni citat|U pogledu Draže Mihailovića, upućujem na svoje mnogobrojne ranije telegrame. Svoje dosledno antikomunističko držanje dokazao je nedvosmisleno, uprkos najvećem pritisku od strane Engleza, odrekavši se njihove pomoći u naoružanju dok su Englezi istovremeno, preteći naoružavali Tita. Iskustva poslednjih 12 meseci u pogledu njegovog držanja prema nemačkim oružanim snagama, dosadašnje zajedničke borbe na antikomunističkom frontu i dosadašnja ozbiljna ugroženost srpske nacije, koju on priznaje u punom opsegu, smatram dovoljnim osnovom za to da će D. M. održati reč koju nam je dao ako u ovom odlučujućem trenutku budemo pružili preko Nedića odlučujuću pomoć. Spreman sam, posle jednog ličnog razgovora sa D. M., da preuzmem odgovornost za to da nas taj čovek neće napasti s leđa i da će on sam učiniti bezopasnim one elemente svoga pokreta koji su nepouzdani u pogledu nas.<ref>AVII, Mikroteka, NAV, N—T—312, rol. 780, f. 371746.</ref><ref>[https://znaci.org/00001/11_69.htm Nikola Milovanović: DRAŽA MIHAILOVIĆ, poglavlje PORAZ MIHAILOVIĆEVIH SNAGA U SRBIJI I NOVI SPORAZUMI SA OKUPATOROM I KVISLINGOM MILANOM NEDIĆEM]</ref>}} Specijalni nemački izaslanik Hermann Neubacher je ocenio da obećanja Draže Mihajlovića u pogledu lojalnog držanja treba uzeti ozbiljno, pošto je dokazao on "da je toliki antikomunista, da je '''usprkos engleskim ponudama dao prednost prosjačenju kod okupatora''' pred slogom s crvenom stranom".<ref name="ReferenceB"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=575&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000570.] <br /> ({{jez-njem|"D.M. habe zweifellos bewiesen, dass er <br /> 1. Burgfrieden mit Besatzungsmacht halten will und <br /> 2. So sehr Antikommunist ist, dass er trotz Angeboten von englischer Seite einen Bettelgang beim Okkupator der Einigung mit der roten Seite vorgezegen hat. <br /> Zusicherungen D.M.'s auf loyale Einstellung sind ernst zu nehmen, da D.M. in antikommunistischer Frage stets konsequente Haltung eingenommen hat."}})</ref> Ovi pregovori završili su formulisanjem inicijative za formiranje srpske armije od 50.000 ljudi za borbu protiv komunizma kojom bi rukovodio [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]], a koju bi opremila nacistička Nemačka. Pored toga, Hitleru su specijalni izaslanik Neubacher i feldmaršal von Weichs prezentirali situaciju u Srbiji: „Četnici su u Srbiji od marta do avgusta 1944. izgubili u borbama sa komunistima oko 5.000 boraca, a prema nemačkoj okupacionoj sili u poslednje vreme nisu više neprijateljski raspoloženi. Oko 10.000 četnika bore se zajedno sa nemačkim trupama u južnoj Srbiji i to pod komandom nemačkog majora Vajela“.<ref name="Živković">{{Cite web |title=Nikola Živković, Srbi u Ratnom dnevniku Vrhovne komande Vermahta |url=http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |access-date=2022-11-04 |archive-date=2016-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160803153944/http://www.scribd.com/doc/34075047/Srbi-u-Dokumentima-Vermahta |dead-url=yes }}</ref> Uz naglasak da će dato oružje „jednom kasnijom prilikom biti upravljeno protiv Nemaca“, vođa [[Treći Reich|Velikonjemačkog Reicha]] je odbacio ovu inicijativu, formulisavši konačnu svoju odluku na sljedeći način: {{izdvojeni citat|Zaključujući, Führer je ustanovio, da on a) nema ništa protiv “malih taktičkih manevara“ s pokretom DM, b) da zatraženo formiranje armije, koja bi bila jačine 50.000 ljudi, nikako ne bi moglo doći u obzir.<ref name="znaci.org">[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm Službena beleška sa referisanja Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22.8.1944]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=814&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000811.] <br /> ({{jez-njem|"Abschliessend, stellte der Führer fest, daß er <br /> a) gegen "kleine taktische Manöver" mit der DM–Bewegung keine Bedenke habe, <br /> b) daß die Aufstellung der gefordeten 50 000 Mann starken Armee auf keinen Fall in Frage kommen könne."}})</ref>|Službena beleška sa referisanja komandanta Jugoistoka Hitleru o planu saradnje sa četnicima od 22. avgusta 1944. godine}} Ipak, u skladu sa idejom o formiranju srpskog korpusa pod komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]] koji bi se borio na strani Nemaca, [[6. septembra]] [[1944]]. [[Srpska državna straža]] i [[Srpska granična straža]] (ukupno oko 13.000 ljudi) stavljene su pod komandu Mihailovićevog komandanta Srbije generala [[Miroslav Trifunović|Trifunovića]]. Potom su jedinice [[Srpska državna straža|Srpske državne straže]] i [[Srpska granična straža|Srpske granične straže]] 6. oktobra [[1944]]. sabrane su u Jagodini gde je od njih formiran [[Srpski udarni korpus]] sa tri divizije, koji je brojao oko 6.800 ljudi. Komanda Srpske straže i Granične straže predana je naredbom generala Felbera generalu [[Miodrag Damjanović|Miodragu Damjanoviću]], šefu Nedićevog kabineta.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=875&rec=501&roll=256 NARA, T501, Roll 256, frame no. 000871.] <br /> ({{jez-njem|"An den Präsidenten den serbischen Ministerrates Herrn Generaloberst Nedić. Herr Ministerpräsident! <br /> Ich bin damit einverstanden, dass der Generalmajor Damjanović mit der Führung der serbischen bewaffneten Verbände mit Ausnahme des SFK betraut wird. Dieses Korps muss meiner Auffassung noch in den bewährten Händen des General Mušićki [sic] bleiben. Mit dem Ausdruck meiner vorzüglichen Hochachtung."}})</ref> Damjanović je bio i glavni Mihailovićev pouzdanik u Nedićevoj upravi, te su se on i komandanti Straže odmah stavili pod Mihailovićevu komandu. Ove jedinice, preimenovane u Srpski udarni korpus Jugoslovenske vojske u otadžbini, pridružile su se tako drugim četnicima u povlačenju prema Sandžaku. Njihovo je savezništvo ipak bilo nesigurno i ubrzo će se raspasti.<ref>[https://znaci.org/00001/40_74.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNICI SE POVLAČE IZ SRBIJE]</ref> === Bitka za Srbiju (1944) === {{Poseban članak|Bitka za Srbiju 1944.}} [[Datoteka:Četnici i Nemci u Srbiji 1944.jpg|minijatura|Grupa nemačkih vojnika i četnika Draže Mihailovića u vreme proboja u Srbiju 2. proleterske i 5. krajiške divizije NOVJ.]] U povjerljivom izvještaju Obavještajnog odjeljenja [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 26. avgusta 1944. godine, analizirano je stanje na [[Balkansko poluostrvo|Balkanu]] nakon objave rata Trećem Reichu od strane [[Bugarska|Bugarske]] te proglašenja neutralnosti [[Rumunija|Rumunjske]] (i jedna i druga su do tada bile potpisnicama [[Trojni pakt|Trojnog pakta]]), neposredno po ulasku jedinica [[Crvena armija|Crvene armije]] na teritorij dvije države. Oficiri Wehrmachta anticipiraju držanje četnika Draže Mihailovića u novonastaloj, kompliciranoj situaciji: {{izdvojeni citat|Ustanički pokreti na području Balkana – izuzev pokreta Draže Mihailovića – dobit će pojačan zamah, tako da ubrzo treba očekivati prekid svih vlastitih veza s cijelim južnim Balkanom. '''Pokret Draže Mihailovića predstavlja jedinu antiboljševičku organizaciju koja, uz odgovarajuću potporu, može biti dugoročno korisna našim interesima u borbi protiv boljševizma'''.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=874&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frames no. 000870—000871.] ({{jez-njem|"Darüber hinaus werden die Aufstandsbewegungen im Balkan–Raum – abgesehen von der DM–Bewegung – verstärkten Auftrieb erhalten, so dass in Kürze mit einer Unterbrechung sämtlicher eigenen Verbindungen nach gesamtem Süd–Balkan gerechnet werden muss. Die DM–Bewegung stellt bei entsprechender Unterstüzung die einzige antibolschewistische Organisation dar, die im Kampf gegen den Bolschewismus auf längere Sicht unseren Interessen nutzbar gemacht werden kann."}})</ref>}} [[Bitka za Srbiju 1944.]] je bila zajednički saveznički poduhvat sa ciljem ovladavanja središnjim komunikacijskim prostorom nemačkih snaga na Balkanu. Dejstva na tlu izvršavala je [[NOVJ]], a [[Saveznici]] su obezbeđivali borbeno sadejstvo, snabdevanje i pomoć iz vazduha. Četnici su se u ovim borbama našli direktno na strani [[Wehrmacht]]a. U to vreme, Saveznici su već promenili odnos prema [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevim]] snagama, a njihov prioritet u Jugoslaviji postalo je jačanje snaga [[NOVJ]] u Srbiji.<ref>{{Cite web |title=Ficroj Meklejn: RAT NA BALKANU, glava 11 - NOVI DOGOVOR |url=http://www.znaci.org/00001/1_11.htm |access-date=2023-08-14 |archive-date=2023-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902100016/https://www.znaci.org/00001/1_11.htm }}</ref> Vrhovni štab NOVJ nameravao je da partizanske snage u Srbiji pomogne prodorom jačih snaga iz [[Bosna|Bosne]] i [[Crna Gora|Crne Gore]]. Nemačka komanda, kao i Mihailović, bili su rešeni da to spreče. Ključnu fazu bitke za Srbiju predstavlja [[Durmitorska operacija|operacija »Rübezahl«]]. Njemačka Komanda Jugoistoka prikupila je za ovu operaciju sljedeće raspoložive snage: {{izdvojeni citat|''Predmet'': Planiranje »Ribecal«,  1.) Snage koje učestvuju: a) Južna grupa: glavni deo 1. brd. div., albanska milicija i delovi SS-divizije »Skenderbeg«, b) Bor[bena] grupa »Jugozapad«: 2 ojačana bataljona 181. peš. divizije sa III/13. SS-puka, c) S[evero] z[apadna] grupa: 2. puk Brandenburg (bez 1 bat.), 3/12. tenk. bat. z. b. V., CDK i četnici (Drinski korpus), d) S[everna] grupa: 14. SS-puk (bez III), e) I[stočna] grupa: Viša k-da III/363. puka, 696. bat. feldžandarmerije, delovi 297. izv. bat., 2/201. brig. jur. topova, f) Grupa »Krempler«, g) Padobranski lov. bat. »Brandenburg«<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=491&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000486.] <br /> ({{jez-njem|"Betr.: Plannung "Rübezahl". </br> 1.) Beteiligte Kräfte: </br> a) Südgruppe: Masse 1. Geb. Div., alban. Milizen und Tle. SS–Div. Skanderbeg. </br> b) Kgr. Südwest: 2 verst. Btlne. 181 J.D. mit III./SS–13 </br> c) NW–Gruppe: 2. Rgt. Brandenburg (o. 1 Btln.) 3./Pz. Abt. z.b.V. 12, MFK, und Cetniks (Drina–Korps). </br> d) N–Gruppe: SS–Rgt. 14 (ohne III.). </br> e) O–Gruppe: Höh. Kdo. mit III./363, Feld Gend.Abt. 696, Tle. A.A. 297, 2./Stu. Gesch.Brig 201. </br> f) Gruppe Krempler. </br> g) Fallschirm–Jg.Btl. Brandenburg."}})</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_108.htm Izveštaj Komandanta Jugoistoka od 12. avgusta 1944. Vrhovnoj Komandi Vermahta o sastavu borbenih grupa i njihovim pravcima napada u operaciji »Ribecal«], Zbornik NOR-a, tom XII, knjiga 4, dokument br. 108.</ref>}} [[NOVJ]] je nastojala da koncentriše snage na levoj strani [[Lim (reka)|Lima]] za proboj u [[Srbija|Srbiju]]. Nemačka [[Komanda Jugoistoka (Nemačka)|Komanda Jugoistoka]] je rešila da brani [[Srbija|Srbiju]] aktivnim dejstvima - sprečavanjem pokreta jedinica [[NOVJ]] kroz [[Bosna|Bosnu]] prema zapadu, kao i nizom krupnih i ambicioznih operacija u [[Sandžak]]u i istočnoj [[Bosna|Bosni]] sračunatih na razbijanje koncentracija [[NOVJ]] i njihovo onesposobljavanje za ofanzivna dejstva. Snage [[JVuO]] sa velikim entuzijazmom učestvovale su u ovim operacijama, kao i u onim koje je organizovao nemački komandant [[Srbija|Srbije]] protiv lokalnih partizana i povremenih prodora. Vrhunac ovog sadejstva nastupio je u avgustu [[1944]],<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[Službena beleška oficira Abvera Komande Jugoistoka od 22. avgusta 1944. sa referisanja komandanta Jugoistoka Adolfu Hitleru, http://www.znaci.org/00001/4_12_4_112.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230814062743/https://znaci.org/00001/4_12_4_112.htm |date=2023-08-14 }}] Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 112</ref> kada su se odvijala najintenzivnija i najmasovnija dejstva. U izvještaju Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. godine upućenom Vojnoupravnom komandantu Jugoistoka, konstatuje se ozbiljna političko-bezbjednosna kriza uzrokovana uspješnim partizanskim manevrom, tj. prodorom u Srbiju: {{izdvojeni citat|Započeo je očekivani veliki Titov napad na Srbiju. Dok su u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]], na [[Drina|Drini]], pripremljene jedinice bile tako desetkovane našim akcijama da mu tamo samo slabe snage stoje na raspolaganju, dotle je jačim delovima Titovih jedinica, koje su bile u centralnom delu [[Crna Gora|Crne Gore]], oko 3 divizije, pošlo za rukom da upadnu u [[Južna Srbija|južnu Srbiju]] i da pređu dolinu [[Ibar|Ibra]]. One sada u rejonu između Ibra i [[Južna Morava|Južne Morave]], po sjedinjavanju sa tamošnje 3 srpske crvene divizije, ugrožavaju obe glavne saobraćajne arterije prema jugu. Slobodu pokreta ovih, oko 10.000 ljudi jakih i dobro naoružanih, združenih jedinica uspeli smo, istina u teškim borbama i uz mnogo gubitaka, pomoću nemačkih, bugarskih i srpskih snaga (četnici i [[Srpski dobrovoljački korpus|SDK]]) da suzimo; ipak, one su preslabe da bi, s obzirom na otkazivanje bugarskih jedinica, izborile odlučujuće uspehe.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_109.htm Izveštaj Vojnoprivrednog štaba Jugoistoka od 15. avgusta 1944. komandantu Jugoistoka o vojno-političkoj i privrednoj situaciji u Srbiji]</ref>}} Koliki su značaj najviši okupacioni dužnosnici u Jugoslaviji pridavali upotrebi četničkih jedinicâ u borbi protiv snaga NOVJ, može se zaključiti i na osnovu jedne naredbe od 26. avgusta 1944. godine, koju potpisuje feldmaršal [[Maximilian von Weichs]]: {{izdvojeni citat| ''Naređenje komandanta Jugoistoka'' Suštinski zadatak [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]] i Vojnoupravnog komandanta Jugoistoka od sada pa nadalje jeste dovesti i držati sve četničke jedinice u Srbiji i Crnoj Gori u borbenom dodiru s crvenim snagama, kako im ne bi bilo dopušteno preuzimanje vlastite inicijative, koja bi zbog cjelokupne situacije mogla biti uperena i protiv Njemačke. Odbijanje borbe protiv komunista mora se odmah prijaviti kao prijeteći simptom.<ref name="ZA PERIOD OD 1 1944"/><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=13&rec=311&roll=191 NARA, T311, Roll 191, frame no. 000007.] <br /> ({{jez-njem|"Befehle OB.Südost <br /> Eine wesentl. Aufgabe Pz.AOk 2 und Mil.Befh.Südost ist ab sofort sämtl. in Serbien und Montenegro stehenden Cetnikverbände in Gefechtsberührung mit roten Kräften zu bringen und zu halten, um sie nicht zu einer eigenen Initiative die in Auswirkung der Gesamtlage auch gegen Deutschland gerichtet sein könnte gelangen zu lassen. Weigerung, dem Kampf gegen den Komm. aufzunehmen, ist als bedrohliches Symptom sofort zu melden."}})</ref>}} Uoči bitke sa partizanima, nemački Wehrmacht je snabdeo četnike svim raspoloživim zalihama italijanskog pešadijskog oružja i municije: {{izdvojeni citat|U nadovezi na dogovor od 15. 8. saopštava se, da se za izdavanje četničkim jedinicama mogu staviti na raspolaganje, u najboljem slučaju, sledeća oružja: 7.000 pušaka 6,5 mm (ital.) sa po 100 metaka, <br /> 50 teš. mitraljeza 8 mm (ital.) sa po 13.000 metaka, <br /> 42 laka bacača 4,5 mm (ital.) sa po 250 metaka. Upozorava se na to, da je time iscrpljena celokupna zaliha italijanske pešadijske municije u domenu Komandanta Jugoistoka i da se nove pošiljke mogu očekivati tek od oktobra 1944. godine i to u ograničenom obimu.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=587&rec=311&roll=192 NARA, T311, Roll 192, frame no. 000582.] </br> ({{jez-njem|"Im Nachgang zur Besprechung vom 15.8. wird mitgeteilt, dass für Ausgabe an Cetnik–Einheiten äusserstenfalls folgende Waffen zur Verfügung gestellt werden können: </br> 7 000 Gewehre 6,5 mm (i) mit je 100 Schuss, </br> 50 s.M.G. 8 mm (i) mit je 13 000 Schuss, </br> 42 le.Gr.W. 4,5 cm (i) mit je 250 Schuss. </br> Es wird darauf aufmerksam gemacht, dass damit der gesamte Bestand an ital. Inf. Munition im Bereich O.B.Südost erschöpft ist und Neulieferung in beschränktem Maße erst ab Oktober 44 erwartet werden darf."}})</ref><ref>[http://www.znaci.org/00001/4_14_4_228.htm Obaveštenje operativnog odeljenja komandanta Jugoistoka od 16. avgusta 1944. obaveštajnom odeljenju o odobrenim količinama oružja i municije četničkim jedinicama]</ref>|Obaveštenje komande Jugoistoka o odobravanju oružja i municije četnicima (16. avgust 1944.)}} U nacrtu jednog izvještaja, sastavljenog od strane oficirâ Armijske grupe »F« u ljeto 1944. godine, sumira se iskustvo njemačkih okupacionih organa sa Mihailovićevim četnicima u [[Okupacija Jugoslavije u Drugom svetskom ratu|okupiranoj Jugoslaviji]]: {{izdvojeni citat|Dosadašnje držanje D.M.-a ima sljedeće karakteristike: a) Aktivna borba protiv komunista u Srbiji, Crnoj Gori i Hrvatskoj, s tim što je ova borba zbog brojčane, a naročito materijalno-tehničke nadmoći komunista, uvijek rizična za snage D.M.-a, b) Neispunjavanje od Saveznika postavljenih specijalnih zadataka, c) Lokalna, ponekad vrlo aktivna saradnja sa njemačkim trupama, obavještajnim i ostalim okupacionim organima, d) Potpuna spremnost za izvršavanje taktičkih instrukcija izdatih od strane njemačkih oficira za vezu, e) Stalno ponavljanje zahtjeva za municijom i oružjem radi borbe protiv komunista, kao nagrada za dokazanu lojalnost.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=970&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000960.] <br /> ({{jez-njem|"Das bisherige Verhalten der DM–Bewegung ist gekennzeichnet: </br> a) durch eine aktive Kampfführung gegen den kommunistischen Feind in Serbien, Kroatien und Montenegro, die bei zahlenmässiger und vor allem waffentechnischer Überlegenheit der kommunistischen Banden in jedem Falle mit einem besonderen Risiko für die DM–Kräfte verbunden ist, </br> b) durch die Nichtausführung der von den Allierten generell und im Form von Spezialaufgaben gegebenen Sabotageaufträge, </br> c) durch eine örtliche, z.Zt. sehr rege Zusammenarbeit der DM–Cetniks mit der deutschen Sicherungstruppe, den Abwehrorganen und den für Ausnutzung des Landes eingesetzten deutschen Dienststellen bezw. deren Organisationen, </br> d) durch eine absolute Bereitwilligkeit, sich den taktischen Weisungen der deutschen Verbindungsoffiziere zu unterwerfen, </br> e) durch die wiederholten Versuche, für bewiesene Loyalität Munition und Waffen zum Kampf gegen den kommunistischen Feind zu erhalten."}})</ref>}} Kada su partizani konačno uspeli da se probiju u Srbiju i krenu ka Beogradu, nastupila je panika u redovima okupatora i kvislinga/kolaboracionista: {{izdvojeni citat|Titovi partizani upali su u septembru 1944. u Srbiju i to na više mesta. Zapadni deo Srbije bio je potpuno nezaštićen. Tamo je bio stacioniran samo mali broj nemačkih policijskih jedinica, koje su, zajedno sa četnicima, tu i tamo još vodile borbe. Sa svih strana neprijatelj je krenuo ka Beogradu. U gradu je vladao mir. Mi smo sedeli u Beogradu ne na buretu baruta, nego smo se nalazili u njemu.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.</ref>|[[Hermann Neubacher]], “Sonderauftrag Südost”}} U izveštaju od 18. septembra 1944, komandant Jugoistoka feldmaršal Maximilian von Weichs jasno sagledava težinu situacije u kojoj su se našle okupacione snage u Srbiji usljed nezadržive partizanske ofanzive. Von Weichs smatra da se njemačkom vođstvu poput imperativa nameće nastavak saradnje sa Mihailovićevim četnicima: {{izdvojeni citat|Loša situacija u Srbiji: zbog pomanjkanja vlastitih snaga, napredovanje partizana se može još samo usporiti; politika upotrebe četnika pri tome je od nesmanjene važnosti, te će biti nastavljena svim sredstvima.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=763&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000758.] <br /> ({{jez-njem|"Es kommt also darauf an, gegenüber den Banden in Serbien weiterhin mit unterlegenen Kräften eine Verzögerungstaktik zu betreiben in der Hoffnung, daß durch innerpolit. Gegensätze oder Versorgungsschwierigkeiten ihre Stoßkraft geschwächt wird. Ein Einspannen noch kampfbereiter Cetniks ist dabei von unverminderter Bedeutung u. wird mit allem Mitteln betrieben."}})</ref>|V. Weichs-ova ocjena situacije od 17.9.44 (18.9.44)}} Četnici su nudili okupatoru sadjejstvo u borbi protiv snaga NOVJ u zamjenu za municiju i naoružanje: {{izdvojeni citat|Više četničkih vođa s područja Beograda nudi se za borbu protiv komunista pri isporuci oružja i municije od strane Nijemaca.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=789&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000784.] <br /> ({{jez-njem|"Serbien: Kampfangebote mehrerer Cetnik–Führer Raum Belgrad gegen Kommunisten bei Waffen– und Munitionslieferung durch Deutsche."}})</ref>|Večernji izvještaj obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 19. septembar 1944. godine}} Krajem septembra 1944, četnici učestvuju s njemačkim jedinicama u borbi protiv partizana u raznim dijelovima Srbije. Tako u zapadnoj Srbiji, [[4. grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO]] pod komandom potpukovnika [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]] i trupe Wehrmachta pokušavaju spriječiti prodor snaga NOVJ: {{izdvojeni citat|Zapadna i centralna Srbija: [...] Dijelovi Borbene grupe fon Jungenfeld prebačeni u Šabac, odakle su 26. septembra, u sadejstvu sa četničkom formacijom Račića, vršili napad na [[12. vojvođanski korpus NOVJ|12. korpus NOVJ]] koji nadire s juga.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=1027&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 001015.] <br /> ({{jez-njem|"West– und Mittel– Serbien: </br> Tle. Kgr. v. Jungenfeld nach Sabac verlegt, von dort 26.9. im Zusammenwirken mit Cetnik–Verband Racic Angriff auf von Süd vordringendes XII. rotes Korps."}})</ref>}} Ova elitna četnička formacija pomagala je okupatoru u zapadnoj Srbiji već početkom septembra te godine: {{izdvojeni citat|[[Požega (Srbija)|Požegu]] zauzele vlastite trupe u sadejstvu sa četnicima (Račića).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=247&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000246.] <br /> ({{jez-njem|"Pozega durch eigene Truppe in Zusammenwirken mit Cetniks (Racic) genommen."}})</ref>|Večernji izvještaj Obavještajnog odjeljenja Armijske grupe »F« za 6. septembar 1944. godine}} Pukovnik von Jungenfeld se nalazio na čelu 5. policijskog puka, sa štabom u [[Šabac|Šapcu]]. O saradnji visokih četničkih oficira sa Jungenfeldom, poput komandanta Kolubarskog korpusa JVuO kapetana Milorada Lapčevića, generala [[Svetomira Đukića]], komandanta Severnih pokrajina JVuO (tj. [[Vojvodina|Vojvodine]] i [[Slavonija|Slavonije]]) ili majora Ilije Orelja, u vezi sa planiranjem krupnije operacije protiv snagâ [[NOV i POJ]] u [[Srem]]u avgusta 1944. godine, general Dragoljub Mihailović je bio obaviješten od strane pukovnika Dragomira Radovanovića, delegata Vrhovne komande Jugoslovenske vojske u otadžbini za Vojvodinu: {{izdvojeni citat|Dobro je što je kapetan Lapčević postavljen za komandanta Sremske jurišne grupe, no on je svojim radom za poslednji mesec dana stalno radio sa nemačkim komandantom iz [[Šabac|Šapca]]. On — kapetan Lapčević je izvodio akciju u [[Kupinovo|Kupinskom]] kutu po zapovesti nemačkog komandanta iz Šabca, javno sa njim sedeo obilazio Kupinski kut naravno da su u ovom pogledu sudelovali đeneral Đukić i major Orelj. Major Orelj je potpuno zabrljao. Nezgodno je što se svuda prestavlja za Vašeg Delegata te u ime Vaše onako pijan naređuje i govori. Sve ovo vide ovi naši mladi komandanti koji vode ljude i koji treba da nose ceo teret borbe na svojim leđima. Oni nemogu da dozvole da im neko prebaci da su saradnici Nemaca. Kapetan Lapčević, đeneral Đukić i major Orelj mogli su i trebali da rade, ali samo tajno, a nikako javno svakog dana sedeti u kafani u s. [[Ušće (Obrenovac)|Ušće]] pored puta [[Obrenovac]]—Šabac, još đeneral Đukić sa đeneralskom kapom i t.d. Da umirim ove mlade ljude i da im objasnim da će se ovo zabraniti i da će se ako se šta radi, u buduće tajno raditi, trebalo je dosta vremena i muke.<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_37.htm Izveštaj delegata Vrhovne komande za Vojvodinu od 22. avgusta 1944. Draži Mihailoviću o akcijama protiv NOV i POJ u Sremu i o saradnji sa nemačkim trupama]</ref>}} Iz Armijske grupe »F« javljeno je 13. septembra 1944. godine da Mihailovićevi četnici pomažu okupacionoj sili i prilikom defanzivnih akcijâ u zapadnoj Srbiji: {{izdvojeni citat|Sjeverozapadna Srbija: Noćni napad crvenih bandi na [[Valjevo]] odbijen od strane četnika i vlastitih snaga.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=553&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000550.] <br /> ({{jez-njem|"NW–Serbien: </br> Nachtangriff roter Banden auf Valjevo durch Cetniks und eig. Kräfte abgeschlagen."}})</ref>|Tajni dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«) za 13. IX 1944.}} U [[Istočna Srbija|istočnoj Srbiji]] četnici su asistirali okupatoru pri zaštiti objekata od strateškog značaja za ratnu privredu Trećeg Reicha, čime je Nijemcima znatno olakšavana eksploatacija rudnih bogatstava u zemlji: {{izdvojeni citat|Napad bandi na rudnik uglja [[Bogovina]] odbijen od strane DM–jedinicâ i mešovite borbene grupe (Landesschützen iz [[Bor]]a i delovi 1. policijskog dobrov. bataljona).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=403&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame no. 6289656.] <br /> ({{jez-njem|"BANDENANGRIFF AUF KOHLENBERGWERK BOGOVINA DURCH DM–VERBAENDE UND GEMISCHTE KGR (LDS AUS BOR UND TLE. POL. FREIW.BTL. 1) ABGEWIESEN."}})</ref>|Dnevni izvještaj Komande Jugoistoka (Armijska grupa »F«), 27. VIII 1944. godine}} Načelnik štaba Četvrte grupe jurišnih korpusa JVuO major [[Neško Nedić]] je 13. septembra izdao naređenje kapetanu Vojislavu Markoviću da u najtješnjoj vezi sa njemačkim okupacionim snagama odbace [[1. proleterska divizija|Prvu proletersku diviziju]] prilikom napada na Valjevo: {{izdvojeni citat|Tvoj korpus za sada ostaje za akciju prema Valjevu — prema komunističkoj grupi dejstvuje u Kolubari. Pošto ovu akciju vode uglavnom Nemci to će tvoja uloga biti da naslonom naših i u sporazumu sa njima izvršiš tučenje crvenih sugerišući Nemcima najpogodnija rešenja. Od Nemaca ćeš neposredno da se snabdevaš municijom, a glavni zadatak ti je da prisustvom uz nemačke trupe goniš i hvataš komuniste koje oni razbijaju.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_69.htm Naređenje načelnika štaba 4. grupe jurišnih korpusa od 13. septembra 1944. komandantu 7. jurišnog korpusa da sadejstvuje s nemačkim trupama u odbijanju napada 1. proleterske divizije NOVJ na Valjevo]</ref>}} Istovremeno, Nijemci otpočinju s izvođenjem [[Operacija Cirkus|operacije »Cirkus«]] ({{jez-njem|Zirkus}}), čiji je cilj bio ovlađivanje [[Kolubara|kolubarskim]] pobrđem. Operacija je počela 24. septembra 1944, uz učešće [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS-divizije »Prinz Eugen«]], [[Brandenburger|1. puka »Brandenburg«]] (bez 1. bataljona), 202. tenkovskog bataljona, dijelova 5. policijskog puka i pripadnikâ Šumadijske i Kolubarske grupe korpusa JVuO.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.pdf Pregled dejstava potčinjenih jedinica vojnoupravnog komandanta Jugoistoka (Armijske grupe »Srbija«) od 23. avgusta do 4. novembra 1944. godine]</ref> Prethodnog dana, ispred Komande Jugoistoka je načelnik štaba Armijske grupe »F« general [[Arthur Winter]] uputio izvještaj kojim najavljuje početak operacije, napominjući da će se i brojne četničke jedinice boriti na strani Wehrmachta: {{izdvojeni citat|Početak "Cirkusa" 24. septembra. [...] Sve naše snage u sjeverozapadnoj Srbiji potčinjene su Borbenoj grupi fon Jungenfeld. U kruševačkom kraju uspješno napredovanje većih četničkih snaga, uz podršku 12. bataljona iz sastava [[Druga oklopna armija (Wehrmacht)|2. oklopne armije]], protiv crvenih bandi u području sjeverozapadno od Kruševca. Pothvat će biti nastavljen sa 6.000 četnika.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=941&rec=311&roll=193 NARA, T311, Roll 193, frame no. 000931.] <br /> ({{jez-njem|"Beginn "Zirkus" 24.9. Durch Aufkl.– Vorstoss 1. Rgt. Brandenburg Arandjelovac stark feindbesetzt festgestellt. Sämtl. eig. Kräfte in NW–Serbien Kgr. v. Jungenfeld unterstellt. Raum Krusevac erfolgreicher Vorstoss stärkerer Cetnik–Kräfte, unterstützt durch 2./Pz.Abt.z.b.V.12 gegen rote Banden Raum NW Krusevac. Unternehmen wird mit 6000 Cetniks fortgeführt."}})</ref>|Povjerljivi izvještaj Komande Jugoistoka Vrhovnoj komandi oružanih snaga od 23. IX 1944.}} U septembru su kvislinške formacije [[Srpska državna straža|Srpska državna]] i [[Srpska granična straža|granična straža]] preformirane u [[Srpski udarni korpus]] (jačine 6.800), stavljen pod Mihailovićevu komandu.<ref>[http://www.znaci.org/00001/4_12_4_168.htm Izveštaj komandanta Armijske grupe "Srbija" od 4. novembra 1944] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230714172817/https://znaci.org/00001/4_12_4_168.htm |date=2023-07-14 }}, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII (nemački dokumenti), knjiga 4, Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 168</ref> U prvoj polovini septembra, četničko-nemačka odbrana [[Srbija|Srbije]] sa zapada doživela je slom usled prodora [[NOVJ]]. Bitka za [[Srbija|Srbiju]] definitivno je rešena tokom oktobra [[Beogradska operacija 1944.|Beogradskom operacijom]], uz sadejstvo [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije]] sa oklopnim snagama [[Crvena armija|Crvene armije]]. No, i pored toga, JVuO je nastavila sadejstvovati sa Vermahtom: {{izdvojeni citat|Glavni štab DM-a premješten je u Bosnu usljed napredovanja komunista u Srbiji; međutim, povlačenje četničkih snaga iz Srbije u Bosnu još uvijek nije sprovedeno. Uprkos slabijoj borbenoj efikasnosti, Račićevi četnici nastavljaju borbu protiv komunista. Pod jakim komunističkim pritiskom, još se četničkih vođâ, uključujući i one iz ist. Srbije, izjasnilo spremnim za borbu protiv komunista zajedno s njemačkim Wehrmachtom.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=101&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame 000095: Izvještaj o neprijatelju u Srbiji, Hrvatskoj, Crnoj Gori i Albaniji (Dodatak za savjetovanje kod načelnika štaba jugoistoka od 2. oktobra 1944.)] <br /> ({{jez-njem|"Der Hpt.Stab DM ist infolge Vorrückens der Kommunisten in Serbien nach Bosnien verlegt worden, ein Abzug von Cetnik–Kräften aus dem Serbischen Raum nach Bosnien hat dagegen noch nicht stattgefunden. Trotz ihrer Unterlegenheit an Kampfwert stehen die Cetniks des Racic weiterhin im Kampf gegen die Kommunisten. </br> Unter dem starken kommunistischen Druck haben sich weitere Cetnik–Führer, auch aus O–Serbien bereit erklärt, gemeinsam mit der Deutschen Wehrmacht gegen die Kommunisten zu kämpfen."}})</ref>|Izvještaj [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 2. oktobra 1944.}} {{izdvojeni citat|Četnička grupa [[Siniša Ocokoljić|Ocokoljića]] iz istočne Srbije osiguravala je pozadinu Müllerovom korpusu prilikom borbi protiv Rusa u rejonu okuka Dunava–Zaječar.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000562-000564: Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)] </br> ({{jez-njem|"Die ostserbische Cetnikgruppe des Ocokoljic hat dem Korps Müller bei den Verteidigungskämpfen gegen die Russen im Raum Donauschleife–Zajecar Dienste zur Freihaltung der rückwärtigen Verbindungen geleistet."}})</ref>|Njemački izvještaj od 19. oktobra 1944.}} Opšta (pozitivna) ocjena o doprinosu četničkih snaga u borbi na strani njemačkog Wehrmachta tokom bitke za Srbiju, data je u izvještaju štaba [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]], poslatom 21. avgusta 1944. godine Vojnom zapovjedniku Jugoistoka generalu [[Hans Felber|Felberu]]: {{izdvojeni citat|Njemačko vođstvo u Srbiji je stoga moralo tražiti pomoć većih dijelova četnika Draže Mihailovića. Oni su slabo naoružani i nedavno su teško pogođeni usljed izostanka obuke pojedinačnih boraca. Ipak, dobro su se borili, pretrpjeli su znatne krvave gubitke i mogu se označiti kao bezuslovno antikomunistički.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=985&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000975.] ({{jez-njem|"Die deutsche Führung in Serbien mußte sich daher schon bisher der Mithilfe stärkerer Teile der DM–Cetniks bedienen. Diese sind schlecht bewaffnet und infolge geringer Ausbildung des Einzelkämpfers in der letzten Zeit stark angeschlagen worden. Sie haben sich aber gut geschlagen, erhebliche blutige Verluste zu verzeichnen und können als unbedingt antikommunistisch bezeichnet werden."}})</ref>|Njemačka procjena brojnosti partizanskih, njemačkih i kvislinških jedinica u Srbiji (21. august 1944).}} === Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije (1944) === {{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Srbije|Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)}} [[Datoteka:Bundesarchiv Bild 183-J28413, Jugoslawien, deutscher Rückzug.jpg|thumb|Nemački vojnici se povlače iz Srbije.]] Tokom septembra [[1944]]. glavna četnička mobilna formacija u centralnoj i zapadnoj Srbiji, [[Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO|Četvrta grupa jurišnih korpusa]] pod komandom [[Dragoslav Račić|Dragoslava Račića]], skupa sa drugim pridruženim jedinicama, poražena je od nadirućih snaga [[NOVJ]] i potisnuta prema [[Beograd]]u. Ove su jedinice Nemci tokom [[3. oktobra|3]], [[4. oktobra|4.]] i [[5. oktobra]] 1944. vozovima prebacili sa željezničkih stanica Topčider i Ripanj do [[Kraljevo|Kraljeva]].<ref name="ReferenceC">Ratko Parežanin; MOJA MISIJA U CRNOJ GORI, Rim, 1974, str. 17-18.</ref><ref>Radomir Milošević-Čeda: ZAKASNELI RAPORT, Interprint, Beograd, 1996, str. 78-79.</ref> {{izdvojeni citat|Noću, iza ponoći, između 3. i 4. oktobra 1944, krenuli smo iz Beograda, sa železničke stanice u Topčideru... Uveče sam se oprostio sa komandantom Korpusa, generalom Kostom Mušickim... Kod Mušickog je u tom trenutku bio [[Nikola Kalabić]], a u štabu Dobrovoljačkog Korpusa sam primetio i Neška Nedića... Došli su da se dogovaraju sa Dobrovoljačkom komandom i da traže opremu i ostalo. Na brzinu progovorio sam nekoliko reči sa Neškom Nedićem. U vozu su s nama putovali i Kalabićevi četnici. Rekoše nam da idu do Kraljeva, gde se vrši koncentracija četnika za borbu.<ref name="ReferenceC"/>|Nedićev ministar [[Ratko Parežanin]]}} O oštrini borbi koje su se vodile između snaga NOVJ, s jedne, te okupatorsko-kolaboracionističkih jedinica s druge strane, svjedoči i jedan njemački izvještaj neposredno pred [[Beogradska operacija|pad Beograda]]. U izvještaju se apostofira strateški značaj koji je, za odbranu glavnog grada Srbije, predstavljala linija bojišnice u [[Zapadna Srbija|zapadnoj Srbiji]], gdje je bila raspoređena Četvrta grupa jurišnih korpusa JVuO pod komandom potpukovnika Račića: {{izdvojeni citat|Račićeva jurišna grupa korpusa, koja je u septembru u teškim borbama na savskom zavoju bila potisnuta iz područja Čačak–Požega–Užice zbog napredovanja Titovih snaga u zapadnoj Srbiji ka sjeveru, probila se natrag u područje Užice–Požega–Čačak zapadno ka Drini u pojedinačnim grupama, trpeći velike gubitke, nakon što su njemačke snage raspoređene u ovom području povučene na [[Istočni front]]. Usljed nedostatka streljiva i oružja te u odsustvu njemačkih snaga koje bi ga poduprle, Račić je od tada mogao izvoditi samo manje operacije protiv komunističkih grupa. </br> Brzo napredovanje Rusa preko doline Morave do saobraćajnice Beograd–Kraljevo potpuno je promijenilo situaciju kod četnika. Čini se da je bliski kontakt s njemačkim trupama bio poremećen brzim pokretima njemačkih trupa uzrokovanim borbama, tako da se s te strane teško mogao vršiti bilo kakav kontinuirani uticaj na četnike.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=568&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frame no. 000562.] </br> ({{jez-njem|"Die im September durch den Nordvormarsch der Tito–Kräfte im westserbischen Gebiet aus dem Raum Cacak–Pozega–Uzice in harten Kämpfen gegen den Savabogen zurückgedrückte Sturmkorpsgruppe Racic hat sich nach Abzug der in diesem Raum eingesetzten deutschen Kräfte an die Ostfront wiederum unter starken Verlusten in Einzelgruppen in das Gebiet westlich der Drina und den Ausgangsraum Uzice–Pozega–Cacak durchgekämpft. Wegen Mangel an Munition und Waffen und im Hinblick auf das Fehlen deutscher Kräfte als Rückhalt hat Racic seitdem nur kleinere Aktionen gegen komm. Gruppen durchführen können. </br> Das rasche Vordringen der Russen über das Moravatal bis zur Straße Belgrad–Kraljevo hat die Lage der Cetniks völlig verändert. Die Tuchfühlung mit der deutschen Truppe scheint durch die im Kampfverlauf notwendig gewordenen raschen deutschen Truppenverschiebungen unterbrochen zu sein, sodass von dieser Seite die Möglichkeit zu laufender Einwirkung auf die Cetniks kaum mehr bestand."}})</ref>|Držanje D.M.-četnika u Srbiji (dodatak za izvještaj o neprijateljskim namjerama od 19. oktobra 1944.)}} U mjesečnom izvještaju [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] ({{jez-njem|Heeresgruppe F}}) za oktobar 1944, poslatom Komandi Jugoistoka, konstatuje se da četnici u Srbiji nijesu u stanju održati svoje pozicije bez prisustva njemačkih okupacionih trupâ. Oficiri Wehrmachta tvrde da je „prebacivanje najvećeg dijela četničkih jedinica koje su se nalazile u sjevernoj i istočnoj Srbiji u suštini izvršeno da bi se izbjegli sukobi sa Rusima“, na čiju ih je „podmuklost“ upozorila Vrhovna komanda JVuO: {{izdvojeni citat|U borbi sa snagama 1. komun. korpusa koje su napredovale ka Beogradu, krajem septembra je Rudnički korpus [JVuO] u rejonu Lazarevca (32 km si. od Valjeva) potpuno uništen, dok je Kosmajski korpus uspio da se održi u rejonu sjeverno od Mladenovca (4 km j–ji. od Beograda). Nakon povlačenja njemačkih trupa, budući u nemogućnosti da zadrže dotadašnja operativna područja zbog premoći Rusa i komunista, četničke jedinice koje su se borile u sjeverozapadnoj i centralnoj Srbiji prebačene su do sredine oktobra na područje južno od Zapadne Morave.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=675&rec=311&roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001138.] <br /> ({{jez-njem|"Die Verlegung des grössten Teiles der in Nord– und Ostserbien befindlichen Cetnik–Einheiten wurde im wesentlichen zur Vermeidung von Zusammenstössen mit den Russen vorgenommem, vor deren Hinterlist das Obkdo. die Stäbe dringend warnte. <br /> Im Kampf mit den auf Belgrad vorgehenden Kräften des I.komm.Korps wurde Ende September das im Raum Lazarevac (32 NO Valjevo) stehende Rudnik–Korps völlig zerschlagen, während das Kosmaj–Korps sich im Raum Nord Mladenovac (4 SSO Belgrad) behaupten könnte. <br /> Angesichts der Unmöglichket, nach dem Abzug der deutschen Truppen die bisherigen Einsatzräume gegen die Übermacht der Russen und Kommunisten zu halten, wurden die in Nordwest– und Mittel– Serbien kämpfenden Cetnik–Einheiten biss Mitte Oktober in den Raum südlich der Westl. Morava verlegt."}})</ref>}} Izbijanje [[Crvena armija|Crvene armije]] na severoistočnu granicu Jugoslavije izazvalo je pometnju u četničkim redovima. Znatan deo četničkih trupa tokom septembra razbijen je od strane NOVJ u zapadnoj Srbiji. Sam [[Dragoljub Mihailović|Mihailović]] sa manjom grupom boraca je nateran na povlačenje u Bosnu. Neki su pokušali da napadom na Nemce pred sam dolazak Crvene armije ponovo steknu saveznički status ([[Predrag Raković|Raković]], [[Dragutin Keserović|Keserović]], [[Dragoslav Račić|Račić]]), ali je i ovaj pokušaj bio kratkotrajan. Nakon neuspeha, glavnina se krajem oktobra koncentrisala u oblasti Ivanjice. Upravo u tom periodu vrh Armijske grupe E iz Grčke izbio je do [[Novi Pazar|Novog Pazara]]. Četnici su se priključili [[Proboj Armijske grupe E kroz Sandžak|prodoru Armijske grupe E kroz Sandžak]] u istočnu [[Bosna|Bosnu]]. {{Wikisource|Izveštaj Komande grupe armija "E" Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.}} {{izdvojeni citat|Draža Mihailović će nastaviti borbu protiv komunizma. Njegove jedinice se već bore sa Titovim trupama i imaju djelomično vezu sa njemačkim jedinicama (pukovnik v. Jungfeld, general Müller). Sada je stvar u tome, kako upotrebiti četničke jedinice kao prethodnice i osiguranje za komunikacije prilikom predstojećeg izmještanja njemačkih trupa iz Srbije. Pritom se neće moći izbjeći da četnici, prateći moguće pokrete njemačkih trupa ka zapadu, ne dospiju na tlo Hrvatske.<ref name="sr.wikisource.org">[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=51&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|"D.M. wird weiterhin Kampf gegen den Kommunismus führen. Seine Verbände stehen nach wie vor gegen den Titobanden und haben zum Teil auch die notwendige Bindung an die deutsche Truppe (Oberst von Jungfeld, General Müller). Es wird nunmehr darauf ankommen, die Cetniks bei den zu erwartenden Absatzbewegungen der deutschen Truppe in Serbien als eine Art Vorhut einzusetzen, die die rückwärtigen Verbindungen durch Kampf gegen die dortständigen kommunistischen Banden öffnen. Dabei ist nicht zu vermeiden, dass die Cetniks im Zuge möglicher Rückverlegung der deutschen Kräfte in Serbien nach Westen auf kroatisches Gebiet übertreten."}})</ref>|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}} Prvog dana oktobra 1944, u Komandi Jugoistoka je održano savjetovanje na kojem je upozoreno na promjenljivo raspoloženje četnika prema njemačkoj oružanoj sili u okupiranoj Jugoslaviji: {{izdvojeni citat|Srbija: [...] Četničko držanje i dalje različito. Srbijanski četnici se bore zajedno sa Wehrmachtom protiv komunista. Čak je i sam Draža Mihailović tražio njemačko osiguranje za planirano prebacivanje svog štaba iz sjeverozapadne Srbije u područje jugozapadno od Beograda. Ovaj plan se ipak nije ostvario. Suprotno tome, četnici u Istočnoj Bosni, Hercegovini i južnoj Crnoj Gori su neprijateljski nastrojeni. Kreću se ka obali, kako bi u slučaju savezničkog iskrcavanja s njima uspostavili kontakt i dobili savezničku zaštitu od crvenih. Iz sigurnog izvora se doznaje da D.M. izričito osudio njihovo protivnjemačko držanje.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=111&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000105—000106.] ({{jez-njem|"Cetnik–Haltung weiterhin uneinheitlich. Serbische Cetniks kämpfen zusammen mit deutscher Truppe gegen komm. Banden. DM. selbst bat sogar um deutsche Hilfe zur Sicherung beabsichtigter Verlegung seines Hauptstabes von NW–Serbien in Raum SW Belgrad. Diese Absicht jedoch nicht durchgeführt. Demgegenüber feindselige Haltung der Cetniks im O–Bosnien, Herzegovina und S–Montenegro und Bewegung dieser Kräfte zur Küste in den Raum Dubrovnik mit dem Ziel, bei erwarteter engl.Landung Verbindung mit Allierten aufzunehmen und Schutz gegen Rote zu suchen. Nach S.Qu. bekannt, dass DM. die deutschfeidliche Haltung dieser Cetniks aussdrücklich missbilligt."}})</ref>|Izvještaj sa savjetovanja kod načelnika štaba Jugoistoka od 2. oktobra 1944 (1. oktobar 1944.).}} Koliki je stepen kontrole nad četničkim snagama u Srbiji uspjela ostvariti njemačka Komanda Jugoistoka, vidljivo je i iz zapisnika sa sastanka na vrhu, održanog neposredno pred početak [[Beogradska operacija|Beogradske operacije]] (8. X 1944), kada su zabilježene i riječi Višeg SS i policijskog vođe [[Hermanna Behrendsa]]: {{izdvojeni citat|Na pitanje g-dina feldmaršala [tj. [[Maximilian von Weichs|von Weichs]]a — prim.] postoji li mogućnost komunističkog ustanka u Beogradu, Viši SS i policijski vođa Obergruppenführer Behrends je odgovorio odrečno, ističući da su stalnim pročešljavanjem u posljednje vrijeme uklonjeni svi oni komunisti koji bi na bilo koji način mogli učestvovati u takvoj akciji. Na pitanje gdje se nalaze komunisti zatvoreni u koncentracioni logor, Behrends je odgovorio da su svi pobijeni. Na kraju je skrenuo pažnju na to da je u četničke redove uspio ubaciti dovoljno jake grupe Službe sigurnosti [SD-Sicherheitsdienst], koje imaju ostati sa četnicima i ubuduće. Na to je glavnokomandujući primijetio da je samo to dovoljan razlog zašto bi se vodstvo nad četnicima trebalo povjeriti isključivo Višem SS i policijskom vođi.<ref name="sr.wikisource.org">[http://sr.wikisource.org/wiki/Zabilje%C5%A1ka_sa_savjetovanja_visokih_njema%C4%8Dkih_politi%C4%8Dkih,_vojnih_i_policijskih_li%C4%8Dnosti_o_%C4%8Detni%C4%8Dkom_pitanju_u_Srbiji,_8._oktobra_1944. Zabilješka sa savjetovanja visokih njemačkih političkih, vojnih i policijskih ličnosti o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=52&rec=311&roll=194 NARA, T311, Roll 194, frames no. 000045—000046.] ({{jez-njem|"Die Frage des Herrn Feldmarschall an den Obergruppenführer Behrends, ob er mit einem kommunistischen Aufstand in Belgrad rechne, verneinte dieser unter Hinweis darauf, dass er in letzter Zeit durch dauernde Durchkämmungen alle irgendwie für einen Putsch infrage kommenden Kommunisten beseitigt habe. Die Frage nach dem Verbleib der im Konzentrationslager erfassten Kommunisten beantwortete er dahingehend, dass diese alle umgelegt seien. Abschliessend wies Obergruppenführer Behrends noch daraufhin, dass er bei den Cetniks ausreichend starke SD—Kommandos eingebaut habe, die bei den Cetniks verbleiben würden. Von seiten O.B.Südost wurde daraufhin festgestellt, dass allein schon durch diese Tatsache die weitere Führung der Cetnikverbände durch den Höh.SS und Pol.Führer gegeben sei."}})</ref>|Zabilješka sa savjetovanja njemačkog okupacionog vrha o četničkom pitanju u Srbiji, 8. oktobra 1944.}} Nakon poraza u [[Bitka na Jelovoj gori|bici na Jelovoj gori]], Vrhovna komanda JVuO na čelu sa Dražom Mihailovićem obrela se u [[Istočna Bosna|istočnoj Bosni]]. Potpukovnik [[Zaharije Ostojić]], komandant Istaknutog dela štaba Vrhovne komande, šalje 30. septembra 1944. komandantu Zlatiborskog korpusa kapetanu Dušanu Radoviću (pseudonim »Kondor«) upozoravajuću depešu: {{izdvojeni citat| ''Za Kondora — ultra urgent'' Imam obaveštenje da ste Vi, [Miloš] Marković i [Filip] Ajdačić upućeni u [[Višegrad|višegradski]] srez sa specijalnim zadatkom i da ćete isti izvršiti u punoj vezi sa [[Gestapo]]m i Švabama. Vaši ljudi pričaju da su kaznena ekspedicija. Još u toku današnjeg dana očekujem Vaše objašnjenje, jer ću u protivnom preduzeti potrebno, a narod i istorija reći će ko je izdajnik?<ref>[https://znaci.org/00001/4_14_4_133.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša Istaknutog dela štaba Vrhovne komande od 7. avgusta 1944. do 7. januara 1945. godine]</ref>}} Jedinice [[Crvena armija|Crvene armije]] i [[NOVJ]] u prvoj polovini oktobra [[1944]]. zaposele su komunikaciju dolinom [[Morava (reka)|Morave]] između [[Vranje|Vranja]] i [[Velika Plana|Velike Plane]], što je otežalo [[Proboj Armijske grupe "E" iz Grčke 1944|proboj Armijske grupe "E" iz Grčke]]. Ova formacija time je bila usmerena na komunikaciju [[Skoplje]] - [[Kosovska Mitrovica]] - [[Raška]], odnosno dolinom [[Ibar (reka)|Ibra]], i zatim na otvaranje puteva prema [[Sarajevo|Sarajevu]] pod borbom. Tokom ovog četvoromesečnog proboja saradnja između Armijske grupe "E" i četnika iz [[Srbija|Srbije]] i [[Crna Gora|Crne Gore]] imala je više vidova. U izvještaju [[91. armijskog korpusa]] Wehrmachta od 25. oktobra 1944. godine, što ga je potpisao general [[Werner von Erdmannsdorf]],<ref>NARA, T314, Roll 1360, frame no. 000889.</ref> odato je svojevrsno priznanje generalu Mihailoviću i njegovim četnicima kao najvrjednijim antikomunističkim (sa)borcima na čitavom okupiranom području [[Jugoistočna Evropa|jugoistočne Evrope]]: {{izdvojeni citat|Među antikomunističke grupe u Srbiji spadaju i sljedbenici srpskog pukovnika Draže Mihailovića [Mihailović je unaprijeđen u čin generala još decembra 1941. — prim.] i neke nezavisne četničke jedinice (četnik — borac za slobodu). Pukovnik Draža Mihailović igra u Srbiji ulogu sličnu onoj koju igra general [[EDES]]-a [[Napoleon Zervas|Zervas]] u Grčkoj. On jeste anglofil, ali i apsolutno antikomunistički nastrojen. Na osnovu njegova antikomunističkog stava, saradnja [četnika i Nijemaca] u borbi protiv Titovih komunističkih bandi bila je uglavnom zadovoljavajuća. Srbin je dobar vojnik i u tom pogledu nalazi se na prvom mjestu na Balkanu. Disciplinovan je, žilav i uporan, te stoga stoji iznad prosječnog Grka. Srpske bande se bore žešće od Grka i imaju se više cijeniti od grčkih bandita. Njihovo naoružanje je dobro.|Uputstvo za srpsko-albansku teritoriju, izdato od strane obavještajnog odjeljenja 91. armijskog korpusa, 25. oktobar 1944. godine}} Prilikom proboja od [[Sjenica|Sjenice]] prema [[Prijepolje|Prijepolju]] [[24. oktobra|24]]-[[31. oktobra]] [[1944]]. Nemci su nastupali zajedno sa borcima [[Srpski udarni korpus|Srpskog udarnog korpusa]] protiv snaga [[37. sandžačka divizija|37. sandžačke divizije]]. Od Prijepolja se glavnina [[Armijska grupe "E"|Armijske grupe "E"]] kroz Sandžak usmerila na pravac Prijepolje - Višegrad - Rogatica - Sarajevo. Jednim motorizovanim bataljonom Nemci su 1. novembra otvorili su put Prijepolje - Pljevlja, i usmerili celokupne četničke snage iz [[Srbija|Srbije]] na pravac [[Sjenica]] - [[Prijepolje]] - [[Pljevlja]] - [[Goražde]]. Time su iskoristili snage [[JVUO]] iz Srbije kao svoju levu pobočnicu. Nakon toga, svojim napadom na NOVJ u pravcu Tuzle ([[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944]]) sadejstvovale su snagama [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] u njihovom proboju na sever. U dnevnom izvještaju za 13. novembar 1944. o situaciji na teritoriji okupirane Jugoslavije iz štaba Armijske grupe »F«, u paragrafu naslovljenom “Njemačke i savezničke trupe“, navodi se, očigledno na osnovu presretnute komunikacije snaga NOVJ, da se general Dragoljub Mihailović nalazi u rejonu [[Sjenica|Sjenice]] sa „aktivnim jugoslovenskim generalom” (moguće da je riječ o [[Miroslav Trifunović|Miroslavu Trifunoviću]]).<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=719&rec=311&roll=189 NARA, T311, Roll 189, frame no. 001217.] <br /> ({{jez-njem|"I. Deutsche und verbündete Truppen. </br> Draza Mihajlovic befindet sich mit einem aktiven jugosl. General im Sjenica. (VII.mont.Brig. an 3.Div. 4.11.)"}})</ref> Dok komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe E]] general [[Aleksander Ler|Ler]] u svom pregledu brojnog stanja od [[16. novembra]] [[1944]]. ubraja 10.000 četnika Pavla Đurišića u vlastite (njemačke) trupe,<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_174.htm Pregled brojnog stanja jedinica potčinjenih Grupi armija »E« na dan 16. 11. 1944. godine, Zbornik dokumenata i podataka o NOR-u, tom XII - dokumenti nemačkog rajha, knjiga 4], Vojnoistorijski institut, Beograd - dokument 174.</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frames no. 000376—000377.]</ref> dotle se za četnike iz Srbije u izveštaju poslatom Vrhovnoj komandi u [[Berlin]]u kaže da se "drže u senci Vermahta". Nevoljno savezništvo veoma dobro ilustruje i sljedeći izveštaj: {{izdvojeni citat|Grupa Marković (2500—3000), u sporazumu sa nem. vojskom, osigurava odsek Mitrovica — Raška (mesta uklj.) — Novi Pazar. Izviđanje protiv Bugara, Tita i Sovjeta. Do sada nije bilo ozbiljnih incidenata. Potrebna je opreznost. [[Miroslav Trifunović|Trifunović]] sa oko 18.000 četnika [[Dragoslav Račić|Račića]] i [[Dragutin Keserović|Keserovića]], uporedno sa nem. pokretima u rejonu Prijepolje. Pravac marša Foča. U početku učešće u borbenim dejstvima na nemačkoj strani (zaštita bokova). U poslednje vreme samo saputnici. Utisak: dokle god postoje zajednički interesi — uopšte mir. Ako vide mogućnost uspeha, bezuslovno treba očekivati prepade na nemački [[Vermaht]], naročito na odvojene grupe. <br /> Moli se da se dostavi rezultat pregovora DM — [[Hermann Neubacher|zastupnik Ministarstva spoljnih poslova]].<ref>[http://sr.wikisource.org/sr-el/%D0%98%D0%B7%D0%B2%D0%B5%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%98_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B5_%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%BF%D0%B5_%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B8%D1%98%D0%B0_%22%D0%95%22_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D1%82%D1%83_%D0%88%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BA%D0%B0_%D0%BE%D0%B4_11.11.1944. Izveštaj Komande grupe armija "E" Komandantu Jugoistoka od 11.11.1944.], Vojnoistorijski institut, NAV--T-311, r. 184</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=507&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000501.] <br/> ({{jez-njem|"1.) Gruppe Markovic (2500–3000) sichert im Einvernehmen mit dt. Truppe Abschnitt Mitrovica – Raska (Orte ausschl.) – Novi Pazar. Aufklärung gegen Bulgaren, Tito und Sowjets. Bis jetzt keine ernsteren Zwischenfälle. Vorsicht geboten. <br /> 2.) Trifunovic mit ca. 18000 Cetniks des Racic und Keserovic gleichlaufend mit dt. Bewegungen im Raum Prijepolje Marschrichtung Foca. Anfangs Teilnahme an Kampfhandlungen auf deutscher Seite (Flankenschutz). Neuerdings nur Mitläufer. Eindruck: Solange gleichlaufende Interessen im allgemeinen Ruhe. Wenn erfolgversprechend, Überfälle gegen deutsche Wehrmacht, besonders Splittergruppen, unbedingt zu erwarten. <br /> 3.) Um Übermittlung des Verhandlungsergebnisses DM – Vertreter AA wird gebeten."}})</ref>}} Načelnik štaba Armijske grupe »E« general-major [[Erich Schmidt-Richberg]] piše 5. decembra 1944. godine o pokušajima da se s četnicima Draže Mihailovića nađe, u vrijeme zajedničkog povlačenja, obostrano korisno rješenje u smislu nastavka saradnje u borbi protiv snagâ [[NOV i POJ]]: {{izdvojeni citat| ''Borbenoj grupi pukovnika Bemera </br> Glavni štab [[V SS brdskog korpusa]]'': 1) Pošto nemačka Vrhovna komanda sa opunomoćenicima DM već pregovara (preko izaslanika pukovnika [[Gojko Borota|Borote]]), molimo da se generalu Trifunoviću predoči da sačeka uputstva od svog pretpostavljenog starešine. 2) Utvrđivanje neke neutralne zone ist. od [[Sokolac|Sokolca]] ne može se dovesti u sklad sa nemačkim planovima. 3) Ostali predlozi DM već su dostavljeni. 4) U držanju nemačkog Vermahta, koje je ranije utvrđeno, prema četnicima ništa se nije promenilo. Nemački Vermaht ima nameru da zadovolji potrebe četnika u što većoj meri uzimajući u obzir i pružanje materijalne pomoći.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=868&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000862.] <br/> ({{jez-njem|"An Kampfgruppe Oberst Böhmer nachrichtl.: </br> Gen.Kdo.V.SS-Geb. Korps (durch Schreiben, 2. Ausf.) </br> 1.) Da deutsches Okdo. nur mit einer DM Vertretung verhandeln kann, und dies bereits geschiet (von entsandter Oberst Borota), wird gebeten, dass General Trifunovic nahezulegen, Weisungen seiner vorgesetzten Stelle abzuwarten. </br> 2.) Festlegung eines neutralen Raumes ostw. Sokolac läst sich mit deutschen Planungen nicht in Einklang bringen. Entsprechende andere Vorschläge wurden bereits DM übermittelt. </br> 3.) An dem ursprünglich festgelegten Verhalten der deutschen Wehrmacht gegenüber den Cetniks hat sich nichts geändert. </br> 4.) Die deutsche Wehrmacht wird versuchen, den Bedürfnissen der Cetniks weitgehend gerecht zu werden und beabsichtigt hierzu auch materielle Hilfeleistung."}})</ref>}} U posljednjim mjesecima okupacije Jugoslavije, dužnosnici njemačkog Wehrmachta mogli su dati konačni i zaokruženi sud o karakteru kolaboracije JVuO sa okupacionim snagama. Tako uputstvo iz štaba 91. armijskog korpusa od 26. decembra 1944. godine sadrži veoma iznijansirano tumačenje kvaliteta dosadašnje njemačko-četničke saradnje, prvenstveno uslovljene spoznajom da [[Narodnooslobodilačka vojska Jugoslavije|NOVJ]] predstavlja zajedničkog neprijatelja. Pored toga, oficiri iz štaba 91. koprusa analiziraju kako se može proći s najmanje političke štete usljed stalno prisutnog antagonizma između vlasti NDH i četnikâ, preporučajući oprez u odnosima s potonjima zbog njihovih neprekinutih veza sa [[Saveznici u Drugom svjetskom ratu|Saveznicima]]: {{izdvojeni citat|Srpski četnici: </br> Upotreba četničkih jedinica dala je u raznim oblastima dobre rezultate. Poznavanje zemljišta od strane četnikâ i njihove izviđačke aktivnosti protiv Titovih snaga od koristi su njemačkom Wehrmachtu. Međutim, oslanjanje četnika na njemački Wehrmacht proizilazi isključivo iz činjenice da su inferiorni u odnosu na Titove snage — [[Angloamerika|angloamerička]] oružana intervencija bi ih navela da odmah promijene kurs. Njihovi pokušaji da se svrstaju uz angloameričkog neprijatelja se nastavljaju. Stoga se savjetuje veliki oprez kada se postupa sa četnicima. Za vlastiti stav prema četnicima presudno je sljedeće: </br> 1) Upotreba četničkih jedinica mora se sprovesti na način tako da, u slučaju nagle promjene kursa, šteta ostane u granicama podnošljivog; </br> 2) Nijemci moraju iskoristiti neprijateljstvo između četnika i boljševičkih bandi; </br> 3) Saradnja s četnicima od slučaja do slučaja u zamjenu za opskrbu borbenom municijom, zdravstvenu njegu i snabdijevanje namirnicama, ukoliko su dostupne; </br> 4) Cjelokupno hrvatsko stanovništvo mrzi četnike; kompromis između njih i hrvatskih vlasti (posebno ustaša) teško da je moguć. Stoga, moramo spriječiti njihov upad na hrvatski teritorij, posebno između [[Drina|Drine]] i [[Bosna (rijeka)|Bosne]]. Prelazak [natrag] preko Drine u Srbiju, naročito od strane četnika iz Stare Srbije [misli se na teritoriju Nedićeve Srbije — prim.], treba podržati, jer se time izbjegava konflikt s NDH. Na hrvatskom tlu, taktički nužan kontakt s četnicima tokom operacija protiv Titovih snaga treba održati što je moguće više neprimjetnijim, s obzirom na odnos s ustašama; </br> 5) Postojeća mržnja između srpskih četnika i [[Bošnjaci|Muslimana]] zahtijeva poseban oprez tokom pregovora s obje strane i njihovog upošljavanja, jer će se i jedna i druga strana ili povući ili odmah zauzeti neprijateljski stav ako se za takve pregovore sazna; </br> Da li se četnici mogu iskoristiti u njemačku svrhu u borbi protiv Titovih bandi, '''čime bi se uštedjela njemačka krv''', zavisiće od razumnog i vještog pregovaranja s njima.<ref>[https://znaci.org/ok/T317.php?sta1=etni&sta2=D.M&idem=1404 NARA, T314, Roll 1630, frame no. 000770.] <br /> ({{jez-njem|"Die serbischen Cetniks. </br> Der Einsatz von Cetnik–Verbänden hat in verschiedenen Gebieten guten Ergebnissen geführt. Von Nutzen für die Deutsche Wehrmacht ist die Landeskenntnis der Cetniks und ihre Aufklärungstätigkeit den Titobanden gegenüber. </br> Anlehnung der Cetniks an die Deutsche Wehrmacht beruht jedoch nur auf die Tatsache, daß sie den Titokräften unterlegen sind: ein bewaffnetes angloameriknisches Eingreifen wird ihr sofortiges Umschwenken veranlassen, Ihre Versuche, sich dem angloamerikanischen Gegner zu nähern, laufen weiter. Große Vorsicht den Cetniks gegenüber ist daher angebracht. </br> Für die eigene Haltung den Cetniks gegenüber ist maßgebend: </br> 1.) Der Einsatz der Cetnik–Verbände ist so durchzuführen, daß bei plötzlichem Umschwenken der Schaden in erträglichen Grenzen bleibt. </br> 2.) Die Feindschaft zwischen den Cetniks und bolschewistischen Banden muß deutscherseits ausgenützt werden. </br> 3.) Zusammenarbeit mit Cetniks von Fall zu Fall gegen Bereitstellung von Gefechtsmunition, sanitäre Betreuung und Verpflegung, soweit diese vorhanden. </br> 4.) Die Cetniks sind bei der gesamten kroatischen Bevölkerung verhasst, ein Ausgleich zwischen ihnen und den kroatischen Dienststellen (bes. Ustascha) ist kaum möglich, daher muss ein Eindringen in den innerkroatischen Raum insbesondere zwischen Drina und Bosna unsererseits verhindert werden. Ein Übertritt insbesondere der altserbischen Cetniks über die Drina nach Serbien ist zu unterstützen, da so Konflikt mit Kroatien vermieden wird. Auf kroatischem Boden ist taktisch notwendige Fühlung mit Cetniks bei Einsatz gegen Titobanden im Hinblick auf Verhältnis zur Ustascha möglichst wenig in Erscheinung treten zu lassen. </br> 5.) Der bestehende Haß zwischen serbischen Cetniks und Muselmanen verpflichtet bei Verhandlungen und Einsatz beider Teile zu besonderer Vorsicht, da bei Bekanntwerden solcher Verhandlungen beide Parteien entweder abspringen oder sofort eine feindselige Haltung einnehmen werden. </br> Von einer verständnisvoll und geschickt geführten Verhandlung mit den Cetniks wird es abhängen, ob diese durch Einsatz gegen Titobanden für deutsche Zwecke nutzbar gemacht werden können, somit also deutsches Blut gespart werden kann."}})</ref>|Uputstvo načelnika štaba 91. armijskog korpusa o „srpskim četnicima“ iz decembra 1944.}} === Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore (1944) === {{Poseban članak|Proboj četnika i Nijemaca iz Crne Gore|Pavle Đurišić|Crnogorski dobrovoljački korpus}} [[File:Spisak vlastitih trupa njemačke Armijske grupe E 1944, decembra 1944.jpg|thumb|Spisak trupa njemačke Armijske grupe »E« iz decembra 1944.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=382&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000376.]</ref> Na spisku se nalazi i “10.000 Crnogoraca“ ({{jez-njem|"10.000 Montenegriner"}}). Riječ je o četnicima [[Pavle Đurišić|Pavla Đurišića]] (tj. CDK), koji su se povlačili zajedno sa okupacionim snagama.]] Dok su srbijanski četnici sadjejstvovali snagama Armijske grupe »E« u njihovom proboju na sjever, četnici iz Crne Gore uzeli su učešća u [[Proboj XXI brdskog korpusa iz okruženja|proboju XXI brdskog korpusa iz okruženja]]. Jedinice crnogorskih četnika, koje su od Njemaca takođe preformirane u dobrovoljačke pukove ("[[Crnogorski dobrovoljački korpus]]"), borile su se u sastavu njemačkog [[21. brdski armijski korpus (Nemačka)|21. brdskog korpusa]] između [[Danilovgrad]]a i [[Cetinje|Cetinja]] rame uz rame sa njemačkim vojnicima. Ove snage učestvovale su zajedno sa njemačkim snagama u operacijama protiv NOVJ ([[Operacija Frilingservahen aprila 1944|Frilingservahen]], [[Operacija Ribecal avgusta 1944|Ribecal]]). Komandant [[Armijska grupa E|Armijske grupe "E"]] je u svom izvještaju od ove četnike ubrojao u brojno stanje svojih jedinica: {{izdvojeni citat|C. D. K. od 3 puka, pod komandom potpukovnika [[Pavle Đurišić|Đurišića]], formiran neposredno od strane K-de 2. OkA ([[Druga oklopna armija (Nemačka)|Druga oklopna armija]]), bio je do sada u službenom pogledu potčinjen K-di 2. OkA a u snabdevačkom i taktičkom pogledu 181. peš. div., koja je trebalo da se obimno uključi u obuku. [...] C.D.K. se do sada dokazao u borbi protiv komunista, ali je upitna njegova pouzdanost prema njemačkom Wehrmachtu zbog Đurišićeva kontradiktornog stava.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=825&rec=314&roll=664 NARA, T314, Roll 664, frame 000817.] <br /> ({{jez-njem|"M.F.K. zu 3 Rgt. unter Führung Oberstleutnant Djurisic, wurde von Pz.AOK 2 unmittelbar aufgestellt, unterstand bisher truppendienstlich Pz.AOK, versorgungsmässig und taktisch 181.Inf.Div., die sich ausbildungsmässig weitgehend einzuschalten hatte. </br> M.F.K. im Kampf gegen Kommunisten bisher bewährt, jedoch in seiner Zuverlässigskeit gegenüber der deutschen Wehrmacht durch widerspruchsvolle Haltung Djurisic fragwürdig."}})</ref>|Izvještaj Komande 21. brdskog korpusa Komandi Grupe armija "E" od 23. septembra 1944. godine}} O odluci komandanta Crne Gore, Boke i Sandžaka JVuO potpukovnika Pavla Đurišića da slijedi kolonu njemačkih armijâ pri povlačenju s Balkana, te o značajnoj pomoći pruženoj okupatoru od strane crnogorskih četnika tom prilikom, piše u svojim ratnim memoarima i [[Hermann Neubacher]]: {{izdvojeni citat|On je bio opasan nemački saveznik. Meni je uvek bilo savršeno jasno da bismo mi za Pavla Đurišića, u slučaju invazije zapadnih sila na Balkan, ponovo postali njegov najveći neprijatelj. Kada je započelo povlačenje nemačkih trupa iz Crne Gore, Pavle Đurišić je krenuo sa njima. Tokom napornih marševa po planinskom terenu, tokom operacije povlačenja prolazili smo i kroz područja koja su kontrolisali partizani. Njegove trupe vodile su borbu sa partizanima i time nemačkim trupama olakšale evakuaciju sa tog prostora. Kasnije je Pavle Đurišić sklopio ugovor sa ustaškim trupama Ante Pavelića, da bi mogao da prođe sa svojim jedinicama kroz Hrvatsku i Istru. Tamo su se već nalazile i druge četničke jedinice, kao i Ljotićevi dobrovoljci.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN], str. 176—177.</ref>|[[Hermann Neubacher]]}} === Prelazak sa Nemcima u Bosnu (1944-1945) === {{main|Proboj Armijske grupe E kroz istočnu Bosnu|Četnička ofanziva u istočnoj Bosni 1944.|Bosanska golgota}} [[File: Četnički oficir Dinarske divizije, SS-Sturmbannführer Ernst Lerch i neidentificirani SS-Hautsturmführer tokom ofanzive protiv IX. korpusa.jpg|thumb|Oficir [[Dinarska četnička divizija|Dinarske divizije JVuO]], SS-Sturmbannführer [[Ernst Lerch]] i neidentificirani SS-Hauptsturmführer tokom ofanzive protiv [[9. korpus NOVJ|9. korpusa NOVJ]] u Sloveniji, mart 1945. godine<ref>[http://bandenkampf.blogspot.com/2016/05/bk0164.html Bandenkampf in Jugoslawien 1941–1945: </br> 0164 | Photo | Höherer SS- und Polizeiführer Adriatisches Küstenland]</ref>]] [[Armijska grupa "E"]] imala je u planu otvaranje komunikacija kroz istočnu Bosnu, pa je krajem novembra jedna njena divizija ([[11. poljska vazduhoplovna divizija (Nemačka)|11. poljska vazduhoplovna divizija]]) započela napad pravcem od [[Rogatica|Rogatice]] prema [[Zvornik]]u, protiv snaga [[Treći udarni korpus NOVJ|Trećeg udarnog korpusa]] [[NOVJ]]. Međutim, kako su tokom ofanzive [[NOVJ]] i Crvene armije od 3. decembra nemačke pozicije na [[Sremski front|Sremskom frontu]] ozbiljno ugrožene, ova divizija hitno je izvučena i transportovana prugom [[Sarajevo]] - [[Slavonski Brod]] na [[Sremski front]]. Na njeno mesto usmerena je glavnina četnika iz [[Srbija|Srbije]]. U izvještaju Operativnog odjeljenja u [[Sarajevo|Sarajevu]] Armijske grupe »E« od 10. decembra 1944, koji potpisuje potpukovnik Warnstorff, istaknuto je: {{izdvojeni citat| Telegram 34. i 91. arm. korpusu, 5. SS-brd. arm. korpusu i Korpusnoj grupi »Kibler«: 1) Četnici na maršu u širi rejon Valjeva privremeno će preći preko područja Rogatica — Ljubovija — Zvornik — Kladanj. 2) DM garantuje najlojalnije držanje prema nemačkim jedinicama i nudi saradnju. Znak raspoznavanja za saradnju između nemačkih jedinica i četnika je: Mitrovica. 3) Četnike u što većoj meri koristiti za službu izviđanja. Materijalna pomoć može im se obezbediti u ograničenim razmerama ukoliko se stave na raspolaganje za borbu protiv bandi. 4) K-da Grupe armija obavestila je hrvatske vlasti o navedenom kretanju.<ref>[https://znaci.org/00001/4_12_4_219.htm IZVOD IZ RATNOG DNEVNIKA KOMANDE GRUPE ARMIJA »E« ZA PERIOD OD 1. OKTOBRA DO 31. DECEMBRA 1944. GODINE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=998&rec=311&roll=184 NARA, T311, Roll 184, frame no. 000992.] ({{jez-njem| <br /> "1.) Cetniks überschreiten auf dem Marsch in den Großraum Valjevo vorübergehend das Gebiet Rogatica – Ljubovija – Zvornik – Kladanj. <br /> 2.) DM hat loyalste Haltung gegenüber deutscher Truppe zugesichert und bietet Zusammenarbeit an. Kennwort zwischen deutscher Truppe und Cetniks für Zusammenarbeit ist "Mitrovica". <br /> 3.) Die Cetniks sind weitgehend für Erkundungsaufträge zu verwenden. Materielle Hilfe darf ihnen in beschränktem Ausmaß gewährt werden, soweit sie sich zum Kampf gegen die Banden zur Verfügung stellen. <br /> 4.) Die kroatischen Behörden sind über obige Bewegung durch Okdo. unterrichtet worden."}})</ref>}} U izvještaju njemačkog opunomoćenog generala u [[NDH]] od 24. decembra 1944. godine,<ref>[https://znaci.org/00001/40_82.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje POSLJEDNJI DANI NA VUČJAKU]</ref> navodi se da je general Draža Mihailović izrazio spremnost za suradnju i sa formacijama NDH u borbi protiv NOVJ: {{izdvojeni citat|Prema izvješću pouzdanog agenta, Draža Mihajlović je izrazio namjeru da se bori skupa sa ustašama i domobranima, jer je njihov zajednički glavni cilj uništenje komunizma.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=443&rec=311&roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000427.] <br /> ({{jez-njem|"Nach zuverlässiger V–Mann–Meldung soll Draza Mihajlovic geäussert haben, er wolle mit den Ustascha und Domobranen zusammen kämpfen, da das gemeinsame Hauptziel die Vernichtung des Kommunismus sei."}})</ref>|Izvještaj njemačkog opunomoćenog generala u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj od 24. XII 1944.}} Četnici su, pod ličnom komandom [[Dragoljub Mihailović|Mihailovića]], nakon koncentrisanja unutar nemačko-ustaških linija, izvršili [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|napad na snage NOVJ]]. 8. decembra [[1944]]. ujutro sa nemačko-ustaških položaja u okolini [[Rogatica|Rogatice]] krenuli u silovit napad prema [[Zvornik]]u. Ovaj napad bio je usklađen sa napadom nemačkog 34. armijskog korpusa sa druge strane, pravcem [[Užice]] - [[Ljubovija]] - [[Zvornik]]. Ovom prilikom četnicima su Nemci obezbedili snabdevanje municijom, kao i zbrinjavanje ranjenika u nemačkim bolnicama u [[Sarajevo|Sarajevu]]. Pošto je prodor četnika prema [[Zvornik]]u odbijen, njihova glavnina usmerila se prema oslobođenoj [[Tuzla|Tuzli]]. U [[Ofanziva JVuO u istočnoj Bosni decembra 1944|neizvesnim borbama od 24. do 28. decembra]] [[Treći udarni korpus NOVJ]] krajnjim naporom odbio je ovaj napad. Nakon ovog poraza, glavnina [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićevih]] snaga razmestila se u [[Modriča|Modriči]] i okolini, gde su nakon kraćeg sukoba uspostavili sporazum sa snagama NDH. Tako su se našli na za Nemce vitalnoj komunikaciji Sarajevo - Brod, vodeći zajedno sa Nemcima teške dvomesečne borbe protiv [[Druga armija JA|Druge jugoslovenske armije]], koja je nastojala da je prekine. Preko pukovnika Borote, komandanta Romanijskog korpusa JVuO, uspostavljena je saradnja sa nemačkim štabom u [[Sarajevo|Sarajevu]], od kojeg je obezbeđeno snabdevanje municijom i bolničko zbrinjavanje ranjenika.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_130.htm Opšti uslovi sporazuma o saradnji između četnika i nemačkih jedinica pripremljeni za pregovore decembra 1944. godine], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - dokument broj 130</ref><ref>[https://www.znaci.org/00001/4_12_4_219.htm Ratni dnevnik Armijske grupe E 1.10.1944-31.12.1944], Zbornik dokumenata i podataka NOR-a, tom XII, knjiga 4, Vojnoizdavački zavod, Beograd - prilog broj 2, (10. decembar 1944)</ref> [[Dragoljub Mihailović|Mihailovićeva]] grupacija takođe je uspostavila vezu sa Štefanom Hedrihom ({{jez-nem|Stefan Hedrich}}), SS-oberfirerom i inspektorom u glavnom štabu SS, komandantom SS-oblasti Severozapadna Bosna.<ref>[https://www.znaci.org/00001/181.htm Roland Kaltenegger: TOTENKOPF & EDELWEIß], četvrti deo: Das Kriegsjahr 1944 (Ares verlag, Graz), strana 268.</ref> [[3. april]]a 1945. godine, kada su nemačke trupe napuštale Bijeljinu i okolinu, Mihailović je pokušao da ih pridobije da ostanu pod njegovom komandom kao jugoslovenski državljani.<ref>[https://www.znaci.org/00001/4_14_4_192.htm Izvod iz Knjige poslatih depeša štaba Vrhovne komande od 12. decembra 1944. do 7. aprila 1945. godine]</ref> [[Schutzstaffel|SS]]-Sturmbannführer (major) [[Ernst Lerch]], u izvještaju od 8. marta 1945. godine, piše da je [[Aleksandar Nikolić (četnik)|Aleksandar Nikolić]], zapovjednik Sremsko-slavonske komande JVuO, zajedno sa svojim trupama (za koje navodi da broje oko 80 ljudi, ali i da bi po pristizanju ostatka jedinice ta cifra mogla dostići i 400) došao u [[Istra|Istru]], tj. u [[Operativna zona Jadransko primorje|Operativnu zonu Jadransko primorje]], gdje se stavlja na raspolaganje njemačkim vlastima. Ernst Lerch moli nadređene da naznače rejon u kojem bi »grupa pukovnika Nikolića« mogla da bude »upotrebljena«: {{izdvojeni citat|1.) U prostor [[Jurdani]], prov. [[Rijeka (grad)|Rijeka]], stigli su delovi četničke grupe pukovnika Nikoliča u jačini oko 80 ljudi. 2.) Prema telegr. Glavnog ureda SS od 7. 2. 45, delovodn. pov. br. 375/45, grupa Nikolić potčinjena je komandantu SS i policije u [Operativnoj zoni] Jadr. primorje. [...] 6.) Pukovnik Nikolić je samostalni četnički komandant i njegov načelnik Štaba major Miladinović je izjavio da ova grupa ne želi nikakvu zavisnost od ministra [[Dimitrije Ljotić|Ljotić]]a, odn. od drugih četničkih grupa. <br /> Oni obećavaju da će se stoprocentno zajedno s Nemcima boriti kako protiv komunista tako i protiv regularnih engleskih trupa koje oni navodno preziru iz dubine duše. <br /> Ovaj osnovni stav oni će zadržati u svakoj situaciji pa ma šta se desilo.<ref>[https://znaci.org/zb/4_6_19.htm Zbornik NOR-a – tom VI – Borbe u Sloveniji – knjiga 19. – 1. III – 15. V 1945. godine, Vojnoistorijski institut], Beograd, 1975, dokument br. 161, str. 822–823.</ref>|Obaveštenje komandanta SS i policije u Operativnoj zoni Jadransko primorje od 8. marta 1945. o pristizanju četnika pukovnika Nikolića u Istru}} [[Hermann Neubacher]], specijalni izaslanik njemačkog Ministarstva vanjskih poslova za [[Jugoistočna Evropa|jugoistočnu Evropu]], u svojim poslijeratnim memoarima ističe da je sa četničkim komandantom održavao vezu sve do aprila 1945, tj. do [[Povlačenje kolaboracionista sa Nijemcima (1944–1945)|zajedničkog povlačenja Nijemaca i četnika]] pred jedinicama NOVJ i [[Crvena armija|Crvene armije]]. Neubacher navodi da je postojala i zamisao o susretu između njega i generala Mihailovića, ali [[Joachim von Ribbentrop]] nije dao dopuštenje za taj sastanak: {{izdvojeni citat|Tokom sukoba četnika sa Englezima, stiglo je do mene pitanje da li bih bio spreman da razgovaram sa Dražom Mihailovićem. Ovu sam molbu prosledio ministru spoljnih poslova Ribentropu, tražeći od njega da mi dozvoli da do takvog susreta dođe. U principu, nije mi bilo zabranjeno da uspostavim kontakt. Ali, za vođenje razgovora morao sam da dobijem specijalnu dozvolu. Bilo mi je, međutim, zabranjeno da stupim na teren koji kontroliše Draža Mihailović. Moja spremnost i želja da se sretnem sa njim bili su veliki, te sam uskoro morao da sam sebi priznam da je moj glavni motiv bio – radoznalost. Da se sretnem sa četničkim vođom, a da se prethodno ne izvrše potrebne pripreme, razgovor bi bio besmislen, i jedino bi doneo neugodnost i neprilike za Dražu Mihailovića, jer bi dobio etiketu „kolaboratera“. Trebalo je susret dobro organizovati, kako bi bilo sigurno da će doneti senzacionalan rezultat. Verovatno je i sam Draža Mihailović tako razmišljao, pa zato, najzad, nije nikada ni došlo do našeg susreta. Ali, ostali smo u vezi preko naših posrednika. I jedna i druga strana bila je u tim kontaktima veoma oprezna. Jedan moj poverljiv čovek čak je tri puta bio u Dražinom glavnom štabu. Da ne bih bio suviše opširan, zadovoljiću se samo tvrdnjom da Draža Mihailović svoju politiku sve do kraja rata nije menjao. Tek početkom 1945, u vreme naših poslednjih borbi u Hrvatskoj, kada je povlačenje naših trupa sa tog prostora bilo samo pitanje dana, Draža Mihailović mi se obratio direktnom molbom – i to preko svojih poverljivih ljudi u Beču – da mu pružim pomoć u vezi sa naoružanjem njegovih jedinica. Tokom nekoliko dana ja sam čak imao direktnu radio-vezu sa njegovim glavnim štabom u Bosni. Moj poverljiv čovek bio je poslednji put kod Draže u aprilu 1945.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 161–162.</ref>}} General Mihailović je odbijao da osobno uđe u bilo kakav aranžman s okupatorom, i od ove je politike odstupio samo u četiri ili pet navrata tokom rata. Riječ je o [[Sastanak u Divcima|sastanku u Divcima]] sredinom novembra 1941. godine, zatim o dva sastanka s predstavnikom Hermanna Neubachera, [[Rudolfom Stärkerom]], u jesen 1944 (prvi u zapadnoj Srbiji na kojem je Mihailovića pratio pukovnik [[Robert H. McDowell]], šef američke vojne misije pri njegovu štabu, a drugi u sjeveroistočnoj Bosni), kao i o posljednjem sastanku sa Stärkerom na planini [[Vučjak]], početkom aprila 1945. Neubacher pokušava u svojoj knjizi ekskulpirati Mihailovića od odgovornosti za kolaboraciju.<ref>[https://znaci.org/00001/40_62.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje ČETNIČKO-NJEMAČKI SPORAZUMI O KOLABORACIJI U SRBIJI]</ref> == Nemci o generalu Mihailoviću i JVuO == [[Datoteka:Draža pred sudom.jpg|mini|desno|Optuženi [[Dragoljub Mihailović]] na [[Beogradski proces|suđenju u Beogradu]] [[1946]].]] {{izdvojeni citat|'''Njemačka je za D.M.-a neprijatelj br. 2 – neprijatelj br. 1 su komunisti'''.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=695&rec=311&roll=195 NARA, T311, Roll 195, frame no. 000686.] <br /> ({{jez-njem|"Deutschland ist für D.M. nur noch der Feind No. 2. Feind No. 1 sind die Kommunisten."}})</ref>|Zabilješka sa sastanka Armijske grupe »F« sa izaslanikom Neubacherom održanog 30. jula 1944.}} Jedna od najrječitijih evaluacijâ komandne sposobnosti načelnika štaba Jugoslovenske vojske u Otadžbini, a koja potiče iz primarnih izvora njemačke provenijencije, sadržana je u mjesečnom izvještaju Komande Jugoistoka za mart 1943. godine<ref>[https://znaci.org/00001/40_51.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945, poglavlje BITKA NA NERETVI I NJENE POSLJEDICE]</ref><ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?broj=813&rec=78&roll=332 NARA, T78, Roll 332, frame 6290063.] <br /> ({{jez-njem|"Die bisherigen Kämpfe zeigen, daß Mihailovic als militärischer Führer versagte. Die gegebenen Möglichkeiten infolge Unkenntnis von Zeitbedarf, Raum und Gelände nicht erkennend, trägt er die Hauptschuld an den bisherigen Mißerfolgen."}})</ref>: {{izdvojeni citat|Dosadašnje borbe pokazuju da je Mihailović kao vojni komandant zatajio. Mihailović snosi glavnu krivnju za dosadašnje neuspjehe zbog nepravilne procjene vremena, prostora i zemljišta i zbog toga što nije iskoristio opće date mogućnosti.|Procjena situacije Komande Jugoistoka za mart 1943. (1. april 1943.)}} Prilikom ispitivanja od strane istražitelja 7. američke armije avgusta 1945. godine, pisanu izjavu o svojim aktivnostima u ratnom periodu sastavio je i [[feldmaršal]] [[Maximilian von Weichs]], koji je avgusta 1943. naslijedio generala Löhra na mjestu glavnokomandujućeg Jugoistoka. U odjeljku naslovljenom »Grupe koje pomažu Njemačkoj«, von Weichs o četnicima Draže Mihailovića piše sljedeće: {{izdvojeni citat|Mihailovićeve trupe su se nekada borile protiv naših okupacionih trupa iz lojalnosti prema svome kralju. U isto vreme su se borile protiv Tita, zbog svojih antikomunističkih ubeđenja. Ovaj rat na dva fronta nije mogao dugo potrajati, posebno kada je britanska podrška počela favorizovati Tita. Sledstveno, Mihailović je pokazao pronemačka stremljenja. Bilo je angažmana tokom kojih su se srpski četnici borili protiv Tita zajedno sa nemačkim trupama. Sa druge strane, dešavalo se da neprijateljski raspoložene četničke grupe napadnu nemačke vozove za snabdevanje da bi popunili sopstvene zalihe. Mihailović je voleo da ostane u pozadini, i prepusti takve poslove svojim podređenima. On se nadao da će dočekati svoje vreme ovom igrom moći, dok mu anglo-američko iskrcavanje ne obezbedi dovoljnu podršku protiv Tita. Nemačka je prigrlila njegovu podršku, koliko god privremenu. Četničke izviđačke aktivnosti naši komandanti su visoko cenili.<ref>http://znaci.org/00002/318_4.htm ({{jez-eng|"MIHAILOVIC's troops once fought against our occupation troops out of loyalty to their King. At the same time they fought against TITO, because of anti—Communist convictions. This two front war could not last long, particularly when British support favored TITO. Consequently MIHAILOVIC showed pro-German leanings. There were engagements during which Serbian Chetniks fought TITO alongside German troops. On the other hand, hostile Chetnik groups were known to attack German supply trains in order to replenish their own stocks. ''MIHAILOVIC liked to remain in the background, and leave such affairs up to his subordinates. He hoped to bide his time with this play of power until an Anglo—American landing would provide sufficient support against TITO. Germany welcomed his support, however temporary. Chetnik reconnaissance activities were valued highly by our commanders''."}})</ref>}} Takođe, feldmaršal von Weichs na drugom mjestu podcrtava da, dok se general Mihailović nastojao držati po strani, taktička je njemačko-četnička kolaboracija na terenu poprimala sve veći obim: {{izdvojeni citat|Iako se on sâm [Mihailović] oštroumno suzdržavao od iznošenja svog ličnog stava u javnosti, bez sumnje kako bi imao odriješene ruke za svaku eventualnost (npr. savezničko iskrcavanje na Balkanu), dopustio je svojim komandantima da pregovaraju s Nijemcima te da s njima sarađuju. I oni su to činili, sve više i više...<ref>Röhr, Werner, ed. (1994). Europa unterm Hakenkreuz: Okkupation und Kollaboration (1938–1945). Berlin: Hüthig. s. 358. <br/ > ({{jez-eng|"Though he himself [Draža Mihailović] shrewdly refrained from giving his personal view in public, no doubt to have a free hand for every eventuality (e.g. Allied landing on the Balkans), he allowed his commanders to negotiate with Germans and to co-operate with them. And they did so, more and more..."}})</ref>|[[Maximilian von Weichs]]}} Specijalni [[Adolf Hitler|Hitler]]ov izaslanik [[Hermann Neubacher]] u svojim memoarima tumači politiku Draže Mihailovića. On piše da je Mihailović „ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva”. Neubacher primjećuje da su Mihailovićevi komandanti sarađivali sa Nijemcima, dočim je on nastavio voditi antiokupatorsku propagandu: {{izdvojeni citat|Politiku Draže Mihailovića nije bilo teško razumeti. On je bio impresioniran nemačkim vojnim podvizima. Pa ipak, sa sigurnošću je računao na to da će Nemačka izgubiti rat. Dovoljno sam čuo od pouzdanih izvora, koji su me obavestili o Dražinom stavu prema Rajhu. On je ostao neprijatelj okupatoru, koji je, zbog Titovog uspona, postao njegov neprijatelj broj dva. Saveznici su Dražu ostavili na cedilu, pa je zato pokušao da od Nemaca – koji su za njega sada bili samo neprijatelj broj dva – dobije što je moguće više oružja. Namera četničkog vođe bila je ova: da se, kada započne nemačko povlačenje, bez borbe dokopa nemačkih strateških pozicija i da se na njima utvrdi. On se spremao za konačan obračun sa Titom, koji je trebalo da se vodi beskompromisno, na život ili smrt, a u pitanju je bila budućnost Jugoslavije. Dok su, dakle, Dražini podređeni komandanti tu i tamo sarađivali sa Nemcima, on je sam nastavio da i dalje vodi propagandu protiv Nemaca.<ref>[http://www.znaci.org/00001/172_7.pdf Herman Nojbaher: SPECIJALNI ZADATAK BALKAN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221015170611/https://znaci.org/00001/172_7.pdf |date=2022-10-15 }}, str. 160–161.</ref>}} Čak i kada je odobravao kolaboraciju svojih komandanata sa okupatorima, general Mihailović je strogo vodio računa da se na taj način lično ne kompromituje, prvenstveno iz straha od negativne reakcije stanovništva okupirane Jugoslavije. Presretanjem komunikacije između Mihailovića i vojvode Đujića ujesen 1943, njemački nadležni organi su registrovali ovu tendenciju kod četničkog vođstva: {{izdvojeni citat|18.11. Radio-naređenje D.M. Đujiću da još više nego do sada ratuje zajedno sa njemačkim Wehrmachom protiv komunista, jer su oni izdali srpsku nacionalnu stvar. On sam ne može tako postupiti zbog stava naroda.<ref>[https://znaci.org/NARA/T316.php?rec=311&broj=235&roll=196 NARA, T311, Roll 196, frame no. 000223.] <br /> ({{jez-njem|"18. 11. FUNKBEFEHL D. M. AN DJUJIC, MIT DEUTSCHER WEHRMACHT GEGEN KOMMUNISTEN MEHR ALS BISHER ZU KAEMPFEN, DA NATIONALE SACHE SERBIENS VERRATEN. ER SELBST KOENNE WEGEN VOLKSMEINUNG NICHT MITMACHEN."}})</ref>|Depeša komande Druge oklopne armije komandi [[Armijska grupa F|Armijske grupe »F«]] od 21. novembra 1943. godine}} General [[Schutzstaffel|SS]]-a [[Otto Kumm]], treći komandant [[7. SS dobrovoljačka gorska divizija Prinz Eugen|7. SS dobrovoljačke brdske divizije »Prinz Eugen«]], u knjizi ratnih memoara naslovljenoj ''Vorwärts, Prinz Eugen! Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division "Prinz Eugen"'' („Naprijed, Prinz Eugen! Istorija 7. SS dobrovoljačke divizije Prinz Eugen”), ostavio je svoje tumačenje prirode odnosâ između JVuO i njemačkog okupatora: {{izdvojeni citat|Kao ostatak „u šumi“ regularne armije nakon okupacije Jugoslavije, oni su nosili stare uniforme – i nove brade, jer su se zakleli da se neće brijati dok okupator ne bude isteran iz zemlje. Oni su bili verni kraljevini i borili su se za svog mladog kralja Petra II, ali radije su se držali udaljenih sela i oblasti, ne napadajući naše jedinice, osim ako se nisu osećali dovoljno nadmoćnim. Disciplina i naoružanje bilo im je relativno dobro, a u odnosu prema drugim jugoslovenskim narodnim i verskim grupama bili su nepredvidljivi – što je često išlo do napada na hrvatska sela i muslimanske žene. Kao prijatelje još su imali Engleze – i njihov radio. Na volovskim kolima ili na konjskim leđima oni su se povremeno prebacivali u druge oblasti, najčešće neuzdrmani, jer smo ih mi puštali, smatrajući da ih dugoročno možemo pridobiti za nas – kao '''braću po oružju protiv komunizma'''. To je donekle nejasna situacija, oni nisu prijatelji, ali ni neprijatelji, i situacija se menja s vremena na vreme.<ref>[http://www.znaci.org/00001/200.htm Otto Kumm: VORWÄRTS, PRINZ EUGEN! - Geschichte der 7. SS-Freiwilligen-Division "Prinz Eugen"], [http://www.znaci.org/00001/200_5.pdf Aufstellung der Division "Prinz Eugen"] str. 52. <br /> ({{jez-njem|"Als Reste der nach der Besetzung Jugoslawiens 'in den Wald' gegangenen regulären Armee tragen sie die alte Uniform – und neue Bärte, da sie geschworen haben, sich nicht früher zu rasieren, bevor nicht der Okkupator aus dem Land gejagt ist. Sie sind königstreu und kämpfen für ihren Jung-König Peter II., doch weichen sie lieber aus in abseits gelegene Dörfer und Gebiete und stellen sich nur selten unseren Verbänden, es sei denn, sie fühlen sich in ausreichender Ubermacht. Disziplin und Bewaffnung sind relativ gut, gegenüber den anderen jugoslawischen Volks- und Glaubensgruppen sind sie unberechenbar, weshalb es oft zu Ubergriffen gegen kroatische Dörfer oder muselmanische Frauen kommt. Als stille Freunde haben sie die Engländer – und ihre Funkgeräte. Auf Ochsenkarren oder hoch zu Roß verlegen sie manchmal in eine andere Gegend, meist ungeschoren, da wir sie ziehen lassen und sie auf lange Sicht für uns gewinnen wollen – als Waffengefährten gegen den Kommunismus. Es ist eine etwas unklare Situation, sie sind nicht Freund, auch nicht Feind, die Lage wechselt von mal zu mal."}})</ref>}} Saradnju sa četničkim formacijama generala Mihailovića u borbi protiv zajedničkog neprijatelja pominje u svojim memoarima i [[Schutzstaffel|SS]]-potpukovnik [[Otto Skorzeny]], vođa njemačkih komandosa, zaslužan za izvođenje brojnih specijalnih operacija tokom rata. Neposredno pred [[Kapitulacija Nacističke Njemačke|kapitulaciju nacističke Njemačke]], ''Obersturmbannführer'' Skorzeny je tri dana (od 5. do 8. maja [[1945]]. godine) vršio dužnost šefa njemačke vojno-obavještajne službe ''[[Abwehr]]''. Po osobnom ''[[Adolf Hitler|Führer]]ovom'' naređenju, potpukovnik Skorzeny biva upućen proljeća 1944. godine u okupiranu Jugoslaviju, kako bi koordinirao [[Operacija Konjićev skok|operacijom uništenja]] [[Vrhovni štab NOVJ|Vrhovnog štaba NOVJ]] i zarobljavanja [[Josip Broz Tito|maršala Tita]]: {{izdvojeni citat|U proljeće 1944. dobio sam naredbu Vrhovne komande Wehrmachta da lociram [[Josip Broz Tito|Titov]] štab, uništim ga i uhvatim Tita, koji je, prema [[Winston Churchill|Churchill]]ovoj volji, već bio zamijenio generala Mihailovića. Mihailović, ratni ministar mladog kralja [[Petar II Karađorđević|Petra II]] od Jugoslavije, koji je živio u egzilu u [[London]]u, bio je uplašen sve većim uticajem komunizma. Na njegovo zaprepaštenje, njegovi su se četnici ponekad borili zajedno čak s mađarskim trupama, Hrvatima [[Ante Pavelić]]a, pa čak i sa našim vojnicima protiv Titovih trupâ.<ref>Otto Skorzeny, ''Meine Kommandounternehmen. Krieg ohne Fronten'', Universitas Verlag in F.A. Herbig Verlagsbuchhandlung GmbH, München, 1993, s. 201. <br /> ({{jez-njem|"Im Frühjahr 1944 bekam ich den Befehl vom OKW, das Hauptquartier Titos ausfindig zu machen, es zu zerstören und Tito gefangenzunehmen, der nach dem Willen Churchills schon den General Mihailowitsch abgelöst hatte. Der Kriegsminister des im Exil in London lebenden jungen Königs Peter II. von Jugoslawien, Mihailowitsch, war über den fortschreitenden Einfluß des Kommunismus erschreckt. Seine Tschetniks schlugen sich zu seinem Erstaunen manchmal sogar gemeinsam mit den ungarischen Truppen, den Kroaten des Ante Pawelitsch und selbst unseren Soldaten gegen die Truppen Titos."}})</ref>}} == Reference == {{izvori|2}} == Povezano == * [[Kolaboracija četnika sa silama Osovine]] * [[Saradnja četnika sa fašističkom Italijom]] == Vanjske veze == {{commonscat|Chetnik collaboration with Axis occupation}} * [https://www.znaci.org/00001/40.htm Jozo Tomasevich: ČETNICI U DRUGOM SVJETSKOM RATU 1941-1945 (Stanford University Press 1975)] {{Kolaboracija u Jugoslaviji}} {{Authority control}} [[Kategorija:Saradnja četnika sa snagama Osovine u Drugom svetskom ratu| ]] fcoc5aecxzdq2m5mxwnz6lfkpqhorbf 0 4711850 42683206 42433112 2026-09-04T16:14:42Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683206 wikitext text/x-wiki {{Infokutija vodotok | ime=Ruzizi | drugo_ime = | slika =Hippos and Bridge, Burundi 067.jpg | slika_širina = 260px | slika_opis=[[Nilski konj]]i kod [[most]]a za [[Burundi]] | kontinenti= [[Afrika]] | regije =[[Istočna Afrika]] | države ={{flag|DR Kongo}}, {{flag|Ruanda}}, {{flag|Burundi}} | pokrajine = | gradovi =[[Bukavu]] | izvor =[[Jezero Kivu]] | izvor_visina =1,450 | izvor_koord =02°29′27″S 28°53′35″E | ušće =kod [[Bujumbura]] ([[Burundi]]) u [[Tanganjika (jezero)|Jezero Tanjganjika]] | ušće_visina=770 | ušće_koord=03°21′51″S 29°16′04″E | ušće_vrsta= | dužina =160<ref name=brit/> | pritoke= | protok_sred =142<ref name=mapy/> | protok_min = | protok_maks = | sliv =[[Kongo (rijeka)|Konga]] | površina =244,500<ref name=mapy/> | ulijeva_se_u =[[Tanganjika (jezero)|Jezero Tanjganjika]] | broj_vrsta = | zaš_područja = | mostovi = | brane = | akumulacije = | plovnost= | luke = | kol_robe = | karta= | karta_širina = | karta_opis = }} '''Ruzizi''' je [[rijeka]] na [[tromeđa|tromeđi]] [[Demokratska Republika Kongo|DR Konga]], [[Ruanda|Ruande]] i [[Burundi]]ja duga 160 [[km]] koja spaja [[Jezero Kivu]] sa [[Tanganjika (jezero)|Jezerom Tanjganjika]] <ref name=brit/> == Hidrologija== Rijeka [[izvor|izvire]] iz [[Jezero Kivu|Jezera Kivu]] na [[granica|granici]] između [[grad]]ova [[Bukavu]] ([[DR Kongo|Demokratske Republike Kongo]]) i [[Cyangugu]] ([[Ruanda]]). Od tamo teče prema [[jug]]u do [[Tanganjika (jezero)|Jezero Tanjganjika]], gdje [[ušće|uvire]] kod grada [[Bujumbura]] u [[Burundi]]ju.<ref name=brit/> Na svom toku rijeka se spušta od 1,450 na 770 [[metar]]a, a to nudi potencijalnu [[Hidroenergija|hidroenergiju]] od 500 [[vat|MW]] (danas je iskorišteno samo 80 MW).<ref name=vat>{{cite web | url =https://docs.google.com/viewer?url=https%3A%2F%2Fuploads.water-energy-food.org%2Fresources%2FP4657_GIZ_ABAKIR_Factsheet_EN_FINAL.pdf&pdf=true | title =''Lake Kivu and Ruzizi Basin'' | accessdate =08.02.2025. | language=engleski | publisher=ABAKIR}}</ref> U strmom gornjem toku gdje ima [[kanjon]]a i [[brzaci|brzaka]], -[[1958]]. podignuta [[brana]].za [[hidroelektrana|hidroelektranui]]. Nova hidroelektrana podignuta je [[1989]]. par kilometara nizvodno.<ref name=brit>{{cite web | url =https://www.britannica.com/place/Ruzizi-River | title =''Ruzizi River'' | accessdate =08.02.2025. | language=engleski | publisher=Encyclopaedia Britannica}}</ref> [[Porječje]] rijeke ima [[površina|površinu]] 2,011 [[km²]], od tog 1,005 u Ruandi, 368 u DR Kongu i 638 u Burundiju.<ref name=mapy>{{cite web |url=https://waterportal.rwb.rw/catchment-level-1/31 |title = ''Rusizi catchment'' |publisher=Rwanda Water Resources Board |language =engleski |accessdate =8.02. 2025.}}</ref> == Izvori == {{reflist}} == Vanjske veze == {{Commonscat|Ruzizi River}} * [https://mapcarta.com/Ruzizi_River_W80835486 ''Ruzizi River'' (na portalu Mapcarta)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250211202116/https://mapcarta.com/Ruzizi_River_W80835486 |date=2025-02-11 }} {{en icon}} [[Kategorija:Rijeke u Demokratskoj Republici Kongu]] [[Kategorija:Rijeke u Ruandi]] [[Kategorija:Rijeke u Burundiju]] larap4asy0bmh3ifxb6ux9109mmbn1f 0 4719666 42683305 42645683 2026-09-05T09:02:47Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683305 wikitext text/x-wiki [[File:Hawksbill turtle at Elphinstone Reef, Red Sea, Egypt (36522421716).jpg|thumb|[[Eretmochelys imbricata|Karetna želva]], spongivor]] '''Spongivor''' je [[životinja]] anatomski i fiziološki prilagođena jedenju životinja iz [[Koljeno (taksonomija)|koljena]] [[Porifera]], koje se obično nazivaju [[spužve|morskim spužvama]], kao glavne komponente svoje prehrane. Kao rezultat svoje prehrane, spongivori poput [[Eretmochelys imbricata|karetne želve]] razvili su oštar, uzak kljun sličan ptičjem koji im omogućava da dopru do pukotina na grebenu kako bi dohvatili spužve. == Primjeri == [[Eretmochelys imbricata|Karetna želva]] je jedna od rijetkih životinja za koju se zna da se prvenstveno hrani spužvama. To je jedini poznati spužvastojedni gmizavac.<ref name="VDGIF">{{cite web | title =Species Booklet: Hawksbill sea turtle | work =Virginia Fish and Wildlife Information Service | publisher =Virginia Department of Game & Inland Fisheries | url =http://www.dgif.state.va.us/wildlife/species/display.asp?id=030073 | access-date =2007-02-06 | url-status =dead | archive-url =https://web.archive.org/web/20060924121429/http://www.dgif.state.va.us/wildlife/species/display.asp?id=030073 | archive-date =2006-09-24 }}</ref> Spužve raznih odabranih vrsta čine do 95% prehrane [[karibi|karipskih]] populacija karetnih želvi.<ref name="ScienceSpongi">{{cite journal | last =Meylan | first =Anne | title =Spongivory in Hawksbill Turtles: A Diet of Glass | url =https://archive.org/details/sim_science_1988-01-22_239_4838/page/393 | journal =Science | volume =239 | issue =4838 | pages =393–395 | publisher =American Association for the Advancement of Science | date =1988-01-12 | doi = 10.1126/science.239.4838.393| pmid =17836872 | jstor=1700236| bibcode =1988Sci...239..393M }}</ref> ''[[Pomacanthus imperator]]'',<ref name="Angel1">{{cite journal | last =Thacker | first =Robert W. | author2 =Mikel A. Becerro | author3 =Wilfred A. Lumbang | author4 =Valerie J. Paula | title =Allelopathic interactions between sponges on a tropical reef | journal =Ecology | volume =79 | issue =5 | pages =1740–1750 | publisher =Ecological Society of America | date =1997-08-19 | url =http://www.esajournals.org/esaonline/?request=get-abstract&issn=0012-9658&volume=79&issue=5&page=1740 | doi =10.1890/0012-9658(1998)079[1740:AIBSOA]2.0.CO;2 | access-date =2007-02-16 | url-access =subscription }} http://www.esajournals.org/doi/abs/10.1890/0012-9658(1998)079%5B1740:AIBSOA%5D2.0.CO;2{{Dead link|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="Angel2">{{cite journal | last =Ferreira | first =C. E. L. |author2=S. R. Floeter |author3=J. L. Gasparini |author4=B. P. Ferreira |author5=J. C. Joyeux | title =Trophic structure patterns of Brazilian reef fishes: a latitudinal comparison | url =https://archive.org/details/sim_journal-of-biogeography_2004-07_31_7/page/1092 | journal =Journal of Biogeography | volume =31 | issue =7 | pages =1093–1106 | publisher =Blackwell Publishing | year =2004 | doi =10.1111/j.1365-2699.2004.01044.x | bibcode =2004JBiog..31.1093F | s2cid =44183764 }}</ref> ''[[Lactophrys bicaudalis]]'',<ref name="Wulff p. ">{{cite journal | last=Wulff | first=Janie L. | title=Targeted predator defenses of sponges shape community organization and tropical marine ecosystem function | journal=Ecological Monographs | publisher=Wiley | volume=91 | issue=2 | date=2021-02-04 | issn=0012-9615 | doi=10.1002/ecm.1438 | page=| bibcode=2021EcoM...91E1438W }}</ref> i ''[[Stephanolepis hispidus]]''<ref name="Mancera-Rodríguez Castro-Hernández pp. 221–234">{{cite journal | last1=Mancera-Rodríguez | first1=Néstor Javier | last2=Castro-Hernández | first2=José Juan | title=Feeding ecology of the planehead filefish Stephanolepis hispidus (Pisces: Monacanthidae), in the Canary Islands area | journal=Revista de Biología Marina y Oceanografía | date=2015 | volume=50 | issue=2 | issn=0717-3326 | pages=221–234 | doi=10.4067/S0718-19572015000300002 | url=https://www.redalyc.org/articulo.oa?id=47941332002 | access-date=2022-01-14| hdl=10553/47606 | hdl-access=free }}</ref> poznate su spongivorne ribe koraljnih grebena. ''[[Holocanthus tricolor]]'' je također spongivorna, pri čemu spužve čine 96% njezine prehrane.<ref name="C.J. J.L. M.L. 2010 p. ">{{cite journal | last1=C.J. | first1=Padilla Verdín | last2=J.L. | first2=Carballo | last3=M.L. | first3=Camacho | title=A Qualitative Assessment of Sponge-Feeding Organisms from the Mexican Pacific Coast | journal=The Open Marine Biology Journal | volume=4 | issue=1 | date=2010-10-12 | url=https://benthamopen.com/ABSTRACT/TOMBJ-4-39 | access-date=2022-01-24 | page= 43}}</ref> Poznato je da se određene vrste [[Nudibranchia|gološkržnjaka]] selektivno hrane određenim vrstama spužvi.<ref name="Penney 2013 pp. 64–73">{{cite journal | last=Penney | first=Brian K. | title=How specialized are the diets of Northeastern Pacific sponge-eating dorid nudibranchs? | journal=Journal of Molluscan Studies | publisher=Oxford University Press (OUP) | volume=79 | issue=1 | year=2013 | issn=0260-1230 | doi=10.1093/mollus/eys038 | pages=64–73| doi-access=free }}</ref> == Napadi i protunapadi == [[File:Blue sponge at Coral Gardens Oudekraal DSC07978.JPG|thumb|257x257px|''[[Haliclona anonyma]]'', vrsta kojom se hrane određeni spongivori]] === Napad spongivora === Brojne odbrambene mehanizme koje pokazuju spužve znače da njihovi spongivori moraju naučiti vještine kako bi savladali te odbrane kako bi došli do hrane. Te vještine omogućavaju spongivorima da povećaju ishranu spužvama. Spongivori imaju tri primarne strategije za suočavanje sa odbranom spužvi: izbor na osnovu boje, sposobnost rukovanja sekundarnim metabolitima i razvoj mozga za pamćenje.<ref name=":0">{{Cite conference |last=Wulff |first=Janie L. |date=1994 |title=Sponge Feeding by Caribbean angelfishes, trunkfishes and filefish |pages=265–271 |url=http://www.bio.fsu.edu/wulff/Wulff%201994a.pdf |book-title=Sponges in Time and Space: Biology, Chemistry, Paleontology |editor1-last=van Soest |editor1-first=Rob W. M. |editor2-last=van Kempen |editor2-first=Theo M. G. |editor3-last=Braekman |editor3-first=Jean-Claude |conference=4th International Porifera Congress, Amsterdam, 19-23 April 1993 |publisher=A.A. Balkema |location=Rotterdam |isbn=90-5410-097-4}}</ref> Izbor na osnovu boje bio je uključen na osnovu toga koju spužvu bi spongivor odabrao da jede. Spongivor bi zagrizao mali uzorak spužve i ako bi bio neozlijeđen, nastavio bi jesti tu specifičnu spužvu, a zatim bi prešao na drugu spužvu iste boje.<ref name=":0" /> Spongivori su se prilagodili da mogu podnijeti [[sekundarni metabolit|sekundarne metabolite]] koje spužve imaju. Stoga, spongivori mogu konzumirati razne spužve bez da budu ozlijeđeni.<ref name=":0" /> Spongivori također imaju dovoljno razvijen mozak da se mogu sjetiti iste vrste spužve koju su jeli u prošlosti i koju će onda nastaviti jesti u budućnosti.<ref name=":0" /> === Odbrana spužvi === [[File:Demospongiae morphology and spicule diversity.png |thumb|Spikula spužve]] Odbrana spužve je [[fenotipska osobina|osobina]] koja povećava [[adaptivna vrednost|sposobnost]] spužve da se suoči sa spongivorom. To se mjeri u odnosu na drugu spužvu koja nema tu odbrambenu osobinu. Odbrana spužve povećava preživljavanje i/ili reprodukciju ([[adaptivna vrednost|spremnost]]) spužvi pod pritiskom spongivornih predatora. Spužve koriste strukturne i hemijske strategije za odvraćanje predatora.<ref name=":1">{{cite journal |last1=Hill |first1=Malcolm S. |last2=Lopez |first2=Nora A. |last3=Young |first3=Kimberly A. |title=Anti-predator defenses in western North Atlantic sponges with evidence of enhanced defense through interactions between spicules and chemicals |journal=Marine Ecology Progress Series |date=2005 |volume=291 |pages=93–102 |doi=10.3354/meps291093 |doi-access=free|bibcode=2005MEPS..291...93H }}</ref> Jedna od najčešćih strukturnih strategija spužvi koje sprječavaju da ih predatori konzumiraju je prisustvo [[spikula spužve|spikula]]. Ako spužva sadrži spikule zajedno s organskim spojevima, vjerovatnoća da će te spužve biti konzumirane od strane spužvastih je smanjena.<ref name=":1" /> Spužve su također razvile [[aposematizam]] kako bi izbjegle predaciju. Spongivori su naučili četiri stvari o aposematizmu spužvi, a to su sljedeće: # Ako je otrovna, neki je predatori neće jesti # Ako je upadljivo obojena ili se ističe pomoću nekih drugih signala, neki predatori izbjegavaju napad zbog te signalizacije # Ti upadljivi signali pružaju bolju zaštitu jedinki ili njenim genima nego što bi to činili drugi (npr. kriptični) signali.<ref>{{cite journal |last1=Pawlik |first1=Joseph R. |last2=Chanas |first2=Brian |last3=Toonen |first3=Robert J. |last4=Fenical |first4=William |title=Defenses of Caribbean sponges against predatory reef fish. I. Chemical deterrency |journal=Marine Ecology Progress Series |date=1995 |volume=127 |pages=183–194 |doi=10.3354/meps127183 |doi-access=free|bibcode=1995MEPS..127..183P }}</ref> Nažalost, spužve koje žive u dubokom moru nisu u prednosti na osnovu svoje boje jer se većina boja u dubokom moru gubi.<ref>Pinet, P. R. (2016). ''Invitation to oceanography''. Burlington, MA: Jones et Bartlett Learning.</ref> == Utjecaj == Spužve igraju važnu ulogu u bentoskoj fauni umjerenih, tropskih i polarnih staništa.<ref name=":2">{{cite journal |last1=Bell |first1=James J. |title=The functional roles of marine sponges |journal=Estuarine, Coastal and Shelf Science |date=September 2008 |volume=79 |issue=3 |pages=341–353 |doi=10.1016/j.ecss.2008.05.002|bibcode=2008ECSS...79..341B }}</ref> Ako postoji velika količina predatora, to može utjecati na [[bioerozija|bioeroziju]], stvaranje grebena, više staništa, druge vrste i pomoći s nivoima dušika. Bioerozija koja se javlja u proizvodnji sedimenata grebena i strukturne komponente korala djelimično se proizvodi spužvama, gdje se čvrsti karbonat prerađuje u manje fragmente i fine sedimente.<ref name=":2" /> Spužve također igraju ulogu u povećanju preživljavanja živih korala na karipskim grebenima povezivanjem fragmenata i očekuje se da će povećati stopu taloženja karbonata.<ref name=":2" /> Koraljni grebeni koji sadrže veće količine spužvi imaju bolju stopu preživljavanja od grebena s manje spužvi. Spužve mogu djelovati kao stabilizator tokom oluja jer pomažu u održavanju grebena netaknutim kada su izloženi jakim strujama. Spužve također rastu između stijena i gromada, pružajući stabilnije okruženje i smanjujući nivo remećenja sredine.<ref name=":2" /> Spužve također pružaju staništa za život drugim organizmima, bez njih ti organizmi ne bi imali zaštićeno stanište. Naučnici su otkrili da spužve igraju važnu ulogu u ciklusu dušika. Male količine dušika nalaze se u vodi oko koraljnih grebena, a većina pronađene tvari vezana je u čestice ili otopljenu organsku tvar. Prije nego što tu otopljenu organsku tvar mogu koristiti drugi organizmi na grebenima, ona mora proći kroz niz mikrobnih transformacija.<ref name=":2" /> Ciklus dušika koji se odvija u spužvama sposoban je vratiti dušik u vodeni stupac tako da ga mogu koristiti drugi organizmi, posebno cijanobakterije. Cijanobakterije zatim mogu fiksirati atmosferski dušik, nakon čega ga mogu koristiti spužve.<ref name=":2" /> Stoga, ako je u nekom okruženju prisutan veliki broj spongivora, to može utjecati na druge aspekte okoliša osim spužvi. == Reference == {{reflist}} {{načini ishrane}} [[Kategorija:Načini ishrane]] ju7py1cbfsaiqh71cm5r012vk24kblh 10 4719932 42683212 42556999 2026-09-04T16:34:36Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Izumrla]] na [[Šablon:Izumrli]] 42556999 wikitext text/x-wiki <abbr title="Extinct" aria-label="Extinct" style="border: none; text-decoration: none; cursor: inherit; font-weight: normal; font-style: normal;">†</abbr><noinclude> {{documentation}} </noinclude> 09jr9774qlixkx5t7717bmdjcovqxmw 10 4719934 42683214 42557003 2026-09-04T16:34:36Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Izumrla/dok]] na [[Šablon:Izumrli/dok]] 42557003 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis go to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> == Svrha == Ovaj šablon napravljen je za one slučajeve kada se simbol za izumrlu vrstu ne pokazuje ispravno zbog preformatiranja u samom taksokviru. Ovaj šablon također ima vrijedno semantičko značenje: u šablon se uključuje atribut koji znači "izumrla", što nije prisutno ako se samo otipka simbol u pitanju. Šablon ima sljedeći HTML kod: This template is designed for instances where the extinction dagger cannot be displayed next to a taxon correctly due to preformatting in the taxobox. <syntaxhighlight lang=html><abbr title="Extinct" aria-label="Extinct" style="border: none; text-decoration: none; cursor: inherit; font-weight: normal; font-style: normal;">†</abbr></syntaxhighlight> == Uporaba == {{code|<nowiki>{{izumrla}}</nowiki>''Raphus cucullatus''}} ; prikazuje se kao : {{izumrla}}''Raphus cucullatus'' == Povezano == * [[Izumiranje]] <includeonly>{{sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis go to Wikidata, thank you! --> [[Kategorija:Šabloni Taksokvira]] }}</includeonly> otchw6gq1gs6jv6098pdi1uv82ub3kp 42683216 42683214 2026-09-04T16:34:55Z Edgar Allan Poe 29250 /* Uporaba */ 42683216 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis go to Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> == Svrha == Ovaj šablon napravljen je za one slučajeve kada se simbol za izumrlu vrstu ne pokazuje ispravno zbog preformatiranja u samom taksokviru. Ovaj šablon također ima vrijedno semantičko značenje: u šablon se uključuje atribut koji znači "izumrla", što nije prisutno ako se samo otipka simbol u pitanju. Šablon ima sljedeći HTML kod: This template is designed for instances where the extinction dagger cannot be displayed next to a taxon correctly due to preformatting in the taxobox. <syntaxhighlight lang=html><abbr title="Extinct" aria-label="Extinct" style="border: none; text-decoration: none; cursor: inherit; font-weight: normal; font-style: normal;">†</abbr></syntaxhighlight> == Uporaba == {{code|<nowiki>{{izumrli}}</nowiki>''Raphus cucullatus''}} ; prikazuje se kao : {{izumrli}}''Raphus cucullatus'' == Povezano == * [[Izumiranje]] <includeonly>{{sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis go to Wikidata, thank you! --> [[Kategorija:Šabloni Taksokvira]] }}</includeonly> akhzcxp48hcfe23ari92vjnxccz4h0s 0 4720496 42683288 42562517 2026-09-05T03:13:23Z InternetArchiveBot 155863 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 42683288 wikitext text/x-wiki '''Sirac''' je naziv tradicionalnog i najvrednijeg mliječnog proizvoda na području [[Bosanski Petrovac|Bosanskog Petrovca]], [[Bosna i Hercegovina]]. Pripada u grupu tvrdih sireva. Proizvodi se od [[Ovca|ovčijeg]], [[Krava|kravljeg]] ili miješanog mlijeka. Prepoznatljiv je po četvrtastom obliku, što se inače rijetko susreće kod proizvodnje tvrdih sireva. Težina mu varira od 1-3 kg. Kora mu je žućkaste boje, glatka je i nije debela. Zato se obično ne skida prilikom upotrebe. Na presjeku je zbijene strukture, bez rupica. Mlađi sir konzumira se direktno, a stariji, dobro osušeni, vrlo je tvrd, te se upotrebljava kao pržen, kao prilog uz drugu vrstu hrane i dosta često rendan preko već gotovog jela.<ref name="Sirac">{{Cite web |url= https://hrcak.srce.hr/file/99677 |title= PRILOG POZNAVANJU MLJEČNIH PROIZVODA ZAPADNOG DIJELA BOSNE |work= Mljekarstvo, LIST ZA UNAPREĐENJE MLJEKARSTVA - 1962. |accessdate= 9. mart 2026 |archive-date= 2023-10-29 |archive-url= https://web.archive.org/web/20231029213146/https://hrcak.srce.hr/file/99677 |url-status= dead }}</ref> == Opšte == Tradicionalni sirevi predstavljaju [[Etnografija|etnografsko]] blago, važno su obilježje nekog naroda i zemlje, i pokazatelj opšte i tehničke kulture. Nastali su „samoniklo“ na određenom području kao rezultat razvoja tehnologije kroz dugi niz godina. Ovi se sirevi u principu proizvode iz sirovog mlijeka pa se okusom i teksturom značajno razlikuju od sireva proizvedenih iz pasteriziranog mlijeka. [[File:Kuća u Bjelajskom Vagancu 03.jpg|mini|lijevo|Sirac se proizvodi od kravljeg mlijeka, dobivenog od krava koje odlaze na slobodnu ispašu]] U tradicionalnoj sirarskoj proizvodnji, gdje se koristi sirovo mlijeko, endogeni mikroorganizmi mlijeka vrlo su značajni u stvaranju konačne arome sira. Ovakva proizvodnja omogućava prisustvo šireg spektra [[bakterija]] u odnosu na sir dobiven od pasteriziranog mlijeka s dodatkom starter kultura. Kroz stoljeća tehnologija tradicionalnih sireva je razvila tako kompleksan bakterijski ekosistem da ga je gotovo nemoguće tačno reproducirati upotrebom selekcioniranih startera. Čitav je niz faktora koji utječu na formiranje organoleptičkih osobina nekog sira. To su klima, zemljište, vegetacija, ishrana stoke, nadmorska visina, ukus i običaj naroda, te ekonomski razvoj. Zapadna Bosna je stoljećima pa i milenijumima poznata kao tipično stočarsko područje. Područje ovog dijela Bosanske krajine su planinski krajevi s [[Kraško polje|kraškim poljima]] i [[Planina|planinskim]] [[Visoravan|visoravnima]], što orijentira poljoprivrednu proizvodnju ka stočarstvu. U tom dijelu Krajine dominira planina [[Grmeč]], s planinskim pašnjacima. Opća je karakteristika ovih krajeva da su dobri planinski pašnjaci prikladni za držanje kvalitetnih pasmina goveda i ovaca.<ref name="SiracBjelajski">{{Cite web |url= https://hrcak.srce.hr/file/2706 |title= Sonja Bijeljac, Zlatan Sarić i Marko Stanišić: Sirac – prilog poznavanju tehnologije, sastava i kvalitete |work= Mljekarstvo 53 (4) 267-280, 2003. |accessdate= 9. mart 2026. }}</ref> Tokom [[Drugi svjetski rat|Drugog svjetskog rata]] stočarstvo je u velikom obimu uništeno, i nikad se nije vratilo na svoj predratni nivo. Postoji više razloga: * smanjenje broja stanovništa tokom rata, poginuli kao borci ili kao civilne žrtve, * smanjenje broja stanovništa usljed kolonizacije, najviše u [[Vojvodina|Vojvodinu]], * odliv kroz školovanje i zapošljavanje u druge djelatnosti u gradovima, * nedostatak mljekarskih prerađivačkih objekata, * nedostatak boljih saobraćajnih veza i tržišta, koje bi omogućilo plasman višaka i zainteresiralo proizvođače za veću proizvodnju. Današnja proizvodnja sirca koristi se isključivo za sopstvene potrebe preostalog, uglavnom staračkog stanovništva. == Izvori == {{Reflista}} [[Kategorija:Tradicionalna jela u Bosanskom Petrovcu]] [[Kategorija:Mliječni proizvodi]] 9pqj2ta6pwdk50l4bpp1pfvplh81yrj 828 4724940 42683109 42683086 2026-09-04T12:29:12Z Edgar Allan Poe 29250 42683109 Scribunto text/plain --[[************************************************************************* This module provides support to the automated taxobox system – the templates Automatic taxobox, Speciesbox, Subspeciesbox, Infraspeciesbox, etc. In particular it provides a way of traversing the taxonomic hierarchy encoded in taxonomy templates (templates with names of the form "Template:Taxonomy/TAXON_NAME") without causing template expansion depth errors. *****************************************************************************]] require('strict') local TaxonRanks = require('Module:Taxobox ranks') -- use functions from Module:Taxobox ranks to handle ranks local TaxonItalics = require('Module:TaxonItalics') -- use a function from Module:TaxonItalics to italicize a taxon name local TableRow = '|- class="taxonrow" \n' local TableEnd = '|}\n' local p = {} -- functions made public local l = {} -- internal functions, kept separate local colour = '' -- colour for taxobox and taxonomy listings --[[========================================================================= Limit the maximum depth of a taxonomic hierarchy that can be traversed; avoids excessive processing time and protects against incorrectly set up hierarchies, e.g. loops. The value can be obtained externally via {{#invoke:Autotaxobox|getMaxSearchLevels}} =============================================================================]] local MaxSearchLevels = 100 function p.getMaxSearchLevels() return MaxSearchLevels end --[[========================== taxoboxColour ================================ Determines the correct colour for a taxobox, by searching up the taxonomic hierarchy from the supplied taxon for the first taxon (other than 'incertae sedis') that sets a taxobox colour. It is assumed that a valid taxobox colour is defined using CSS rgb() syntax. If no taxon that sets a taxobox colour is found, then 'transparent' is returned unless the taxonomic hierarchy is too deep, when the error colour is returned. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxoboxColour|TAXON}} =============================================================================]] function p.taxoboxColour(frame) return p.getTaxoboxColour(frame, frame.args[1] or '') end function p.getTaxoboxColour(frame, currTaxon) -- note that colour is global to this function; default is empty string local i = 1 -- count levels processed local searching = currTaxon ~= '' -- still searching for a colour? local foundICTaxon = false -- record whether 'incertae sedis' found while searching and i <= MaxSearchLevels do local plainCurrTaxon, dummy = l.stripExtra(currTaxon) -- remove trailing text after / if string.lower(plainCurrTaxon) == 'incertae sedis' then foundICTaxon = true else local possibleColour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { plainCurrTaxon } } if string.sub(possibleColour,1,3) == 'rgb' then colour = possibleColour searching = false end end if searching then local ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent i = i + 1 else searching = false -- run off the top of the hierarchy or tried to use non-existent taxonomy template end end end if colour == '' then if foundICTaxon then colour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { 'incertae sedis' } } elseif searching then -- hierarchy exceeds MaxSearchLevels levels colour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox/Error colour', args = { } } else colour = 'transparent' end end return colour end --[[= = = = = = = = = = = = = topLevelTaxon = = = = = = = = = = = = = = = = Defines the correct top level taxa, one of which should terminate every taxonomic hierarchy encoded in taxonomy templates. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.topLevelTaxon(taxon) return taxon == 'Life' or taxon == 'Veterovata' or taxon == 'Ichnos' end --[[=========================== taxoboxList ================================= Returns the rows of taxa in an automated taxobox, based on the taxonomic hierarchy for the supplied taxon. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxoboxList|TAXON |display_taxa = the number of taxa *above* TAXON to force to be displayed |authority = taxonomic authority for TAXON |parent_authority = taxonomic authority for TAXON's parent |gparent_authority = taxonomic authority for TAXON's grandparent |ggparent_authority = taxonomic authority for TAXON's greatgrandparent |gggparent_authority = taxonomic authority for TAXON's greatgreatgrandparent |ggggparent_authority = taxonomic authority for TAXON's greatgreatgreatgrandparent |bold_first = 'bold' to bold TAXON in its row |virus = 'yes' to apply virus taxa italicization standards }} =============================================================================]] function p.taxoboxList(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return '' end local displayN = (tonumber(frame.args['display_taxa']) or 1) + 1 local authTable = {} authTable[1] = frame.args['authority'] or '' authTable[2] = frame.args['parent_authority'] or '' authTable[3] = frame.args['gparent_authority'] or '' authTable[4] = frame.args['ggparent_authority'] or '' authTable[5] = frame.args['gggparent_authority'] or '' authTable[6] = frame.args['ggggparent_authority'] or '' local authTableMax = 6 local boldFirst = frame.args['bold_first'] or 'link' -- values 'link' or 'bold' local virus = frame.args['virus'] or 'no' -- values 'yes' or 'no' local offset = tonumber(frame.args['offset'] or 0) -- adjust the authority table if 'authority' refers to a rank lower than the target taxon if offset ~= 0 then for i = 1, authTableMax do local j = i + offset if j <= authTableMax then authTable[i] = authTable[j] else authTable[i] = '' end end end local taxonTable, taxonRankTable = l.makeTable(frame, currTaxon) local res = '' local topTaxonN = taxonTable.n -- display all taxa above possible greatgreatgrandparent, without authority for i = topTaxonN, authTableMax+1, -1 do res = res .. l.showTaxon(frame, taxonTable[i], taxonRankTable[i], topTaxonN==i, '', displayN >= i, '', virus) end -- display all taxa above possible parent, with authority if given for i = math.min(topTaxonN, authTableMax), 2, -1 do res = res .. l.showTaxon(frame, taxonTable[i], taxonRankTable[i], topTaxonN==i, authTable[i], displayN >= i, '', virus) end -- display target taxon, always displayed and emboldened res = res .. l.showTaxon(frame, taxonTable[1], taxonRankTable[1], topTaxonN==1, authTable[1], true, boldFirst, virus) return res end --[[= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Show one taxon row in a taxobox. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.showTaxon(frame, taxon, rank, isTopTaxon, auth, force, boldFirst, virus) -- it's an error if this is the top taxon and it's not a top level taxon (e.g. "Life") if isTopTaxon then if l.topLevelTaxon(taxon) then return '' -- don't display a top level taxon elseif (mw.title.new('Taxonomy/'..taxon, 'Template') or {}).exists then -- taxonomy template for this taxon has no parent specified return frame:expandTemplate{ title = 'Create taxonomy', args = {taxon, msg='Taxonomy template does not specify a parent'} } .. '\n' .. TableRow else -- no taxonomy template for this taxon return frame:expandTemplate{ title = 'Create taxonomy', args = {taxon, msg='Nedostaje taksonomski šablon'} } .. '\n' .. TableRow end else -- if showing is not already forced, force if it's a principal rank or an authority is specified force = force or frame:expandTemplate{ title = 'Principal rank', args = {rank} } == 'yes' or auth ~= '' if not force then -- if showing is still not already forced, force if the taxonomy template has 'always_display' set local ok, alwaysDisplay = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'always_display') force = alwaysDisplay == 'yes' or alwaysDisplay == 'true' end if force then local res = l.tableCell(TaxonRanks.doAngliciseRank(rank, 'no') .. ':') local bold = 'no' if boldFirst == 'bold' then bold = 'yes' end if auth ~= '' then auth = '<br><small>' .. auth .. '</small>' end local res = res .. l.tableCell(l.getTaxonLink(frame, taxon, rank, bold, '', '', virus) .. auth) -- italic, abbreviated return res .. TableRow else return '' end end end --[[========================== taxonomyList ================================= Returns the cells of the taxonomy table displayed on the right hand side of "Template:Taxonomy...." pages. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxonomyList|TAXON}} =============================================================================]] function p.taxonomyList(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return '{|class="infobox biota"\n' .. TableRow .. l.tableCell('') .. l.tableCell('ERROR: no taxon supplied') .. TableEnd end local taxonTable, taxonRankTable = l.makeTable(frame, currTaxon) local lastRankVal = 1000000 local orderOk = true -- check whether the taxonomy is for viruses; use already determined taxon colour if possible local virus = 'no' local taxoColour = colour if taxoColour == '' then if taxonTable[taxonTable.n] == 'Ichnos' or taxonTable[taxonTable.n] == 'Veterovata' then taxoColour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { taxonTable[taxonTable.n] } } else taxoColour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { taxonTable[taxonTable.n - 1] } } end end if taxoColour == frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { 'virus' } } then virus = 'yes' end -- add information message local res = '<p style="float:right">Bold ranks show taxa that will be shown in taxoboxes<br>because rank is principal or <code>always_display=yes</code>.</p>\n' -- start table res = res .. '{| class="infobox biota" style="text-align: left; font-size:100%"\n' .. TableRow .. '! colspan=4 style="text-align: center; color:var(--color-base,#202122); background-color: ' .. taxoColour .. '"|Ancestral taxa\n' -- deal first with the top level taxon; if there are no errors, it should be Life/Veterovata/Ichnos, which are -- not displayed local taxon = taxonTable[taxonTable.n] if not l.topLevelTaxon(taxon) then local msg = 'Nedostaje taksonomski šablon' if mw.title.new('Taxonomy/'..taxon, 'Template').exists then msg = 'Parent taxon needed' end res = res .. TableRow .. l.tableCell('colspan=2', frame:expandTemplate{title = 'Create taxonomy', args = {taxon, msg = msg}}) end -- now output the rest of the table local currRankVal for i = taxonTable.n-1, 1, -1 do -- check ranks are in right order in the hierarchy taxon = taxonTable[i] local rank = taxonRankTable[i] currRankVal = TaxonRanks.lookupRankVal(rank) if currRankVal then orderOk = currRankVal < lastRankVal if orderOk then lastRankVal = currRankVal end else orderOk = true end -- see if the row will be displayed in a taxobox; bold the rank if so local boldRank = false local ok, alwaysDisplay = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'always_display') if ok and (alwaysDisplay == 'yes' or alwaysDisplay == 'true') then boldRank = true else boldRank = frame:expandTemplate{ title = 'Principal rank', args = {rank} } == 'yes' end -- now return a row of the taxonomy table with anomalous ranks marked local errorStr = '' if not orderOk then errorStr = 'yes' end local link = l.getTaxonLink(frame, taxon, rank, '', '', '', virus) -- bold, italic, abbreviated res = res .. l.taxonomyListRow(frame, taxon, rank, link, boldRank, errorStr) end -- close table res = res .. TableEnd -- error-tracking for taxonomy templates -- if the last row has an anomalous rank, put the page in an error-tracking category local errCat1 = '' if not orderOk then errCat1 = '[[Category:Taxonomy templates showing anomalous ranks]]\n' end -- if the last row has a taxon name in the page name that does not match the link text, -- put the taxonomy template in a tracking category local dummy, linkText = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'link_text') local match = l.matchTaxonLink(taxon, linkText, currRankVal and currRankVal < TaxonRanks.lookupRankVal('genus')) local errCat2 = '' if not match then errCat2 = '[[Category:Taxonomy templates with name and link text not matching|' .. taxon .. ']]\n' end if errCat1..errCat2 ~= '' then res = res .. frame:expandTemplate{ title = 'Template other', args = { errCat1..errCat2} } end return res end --[[ = = = = = = = = = = = = = = taxonomyListRow = = = = = = = = = = = = = = Returns a single row of the taxonomy table displayed on the right hand side of "Template:Taxonomy...." pages. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.taxonomyListRow(frame, taxon, rank, link, boldRank, error) local res = '' if taxon == '' or rank == '' then return res end local baseTaxon, qualifier = l.stripExtra(taxon) -- if appropriate, make it clear that some taxa have been skipped via a ... row if qualifier == '/skip' then res = res .. TableRow .. l.tableCell('.....') .. l.tableCell('.....') end -- now generate a row of the table res = res .. TableRow local cellContent = '' local anglicizedRank = TaxonRanks.doAngliciseRank(rank, 'no') if boldRank then cellContent = cellContent .. '<b>' .. anglicizedRank .. '</b>:' else cellContent = cellContent .. anglicizedRank .. ':' end if error == 'yes' then cellContent = '<span style="background-color:#FDD">' .. cellContent .. '</span>' end res = res .. l.tableCell(cellContent) .. l.tableCell('<span style="white-space:nowrap;">' .. link .. '</span>') .. l.tableCell('<span style="font-size:smaller;white-space:nowrap;">' .. qualifier .. '</span>') .. l.tableCell('<span style="white-space:nowrap;">' .. frame:expandTemplate{ title = 'Edit a taxon', args = { taxon } } .. '</span>') return res end --[[========================= callTaxonomyKey =============================== Prepares for, and then calls, Template:Taxonomy key to display a taxonomy template page. It does this by building up the information the template requires, following one 'same as' link, if required. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|callTaxonomyKey |parent= |rank= |extinct= |always_display= |link_target=value of 'link' parameter in taxonomy template |link_text=value of parameter 2 in taxonomy template |same_as= }} =============================================================================]] local PARENT = 1 local RANK = 2 local LINK_TARGET = 3 local LINK_TEXT = 4 local ALWAYS_DISPLAY = 5 local EXTINCT = 6 local SAME_AS = 7 local REFS = 8 function p.callTaxonomyKey(frame) local taxon = frame.args['taxon'] or frame.args['takson'] or '' local parent = frame.args['parent'] or frame.args['matični'] or '' local rank = frame.args['rank'] or frame.args['jedinica'] or frame.args['rang'] or '' local extinct = string.lower(frame.args['extinct']) or string.lower(frame.args['izumrli']) or '' local alwaysDisplay = string.lower(frame.args['always_display']) or string.lower(frame.args['uvijek_prikaži']) or '' local linkTarget = frame.args['link_target'] or frame.args['ciljna_veza'] or '' local linkText = frame.args['link_text'] or frame.args['veza_tekst'] or '' -- this is the "raw" link text, and can be '' local refs = frame.args['refs'] or frame.args['ref'] or '' local sameAsTaxon = frame.args['same_as'] or frame.args['kao_i'] or '' if sameAsTaxon ~= '' then -- try using the 'same as' taxon; it's an error if it doesn't exist local ok, sameAsInfoStr = pcall(frame.expandTemplate, frame, { title = 'Šablon:Taksonomija/' .. sameAsTaxon, args = {['machine code'] = 'all' } }) if ok then local sameAsInfo = mw.text.split(sameAsInfoStr, '$', true) --'same as' taxon's taxonomy template must not have a 'same as' link if sameAsInfo[SAME_AS] == '' then if parent == '' then parent = sameAsInfo[PARENT] end if rank == '' then rank = sameAsInfo[RANK] end if extinct == '' then extinct = string.lower(sameAsInfo[EXTINCT]) end if alwaysDisplay == '' then alwaysDisplay = string.lower(sameAsInfo[ALWAYS_DISPLAY]) end if linkTarget == '' then linkTarget = sameAsInfo[LINK_TARGET] end if linkText == '' then linkText = sameAsInfo[LINK_TEXT] end if refs == '' and parent == sameAsInfo[PARENT] then refs = sameAsInfo[REFS] end else return '<span style="color:red; font-size:1.1em">Error: attempt to follow two "same as" links</span>: <code>same_as = ' .. sameAsTaxon .. '</code>, but [[Šablon:Taksonomija/' .. sameAsTaxon .. ']] also has a<code>same_as</code> parameter.' end else return frame:expandTemplate{ title = 'Template:Taxonomy key/missing template', args = {taxon=sameAsTaxon, msg='given as the value of <code>same as</code>'} } end end local link = linkTarget if linkText ~= '' and linkText ~= linkTarget then link = link .. "|" .. linkText end -- check consistency of extinct status; if this taxon is not extinct, parent must not be either local extinctError = 'no' if parent ~= '' and (extinct == '' or extinct == 'no' or extinct == 'false') then local ok, parentExtinct = p.getTaxonInfoItem(frame, parent, 'extinct') if ok and (parentExtinct == 'yes' or parentExtinct == 'true') then extinctError = 'yes' end end return frame:expandTemplate{ title = 'Taxonomy key', args = {taxon=taxon, parent=parent, rank=rank, extinct=extinct, always_display=alwaysDisplay, link_target=linkTarget, link=link, refs=refs, same_as=sameAsTaxon, extinct_error = extinctError} } end --[[============================= showRefs ================================== Shows the refs field in a taxonomy template, handing incertae sedis taxa and using '–' for absent refs. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|showRefs|TAXON|REFS}} =============================================================================]] function p.showRefs(frame) local taxonName = frame.args[1] or '' local refs = frame.args[2] or '' return l.doShowRefs(taxonName, refs) end --[[= = = = = = = = = = = = = = doShowRefs = = = = = = = = = = = = = = = = = Show the refs field in a taxonomy template. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.doShowRefs(taxonName, refs) if mw.text.split(taxonName, '/', true)[1] == 'Incertae sedis' then refs = 'not applicable (<i>incertae sedis</i>)' elseif refs == '' then refs = '–' end return refs end --[[============================ taxonInfo ================================== Extracts and returns information from Template:Taxonomy/TAXON, following one 'same as' link if required. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxonInfo|TAXON|ITEM}} ITEM is one of: 'parent', 'rank', 'link target', 'link text', 'extinct', 'always display', 'refs', 'same as' or 'all'. If ITEM is not specified, the default is 'all' – all values in a single string separated by '$'. =============================================================================]] function p.taxonInfo(frame) local taxon = frame.args[1] or '' local item = frame.args[2] or '' if item == '' then item = 'all' end local ok, info = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, item) return info end --[[= = = = = = = = = = = getTaxonInfoItem = = = = = = = = = = = = = = = = = Utility function to extract an item of information from a taxonomy template, following one 'same as' link if required. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, item) local ok, info -- item == 'dagger' is a special case if item == 'dagger' then ok, info = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'extinct') if ok then if info == 'yes' or info == 'true' then info = '&dagger;' else info = '' end end -- item ~= 'dagger' else ok, info = pcall(frame.expandTemplate, frame, { title = 'Taxonomy/' .. taxon, args = {['machine code'] = item } }) if ok then if info == '' then -- try 'same as' local sameAsTaxon = frame:expandTemplate{ title = 'Taxonomy/' .. taxon, args = {['machine code'] = 'same as' } } if sameAsTaxon ~= '' then ok, info = pcall(frame.expandTemplate, frame, { title = 'Taxonomy/' .. sameAsTaxon, args = {['machine code'] = item } }) end end end end if ok then -- if item is 'link_text', trim info and check whether '(?)' needs to be added if item == 'link_text' then -- there is a newline at the end of linkText when taxonomy template has "|link = LINK_TARGET|LINK_TEXT" info = mw.text.trim(info) if string.sub(taxon, -2) == '/?' and not string.find(info, '?', 1, true) then info = info .. '<span style="font-style:normal;font-weight:normal;">&nbsp;(?)</span>' end end else info = '[[Šablon:Taksonomija/' .. taxon .. ']]' --error indicator in code before conversion to Lua end return ok, info end --[[============================ taxonLink ================================== Returns a wikilink to a taxon, if required including '†' before it and ' (?)' after it, and optionally italicized or bolded without a wikilink. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxonLink |taxon= : having '/?' at the end triggers the output of ' (?)' |extinct= : 'yes' or 'true' trigger the output of '†' |bold= : 'yes' makes the core output bold and not wikilinked |italic= : 'yes' makes the core output italic |link_target= : target for the wikilink |link_text= : text of the wikilink (may be same as link_target), without †, italics, etc. }} =============================================================================]] function p.taxonLink(frame) local taxon = frame.args['taxon'] or frame.args['takson'] or '' local extinct = string.lower(frame.args['extinct'] or frame.args['izumrli'] or '') local bold = frame.args['bold'] or frame.args['podebljano'] or '' local italic = frame.args['italic'] or frame.args['italik'] or frame.args['kurziv'] or '' local abbreviated = frame.args['abbreviated'] or frame.args['skraćeno'] or '' local linkTarget = frame.args['link_target'] or frame.args['ciljna_veza'] or '' local linkText = frame.args['link_text'] or frame.args['plain_link_text'] or frame.args['veza_teks'] or frame.args['obična_veza'] or '' --temporarily allow alternative args return l.makeLink(taxon, extinct, bold, italic, abbreviated, linkTarget, linkText) end --[[= = = = = = = = = = = = = = getTaxonLink = = = = = = = = = = = = = = = = Internal function to drive l.makeLink(). = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.getTaxonLink(frame, taxon, rank, bold, italic, abbreviated, virus) local ok, extinct = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'extinct') if italic == '' then italic = frame:expandTemplate{ title = 'Is italic taxon', args = { rank, virus = virus } } end local ok, linkTarget = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'link_target') local ok, linkText = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'link_text') return l.makeLink(taxon, extinct, bold, italic, abbreviated, linkTarget, linkText) end --[[= = = = = = = = = = = = = = makeLink = = = = = = = = = = = = = = = = = = Actually make the link. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.makeLink(taxon, extinct, bold, italic, abbreviated, linkTarget, linkText) local dummy -- if link text is missing, try to find a replacement if linkText == '' then if string.find(taxon, 'Incertae sedis', 1, true) then linkText = "''incertae sedis''" linkTarget = 'Incertae sedis' else linkText, dummy = l.stripExtra(taxon) end end if linkTarget == '' then linkTarget = linkText end if italic == 'yes' then linkText = TaxonItalics.italicizeTaxonName(linkText, false, abbreviated=='yes') end local link = '' if bold == 'yes' then link = '<b>' .. linkText .. '</b>' else if linkTarget == linkText then link = linkText else link = linkTarget .. '|' .. linkText end link = '[[' .. link .. ']]' end if (extinct == 'yes' or extinct == 'true') and not string.find(link, '†', 1, true) then link = '<span style="font-style:normal;font-weight:normal;">†</span>' .. link end if string.sub(taxon, -2) == '/?' and not string.find(link, '?', 1, true) then link = link .. '<span style="font-style:normal;font-weight:normal;">&nbsp;(?)</span>' end return link end --[[============================== find ===================================== Returns the taxon above the specified taxon with a given rank. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|find|TAXON|RANK}} =============================================================================]] function p.find(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return '<span class="error">no taxon supplied</span>' end local rank = frame.args[2] or '' if rank == '' then return '<span class="error">no rank supplied</span>' end local inHierarchy = true -- still in the taxonomic hierarchy or off the top? local searching = true -- still searching while inHierarchy and searching do local ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent local ok, currRank = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'rank') if currRank == rank then searching = false end else inHierarchy = false end end if inHierarchy and not searching then return currTaxon else return '<span class="error">rank not found</span>' end end --[[=============================== nth ===================================== External utility function primarily intended for use in checking and debugging. Returns the nth level above a taxon in a taxonomic hierarchy, where the taxon itself is counted as the first level. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|nth|TAXON|n=N}} =============================================================================]] function p.nth(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return 'ERROR: no taxon supplied' end local n = tonumber(frame.args['n'] or 1) if n > MaxSearchLevels then return 'Exceeded maximum number of levels allowed (' .. MaxSearchLevels .. ')' end local i = 1 local inHierarchy = true -- still in the taxonomic hierarchy or off the top? while i < n and inHierarchy do local ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent i = i + 1 else inHierarchy = false end end if inHierarchy then return currTaxon else return 'Level ' .. n .. ' is past the top of the taxonomic hierarchy' end end --[[============================ hasRankVal ================================= External utility function to determine whether the rank has an arbitrary value attached in order to allow rank order consistency checking. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|hasRankVal|RANK}} =============================================================================]] function p.hasRankVal(frame) local rank = frame.args[1] or '' if rank == '' then return '<span class="error">no rank supplied</span>' end local rankVal = TaxonRanks.lookupRankVal(rank) if not rankVal then rankVal = 'no' else rankVal = 'yes' end return rankVal end --[[=========================== hasRankVal1 ================================= External utility function to determine whether the rank has an arbitrary value attached in order to allow rank order consistency checking. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|hasRankVal|RANK}} =============================================================================]] function p.hasRankVal1(rank) if rank == '' then return 'no' end local rankVal = TaxonRanks.lookupRankVal(rank) if not rankVal then rankVal = 'no' else rankVal = 'yes' end return rankVal end --[[============================= nLevels =================================== External utility function primarily intended for use in checking and debugging. Returns number of levels in a taxonomic hierarchy, starting from the supplied taxon as level 1. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|nLevels|TAXON}} =============================================================================]] function p.nLevels(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return 'ERROR: no taxon supplied' end local i = 1 local inHierarchy = true -- still in the taxonomic hierarchy or off the top? while inHierarchy and i < MaxSearchLevels do local ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent i = i + 1 else inHierarchy = false end end if inHierarchy then return MaxSearchLevels .. '+' else return i end end --[[============================= listAll =================================== External utility function primarily intended for use in checking and debugging. Returns a comma separated list of a taxonomic hierarchy, starting from the supplied taxon. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|listAll|TAXON}} =============================================================================]] function p.listAll(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return 'ERROR: no taxon supplied' end return l.doListAll(l.makeTable(frame, currTaxon)) end function l.doListAll(taxonTable, taxonRankTable) local lst = taxonTable[1] .. '-' .. tostring(taxonRankTable[1]) for i = 2, taxonTable.n, 1 do lst = lst .. ', ' .. taxonTable[i] .. '-' .. taxonRankTable[i] end return lst end --[[=========================== removeQualifier ================================ External utility function to remove a qualifier (any part after a "/") from a taxon name. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|removeQualifier|TAXON}} =============================================================================]] function p.removeQualifier(frame) local baseName, qualifier = l.stripExtra(frame.args[1]) return baseName end --[[========================================================================= Internal functions =============================================================================]] --[[= = = = = = = = = = = = stripExtra = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Internal utility function to strip off any extra parts of a taxon name, i.e. anything after a '/'. Thus 'Felidae/?' would be split into 'Felidae' and '?'. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.stripExtra(taxonName) local i = mw.ustring.find(taxonName, '/', 1, true) if i then return mw.ustring.sub(taxonName, 1, i-1), mw.ustring.sub(taxonName, i, -1) else return taxonName, '' end end --[[= = = = = = = = = = = = splitTaxonName = = = = = = = = = = = = = = = = = Internal utility function to split a taxon name into its parts and return them. Possible formats include: * taxon * taxon (disambig) * taxon (Subgenus) * taxon/qualifier * combinations, e.g. taxon (disambig)/qualifier = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.splitTaxonName(taxon) -- get any qualifier present local qualifier = '' local i = mw.ustring.find(taxon, '/', 1, true) if i then qualifier = mw.ustring.sub(taxon, i+1, -1) taxon = mw.ustring.sub(taxon, 1, i-1) end -- get any disambiguator or subgenus local disambig = '' local subgenus = '' i = mw.ustring.find(taxon, ' (', 1, true) if i then local parenTerm = mw.ustring.sub(taxon, i+2, -2) taxon = mw.ustring.sub(taxon, 1, i-1) local char1 = mw.ustring.sub(parenTerm, 1, 1) if char1 == mw.ustring.lower(char1) then disambig = parenTerm else subgenus = parenTerm end end return taxon, disambig, subgenus, qualifier end --[[= = = = = = = = = = = = matchTaxonLink = = = = = = = = = = = = = = = = = Function to determine whether the taxon name derived from the name of the taxonomy template (passed in the parameter taxon) matches the link text (passed in the parameter linkText). The taxon name may have any of the formats: * baseTaxon/qualifier * baseTaxon (disambig) * baseTaxon (Subgenus) [distinguished by the capital letter] * a qualifier may be present after the previous two formats. Examples of matches (baseTaxon ~ linkText): * Pinus ~ Pinus * Pinus sect. Trifoliae ~ Pinus sect. Trifoliae * Pinus sect. Trifoliae ~ ''Pinus'' sect. ''Trifoliae'' [italic markers ignored] * Pinus sect. Trifoliae ~ P. sect. Trifoliae [abbreviated genus name matches] * Bombus (Pyrobombus) ~ Bombus (Pyrobombus) * Bombus (Pyrobombus) ~ B. (Pyrobombus) * Bombus (Pyrobombus) ~ Pyrobombus [link text may just be the subgenus] * Heteractinida ~ "Heteractinida" [double-quotes are ignored in link text] * "Heteractinida" ~ Heteractinida [double-quotes are ignored in base taxon name] * Incertae sedis ~ anything [link text is ignored for matching in this case] * Cetotheriidae with qualifier=? ~ Cetotheriidae (?) = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.matchTaxonLink(taxon, linkText, rankBelowGenus) local dummy linkText, dummy = mw.ustring.gsub(linkText, "''", '') -- remove any italic wikitext in the link text linkText, dummy = mw.ustring.gsub(linkText, '<.->', '') -- strip all tags used to format the link text linkText, dummy = mw.ustring.gsub(linkText, '"', '') -- remove any occurrences of " in the link text local baseTaxon, disambig, subgenus, qualifier = l.splitTaxonName(taxon) -- split up the taxon name baseTaxon, dummy = mw.ustring.gsub(linkText, '"', '') -- remove any occurrences of " in the base taxon name local match = linkText == baseTaxon or linkText == subgenus or linkText == baseTaxon .. ' (' .. subgenus .. ')' or linkText == mw.ustring.sub(baseTaxon, 1, 1) .. '. (' .. subgenus .. ')' or baseTaxon == 'Incertae sedis' or rankBelowGenus and linkText == mw.ustring.gsub(baseTaxon, '([A-Z]).- (.*)', '%1. %2') or mw.ustring.find(qualifier, '?', 1, true) and mw.ustring.find(linkText, baseTaxon, 1, true) == 1 return match end --[[= = = = = = = = = = = = = makeTable = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Internal utility function to return two tables (arrays) constructed from a taxonomic hierarchy stored in "Template:Taxonomy/..." templates. taxonTable.n holds the total number of taxa; taxonTable[1]..taxonTable[taxonTable.n] the taxon names. The last taxon in the table will either (a) have a taxonomy template but with no parent given (e.g. 'Life') or (b) not have a taxonomy template. taxonRankTable hold the corresponding ranks of the taxa. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.makeTable(frame, currTaxon) local taxonTable = {} local taxonRankTable = {} local ok, rank, parent local i = 1 local topReached = false -- reached the top of the taxonomic hierarchy? repeat taxonTable[i] = currTaxon ok, rank = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'rank') if ok then taxonRankTable[i] = string.lower(rank) else taxonRankTable[i] = '' end ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent i = i + 1 else topReached = true -- reached the top of the hierarchy or tried to use a non-existent taxonomy template end until topReached or i > MaxSearchLevels taxonTable.n = math.min(i, MaxSearchLevels) return taxonTable, taxonRankTable end --[[= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.tableCell(arg1, arg2) local text, style if arg2 then style = arg1 text = arg2 else style = '' text = arg1 end local res = '|' if style ~= '' then res = res .. style .. '|' end return res .. text .. '\n' end return p nvxkasmuqzgu1e7spgph45brqh9pa8p 42683248 42683109 2026-09-04T18:03:38Z Edgar Allan Poe 29250 42683248 Scribunto text/plain --[[************************************************************************* This module provides support to the automated taxobox system – the templates Automatic taxobox, Speciesbox, Subspeciesbox, Infraspeciesbox, etc. In particular it provides a way of traversing the taxonomic hierarchy encoded in taxonomy templates (templates with names of the form "Template:Taxonomy/TAXON_NAME") without causing template expansion depth errors. *****************************************************************************]] require('strict') local TaxonRanks = require('Module:Taxobox ranks') -- use functions from Module:Taxobox ranks to handle ranks local TaxonItalics = require('Module:TaxonItalics') -- use a function from Module:TaxonItalics to italicize a taxon name local TableRow = '|- class="taxonrow" \n' local TableEnd = '|}\n' local p = {} -- functions made public local l = {} -- internal functions, kept separate local colour = '' -- colour for taxobox and taxonomy listings --[[========================================================================= Limit the maximum depth of a taxonomic hierarchy that can be traversed; avoids excessive processing time and protects against incorrectly set up hierarchies, e.g. loops. The value can be obtained externally via {{#invoke:Autotaxobox|getMaxSearchLevels}} =============================================================================]] local MaxSearchLevels = 100 function p.getMaxSearchLevels() return MaxSearchLevels end --[[========================== taxoboxColour ================================ Determines the correct colour for a taxobox, by searching up the taxonomic hierarchy from the supplied taxon for the first taxon (other than 'incertae sedis') that sets a taxobox colour. It is assumed that a valid taxobox colour is defined using CSS rgb() syntax. If no taxon that sets a taxobox colour is found, then 'transparent' is returned unless the taxonomic hierarchy is too deep, when the error colour is returned. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxoboxColour|TAXON}} =============================================================================]] function p.taxoboxColour(frame) return p.getTaxoboxColour(frame, frame.args[1] or '') end function p.getTaxoboxColour(frame, currTaxon) -- note that colour is global to this function; default is empty string local i = 1 -- count levels processed local searching = currTaxon ~= '' -- still searching for a colour? local foundICTaxon = false -- record whether 'incertae sedis' found while searching and i <= MaxSearchLevels do local plainCurrTaxon, dummy = l.stripExtra(currTaxon) -- remove trailing text after / if string.lower(plainCurrTaxon) == 'incertae sedis' then foundICTaxon = true else local possibleColour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { plainCurrTaxon } } if string.sub(possibleColour,1,3) == 'rgb' then colour = possibleColour searching = false end end if searching then local ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent i = i + 1 else searching = false -- run off the top of the hierarchy or tried to use non-existent taxonomy template end end end if colour == '' then if foundICTaxon then colour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { 'incertae sedis' } } elseif searching then -- hierarchy exceeds MaxSearchLevels levels colour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox/Error colour', args = { } } else colour = 'transparent' end end return colour end --[[= = = = = = = = = = = = = topLevelTaxon = = = = = = = = = = = = = = = = Defines the correct top level taxa, one of which should terminate every taxonomic hierarchy encoded in taxonomy templates. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.topLevelTaxon(taxon) return taxon == 'Life' or taxon == 'Veterovata' or taxon == 'Ichnos' end --[[=========================== taxoboxList ================================= Returns the rows of taxa in an automated taxobox, based on the taxonomic hierarchy for the supplied taxon. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxoboxList|TAXON |display_taxa = the number of taxa *above* TAXON to force to be displayed |authority = taxonomic authority for TAXON |parent_authority = taxonomic authority for TAXON's parent |gparent_authority = taxonomic authority for TAXON's grandparent |ggparent_authority = taxonomic authority for TAXON's greatgrandparent |gggparent_authority = taxonomic authority for TAXON's greatgreatgrandparent |ggggparent_authority = taxonomic authority for TAXON's greatgreatgreatgrandparent |bold_first = 'bold' to bold TAXON in its row |virus = 'yes' to apply virus taxa italicization standards }} =============================================================================]] function p.taxoboxList(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return '' end local displayN = (tonumber(frame.args['display_taxa']) or 1) + 1 local authTable = {} authTable[1] = frame.args['authority'] or '' authTable[2] = frame.args['parent_authority'] or '' authTable[3] = frame.args['gparent_authority'] or '' authTable[4] = frame.args['ggparent_authority'] or '' authTable[5] = frame.args['gggparent_authority'] or '' authTable[6] = frame.args['ggggparent_authority'] or '' local authTableMax = 6 local boldFirst = frame.args['bold_first'] or 'link' -- values 'link' or 'bold' local virus = frame.args['virus'] or 'no' -- values 'yes' or 'no' local offset = tonumber(frame.args['offset'] or 0) -- adjust the authority table if 'authority' refers to a rank lower than the target taxon if offset ~= 0 then for i = 1, authTableMax do local j = i + offset if j <= authTableMax then authTable[i] = authTable[j] else authTable[i] = '' end end end local taxonTable, taxonRankTable = l.makeTable(frame, currTaxon) local res = '' local topTaxonN = taxonTable.n -- display all taxa above possible greatgreatgrandparent, without authority for i = topTaxonN, authTableMax+1, -1 do res = res .. l.showTaxon(frame, taxonTable[i], taxonRankTable[i], topTaxonN==i, '', displayN >= i, '', virus) end -- display all taxa above possible parent, with authority if given for i = math.min(topTaxonN, authTableMax), 2, -1 do res = res .. l.showTaxon(frame, taxonTable[i], taxonRankTable[i], topTaxonN==i, authTable[i], displayN >= i, '', virus) end -- display target taxon, always displayed and emboldened res = res .. l.showTaxon(frame, taxonTable[1], taxonRankTable[1], topTaxonN==1, authTable[1], true, boldFirst, virus) return res end --[[= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Show one taxon row in a taxobox. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.showTaxon(frame, taxon, rank, isTopTaxon, auth, force, boldFirst, virus) -- it's an error if this is the top taxon and it's not a top level taxon (e.g. "Life") if isTopTaxon then if l.topLevelTaxon(taxon) then return '' -- don't display a top level taxon elseif (mw.title.new('Taxonomy/'..taxon, 'Template') or {}).exists then -- taxonomy template for this taxon has no parent specified return frame:expandTemplate{ title = 'Create taxonomy', args = {taxon, msg='Taxonomy template does not specify a parent'} } .. '\n' .. TableRow else -- no taxonomy template for this taxon return frame:expandTemplate{ title = 'Create taxonomy', args = {taxon, msg='Nedostaje taksonomski šablon'} } .. '\n' .. TableRow end else -- if showing is not already forced, force if it's a principal rank or an authority is specified force = force or frame:expandTemplate{ title = 'Principal rank', args = {rank} } == 'yes' or auth ~= '' if not force then -- if showing is still not already forced, force if the taxonomy template has 'always_display' set local ok, alwaysDisplay = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'always_display') force = alwaysDisplay == 'yes' or alwaysDisplay == 'true' end if force then local res = l.tableCell(TaxonRanks.doAngliciseRank(rank, 'no') .. ':') local bold = 'no' if boldFirst == 'bold' then bold = 'yes' end if auth ~= '' then auth = '<br><small>' .. auth .. '</small>' end local res = res .. l.tableCell(l.getTaxonLink(frame, taxon, rank, bold, '', '', virus) .. auth) -- italic, abbreviated return res .. TableRow else return '' end end end --[[========================== taxonomyList ================================= Returns the cells of the taxonomy table displayed on the right hand side of "Template:Taxonomy...." pages. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxonomyList|TAXON}} =============================================================================]] function p.taxonomyList(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return '{|class="infobox biota"\n' .. TableRow .. l.tableCell('') .. l.tableCell('ERROR: no taxon supplied') .. TableEnd end local taxonTable, taxonRankTable = l.makeTable(frame, currTaxon) local lastRankVal = 1000000 local orderOk = true -- check whether the taxonomy is for viruses; use already determined taxon colour if possible local virus = 'no' local taxoColour = colour if taxoColour == '' then if taxonTable[taxonTable.n] == 'Ichnos' or taxonTable[taxonTable.n] == 'Veterovata' then taxoColour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { taxonTable[taxonTable.n] } } else taxoColour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { taxonTable[taxonTable.n - 1] } } end end if taxoColour == frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { 'virus' } } then virus = 'yes' end -- add information message local res = '<p style="float:right">Podebljani rangovi označavaju taksone koji će biti prikazani u taksokvirima<br>jer je rang glavni ili je postavljeno <code>uvijek_prikaži=da</code>.</p>\n' -- start table res = res .. '{| class="infobox biota" style="text-align: left; font-size:100%"\n' .. TableRow .. '! colspan=4 style="text-align: center; color:var(--color-base,#202122); background-color: ' .. taxoColour .. '"|Ancestral taxa\n' -- deal first with the top level taxon; if there are no errors, it should be Life/Veterovata/Ichnos, which are -- not displayed local taxon = taxonTable[taxonTable.n] if not l.topLevelTaxon(taxon) then local msg = 'Nedostaje taksonomski šablon' if mw.title.new('Taxonomy/'..taxon, 'Template').exists then msg = 'Parent taxon needed' end res = res .. TableRow .. l.tableCell('colspan=2', frame:expandTemplate{title = 'Create taxonomy', args = {taxon, msg = msg}}) end -- now output the rest of the table local currRankVal for i = taxonTable.n-1, 1, -1 do -- check ranks are in right order in the hierarchy taxon = taxonTable[i] local rank = taxonRankTable[i] currRankVal = TaxonRanks.lookupRankVal(rank) if currRankVal then orderOk = currRankVal < lastRankVal if orderOk then lastRankVal = currRankVal end else orderOk = true end -- see if the row will be displayed in a taxobox; bold the rank if so local boldRank = false local ok, alwaysDisplay = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'always_display') if ok and (alwaysDisplay == 'yes' or alwaysDisplay == 'true') then boldRank = true else boldRank = frame:expandTemplate{ title = 'Principal rank', args = {rank} } == 'yes' end -- now return a row of the taxonomy table with anomalous ranks marked local errorStr = '' if not orderOk then errorStr = 'yes' end local link = l.getTaxonLink(frame, taxon, rank, '', '', '', virus) -- bold, italic, abbreviated res = res .. l.taxonomyListRow(frame, taxon, rank, link, boldRank, errorStr) end -- close table res = res .. TableEnd -- error-tracking for taxonomy templates -- if the last row has an anomalous rank, put the page in an error-tracking category local errCat1 = '' if not orderOk then errCat1 = '[[Category:Taxonomy templates showing anomalous ranks]]\n' end -- if the last row has a taxon name in the page name that does not match the link text, -- put the taxonomy template in a tracking category local dummy, linkText = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'link_text') local match = l.matchTaxonLink(taxon, linkText, currRankVal and currRankVal < TaxonRanks.lookupRankVal('genus')) local errCat2 = '' if not match then errCat2 = '[[Category:Taxonomy templates with name and link text not matching|' .. taxon .. ']]\n' end if errCat1..errCat2 ~= '' then res = res .. frame:expandTemplate{ title = 'Template other', args = { errCat1..errCat2} } end return res end --[[ = = = = = = = = = = = = = = taxonomyListRow = = = = = = = = = = = = = = Returns a single row of the taxonomy table displayed on the right hand side of "Template:Taxonomy...." pages. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.taxonomyListRow(frame, taxon, rank, link, boldRank, error) local res = '' if taxon == '' or rank == '' then return res end local baseTaxon, qualifier = l.stripExtra(taxon) -- if appropriate, make it clear that some taxa have been skipped via a ... row if qualifier == '/skip' then res = res .. TableRow .. l.tableCell('.....') .. l.tableCell('.....') end -- now generate a row of the table res = res .. TableRow local cellContent = '' local anglicizedRank = TaxonRanks.doAngliciseRank(rank, 'no') if boldRank then cellContent = cellContent .. '<b>' .. anglicizedRank .. '</b>:' else cellContent = cellContent .. anglicizedRank .. ':' end if error == 'yes' then cellContent = '<span style="background-color:#FDD">' .. cellContent .. '</span>' end res = res .. l.tableCell(cellContent) .. l.tableCell('<span style="white-space:nowrap;">' .. link .. '</span>') .. l.tableCell('<span style="font-size:smaller;white-space:nowrap;">' .. qualifier .. '</span>') .. l.tableCell('<span style="white-space:nowrap;">' .. frame:expandTemplate{ title = 'Edit a taxon', args = { taxon } } .. '</span>') return res end --[[========================= callTaxonomyKey =============================== Prepares for, and then calls, Template:Taxonomy key to display a taxonomy template page. It does this by building up the information the template requires, following one 'same as' link, if required. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|callTaxonomyKey |parent= |rank= |extinct= |always_display= |link_target=value of 'link' parameter in taxonomy template |link_text=value of parameter 2 in taxonomy template |same_as= }} =============================================================================]] local PARENT = 1 local RANK = 2 local LINK_TARGET = 3 local LINK_TEXT = 4 local ALWAYS_DISPLAY = 5 local EXTINCT = 6 local SAME_AS = 7 local REFS = 8 function p.callTaxonomyKey(frame) local taxon = frame.args['taxon'] or frame.args['takson'] or '' local parent = frame.args['parent'] or frame.args['matični'] or '' local rank = frame.args['rank'] or frame.args['jedinica'] or frame.args['rang'] or '' local extinct = string.lower(frame.args['extinct']) or string.lower(frame.args['izumrli']) or '' local alwaysDisplay = string.lower(frame.args['always_display']) or string.lower(frame.args['uvijek_prikaži']) or '' local linkTarget = frame.args['link_target'] or frame.args['ciljna_veza'] or '' local linkText = frame.args['link_text'] or frame.args['veza_tekst'] or '' -- this is the "raw" link text, and can be '' local refs = frame.args['refs'] or frame.args['ref'] or '' local sameAsTaxon = frame.args['same_as'] or frame.args['kao_i'] or '' if sameAsTaxon ~= '' then -- try using the 'same as' taxon; it's an error if it doesn't exist local ok, sameAsInfoStr = pcall(frame.expandTemplate, frame, { title = 'Šablon:Taksonomija/' .. sameAsTaxon, args = {['machine code'] = 'all' } }) if ok then local sameAsInfo = mw.text.split(sameAsInfoStr, '$', true) --'same as' taxon's taxonomy template must not have a 'same as' link if sameAsInfo[SAME_AS] == '' then if parent == '' then parent = sameAsInfo[PARENT] end if rank == '' then rank = sameAsInfo[RANK] end if extinct == '' then extinct = string.lower(sameAsInfo[EXTINCT]) end if alwaysDisplay == '' then alwaysDisplay = string.lower(sameAsInfo[ALWAYS_DISPLAY]) end if linkTarget == '' then linkTarget = sameAsInfo[LINK_TARGET] end if linkText == '' then linkText = sameAsInfo[LINK_TEXT] end if refs == '' and parent == sameAsInfo[PARENT] then refs = sameAsInfo[REFS] end else return '<span style="color:red; font-size:1.1em">Error: attempt to follow two "same as" links</span>: <code>same_as = ' .. sameAsTaxon .. '</code>, but [[Šablon:Taksonomija/' .. sameAsTaxon .. ']] also has a<code>same_as</code> parameter.' end else return frame:expandTemplate{ title = 'Template:Taxonomy key/missing template', args = {taxon=sameAsTaxon, msg='given as the value of <code>same as</code>'} } end end local link = linkTarget if linkText ~= '' and linkText ~= linkTarget then link = link .. "|" .. linkText end -- check consistency of extinct status; if this taxon is not extinct, parent must not be either local extinctError = 'no' if parent ~= '' and (extinct == '' or extinct == 'no' or extinct == 'false') then local ok, parentExtinct = p.getTaxonInfoItem(frame, parent, 'extinct') if ok and (parentExtinct == 'yes' or parentExtinct == 'true') then extinctError = 'yes' end end return frame:expandTemplate{ title = 'Taxonomy key', args = {taxon=taxon, parent=parent, rank=rank, extinct=extinct, always_display=alwaysDisplay, link_target=linkTarget, link=link, refs=refs, same_as=sameAsTaxon, extinct_error = extinctError} } end --[[============================= showRefs ================================== Shows the refs field in a taxonomy template, handing incertae sedis taxa and using '–' for absent refs. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|showRefs|TAXON|REFS}} =============================================================================]] function p.showRefs(frame) local taxonName = frame.args[1] or '' local refs = frame.args[2] or '' return l.doShowRefs(taxonName, refs) end --[[= = = = = = = = = = = = = = doShowRefs = = = = = = = = = = = = = = = = = Show the refs field in a taxonomy template. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.doShowRefs(taxonName, refs) if mw.text.split(taxonName, '/', true)[1] == 'Incertae sedis' then refs = 'not applicable (<i>incertae sedis</i>)' elseif refs == '' then refs = '–' end return refs end --[[============================ taxonInfo ================================== Extracts and returns information from Template:Taxonomy/TAXON, following one 'same as' link if required. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxonInfo|TAXON|ITEM}} ITEM is one of: 'parent', 'rank', 'link target', 'link text', 'extinct', 'always display', 'refs', 'same as' or 'all'. If ITEM is not specified, the default is 'all' – all values in a single string separated by '$'. =============================================================================]] function p.taxonInfo(frame) local taxon = frame.args[1] or '' local item = frame.args[2] or '' if item == '' then item = 'all' end local ok, info = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, item) return info end --[[= = = = = = = = = = = getTaxonInfoItem = = = = = = = = = = = = = = = = = Utility function to extract an item of information from a taxonomy template, following one 'same as' link if required. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, item) local ok, info -- item == 'dagger' is a special case if item == 'dagger' then ok, info = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'extinct') if ok then if info == 'yes' or info == 'true' then info = '&dagger;' else info = '' end end -- item ~= 'dagger' else ok, info = pcall(frame.expandTemplate, frame, { title = 'Taxonomy/' .. taxon, args = {['machine code'] = item } }) if ok then if info == '' then -- try 'same as' local sameAsTaxon = frame:expandTemplate{ title = 'Taxonomy/' .. taxon, args = {['machine code'] = 'same as' } } if sameAsTaxon ~= '' then ok, info = pcall(frame.expandTemplate, frame, { title = 'Taxonomy/' .. sameAsTaxon, args = {['machine code'] = item } }) end end end end if ok then -- if item is 'link_text', trim info and check whether '(?)' needs to be added if item == 'link_text' then -- there is a newline at the end of linkText when taxonomy template has "|link = LINK_TARGET|LINK_TEXT" info = mw.text.trim(info) if string.sub(taxon, -2) == '/?' and not string.find(info, '?', 1, true) then info = info .. '<span style="font-style:normal;font-weight:normal;">&nbsp;(?)</span>' end end else info = '[[Šablon:Taksonomija/' .. taxon .. ']]' --error indicator in code before conversion to Lua end return ok, info end --[[============================ taxonLink ================================== Returns a wikilink to a taxon, if required including '†' before it and ' (?)' after it, and optionally italicized or bolded without a wikilink. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxonLink |taxon= : having '/?' at the end triggers the output of ' (?)' |extinct= : 'yes' or 'true' trigger the output of '†' |bold= : 'yes' makes the core output bold and not wikilinked |italic= : 'yes' makes the core output italic |link_target= : target for the wikilink |link_text= : text of the wikilink (may be same as link_target), without †, italics, etc. }} =============================================================================]] function p.taxonLink(frame) local taxon = frame.args['taxon'] or frame.args['takson'] or '' local extinct = string.lower(frame.args['extinct'] or frame.args['izumrli'] or '') local bold = frame.args['bold'] or frame.args['podebljano'] or '' local italic = frame.args['italic'] or frame.args['italik'] or frame.args['kurziv'] or '' local abbreviated = frame.args['abbreviated'] or frame.args['skraćeno'] or '' local linkTarget = frame.args['link_target'] or frame.args['ciljna_veza'] or '' local linkText = frame.args['link_text'] or frame.args['plain_link_text'] or frame.args['veza_teks'] or frame.args['obična_veza'] or '' --temporarily allow alternative args return l.makeLink(taxon, extinct, bold, italic, abbreviated, linkTarget, linkText) end --[[= = = = = = = = = = = = = = getTaxonLink = = = = = = = = = = = = = = = = Internal function to drive l.makeLink(). = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.getTaxonLink(frame, taxon, rank, bold, italic, abbreviated, virus) local ok, extinct = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'extinct') if italic == '' then italic = frame:expandTemplate{ title = 'Is italic taxon', args = { rank, virus = virus } } end local ok, linkTarget = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'link_target') local ok, linkText = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'link_text') return l.makeLink(taxon, extinct, bold, italic, abbreviated, linkTarget, linkText) end --[[= = = = = = = = = = = = = = makeLink = = = = = = = = = = = = = = = = = = Actually make the link. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.makeLink(taxon, extinct, bold, italic, abbreviated, linkTarget, linkText) local dummy -- if link text is missing, try to find a replacement if linkText == '' then if string.find(taxon, 'Incertae sedis', 1, true) then linkText = "''incertae sedis''" linkTarget = 'Incertae sedis' else linkText, dummy = l.stripExtra(taxon) end end if linkTarget == '' then linkTarget = linkText end if italic == 'yes' then linkText = TaxonItalics.italicizeTaxonName(linkText, false, abbreviated=='yes') end local link = '' if bold == 'yes' then link = '<b>' .. linkText .. '</b>' else if linkTarget == linkText then link = linkText else link = linkTarget .. '|' .. linkText end link = '[[' .. link .. ']]' end if (extinct == 'yes' or extinct == 'true') and not string.find(link, '†', 1, true) then link = '<span style="font-style:normal;font-weight:normal;">†</span>' .. link end if string.sub(taxon, -2) == '/?' and not string.find(link, '?', 1, true) then link = link .. '<span style="font-style:normal;font-weight:normal;">&nbsp;(?)</span>' end return link end --[[============================== find ===================================== Returns the taxon above the specified taxon with a given rank. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|find|TAXON|RANK}} =============================================================================]] function p.find(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return '<span class="error">no taxon supplied</span>' end local rank = frame.args[2] or '' if rank == '' then return '<span class="error">no rank supplied</span>' end local inHierarchy = true -- still in the taxonomic hierarchy or off the top? local searching = true -- still searching while inHierarchy and searching do local ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent local ok, currRank = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'rank') if currRank == rank then searching = false end else inHierarchy = false end end if inHierarchy and not searching then return currTaxon else return '<span class="error">rank not found</span>' end end --[[=============================== nth ===================================== External utility function primarily intended for use in checking and debugging. Returns the nth level above a taxon in a taxonomic hierarchy, where the taxon itself is counted as the first level. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|nth|TAXON|n=N}} =============================================================================]] function p.nth(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return 'ERROR: no taxon supplied' end local n = tonumber(frame.args['n'] or 1) if n > MaxSearchLevels then return 'Exceeded maximum number of levels allowed (' .. MaxSearchLevels .. ')' end local i = 1 local inHierarchy = true -- still in the taxonomic hierarchy or off the top? while i < n and inHierarchy do local ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent i = i + 1 else inHierarchy = false end end if inHierarchy then return currTaxon else return 'Level ' .. n .. ' is past the top of the taxonomic hierarchy' end end --[[============================ hasRankVal ================================= External utility function to determine whether the rank has an arbitrary value attached in order to allow rank order consistency checking. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|hasRankVal|RANK}} =============================================================================]] function p.hasRankVal(frame) local rank = frame.args[1] or '' if rank == '' then return '<span class="error">no rank supplied</span>' end local rankVal = TaxonRanks.lookupRankVal(rank) if not rankVal then rankVal = 'no' else rankVal = 'yes' end return rankVal end --[[=========================== hasRankVal1 ================================= External utility function to determine whether the rank has an arbitrary value attached in order to allow rank order consistency checking. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|hasRankVal|RANK}} =============================================================================]] function p.hasRankVal1(rank) if rank == '' then return 'no' end local rankVal = TaxonRanks.lookupRankVal(rank) if not rankVal then rankVal = 'no' else rankVal = 'yes' end return rankVal end --[[============================= nLevels =================================== External utility function primarily intended for use in checking and debugging. Returns number of levels in a taxonomic hierarchy, starting from the supplied taxon as level 1. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|nLevels|TAXON}} =============================================================================]] function p.nLevels(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return 'ERROR: no taxon supplied' end local i = 1 local inHierarchy = true -- still in the taxonomic hierarchy or off the top? while inHierarchy and i < MaxSearchLevels do local ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent i = i + 1 else inHierarchy = false end end if inHierarchy then return MaxSearchLevels .. '+' else return i end end --[[============================= listAll =================================== External utility function primarily intended for use in checking and debugging. Returns a comma separated list of a taxonomic hierarchy, starting from the supplied taxon. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|listAll|TAXON}} =============================================================================]] function p.listAll(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return 'ERROR: no taxon supplied' end return l.doListAll(l.makeTable(frame, currTaxon)) end function l.doListAll(taxonTable, taxonRankTable) local lst = taxonTable[1] .. '-' .. tostring(taxonRankTable[1]) for i = 2, taxonTable.n, 1 do lst = lst .. ', ' .. taxonTable[i] .. '-' .. taxonRankTable[i] end return lst end --[[=========================== removeQualifier ================================ External utility function to remove a qualifier (any part after a "/") from a taxon name. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|removeQualifier|TAXON}} =============================================================================]] function p.removeQualifier(frame) local baseName, qualifier = l.stripExtra(frame.args[1]) return baseName end --[[========================================================================= Internal functions =============================================================================]] --[[= = = = = = = = = = = = stripExtra = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Internal utility function to strip off any extra parts of a taxon name, i.e. anything after a '/'. Thus 'Felidae/?' would be split into 'Felidae' and '?'. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.stripExtra(taxonName) local i = mw.ustring.find(taxonName, '/', 1, true) if i then return mw.ustring.sub(taxonName, 1, i-1), mw.ustring.sub(taxonName, i, -1) else return taxonName, '' end end --[[= = = = = = = = = = = = splitTaxonName = = = = = = = = = = = = = = = = = Internal utility function to split a taxon name into its parts and return them. Possible formats include: * taxon * taxon (disambig) * taxon (Subgenus) * taxon/qualifier * combinations, e.g. taxon (disambig)/qualifier = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.splitTaxonName(taxon) -- get any qualifier present local qualifier = '' local i = mw.ustring.find(taxon, '/', 1, true) if i then qualifier = mw.ustring.sub(taxon, i+1, -1) taxon = mw.ustring.sub(taxon, 1, i-1) end -- get any disambiguator or subgenus local disambig = '' local subgenus = '' i = mw.ustring.find(taxon, ' (', 1, true) if i then local parenTerm = mw.ustring.sub(taxon, i+2, -2) taxon = mw.ustring.sub(taxon, 1, i-1) local char1 = mw.ustring.sub(parenTerm, 1, 1) if char1 == mw.ustring.lower(char1) then disambig = parenTerm else subgenus = parenTerm end end return taxon, disambig, subgenus, qualifier end --[[= = = = = = = = = = = = matchTaxonLink = = = = = = = = = = = = = = = = = Function to determine whether the taxon name derived from the name of the taxonomy template (passed in the parameter taxon) matches the link text (passed in the parameter linkText). The taxon name may have any of the formats: * baseTaxon/qualifier * baseTaxon (disambig) * baseTaxon (Subgenus) [distinguished by the capital letter] * a qualifier may be present after the previous two formats. Examples of matches (baseTaxon ~ linkText): * Pinus ~ Pinus * Pinus sect. Trifoliae ~ Pinus sect. Trifoliae * Pinus sect. Trifoliae ~ ''Pinus'' sect. ''Trifoliae'' [italic markers ignored] * Pinus sect. Trifoliae ~ P. sect. Trifoliae [abbreviated genus name matches] * Bombus (Pyrobombus) ~ Bombus (Pyrobombus) * Bombus (Pyrobombus) ~ B. (Pyrobombus) * Bombus (Pyrobombus) ~ Pyrobombus [link text may just be the subgenus] * Heteractinida ~ "Heteractinida" [double-quotes are ignored in link text] * "Heteractinida" ~ Heteractinida [double-quotes are ignored in base taxon name] * Incertae sedis ~ anything [link text is ignored for matching in this case] * Cetotheriidae with qualifier=? ~ Cetotheriidae (?) = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.matchTaxonLink(taxon, linkText, rankBelowGenus) local dummy linkText, dummy = mw.ustring.gsub(linkText, "''", '') -- remove any italic wikitext in the link text linkText, dummy = mw.ustring.gsub(linkText, '<.->', '') -- strip all tags used to format the link text linkText, dummy = mw.ustring.gsub(linkText, '"', '') -- remove any occurrences of " in the link text local baseTaxon, disambig, subgenus, qualifier = l.splitTaxonName(taxon) -- split up the taxon name baseTaxon, dummy = mw.ustring.gsub(linkText, '"', '') -- remove any occurrences of " in the base taxon name local match = linkText == baseTaxon or linkText == subgenus or linkText == baseTaxon .. ' (' .. subgenus .. ')' or linkText == mw.ustring.sub(baseTaxon, 1, 1) .. '. (' .. subgenus .. ')' or baseTaxon == 'Incertae sedis' or rankBelowGenus and linkText == mw.ustring.gsub(baseTaxon, '([A-Z]).- (.*)', '%1. %2') or mw.ustring.find(qualifier, '?', 1, true) and mw.ustring.find(linkText, baseTaxon, 1, true) == 1 return match end --[[= = = = = = = = = = = = = makeTable = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Internal utility function to return two tables (arrays) constructed from a taxonomic hierarchy stored in "Template:Taxonomy/..." templates. taxonTable.n holds the total number of taxa; taxonTable[1]..taxonTable[taxonTable.n] the taxon names. The last taxon in the table will either (a) have a taxonomy template but with no parent given (e.g. 'Life') or (b) not have a taxonomy template. taxonRankTable hold the corresponding ranks of the taxa. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.makeTable(frame, currTaxon) local taxonTable = {} local taxonRankTable = {} local ok, rank, parent local i = 1 local topReached = false -- reached the top of the taxonomic hierarchy? repeat taxonTable[i] = currTaxon ok, rank = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'rank') if ok then taxonRankTable[i] = string.lower(rank) else taxonRankTable[i] = '' end ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent i = i + 1 else topReached = true -- reached the top of the hierarchy or tried to use a non-existent taxonomy template end until topReached or i > MaxSearchLevels taxonTable.n = math.min(i, MaxSearchLevels) return taxonTable, taxonRankTable end --[[= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.tableCell(arg1, arg2) local text, style if arg2 then style = arg1 text = arg2 else style = '' text = arg1 end local res = '|' if style ~= '' then res = res .. style .. '|' end return res .. text .. '\n' end return p 3rtwa4n6a5feiwh7483u66k41y1w5r1 42683249 42683248 2026-09-04T18:04:35Z Edgar Allan Poe 29250 42683249 Scribunto text/plain --[[************************************************************************* This module provides support to the automated taxobox system – the templates Automatic taxobox, Speciesbox, Subspeciesbox, Infraspeciesbox, etc. In particular it provides a way of traversing the taxonomic hierarchy encoded in taxonomy templates (templates with names of the form "Template:Taxonomy/TAXON_NAME") without causing template expansion depth errors. *****************************************************************************]] require('strict') local TaxonRanks = require('Module:Taxobox ranks') -- use functions from Module:Taxobox ranks to handle ranks local TaxonItalics = require('Module:TaxonItalics') -- use a function from Module:TaxonItalics to italicize a taxon name local TableRow = '|- class="taxonrow" \n' local TableEnd = '|}\n' local p = {} -- functions made public local l = {} -- internal functions, kept separate local colour = '' -- colour for taxobox and taxonomy listings --[[========================================================================= Limit the maximum depth of a taxonomic hierarchy that can be traversed; avoids excessive processing time and protects against incorrectly set up hierarchies, e.g. loops. The value can be obtained externally via {{#invoke:Autotaxobox|getMaxSearchLevels}} =============================================================================]] local MaxSearchLevels = 100 function p.getMaxSearchLevels() return MaxSearchLevels end --[[========================== taxoboxColour ================================ Determines the correct colour for a taxobox, by searching up the taxonomic hierarchy from the supplied taxon for the first taxon (other than 'incertae sedis') that sets a taxobox colour. It is assumed that a valid taxobox colour is defined using CSS rgb() syntax. If no taxon that sets a taxobox colour is found, then 'transparent' is returned unless the taxonomic hierarchy is too deep, when the error colour is returned. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxoboxColour|TAXON}} =============================================================================]] function p.taxoboxColour(frame) return p.getTaxoboxColour(frame, frame.args[1] or '') end function p.getTaxoboxColour(frame, currTaxon) -- note that colour is global to this function; default is empty string local i = 1 -- count levels processed local searching = currTaxon ~= '' -- still searching for a colour? local foundICTaxon = false -- record whether 'incertae sedis' found while searching and i <= MaxSearchLevels do local plainCurrTaxon, dummy = l.stripExtra(currTaxon) -- remove trailing text after / if string.lower(plainCurrTaxon) == 'incertae sedis' then foundICTaxon = true else local possibleColour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { plainCurrTaxon } } if string.sub(possibleColour,1,3) == 'rgb' then colour = possibleColour searching = false end end if searching then local ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent i = i + 1 else searching = false -- run off the top of the hierarchy or tried to use non-existent taxonomy template end end end if colour == '' then if foundICTaxon then colour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { 'incertae sedis' } } elseif searching then -- hierarchy exceeds MaxSearchLevels levels colour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox/Error colour', args = { } } else colour = 'transparent' end end return colour end --[[= = = = = = = = = = = = = topLevelTaxon = = = = = = = = = = = = = = = = Defines the correct top level taxa, one of which should terminate every taxonomic hierarchy encoded in taxonomy templates. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.topLevelTaxon(taxon) return taxon == 'Life' or taxon == 'Veterovata' or taxon == 'Ichnos' end --[[=========================== taxoboxList ================================= Returns the rows of taxa in an automated taxobox, based on the taxonomic hierarchy for the supplied taxon. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxoboxList|TAXON |display_taxa = the number of taxa *above* TAXON to force to be displayed |authority = taxonomic authority for TAXON |parent_authority = taxonomic authority for TAXON's parent |gparent_authority = taxonomic authority for TAXON's grandparent |ggparent_authority = taxonomic authority for TAXON's greatgrandparent |gggparent_authority = taxonomic authority for TAXON's greatgreatgrandparent |ggggparent_authority = taxonomic authority for TAXON's greatgreatgreatgrandparent |bold_first = 'bold' to bold TAXON in its row |virus = 'yes' to apply virus taxa italicization standards }} =============================================================================]] function p.taxoboxList(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return '' end local displayN = (tonumber(frame.args['display_taxa']) or 1) + 1 local authTable = {} authTable[1] = frame.args['authority'] or '' authTable[2] = frame.args['parent_authority'] or '' authTable[3] = frame.args['gparent_authority'] or '' authTable[4] = frame.args['ggparent_authority'] or '' authTable[5] = frame.args['gggparent_authority'] or '' authTable[6] = frame.args['ggggparent_authority'] or '' local authTableMax = 6 local boldFirst = frame.args['bold_first'] or 'link' -- values 'link' or 'bold' local virus = frame.args['virus'] or 'no' -- values 'yes' or 'no' local offset = tonumber(frame.args['offset'] or 0) -- adjust the authority table if 'authority' refers to a rank lower than the target taxon if offset ~= 0 then for i = 1, authTableMax do local j = i + offset if j <= authTableMax then authTable[i] = authTable[j] else authTable[i] = '' end end end local taxonTable, taxonRankTable = l.makeTable(frame, currTaxon) local res = '' local topTaxonN = taxonTable.n -- display all taxa above possible greatgreatgrandparent, without authority for i = topTaxonN, authTableMax+1, -1 do res = res .. l.showTaxon(frame, taxonTable[i], taxonRankTable[i], topTaxonN==i, '', displayN >= i, '', virus) end -- display all taxa above possible parent, with authority if given for i = math.min(topTaxonN, authTableMax), 2, -1 do res = res .. l.showTaxon(frame, taxonTable[i], taxonRankTable[i], topTaxonN==i, authTable[i], displayN >= i, '', virus) end -- display target taxon, always displayed and emboldened res = res .. l.showTaxon(frame, taxonTable[1], taxonRankTable[1], topTaxonN==1, authTable[1], true, boldFirst, virus) return res end --[[= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Show one taxon row in a taxobox. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.showTaxon(frame, taxon, rank, isTopTaxon, auth, force, boldFirst, virus) -- it's an error if this is the top taxon and it's not a top level taxon (e.g. "Life") if isTopTaxon then if l.topLevelTaxon(taxon) then return '' -- don't display a top level taxon elseif (mw.title.new('Taxonomy/'..taxon, 'Template') or {}).exists then -- taxonomy template for this taxon has no parent specified return frame:expandTemplate{ title = 'Create taxonomy', args = {taxon, msg='Taxonomy template does not specify a parent'} } .. '\n' .. TableRow else -- no taxonomy template for this taxon return frame:expandTemplate{ title = 'Create taxonomy', args = {taxon, msg='Nedostaje taksonomski šablon'} } .. '\n' .. TableRow end else -- if showing is not already forced, force if it's a principal rank or an authority is specified force = force or frame:expandTemplate{ title = 'Principal rank', args = {rank} } == 'yes' or auth ~= '' if not force then -- if showing is still not already forced, force if the taxonomy template has 'always_display' set local ok, alwaysDisplay = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'always_display') force = alwaysDisplay == 'yes' or alwaysDisplay == 'true' end if force then local res = l.tableCell(TaxonRanks.doAngliciseRank(rank, 'no') .. ':') local bold = 'no' if boldFirst == 'bold' then bold = 'yes' end if auth ~= '' then auth = '<br><small>' .. auth .. '</small>' end local res = res .. l.tableCell(l.getTaxonLink(frame, taxon, rank, bold, '', '', virus) .. auth) -- italic, abbreviated return res .. TableRow else return '' end end end --[[========================== taxonomyList ================================= Returns the cells of the taxonomy table displayed on the right hand side of "Template:Taxonomy...." pages. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxonomyList|TAXON}} =============================================================================]] function p.taxonomyList(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return '{|class="infobox biota"\n' .. TableRow .. l.tableCell('') .. l.tableCell('ERROR: no taxon supplied') .. TableEnd end local taxonTable, taxonRankTable = l.makeTable(frame, currTaxon) local lastRankVal = 1000000 local orderOk = true -- check whether the taxonomy is for viruses; use already determined taxon colour if possible local virus = 'no' local taxoColour = colour if taxoColour == '' then if taxonTable[taxonTable.n] == 'Ichnos' or taxonTable[taxonTable.n] == 'Veterovata' then taxoColour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { taxonTable[taxonTable.n] } } else taxoColour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { taxonTable[taxonTable.n - 1] } } end end if taxoColour == frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { 'virus' } } then virus = 'yes' end -- add information message local res = '<p style="float:right">Podebljani rangovi označavaju taksone koji<br>će biti prikazani u taksokvirima jer je<br>rang glavni ili je postavljeno <code>uvijek_prikaži=da</code>.</p>\n' -- start table res = res .. '{| class="infobox biota" style="text-align: left; font-size:100%"\n' .. TableRow .. '! colspan=4 style="text-align: center; color:var(--color-base,#202122); background-color: ' .. taxoColour .. '"|Ancestral taxa\n' -- deal first with the top level taxon; if there are no errors, it should be Life/Veterovata/Ichnos, which are -- not displayed local taxon = taxonTable[taxonTable.n] if not l.topLevelTaxon(taxon) then local msg = 'Nedostaje taksonomski šablon' if mw.title.new('Taxonomy/'..taxon, 'Template').exists then msg = 'Parent taxon needed' end res = res .. TableRow .. l.tableCell('colspan=2', frame:expandTemplate{title = 'Create taxonomy', args = {taxon, msg = msg}}) end -- now output the rest of the table local currRankVal for i = taxonTable.n-1, 1, -1 do -- check ranks are in right order in the hierarchy taxon = taxonTable[i] local rank = taxonRankTable[i] currRankVal = TaxonRanks.lookupRankVal(rank) if currRankVal then orderOk = currRankVal < lastRankVal if orderOk then lastRankVal = currRankVal end else orderOk = true end -- see if the row will be displayed in a taxobox; bold the rank if so local boldRank = false local ok, alwaysDisplay = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'always_display') if ok and (alwaysDisplay == 'yes' or alwaysDisplay == 'true') then boldRank = true else boldRank = frame:expandTemplate{ title = 'Principal rank', args = {rank} } == 'yes' end -- now return a row of the taxonomy table with anomalous ranks marked local errorStr = '' if not orderOk then errorStr = 'yes' end local link = l.getTaxonLink(frame, taxon, rank, '', '', '', virus) -- bold, italic, abbreviated res = res .. l.taxonomyListRow(frame, taxon, rank, link, boldRank, errorStr) end -- close table res = res .. TableEnd -- error-tracking for taxonomy templates -- if the last row has an anomalous rank, put the page in an error-tracking category local errCat1 = '' if not orderOk then errCat1 = '[[Category:Taxonomy templates showing anomalous ranks]]\n' end -- if the last row has a taxon name in the page name that does not match the link text, -- put the taxonomy template in a tracking category local dummy, linkText = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'link_text') local match = l.matchTaxonLink(taxon, linkText, currRankVal and currRankVal < TaxonRanks.lookupRankVal('genus')) local errCat2 = '' if not match then errCat2 = '[[Category:Taxonomy templates with name and link text not matching|' .. taxon .. ']]\n' end if errCat1..errCat2 ~= '' then res = res .. frame:expandTemplate{ title = 'Template other', args = { errCat1..errCat2} } end return res end --[[ = = = = = = = = = = = = = = taxonomyListRow = = = = = = = = = = = = = = Returns a single row of the taxonomy table displayed on the right hand side of "Template:Taxonomy...." pages. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.taxonomyListRow(frame, taxon, rank, link, boldRank, error) local res = '' if taxon == '' or rank == '' then return res end local baseTaxon, qualifier = l.stripExtra(taxon) -- if appropriate, make it clear that some taxa have been skipped via a ... row if qualifier == '/skip' then res = res .. TableRow .. l.tableCell('.....') .. l.tableCell('.....') end -- now generate a row of the table res = res .. TableRow local cellContent = '' local anglicizedRank = TaxonRanks.doAngliciseRank(rank, 'no') if boldRank then cellContent = cellContent .. '<b>' .. anglicizedRank .. '</b>:' else cellContent = cellContent .. anglicizedRank .. ':' end if error == 'yes' then cellContent = '<span style="background-color:#FDD">' .. cellContent .. '</span>' end res = res .. l.tableCell(cellContent) .. l.tableCell('<span style="white-space:nowrap;">' .. link .. '</span>') .. l.tableCell('<span style="font-size:smaller;white-space:nowrap;">' .. qualifier .. '</span>') .. l.tableCell('<span style="white-space:nowrap;">' .. frame:expandTemplate{ title = 'Edit a taxon', args = { taxon } } .. '</span>') return res end --[[========================= callTaxonomyKey =============================== Prepares for, and then calls, Template:Taxonomy key to display a taxonomy template page. It does this by building up the information the template requires, following one 'same as' link, if required. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|callTaxonomyKey |parent= |rank= |extinct= |always_display= |link_target=value of 'link' parameter in taxonomy template |link_text=value of parameter 2 in taxonomy template |same_as= }} =============================================================================]] local PARENT = 1 local RANK = 2 local LINK_TARGET = 3 local LINK_TEXT = 4 local ALWAYS_DISPLAY = 5 local EXTINCT = 6 local SAME_AS = 7 local REFS = 8 function p.callTaxonomyKey(frame) local taxon = frame.args['taxon'] or frame.args['takson'] or '' local parent = frame.args['parent'] or frame.args['matični'] or '' local rank = frame.args['rank'] or frame.args['jedinica'] or frame.args['rang'] or '' local extinct = string.lower(frame.args['extinct']) or string.lower(frame.args['izumrli']) or '' local alwaysDisplay = string.lower(frame.args['always_display']) or string.lower(frame.args['uvijek_prikaži']) or '' local linkTarget = frame.args['link_target'] or frame.args['ciljna_veza'] or '' local linkText = frame.args['link_text'] or frame.args['veza_tekst'] or '' -- this is the "raw" link text, and can be '' local refs = frame.args['refs'] or frame.args['ref'] or '' local sameAsTaxon = frame.args['same_as'] or frame.args['kao_i'] or '' if sameAsTaxon ~= '' then -- try using the 'same as' taxon; it's an error if it doesn't exist local ok, sameAsInfoStr = pcall(frame.expandTemplate, frame, { title = 'Šablon:Taksonomija/' .. sameAsTaxon, args = {['machine code'] = 'all' } }) if ok then local sameAsInfo = mw.text.split(sameAsInfoStr, '$', true) --'same as' taxon's taxonomy template must not have a 'same as' link if sameAsInfo[SAME_AS] == '' then if parent == '' then parent = sameAsInfo[PARENT] end if rank == '' then rank = sameAsInfo[RANK] end if extinct == '' then extinct = string.lower(sameAsInfo[EXTINCT]) end if alwaysDisplay == '' then alwaysDisplay = string.lower(sameAsInfo[ALWAYS_DISPLAY]) end if linkTarget == '' then linkTarget = sameAsInfo[LINK_TARGET] end if linkText == '' then linkText = sameAsInfo[LINK_TEXT] end if refs == '' and parent == sameAsInfo[PARENT] then refs = sameAsInfo[REFS] end else return '<span style="color:red; font-size:1.1em">Error: attempt to follow two "same as" links</span>: <code>same_as = ' .. sameAsTaxon .. '</code>, but [[Šablon:Taksonomija/' .. sameAsTaxon .. ']] also has a<code>same_as</code> parameter.' end else return frame:expandTemplate{ title = 'Template:Taxonomy key/missing template', args = {taxon=sameAsTaxon, msg='given as the value of <code>same as</code>'} } end end local link = linkTarget if linkText ~= '' and linkText ~= linkTarget then link = link .. "|" .. linkText end -- check consistency of extinct status; if this taxon is not extinct, parent must not be either local extinctError = 'no' if parent ~= '' and (extinct == '' or extinct == 'no' or extinct == 'false') then local ok, parentExtinct = p.getTaxonInfoItem(frame, parent, 'extinct') if ok and (parentExtinct == 'yes' or parentExtinct == 'true') then extinctError = 'yes' end end return frame:expandTemplate{ title = 'Taxonomy key', args = {taxon=taxon, parent=parent, rank=rank, extinct=extinct, always_display=alwaysDisplay, link_target=linkTarget, link=link, refs=refs, same_as=sameAsTaxon, extinct_error = extinctError} } end --[[============================= showRefs ================================== Shows the refs field in a taxonomy template, handing incertae sedis taxa and using '–' for absent refs. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|showRefs|TAXON|REFS}} =============================================================================]] function p.showRefs(frame) local taxonName = frame.args[1] or '' local refs = frame.args[2] or '' return l.doShowRefs(taxonName, refs) end --[[= = = = = = = = = = = = = = doShowRefs = = = = = = = = = = = = = = = = = Show the refs field in a taxonomy template. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.doShowRefs(taxonName, refs) if mw.text.split(taxonName, '/', true)[1] == 'Incertae sedis' then refs = 'not applicable (<i>incertae sedis</i>)' elseif refs == '' then refs = '–' end return refs end --[[============================ taxonInfo ================================== Extracts and returns information from Template:Taxonomy/TAXON, following one 'same as' link if required. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxonInfo|TAXON|ITEM}} ITEM is one of: 'parent', 'rank', 'link target', 'link text', 'extinct', 'always display', 'refs', 'same as' or 'all'. If ITEM is not specified, the default is 'all' – all values in a single string separated by '$'. =============================================================================]] function p.taxonInfo(frame) local taxon = frame.args[1] or '' local item = frame.args[2] or '' if item == '' then item = 'all' end local ok, info = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, item) return info end --[[= = = = = = = = = = = getTaxonInfoItem = = = = = = = = = = = = = = = = = Utility function to extract an item of information from a taxonomy template, following one 'same as' link if required. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, item) local ok, info -- item == 'dagger' is a special case if item == 'dagger' then ok, info = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'extinct') if ok then if info == 'yes' or info == 'true' then info = '&dagger;' else info = '' end end -- item ~= 'dagger' else ok, info = pcall(frame.expandTemplate, frame, { title = 'Taxonomy/' .. taxon, args = {['machine code'] = item } }) if ok then if info == '' then -- try 'same as' local sameAsTaxon = frame:expandTemplate{ title = 'Taxonomy/' .. taxon, args = {['machine code'] = 'same as' } } if sameAsTaxon ~= '' then ok, info = pcall(frame.expandTemplate, frame, { title = 'Taxonomy/' .. sameAsTaxon, args = {['machine code'] = item } }) end end end end if ok then -- if item is 'link_text', trim info and check whether '(?)' needs to be added if item == 'link_text' then -- there is a newline at the end of linkText when taxonomy template has "|link = LINK_TARGET|LINK_TEXT" info = mw.text.trim(info) if string.sub(taxon, -2) == '/?' and not string.find(info, '?', 1, true) then info = info .. '<span style="font-style:normal;font-weight:normal;">&nbsp;(?)</span>' end end else info = '[[Šablon:Taksonomija/' .. taxon .. ']]' --error indicator in code before conversion to Lua end return ok, info end --[[============================ taxonLink ================================== Returns a wikilink to a taxon, if required including '†' before it and ' (?)' after it, and optionally italicized or bolded without a wikilink. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxonLink |taxon= : having '/?' at the end triggers the output of ' (?)' |extinct= : 'yes' or 'true' trigger the output of '†' |bold= : 'yes' makes the core output bold and not wikilinked |italic= : 'yes' makes the core output italic |link_target= : target for the wikilink |link_text= : text of the wikilink (may be same as link_target), without †, italics, etc. }} =============================================================================]] function p.taxonLink(frame) local taxon = frame.args['taxon'] or frame.args['takson'] or '' local extinct = string.lower(frame.args['extinct'] or frame.args['izumrli'] or '') local bold = frame.args['bold'] or frame.args['podebljano'] or '' local italic = frame.args['italic'] or frame.args['italik'] or frame.args['kurziv'] or '' local abbreviated = frame.args['abbreviated'] or frame.args['skraćeno'] or '' local linkTarget = frame.args['link_target'] or frame.args['ciljna_veza'] or '' local linkText = frame.args['link_text'] or frame.args['plain_link_text'] or frame.args['veza_teks'] or frame.args['obična_veza'] or '' --temporarily allow alternative args return l.makeLink(taxon, extinct, bold, italic, abbreviated, linkTarget, linkText) end --[[= = = = = = = = = = = = = = getTaxonLink = = = = = = = = = = = = = = = = Internal function to drive l.makeLink(). = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.getTaxonLink(frame, taxon, rank, bold, italic, abbreviated, virus) local ok, extinct = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'extinct') if italic == '' then italic = frame:expandTemplate{ title = 'Is italic taxon', args = { rank, virus = virus } } end local ok, linkTarget = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'link_target') local ok, linkText = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'link_text') return l.makeLink(taxon, extinct, bold, italic, abbreviated, linkTarget, linkText) end --[[= = = = = = = = = = = = = = makeLink = = = = = = = = = = = = = = = = = = Actually make the link. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.makeLink(taxon, extinct, bold, italic, abbreviated, linkTarget, linkText) local dummy -- if link text is missing, try to find a replacement if linkText == '' then if string.find(taxon, 'Incertae sedis', 1, true) then linkText = "''incertae sedis''" linkTarget = 'Incertae sedis' else linkText, dummy = l.stripExtra(taxon) end end if linkTarget == '' then linkTarget = linkText end if italic == 'yes' then linkText = TaxonItalics.italicizeTaxonName(linkText, false, abbreviated=='yes') end local link = '' if bold == 'yes' then link = '<b>' .. linkText .. '</b>' else if linkTarget == linkText then link = linkText else link = linkTarget .. '|' .. linkText end link = '[[' .. link .. ']]' end if (extinct == 'yes' or extinct == 'true') and not string.find(link, '†', 1, true) then link = '<span style="font-style:normal;font-weight:normal;">†</span>' .. link end if string.sub(taxon, -2) == '/?' and not string.find(link, '?', 1, true) then link = link .. '<span style="font-style:normal;font-weight:normal;">&nbsp;(?)</span>' end return link end --[[============================== find ===================================== Returns the taxon above the specified taxon with a given rank. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|find|TAXON|RANK}} =============================================================================]] function p.find(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return '<span class="error">no taxon supplied</span>' end local rank = frame.args[2] or '' if rank == '' then return '<span class="error">no rank supplied</span>' end local inHierarchy = true -- still in the taxonomic hierarchy or off the top? local searching = true -- still searching while inHierarchy and searching do local ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent local ok, currRank = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'rank') if currRank == rank then searching = false end else inHierarchy = false end end if inHierarchy and not searching then return currTaxon else return '<span class="error">rank not found</span>' end end --[[=============================== nth ===================================== External utility function primarily intended for use in checking and debugging. Returns the nth level above a taxon in a taxonomic hierarchy, where the taxon itself is counted as the first level. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|nth|TAXON|n=N}} =============================================================================]] function p.nth(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return 'ERROR: no taxon supplied' end local n = tonumber(frame.args['n'] or 1) if n > MaxSearchLevels then return 'Exceeded maximum number of levels allowed (' .. MaxSearchLevels .. ')' end local i = 1 local inHierarchy = true -- still in the taxonomic hierarchy or off the top? while i < n and inHierarchy do local ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent i = i + 1 else inHierarchy = false end end if inHierarchy then return currTaxon else return 'Level ' .. n .. ' is past the top of the taxonomic hierarchy' end end --[[============================ hasRankVal ================================= External utility function to determine whether the rank has an arbitrary value attached in order to allow rank order consistency checking. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|hasRankVal|RANK}} =============================================================================]] function p.hasRankVal(frame) local rank = frame.args[1] or '' if rank == '' then return '<span class="error">no rank supplied</span>' end local rankVal = TaxonRanks.lookupRankVal(rank) if not rankVal then rankVal = 'no' else rankVal = 'yes' end return rankVal end --[[=========================== hasRankVal1 ================================= External utility function to determine whether the rank has an arbitrary value attached in order to allow rank order consistency checking. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|hasRankVal|RANK}} =============================================================================]] function p.hasRankVal1(rank) if rank == '' then return 'no' end local rankVal = TaxonRanks.lookupRankVal(rank) if not rankVal then rankVal = 'no' else rankVal = 'yes' end return rankVal end --[[============================= nLevels =================================== External utility function primarily intended for use in checking and debugging. Returns number of levels in a taxonomic hierarchy, starting from the supplied taxon as level 1. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|nLevels|TAXON}} =============================================================================]] function p.nLevels(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return 'ERROR: no taxon supplied' end local i = 1 local inHierarchy = true -- still in the taxonomic hierarchy or off the top? while inHierarchy and i < MaxSearchLevels do local ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent i = i + 1 else inHierarchy = false end end if inHierarchy then return MaxSearchLevels .. '+' else return i end end --[[============================= listAll =================================== External utility function primarily intended for use in checking and debugging. Returns a comma separated list of a taxonomic hierarchy, starting from the supplied taxon. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|listAll|TAXON}} =============================================================================]] function p.listAll(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return 'ERROR: no taxon supplied' end return l.doListAll(l.makeTable(frame, currTaxon)) end function l.doListAll(taxonTable, taxonRankTable) local lst = taxonTable[1] .. '-' .. tostring(taxonRankTable[1]) for i = 2, taxonTable.n, 1 do lst = lst .. ', ' .. taxonTable[i] .. '-' .. taxonRankTable[i] end return lst end --[[=========================== removeQualifier ================================ External utility function to remove a qualifier (any part after a "/") from a taxon name. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|removeQualifier|TAXON}} =============================================================================]] function p.removeQualifier(frame) local baseName, qualifier = l.stripExtra(frame.args[1]) return baseName end --[[========================================================================= Internal functions =============================================================================]] --[[= = = = = = = = = = = = stripExtra = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Internal utility function to strip off any extra parts of a taxon name, i.e. anything after a '/'. Thus 'Felidae/?' would be split into 'Felidae' and '?'. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.stripExtra(taxonName) local i = mw.ustring.find(taxonName, '/', 1, true) if i then return mw.ustring.sub(taxonName, 1, i-1), mw.ustring.sub(taxonName, i, -1) else return taxonName, '' end end --[[= = = = = = = = = = = = splitTaxonName = = = = = = = = = = = = = = = = = Internal utility function to split a taxon name into its parts and return them. Possible formats include: * taxon * taxon (disambig) * taxon (Subgenus) * taxon/qualifier * combinations, e.g. taxon (disambig)/qualifier = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.splitTaxonName(taxon) -- get any qualifier present local qualifier = '' local i = mw.ustring.find(taxon, '/', 1, true) if i then qualifier = mw.ustring.sub(taxon, i+1, -1) taxon = mw.ustring.sub(taxon, 1, i-1) end -- get any disambiguator or subgenus local disambig = '' local subgenus = '' i = mw.ustring.find(taxon, ' (', 1, true) if i then local parenTerm = mw.ustring.sub(taxon, i+2, -2) taxon = mw.ustring.sub(taxon, 1, i-1) local char1 = mw.ustring.sub(parenTerm, 1, 1) if char1 == mw.ustring.lower(char1) then disambig = parenTerm else subgenus = parenTerm end end return taxon, disambig, subgenus, qualifier end --[[= = = = = = = = = = = = matchTaxonLink = = = = = = = = = = = = = = = = = Function to determine whether the taxon name derived from the name of the taxonomy template (passed in the parameter taxon) matches the link text (passed in the parameter linkText). The taxon name may have any of the formats: * baseTaxon/qualifier * baseTaxon (disambig) * baseTaxon (Subgenus) [distinguished by the capital letter] * a qualifier may be present after the previous two formats. Examples of matches (baseTaxon ~ linkText): * Pinus ~ Pinus * Pinus sect. Trifoliae ~ Pinus sect. Trifoliae * Pinus sect. Trifoliae ~ ''Pinus'' sect. ''Trifoliae'' [italic markers ignored] * Pinus sect. Trifoliae ~ P. sect. Trifoliae [abbreviated genus name matches] * Bombus (Pyrobombus) ~ Bombus (Pyrobombus) * Bombus (Pyrobombus) ~ B. (Pyrobombus) * Bombus (Pyrobombus) ~ Pyrobombus [link text may just be the subgenus] * Heteractinida ~ "Heteractinida" [double-quotes are ignored in link text] * "Heteractinida" ~ Heteractinida [double-quotes are ignored in base taxon name] * Incertae sedis ~ anything [link text is ignored for matching in this case] * Cetotheriidae with qualifier=? ~ Cetotheriidae (?) = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.matchTaxonLink(taxon, linkText, rankBelowGenus) local dummy linkText, dummy = mw.ustring.gsub(linkText, "''", '') -- remove any italic wikitext in the link text linkText, dummy = mw.ustring.gsub(linkText, '<.->', '') -- strip all tags used to format the link text linkText, dummy = mw.ustring.gsub(linkText, '"', '') -- remove any occurrences of " in the link text local baseTaxon, disambig, subgenus, qualifier = l.splitTaxonName(taxon) -- split up the taxon name baseTaxon, dummy = mw.ustring.gsub(linkText, '"', '') -- remove any occurrences of " in the base taxon name local match = linkText == baseTaxon or linkText == subgenus or linkText == baseTaxon .. ' (' .. subgenus .. ')' or linkText == mw.ustring.sub(baseTaxon, 1, 1) .. '. (' .. subgenus .. ')' or baseTaxon == 'Incertae sedis' or rankBelowGenus and linkText == mw.ustring.gsub(baseTaxon, '([A-Z]).- (.*)', '%1. %2') or mw.ustring.find(qualifier, '?', 1, true) and mw.ustring.find(linkText, baseTaxon, 1, true) == 1 return match end --[[= = = = = = = = = = = = = makeTable = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Internal utility function to return two tables (arrays) constructed from a taxonomic hierarchy stored in "Template:Taxonomy/..." templates. taxonTable.n holds the total number of taxa; taxonTable[1]..taxonTable[taxonTable.n] the taxon names. The last taxon in the table will either (a) have a taxonomy template but with no parent given (e.g. 'Life') or (b) not have a taxonomy template. taxonRankTable hold the corresponding ranks of the taxa. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.makeTable(frame, currTaxon) local taxonTable = {} local taxonRankTable = {} local ok, rank, parent local i = 1 local topReached = false -- reached the top of the taxonomic hierarchy? repeat taxonTable[i] = currTaxon ok, rank = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'rank') if ok then taxonRankTable[i] = string.lower(rank) else taxonRankTable[i] = '' end ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent i = i + 1 else topReached = true -- reached the top of the hierarchy or tried to use a non-existent taxonomy template end until topReached or i > MaxSearchLevels taxonTable.n = math.min(i, MaxSearchLevels) return taxonTable, taxonRankTable end --[[= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.tableCell(arg1, arg2) local text, style if arg2 then style = arg1 text = arg2 else style = '' text = arg1 end local res = '|' if style ~= '' then res = res .. style .. '|' end return res .. text .. '\n' end return p lw020ihqkonvu1sweh9dsa0cvwpfp2u 42683251 42683249 2026-09-04T18:11:56Z Edgar Allan Poe 29250 42683251 Scribunto text/plain --[[************************************************************************* This module provides support to the automated taxobox system – the templates Automatic taxobox, Speciesbox, Subspeciesbox, Infraspeciesbox, etc. In particular it provides a way of traversing the taxonomic hierarchy encoded in taxonomy templates (templates with names of the form "Template:Taxonomy/TAXON_NAME") without causing template expansion depth errors. *****************************************************************************]] require('strict') local TaxonRanks = require('Module:Taxobox ranks') -- use functions from Module:Taxobox ranks to handle ranks local TaxonItalics = require('Module:TaxonItalics') -- use a function from Module:TaxonItalics to italicize a taxon name local TableRow = '|- class="taxonrow" \n' local TableEnd = '|}\n' local p = {} -- functions made public local l = {} -- internal functions, kept separate local colour = '' -- colour for taxobox and taxonomy listings --[[========================================================================= Limit the maximum depth of a taxonomic hierarchy that can be traversed; avoids excessive processing time and protects against incorrectly set up hierarchies, e.g. loops. The value can be obtained externally via {{#invoke:Autotaxobox|getMaxSearchLevels}} =============================================================================]] local MaxSearchLevels = 100 function p.getMaxSearchLevels() return MaxSearchLevels end --[[========================== taxoboxColour ================================ Determines the correct colour for a taxobox, by searching up the taxonomic hierarchy from the supplied taxon for the first taxon (other than 'incertae sedis') that sets a taxobox colour. It is assumed that a valid taxobox colour is defined using CSS rgb() syntax. If no taxon that sets a taxobox colour is found, then 'transparent' is returned unless the taxonomic hierarchy is too deep, when the error colour is returned. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxoboxColour|TAXON}} =============================================================================]] function p.taxoboxColour(frame) return p.getTaxoboxColour(frame, frame.args[1] or '') end function p.getTaxoboxColour(frame, currTaxon) -- note that colour is global to this function; default is empty string local i = 1 -- count levels processed local searching = currTaxon ~= '' -- still searching for a colour? local foundICTaxon = false -- record whether 'incertae sedis' found while searching and i <= MaxSearchLevels do local plainCurrTaxon, dummy = l.stripExtra(currTaxon) -- remove trailing text after / if string.lower(plainCurrTaxon) == 'incertae sedis' then foundICTaxon = true else local possibleColour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { plainCurrTaxon } } if string.sub(possibleColour,1,3) == 'rgb' then colour = possibleColour searching = false end end if searching then local ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent i = i + 1 else searching = false -- run off the top of the hierarchy or tried to use non-existent taxonomy template end end end if colour == '' then if foundICTaxon then colour = frame:expandTemplate{ title = 'Taksokvir boja', args = { 'incertae sedis' } } elseif searching then -- hierarchy exceeds MaxSearchLevels levels colour = frame:expandTemplate{ title = 'Taksokvir/Greška u boji', args = { } } else colour = 'transparent' end end return colour end --[[= = = = = = = = = = = = = topLevelTaxon = = = = = = = = = = = = = = = = Defines the correct top level taxa, one of which should terminate every taxonomic hierarchy encoded in taxonomy templates. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.topLevelTaxon(taxon) return taxon == 'Life' or taxon == 'Veterovata' or taxon == 'Ichnos' end --[[=========================== taxoboxList ================================= Returns the rows of taxa in an automated taxobox, based on the taxonomic hierarchy for the supplied taxon. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxoboxList|TAXON |display_taxa = the number of taxa *above* TAXON to force to be displayed |authority = taxonomic authority for TAXON |parent_authority = taxonomic authority for TAXON's parent |gparent_authority = taxonomic authority for TAXON's grandparent |ggparent_authority = taxonomic authority for TAXON's greatgrandparent |gggparent_authority = taxonomic authority for TAXON's greatgreatgrandparent |ggggparent_authority = taxonomic authority for TAXON's greatgreatgreatgrandparent |bold_first = 'bold' to bold TAXON in its row |virus = 'yes' to apply virus taxa italicization standards }} =============================================================================]] function p.taxoboxList(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return '' end local displayN = (tonumber(frame.args['display_taxa']) or 1) + 1 local authTable = {} authTable[1] = frame.args['authority'] or '' authTable[2] = frame.args['parent_authority'] or '' authTable[3] = frame.args['gparent_authority'] or '' authTable[4] = frame.args['ggparent_authority'] or '' authTable[5] = frame.args['gggparent_authority'] or '' authTable[6] = frame.args['ggggparent_authority'] or '' local authTableMax = 6 local boldFirst = frame.args['bold_first'] or 'link' -- values 'link' or 'bold' local virus = frame.args['virus'] or 'no' -- values 'yes' or 'no' local offset = tonumber(frame.args['offset'] or 0) -- adjust the authority table if 'authority' refers to a rank lower than the target taxon if offset ~= 0 then for i = 1, authTableMax do local j = i + offset if j <= authTableMax then authTable[i] = authTable[j] else authTable[i] = '' end end end local taxonTable, taxonRankTable = l.makeTable(frame, currTaxon) local res = '' local topTaxonN = taxonTable.n -- display all taxa above possible greatgreatgrandparent, without authority for i = topTaxonN, authTableMax+1, -1 do res = res .. l.showTaxon(frame, taxonTable[i], taxonRankTable[i], topTaxonN==i, '', displayN >= i, '', virus) end -- display all taxa above possible parent, with authority if given for i = math.min(topTaxonN, authTableMax), 2, -1 do res = res .. l.showTaxon(frame, taxonTable[i], taxonRankTable[i], topTaxonN==i, authTable[i], displayN >= i, '', virus) end -- display target taxon, always displayed and emboldened res = res .. l.showTaxon(frame, taxonTable[1], taxonRankTable[1], topTaxonN==1, authTable[1], true, boldFirst, virus) return res end --[[= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Show one taxon row in a taxobox. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.showTaxon(frame, taxon, rank, isTopTaxon, auth, force, boldFirst, virus) -- it's an error if this is the top taxon and it's not a top level taxon (e.g. "Life") if isTopTaxon then if l.topLevelTaxon(taxon) then return '' -- don't display a top level taxon elseif (mw.title.new('Taksonomija/'..taxon, 'Šablon') or {}).exists then -- taxonomy template for this taxon has no parent specified return frame:expandTemplate{ title = 'Izradi taksonomiju', args = {taxon, msg='Taksonomski šablon nema speficiritan matični takson'} } .. '\n' .. TableRow else -- no taxonomy template for this taxon return frame:expandTemplate{ title = 'Izradi taksonomiju', args = {taxon, msg='Nedostaje taksonomski šablon'} } .. '\n' .. TableRow end else -- if showing is not already forced, force if it's a principal rank or an authority is specified force = force or frame:expandTemplate{ title = 'Glavna taksonomska jedinica', args = {rank} } == 'yes' or auth ~= '' if not force then -- if showing is still not already forced, force if the taxonomy template has 'always_display' set local ok, alwaysDisplay = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'uvijek_prikaži') force = alwaysDisplay == 'yes' or alwaysDisplay == 'true' end if force then local res = l.tableCell(TaxonRanks.doAngliciseRank(rank, 'no') .. ':') local bold = 'no' if boldFirst == 'bold' then bold = 'yes' end if auth ~= '' then auth = '<br><small>' .. auth .. '</small>' end local res = res .. l.tableCell(l.getTaxonLink(frame, taxon, rank, bold, '', '', virus) .. auth) -- italic, abbreviated return res .. TableRow else return '' end end end --[[========================== taxonomyList ================================= Returns the cells of the taxonomy table displayed on the right hand side of "Template:Taxonomy...." pages. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxonomyList|TAXON}} =============================================================================]] function p.taxonomyList(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return '{|class="infobox biota"\n' .. TableRow .. l.tableCell('') .. l.tableCell('ERROR: no taxon supplied') .. TableEnd end local taxonTable, taxonRankTable = l.makeTable(frame, currTaxon) local lastRankVal = 1000000 local orderOk = true -- check whether the taxonomy is for viruses; use already determined taxon colour if possible local virus = 'no' local taxoColour = colour if taxoColour == '' then if taxonTable[taxonTable.n] == 'Ichnos' or taxonTable[taxonTable.n] == 'Veterovata' then taxoColour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { taxonTable[taxonTable.n] } } else taxoColour = frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { taxonTable[taxonTable.n - 1] } } end end if taxoColour == frame:expandTemplate{ title = 'Taxobox colour', args = { 'virus' } } then virus = 'yes' end -- add information message local res = '<p style="float:right">Podebljani rangovi označavaju taksone koji<br>će biti prikazani u taksokvirima jer je<br>rang glavni ili je postavljeno <code>uvijek_prikaži=da</code>.</p>\n' -- start table res = res .. '{| class="infobox biota" style="text-align: left; font-size:100%"\n' .. TableRow .. '! colspan=4 style="text-align: center; color:var(--color-base,#202122); background-color: ' .. taxoColour .. '"|Ancestral taxa\n' -- deal first with the top level taxon; if there are no errors, it should be Life/Veterovata/Ichnos, which are -- not displayed local taxon = taxonTable[taxonTable.n] if not l.topLevelTaxon(taxon) then local msg = 'Nedostaje taksonomski šablon' if mw.title.new('Taksonomija/'..taxon, 'Šablon').exists then msg = 'Potreban je matični takson' end res = res .. TableRow .. l.tableCell('colspan=2', frame:expandTemplate{title = 'Izradi taksonomiju', args = {taxon, msg = msg}}) end -- now output the rest of the table local currRankVal for i = taxonTable.n-1, 1, -1 do -- check ranks are in right order in the hierarchy taxon = taxonTable[i] local rank = taxonRankTable[i] currRankVal = TaxonRanks.lookupRankVal(rank) if currRankVal then orderOk = currRankVal < lastRankVal if orderOk then lastRankVal = currRankVal end else orderOk = true end -- see if the row will be displayed in a taxobox; bold the rank if so local boldRank = false local ok, alwaysDisplay = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'always_display') if ok and (alwaysDisplay == 'yes' or alwaysDisplay == 'true') then boldRank = true else boldRank = frame:expandTemplate{ title = 'Principal rank', args = {rank} } == 'yes' end -- now return a row of the taxonomy table with anomalous ranks marked local errorStr = '' if not orderOk then errorStr = 'yes' end local link = l.getTaxonLink(frame, taxon, rank, '', '', '', virus) -- bold, italic, abbreviated res = res .. l.taxonomyListRow(frame, taxon, rank, link, boldRank, errorStr) end -- close table res = res .. TableEnd -- error-tracking for taxonomy templates -- if the last row has an anomalous rank, put the page in an error-tracking category local errCat1 = '' if not orderOk then errCat1 = '[[Kategorija:Taksonomski šabloni s anomalijama u rangovima]]\n' end -- if the last row has a taxon name in the page name that does not match the link text, -- put the taxonomy template in a tracking category local dummy, linkText = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'link_text') local match = l.matchTaxonLink(taxon, linkText, currRankVal and currRankVal < TaxonRanks.lookupRankVal('genus')) local errCat2 = '' if not match then errCat2 = '[[Kategorija:Taksonomski šabloni u kojima se naziv i veza ne podudaraju|' .. taxon .. ']]\n' end if errCat1..errCat2 ~= '' then res = res .. frame:expandTemplate{ title = 'Template other', args = { errCat1..errCat2} } end return res end --[[ = = = = = = = = = = = = = = taxonomyListRow = = = = = = = = = = = = = = Returns a single row of the taxonomy table displayed on the right hand side of "Template:Taxonomy...." pages. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.taxonomyListRow(frame, taxon, rank, link, boldRank, error) local res = '' if taxon == '' or rank == '' then return res end local baseTaxon, qualifier = l.stripExtra(taxon) -- if appropriate, make it clear that some taxa have been skipped via a ... row if qualifier == '/skip' then res = res .. TableRow .. l.tableCell('.....') .. l.tableCell('.....') end -- now generate a row of the table res = res .. TableRow local cellContent = '' local anglicizedRank = TaxonRanks.doAngliciseRank(rank, 'no') if boldRank then cellContent = cellContent .. '<b>' .. anglicizedRank .. '</b>:' else cellContent = cellContent .. anglicizedRank .. ':' end if error == 'yes' then cellContent = '<span style="background-color:#FDD">' .. cellContent .. '</span>' end res = res .. l.tableCell(cellContent) .. l.tableCell('<span style="white-space:nowrap;">' .. link .. '</span>') .. l.tableCell('<span style="font-size:smaller;white-space:nowrap;">' .. qualifier .. '</span>') .. l.tableCell('<span style="white-space:nowrap;">' .. frame:expandTemplate{ title = 'Edit a taxon', args = { taxon } } .. '</span>') return res end --[[========================= callTaxonomyKey =============================== Prepares for, and then calls, Template:Taxonomy key to display a taxonomy template page. It does this by building up the information the template requires, following one 'same as' link, if required. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|callTaxonomyKey |parent= |rank= |extinct= |always_display= |link_target=value of 'link' parameter in taxonomy template |link_text=value of parameter 2 in taxonomy template |same_as= }} =============================================================================]] local PARENT = 1 local RANK = 2 local LINK_TARGET = 3 local LINK_TEXT = 4 local ALWAYS_DISPLAY = 5 local EXTINCT = 6 local SAME_AS = 7 local REFS = 8 function p.callTaxonomyKey(frame) local taxon = frame.args['taxon'] or frame.args['takson'] or '' local parent = frame.args['parent'] or frame.args['matični'] or '' local rank = frame.args['rank'] or frame.args['jedinica'] or frame.args['rang'] or '' local extinct = string.lower(frame.args['extinct']) or string.lower(frame.args['izumrli']) or '' local alwaysDisplay = string.lower(frame.args['always_display']) or string.lower(frame.args['uvijek_prikaži']) or '' local linkTarget = frame.args['link_target'] or frame.args['ciljna_veza'] or '' local linkText = frame.args['link_text'] or frame.args['veza_tekst'] or '' -- this is the "raw" link text, and can be '' local refs = frame.args['refs'] or frame.args['ref'] or '' local sameAsTaxon = frame.args['same_as'] or frame.args['kao_i'] or '' if sameAsTaxon ~= '' then -- try using the 'same as' taxon; it's an error if it doesn't exist local ok, sameAsInfoStr = pcall(frame.expandTemplate, frame, { title = 'Šablon:Taksonomija/' .. sameAsTaxon, args = {['machine code'] = 'all' } }) if ok then local sameAsInfo = mw.text.split(sameAsInfoStr, '$', true) --'same as' taxon's taxonomy template must not have a 'same as' link if sameAsInfo[SAME_AS] == '' then if parent == '' then parent = sameAsInfo[PARENT] end if rank == '' then rank = sameAsInfo[RANK] end if extinct == '' then extinct = string.lower(sameAsInfo[EXTINCT]) end if alwaysDisplay == '' then alwaysDisplay = string.lower(sameAsInfo[ALWAYS_DISPLAY]) end if linkTarget == '' then linkTarget = sameAsInfo[LINK_TARGET] end if linkText == '' then linkText = sameAsInfo[LINK_TEXT] end if refs == '' and parent == sameAsInfo[PARENT] then refs = sameAsInfo[REFS] end else return '<span style="color:red; font-size:1.1em">Pogreška: pokušaj praćenja dviju "kao i" veza</span>: <code>kao_i = ' .. sameAsTaxon .. '</code>, ali [[Šablon:Taksonomija/' .. sameAsTaxon .. ']] također sadrži parametar <code>kao_i</code>.' end else return frame:expandTemplate{ title = 'Šablon:Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon', args = {taxon=sameAsTaxon, msg='navedeno kao i unos za <code>kao i</code>'} } end end local link = linkTarget if linkText ~= '' and linkText ~= linkTarget then link = link .. "|" .. linkText end -- check consistency of extinct status; if this taxon is not extinct, parent must not be either local extinctError = 'no' if parent ~= '' and (extinct == '' or extinct == 'no' or extinct == 'false') then local ok, parentExtinct = p.getTaxonInfoItem(frame, parent, 'extinct') if ok and (parentExtinct == 'yes' or parentExtinct == 'true') then extinctError = 'yes' end end return frame:expandTemplate{ title = 'Ključ za taksonomiju', args = {taxon=taxon, parent=parent, rank=rank, extinct=extinct, always_display=alwaysDisplay, link_target=linkTarget, link=link, refs=refs, same_as=sameAsTaxon, extinct_error = extinctError} } end --[[============================= showRefs ================================== Shows the refs field in a taxonomy template, handing incertae sedis taxa and using '–' for absent refs. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|showRefs|TAXON|REFS}} =============================================================================]] function p.showRefs(frame) local taxonName = frame.args[1] or '' local refs = frame.args[2] or '' return l.doShowRefs(taxonName, refs) end --[[= = = = = = = = = = = = = = doShowRefs = = = = = = = = = = = = = = = = = Show the refs field in a taxonomy template. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.doShowRefs(taxonName, refs) if mw.text.split(taxonName, '/', true)[1] == 'Incertae sedis' then refs = 'not applicable (<i>incertae sedis</i>)' elseif refs == '' then refs = '–' end return refs end --[[============================ taxonInfo ================================== Extracts and returns information from Template:Taxonomy/TAXON, following one 'same as' link if required. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxonInfo|TAXON|ITEM}} ITEM is one of: 'parent', 'rank', 'link target', 'link text', 'extinct', 'always display', 'refs', 'same as' or 'all'. If ITEM is not specified, the default is 'all' – all values in a single string separated by '$'. =============================================================================]] function p.taxonInfo(frame) local taxon = frame.args[1] or '' local item = frame.args[2] or '' if item == '' then item = 'all' end local ok, info = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, item) return info end --[[= = = = = = = = = = = getTaxonInfoItem = = = = = = = = = = = = = = = = = Utility function to extract an item of information from a taxonomy template, following one 'same as' link if required. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, item) local ok, info -- item == 'dagger' is a special case if item == 'dagger' then ok, info = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'extinct') if ok then if info == 'yes' or info == 'true' then info = '&dagger;' else info = '' end end -- item ~= 'dagger' else ok, info = pcall(frame.expandTemplate, frame, { title = 'Taksonomija/' .. taxon, args = {['machine code'] = item } }) if ok then if info == '' then -- try 'same as' local sameAsTaxon = frame:expandTemplate{ title = 'Taksonomija/' .. taxon, args = {['machine code'] = 'kao i' } } if sameAsTaxon ~= '' then ok, info = pcall(frame.expandTemplate, frame, { title = 'Taksonomija/' .. sameAsTaxon, args = {['machine code'] = item } }) end end end end if ok then -- if item is 'link_text', trim info and check whether '(?)' needs to be added if item == 'link_text' then -- there is a newline at the end of linkText when taxonomy template has "|link = LINK_TARGET|LINK_TEXT" info = mw.text.trim(info) if string.sub(taxon, -2) == '/?' and not string.find(info, '?', 1, true) then info = info .. '<span style="font-style:normal;font-weight:normal;">&nbsp;(?)</span>' end end else info = '[[Šablon:Taksonomija/' .. taxon .. ']]' --error indicator in code before conversion to Lua end return ok, info end --[[============================ taxonLink ================================== Returns a wikilink to a taxon, if required including '†' before it and ' (?)' after it, and optionally italicized or bolded without a wikilink. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|taxonLink |taxon= : having '/?' at the end triggers the output of ' (?)' |extinct= : 'yes' or 'true' trigger the output of '†' |bold= : 'yes' makes the core output bold and not wikilinked |italic= : 'yes' makes the core output italic |link_target= : target for the wikilink |link_text= : text of the wikilink (may be same as link_target), without †, italics, etc. }} =============================================================================]] function p.taxonLink(frame) local taxon = frame.args['taxon'] or frame.args['takson'] or '' local extinct = string.lower(frame.args['extinct'] or frame.args['izumrli'] or '') local bold = frame.args['bold'] or frame.args['podebljano'] or '' local italic = frame.args['italic'] or frame.args['italik'] or frame.args['kurziv'] or '' local abbreviated = frame.args['abbreviated'] or frame.args['skraćeno'] or '' local linkTarget = frame.args['link_target'] or frame.args['ciljna_veza'] or '' local linkText = frame.args['link_text'] or frame.args['plain_link_text'] or frame.args['veza_teks'] or frame.args['obična_veza'] or '' --temporarily allow alternative args return l.makeLink(taxon, extinct, bold, italic, abbreviated, linkTarget, linkText) end --[[= = = = = = = = = = = = = = getTaxonLink = = = = = = = = = = = = = = = = Internal function to drive l.makeLink(). = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.getTaxonLink(frame, taxon, rank, bold, italic, abbreviated, virus) local ok, extinct = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'extinct') if italic == '' then italic = frame:expandTemplate{ title = 'Is italic taxon', args = { rank, virus = virus } } end local ok, linkTarget = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'link_target') local ok, linkText = p.getTaxonInfoItem(frame, taxon, 'link_text') return l.makeLink(taxon, extinct, bold, italic, abbreviated, linkTarget, linkText) end --[[= = = = = = = = = = = = = = makeLink = = = = = = = = = = = = = = = = = = Actually make the link. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.makeLink(taxon, extinct, bold, italic, abbreviated, linkTarget, linkText) local dummy -- if link text is missing, try to find a replacement if linkText == '' then if string.find(taxon, 'Incertae sedis', 1, true) then linkText = "''incertae sedis''" linkTarget = 'Incertae sedis' else linkText, dummy = l.stripExtra(taxon) end end if linkTarget == '' then linkTarget = linkText end if italic == 'yes' then linkText = TaxonItalics.italicizeTaxonName(linkText, false, abbreviated=='yes') end local link = '' if bold == 'yes' then link = '<b>' .. linkText .. '</b>' else if linkTarget == linkText then link = linkText else link = linkTarget .. '|' .. linkText end link = '[[' .. link .. ']]' end if (extinct == 'yes' or extinct == 'true') and not string.find(link, '†', 1, true) then link = '<span style="font-style:normal;font-weight:normal;">†</span>' .. link end if string.sub(taxon, -2) == '/?' and not string.find(link, '?', 1, true) then link = link .. '<span style="font-style:normal;font-weight:normal;">&nbsp;(?)</span>' end return link end --[[============================== find ===================================== Returns the taxon above the specified taxon with a given rank. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|find|TAXON|RANK}} =============================================================================]] function p.find(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return '<span class="error">no taxon supplied</span>' end local rank = frame.args[2] or '' if rank == '' then return '<span class="error">no rank supplied</span>' end local inHierarchy = true -- still in the taxonomic hierarchy or off the top? local searching = true -- still searching while inHierarchy and searching do local ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent local ok, currRank = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'rank') if currRank == rank then searching = false end else inHierarchy = false end end if inHierarchy and not searching then return currTaxon else return '<span class="error">rank not found</span>' end end --[[=============================== nth ===================================== External utility function primarily intended for use in checking and debugging. Returns the nth level above a taxon in a taxonomic hierarchy, where the taxon itself is counted as the first level. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|nth|TAXON|n=N}} =============================================================================]] function p.nth(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return 'ERROR: no taxon supplied' end local n = tonumber(frame.args['n'] or 1) if n > MaxSearchLevels then return 'Exceeded maximum number of levels allowed (' .. MaxSearchLevels .. ')' end local i = 1 local inHierarchy = true -- still in the taxonomic hierarchy or off the top? while i < n and inHierarchy do local ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent i = i + 1 else inHierarchy = false end end if inHierarchy then return currTaxon else return 'Level ' .. n .. ' is past the top of the taxonomic hierarchy' end end --[[============================ hasRankVal ================================= External utility function to determine whether the rank has an arbitrary value attached in order to allow rank order consistency checking. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|hasRankVal|RANK}} =============================================================================]] function p.hasRankVal(frame) local rank = frame.args[1] or '' if rank == '' then return '<span class="error">no rank supplied</span>' end local rankVal = TaxonRanks.lookupRankVal(rank) if not rankVal then rankVal = 'no' else rankVal = 'yes' end return rankVal end --[[=========================== hasRankVal1 ================================= External utility function to determine whether the rank has an arbitrary value attached in order to allow rank order consistency checking. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|hasRankVal|RANK}} =============================================================================]] function p.hasRankVal1(rank) if rank == '' then return 'no' end local rankVal = TaxonRanks.lookupRankVal(rank) if not rankVal then rankVal = 'no' else rankVal = 'yes' end return rankVal end --[[============================= nLevels =================================== External utility function primarily intended for use in checking and debugging. Returns number of levels in a taxonomic hierarchy, starting from the supplied taxon as level 1. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|nLevels|TAXON}} =============================================================================]] function p.nLevels(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return 'ERROR: no taxon supplied' end local i = 1 local inHierarchy = true -- still in the taxonomic hierarchy or off the top? while inHierarchy and i < MaxSearchLevels do local ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent i = i + 1 else inHierarchy = false end end if inHierarchy then return MaxSearchLevels .. '+' else return i end end --[[============================= listAll =================================== External utility function primarily intended for use in checking and debugging. Returns a comma separated list of a taxonomic hierarchy, starting from the supplied taxon. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|listAll|TAXON}} =============================================================================]] function p.listAll(frame) local currTaxon = frame.args[1] or '' if currTaxon == '' then return 'ERROR: no taxon supplied' end return l.doListAll(l.makeTable(frame, currTaxon)) end function l.doListAll(taxonTable, taxonRankTable) local lst = taxonTable[1] .. '-' .. tostring(taxonRankTable[1]) for i = 2, taxonTable.n, 1 do lst = lst .. ', ' .. taxonTable[i] .. '-' .. taxonRankTable[i] end return lst end --[[=========================== removeQualifier ================================ External utility function to remove a qualifier (any part after a "/") from a taxon name. Usage: {{#invoke:Autotaxobox|removeQualifier|TAXON}} =============================================================================]] function p.removeQualifier(frame) local baseName, qualifier = l.stripExtra(frame.args[1]) return baseName end --[[========================================================================= Internal functions =============================================================================]] --[[= = = = = = = = = = = = stripExtra = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Internal utility function to strip off any extra parts of a taxon name, i.e. anything after a '/'. Thus 'Felidae/?' would be split into 'Felidae' and '?'. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.stripExtra(taxonName) local i = mw.ustring.find(taxonName, '/', 1, true) if i then return mw.ustring.sub(taxonName, 1, i-1), mw.ustring.sub(taxonName, i, -1) else return taxonName, '' end end --[[= = = = = = = = = = = = splitTaxonName = = = = = = = = = = = = = = = = = Internal utility function to split a taxon name into its parts and return them. Possible formats include: * taxon * taxon (disambig) * taxon (Subgenus) * taxon/qualifier * combinations, e.g. taxon (disambig)/qualifier = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.splitTaxonName(taxon) -- get any qualifier present local qualifier = '' local i = mw.ustring.find(taxon, '/', 1, true) if i then qualifier = mw.ustring.sub(taxon, i+1, -1) taxon = mw.ustring.sub(taxon, 1, i-1) end -- get any disambiguator or subgenus local disambig = '' local subgenus = '' i = mw.ustring.find(taxon, ' (', 1, true) if i then local parenTerm = mw.ustring.sub(taxon, i+2, -2) taxon = mw.ustring.sub(taxon, 1, i-1) local char1 = mw.ustring.sub(parenTerm, 1, 1) if char1 == mw.ustring.lower(char1) then disambig = parenTerm else subgenus = parenTerm end end return taxon, disambig, subgenus, qualifier end --[[= = = = = = = = = = = = matchTaxonLink = = = = = = = = = = = = = = = = = Function to determine whether the taxon name derived from the name of the taxonomy template (passed in the parameter taxon) matches the link text (passed in the parameter linkText). The taxon name may have any of the formats: * baseTaxon/qualifier * baseTaxon (disambig) * baseTaxon (Subgenus) [distinguished by the capital letter] * a qualifier may be present after the previous two formats. Examples of matches (baseTaxon ~ linkText): * Pinus ~ Pinus * Pinus sect. Trifoliae ~ Pinus sect. Trifoliae * Pinus sect. Trifoliae ~ ''Pinus'' sect. ''Trifoliae'' [italic markers ignored] * Pinus sect. Trifoliae ~ P. sect. Trifoliae [abbreviated genus name matches] * Bombus (Pyrobombus) ~ Bombus (Pyrobombus) * Bombus (Pyrobombus) ~ B. (Pyrobombus) * Bombus (Pyrobombus) ~ Pyrobombus [link text may just be the subgenus] * Heteractinida ~ "Heteractinida" [double-quotes are ignored in link text] * "Heteractinida" ~ Heteractinida [double-quotes are ignored in base taxon name] * Incertae sedis ~ anything [link text is ignored for matching in this case] * Cetotheriidae with qualifier=? ~ Cetotheriidae (?) = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.matchTaxonLink(taxon, linkText, rankBelowGenus) local dummy linkText, dummy = mw.ustring.gsub(linkText, "''", '') -- remove any italic wikitext in the link text linkText, dummy = mw.ustring.gsub(linkText, '<.->', '') -- strip all tags used to format the link text linkText, dummy = mw.ustring.gsub(linkText, '"', '') -- remove any occurrences of " in the link text local baseTaxon, disambig, subgenus, qualifier = l.splitTaxonName(taxon) -- split up the taxon name baseTaxon, dummy = mw.ustring.gsub(linkText, '"', '') -- remove any occurrences of " in the base taxon name local match = linkText == baseTaxon or linkText == subgenus or linkText == baseTaxon .. ' (' .. subgenus .. ')' or linkText == mw.ustring.sub(baseTaxon, 1, 1) .. '. (' .. subgenus .. ')' or baseTaxon == 'Incertae sedis' or rankBelowGenus and linkText == mw.ustring.gsub(baseTaxon, '([A-Z]).- (.*)', '%1. %2') or mw.ustring.find(qualifier, '?', 1, true) and mw.ustring.find(linkText, baseTaxon, 1, true) == 1 return match end --[[= = = = = = = = = = = = = makeTable = = = = = = = = = = = = = = = = = = = Internal utility function to return two tables (arrays) constructed from a taxonomic hierarchy stored in "Template:Taxonomy/..." templates. taxonTable.n holds the total number of taxa; taxonTable[1]..taxonTable[taxonTable.n] the taxon names. The last taxon in the table will either (a) have a taxonomy template but with no parent given (e.g. 'Life') or (b) not have a taxonomy template. taxonRankTable hold the corresponding ranks of the taxa. = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.makeTable(frame, currTaxon) local taxonTable = {} local taxonRankTable = {} local ok, rank, parent local i = 1 local topReached = false -- reached the top of the taxonomic hierarchy? repeat taxonTable[i] = currTaxon ok, rank = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'rank') if ok then taxonRankTable[i] = string.lower(rank) else taxonRankTable[i] = '' end ok, parent = p.getTaxonInfoItem(frame, currTaxon, 'parent') if ok and parent ~= '' then currTaxon = parent i = i + 1 else topReached = true -- reached the top of the hierarchy or tried to use a non-existent taxonomy template end until topReached or i > MaxSearchLevels taxonTable.n = math.min(i, MaxSearchLevels) return taxonTable, taxonRankTable end --[[= = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = = =]] function l.tableCell(arg1, arg2) local text, style if arg2 then style = arg1 text = arg2 else style = '' text = arg1 end local res = '|' if style ~= '' then res = res .. style .. '|' end return res .. text .. '\n' end return p 2dr8qfmmyz6d9imrkrajjsl30j20wca 10 4725010 42683241 42683037 2026-09-04T17:49:37Z Edgar Allan Poe 29250 42683241 wikitext text/x-wiki <noinclude><!-- This template should only be called by taxonomy template pages, where {{{machine code}}} is unspecified. Note that "link=A|B" in the taxonomy template is decomposed into "link_target=A" and "link_text=B", as B will be the only unnamed parameter. --></noinclude><includeonly>{{#invoke:Autotaxobox|callTaxonomyKey|taxon={{#titleparts:{{PAGENAME}}||2}}|parent={{{parent|{{{matični|}}}}}}|rank={{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}|extinct={{{extinct|{{{izumrli|}}}}}}|always_display={{{always_display|{{{always display|{{{uvijek_prikaži|{{{uvijek prikaži|}}}}}}}}}}}}|link_target={{{link|{{{veza|}}}}}}|link_text={{{1|}}}|refs={{{refs|{{{ref|}}}}}}|same_as={{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|Template |{{#ifeq:{{lcfirst:{{{rank|{{{jedinica|}}}}}}|species |[[Kategorija:Taksonomski šabloni za vrste|{{#titleparts:{{PAGENAME}}||2}}]] |{{#if:{{Str endswith|{{PAGENAME}}|/?}} |[[Kategorija:Taksonomski šabloni s upitima|{{#titleparts:{{PAGENAME}}||2}}]] |{{#if:{{#titleparts:{{PAGENAME}}||3}} |[[Kategorija:Taksonomski šabloni s kvalificiranim nazivima|{{#titleparts:{{PAGENAME}}||2}}]] |[[Kategorija:Taksonomski šabloni|{{#titleparts:{{PAGENAME}}||2}}]] }} }} }} }}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> t0aoaw3jjp04rca8e9u92ld4z71ck2d 42683242 42683241 2026-09-04T17:51:01Z Edgar Allan Poe 29250 42683242 wikitext text/x-wiki <noinclude><!-- This template should only be called by taxonomy template pages, where {{{machine code}}} is unspecified. Note that "link=A|B" in the taxonomy template is decomposed into "link_target=A" and "link_text=B", as B will be the only unnamed parameter. --></noinclude><includeonly>{{#invoke:Autotaxobox|callTaxonomyKey|taxon={{#titleparts:{{PAGENAME}}||2}}|parent={{{parent|{{{matični|}}}}}}|rank={{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}|extinct={{{extinct|{{{izumrli|}}}}}}|always_display={{{always_display|{{{always display|{{{uvijek_prikaži|{{{uvijek prikaži|}}}}}}}}}}}}|link_target={{{link|{{{veza|}}}}}}|link_text={{{1|}}}|refs={{{refs|{{{ref|}}}}}}|same_as={{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|Template |{{#ifeq:{{lcfirst:{{{rank|{{{jedinica|}}}}}}}}|species |[[Kategorija:Taksonomski šabloni za vrste|{{#titleparts:{{PAGENAME}}||2}}]] |{{#if:{{Str endswith|{{PAGENAME}}|/?}} |[[Kategorija:Taksonomski šabloni s upitima|{{#titleparts:{{PAGENAME}}||2}}]] |{{#if:{{#titleparts:{{PAGENAME}}||3}} |[[Kategorija:Taksonomski šabloni s kvalificiranim nazivima|{{#titleparts:{{PAGENAME}}||2}}]] |[[Kategorija:Taksonomski šabloni|{{#titleparts:{{PAGENAME}}||2}}]] }} }} }} }}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> jlp7erwn7f9aw2pndo6rkagw6gydyhz 42683243 42683242 2026-09-04T17:51:34Z Edgar Allan Poe 29250 42683243 wikitext text/x-wiki <noinclude><!-- This template should only be called by taxonomy template pages, where {{{machine code}}} is unspecified. Note that "link=A|B" in the taxonomy template is decomposed into "link_target=A" and "link_text=B", as B will be the only unnamed parameter. --></noinclude><includeonly>{{#invoke:Autotaxobox|callTaxonomyKey|taxon={{#titleparts:{{PAGENAME}}||2}}|parent={{{parent|{{{matični|}}}}}}|rank={{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}|extinct={{{extinct|{{{izumrli|}}}}}}|always_display={{{always_display|{{{always display|{{{uvijek_prikaži|{{{uvijek prikaži|}}}}}}}}}}}}|link_target={{{link|{{{veza|}}}}}}|link_text={{{1|}}}|refs={{{refs|{{{ref|}}}}}}|same_as={{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}}}<!-- -->{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|Template |{{#ifeq:{{lcfirst:{{{rank|{{{jedinica|}}}}}}}}|species |[[Kategorija:Taksonomski šabloni za vrste|{{#titleparts:{{PAGENAME}}||2}}]] |{{#if:{{Str endswith|{{PAGENAME}}|/?}} |[[Kategorija:Taksonomski šabloni s upitima|{{#titleparts:{{PAGENAME}}||2}}]] |{{#if:{{#titleparts:{{PAGENAME}}||3}} |[[Kategorija:Taksonomski šabloni s kvalificiranim nazivima|{{#titleparts:{{PAGENAME}}||2}}]] |[[Kategorija:Taksonomski šabloni|{{#titleparts:{{PAGENAME}}||2}}]] }} }} }} }}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> r95ybegt3nfkr52x8kfexx5yb4fk1vy 10 4725065 42683121 42682682 2026-09-04T13:01:16Z Ekvatarina 270952 kategorizacija 42683121 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Nagrada Laureus za sportaša godine |title = [[Laureus (nagrada)|{{color|#6a60b0|Nagrada Laureus za sportaša godine}}]] |titlestyle = background: #ccccff; color: #6a60b0; | liststyle = text-align:left; | listclass = plainlist |nowrapitems = yes |list1= {{Div col|colwidth=20em}} * [[2000]]: {{flagicon|USA}} [[Tiger Woods]] * [[2001]]: {{flagicon|USA}} [[Tiger Woods]] * [[2002]]: {{flagicon|GER}} [[Michael Schumacher]] * [[2003]]: {{flagicon|USA}} <s>[[Lance Armstrong]]</s> * [[2004]]: {{flagicon|GER}} [[Michael Schumacher]] * [[2005]]: {{flagicon|SUI}} [[Roger Federer]] * [[2006]]: {{flagicon|SUI}} [[Roger Federer]] * [[2007]]: {{flagicon|SUI}} [[Roger Federer]] * [[2008]]: {{flagicon|SUI}} [[Roger Federer]] * [[2009]]: {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]] * [[2010]]: {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]] * [[2011]]: {{flagicon|ESP}} [[Rafael Nadal]] * [[2012]]: {{flagicon|SRB}} [[Novak Đoković]] * [[2013]]: {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]] * [[2014]]: {{flagicon|GER}} [[Sebastian Vettel]] * [[2015]]: {{flagicon|SRB}} [[Novak Đoković]] * [[2016]]: {{flagicon|SRB}} [[Novak Đoković]] * [[2017]]: {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]] * [[2018]]: {{flagicon|SUI}} [[Roger Federer]] * [[2019]]: {{flagicon|SRB}} [[Novak Đoković]] * [[2020]]: {{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton|L. Hamilton]] / {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi|L. Messi]] * [[2021]]: {{flagicon|ESP}} [[Rafael Nadal]] * [[2022]]: {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] * [[2023]]: {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] * [[2024]]: {{flagicon|SRB}} [[Novak Đoković]] * [[2025]]: {{flagicon|SWE}} [[Armand Duplantis]] * [[2026]]: {{flagicon|ESP}} [[Carlos Alcaraz]] {{div col end}} }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kategorija:Sportski šabloni]] [[Kategorija:Šabloni za nagrade]] </noinclude> d6cv8s3lnlgozgnzhq921nwgr1c3pvn 42683157 42683121 2026-09-04T14:24:26Z Ekvatarina 270952 42683157 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Nagrada Laureus za sportaša godine |title = [[Laureus (nagrada)|Nagrada Laureus za sportaša godine]] |titlestyle = background: #ccccff; color: #6a60b0; | liststyle = text-align:left; | listclass = plainlist |nowrapitems = yes |list1= {{Div col|colwidth=20em}} * [[2000]]: {{flagicon|USA}} [[Tiger Woods]] * [[2001]]: {{flagicon|USA}} [[Tiger Woods]] * [[2002]]: {{flagicon|GER}} [[Michael Schumacher]] * [[2003]]: {{flagicon|USA}} <s>[[Lance Armstrong]]</s> * [[2004]]: {{flagicon|GER}} [[Michael Schumacher]] * [[2005]]: {{flagicon|SUI}} [[Roger Federer]] * [[2006]]: {{flagicon|SUI}} [[Roger Federer]] * [[2007]]: {{flagicon|SUI}} [[Roger Federer]] * [[2008]]: {{flagicon|SUI}} [[Roger Federer]] * [[2009]]: {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]] * [[2010]]: {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]] * [[2011]]: {{flagicon|ESP}} [[Rafael Nadal]] * [[2012]]: {{flagicon|SRB}} [[Novak Đoković]] * [[2013]]: {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]] * [[2014]]: {{flagicon|GER}} [[Sebastian Vettel]] * [[2015]]: {{flagicon|SRB}} [[Novak Đoković]] * [[2016]]: {{flagicon|SRB}} [[Novak Đoković]] * [[2017]]: {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]] * [[2018]]: {{flagicon|SUI}} [[Roger Federer]] * [[2019]]: {{flagicon|SRB}} [[Novak Đoković]] * [[2020]]: {{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton|L. Hamilton]] / {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi|L. Messi]] * [[2021]]: {{flagicon|ESP}} [[Rafael Nadal]] * [[2022]]: {{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] * [[2023]]: {{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] * [[2024]]: {{flagicon|SRB}} [[Novak Đoković]] * [[2025]]: {{flagicon|SWE}} [[Armand Duplantis]] * [[2026]]: {{flagicon|ESP}} [[Carlos Alcaraz]] {{div col end}} }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kategorija:Sportski šabloni]] [[Kategorija:Šabloni za nagrade]] </noinclude> mqv8sxseg2xljiuimav7a9f3potz368 0 4725082 42683326 42682913 2026-09-05T11:18:21Z SrpskiAnonimac 101643 Promijenjeno odredište preusmjerenja sa [[Benedikt (razvrstavanje)]] na [[Benedikt v Slovenskih goricah]] 42683326 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Benedikt v Slovenskih goricah]] {{Bb|zbog promene naslova članka "[[Benedikt v Slovenskih goricah]]"}} ad22bpu6cuc2bsijeks0b3x3x6149ls 10 4725085 42683131 42682928 2026-09-04T13:36:46Z Ekvatarina 270952 42683131 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Svjetski atletičari godine |title = [[Svjetski atletičar godine|{{color|#6a60b0|Svjetski atletičari godine}}]] | groupstyle = padding:0.35em 1.0em; line-height:1.1em; background: #ccccff; color: #6a60b0; text-align:center; |listclass = hlist |nowrapitems = yes |group1 = Muškarci |list1 = * [[1988]]: {{flagicon|USA}} [[Carl Lewis]] * [[1989]]: {{flagicon|USA}} [[Roger Kingdom]] * [[1990]]: {{flagicon|GBR}} [[Steve Backley]] * [[1991]]: {{flagicon|USA}} [[Carl Lewis]] * [[1992]]: {{flagicon|USA}} [[Kevin Young]] * [[1993]]: {{flagicon|GBR}} [[Colin Jackson]] * [[1994]]: {{flagicon|ALG}} [[Noureddine Morceli]] * [[1995]]: {{flagicon|GBR}} [[Jonathan Edwards]] * [[1996]]: {{flagicon|USA}} [[Michael Johnson]] * [[1997]]: {{flagicon|DEN}} [[Wilson Kipketer]] * [[1998]]: {{flagicon|ETH|1996}} [[Haile Gebrselassie]] * [[1999]]: {{flagicon|USA}} [[Michael Johnson]] * [[2000]]: {{flagicon|CZE}} [[Jan Železný]] * [[2001]]: {{flagicon|MAR}} [[Hicham El Guerrouj]] * [[2002]]: {{flagicon|MAR}} [[Hicham El Guerrouj]] * [[2003]]: {{flagicon|MAR}} [[Hicham El Guerrouj]] * [[2004]]: {{flagicon|ETH|1996}} [[Kenenisa Bekele]] * [[2005]]: {{flagicon|ETH|1996}} [[Kenenisa Bekele]] * [[2006]]: {{flagicon|JAM}} [[Asafa Powell]] * [[2007]]: {{flagicon|USA}} [[Tyson Gay]] * [[2008]]: {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]] * [[2009]]: {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]] * [[2010]]: {{flagicon|KEN}} [[David Rudisha]] * [[2011]]: {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]] * [[2012]]: {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]] * [[2013]]: {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]] * [[2014]]: {{flagicon|FRA|1974}} [[Renaud Lavillenie]] * [[2015]]: {{flagicon|USA}} [[Ashton Eaton]] * [[2016]]: {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]] * [[2017]]: {{flagicon|QAT}} [[Mutaz Essa Barshim]] * [[2018]]: {{flagicon|KEN}} [[Eliud Kipchoge]] * [[2019]]: {{flagicon|KEN}} [[Eliud Kipchoge]] * [[2020]]: {{flagicon|SWE}} [[Armand Duplantis]] * [[2021]]: {{flagicon|NOR}} [[Karsten Warholm]] * [[2022]]: {{flagicon|SWE}} [[Armand Duplantis]] * [[2023]]: {{flagicon|USA}} [[Noah Lyles]] / {{flagicon|SWE}} [[Armand Duplantis]] / {{flagicon|KEN}} [[Kelvin Kiptum]] * [[2024]]: {{flagicon|BOT}} [[Letsile Tebogo]] * [[2025]]: {{flagicon|SWE}} [[Armand Duplantis]] |group2 = Žene |list2 = * [[1988]]: {{flagicon|USA}} [[Florence Griffith Joyner]] * [[1989]]: {{flagicon|CUB}} [[Ana Fidelia Quirot]] * [[1990]]: {{flagicon|JAM}} [[Merlene Ottey]] * [[1991]]: {{flagicon|GER}} [[Katrin Krabbe]] * [[1992]]: {{flagicon|GER}} [[Heike Henkel]] * [[1993]]: {{flagicon|GBR}} [[Sally Gunnell]] * [[1994]]: {{flagicon|USA}} [[Jackie Joyner-Kersee]] * [[1995]]: {{flagicon|USA}} [[Gwen Torrence]] * [[1996]]: {{flagicon|RUS}} [[Svetlana Masterkova]] * [[1997]]: {{flagicon|USA}} [[Marion Jones]] * [[1998]]: {{flagicon|USA}} [[Marion Jones]] * [[1999]]: {{flagicon|ROM}} [[Gabriela Szabo]] * [[2000]]: {{flagicon|USA}} <s>[[Marion Jones]]</s> * [[2001]]: {{flagicon|USA}} [[Stacy Dragila]] * [[2002]]: {{flagicon|GBR}} [[Paula Radcliffe]] * [[2003]]: {{flagicon|RSA}} [[Hestrie Cloete]] * [[2004]]: {{flagicon|RUS}} [[Jelena Isinbajeva]] * [[2005]]: {{flagicon|RUS}} [[Jelena Isinbajeva]] * [[2006]]: {{flagicon|USA}} [[Sanya Richards-Ross|Sanya Richards]] * [[2007]]: {{flagicon|ETH|1996}} [[Meseret Defar]] * [[2008]]: {{flagicon|RUS}} [[Jelena Isinbajeva]] * [[2009]]: {{flagicon|USA}} [[Sanya Richards-Ross|Sanya Richards]] * [[2010]]: {{flagicon|CRO}} [[Blanka Vlašić]] * [[2011]]: {{flagicon|AUS}} [[Sally Pearson]] * [[2012]]: {{flagicon|USA}} [[Allyson Felix]] * [[2013]]: {{flagicon|JAM}} [[Shelly-Ann Fraser-Pryce]] * [[2014]]: {{flagicon|NZL}} [[Valerie Adams]] * [[2015]]: {{flagicon|ETH}} [[Genzebe Dibaba]] * [[2016]]: {{flagicon|ETH}} [[Almaz Ayana]] * [[2017]]: {{flagicon|BEL}} [[Nafissatou Thiam]] * [[2018]]: {{flagicon|COL}} [[Caterine Ibargüen]] * [[2019]]: {{flagicon|USA}} [[Dalilah Muhammad]] * [[2020]]: {{flagicon|VEN}} [[Yulimar Rojas]] * [[2021]]: {{flagicon|JAM}} [[Elaine Thompson-Herah]] * [[2022]]: {{flagicon|USA}} [[Sydney McLaughlin-Levrone]] * [[2023]]: {{flagicon|KEN}} [[Faith Kipyegon]] / {{flagicon|VEN}} [[Yulimar Rojas]] / {{flagicon|ETH}} [[Tigst Assefa]] * [[2024]]: {{flagicon|NED}} [[Sifan Hassan]] * [[2025]]: {{flagicon|USA}} [[Sydney McLaughlin-Levrone]] {{div col end}} }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kategorija:Sportski šabloni]] [[Kategorija:Šabloni za nagrade]] </noinclude> h8z3fav6qphl5whpcq9vcqaok75kdgc 42683153 42683131 2026-09-04T14:18:30Z Ekvatarina 270952 42683153 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Svjetski atletičari godine |title = [[Svjetski atletičar godine|Svjetski atletičari godine]] | groupstyle = padding:0.35em 1.0em; line-height:1.1em; background: #ccccff; color: #6a60b0; text-align:center; |listclass = hlist |nowrapitems = yes |group1 = Muškarci |list1 = * [[1988]]: {{flagicon|USA}} [[Carl Lewis]] * [[1989]]: {{flagicon|USA}} [[Roger Kingdom]] * [[1990]]: {{flagicon|GBR}} [[Steve Backley]] * [[1991]]: {{flagicon|USA}} [[Carl Lewis]] * [[1992]]: {{flagicon|USA}} [[Kevin Young]] * [[1993]]: {{flagicon|GBR}} [[Colin Jackson]] * [[1994]]: {{flagicon|ALG}} [[Noureddine Morceli]] * [[1995]]: {{flagicon|GBR}} [[Jonathan Edwards]] * [[1996]]: {{flagicon|USA}} [[Michael Johnson]] * [[1997]]: {{flagicon|DEN}} [[Wilson Kipketer]] * [[1998]]: {{flagicon|ETH|1996}} [[Haile Gebrselassie]] * [[1999]]: {{flagicon|USA}} [[Michael Johnson]] * [[2000]]: {{flagicon|CZE}} [[Jan Železný]] * [[2001]]: {{flagicon|MAR}} [[Hicham El Guerrouj]] * [[2002]]: {{flagicon|MAR}} [[Hicham El Guerrouj]] * [[2003]]: {{flagicon|MAR}} [[Hicham El Guerrouj]] * [[2004]]: {{flagicon|ETH|1996}} [[Kenenisa Bekele]] * [[2005]]: {{flagicon|ETH|1996}} [[Kenenisa Bekele]] * [[2006]]: {{flagicon|JAM}} [[Asafa Powell]] * [[2007]]: {{flagicon|USA}} [[Tyson Gay]] * [[2008]]: {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]] * [[2009]]: {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]] * [[2010]]: {{flagicon|KEN}} [[David Rudisha]] * [[2011]]: {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]] * [[2012]]: {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]] * [[2013]]: {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]] * [[2014]]: {{flagicon|FRA|1974}} [[Renaud Lavillenie]] * [[2015]]: {{flagicon|USA}} [[Ashton Eaton]] * [[2016]]: {{flagicon|JAM}} [[Usain Bolt]] * [[2017]]: {{flagicon|QAT}} [[Mutaz Essa Barshim]] * [[2018]]: {{flagicon|KEN}} [[Eliud Kipchoge]] * [[2019]]: {{flagicon|KEN}} [[Eliud Kipchoge]] * [[2020]]: {{flagicon|SWE}} [[Armand Duplantis]] * [[2021]]: {{flagicon|NOR}} [[Karsten Warholm]] * [[2022]]: {{flagicon|SWE}} [[Armand Duplantis]] * [[2023]]: {{flagicon|USA}} [[Noah Lyles]] / {{flagicon|SWE}} [[Armand Duplantis]] / {{flagicon|KEN}} [[Kelvin Kiptum]] * [[2024]]: {{flagicon|BOT}} [[Letsile Tebogo]] * [[2025]]: {{flagicon|SWE}} [[Armand Duplantis]] |group2 = Žene |list2 = * [[1988]]: {{flagicon|USA}} [[Florence Griffith Joyner]] * [[1989]]: {{flagicon|CUB}} [[Ana Fidelia Quirot]] * [[1990]]: {{flagicon|JAM}} [[Merlene Ottey]] * [[1991]]: {{flagicon|GER}} [[Katrin Krabbe]] * [[1992]]: {{flagicon|GER}} [[Heike Henkel]] * [[1993]]: {{flagicon|GBR}} [[Sally Gunnell]] * [[1994]]: {{flagicon|USA}} [[Jackie Joyner-Kersee]] * [[1995]]: {{flagicon|USA}} [[Gwen Torrence]] * [[1996]]: {{flagicon|RUS}} [[Svetlana Masterkova]] * [[1997]]: {{flagicon|USA}} [[Marion Jones]] * [[1998]]: {{flagicon|USA}} [[Marion Jones]] * [[1999]]: {{flagicon|ROM}} [[Gabriela Szabo]] * [[2000]]: {{flagicon|USA}} <s>[[Marion Jones]]</s> * [[2001]]: {{flagicon|USA}} [[Stacy Dragila]] * [[2002]]: {{flagicon|GBR}} [[Paula Radcliffe]] * [[2003]]: {{flagicon|RSA}} [[Hestrie Cloete]] * [[2004]]: {{flagicon|RUS}} [[Jelena Isinbajeva]] * [[2005]]: {{flagicon|RUS}} [[Jelena Isinbajeva]] * [[2006]]: {{flagicon|USA}} [[Sanya Richards-Ross|Sanya Richards]] * [[2007]]: {{flagicon|ETH|1996}} [[Meseret Defar]] * [[2008]]: {{flagicon|RUS}} [[Jelena Isinbajeva]] * [[2009]]: {{flagicon|USA}} [[Sanya Richards-Ross|Sanya Richards]] * [[2010]]: {{flagicon|CRO}} [[Blanka Vlašić]] * [[2011]]: {{flagicon|AUS}} [[Sally Pearson]] * [[2012]]: {{flagicon|USA}} [[Allyson Felix]] * [[2013]]: {{flagicon|JAM}} [[Shelly-Ann Fraser-Pryce]] * [[2014]]: {{flagicon|NZL}} [[Valerie Adams]] * [[2015]]: {{flagicon|ETH}} [[Genzebe Dibaba]] * [[2016]]: {{flagicon|ETH}} [[Almaz Ayana]] * [[2017]]: {{flagicon|BEL}} [[Nafissatou Thiam]] * [[2018]]: {{flagicon|COL}} [[Caterine Ibargüen]] * [[2019]]: {{flagicon|USA}} [[Dalilah Muhammad]] * [[2020]]: {{flagicon|VEN}} [[Yulimar Rojas]] * [[2021]]: {{flagicon|JAM}} [[Elaine Thompson-Herah]] * [[2022]]: {{flagicon|USA}} [[Sydney McLaughlin-Levrone]] * [[2023]]: {{flagicon|KEN}} [[Faith Kipyegon]] / {{flagicon|VEN}} [[Yulimar Rojas]] / {{flagicon|ETH}} [[Tigst Assefa]] * [[2024]]: {{flagicon|NED}} [[Sifan Hassan]] * [[2025]]: {{flagicon|USA}} [[Sydney McLaughlin-Levrone]] {{div col end}} }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kategorija:Sportski šabloni]] [[Kategorija:Šabloni za nagrade]] </noinclude> 3ax9jztpk2gx72xrwtfk75v8upaajk9 10 4725086 42683146 42682930 2026-09-04T13:59:09Z Ekvatarina 270952 42683146 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Evropski atletičari godine |title = [[Evropski atletičar godine|{{color|#6a60b0|Evropski atletičari godine}}]] | groupstyle = padding:0.35em 1.0em; line-height:1.1em; background: #ccccff; color: #6a60b0; text-align:center; |listclass = hlist |nowrapitems = yes |group1 = Muškarci |list1 = * [[1993]]: {{flag icon|GBR}} [[Linford Christie]] * [[1994]]: {{flag icon|GBR}} [[Colin Jackson]] * [[1995]]: {{flag icon|GBR}} [[Jonathan Edwards]] * [[1996]]: {{flag icon|CZE}} [[Jan Železný]] * [[1997]]: {{flag icon|DEN}} [[Wilson Kipketer]] * [[1998]]: {{flag icon|GBR}} [[Jonathan Edwards]] * [[1999]]: {{flag icon|CZE}} [[Tomáš Dvořák]] * [[2000]]: {{flag icon|CZE}} [[Jan Železný]] * [[2001]]: {{flag icon|SUI}} [[André Bucher]] * [[2002]]: {{flag icon|GBR}} [[Dwain Chambers]] * [[2003]]: {{flag icon|SWE}} [[Christian Olsson]] * [[2004]]: {{flag icon|SWE}} [[Christian Olsson]] * [[2005]]: {{flag icon|LIT}} [[Virgilijus Alekna]] * [[2006]]: {{flag icon|POR}} [[Francis Obikwelu]] * [[2007]]: {{flag icon|FIN}} [[Tero Pitkämäki]] * [[2008]]: {{flag icon|NOR}} [[Andreas Thorkildsen]] * [[2009]]: {{flag icon|GBR}} [[Phillips Idowu]] * [[2010]]: {{flag icon|FRA|1974}} [[Christophe Lemaitre]] * [[2011]]: {{flag icon|GBR}} [[Mo Farah]] * [[2012]]: {{flag icon|GBR}} [[Mo Farah]] * [[2013]]: {{flag icon|UKR}} [[Bogdan Bondarenko]] * [[2014]]: {{flag icon|FRA|1974}} [[Renaud Lavillenie]] * [[2015]]: {{flag icon|GBR}} [[Greg Rutherford]] * [[2016]]: {{flag icon|GBR}} [[Mo Farah]] * [[2017]]: {{flag icon|GER}} [[Johannes Vetter]] * [[2018]]: {{flag icon|FRA|1974}} [[Kevin Mayer]] * [[2019]]: {{flag icon|NOR}} [[Karsten Warholm]] * [[2020]]: {{color|silver|''nagrada nije bila dodijeljena''}} * [[2021]]: {{flag icon|NOR}} [[Karsten Warholm]] * [[2022]]: {{flag icon|SWE}} [[Armand Duplantis]] / {{flag icon|NOR}} [[Jakob Ingebrigtsen]] * [[2023]]: {{flag icon|NOR}} [[Jakob Ingebrigtsen]] * [[2024]]: {{flag icon|SWE}} [[Armand Duplantis]] * [[2025]]: {{flag icon|SWE}} [[Armand Duplantis]] |group2 = Žene |list2 = * [[1993]]: {{flagicon|GBR}} [[Sally Gunnell]] * [[1994]]: {{flagicon|RUS}} [[Irina Privalova]] * [[1995]]: {{flagicon|IRL}} [[Sonia O'Sullivan]] * [[1996]]: {{flagicon|RUS}} [[Svetlana Masterkova]] * [[1997]]: {{flagicon|GER}} [[Astrid Kumbernuss]] * [[1998]]: {{flagicon|FRA|1974}} [[Christine Arron]] * [[1999]]: {{flagicon|ROM}} [[Gabriela Szabo]] * [[2000]]: {{flagicon|NOR}} [[Trine Hattestad]] * [[2001]]: {{flagicon|AUT}} [[Stephanie Graf]] * [[2002]]: {{flagicon|TUR}} [[Süreyya Ayhan]] * [[2003]]: {{flagicon|SWE}} [[Carolina Klüft]] * [[2004]]: {{flagicon|GBR}} [[Kelly Holmes]] * [[2005]]: {{flagicon|RUS}} [[Jelena Isinbajeva]] * [[2006]]: {{flagicon|SWE}} [[Carolina Klüft]] * [[2007]]: {{flagicon|CRO}} [[Blanka Vlašić]] * [[2008]]: {{flagicon|RUS}} [[Jelena Isinbajeva]] * [[2009]]: {{flagicon|ESP}} [[Marta Domínguez]] * [[2010]]: {{flagicon|CRO}} [[Blanka Vlašić]] * [[2011]]: {{flagicon|RUS}} [[Marija Savinova]] * [[2012]]: {{flagicon|GBR}} [[Jessica Ennis-Hill|Jessica Ennis]] * [[2013]]: {{flagicon|CZE}} [[Zuzana Hejnová]] * [[2014]]: {{flagicon|NED}} [[Dafne Schippers]] * [[2015]]: {{flagicon|NED}} [[Dafne Schippers]] * [[2016]]: {{flagicon|ESP}} [[Ruth Beitia]] * [[2017]]: {{flagicon|GRE}} [[Katerina Stefanidi]] * [[2018]]: {{flagicon|GBR}} [[Dina Asher-Smith]] * [[2019]]: {{flagicon image|Blank flag.svg|border=0}} [[Marija Lasickene]] * [[2020]]: {{color|silver|''nagrada nije bila dodijeljena''}} * [[2021]]: {{flagicon|NED}} [[Sifan Hassan]] * [[2022]]: {{flagicon|NED}} [[Femke Broeders-Bol|Femke Bol]] * [[2023]]: {{flagicon|NED}} [[Femke Broeders-Bol|Femke Bol]] * [[2024]]: {{flagicon|UKR}} [[Jaroslava Magučih]] * [[2025]]: {{flagicon|NED}} [[Femke Broeders-Bol|Femke Bol]] {{div col end}} }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kategorija:Sportski šabloni]] [[Kategorija:Šabloni za nagrade]] </noinclude> d21ay5740zj3seda011ucvpg4gd03xm 42683147 42683146 2026-09-04T14:01:39Z Ekvatarina 270952 42683147 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Evropski atletičari godine |title = [[Evropski atletičar godine|Evropski atletičari godine]] | groupstyle = padding:0.35em 1.0em; line-height:1.1em; background: #ccccff; color: #6a60b0; text-align:center; |listclass = hlist |nowrapitems = yes |group1 = Muškarci |list1 = * [[1993]]: {{flag icon|GBR}} [[Linford Christie]] * [[1994]]: {{flag icon|GBR}} [[Colin Jackson]] * [[1995]]: {{flag icon|GBR}} [[Jonathan Edwards]] * [[1996]]: {{flag icon|CZE}} [[Jan Železný]] * [[1997]]: {{flag icon|DEN}} [[Wilson Kipketer]] * [[1998]]: {{flag icon|GBR}} [[Jonathan Edwards]] * [[1999]]: {{flag icon|CZE}} [[Tomáš Dvořák]] * [[2000]]: {{flag icon|CZE}} [[Jan Železný]] * [[2001]]: {{flag icon|SUI}} [[André Bucher]] * [[2002]]: {{flag icon|GBR}} [[Dwain Chambers]] * [[2003]]: {{flag icon|SWE}} [[Christian Olsson]] * [[2004]]: {{flag icon|SWE}} [[Christian Olsson]] * [[2005]]: {{flag icon|LIT}} [[Virgilijus Alekna]] * [[2006]]: {{flag icon|POR}} [[Francis Obikwelu]] * [[2007]]: {{flag icon|FIN}} [[Tero Pitkämäki]] * [[2008]]: {{flag icon|NOR}} [[Andreas Thorkildsen]] * [[2009]]: {{flag icon|GBR}} [[Phillips Idowu]] * [[2010]]: {{flag icon|FRA|1974}} [[Christophe Lemaitre]] * [[2011]]: {{flag icon|GBR}} [[Mo Farah]] * [[2012]]: {{flag icon|GBR}} [[Mo Farah]] * [[2013]]: {{flag icon|UKR}} [[Bogdan Bondarenko]] * [[2014]]: {{flag icon|FRA|1974}} [[Renaud Lavillenie]] * [[2015]]: {{flag icon|GBR}} [[Greg Rutherford]] * [[2016]]: {{flag icon|GBR}} [[Mo Farah]] * [[2017]]: {{flag icon|GER}} [[Johannes Vetter]] * [[2018]]: {{flag icon|FRA|1974}} [[Kevin Mayer]] * [[2019]]: {{flag icon|NOR}} [[Karsten Warholm]] * [[2020]]: {{color|silver|''nagrada nije bila dodijeljena''}} * [[2021]]: {{flag icon|NOR}} [[Karsten Warholm]] * [[2022]]: {{flag icon|SWE}} [[Armand Duplantis]] / {{flag icon|NOR}} [[Jakob Ingebrigtsen]] * [[2023]]: {{flag icon|NOR}} [[Jakob Ingebrigtsen]] * [[2024]]: {{flag icon|SWE}} [[Armand Duplantis]] * [[2025]]: {{flag icon|SWE}} [[Armand Duplantis]] |group2 = Žene |list2 = * [[1993]]: {{flagicon|GBR}} [[Sally Gunnell]] * [[1994]]: {{flagicon|RUS}} [[Irina Privalova]] * [[1995]]: {{flagicon|IRL}} [[Sonia O'Sullivan]] * [[1996]]: {{flagicon|RUS}} [[Svetlana Masterkova]] * [[1997]]: {{flagicon|GER}} [[Astrid Kumbernuss]] * [[1998]]: {{flagicon|FRA|1974}} [[Christine Arron]] * [[1999]]: {{flagicon|ROM}} [[Gabriela Szabo]] * [[2000]]: {{flagicon|NOR}} [[Trine Hattestad]] * [[2001]]: {{flagicon|AUT}} [[Stephanie Graf]] * [[2002]]: {{flagicon|TUR}} [[Süreyya Ayhan]] * [[2003]]: {{flagicon|SWE}} [[Carolina Klüft]] * [[2004]]: {{flagicon|GBR}} [[Kelly Holmes]] * [[2005]]: {{flagicon|RUS}} [[Jelena Isinbajeva]] * [[2006]]: {{flagicon|SWE}} [[Carolina Klüft]] * [[2007]]: {{flagicon|CRO}} [[Blanka Vlašić]] * [[2008]]: {{flagicon|RUS}} [[Jelena Isinbajeva]] * [[2009]]: {{flagicon|ESP}} [[Marta Domínguez]] * [[2010]]: {{flagicon|CRO}} [[Blanka Vlašić]] * [[2011]]: {{flagicon|RUS}} [[Marija Savinova]] * [[2012]]: {{flagicon|GBR}} [[Jessica Ennis-Hill|Jessica Ennis]] * [[2013]]: {{flagicon|CZE}} [[Zuzana Hejnová]] * [[2014]]: {{flagicon|NED}} [[Dafne Schippers]] * [[2015]]: {{flagicon|NED}} [[Dafne Schippers]] * [[2016]]: {{flagicon|ESP}} [[Ruth Beitia]] * [[2017]]: {{flagicon|GRE}} [[Katerina Stefanidi]] * [[2018]]: {{flagicon|GBR}} [[Dina Asher-Smith]] * [[2019]]: {{flagicon image|Blank flag.svg|border=0}} [[Marija Lasickene]] * [[2020]]: {{color|silver|''nagrada nije bila dodijeljena''}} * [[2021]]: {{flagicon|NED}} [[Sifan Hassan]] * [[2022]]: {{flagicon|NED}} [[Femke Broeders-Bol|Femke Bol]] * [[2023]]: {{flagicon|NED}} [[Femke Broeders-Bol|Femke Bol]] * [[2024]]: {{flagicon|UKR}} [[Jaroslava Magučih]] * [[2025]]: {{flagicon|NED}} [[Femke Broeders-Bol|Femke Bol]] {{div col end}} }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kategorija:Sportski šabloni]] [[Kategorija:Šabloni za nagrade]] </noinclude> 4m2tt5y8umbabyx8m75liuhhh8kpnqg 10 4725087 42683156 42682953 2026-09-04T14:20:59Z Ekvatarina 270952 42683156 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Evropske atletske zvijezde u usponu |title = [[Evropski atletičar godine|Evropske atletske zvijezde u usponu]] | groupstyle = padding:0.35em 1.0em; line-height:1.1em; background: #ccccff; color: #6a60b0; text-align:center; |listclass = hlist |nowrapitems = yes |group1 = Muškarci |list1 = * [[2007]]: {{flagicon|ITA}} [[Andrew Howe]] * [[2008]]: {{flagicon|GER}} [[Raphael Holzdeppe]] * [[2009]]: {{flagicon|FRA|1974}} [[Christophe Lemaitre]] * [[2010]]: {{flagicon|FRA|1974}} [[Teddy Tamgho]] * [[2011]]: {{flagicon|GER}} [[David Storl]] * [[2012]]: {{flagicon|CZE}} [[Pavel Maslák]] * [[2013]]: {{flagicon|SRB}} [[Emir Bekrić]] * [[2014]]: {{flagicon|GBR}} [[Adam Gemili]] * [[2015]]: {{flagicon|POL}} [[Konrad Bukowiecki]] * [[2016]]: {{flagicon|GER}} [[Max Heß]] * [[2017]]: {{flagicon|NOR}} [[Karsten Warholm]] * [[2018]]: {{flagicon|SWE}} [[Armand Duplantis]] * [[2018]]:{{flagicon|NOR}} [[Jakob Ingebrigtsen]] * [[2019]]: {{flagicon|GER}} [[Niklas Kaul]] * [[2020]]: {{color|silver|''nagrada nije bila dodijeljena''}} * [[2021]]: {{flagicon|FRA|1974}} [[Sasha Zhoya]] * [[2022]]: {{flagicon|LIT}} [[Mykolas Alekna]] *[[2023]]: {{flagicon|ITA}} [[Mattia Furlani]] * [[2024]]: {{flagicon|NED}} [[Niels Laros]] * [[2025]]: {{flagicon|POL}} [[Hubert Trościanka]] |group2 = Žene |list2 = * [[2007]]: {{flagicon|GBR}} [[Jessica Ennis-Hill|Jessica Ennis]] * [[2008]]: {{flagicon|GBR}} [[Stephanie Twell]] * [[2009]]: {{flagicon|NOR}} [[Karoline Bjerkeli Grøvdal]] * [[2010]]: {{flagicon|CRO}} [[Sandra Elkasević|Sandra Perković]] * [[2011]]: {{flagicon|GBR}} [[Jodie Williams]] * [[2012]]: {{flagicon|SWE}} [[Angelica Bengtsson]] * [[2013]]: {{flagicon|ISL}} [[Aníta Hinriksdóttir]] * [[2014]]: {{flagicon|RUS}} [[Marija Lasickene|Marija Kučina]] * [[2015]]: {{flagicon|SUI}} [[Noemi Zbären]] * [[2016]]: {{flagicon|BEL}} [[Nafissatou Thiam]] * [[2017]]: {{flagicon|UKR}} [[Julija Levčenko]] * [[2018]]: {{flagicon|BLR}} [[Elvira Herman]] * [[2019]]: {{flagicon|UKR}} [[Jaroslava Magučih]] * [[2020]]: {{color|silver|''nagrada nije bila dodijeljena''}} * [[2021]]: {{flagicon|NED}} [[Femke Broeders-Bol|Femke Bol]] * [[2022]]: {{flagicon|GRE}} [[Elina Dzengo]] * [[2023]]: {{flagicon|SRB}} [[Angelina Topić]] * [[2024]]: {{flagicon|SRB}} [[Adriana Vilagoš]] * [[2025]]: {{flagicon|SUI}} [[Audrey Werro]] {{div col end}} }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kategorija:Sportski šabloni]] [[Kategorija:Šabloni za nagrade]] </noinclude> 4jl5aih7ekkszgjl9i6120j0753buel 10 4725089 42683154 42682960 2026-09-04T14:19:37Z Ekvatarina 270952 42683154 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Svjetske atletske zvijezde u usponu |title = [[Svjetski atletičar godine|Svjetske atletske zvijezde u usponu]] | groupstyle = padding:0.35em 1.0em; line-height:1.1em; background: #ccccff; color: #6a60b0; text-align:center; |listclass = hlist |nowrapitems = yes |group1 = Muškarci |list1 = * [[2005]]: {{flag icon|GBR}} [[Harry Aikines-Aryeetey]] * [[2006]]: {{flag icon|EST}} [[Margus Hunt]] * [[2007]] – [[2009]]: ''{{color|silver|nagrada nije bila dodijeljena}}'' * [[2010]]: {{flag icon|GER}} [[Till Wöschler]] * [[2011]]: {{flag icon|GRN}} [[Kirani James]] * [[2012]]: {{flag icon|TTO}} [[Keshorn Walcott]] * [[2013]]: ''{{color|silver|nagrada nije bila dodijeljena}}'' * [[2014]]: {{flag icon|FRA|1974}} [[Wilhem Belocian]] * [[2015]]: {{flag icon|JPN}} [[Abdul Hakim Sani Brown]] * [[2016]]: {{flag icon|CAN}} [[Andre De Grasse]] * [[2017]]: {{flag icon|NOR}} [[Karsten Warholm]] * [[2018]]: {{flag icon|SWE}} [[Armand Duplantis]] * [[2019]]: {{flag icon|ETH}} [[Selemon Barega]] * [[2020]]: ''{{color|silver|nagrada nije bila dodijeljena}}'' * [[2021]]: {{flag icon|USA}} [[Erriyon Knighton]] * [[2022]]: {{flag icon|USA}} [[Erriyon Knighton]] * [[2023]]: {{flag icon|KEN}} [[Emmanuel Wanyonyi]] * [[2024]]: {{flag icon|ITA}} [[Mattia Furlani]] * [[2025]]: {{flag icon|KEN}} [[Edmund Serem]] |group2 = Žene |list2 = * [[2007]]: {{flagicon|KEN}} [[Ruth Bosibori]] * [[2007]] – [[2009]]: ''{{color|silver|nagrada nije bila dodijeljena}}'' * [[2010]]: {{flagicon|SWE}} [[Angelica Bengtsson]] * [[2011]]: {{flagicon|GER}} [[Christin Hussong]] * [[2012]]: {{flagicon|BAH}} [[Anthonique Strachan]] * [[2013]]: {{flagicon|USA}} [[Mary Cain]] * [[2014]]: {{flagicon|GBR}} [[Morgan Lake]] * [[2015]]: {{flagicon|USA}} [[Candace Hill]] * [[2016]]: {{flagicon|BEL}} [[Nafissatou Thiam]] * [[2017]]: {{flagicon|VEN}} [[Yulimar Rojas]] * [[2018]]: {{flagicon|USA}} [[Sydney McLaughlin-Levrone|Sydney McLaughlin]] * [[2019]]: {{flagicon|UKR}} [[Jaroslava Magučih]] * [[2020]]: ''{{color|silver|nagrada nije bila dodijeljena}}'' * [[2021]]: {{flagicon|USA}} [[Athing Mu]] * [[2022]]: {{flagicon|SRB}} [[Adriana Vilagoš]] * [[2023]]: {{flagicon|KEN}} [[Faith Cherotich]] * [[2024]]: {{flagicon|ETH}} [[Sembo Almayew]] * [[2025]]: {{flagicon|CHN}} [[Zhang Jiale]] {{div col end}} }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kategorija:Sportski šabloni]] [[Kategorija:Šabloni za nagrade </noinclude> b2wmqedxztw2np2s46lv3yyj84mha93 42683155 42683154 2026-09-04T14:19:53Z Ekvatarina 270952 42683155 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Svjetske atletske zvijezde u usponu |title = [[Svjetski atletičar godine|Svjetske atletske zvijezde u usponu]] | groupstyle = padding:0.35em 1.0em; line-height:1.1em; background: #ccccff; color: #6a60b0; text-align:center; |listclass = hlist |nowrapitems = yes |group1 = Muškarci |list1 = * [[2005]]: {{flag icon|GBR}} [[Harry Aikines-Aryeetey]] * [[2006]]: {{flag icon|EST}} [[Margus Hunt]] * [[2007]] – [[2009]]: ''{{color|silver|nagrada nije bila dodijeljena}}'' * [[2010]]: {{flag icon|GER}} [[Till Wöschler]] * [[2011]]: {{flag icon|GRN}} [[Kirani James]] * [[2012]]: {{flag icon|TTO}} [[Keshorn Walcott]] * [[2013]]: ''{{color|silver|nagrada nije bila dodijeljena}}'' * [[2014]]: {{flag icon|FRA|1974}} [[Wilhem Belocian]] * [[2015]]: {{flag icon|JPN}} [[Abdul Hakim Sani Brown]] * [[2016]]: {{flag icon|CAN}} [[Andre De Grasse]] * [[2017]]: {{flag icon|NOR}} [[Karsten Warholm]] * [[2018]]: {{flag icon|SWE}} [[Armand Duplantis]] * [[2019]]: {{flag icon|ETH}} [[Selemon Barega]] * [[2020]]: ''{{color|silver|nagrada nije bila dodijeljena}}'' * [[2021]]: {{flag icon|USA}} [[Erriyon Knighton]] * [[2022]]: {{flag icon|USA}} [[Erriyon Knighton]] * [[2023]]: {{flag icon|KEN}} [[Emmanuel Wanyonyi]] * [[2024]]: {{flag icon|ITA}} [[Mattia Furlani]] * [[2025]]: {{flag icon|KEN}} [[Edmund Serem]] |group2 = Žene |list2 = * [[2007]]: {{flagicon|KEN}} [[Ruth Bosibori]] * [[2007]] – [[2009]]: ''{{color|silver|nagrada nije bila dodijeljena}}'' * [[2010]]: {{flagicon|SWE}} [[Angelica Bengtsson]] * [[2011]]: {{flagicon|GER}} [[Christin Hussong]] * [[2012]]: {{flagicon|BAH}} [[Anthonique Strachan]] * [[2013]]: {{flagicon|USA}} [[Mary Cain]] * [[2014]]: {{flagicon|GBR}} [[Morgan Lake]] * [[2015]]: {{flagicon|USA}} [[Candace Hill]] * [[2016]]: {{flagicon|BEL}} [[Nafissatou Thiam]] * [[2017]]: {{flagicon|VEN}} [[Yulimar Rojas]] * [[2018]]: {{flagicon|USA}} [[Sydney McLaughlin-Levrone|Sydney McLaughlin]] * [[2019]]: {{flagicon|UKR}} [[Jaroslava Magučih]] * [[2020]]: ''{{color|silver|nagrada nije bila dodijeljena}}'' * [[2021]]: {{flagicon|USA}} [[Athing Mu]] * [[2022]]: {{flagicon|SRB}} [[Adriana Vilagoš]] * [[2023]]: {{flagicon|KEN}} [[Faith Cherotich]] * [[2024]]: {{flagicon|ETH}} [[Sembo Almayew]] * [[2025]]: {{flagicon|CHN}} [[Zhang Jiale]] {{div col end}} }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kategorija:Sportski šabloni]] [[Kategorija:Šabloni za nagrade]] </noinclude> mbegycua224isz714lqfcztsdffes8r 4 4725099 42683118 42683105 2026-09-04T12:42:26Z Edgar Allan Poe 29250 42683118 wikitext text/x-wiki {{Autotaxobox system navbox}} Ova stranica pruža pregled šablona koji zajedno djeluju kako bi stvorili taksokvir u sustavu automatskih taksokvira. Namijenjena je pomoći uređivačima koji održavaju sustav. Imajte na umu da možda nije uvijek ažurna. ==Pregled== ''Ažurirano: 14. ožujka 2020.'' Temeljni dio sustava automatskih taksokvira prikazuje taksonomiju ciljnog taksona dohvaćanjem taksonomske hijerarhije pohranjene u šablonima "Taksonomija/''takson''". [[Modul:Autotaxobox]] pruža ključnu podršku sustavu. Konkretno, svi prolazi kroz taksonomsku hijerarhiju kodirani su u [[Lua (programski jezik)|Lua]] jeziku u ovom modulu kako bi se izbjegli problemi s dubinom proširenja koji su prethodno nastajali zbog uporabe jezika šablona. U nastavku su prikazane <em>glavne</em> funkcije i šabloni uključeni u ovaj proces. *{{tl|Speciesbox}} i {{tl|Automatski taksokvir}}<br>Generiraju taksokvir za sve taksone koje nisu virusi, od ranga vrste naviše. Koriste parametar <code>takson</code> kako bi odredili naziv taksona koji je cilj automatskog taksokvira. Zatim pozivaju {{tl|Taxobox/core}} s {{para|matični|''ciljni_takson''}}, prosljeđujući sve druge parametre povezane s taksokvirom. {{tl|Speciesbox}} dohvaća taksonomsku hijerarhiju koristeći samo naziv roda; {{tl|Automatski taksokvir}} koristi puni naziv taksona. (Funkcija šablona {{tl|Automatski taksokvir}} implementirana je u [[Modul:Automated taxobox]].) **{{tl|Taxobox/core}}<br>Generira automatski taksokvir, ali ''samo'' kada mu je proslijeđen parametar <code>matični</code>. (Inače generira ručni taksokvir.) Stvara strukturu taksokvira i obrađuje sve parametre povezane s taksokvirom, osim <code>matični</code>, koji su mu proslijeđeni. ***[[Modul:Autotaxobox]]|<code>taxoboxColour</code><br>Prvo sustav mora pronaći ispravnu boju taksokvira. Lua funkcija <code>taxoboxColour</code> pretražuje taksonomsku hijerarhiju prema gore sve dok ne pronađe prvi takson koji određuje boju taxoboxa prema {{tl|Taksokvir boja}}. ***[[Modul:Autotaxobox]]|<code>taxoboxList</code><br>Drugo, sustav mora generirati popis taksona prikazanih u taksokviru. Lua funkcija <code>taxoboxList</code> sastavlja popis svih nadređenih taksona ciljnog taksona na temelju taksonomskih šablona. ****[[Modul:Autotaxobox]]|<code>showTaxon</code><br>Svaki se takson na popisu zatim obrađuje funkcijom <code>showTaxon</code>, koja ispisuje redak za pojedinačni takson ako ga treba prikazati u taksokviru. Izlaz se sastoji od naziva ranga, naziva taksona (ispisanog kurzivom ako je potrebno) i autorstva ako je ono proslijeđeno kao parametar. Šablon odlučuje hoće li prikazati ili izostaviti takson na temelju različitih kriterija: je li na "glavnom rangu", koliko se neposredno viših rangova treba prikazati i je li u taksonomskom šablonu postavljen {{para|uvijek_prikaži|yes}}. ==Konfiguracija== Sljedeći šabloni i funkcije na neki način konfiguriraju sustav: *[[Modul:Autotaxobox]]|<code>topLevelTaxon</code> – definira koji taksoni čine samu najvišu razinu taksonomske hijerarhije (npr. "Život"). *{{tl|Taksokvir boja}} – definira koji taksoni određuju boju taksokvira i koje su to boje (također se koristi u ručnim taksokvirima). *[[Modul:Taxobox ranks]] – definira rangove koji su prihvaćeni i pretvara latinski oblik koji se koristi u taksonomskim šablonima u srpskohrvatski ekvivalent (također se koristi u ručnim taksokvirima). Također nekim rangovima dodjeljuje proizvoljnu brojčanu vrijednost koja se koristi za odlučivanje ima li taksonomska hijerarhija definirana u taksonomskim šablonima dosljedne rangove ili ne. *{{tl|Glavna taksonomska jedinica}} – definira glavne taksonomske rangove prema Linnéu, a koji se prema zadanim postavkama prikazuju. *{{tl|Takson u italiku}} – definira koji rangovi uzrokuju da se nazivi taksona ispisuju kurzivom. ==Detaljna karta== ''Ažurirano u svibnju 2025.'' Općenito su u nastavku prikazane samo one funkcije u modulu [[Modul:Autotaxobox]] koje su u vanjskoj interakciji. ===Najviša razina=== Sljedeći se šabloni mogu koristiti u člancima za stvaranje automatiziranog taxoboxa: *{{tl|Automatski taksokvir}} – slučajevi osim onih u nastavku *{{tl|Hybridbox}} – hibridne vrste životinja unutar istog roda *{{tl|Ichnobox}} – fosilni tragovi *{{tl|Infraspeciesbox}} – biljni rangovi ispod vrste (podvrste, varijeteti) *{{tl|Oobox}} – fosilna jaja *{{tl|Speciesbox}} – vrste *{{tl|Subspeciesbox}} – podvrste životinja *{{tl|Virusbox}} – svojte virusa na svim rangovima ===Prikaz automatskog taksokvira=== Šabloni za automatske taksokvire najviše razine započinju pozivanjem na šablon {{tl|Taxobox/core}} s {{para|matični|''ciljni_takson''}}. U nastavku su prikazani samo oni šabloni koji se posebno odnose na automatski taksokvir. Točke označene s "§" mjesta su na kojima se informacije dobivaju iz taksonomskog šablona – vidi [[#low|Dohvaćanje informacija iz taksonomskog šablona]] u nastavku. *{{tl|Taxobox/core}} **{{tl|Uredi taksonomiju}} – stvara poveznicu za uređivanje na vrhu taksokvira (crna ikona olovke) **{{tl|Informacije o taksonu}} [[#low|§]] **[[Modul:Autotaxobox]].taxoboxColour – automatski određuje boju taksokvira ***[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem [[#low|§]] ***{{tl|Taksokvir boja}} ****{{tl|Taksokvir/Greška u boji}} **[[Modul:Autotaxobox]].taxoboxList – prolazi kroz taksonomsku hijerarhiju i prikazuje je redak po redak ***[[Modul:Autotaxobox]].showTaxon – prikazuje jedan redak taksonomske hijerarhije ****{{tl|Izradi taksonomiju}} <span style="color:darkgreen">– stvaranje</span> ****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem [[#low|§]] ****{{tl|Glavna taksonomska jedinica}} – je li to rang koji se uvijek prikazuje ili ne? ****[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank – dohvaća srpskohrvatsku inačicu ranga ****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonLink – postavlja naziv taksona, odgovarajuće pisan kurzivom, povezan wikivezom itd. *****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem *****{{tl|Takson u italiku}} ===Prikaz taksonomskog šablona=== Prvi redak svakog taksonomskog šablona počinje s :<code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red {{{machine code|}}} ...</nowiki></code> Kada se taksonomski šablon pregledava kao stranica, poziva se {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red }}, budući da <code>machine code</code> prema zadanim postavkama ima prazan niz. Prikazuje taksonomiju kodiranu taksonomskim šablonom u obliku dviju tablica: lijeva tablica prikazuje sam taksonomski šablon; desna tablica prikazuje taksonomsku hijerarhiju počevši od taksona opisanog taksonomskim šablonom. Vidi, npr., [[Šablon:Taksonomija/Pteranodon]]. * {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red}} – prikazuje stranicu taksonomskog šablona ** [[Modul:Autotaxobox]]|callTaxonomyKey – prikuplja informacije potrebne za uporabu šablona {{tl|Ključ za taksonomiju}} ***{{tl|Ključ za taksonomiju}} ****desna tablica *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxoboxColour – pronalazi boju taksokvira *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxonomyList – stvara tablicu koja prikazuje taksonomsku hijerarhiju ******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem [[#low|§]] ******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonLink *******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem [[#low|§]] *******{{tl|Takson u italiku}} ******[[Modul:Autotaxobox]]|createTaxonTableRow – priprema prikaz pojedinačnog retka/taksona u tablici *******[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank – dohvaća srpskohrvatsku inačicu ranga *******{{tl|Edit a taxon}} – stvara poveznicu na taksonomski šablon za takson *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} *****{{tl|Taxonomy key/missing template}} ****lijeva tablica *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} *****[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank *****{{tl|Takson u italiku}} *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxonLink *****{{tl|Informacije o taksonu}} [[#low|§]] *****[[Modul:Autotaxobox]]|showRefs *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} {{anchor|low}} ===Dohvaćanje informacija iz taksonomskog šablona=== Naposljetku se informacije dobivaju iz taksonomskog šablona putem <code><nowiki>{{Taksonomija/</nowiki>''takson''|machine code=''predmet''}}</code>, koji pak koristi jednu od varijanti šablona <code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red</nowiki> ''predmet''}}</code>, gdje je <code>''predmet'' = matični</code>, <code>rang</code> itd. Ovo je možda neobičan način uporabe jezika za kodiranje šablona: <em>naziv</em> šablona koji će se sljedeći koristiti sastavlja se putem parametra. Tako se <code><nowiki>{{Taksonomija/</nowiki>Acacia|machine code=matični}}</code> proširuje putem {{tl|Taksonomija/Acacia}} u <code><nowiki>{{</nowiki>Nemojte mijenjati ovaj red matični |rang=genus |veza=Acacia |matični=Acacieae }}</code>, što zatim daje "Acacieae". <strong>Taksonomski šabloni nikada se ne smiju koristiti izravno za pristup taksonomskoj hijerarhiji</strong>; u šablonu se uvijek moraju pozivati putem <code><nowiki>{{Informacije o taksonu}}</nowiki></code>; u Lua modulu pristup taksonomskim šablonima kodiran je u dijelu <code>getTaxonInfoItem</code>. Ako je tada prisutan {{para|kao_i}}, slijedi se ta veza kako bi se popunile sve informacije koje nedostaju u taksonomskom šablonu. Izravna uporaba taksonomskog šablona ne slijedi poveznicu "kao i". Iznimka je kada se taksonomski šablon <em>pregledava</em>, budući da lijeva tablica mora prikazivati stvarne vrijednosti parametara u šablonu; njima se pristupa izravno putem <code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red}}</nowiki></code>. *{{tl|Informacije o taksonu}} – omotač za Lua funkciju <code>taxonInfo</code> **[[Modul:Autotaxobox]]|taxonInfo – dohvaća vrijednosti parametara za Lua funkciju <code>getTaxonInfoItem</code> ***[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem – dohvaća jednu informaciju iz taksonomskog šablona, slijedeći jednu poveznicu "kao i" ****Šablon:Taksonomija/''takson'' s {{para|machine code|''predmet''}} *****[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red/dok/varijanta|Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red ''predmet'']] – dohvaća jednu informaciju iz taksonomskog šablona koristeći sljedeće šablone: ****** {{tl|Don't edit this line rank}} ****** {{tl|Don't edit this line parent}} ****** {{tl|Don't edit this line link text}} ****** {{tl|Don't edit this line always display}} ****** {{tl|Don't edit this line refs}} ****** {{tl|Don't edit this line same as}} ==="Preload" šabloni=== Kada se stvara taksonomski šablon, "preload šabloni" pružaju uvod i mogu unaprijed ispuniti šablon, počevši od {{tl|Editnotices/Group/Šablon:Taksonomija}}. Vidi [[Wikipedija:Editnotice]] za opće informacije i pomoć. *{{tl|Taxonomy preload}} – pomaže odabrati jedan od sljedećih šablona za prethodno učitavanje **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload}} → {{tl|Taksonomija/preload}} – zadani slučaj **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/?}} → {{tl|Taksonomija/preload/?}} – takson dobiven upitom **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/??}} → {{tl|Taksonomija/preload/??}} – takson i nadređeni takson(i) dobiveni upitom **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/incertae sedis}} → {{tl|Taksonomija/preload/incertae sedis}} – takson ''incertae sedis'' **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/sameas}} → {{tl|Taksonomija/sameas}} – isto što i takson ===Pomoćni šabloni=== Razni "pomoćni šabloni" mogu se koristiti i u automatiziranim i u ručnim taksokvirima. Neki su navedeni u nastavku. ;Šabloni za generiranje posebnih simbola *{{tl|Izumrla}} – generira simbol † bez oblikovanja kurzivom ili podebljano *{{tl|Hybrid}} – generira simbol × bez oblikovanja kurzivom ;Šabloni za stvaranje liste taksona, uključujući: *{{tl|Lista taksona}} *{{tl|Lista taksona s vezama}} *{{tl|Lista vrsta}} *{{tl|Lista vrsta s podebljanjem}} *{{tl|Lista vrsta s vezama}} ;Šabloni koji se koriste za generiranje unosa za {{para|podjela_kategorije}} ako nedostaje, ali je potreban *{{tl|Children rank}} *{{tl|Child rank}} *{{tl|Pluralise rank}} <!-- ==Moduli i šabloni povezani s taksokvirima== Transkluzijski brojevi dobivaju se automatski pomoću modula [[Modul:Transclusion count]]. Njegovi se brojevi ažuriraju samo jednom tjedno i uključuju <em>sve</em> imenske prostore, a ne samo imenski prostor članaka. {| class="wikitable" !Modul!!Transkluzije!!Napomene |- |[[Modul:Autotaxobox]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Autotaxobox}}}}||Temeljna funkcionalnost sustava automatiziranih taxoboxa, i automatiziranih taxoboxa i taksonomskih šablona |- |[[Modul:Automated taxobox]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Automated taxobox}}}}||Generira automatizirane taxoboxe |- |[[Modul:Taxobox ranks]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Taxobox ranks}}}}||Definira i obrađuje prihvaćene rangove, njihove engleske ekvivalente i dosljedan redoslijed rangova |- |[[Modul:TaxonItalics]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:TaxonItalics}}}}||Upravlja pisanjem naziva taksona kurzivom |} Većina šablona povezanih s taxoboxima koristi se ili samo u automatiziranim taxoboxima ili i u ručnim i u automatiziranim taxoboxima. Nekoliko šablona koji se koriste samo u ručnim taxoboxima označeno je <span style="background-color:#CCF">ovom bojom</span> u nastavku. {| class="wikitable" !Šablon!!Transkluzije!!Napomene |- |colspan=2|<b>Najviša razina – šabloni za generiranje taxoboxa</b> || |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Hybridbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Hybridbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Ichnobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Ichnobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Infraspeciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Infraspeciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Oobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Oobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Paraphyletic group}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Paraphyletic group}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Speciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Speciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Subspeciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Subspeciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Taxobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Virusbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Virusbox}}}}||najviša razina |- |colspan=2|<b>Šabloni koji se koriste u šablonima taxoboxa najviše razine</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Child rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Child rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Children rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Children rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Pluralise rank}}</span>|||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Pluralise rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Select genus}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Select genus}}}}||podrška šablonima taxoboxa (samo za Hybridbox) |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Select species}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Select species}}}}||podrška šablonima taxoboxa (samo za Hybridbox) |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Sets taxobox colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Sets taxobox colour}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Speciesbox/name}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Speciesbox/name}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon italics}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon italics}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Taxobox name}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox name}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |colspan=2|<b>Temeljni šablon koji generira sve taxoboxe</b>|| |- |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox/core}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox/core}}}}||jezgra taxoboxa |- |colspan=2|<b>Šabloni koje koriste svi taxoboxi</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Anglicise rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Anglicise rank}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa – sučelje za [[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox colour}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |colspan=2|<b>Komponente sustava automatiziranih taxoboxa</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line all}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line all}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line always display}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line always display}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line extinct}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line extinct}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line link target}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line link target}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line link text}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line link text}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line parent}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line parent}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line rank}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line refs}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line refs}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa – reference se prikazuju samo u taksonomskim šablonima |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line same as}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line same as}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Uredi taksonomiju}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Uredi taksonomiju}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Is italic taxon}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Is italic taxon}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Principal rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Principal rank}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox/Error colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox/Error colour}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Informacije o taksonu}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Informacije o taksonu}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Ključ za taksonomiju}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Ključ za taksonomiju}}}}||prikazuje taksonomske šablone |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Edit a taxon}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Edit a taxon}}}}||koristi se za prikaz taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Create taxonomy/link}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Create taxonomy/link}}}}||koristi se za prikaz taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy preload}}}}||koristi se u taksonomskim šablonima |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/?}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/?}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/??}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/??}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/incertae sedis}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/incertae sedis}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/sameas}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/sameas}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Create taxonomy}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Create taxonomy}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy key/missing template}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy key/missing template}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/?}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/?}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/??}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/??}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/incertae sedis}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/incertae sedis}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/sameas}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/sameas}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |colspan=3|<b>Pomoćni i drugi šabloni</b> |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Bold species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Bold species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Collapsible taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Collapsible taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Extinct}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Extinct}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Hybrid}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Hybrid}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Incomplete taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Incomplete taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Linked species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Linked species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Linked taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Linked taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nested taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nested taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon link}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon link}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon rank}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox authority}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox authority}}}}||dodatno |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox colour scheme}}</span>|| ||dodatno |} --> ==Povezano== * [[:Kategorija:Šabloni Taksokvira]] * [[:Kategorija:Taksonomski šabloni]] [[Kategorija:Wikipedijini automatski taksokviri]] 0snrrxwruiaxvhjte3mjnglbef2hsll 42683130 42683118 2026-09-04T13:34:18Z Edgar Allan Poe 29250 42683130 wikitext text/x-wiki {{Autotaxobox system navbox}} Ova stranica pruža pregled šablona koji zajedno djeluju kako bi stvorili taksokvir u sustavu automatskih taksokvira. Namijenjena je pomoći uređivačima koji održavaju sustav. Imajte na umu da možda nije uvijek ažurna. ==Pregled== ''Ažurirano: 14. ožujka 2020.'' Temeljni dio sustava automatskih taksokvira prikazuje taksonomiju ciljnog taksona dohvaćanjem taksonomske hijerarhije pohranjene u šablonima "Taksonomija/''takson''". [[Modul:Autotaxobox]] pruža ključnu podršku sustavu. Konkretno, svi prolazi kroz taksonomsku hijerarhiju kodirani su u [[Lua (programski jezik)|Lua]] jeziku u ovom modulu kako bi se izbjegli problemi s dubinom proširenja koji su prethodno nastajali zbog uporabe jezika šablona. U nastavku su prikazane <em>glavne</em> funkcije i šabloni uključeni u ovaj proces. *{{tl|Speciesbox}} i {{tl|Automatski taksokvir}}<br>Generiraju taksokvir za sve taksone koje nisu virusi, od ranga vrste naviše. Koriste parametar <code>takson</code> kako bi odredili naziv taksona koji je cilj automatskog taksokvira. Zatim pozivaju {{tl|Taxobox/core}} s {{para|matični|''ciljni_takson''}}, prosljeđujući sve druge parametre povezane s taksokvirom. {{tl|Speciesbox}} dohvaća taksonomsku hijerarhiju koristeći samo naziv roda; {{tl|Automatski taksokvir}} koristi puni naziv taksona. (Funkcija šablona {{tl|Automatski taksokvir}} implementirana je u [[Modul:Automated taxobox]].) **{{tl|Taxobox/core}}<br>Generira automatski taksokvir, ali ''samo'' kada mu je proslijeđen parametar <code>matični</code>. (Inače generira ručni taksokvir.) Stvara strukturu taksokvira i obrađuje sve parametre povezane s taksokvirom, osim <code>matični</code>, koji su mu proslijeđeni. ***[[Modul:Autotaxobox]]|<code>taxoboxColour</code><br>Prvo sustav mora pronaći ispravnu boju taksokvira. Lua funkcija <code>taxoboxColour</code> pretražuje taksonomsku hijerarhiju prema gore sve dok ne pronađe prvi takson koji određuje boju taxoboxa prema {{tl|Taksokvir boja}}. ***[[Modul:Autotaxobox]]|<code>taxoboxList</code><br>Drugo, sustav mora generirati popis taksona prikazanih u taksokviru. Lua funkcija <code>taxoboxList</code> sastavlja popis svih nadređenih taksona ciljnog taksona na temelju taksonomskih šablona. ****[[Modul:Autotaxobox]]|<code>showTaxon</code><br>Svaki se takson na popisu zatim obrađuje funkcijom <code>showTaxon</code>, koja ispisuje redak za pojedinačni takson ako ga treba prikazati u taksokviru. Izlaz se sastoji od naziva ranga, naziva taksona (ispisanog kurzivom ako je potrebno) i autorstva ako je ono proslijeđeno kao parametar. Šablon odlučuje hoće li prikazati ili izostaviti takson na temelju različitih kriterija: je li na "glavnom rangu", koliko se neposredno viših rangova treba prikazati i je li u taksonomskom šablonu postavljen {{para|uvijek_prikaži|yes}}. ==Konfiguracija== Sljedeći šabloni i funkcije na neki način konfiguriraju sustav: *[[Modul:Autotaxobox]]|<code>topLevelTaxon</code> – definira koji taksoni čine samu najvišu razinu taksonomske hijerarhije (npr. "Život"). *{{tl|Taksokvir boja}} – definira koji taksoni određuju boju taksokvira i koje su to boje (također se koristi u ručnim taksokvirima). *[[Modul:Taxobox ranks]] – definira rangove koji su prihvaćeni i pretvara latinski oblik koji se koristi u taksonomskim šablonima u srpskohrvatski ekvivalent (također se koristi u ručnim taksokvirima). Također nekim rangovima dodjeljuje proizvoljnu brojčanu vrijednost koja se koristi za odlučivanje ima li taksonomska hijerarhija definirana u taksonomskim šablonima dosljedne rangove ili ne. *{{tl|Glavna taksonomska jedinica}} – definira glavne taksonomske rangove prema Linnéu, a koji se prema zadanim postavkama prikazuju. *{{tl|Takson u italiku}} – definira koji rangovi uzrokuju da se nazivi taksona ispisuju kurzivom. ==Detaljna karta== ''Ažurirano u svibnju 2025.'' Općenito su u nastavku prikazane samo one funkcije u modulu [[Modul:Autotaxobox]] koje su u vanjskoj interakciji. ===Najviša razina=== Sljedeći se šabloni mogu koristiti u člancima za stvaranje automatiziranog taxoboxa: *{{tl|Automatski taksokvir}} – slučajevi osim onih u nastavku *{{tl|Hybridbox}} – hibridne vrste životinja unutar istog roda *{{tl|Ichnobox}} – fosilni tragovi *{{tl|Infraspeciesbox}} – biljni rangovi ispod vrste (podvrste, varijeteti) *{{tl|Oobox}} – fosilna jaja *{{tl|Speciesbox}} – vrste *{{tl|Subspeciesbox}} – podvrste životinja *{{tl|Virusbox}} – svojte virusa na svim rangovima ===Prikaz automatskog taksokvira=== Šabloni za automatske taksokvire najviše razine započinju pozivanjem na šablon {{tl|Taxobox/core}} s {{para|matični|''ciljni_takson''}}. U nastavku su prikazani samo oni šabloni koji se posebno odnose na automatski taksokvir. Točke označene s "§" mjesta su na kojima se informacije dobivaju iz taksonomskog šablona – vidi [[#low|Dohvaćanje informacija iz taksonomskog šablona]] u nastavku. *{{tl|Taxobox/core}} **{{tl|Uredi taksonomiju}} – stvara poveznicu za uređivanje na vrhu taksokvira (crna ikona olovke) **{{tl|Informacije o taksonu}} [[#low|§]] **[[Modul:Autotaxobox]].taxoboxColour – automatski određuje boju taksokvira ***[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem [[#low|§]] ***{{tl|Taksokvir boja}} ****{{tl|Taksokvir/Greška u boji}} **[[Modul:Autotaxobox]].taxoboxList – prolazi kroz taksonomsku hijerarhiju i prikazuje je redak po redak ***[[Modul:Autotaxobox]].showTaxon – prikazuje jedan redak taksonomske hijerarhije ****{{tl|Izradi taksonomiju}} <span style="color:darkgreen">– stvaranje</span> ****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem [[#low|§]] ****{{tl|Glavna taksonomska jedinica}} – je li to rang koji se uvijek prikazuje ili ne? ****[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank – dohvaća srpskohrvatsku inačicu ranga ****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonLink – postavlja naziv taksona, odgovarajuće pisan kurzivom, povezan wikivezom itd. *****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem *****{{tl|Takson u italiku}} ===Prikaz taksonomskog šablona=== Prvi redak svakog taksonomskog šablona počinje s :<code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red {{{machine code|}}} ...</nowiki></code> Kada se taksonomski šablon pregledava kao stranica, poziva se {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red }}, budući da <code>machine code</code> prema zadanim postavkama ima prazan niz. Prikazuje taksonomiju kodiranu taksonomskim šablonom u obliku dviju tablica: lijeva tablica prikazuje sam taksonomski šablon; desna tablica prikazuje taksonomsku hijerarhiju počevši od taksona opisanog taksonomskim šablonom. Vidi, npr., [[Šablon:Taksonomija/Pteranodon]]. * {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red}} – prikazuje stranicu taksonomskog šablona ** [[Modul:Autotaxobox]]|callTaxonomyKey – prikuplja informacije potrebne za uporabu šablona {{tl|Ključ za taksonomiju}} ***{{tl|Ključ za taksonomiju}} ****desna tablica *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxoboxColour – pronalazi boju taksokvira *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxonomyList – stvara tablicu koja prikazuje taksonomsku hijerarhiju ******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem [[#low|§]] ******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonLink *******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem [[#low|§]] *******{{tl|Takson u italiku}} ******[[Modul:Autotaxobox]]|createTaxonTableRow – priprema prikaz pojedinačnog retka/taksona u tablici *******[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank – dohvaća srpskohrvatsku inačicu ranga *******{{tl|Edit a taxon}} – stvara poveznicu na taksonomski šablon za takson *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} *****{{tl|Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon}} ****lijeva tablica *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} *****[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank *****{{tl|Takson u italiku}} *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxonLink *****{{tl|Informacije o taksonu}} [[#low|§]] *****[[Modul:Autotaxobox]]|showRefs *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} {{anchor|low}} ===Dohvaćanje informacija iz taksonomskog šablona=== Naposljetku se informacije dobivaju iz taksonomskog šablona putem <code><nowiki>{{Taksonomija/</nowiki>''takson''|machine code=''predmet''}}</code>, koji pak koristi jednu od varijanti šablona <code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red</nowiki> ''predmet''}}</code>, gdje je <code>''predmet'' = matični</code>, <code>rang</code> itd. Ovo je možda neobičan način uporabe jezika za kodiranje šablona: <em>naziv</em> šablona koji će se sljedeći koristiti sastavlja se putem parametra. Tako se <code><nowiki>{{Taksonomija/</nowiki>Acacia|machine code=matični}}</code> proširuje putem {{tl|Taksonomija/Acacia}} u <code><nowiki>{{</nowiki>Nemojte mijenjati ovaj red matični |rang=genus |veza=Acacia |matični=Acacieae }}</code>, što zatim daje "Acacieae". <strong>Taksonomski šabloni nikada se ne smiju koristiti izravno za pristup taksonomskoj hijerarhiji</strong>; u šablonu se uvijek moraju pozivati putem <code><nowiki>{{Informacije o taksonu}}</nowiki></code>; u Lua modulu pristup taksonomskim šablonima kodiran je u dijelu <code>getTaxonInfoItem</code>. Ako je tada prisutan {{para|kao_i}}, slijedi se ta veza kako bi se popunile sve informacije koje nedostaju u taksonomskom šablonu. Izravna uporaba taksonomskog šablona ne slijedi poveznicu "kao i". Iznimka je kada se taksonomski šablon <em>pregledava</em>, budući da lijeva tablica mora prikazivati stvarne vrijednosti parametara u šablonu; njima se pristupa izravno putem <code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red}}</nowiki></code>. *{{tl|Informacije o taksonu}} – omotač za Lua funkciju <code>taxonInfo</code> **[[Modul:Autotaxobox]]|taxonInfo – dohvaća vrijednosti parametara za Lua funkciju <code>getTaxonInfoItem</code> ***[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem – dohvaća jednu informaciju iz taksonomskog šablona, slijedeći jednu poveznicu "kao i" ****Šablon:Taksonomija/''takson'' s {{para|machine code|''predmet''}} *****[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red/dok/varijanta|Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red ''predmet'']] – dohvaća jednu informaciju iz taksonomskog šablona koristeći sljedeće šablone: ****** {{tl|Don't edit this line rank}} ****** {{tl|Don't edit this line parent}} ****** {{tl|Don't edit this line link text}} ****** {{tl|Don't edit this line always display}} ****** {{tl|Don't edit this line refs}} ****** {{tl|Don't edit this line same as}} ==="Preload" šabloni=== Kada se stvara taksonomski šablon, "preload šabloni" pružaju uvod i mogu unaprijed ispuniti šablon, počevši od {{tl|Editnotices/Group/Šablon:Taksonomija}}. Vidi [[Wikipedija:Editnotice]] za opće informacije i pomoć. *{{tl|Taxonomy preload}} – pomaže odabrati jedan od sljedećih šablona za prethodno učitavanje **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload}} → {{tl|Taksonomija/preload}} – zadani slučaj **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/?}} → {{tl|Taksonomija/preload/?}} – takson dobiven upitom **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/??}} → {{tl|Taksonomija/preload/??}} – takson i nadređeni takson(i) dobiveni upitom **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/incertae sedis}} → {{tl|Taksonomija/preload/incertae sedis}} – takson ''incertae sedis'' **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/sameas}} → {{tl|Taksonomija/sameas}} – isto što i takson ===Pomoćni šabloni=== Razni "pomoćni šabloni" mogu se koristiti i u automatiziranim i u ručnim taksokvirima. Neki su navedeni u nastavku. ;Šabloni za generiranje posebnih simbola *{{tl|Izumrla}} – generira simbol † bez oblikovanja kurzivom ili podebljano *{{tl|Hybrid}} – generira simbol × bez oblikovanja kurzivom ;Šabloni za stvaranje liste taksona, uključujući: *{{tl|Lista taksona}} *{{tl|Lista taksona s vezama}} *{{tl|Lista vrsta}} *{{tl|Lista vrsta s podebljanjem}} *{{tl|Lista vrsta s vezama}} ;Šabloni koji se koriste za generiranje unosa za {{para|podjela_kategorije}} ako nedostaje, ali je potreban *{{tl|Children rank}} *{{tl|Child rank}} *{{tl|Pluralise rank}} <!-- ==Moduli i šabloni povezani s taksokvirima== Transkluzijski brojevi dobivaju se automatski pomoću modula [[Modul:Transclusion count]]. Njegovi se brojevi ažuriraju samo jednom tjedno i uključuju <em>sve</em> imenske prostore, a ne samo imenski prostor članaka. {| class="wikitable" !Modul!!Transkluzije!!Napomene |- |[[Modul:Autotaxobox]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Autotaxobox}}}}||Temeljna funkcionalnost sustava automatiziranih taxoboxa, i automatiziranih taxoboxa i taksonomskih šablona |- |[[Modul:Automated taxobox]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Automated taxobox}}}}||Generira automatizirane taxoboxe |- |[[Modul:Taxobox ranks]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Taxobox ranks}}}}||Definira i obrađuje prihvaćene rangove, njihove engleske ekvivalente i dosljedan redoslijed rangova |- |[[Modul:TaxonItalics]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:TaxonItalics}}}}||Upravlja pisanjem naziva taksona kurzivom |} Većina šablona povezanih s taxoboxima koristi se ili samo u automatiziranim taxoboxima ili i u ručnim i u automatiziranim taxoboxima. Nekoliko šablona koji se koriste samo u ručnim taxoboxima označeno je <span style="background-color:#CCF">ovom bojom</span> u nastavku. {| class="wikitable" !Šablon!!Transkluzije!!Napomene |- |colspan=2|<b>Najviša razina – šabloni za generiranje taxoboxa</b> || |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Hybridbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Hybridbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Ichnobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Ichnobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Infraspeciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Infraspeciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Oobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Oobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Paraphyletic group}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Paraphyletic group}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Speciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Speciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Subspeciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Subspeciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Taxobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Virusbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Virusbox}}}}||najviša razina |- |colspan=2|<b>Šabloni koji se koriste u šablonima taxoboxa najviše razine</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Child rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Child rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Children rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Children rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Pluralise rank}}</span>|||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Pluralise rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Select genus}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Select genus}}}}||podrška šablonima taxoboxa (samo za Hybridbox) |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Select species}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Select species}}}}||podrška šablonima taxoboxa (samo za Hybridbox) |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Sets taxobox colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Sets taxobox colour}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Speciesbox/name}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Speciesbox/name}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon italics}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon italics}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Taxobox name}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox name}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |colspan=2|<b>Temeljni šablon koji generira sve taxoboxe</b>|| |- |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox/core}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox/core}}}}||jezgra taxoboxa |- |colspan=2|<b>Šabloni koje koriste svi taxoboxi</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Anglicise rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Anglicise rank}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa – sučelje za [[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox colour}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |colspan=2|<b>Komponente sustava automatiziranih taxoboxa</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line all}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line all}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line always display}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line always display}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line extinct}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line extinct}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line link target}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line link target}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line link text}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line link text}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line parent}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line parent}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line rank}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line refs}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line refs}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa – reference se prikazuju samo u taksonomskim šablonima |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line same as}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line same as}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Uredi taksonomiju}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Uredi taksonomiju}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Is italic taxon}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Is italic taxon}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Principal rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Principal rank}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox/Error colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox/Error colour}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Informacije o taksonu}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Informacije o taksonu}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Ključ za taksonomiju}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Ključ za taksonomiju}}}}||prikazuje taksonomske šablone |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Edit a taxon}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Edit a taxon}}}}||koristi se za prikaz taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Create taxonomy/link}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Create taxonomy/link}}}}||koristi se za prikaz taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy preload}}}}||koristi se u taksonomskim šablonima |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/?}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/?}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/??}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/??}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/incertae sedis}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/incertae sedis}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/sameas}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/sameas}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Create taxonomy}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Create taxonomy}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/?}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/?}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/??}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/??}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/incertae sedis}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/incertae sedis}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/sameas}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/sameas}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |colspan=3|<b>Pomoćni i drugi šabloni</b> |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Bold species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Bold species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Collapsible taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Collapsible taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Extinct}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Extinct}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Hybrid}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Hybrid}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Incomplete taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Incomplete taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Linked species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Linked species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Linked taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Linked taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nested taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nested taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon link}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon link}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon rank}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox authority}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox authority}}}}||dodatno |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox colour scheme}}</span>|| ||dodatno |} --> ==Povezano== * [[:Kategorija:Šabloni Taksokvira]] * [[:Kategorija:Taksonomski šabloni]] [[Kategorija:Wikipedijini automatski taksokviri]] t04zbodeys85vsabittls61tob3l98y 42683143 42683130 2026-09-04T13:50:15Z Edgar Allan Poe 29250 /* Prikaz taksonomskog šablona */ 42683143 wikitext text/x-wiki {{Autotaxobox system navbox}} Ova stranica pruža pregled šablona koji zajedno djeluju kako bi stvorili taksokvir u sustavu automatskih taksokvira. Namijenjena je pomoći uređivačima koji održavaju sustav. Imajte na umu da možda nije uvijek ažurna. ==Pregled== ''Ažurirano: 14. ožujka 2020.'' Temeljni dio sustava automatskih taksokvira prikazuje taksonomiju ciljnog taksona dohvaćanjem taksonomske hijerarhije pohranjene u šablonima "Taksonomija/''takson''". [[Modul:Autotaxobox]] pruža ključnu podršku sustavu. Konkretno, svi prolazi kroz taksonomsku hijerarhiju kodirani su u [[Lua (programski jezik)|Lua]] jeziku u ovom modulu kako bi se izbjegli problemi s dubinom proširenja koji su prethodno nastajali zbog uporabe jezika šablona. U nastavku su prikazane <em>glavne</em> funkcije i šabloni uključeni u ovaj proces. *{{tl|Speciesbox}} i {{tl|Automatski taksokvir}}<br>Generiraju taksokvir za sve taksone koje nisu virusi, od ranga vrste naviše. Koriste parametar <code>takson</code> kako bi odredili naziv taksona koji je cilj automatskog taksokvira. Zatim pozivaju {{tl|Taxobox/core}} s {{para|matični|''ciljni_takson''}}, prosljeđujući sve druge parametre povezane s taksokvirom. {{tl|Speciesbox}} dohvaća taksonomsku hijerarhiju koristeći samo naziv roda; {{tl|Automatski taksokvir}} koristi puni naziv taksona. (Funkcija šablona {{tl|Automatski taksokvir}} implementirana je u [[Modul:Automated taxobox]].) **{{tl|Taxobox/core}}<br>Generira automatski taksokvir, ali ''samo'' kada mu je proslijeđen parametar <code>matični</code>. (Inače generira ručni taksokvir.) Stvara strukturu taksokvira i obrađuje sve parametre povezane s taksokvirom, osim <code>matični</code>, koji su mu proslijeđeni. ***[[Modul:Autotaxobox]]|<code>taxoboxColour</code><br>Prvo sustav mora pronaći ispravnu boju taksokvira. Lua funkcija <code>taxoboxColour</code> pretražuje taksonomsku hijerarhiju prema gore sve dok ne pronađe prvi takson koji određuje boju taxoboxa prema {{tl|Taksokvir boja}}. ***[[Modul:Autotaxobox]]|<code>taxoboxList</code><br>Drugo, sustav mora generirati popis taksona prikazanih u taksokviru. Lua funkcija <code>taxoboxList</code> sastavlja popis svih nadređenih taksona ciljnog taksona na temelju taksonomskih šablona. ****[[Modul:Autotaxobox]]|<code>showTaxon</code><br>Svaki se takson na popisu zatim obrađuje funkcijom <code>showTaxon</code>, koja ispisuje redak za pojedinačni takson ako ga treba prikazati u taksokviru. Izlaz se sastoji od naziva ranga, naziva taksona (ispisanog kurzivom ako je potrebno) i autorstva ako je ono proslijeđeno kao parametar. Šablon odlučuje hoće li prikazati ili izostaviti takson na temelju različitih kriterija: je li na "glavnom rangu", koliko se neposredno viših rangova treba prikazati i je li u taksonomskom šablonu postavljen {{para|uvijek_prikaži|yes}}. ==Konfiguracija== Sljedeći šabloni i funkcije na neki način konfiguriraju sustav: *[[Modul:Autotaxobox]]|<code>topLevelTaxon</code> – definira koji taksoni čine samu najvišu razinu taksonomske hijerarhije (npr. "Život"). *{{tl|Taksokvir boja}} – definira koji taksoni određuju boju taksokvira i koje su to boje (također se koristi u ručnim taksokvirima). *[[Modul:Taxobox ranks]] – definira rangove koji su prihvaćeni i pretvara latinski oblik koji se koristi u taksonomskim šablonima u srpskohrvatski ekvivalent (također se koristi u ručnim taksokvirima). Također nekim rangovima dodjeljuje proizvoljnu brojčanu vrijednost koja se koristi za odlučivanje ima li taksonomska hijerarhija definirana u taksonomskim šablonima dosljedne rangove ili ne. *{{tl|Glavna taksonomska jedinica}} – definira glavne taksonomske rangove prema Linnéu, a koji se prema zadanim postavkama prikazuju. *{{tl|Takson u italiku}} – definira koji rangovi uzrokuju da se nazivi taksona ispisuju kurzivom. ==Detaljna karta== ''Ažurirano u svibnju 2025.'' Općenito su u nastavku prikazane samo one funkcije u modulu [[Modul:Autotaxobox]] koje su u vanjskoj interakciji. ===Najviša razina=== Sljedeći se šabloni mogu koristiti u člancima za stvaranje automatiziranog taxoboxa: *{{tl|Automatski taksokvir}} – slučajevi osim onih u nastavku *{{tl|Hybridbox}} – hibridne vrste životinja unutar istog roda *{{tl|Ichnobox}} – fosilni tragovi *{{tl|Infraspeciesbox}} – biljni rangovi ispod vrste (podvrste, varijeteti) *{{tl|Oobox}} – fosilna jaja *{{tl|Speciesbox}} – vrste *{{tl|Subspeciesbox}} – podvrste životinja *{{tl|Virusbox}} – svojte virusa na svim rangovima ===Prikaz automatskog taksokvira=== Šabloni za automatske taksokvire najviše razine započinju pozivanjem na šablon {{tl|Taxobox/core}} s {{para|matični|''ciljni_takson''}}. U nastavku su prikazani samo oni šabloni koji se posebno odnose na automatski taksokvir. Točke označene s "§" mjesta su na kojima se informacije dobivaju iz taksonomskog šablona – vidi [[#low|Dohvaćanje informacija iz taksonomskog šablona]] u nastavku. *{{tl|Taxobox/core}} **{{tl|Uredi taksonomiju}} – stvara poveznicu za uređivanje na vrhu taksokvira (crna ikona olovke) **{{tl|Informacije o taksonu}} [[#low|§]] **[[Modul:Autotaxobox]].taxoboxColour – automatski određuje boju taksokvira ***[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem [[#low|§]] ***{{tl|Taksokvir boja}} ****{{tl|Taksokvir/Greška u boji}} **[[Modul:Autotaxobox]].taxoboxList – prolazi kroz taksonomsku hijerarhiju i prikazuje je redak po redak ***[[Modul:Autotaxobox]].showTaxon – prikazuje jedan redak taksonomske hijerarhije ****{{tl|Izradi taksonomiju}} <span style="color:darkgreen">– stvaranje</span> ****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem [[#low|§]] ****{{tl|Glavna taksonomska jedinica}} – je li to rang koji se uvijek prikazuje ili ne? ****[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank – dohvaća srpskohrvatsku inačicu ranga ****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonLink – postavlja naziv taksona, odgovarajuće pisan kurzivom, povezan wikivezom itd. *****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem *****{{tl|Takson u italiku}} ===Prikaz taksonomskog šablona=== Prvi redak svakog taksonomskog šablona počinje s :<code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red {{{machine code|}}} ...</nowiki></code> Kada se taksonomski šablon pregledava kao stranica, poziva se {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red }}, budući da <code>machine code</code> prema zadanim postavkama ima prazan niz. Prikazuje taksonomiju kodiranu taksonomskim šablonom u obliku dviju tablica: lijeva tablica prikazuje sam taksonomski šablon; desna tablica prikazuje taksonomsku hijerarhiju počevši od taksona opisanog taksonomskim šablonom. Vidi, npr., [[Šablon:Taksonomija/Pteranodon]]. * {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red}} – prikazuje stranicu taksonomskog šablona ** [[Modul:Autotaxobox]]|callTaxonomyKey – prikuplja informacije potrebne za uporabu šablona {{tl|Ključ za taksonomiju}} ***{{tl|Ključ za taksonomiju}} ****desna tablica *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxoboxColour – pronalazi boju taksokvira *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxonomyList – stvara tablicu koja prikazuje taksonomsku hijerarhiju ******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem [[#low|§]] ******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonLink *******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem [[#low|§]] *******{{tl|Takson u italiku}} ******[[Modul:Autotaxobox]]|createTaxonTableRow – priprema prikaz pojedinačnog retka/taksona u tablici *******[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank – dohvaća srpskohrvatsku inačicu ranga *******{{tl|Uredi takson}} – stvara poveznicu na taksonomski šablon za takson *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} *****{{tl|Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon}} ****lijeva tablica *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} *****[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank *****{{tl|Takson u italiku}} *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxonLink *****{{tl|Informacije o taksonu}} [[#low|§]] *****[[Modul:Autotaxobox]]|showRefs *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} {{anchor|low}} ===Dohvaćanje informacija iz taksonomskog šablona=== Naposljetku se informacije dobivaju iz taksonomskog šablona putem <code><nowiki>{{Taksonomija/</nowiki>''takson''|machine code=''predmet''}}</code>, koji pak koristi jednu od varijanti šablona <code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red</nowiki> ''predmet''}}</code>, gdje je <code>''predmet'' = matični</code>, <code>rang</code> itd. Ovo je možda neobičan način uporabe jezika za kodiranje šablona: <em>naziv</em> šablona koji će se sljedeći koristiti sastavlja se putem parametra. Tako se <code><nowiki>{{Taksonomija/</nowiki>Acacia|machine code=matični}}</code> proširuje putem {{tl|Taksonomija/Acacia}} u <code><nowiki>{{</nowiki>Nemojte mijenjati ovaj red matični |rang=genus |veza=Acacia |matični=Acacieae }}</code>, što zatim daje "Acacieae". <strong>Taksonomski šabloni nikada se ne smiju koristiti izravno za pristup taksonomskoj hijerarhiji</strong>; u šablonu se uvijek moraju pozivati putem <code><nowiki>{{Informacije o taksonu}}</nowiki></code>; u Lua modulu pristup taksonomskim šablonima kodiran je u dijelu <code>getTaxonInfoItem</code>. Ako je tada prisutan {{para|kao_i}}, slijedi se ta veza kako bi se popunile sve informacije koje nedostaju u taksonomskom šablonu. Izravna uporaba taksonomskog šablona ne slijedi poveznicu "kao i". Iznimka je kada se taksonomski šablon <em>pregledava</em>, budući da lijeva tablica mora prikazivati stvarne vrijednosti parametara u šablonu; njima se pristupa izravno putem <code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red}}</nowiki></code>. *{{tl|Informacije o taksonu}} – omotač za Lua funkciju <code>taxonInfo</code> **[[Modul:Autotaxobox]]|taxonInfo – dohvaća vrijednosti parametara za Lua funkciju <code>getTaxonInfoItem</code> ***[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem – dohvaća jednu informaciju iz taksonomskog šablona, slijedeći jednu poveznicu "kao i" ****Šablon:Taksonomija/''takson'' s {{para|machine code|''predmet''}} *****[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red/dok/varijanta|Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red ''predmet'']] – dohvaća jednu informaciju iz taksonomskog šablona koristeći sljedeće šablone: ****** {{tl|Don't edit this line rank}} ****** {{tl|Don't edit this line parent}} ****** {{tl|Don't edit this line link text}} ****** {{tl|Don't edit this line always display}} ****** {{tl|Don't edit this line refs}} ****** {{tl|Don't edit this line same as}} ==="Preload" šabloni=== Kada se stvara taksonomski šablon, "preload šabloni" pružaju uvod i mogu unaprijed ispuniti šablon, počevši od {{tl|Editnotices/Group/Šablon:Taksonomija}}. Vidi [[Wikipedija:Editnotice]] za opće informacije i pomoć. *{{tl|Taxonomy preload}} – pomaže odabrati jedan od sljedećih šablona za prethodno učitavanje **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload}} → {{tl|Taksonomija/preload}} – zadani slučaj **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/?}} → {{tl|Taksonomija/preload/?}} – takson dobiven upitom **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/??}} → {{tl|Taksonomija/preload/??}} – takson i nadređeni takson(i) dobiveni upitom **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/incertae sedis}} → {{tl|Taksonomija/preload/incertae sedis}} – takson ''incertae sedis'' **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/sameas}} → {{tl|Taksonomija/sameas}} – isto što i takson ===Pomoćni šabloni=== Razni "pomoćni šabloni" mogu se koristiti i u automatiziranim i u ručnim taksokvirima. Neki su navedeni u nastavku. ;Šabloni za generiranje posebnih simbola *{{tl|Izumrla}} – generira simbol † bez oblikovanja kurzivom ili podebljano *{{tl|Hybrid}} – generira simbol × bez oblikovanja kurzivom ;Šabloni za stvaranje liste taksona, uključujući: *{{tl|Lista taksona}} *{{tl|Lista taksona s vezama}} *{{tl|Lista vrsta}} *{{tl|Lista vrsta s podebljanjem}} *{{tl|Lista vrsta s vezama}} ;Šabloni koji se koriste za generiranje unosa za {{para|podjela_kategorije}} ako nedostaje, ali je potreban *{{tl|Children rank}} *{{tl|Child rank}} *{{tl|Pluralise rank}} <!-- ==Moduli i šabloni povezani s taksokvirima== Transkluzijski brojevi dobivaju se automatski pomoću modula [[Modul:Transclusion count]]. Njegovi se brojevi ažuriraju samo jednom tjedno i uključuju <em>sve</em> imenske prostore, a ne samo imenski prostor članaka. {| class="wikitable" !Modul!!Transkluzije!!Napomene |- |[[Modul:Autotaxobox]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Autotaxobox}}}}||Temeljna funkcionalnost sustava automatiziranih taxoboxa, i automatiziranih taxoboxa i taksonomskih šablona |- |[[Modul:Automated taxobox]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Automated taxobox}}}}||Generira automatizirane taxoboxe |- |[[Modul:Taxobox ranks]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Taxobox ranks}}}}||Definira i obrađuje prihvaćene rangove, njihove engleske ekvivalente i dosljedan redoslijed rangova |- |[[Modul:TaxonItalics]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:TaxonItalics}}}}||Upravlja pisanjem naziva taksona kurzivom |} Većina šablona povezanih s taxoboxima koristi se ili samo u automatiziranim taxoboxima ili i u ručnim i u automatiziranim taxoboxima. Nekoliko šablona koji se koriste samo u ručnim taxoboxima označeno je <span style="background-color:#CCF">ovom bojom</span> u nastavku. {| class="wikitable" !Šablon!!Transkluzije!!Napomene |- |colspan=2|<b>Najviša razina – šabloni za generiranje taxoboxa</b> || |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Hybridbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Hybridbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Ichnobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Ichnobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Infraspeciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Infraspeciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Oobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Oobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Paraphyletic group}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Paraphyletic group}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Speciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Speciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Subspeciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Subspeciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Taxobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Virusbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Virusbox}}}}||najviša razina |- |colspan=2|<b>Šabloni koji se koriste u šablonima taxoboxa najviše razine</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Child rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Child rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Children rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Children rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Pluralise rank}}</span>|||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Pluralise rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Select genus}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Select genus}}}}||podrška šablonima taxoboxa (samo za Hybridbox) |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Select species}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Select species}}}}||podrška šablonima taxoboxa (samo za Hybridbox) |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Sets taxobox colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Sets taxobox colour}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Speciesbox/name}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Speciesbox/name}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon italics}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon italics}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Taxobox name}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox name}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |colspan=2|<b>Temeljni šablon koji generira sve taxoboxe</b>|| |- |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox/core}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox/core}}}}||jezgra taxoboxa |- |colspan=2|<b>Šabloni koje koriste svi taxoboxi</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Anglicise rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Anglicise rank}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa – sučelje za [[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox colour}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |colspan=2|<b>Komponente sustava automatiziranih taxoboxa</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line all}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line all}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line always display}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line always display}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line extinct}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line extinct}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line link target}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line link target}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line link text}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line link text}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line parent}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line parent}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line rank}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line refs}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line refs}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa – reference se prikazuju samo u taksonomskim šablonima |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line same as}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line same as}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Uredi taksonomiju}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Uredi taksonomiju}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Is italic taxon}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Is italic taxon}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Principal rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Principal rank}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox/Error colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox/Error colour}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Informacije o taksonu}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Informacije o taksonu}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Ključ za taksonomiju}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Ključ za taksonomiju}}}}||prikazuje taksonomske šablone |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Edit a taxon}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Edit a taxon}}}}||koristi se za prikaz taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Create taxonomy/link}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Create taxonomy/link}}}}||koristi se za prikaz taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy preload}}}}||koristi se u taksonomskim šablonima |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/?}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/?}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/??}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/??}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/incertae sedis}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/incertae sedis}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/sameas}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/sameas}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Create taxonomy}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Create taxonomy}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/?}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/?}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/??}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/??}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/incertae sedis}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/incertae sedis}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/sameas}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/sameas}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |colspan=3|<b>Pomoćni i drugi šabloni</b> |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Bold species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Bold species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Collapsible taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Collapsible taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Extinct}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Extinct}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Hybrid}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Hybrid}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Incomplete taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Incomplete taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Linked species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Linked species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Linked taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Linked taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nested taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nested taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon link}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon link}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon rank}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox authority}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox authority}}}}||dodatno |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox colour scheme}}</span>|| ||dodatno |} --> ==Povezano== * [[:Kategorija:Šabloni Taksokvira]] * [[:Kategorija:Taksonomski šabloni]] [[Kategorija:Wikipedijini automatski taksokviri]] 8sn858lqck1ph4du4ssq3lmyjafmh4f 42683189 42683143 2026-09-04T14:50:13Z Edgar Allan Poe 29250 /* Dohvaćanje informacija iz taksonomskog šablona */ 42683189 wikitext text/x-wiki {{Autotaxobox system navbox}} Ova stranica pruža pregled šablona koji zajedno djeluju kako bi stvorili taksokvir u sustavu automatskih taksokvira. Namijenjena je pomoći uređivačima koji održavaju sustav. Imajte na umu da možda nije uvijek ažurna. ==Pregled== ''Ažurirano: 14. ožujka 2020.'' Temeljni dio sustava automatskih taksokvira prikazuje taksonomiju ciljnog taksona dohvaćanjem taksonomske hijerarhije pohranjene u šablonima "Taksonomija/''takson''". [[Modul:Autotaxobox]] pruža ključnu podršku sustavu. Konkretno, svi prolazi kroz taksonomsku hijerarhiju kodirani su u [[Lua (programski jezik)|Lua]] jeziku u ovom modulu kako bi se izbjegli problemi s dubinom proširenja koji su prethodno nastajali zbog uporabe jezika šablona. U nastavku su prikazane <em>glavne</em> funkcije i šabloni uključeni u ovaj proces. *{{tl|Speciesbox}} i {{tl|Automatski taksokvir}}<br>Generiraju taksokvir za sve taksone koje nisu virusi, od ranga vrste naviše. Koriste parametar <code>takson</code> kako bi odredili naziv taksona koji je cilj automatskog taksokvira. Zatim pozivaju {{tl|Taxobox/core}} s {{para|matični|''ciljni_takson''}}, prosljeđujući sve druge parametre povezane s taksokvirom. {{tl|Speciesbox}} dohvaća taksonomsku hijerarhiju koristeći samo naziv roda; {{tl|Automatski taksokvir}} koristi puni naziv taksona. (Funkcija šablona {{tl|Automatski taksokvir}} implementirana je u [[Modul:Automated taxobox]].) **{{tl|Taxobox/core}}<br>Generira automatski taksokvir, ali ''samo'' kada mu je proslijeđen parametar <code>matični</code>. (Inače generira ručni taksokvir.) Stvara strukturu taksokvira i obrađuje sve parametre povezane s taksokvirom, osim <code>matični</code>, koji su mu proslijeđeni. ***[[Modul:Autotaxobox]]|<code>taxoboxColour</code><br>Prvo sustav mora pronaći ispravnu boju taksokvira. Lua funkcija <code>taxoboxColour</code> pretražuje taksonomsku hijerarhiju prema gore sve dok ne pronađe prvi takson koji određuje boju taxoboxa prema {{tl|Taksokvir boja}}. ***[[Modul:Autotaxobox]]|<code>taxoboxList</code><br>Drugo, sustav mora generirati popis taksona prikazanih u taksokviru. Lua funkcija <code>taxoboxList</code> sastavlja popis svih nadređenih taksona ciljnog taksona na temelju taksonomskih šablona. ****[[Modul:Autotaxobox]]|<code>showTaxon</code><br>Svaki se takson na popisu zatim obrađuje funkcijom <code>showTaxon</code>, koja ispisuje redak za pojedinačni takson ako ga treba prikazati u taksokviru. Izlaz se sastoji od naziva ranga, naziva taksona (ispisanog kurzivom ako je potrebno) i autorstva ako je ono proslijeđeno kao parametar. Šablon odlučuje hoće li prikazati ili izostaviti takson na temelju različitih kriterija: je li na "glavnom rangu", koliko se neposredno viših rangova treba prikazati i je li u taksonomskom šablonu postavljen {{para|uvijek_prikaži|yes}}. ==Konfiguracija== Sljedeći šabloni i funkcije na neki način konfiguriraju sustav: *[[Modul:Autotaxobox]]|<code>topLevelTaxon</code> – definira koji taksoni čine samu najvišu razinu taksonomske hijerarhije (npr. "Život"). *{{tl|Taksokvir boja}} – definira koji taksoni određuju boju taksokvira i koje su to boje (također se koristi u ručnim taksokvirima). *[[Modul:Taxobox ranks]] – definira rangove koji su prihvaćeni i pretvara latinski oblik koji se koristi u taksonomskim šablonima u srpskohrvatski ekvivalent (također se koristi u ručnim taksokvirima). Također nekim rangovima dodjeljuje proizvoljnu brojčanu vrijednost koja se koristi za odlučivanje ima li taksonomska hijerarhija definirana u taksonomskim šablonima dosljedne rangove ili ne. *{{tl|Glavna taksonomska jedinica}} – definira glavne taksonomske rangove prema Linnéu, a koji se prema zadanim postavkama prikazuju. *{{tl|Takson u italiku}} – definira koji rangovi uzrokuju da se nazivi taksona ispisuju kurzivom. ==Detaljna karta== ''Ažurirano u svibnju 2025.'' Općenito su u nastavku prikazane samo one funkcije u modulu [[Modul:Autotaxobox]] koje su u vanjskoj interakciji. ===Najviša razina=== Sljedeći se šabloni mogu koristiti u člancima za stvaranje automatiziranog taxoboxa: *{{tl|Automatski taksokvir}} – slučajevi osim onih u nastavku *{{tl|Hybridbox}} – hibridne vrste životinja unutar istog roda *{{tl|Ichnobox}} – fosilni tragovi *{{tl|Infraspeciesbox}} – biljni rangovi ispod vrste (podvrste, varijeteti) *{{tl|Oobox}} – fosilna jaja *{{tl|Speciesbox}} – vrste *{{tl|Subspeciesbox}} – podvrste životinja *{{tl|Virusbox}} – svojte virusa na svim rangovima ===Prikaz automatskog taksokvira=== Šabloni za automatske taksokvire najviše razine započinju pozivanjem na šablon {{tl|Taxobox/core}} s {{para|matični|''ciljni_takson''}}. U nastavku su prikazani samo oni šabloni koji se posebno odnose na automatski taksokvir. Točke označene s "§" mjesta su na kojima se informacije dobivaju iz taksonomskog šablona – vidi [[#low|Dohvaćanje informacija iz taksonomskog šablona]] u nastavku. *{{tl|Taxobox/core}} **{{tl|Uredi taksonomiju}} – stvara poveznicu za uređivanje na vrhu taksokvira (crna ikona olovke) **{{tl|Informacije o taksonu}} [[#low|§]] **[[Modul:Autotaxobox]].taxoboxColour – automatski određuje boju taksokvira ***[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem [[#low|§]] ***{{tl|Taksokvir boja}} ****{{tl|Taksokvir/Greška u boji}} **[[Modul:Autotaxobox]].taxoboxList – prolazi kroz taksonomsku hijerarhiju i prikazuje je redak po redak ***[[Modul:Autotaxobox]].showTaxon – prikazuje jedan redak taksonomske hijerarhije ****{{tl|Izradi taksonomiju}} <span style="color:darkgreen">– stvaranje</span> ****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem [[#low|§]] ****{{tl|Glavna taksonomska jedinica}} – je li to rang koji se uvijek prikazuje ili ne? ****[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank – dohvaća srpskohrvatsku inačicu ranga ****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonLink – postavlja naziv taksona, odgovarajuće pisan kurzivom, povezan wikivezom itd. *****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem *****{{tl|Takson u italiku}} ===Prikaz taksonomskog šablona=== Prvi redak svakog taksonomskog šablona počinje s :<code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red {{{machine code|}}} ...</nowiki></code> Kada se taksonomski šablon pregledava kao stranica, poziva se {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red }}, budući da <code>machine code</code> prema zadanim postavkama ima prazan niz. Prikazuje taksonomiju kodiranu taksonomskim šablonom u obliku dviju tablica: lijeva tablica prikazuje sam taksonomski šablon; desna tablica prikazuje taksonomsku hijerarhiju počevši od taksona opisanog taksonomskim šablonom. Vidi, npr., [[Šablon:Taksonomija/Pteranodon]]. * {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red}} – prikazuje stranicu taksonomskog šablona ** [[Modul:Autotaxobox]]|callTaxonomyKey – prikuplja informacije potrebne za uporabu šablona {{tl|Ključ za taksonomiju}} ***{{tl|Ključ za taksonomiju}} ****desna tablica *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxoboxColour – pronalazi boju taksokvira *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxonomyList – stvara tablicu koja prikazuje taksonomsku hijerarhiju ******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem [[#low|§]] ******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonLink *******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem [[#low|§]] *******{{tl|Takson u italiku}} ******[[Modul:Autotaxobox]]|createTaxonTableRow – priprema prikaz pojedinačnog retka/taksona u tablici *******[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank – dohvaća srpskohrvatsku inačicu ranga *******{{tl|Uredi takson}} – stvara poveznicu na taksonomski šablon za takson *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} *****{{tl|Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon}} ****lijeva tablica *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} *****[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank *****{{tl|Takson u italiku}} *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxonLink *****{{tl|Informacije o taksonu}} [[#low|§]] *****[[Modul:Autotaxobox]]|showRefs *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} {{anchor|low}} ===Dohvaćanje informacija iz taksonomskog šablona=== Naposljetku se informacije dobivaju iz taksonomskog šablona putem <code><nowiki>{{Taksonomija/</nowiki>''takson''|machine code=''predmet''}}</code>, koji pak koristi jednu od varijanti šablona <code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red</nowiki> ''predmet''}}</code>, gdje je <code>''predmet'' = matični</code>, <code>rang</code> itd. Ovo je možda neobičan način uporabe jezika za kodiranje šablona: <em>naziv</em> šablona koji će se sljedeći koristiti sastavlja se putem parametra. Tako se <code><nowiki>{{Taksonomija/</nowiki>Acacia|machine code=matični}}</code> proširuje putem {{tl|Taksonomija/Acacia}} u <code><nowiki>{{</nowiki>Nemojte mijenjati ovaj red matični |rang=genus |veza=Acacia |matični=Acacieae }}</code>, što zatim daje "Acacieae". <strong>Taksonomski šabloni nikada se ne smiju koristiti izravno za pristup taksonomskoj hijerarhiji</strong>; u šablonu se uvijek moraju pozivati putem <code><nowiki>{{Informacije o taksonu}}</nowiki></code>; u Lua modulu pristup taksonomskim šablonima kodiran je u dijelu <code>getTaxonInfoItem</code>. Ako je tada prisutan {{para|kao_i}}, slijedi se ta veza kako bi se popunile sve informacije koje nedostaju u taksonomskom šablonu. Izravna uporaba taksonomskog šablona ne slijedi poveznicu "kao i". Iznimka je kada se taksonomski šablon <em>pregledava</em>, budući da lijeva tablica mora prikazivati stvarne vrijednosti parametara u šablonu; njima se pristupa izravno putem <code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red}}</nowiki></code>. *{{tl|Informacije o taksonu}} – omotač za Lua funkciju <code>taxonInfo</code> **[[Modul:Autotaxobox]]|taxonInfo – dohvaća vrijednosti parametara za Lua funkciju <code>getTaxonInfoItem</code> ***[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem – dohvaća jednu informaciju iz taksonomskog šablona, slijedeći jednu poveznicu "kao i" ****Šablon:Taksonomija/''takson'' s {{para|machine code|''predmet''}} *****[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red/dok/varijanta|Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red ''predmet'']] – dohvaća jednu informaciju iz taksonomskog šablona koristeći sljedeće šablone: ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red rang}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red matični}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red veza tekst}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red uvijek prikaži}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red ref}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red kao i}} ==="Preload" šabloni=== Kada se stvara taksonomski šablon, "preload šabloni" pružaju uvod i mogu unaprijed ispuniti šablon, počevši od {{tl|Editnotices/Group/Šablon:Taksonomija}}. Vidi [[Wikipedija:Editnotice]] za opće informacije i pomoć. *{{tl|Taxonomy preload}} – pomaže odabrati jedan od sljedećih šablona za prethodno učitavanje **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload}} → {{tl|Taksonomija/preload}} – zadani slučaj **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/?}} → {{tl|Taksonomija/preload/?}} – takson dobiven upitom **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/??}} → {{tl|Taksonomija/preload/??}} – takson i nadređeni takson(i) dobiveni upitom **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/incertae sedis}} → {{tl|Taksonomija/preload/incertae sedis}} – takson ''incertae sedis'' **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/sameas}} → {{tl|Taksonomija/sameas}} – isto što i takson ===Pomoćni šabloni=== Razni "pomoćni šabloni" mogu se koristiti i u automatiziranim i u ručnim taksokvirima. Neki su navedeni u nastavku. ;Šabloni za generiranje posebnih simbola *{{tl|Izumrla}} – generira simbol † bez oblikovanja kurzivom ili podebljano *{{tl|Hybrid}} – generira simbol × bez oblikovanja kurzivom ;Šabloni za stvaranje liste taksona, uključujući: *{{tl|Lista taksona}} *{{tl|Lista taksona s vezama}} *{{tl|Lista vrsta}} *{{tl|Lista vrsta s podebljanjem}} *{{tl|Lista vrsta s vezama}} ;Šabloni koji se koriste za generiranje unosa za {{para|podjela_kategorije}} ako nedostaje, ali je potreban *{{tl|Children rank}} *{{tl|Child rank}} *{{tl|Pluralise rank}} <!-- ==Moduli i šabloni povezani s taksokvirima== Transkluzijski brojevi dobivaju se automatski pomoću modula [[Modul:Transclusion count]]. Njegovi se brojevi ažuriraju samo jednom tjedno i uključuju <em>sve</em> imenske prostore, a ne samo imenski prostor članaka. {| class="wikitable" !Modul!!Transkluzije!!Napomene |- |[[Modul:Autotaxobox]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Autotaxobox}}}}||Temeljna funkcionalnost sustava automatiziranih taxoboxa, i automatiziranih taxoboxa i taksonomskih šablona |- |[[Modul:Automated taxobox]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Automated taxobox}}}}||Generira automatizirane taxoboxe |- |[[Modul:Taxobox ranks]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Taxobox ranks}}}}||Definira i obrađuje prihvaćene rangove, njihove engleske ekvivalente i dosljedan redoslijed rangova |- |[[Modul:TaxonItalics]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:TaxonItalics}}}}||Upravlja pisanjem naziva taksona kurzivom |} Većina šablona povezanih s taxoboxima koristi se ili samo u automatiziranim taxoboxima ili i u ručnim i u automatiziranim taxoboxima. Nekoliko šablona koji se koriste samo u ručnim taxoboxima označeno je <span style="background-color:#CCF">ovom bojom</span> u nastavku. {| class="wikitable" !Šablon!!Transkluzije!!Napomene |- |colspan=2|<b>Najviša razina – šabloni za generiranje taxoboxa</b> || |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Hybridbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Hybridbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Ichnobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Ichnobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Infraspeciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Infraspeciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Oobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Oobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Paraphyletic group}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Paraphyletic group}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Speciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Speciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Subspeciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Subspeciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Taxobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Virusbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Virusbox}}}}||najviša razina |- |colspan=2|<b>Šabloni koji se koriste u šablonima taxoboxa najviše razine</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Child rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Child rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Children rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Children rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Pluralise rank}}</span>|||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Pluralise rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Select genus}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Select genus}}}}||podrška šablonima taxoboxa (samo za Hybridbox) |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Select species}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Select species}}}}||podrška šablonima taxoboxa (samo za Hybridbox) |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Sets taxobox colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Sets taxobox colour}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Speciesbox/name}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Speciesbox/name}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon italics}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon italics}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Taxobox name}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox name}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |colspan=2|<b>Temeljni šablon koji generira sve taxoboxe</b>|| |- |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox/core}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox/core}}}}||jezgra taxoboxa |- |colspan=2|<b>Šabloni koje koriste svi taxoboxi</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Anglicise rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Anglicise rank}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa – sučelje za [[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox colour}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |colspan=2|<b>Komponente sustava automatiziranih taxoboxa</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line all}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line all}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line always display}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line always display}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line extinct}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line extinct}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line link target}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line link target}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line link text}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line link text}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line parent}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line parent}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line rank}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line refs}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line refs}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa – reference se prikazuju samo u taksonomskim šablonima |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Don't edit this line same as}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Don't edit this line same as}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Uredi taksonomiju}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Uredi taksonomiju}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Is italic taxon}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Is italic taxon}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Principal rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Principal rank}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox/Error colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox/Error colour}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Informacije o taksonu}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Informacije o taksonu}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Ključ za taksonomiju}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Ključ za taksonomiju}}}}||prikazuje taksonomske šablone |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Edit a taxon}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Edit a taxon}}}}||koristi se za prikaz taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Create taxonomy/link}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Create taxonomy/link}}}}||koristi se za prikaz taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy preload}}}}||koristi se u taksonomskim šablonima |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/?}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/?}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/??}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/??}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/incertae sedis}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/incertae sedis}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/sameas}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/sameas}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Create taxonomy}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Create taxonomy}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/?}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/?}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/??}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/??}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/incertae sedis}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/incertae sedis}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/sameas}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/sameas}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |colspan=3|<b>Pomoćni i drugi šabloni</b> |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Bold species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Bold species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Collapsible taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Collapsible taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Extinct}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Extinct}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Hybrid}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Hybrid}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Incomplete taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Incomplete taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Linked species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Linked species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Linked taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Linked taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nested taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nested taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon link}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon link}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon rank}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox authority}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox authority}}}}||dodatno |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox colour scheme}}</span>|| ||dodatno |} --> ==Povezano== * [[:Kategorija:Šabloni Taksokvira]] * [[:Kategorija:Taksonomski šabloni]] [[Kategorija:Wikipedijini automatski taksokviri]] 02qrmxgqyfvzgrl6nam8sprshla03sv 42683199 42683189 2026-09-04T15:10:27Z Edgar Allan Poe 29250 42683199 wikitext text/x-wiki {{Autotaxobox system navbox}} Ova stranica pruža pregled šablona koji zajedno djeluju kako bi stvorili taksokvir u sustavu automatskih taksokvira. Namijenjena je pomoći uređivačima koji održavaju sustav. Imajte na umu da možda nije uvijek ažurna. ==Pregled== ''Ažurirano: 14. ožujka 2020.'' Temeljni dio sustava automatskih taksokvira prikazuje taksonomiju ciljnog taksona dohvaćanjem taksonomske hijerarhije pohranjene u šablonima "Taksonomija/''takson''". [[Modul:Autotaxobox]] pruža ključnu podršku sustavu. Konkretno, svi prolazi kroz taksonomsku hijerarhiju kodirani su u [[Lua (programski jezik)|Lua]] jeziku u ovom modulu kako bi se izbjegli problemi s dubinom proširenja koji su prethodno nastajali zbog uporabe jezika šablona. U nastavku su prikazane <em>glavne</em> funkcije i šabloni uključeni u ovaj proces. *{{tl|Speciesbox}} i {{tl|Automatski taksokvir}}<br>Generiraju taksokvir za sve taksone koje nisu virusi, od ranga vrste naviše. Koriste parametar <code>takson</code> kako bi odredili naziv taksona koji je cilj automatskog taksokvira. Zatim pozivaju {{tl|Taxobox/core}} s {{para|matični|''ciljni_takson''}}, prosljeđujući sve druge parametre povezane s taksokvirom. {{tl|Speciesbox}} dohvaća taksonomsku hijerarhiju koristeći samo naziv roda; {{tl|Automatski taksokvir}} koristi puni naziv taksona. (Funkcija šablona {{tl|Automatski taksokvir}} implementirana je u [[Modul:Automated taxobox]].) **{{tl|Taxobox/core}}<br>Generira automatski taksokvir, ali ''samo'' kada mu je proslijeđen parametar <code>matični</code>. (Inače generira ručni taksokvir.) Stvara strukturu taksokvira i obrađuje sve parametre povezane s taksokvirom, osim <code>matični</code>, koji su mu proslijeđeni. ***[[Modul:Autotaxobox]]|<code>taxoboxColour</code><br>Prvo sustav mora pronaći ispravnu boju taksokvira. Lua funkcija <code>taxoboxColour</code> pretražuje taksonomsku hijerarhiju prema gore sve dok ne pronađe prvi takson koji određuje boju taxoboxa prema {{tl|Taksokvir boja}}. ***[[Modul:Autotaxobox]]|<code>taxoboxList</code><br>Drugo, sustav mora generirati popis taksona prikazanih u taksokviru. Lua funkcija <code>taxoboxList</code> sastavlja popis svih nadređenih taksona ciljnog taksona na temelju taksonomskih šablona. ****[[Modul:Autotaxobox]]|<code>showTaxon</code><br>Svaki se takson na popisu zatim obrađuje funkcijom <code>showTaxon</code>, koja ispisuje redak za pojedinačni takson ako ga treba prikazati u taksokviru. Izlaz se sastoji od naziva ranga, naziva taksona (ispisanog kurzivom ako je potrebno) i autorstva ako je ono proslijeđeno kao parametar. Šablon odlučuje hoće li prikazati ili izostaviti takson na temelju različitih kriterija: je li na "glavnom rangu", koliko se neposredno viših rangova treba prikazati i je li u taksonomskom šablonu postavljen {{para|uvijek_prikaži|yes}}. ==Konfiguracija== Sljedeći šabloni i funkcije na neki način konfiguriraju sustav: *[[Modul:Autotaxobox]]|<code>topLevelTaxon</code> – definira koji taksoni čine samu najvišu razinu taksonomske hijerarhije (npr. "Život"). *{{tl|Taksokvir boja}} – definira koji taksoni određuju boju taksokvira i koje su to boje (također se koristi u ručnim taksokvirima). *[[Modul:Taxobox ranks]] – definira rangove koji su prihvaćeni i pretvara latinski oblik koji se koristi u taksonomskim šablonima u srpskohrvatski ekvivalent (također se koristi u ručnim taksokvirima). Također nekim rangovima dodjeljuje proizvoljnu brojčanu vrijednost koja se koristi za odlučivanje ima li taksonomska hijerarhija definirana u taksonomskim šablonima dosljedne rangove ili ne. *{{tl|Glavna taksonomska jedinica}} – definira glavne taksonomske rangove prema Linnéu, a koji se prema zadanim postavkama prikazuju. *{{tl|Takson u italiku}} – definira koji rangovi uzrokuju da se nazivi taksona ispisuju kurzivom. ==Detaljna karta== ''Ažurirano u svibnju 2025.'' Općenito su u nastavku prikazane samo one funkcije u modulu [[Modul:Autotaxobox]] koje su u vanjskoj interakciji. ===Najviša razina=== Sljedeći se šabloni mogu koristiti u člancima za stvaranje automatiziranog taxoboxa: *{{tl|Automatski taksokvir}} – slučajevi osim onih u nastavku *{{tl|Hybridbox}} – hibridne vrste životinja unutar istog roda *{{tl|Ichnobox}} – fosilni tragovi *{{tl|Infraspeciesbox}} – biljni rangovi ispod vrste (podvrste, varijeteti) *{{tl|Oobox}} – fosilna jaja *{{tl|Speciesbox}} – vrste *{{tl|Subspeciesbox}} – podvrste životinja *{{tl|Virusbox}} – svojte virusa na svim rangovima ===Prikaz automatskog taksokvira=== Šabloni za automatske taksokvire najviše razine započinju pozivanjem na šablon {{tl|Taxobox/core}} s {{para|matični|''ciljni_takson''}}. U nastavku su prikazani samo oni šabloni koji se posebno odnose na automatski taksokvir. Točke označene s "§" mjesta su na kojima se informacije dobivaju iz taksonomskog šablona – vidi [[#low|Dohvaćanje informacija iz taksonomskog šablona]] u nastavku. *{{tl|Taxobox/core}} **{{tl|Uredi taksonomiju}} – stvara poveznicu za uređivanje na vrhu taksokvira (crna ikona olovke) **{{tl|Informacije o taksonu}} [[#low|§]] **[[Modul:Autotaxobox]].taxoboxColour – automatski određuje boju taksokvira ***[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem [[#low|§]] ***{{tl|Taksokvir boja}} ****{{tl|Taksokvir/Greška u boji}} **[[Modul:Autotaxobox]].taxoboxList – prolazi kroz taksonomsku hijerarhiju i prikazuje je redak po redak ***[[Modul:Autotaxobox]].showTaxon – prikazuje jedan redak taksonomske hijerarhije ****{{tl|Izradi taksonomiju}} <span style="color:darkgreen">– stvaranje</span> ****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem [[#low|§]] ****{{tl|Glavna taksonomska jedinica}} – je li to rang koji se uvijek prikazuje ili ne? ****[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank – dohvaća srpskohrvatsku inačicu ranga ****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonLink – postavlja naziv taksona, odgovarajuće pisan kurzivom, povezan wikivezom itd. *****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem *****{{tl|Takson u italiku}} ===Prikaz taksonomskog šablona=== Prvi redak svakog taksonomskog šablona počinje s :<code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red {{{machine code|}}} ...</nowiki></code> Kada se taksonomski šablon pregledava kao stranica, poziva se {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red }}, budući da <code>machine code</code> prema zadanim postavkama ima prazan niz. Prikazuje taksonomiju kodiranu taksonomskim šablonom u obliku dviju tablica: lijeva tablica prikazuje sam taksonomski šablon; desna tablica prikazuje taksonomsku hijerarhiju počevši od taksona opisanog taksonomskim šablonom. Vidi, npr., [[Šablon:Taksonomija/Pteranodon]]. * {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red}} – prikazuje stranicu taksonomskog šablona ** [[Modul:Autotaxobox]]|callTaxonomyKey – prikuplja informacije potrebne za uporabu šablona {{tl|Ključ za taksonomiju}} ***{{tl|Ključ za taksonomiju}} ****desna tablica *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxoboxColour – pronalazi boju taksokvira *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxonomyList – stvara tablicu koja prikazuje taksonomsku hijerarhiju ******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem [[#low|§]] ******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonLink *******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem [[#low|§]] *******{{tl|Takson u italiku}} ******[[Modul:Autotaxobox]]|createTaxonTableRow – priprema prikaz pojedinačnog retka/taksona u tablici *******[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank – dohvaća srpskohrvatsku inačicu ranga *******{{tl|Uredi takson}} – stvara poveznicu na taksonomski šablon za takson *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} *****{{tl|Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon}} ****lijeva tablica *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} *****[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank *****{{tl|Takson u italiku}} *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxonLink *****{{tl|Informacije o taksonu}} [[#low|§]] *****[[Modul:Autotaxobox]]|showRefs *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} {{anchor|low}} ===Dohvaćanje informacija iz taksonomskog šablona=== Naposljetku se informacije dobivaju iz taksonomskog šablona putem <code><nowiki>{{Taksonomija/</nowiki>''takson''|machine code=''predmet''}}</code>, koji pak koristi jednu od varijanti šablona <code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red</nowiki> ''predmet''}}</code>, gdje je <code>''predmet'' = matični</code>, <code>rang</code> itd. Ovo je možda neobičan način uporabe jezika za kodiranje šablona: <em>naziv</em> šablona koji će se sljedeći koristiti sastavlja se putem parametra. Tako se <code><nowiki>{{Taksonomija/</nowiki>Acacia|machine code=matični}}</code> proširuje putem {{tl|Taksonomija/Acacia}} u <code><nowiki>{{</nowiki>Nemojte mijenjati ovaj red matični |rang=genus |veza=Acacia |matični=Acacieae }}</code>, što zatim daje "Acacieae". <strong>Taksonomski šabloni nikada se ne smiju koristiti izravno za pristup taksonomskoj hijerarhiji</strong>; u šablonu se uvijek moraju pozivati putem <code><nowiki>{{Informacije o taksonu}}</nowiki></code>; u Lua modulu pristup taksonomskim šablonima kodiran je u dijelu <code>getTaxonInfoItem</code>. Ako je tada prisutan {{para|kao_i}}, slijedi se ta veza kako bi se popunile sve informacije koje nedostaju u taksonomskom šablonu. Izravna uporaba taksonomskog šablona ne slijedi poveznicu "kao i". Iznimka je kada se taksonomski šablon <em>pregledava</em>, budući da lijeva tablica mora prikazivati stvarne vrijednosti parametara u šablonu; njima se pristupa izravno putem <code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red}}</nowiki></code>. *{{tl|Informacije o taksonu}} – omotač za Lua funkciju <code>taxonInfo</code> **[[Modul:Autotaxobox]]|taxonInfo – dohvaća vrijednosti parametara za Lua funkciju <code>getTaxonInfoItem</code> ***[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem – dohvaća jednu informaciju iz taksonomskog šablona, slijedeći jednu poveznicu "kao i" ****Šablon:Taksonomija/''takson'' s {{para|machine code|''predmet''}} *****[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red/dok/varijanta|Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red ''predmet'']] – dohvaća jednu informaciju iz taksonomskog šablona koristeći sljedeće šablone: ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red rang}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red matični}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red veza tekst}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red uvijek prikaži}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red ref}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red kao i}} ==="Preload" šabloni=== Kada se stvara taksonomski šablon, "preload šabloni" pružaju uvod i mogu unaprijed ispuniti šablon, počevši od {{tl|Editnotices/Group/Šablon:Taksonomija}}. Vidi [[Wikipedija:Editnotice]] za opće informacije i pomoć. *{{tl|Taxonomy preload}} – pomaže odabrati jedan od sljedećih šablona za prethodno učitavanje **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload}} → {{tl|Taksonomija/preload}} – zadani slučaj **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/?}} → {{tl|Taksonomija/preload/?}} – takson dobiven upitom **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/??}} → {{tl|Taksonomija/preload/??}} – takson i nadređeni takson(i) dobiveni upitom **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/incertae sedis}} → {{tl|Taksonomija/preload/incertae sedis}} – takson ''incertae sedis'' **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/sameas}} → {{tl|Taksonomija/sameas}} – isto što i takson ===Pomoćni šabloni=== Razni "pomoćni šabloni" mogu se koristiti i u automatiziranim i u ručnim taksokvirima. Neki su navedeni u nastavku. ;Šabloni za generiranje posebnih simbola *{{tl|Izumrla}} – generira simbol † bez oblikovanja kurzivom ili podebljano *{{tl|Hybrid}} – generira simbol × bez oblikovanja kurzivom ;Šabloni za stvaranje liste taksona, uključujući: *{{tl|Lista taksona}} *{{tl|Lista taksona s vezama}} *{{tl|Lista vrsta}} *{{tl|Lista vrsta s podebljanjem}} *{{tl|Lista vrsta s vezama}} ;Šabloni koji se koriste za generiranje unosa za {{para|podjela_kategorije}} ako nedostaje, ali je potreban *{{tl|Children rank}} *{{tl|Child rank}} *{{tl|Pluralise rank}} <!-- ==Moduli i šabloni povezani s taksokvirima== Transkluzijski brojevi dobivaju se automatski pomoću modula [[Modul:Transclusion count]]. Njegovi se brojevi ažuriraju samo jednom tjedno i uključuju <em>sve</em> imenske prostore, a ne samo imenski prostor članaka. {| class="wikitable" !Modul!!Transkluzije!!Napomene |- |[[Modul:Autotaxobox]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Autotaxobox}}}}||Temeljna funkcionalnost sustava automatiziranih taxoboxa, i automatiziranih taxoboxa i taksonomskih šablona |- |[[Modul:Automated taxobox]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Automated taxobox}}}}||Generira automatizirane taxoboxe |- |[[Modul:Taxobox ranks]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Taxobox ranks}}}}||Definira i obrađuje prihvaćene rangove, njihove engleske ekvivalente i dosljedan redoslijed rangova |- |[[Modul:TaxonItalics]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:TaxonItalics}}}}||Upravlja pisanjem naziva taksona kurzivom |} Većina šablona povezanih s taxoboxima koristi se ili samo u automatiziranim taxoboxima ili i u ručnim i u automatiziranim taxoboxima. Nekoliko šablona koji se koriste samo u ručnim taxoboxima označeno je <span style="background-color:#CCF">ovom bojom</span> u nastavku. {| class="wikitable" !Šablon!!Transkluzije!!Napomene |- |colspan=2|<b>Najviša razina – šabloni za generiranje taxoboxa</b> || |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Hybridbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Hybridbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Ichnobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Ichnobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Infraspeciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Infraspeciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Oobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Oobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Paraphyletic group}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Paraphyletic group}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Speciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Speciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Subspeciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Subspeciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Taxobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Virusbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Virusbox}}}}||najviša razina |- |colspan=2|<b>Šabloni koji se koriste u šablonima taxoboxa najviše razine</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Child rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Child rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Children rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Children rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Pluralise rank}}</span>|||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Pluralise rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Select genus}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Select genus}}}}||podrška šablonima taxoboxa (samo za Hybridbox) |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Select species}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Select species}}}}||podrška šablonima taxoboxa (samo za Hybridbox) |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Sets taxobox colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Sets taxobox colour}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Speciesbox/name}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Speciesbox/name}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon italics}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon italics}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Taxobox name}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox name}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |colspan=2|<b>Temeljni šablon koji generira sve taxoboxe</b>|| |- |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox/core}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox/core}}}}||jezgra taxoboxa |- |colspan=2|<b>Šabloni koje koriste svi taxoboxi</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Anglicise rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Anglicise rank}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa – sučelje za [[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox colour}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |colspan=2|<b>Komponente sustava automatiziranih taxoboxa</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red svi}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red svi}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red uvijek prikaži}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red uvijek prikaži}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red izumrli}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red izumrli}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red ciljna veza}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red ciljna veza}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red veza tekst}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red veza tekst}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red matični}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red matični}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red rang}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red rang}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red ref}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red ref}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa – reference se prikazuju samo u taksonomskim šablonima |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red kao i}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red kao i}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Uredi taksonomiju}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Uredi taksonomiju}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Is italic taxon}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Is italic taxon}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Principal rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Principal rank}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox/Error colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox/Error colour}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Informacije o taksonu}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Informacije o taksonu}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Ključ za taksonomiju}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Ključ za taksonomiju}}}}||prikazuje taksonomske šablone |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Edit a taxon}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Edit a taxon}}}}||koristi se za prikaz taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Create taxonomy/link}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Create taxonomy/link}}}}||koristi se za prikaz taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy preload}}}}||koristi se u taksonomskim šablonima |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/?}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/?}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/??}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/??}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/incertae sedis}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/incertae sedis}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/sameas}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/sameas}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Create taxonomy}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Create taxonomy}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/?}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/?}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/??}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/??}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/incertae sedis}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/incertae sedis}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/sameas}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/sameas}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |colspan=3|<b>Pomoćni i drugi šabloni</b> |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Bold species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Bold species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Collapsible taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Collapsible taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Extinct}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Extinct}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Hybrid}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Hybrid}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Incomplete taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Incomplete taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Linked species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Linked species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Linked taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Linked taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nested taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nested taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon link}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon link}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon rank}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox authority}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox authority}}}}||dodatno |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox colour scheme}}</span>|| ||dodatno |} --> ==Povezano== * [[:Kategorija:Šabloni Taksokvira]] * [[:Kategorija:Taksonomski šabloni]] [[Kategorija:Wikipedijini automatski taksokviri]] ps9qwjlybhxj8nbjtsspvcx83lqtusk 42683210 42683199 2026-09-04T16:29:58Z Edgar Allan Poe 29250 /* "Preload" šabloni */ - mislim da ovo neće biti potrebno 42683210 wikitext text/x-wiki {{Autotaxobox system navbox}} Ova stranica pruža pregled šablona koji zajedno djeluju kako bi stvorili taksokvir u sustavu automatskih taksokvira. Namijenjena je pomoći uređivačima koji održavaju sustav. Imajte na umu da možda nije uvijek ažurna. ==Pregled== ''Ažurirano: 14. ožujka 2020.'' Temeljni dio sustava automatskih taksokvira prikazuje taksonomiju ciljnog taksona dohvaćanjem taksonomske hijerarhije pohranjene u šablonima "Taksonomija/''takson''". [[Modul:Autotaxobox]] pruža ključnu podršku sustavu. Konkretno, svi prolazi kroz taksonomsku hijerarhiju kodirani su u [[Lua (programski jezik)|Lua]] jeziku u ovom modulu kako bi se izbjegli problemi s dubinom proširenja koji su prethodno nastajali zbog uporabe jezika šablona. U nastavku su prikazane <em>glavne</em> funkcije i šabloni uključeni u ovaj proces. *{{tl|Speciesbox}} i {{tl|Automatski taksokvir}}<br>Generiraju taksokvir za sve taksone koje nisu virusi, od ranga vrste naviše. Koriste parametar <code>takson</code> kako bi odredili naziv taksona koji je cilj automatskog taksokvira. Zatim pozivaju {{tl|Taxobox/core}} s {{para|matični|''ciljni_takson''}}, prosljeđujući sve druge parametre povezane s taksokvirom. {{tl|Speciesbox}} dohvaća taksonomsku hijerarhiju koristeći samo naziv roda; {{tl|Automatski taksokvir}} koristi puni naziv taksona. (Funkcija šablona {{tl|Automatski taksokvir}} implementirana je u [[Modul:Automated taxobox]].) **{{tl|Taxobox/core}}<br>Generira automatski taksokvir, ali ''samo'' kada mu je proslijeđen parametar <code>matični</code>. (Inače generira ručni taksokvir.) Stvara strukturu taksokvira i obrađuje sve parametre povezane s taksokvirom, osim <code>matični</code>, koji su mu proslijeđeni. ***[[Modul:Autotaxobox]]|<code>taxoboxColour</code><br>Prvo sustav mora pronaći ispravnu boju taksokvira. Lua funkcija <code>taxoboxColour</code> pretražuje taksonomsku hijerarhiju prema gore sve dok ne pronađe prvi takson koji određuje boju taxoboxa prema {{tl|Taksokvir boja}}. ***[[Modul:Autotaxobox]]|<code>taxoboxList</code><br>Drugo, sustav mora generirati popis taksona prikazanih u taksokviru. Lua funkcija <code>taxoboxList</code> sastavlja popis svih nadređenih taksona ciljnog taksona na temelju taksonomskih šablona. ****[[Modul:Autotaxobox]]|<code>showTaxon</code><br>Svaki se takson na popisu zatim obrađuje funkcijom <code>showTaxon</code>, koja ispisuje redak za pojedinačni takson ako ga treba prikazati u taksokviru. Izlaz se sastoji od naziva ranga, naziva taksona (ispisanog kurzivom ako je potrebno) i autorstva ako je ono proslijeđeno kao parametar. Šablon odlučuje hoće li prikazati ili izostaviti takson na temelju različitih kriterija: je li na "glavnom rangu", koliko se neposredno viših rangova treba prikazati i je li u taksonomskom šablonu postavljen {{para|uvijek_prikaži|yes}}. ==Konfiguracija== Sljedeći šabloni i funkcije na neki način konfiguriraju sustav: *[[Modul:Autotaxobox]]|<code>topLevelTaxon</code> – definira koji taksoni čine samu najvišu razinu taksonomske hijerarhije (npr. "Život"). *{{tl|Taksokvir boja}} – definira koji taksoni određuju boju taksokvira i koje su to boje (također se koristi u ručnim taksokvirima). *[[Modul:Taxobox ranks]] – definira rangove koji su prihvaćeni i pretvara latinski oblik koji se koristi u taksonomskim šablonima u srpskohrvatski ekvivalent (također se koristi u ručnim taksokvirima). Također nekim rangovima dodjeljuje proizvoljnu brojčanu vrijednost koja se koristi za odlučivanje ima li taksonomska hijerarhija definirana u taksonomskim šablonima dosljedne rangove ili ne. *{{tl|Glavna taksonomska jedinica}} – definira glavne taksonomske rangove prema Linnéu, a koji se prema zadanim postavkama prikazuju. *{{tl|Takson u italiku}} – definira koji rangovi uzrokuju da se nazivi taksona ispisuju kurzivom. ==Detaljna karta== ''Ažurirano u svibnju 2025.'' Općenito su u nastavku prikazane samo one funkcije u modulu [[Modul:Autotaxobox]] koje su u vanjskoj interakciji. ===Najviša razina=== Sljedeći se šabloni mogu koristiti u člancima za stvaranje automatiziranog taxoboxa: *{{tl|Automatski taksokvir}} – slučajevi osim onih u nastavku *{{tl|Hybridbox}} – hibridne vrste životinja unutar istog roda *{{tl|Ichnobox}} – fosilni tragovi *{{tl|Infraspeciesbox}} – biljni rangovi ispod vrste (podvrste, varijeteti) *{{tl|Oobox}} – fosilna jaja *{{tl|Speciesbox}} – vrste *{{tl|Subspeciesbox}} – podvrste životinja *{{tl|Virusbox}} – svojte virusa na svim rangovima ===Prikaz automatskog taksokvira=== Šabloni za automatske taksokvire najviše razine započinju pozivanjem na šablon {{tl|Taxobox/core}} s {{para|matični|''ciljni_takson''}}. U nastavku su prikazani samo oni šabloni koji se posebno odnose na automatski taksokvir. Točke označene s "§" mjesta su na kojima se informacije dobivaju iz taksonomskog šablona – vidi [[#low|Dohvaćanje informacija iz taksonomskog šablona]] u nastavku. *{{tl|Taxobox/core}} **{{tl|Uredi taksonomiju}} – stvara poveznicu za uređivanje na vrhu taksokvira (crna ikona olovke) **{{tl|Informacije o taksonu}} [[#low|§]] **[[Modul:Autotaxobox]].taxoboxColour – automatski određuje boju taksokvira ***[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem [[#low|§]] ***{{tl|Taksokvir boja}} ****{{tl|Taksokvir/Greška u boji}} **[[Modul:Autotaxobox]].taxoboxList – prolazi kroz taksonomsku hijerarhiju i prikazuje je redak po redak ***[[Modul:Autotaxobox]].showTaxon – prikazuje jedan redak taksonomske hijerarhije ****{{tl|Izradi taksonomiju}} <span style="color:darkgreen">– stvaranje</span> ****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem [[#low|§]] ****{{tl|Glavna taksonomska jedinica}} – je li to rang koji se uvijek prikazuje ili ne? ****[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank – dohvaća srpskohrvatsku inačicu ranga ****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonLink – postavlja naziv taksona, odgovarajuće pisan kurzivom, povezan wikivezom itd. *****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem *****{{tl|Takson u italiku}} ===Prikaz taksonomskog šablona=== Prvi redak svakog taksonomskog šablona počinje s :<code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red {{{machine code|}}} ...</nowiki></code> Kada se taksonomski šablon pregledava kao stranica, poziva se {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red }}, budući da <code>machine code</code> prema zadanim postavkama ima prazan niz. Prikazuje taksonomiju kodiranu taksonomskim šablonom u obliku dviju tablica: lijeva tablica prikazuje sam taksonomski šablon; desna tablica prikazuje taksonomsku hijerarhiju počevši od taksona opisanog taksonomskim šablonom. Vidi, npr., [[Šablon:Taksonomija/Pteranodon]]. * {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red}} – prikazuje stranicu taksonomskog šablona ** [[Modul:Autotaxobox]]|callTaxonomyKey – prikuplja informacije potrebne za uporabu šablona {{tl|Ključ za taksonomiju}} ***{{tl|Ključ za taksonomiju}} ****desna tablica *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxoboxColour – pronalazi boju taksokvira *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxonomyList – stvara tablicu koja prikazuje taksonomsku hijerarhiju ******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem [[#low|§]] ******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonLink *******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem [[#low|§]] *******{{tl|Takson u italiku}} ******[[Modul:Autotaxobox]]|createTaxonTableRow – priprema prikaz pojedinačnog retka/taksona u tablici *******[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank – dohvaća srpskohrvatsku inačicu ranga *******{{tl|Uredi takson}} – stvara poveznicu na taksonomski šablon za takson *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} *****{{tl|Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon}} ****lijeva tablica *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} *****[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank *****{{tl|Takson u italiku}} *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxonLink *****{{tl|Informacije o taksonu}} [[#low|§]] *****[[Modul:Autotaxobox]]|showRefs *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} {{anchor|low}} ===Dohvaćanje informacija iz taksonomskog šablona=== Naposljetku se informacije dobivaju iz taksonomskog šablona putem <code><nowiki>{{Taksonomija/</nowiki>''takson''|machine code=''predmet''}}</code>, koji pak koristi jednu od varijanti šablona <code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red</nowiki> ''predmet''}}</code>, gdje je <code>''predmet'' = matični</code>, <code>rang</code> itd. Ovo je možda neobičan način uporabe jezika za kodiranje šablona: <em>naziv</em> šablona koji će se sljedeći koristiti sastavlja se putem parametra. Tako se <code><nowiki>{{Taksonomija/</nowiki>Acacia|machine code=matični}}</code> proširuje putem {{tl|Taksonomija/Acacia}} u <code><nowiki>{{</nowiki>Nemojte mijenjati ovaj red matični |rang=genus |veza=Acacia |matični=Acacieae }}</code>, što zatim daje "Acacieae". <strong>Taksonomski šabloni nikada se ne smiju koristiti izravno za pristup taksonomskoj hijerarhiji</strong>; u šablonu se uvijek moraju pozivati putem <code><nowiki>{{Informacije o taksonu}}</nowiki></code>; u Lua modulu pristup taksonomskim šablonima kodiran je u dijelu <code>getTaxonInfoItem</code>. Ako je tada prisutan {{para|kao_i}}, slijedi se ta veza kako bi se popunile sve informacije koje nedostaju u taksonomskom šablonu. Izravna uporaba taksonomskog šablona ne slijedi poveznicu "kao i". Iznimka je kada se taksonomski šablon <em>pregledava</em>, budući da lijeva tablica mora prikazivati stvarne vrijednosti parametara u šablonu; njima se pristupa izravno putem <code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red}}</nowiki></code>. *{{tl|Informacije o taksonu}} – omotač za Lua funkciju <code>taxonInfo</code> **[[Modul:Autotaxobox]]|taxonInfo – dohvaća vrijednosti parametara za Lua funkciju <code>getTaxonInfoItem</code> ***[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem – dohvaća jednu informaciju iz taksonomskog šablona, slijedeći jednu poveznicu "kao i" ****Šablon:Taksonomija/''takson'' s {{para|machine code|''predmet''}} *****[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red/dok/varijanta|Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red ''predmet'']] – dohvaća jednu informaciju iz taksonomskog šablona koristeći sljedeće šablone: ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red rang}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red matični}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red veza tekst}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red uvijek prikaži}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red ref}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red kao i}} <!-- ==="Preload" šabloni=== Kada se stvara taksonomski šablon, "preload šabloni" pružaju uvod i mogu unaprijed ispuniti šablon, počevši od {{tl|Editnotices/Group/Šablon:Taksonomija}}. Vidi [[Wikipedija:Editnotice]] za opće informacije i pomoć. *{{tl|Taxonomy preload}} – pomaže odabrati jedan od sljedećih šablona za prethodno učitavanje **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload}} → {{tl|Taksonomija/preload}} – zadani slučaj **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/?}} → {{tl|Taksonomija/preload/?}} – takson dobiven upitom **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/??}} → {{tl|Taksonomija/preload/??}} – takson i nadređeni takson(i) dobiveni upitom **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/incertae sedis}} → {{tl|Taksonomija/preload/incertae sedis}} – takson ''incertae sedis'' **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/sameas}} → {{tl|Taksonomija/sameas}} – isto što i takson--> ===Pomoćni šabloni=== Razni "pomoćni šabloni" mogu se koristiti i u automatiziranim i u ručnim taksokvirima. Neki su navedeni u nastavku. ;Šabloni za generiranje posebnih simbola *{{tl|Izumrla}} – generira simbol † bez oblikovanja kurzivom ili podebljano *{{tl|Hybrid}} – generira simbol × bez oblikovanja kurzivom ;Šabloni za stvaranje liste taksona, uključujući: *{{tl|Lista taksona}} *{{tl|Lista taksona s vezama}} *{{tl|Lista vrsta}} *{{tl|Lista vrsta s podebljanjem}} *{{tl|Lista vrsta s vezama}} ;Šabloni koji se koriste za generiranje unosa za {{para|podjela_kategorije}} ako nedostaje, ali je potreban *{{tl|Children rank}} *{{tl|Child rank}} *{{tl|Pluralise rank}} <!-- ==Moduli i šabloni povezani s taksokvirima== Transkluzijski brojevi dobivaju se automatski pomoću modula [[Modul:Transclusion count]]. Njegovi se brojevi ažuriraju samo jednom tjedno i uključuju <em>sve</em> imenske prostore, a ne samo imenski prostor članaka. {| class="wikitable" !Modul!!Transkluzije!!Napomene |- |[[Modul:Autotaxobox]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Autotaxobox}}}}||Temeljna funkcionalnost sustava automatiziranih taxoboxa, i automatiziranih taxoboxa i taksonomskih šablona |- |[[Modul:Automated taxobox]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Automated taxobox}}}}||Generira automatizirane taxoboxe |- |[[Modul:Taxobox ranks]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Taxobox ranks}}}}||Definira i obrađuje prihvaćene rangove, njihove engleske ekvivalente i dosljedan redoslijed rangova |- |[[Modul:TaxonItalics]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:TaxonItalics}}}}||Upravlja pisanjem naziva taksona kurzivom |} Većina šablona povezanih s taxoboxima koristi se ili samo u automatiziranim taxoboxima ili i u ručnim i u automatiziranim taxoboxima. Nekoliko šablona koji se koriste samo u ručnim taxoboxima označeno je <span style="background-color:#CCF">ovom bojom</span> u nastavku. {| class="wikitable" !Šablon!!Transkluzije!!Napomene |- |colspan=2|<b>Najviša razina – šabloni za generiranje taxoboxa</b> || |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Hybridbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Hybridbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Ichnobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Ichnobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Infraspeciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Infraspeciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Oobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Oobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Paraphyletic group}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Paraphyletic group}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Speciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Speciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Subspeciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Subspeciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Taxobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Virusbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Virusbox}}}}||najviša razina |- |colspan=2|<b>Šabloni koji se koriste u šablonima taxoboxa najviše razine</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Child rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Child rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Children rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Children rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Pluralise rank}}</span>|||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Pluralise rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Select genus}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Select genus}}}}||podrška šablonima taxoboxa (samo za Hybridbox) |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Select species}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Select species}}}}||podrška šablonima taxoboxa (samo za Hybridbox) |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Sets taxobox colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Sets taxobox colour}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Speciesbox/name}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Speciesbox/name}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon italics}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon italics}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Taxobox name}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox name}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |colspan=2|<b>Temeljni šablon koji generira sve taxoboxe</b>|| |- |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox/core}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox/core}}}}||jezgra taxoboxa |- |colspan=2|<b>Šabloni koje koriste svi taxoboxi</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Anglicise rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Anglicise rank}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa – sučelje za [[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox colour}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |colspan=2|<b>Komponente sustava automatiziranih taxoboxa</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red svi}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red svi}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red uvijek prikaži}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red uvijek prikaži}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red izumrli}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red izumrli}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red ciljna veza}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red ciljna veza}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red veza tekst}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red veza tekst}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red matični}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red matični}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red rang}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red rang}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red ref}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red ref}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa – reference se prikazuju samo u taksonomskim šablonima |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red kao i}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red kao i}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Uredi taksonomiju}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Uredi taksonomiju}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Is italic taxon}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Is italic taxon}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Principal rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Principal rank}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox/Error colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox/Error colour}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Informacije o taksonu}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Informacije o taksonu}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Ključ za taksonomiju}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Ključ za taksonomiju}}}}||prikazuje taksonomske šablone |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Edit a taxon}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Edit a taxon}}}}||koristi se za prikaz taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Create taxonomy/link}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Create taxonomy/link}}}}||koristi se za prikaz taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy preload}}}}||koristi se u taksonomskim šablonima |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/?}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/?}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/??}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/??}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/incertae sedis}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/incertae sedis}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/sameas}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/sameas}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Create taxonomy}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Create taxonomy}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/?}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/?}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/??}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/??}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/incertae sedis}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/incertae sedis}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/sameas}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/sameas}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |colspan=3|<b>Pomoćni i drugi šabloni</b> |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Bold species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Bold species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Collapsible taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Collapsible taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Extinct}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Extinct}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Hybrid}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Hybrid}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Incomplete taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Incomplete taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Linked species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Linked species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Linked taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Linked taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nested taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nested taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon link}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon link}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon rank}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox authority}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox authority}}}}||dodatno |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox colour scheme}}</span>|| ||dodatno |} --> ==Povezano== * [[:Kategorija:Šabloni Taksokvira]] * [[:Kategorija:Taksonomski šabloni]] [[Kategorija:Wikipedijini automatski taksokviri]] 2gad4jyxmnxkz4ld523y5ts41zibxkk 42683217 42683210 2026-09-04T16:37:34Z Edgar Allan Poe 29250 /* Pomoćni šabloni */ 42683217 wikitext text/x-wiki {{Autotaxobox system navbox}} Ova stranica pruža pregled šablona koji zajedno djeluju kako bi stvorili taksokvir u sustavu automatskih taksokvira. Namijenjena je pomoći uređivačima koji održavaju sustav. Imajte na umu da možda nije uvijek ažurna. ==Pregled== ''Ažurirano: 14. ožujka 2020.'' Temeljni dio sustava automatskih taksokvira prikazuje taksonomiju ciljnog taksona dohvaćanjem taksonomske hijerarhije pohranjene u šablonima "Taksonomija/''takson''". [[Modul:Autotaxobox]] pruža ključnu podršku sustavu. Konkretno, svi prolazi kroz taksonomsku hijerarhiju kodirani su u [[Lua (programski jezik)|Lua]] jeziku u ovom modulu kako bi se izbjegli problemi s dubinom proširenja koji su prethodno nastajali zbog uporabe jezika šablona. U nastavku su prikazane <em>glavne</em> funkcije i šabloni uključeni u ovaj proces. *{{tl|Speciesbox}} i {{tl|Automatski taksokvir}}<br>Generiraju taksokvir za sve taksone koje nisu virusi, od ranga vrste naviše. Koriste parametar <code>takson</code> kako bi odredili naziv taksona koji je cilj automatskog taksokvira. Zatim pozivaju {{tl|Taxobox/core}} s {{para|matični|''ciljni_takson''}}, prosljeđujući sve druge parametre povezane s taksokvirom. {{tl|Speciesbox}} dohvaća taksonomsku hijerarhiju koristeći samo naziv roda; {{tl|Automatski taksokvir}} koristi puni naziv taksona. (Funkcija šablona {{tl|Automatski taksokvir}} implementirana je u [[Modul:Automated taxobox]].) **{{tl|Taxobox/core}}<br>Generira automatski taksokvir, ali ''samo'' kada mu je proslijeđen parametar <code>matični</code>. (Inače generira ručni taksokvir.) Stvara strukturu taksokvira i obrađuje sve parametre povezane s taksokvirom, osim <code>matični</code>, koji su mu proslijeđeni. ***[[Modul:Autotaxobox]]|<code>taxoboxColour</code><br>Prvo sustav mora pronaći ispravnu boju taksokvira. Lua funkcija <code>taxoboxColour</code> pretražuje taksonomsku hijerarhiju prema gore sve dok ne pronađe prvi takson koji određuje boju taxoboxa prema {{tl|Taksokvir boja}}. ***[[Modul:Autotaxobox]]|<code>taxoboxList</code><br>Drugo, sustav mora generirati popis taksona prikazanih u taksokviru. Lua funkcija <code>taxoboxList</code> sastavlja popis svih nadređenih taksona ciljnog taksona na temelju taksonomskih šablona. ****[[Modul:Autotaxobox]]|<code>showTaxon</code><br>Svaki se takson na popisu zatim obrađuje funkcijom <code>showTaxon</code>, koja ispisuje redak za pojedinačni takson ako ga treba prikazati u taksokviru. Izlaz se sastoji od naziva ranga, naziva taksona (ispisanog kurzivom ako je potrebno) i autorstva ako je ono proslijeđeno kao parametar. Šablon odlučuje hoće li prikazati ili izostaviti takson na temelju različitih kriterija: je li na "glavnom rangu", koliko se neposredno viših rangova treba prikazati i je li u taksonomskom šablonu postavljen {{para|uvijek_prikaži|yes}}. ==Konfiguracija== Sljedeći šabloni i funkcije na neki način konfiguriraju sustav: *[[Modul:Autotaxobox]]|<code>topLevelTaxon</code> – definira koji taksoni čine samu najvišu razinu taksonomske hijerarhije (npr. "Život"). *{{tl|Taksokvir boja}} – definira koji taksoni određuju boju taksokvira i koje su to boje (također se koristi u ručnim taksokvirima). *[[Modul:Taxobox ranks]] – definira rangove koji su prihvaćeni i pretvara latinski oblik koji se koristi u taksonomskim šablonima u srpskohrvatski ekvivalent (također se koristi u ručnim taksokvirima). Također nekim rangovima dodjeljuje proizvoljnu brojčanu vrijednost koja se koristi za odlučivanje ima li taksonomska hijerarhija definirana u taksonomskim šablonima dosljedne rangove ili ne. *{{tl|Glavna taksonomska jedinica}} – definira glavne taksonomske rangove prema Linnéu, a koji se prema zadanim postavkama prikazuju. *{{tl|Takson u italiku}} – definira koji rangovi uzrokuju da se nazivi taksona ispisuju kurzivom. ==Detaljna karta== ''Ažurirano u svibnju 2025.'' Općenito su u nastavku prikazane samo one funkcije u modulu [[Modul:Autotaxobox]] koje su u vanjskoj interakciji. ===Najviša razina=== Sljedeći se šabloni mogu koristiti u člancima za stvaranje automatiziranog taxoboxa: *{{tl|Automatski taksokvir}} – slučajevi osim onih u nastavku *{{tl|Hybridbox}} – hibridne vrste životinja unutar istog roda *{{tl|Ichnobox}} – fosilni tragovi *{{tl|Infraspeciesbox}} – biljni rangovi ispod vrste (podvrste, varijeteti) *{{tl|Oobox}} – fosilna jaja *{{tl|Speciesbox}} – vrste *{{tl|Subspeciesbox}} – podvrste životinja *{{tl|Virusbox}} – svojte virusa na svim rangovima ===Prikaz automatskog taksokvira=== Šabloni za automatske taksokvire najviše razine započinju pozivanjem na šablon {{tl|Taxobox/core}} s {{para|matični|''ciljni_takson''}}. U nastavku su prikazani samo oni šabloni koji se posebno odnose na automatski taksokvir. Točke označene s "§" mjesta su na kojima se informacije dobivaju iz taksonomskog šablona – vidi [[#low|Dohvaćanje informacija iz taksonomskog šablona]] u nastavku. *{{tl|Taxobox/core}} **{{tl|Uredi taksonomiju}} – stvara poveznicu za uređivanje na vrhu taksokvira (crna ikona olovke) **{{tl|Informacije o taksonu}} [[#low|§]] **[[Modul:Autotaxobox]].taxoboxColour – automatski određuje boju taksokvira ***[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem [[#low|§]] ***{{tl|Taksokvir boja}} ****{{tl|Taksokvir/Greška u boji}} **[[Modul:Autotaxobox]].taxoboxList – prolazi kroz taksonomsku hijerarhiju i prikazuje je redak po redak ***[[Modul:Autotaxobox]].showTaxon – prikazuje jedan redak taksonomske hijerarhije ****{{tl|Izradi taksonomiju}} <span style="color:darkgreen">– stvaranje</span> ****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem [[#low|§]] ****{{tl|Glavna taksonomska jedinica}} – je li to rang koji se uvijek prikazuje ili ne? ****[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank – dohvaća srpskohrvatsku inačicu ranga ****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonLink – postavlja naziv taksona, odgovarajuće pisan kurzivom, povezan wikivezom itd. *****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem *****{{tl|Takson u italiku}} ===Prikaz taksonomskog šablona=== Prvi redak svakog taksonomskog šablona počinje s :<code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red {{{machine code|}}} ...</nowiki></code> Kada se taksonomski šablon pregledava kao stranica, poziva se {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red }}, budući da <code>machine code</code> prema zadanim postavkama ima prazan niz. Prikazuje taksonomiju kodiranu taksonomskim šablonom u obliku dviju tablica: lijeva tablica prikazuje sam taksonomski šablon; desna tablica prikazuje taksonomsku hijerarhiju počevši od taksona opisanog taksonomskim šablonom. Vidi, npr., [[Šablon:Taksonomija/Pteranodon]]. * {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red}} – prikazuje stranicu taksonomskog šablona ** [[Modul:Autotaxobox]]|callTaxonomyKey – prikuplja informacije potrebne za uporabu šablona {{tl|Ključ za taksonomiju}} ***{{tl|Ključ za taksonomiju}} ****desna tablica *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxoboxColour – pronalazi boju taksokvira *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxonomyList – stvara tablicu koja prikazuje taksonomsku hijerarhiju ******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem [[#low|§]] ******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonLink *******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem [[#low|§]] *******{{tl|Takson u italiku}} ******[[Modul:Autotaxobox]]|createTaxonTableRow – priprema prikaz pojedinačnog retka/taksona u tablici *******[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank – dohvaća srpskohrvatsku inačicu ranga *******{{tl|Uredi takson}} – stvara poveznicu na taksonomski šablon za takson *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} *****{{tl|Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon}} ****lijeva tablica *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} *****[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank *****{{tl|Takson u italiku}} *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxonLink *****{{tl|Informacije o taksonu}} [[#low|§]] *****[[Modul:Autotaxobox]]|showRefs *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} {{anchor|low}} ===Dohvaćanje informacija iz taksonomskog šablona=== Naposljetku se informacije dobivaju iz taksonomskog šablona putem <code><nowiki>{{Taksonomija/</nowiki>''takson''|machine code=''predmet''}}</code>, koji pak koristi jednu od varijanti šablona <code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red</nowiki> ''predmet''}}</code>, gdje je <code>''predmet'' = matični</code>, <code>rang</code> itd. Ovo je možda neobičan način uporabe jezika za kodiranje šablona: <em>naziv</em> šablona koji će se sljedeći koristiti sastavlja se putem parametra. Tako se <code><nowiki>{{Taksonomija/</nowiki>Acacia|machine code=matični}}</code> proširuje putem {{tl|Taksonomija/Acacia}} u <code><nowiki>{{</nowiki>Nemojte mijenjati ovaj red matični |rang=genus |veza=Acacia |matični=Acacieae }}</code>, što zatim daje "Acacieae". <strong>Taksonomski šabloni nikada se ne smiju koristiti izravno za pristup taksonomskoj hijerarhiji</strong>; u šablonu se uvijek moraju pozivati putem <code><nowiki>{{Informacije o taksonu}}</nowiki></code>; u Lua modulu pristup taksonomskim šablonima kodiran je u dijelu <code>getTaxonInfoItem</code>. Ako je tada prisutan {{para|kao_i}}, slijedi se ta veza kako bi se popunile sve informacije koje nedostaju u taksonomskom šablonu. Izravna uporaba taksonomskog šablona ne slijedi poveznicu "kao i". Iznimka je kada se taksonomski šablon <em>pregledava</em>, budući da lijeva tablica mora prikazivati stvarne vrijednosti parametara u šablonu; njima se pristupa izravno putem <code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red}}</nowiki></code>. *{{tl|Informacije o taksonu}} – omotač za Lua funkciju <code>taxonInfo</code> **[[Modul:Autotaxobox]]|taxonInfo – dohvaća vrijednosti parametara za Lua funkciju <code>getTaxonInfoItem</code> ***[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem – dohvaća jednu informaciju iz taksonomskog šablona, slijedeći jednu poveznicu "kao i" ****Šablon:Taksonomija/''takson'' s {{para|machine code|''predmet''}} *****[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red/dok/varijanta|Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red ''predmet'']] – dohvaća jednu informaciju iz taksonomskog šablona koristeći sljedeće šablone: ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red rang}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red matični}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red veza tekst}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red uvijek prikaži}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red ref}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red kao i}} <!-- ==="Preload" šabloni=== Kada se stvara taksonomski šablon, "preload šabloni" pružaju uvod i mogu unaprijed ispuniti šablon, počevši od {{tl|Editnotices/Group/Šablon:Taksonomija}}. Vidi [[Wikipedija:Editnotice]] za opće informacije i pomoć. *{{tl|Taxonomy preload}} – pomaže odabrati jedan od sljedećih šablona za prethodno učitavanje **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload}} → {{tl|Taksonomija/preload}} – zadani slučaj **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/?}} → {{tl|Taksonomija/preload/?}} – takson dobiven upitom **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/??}} → {{tl|Taksonomija/preload/??}} – takson i nadređeni takson(i) dobiveni upitom **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/incertae sedis}} → {{tl|Taksonomija/preload/incertae sedis}} – takson ''incertae sedis'' **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/sameas}} → {{tl|Taksonomija/sameas}} – isto što i takson--> ===Pomoćni šabloni=== Razni "pomoćni šabloni" mogu se koristiti i u automatiziranim i u ručnim taksokvirima. Neki su navedeni u nastavku. ;Šabloni za generiranje posebnih simbola *{{tl|Izumrli}} – generira simbol † bez oblikovanja kurzivom ili podebljano *{{tl|Hibrid}} – generira simbol × bez oblikovanja kurzivom ;Šabloni za stvaranje liste taksona, uključujući: *{{tl|Lista taksona}} *{{tl|Lista taksona s vezama}} *{{tl|Lista vrsta}} *{{tl|Lista vrsta s podebljanjem}} *{{tl|Lista vrsta s vezama}} ;Šabloni koji se koriste za generiranje unosa za {{para|podjela_kategorije}} ako nedostaje, ali je potreban *{{tl|Children rank}} *{{tl|Child rank}} *{{tl|Pluralise rank}} <!-- ==Moduli i šabloni povezani s taksokvirima== Transkluzijski brojevi dobivaju se automatski pomoću modula [[Modul:Transclusion count]]. Njegovi se brojevi ažuriraju samo jednom tjedno i uključuju <em>sve</em> imenske prostore, a ne samo imenski prostor članaka. {| class="wikitable" !Modul!!Transkluzije!!Napomene |- |[[Modul:Autotaxobox]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Autotaxobox}}}}||Temeljna funkcionalnost sustava automatiziranih taxoboxa, i automatiziranih taxoboxa i taksonomskih šablona |- |[[Modul:Automated taxobox]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Automated taxobox}}}}||Generira automatizirane taxoboxe |- |[[Modul:Taxobox ranks]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Taxobox ranks}}}}||Definira i obrađuje prihvaćene rangove, njihove engleske ekvivalente i dosljedan redoslijed rangova |- |[[Modul:TaxonItalics]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:TaxonItalics}}}}||Upravlja pisanjem naziva taksona kurzivom |} Većina šablona povezanih s taxoboxima koristi se ili samo u automatiziranim taxoboxima ili i u ručnim i u automatiziranim taxoboxima. Nekoliko šablona koji se koriste samo u ručnim taxoboxima označeno je <span style="background-color:#CCF">ovom bojom</span> u nastavku. {| class="wikitable" !Šablon!!Transkluzije!!Napomene |- |colspan=2|<b>Najviša razina – šabloni za generiranje taxoboxa</b> || |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Hybridbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Hybridbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Ichnobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Ichnobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Infraspeciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Infraspeciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Oobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Oobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Paraphyletic group}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Paraphyletic group}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Speciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Speciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Subspeciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Subspeciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Taxobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Virusbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Virusbox}}}}||najviša razina |- |colspan=2|<b>Šabloni koji se koriste u šablonima taxoboxa najviše razine</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Child rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Child rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Children rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Children rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Pluralise rank}}</span>|||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Pluralise rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Select genus}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Select genus}}}}||podrška šablonima taxoboxa (samo za Hybridbox) |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Select species}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Select species}}}}||podrška šablonima taxoboxa (samo za Hybridbox) |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Sets taxobox colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Sets taxobox colour}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Speciesbox/name}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Speciesbox/name}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon italics}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon italics}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Taxobox name}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox name}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |colspan=2|<b>Temeljni šablon koji generira sve taxoboxe</b>|| |- |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox/core}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox/core}}}}||jezgra taxoboxa |- |colspan=2|<b>Šabloni koje koriste svi taxoboxi</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Anglicise rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Anglicise rank}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa – sučelje za [[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox colour}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |colspan=2|<b>Komponente sustava automatiziranih taxoboxa</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red svi}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red svi}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red uvijek prikaži}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red uvijek prikaži}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red izumrli}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red izumrli}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red ciljna veza}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red ciljna veza}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red veza tekst}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red veza tekst}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red matični}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red matični}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red rang}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red rang}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red ref}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red ref}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa – reference se prikazuju samo u taksonomskim šablonima |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red kao i}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red kao i}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Uredi taksonomiju}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Uredi taksonomiju}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Is italic taxon}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Is italic taxon}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Principal rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Principal rank}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox/Error colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox/Error colour}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Informacije o taksonu}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Informacije o taksonu}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Ključ za taksonomiju}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Ključ za taksonomiju}}}}||prikazuje taksonomske šablone |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Edit a taxon}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Edit a taxon}}}}||koristi se za prikaz taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Create taxonomy/link}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Create taxonomy/link}}}}||koristi se za prikaz taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy preload}}}}||koristi se u taksonomskim šablonima |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/?}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/?}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/??}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/??}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/incertae sedis}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/incertae sedis}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/sameas}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/sameas}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Create taxonomy}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Create taxonomy}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/?}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/?}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/??}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/??}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/incertae sedis}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/incertae sedis}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/sameas}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/sameas}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |colspan=3|<b>Pomoćni i drugi šabloni</b> |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Bold species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Bold species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Collapsible taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Collapsible taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Extinct}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Extinct}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Hybrid}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Hybrid}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Incomplete taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Incomplete taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Linked species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Linked species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Linked taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Linked taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nested taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nested taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon link}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon link}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon rank}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox authority}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox authority}}}}||dodatno |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox colour scheme}}</span>|| ||dodatno |} --> ==Povezano== * [[:Kategorija:Šabloni Taksokvira]] * [[:Kategorija:Taksonomski šabloni]] [[Kategorija:Wikipedijini automatski taksokviri]] b7uzd4a17lgly339lge8f5551p8gxv9 42683237 42683217 2026-09-04T17:36:21Z Edgar Allan Poe 29250 /* Pomoćni šabloni */ 42683237 wikitext text/x-wiki {{Autotaxobox system navbox}} Ova stranica pruža pregled šablona koji zajedno djeluju kako bi stvorili taksokvir u sustavu automatskih taksokvira. Namijenjena je pomoći uređivačima koji održavaju sustav. Imajte na umu da možda nije uvijek ažurna. ==Pregled== ''Ažurirano: 14. ožujka 2020.'' Temeljni dio sustava automatskih taksokvira prikazuje taksonomiju ciljnog taksona dohvaćanjem taksonomske hijerarhije pohranjene u šablonima "Taksonomija/''takson''". [[Modul:Autotaxobox]] pruža ključnu podršku sustavu. Konkretno, svi prolazi kroz taksonomsku hijerarhiju kodirani su u [[Lua (programski jezik)|Lua]] jeziku u ovom modulu kako bi se izbjegli problemi s dubinom proširenja koji su prethodno nastajali zbog uporabe jezika šablona. U nastavku su prikazane <em>glavne</em> funkcije i šabloni uključeni u ovaj proces. *{{tl|Speciesbox}} i {{tl|Automatski taksokvir}}<br>Generiraju taksokvir za sve taksone koje nisu virusi, od ranga vrste naviše. Koriste parametar <code>takson</code> kako bi odredili naziv taksona koji je cilj automatskog taksokvira. Zatim pozivaju {{tl|Taxobox/core}} s {{para|matični|''ciljni_takson''}}, prosljeđujući sve druge parametre povezane s taksokvirom. {{tl|Speciesbox}} dohvaća taksonomsku hijerarhiju koristeći samo naziv roda; {{tl|Automatski taksokvir}} koristi puni naziv taksona. (Funkcija šablona {{tl|Automatski taksokvir}} implementirana je u [[Modul:Automated taxobox]].) **{{tl|Taxobox/core}}<br>Generira automatski taksokvir, ali ''samo'' kada mu je proslijeđen parametar <code>matični</code>. (Inače generira ručni taksokvir.) Stvara strukturu taksokvira i obrađuje sve parametre povezane s taksokvirom, osim <code>matični</code>, koji su mu proslijeđeni. ***[[Modul:Autotaxobox]]|<code>taxoboxColour</code><br>Prvo sustav mora pronaći ispravnu boju taksokvira. Lua funkcija <code>taxoboxColour</code> pretražuje taksonomsku hijerarhiju prema gore sve dok ne pronađe prvi takson koji određuje boju taxoboxa prema {{tl|Taksokvir boja}}. ***[[Modul:Autotaxobox]]|<code>taxoboxList</code><br>Drugo, sustav mora generirati popis taksona prikazanih u taksokviru. Lua funkcija <code>taxoboxList</code> sastavlja popis svih nadređenih taksona ciljnog taksona na temelju taksonomskih šablona. ****[[Modul:Autotaxobox]]|<code>showTaxon</code><br>Svaki se takson na popisu zatim obrađuje funkcijom <code>showTaxon</code>, koja ispisuje redak za pojedinačni takson ako ga treba prikazati u taksokviru. Izlaz se sastoji od naziva ranga, naziva taksona (ispisanog kurzivom ako je potrebno) i autorstva ako je ono proslijeđeno kao parametar. Šablon odlučuje hoće li prikazati ili izostaviti takson na temelju različitih kriterija: je li na "glavnom rangu", koliko se neposredno viših rangova treba prikazati i je li u taksonomskom šablonu postavljen {{para|uvijek_prikaži|yes}}. ==Konfiguracija== Sljedeći šabloni i funkcije na neki način konfiguriraju sustav: *[[Modul:Autotaxobox]]|<code>topLevelTaxon</code> – definira koji taksoni čine samu najvišu razinu taksonomske hijerarhije (npr. "Život"). *{{tl|Taksokvir boja}} – definira koji taksoni određuju boju taksokvira i koje su to boje (također se koristi u ručnim taksokvirima). *[[Modul:Taxobox ranks]] – definira rangove koji su prihvaćeni i pretvara latinski oblik koji se koristi u taksonomskim šablonima u srpskohrvatski ekvivalent (također se koristi u ručnim taksokvirima). Također nekim rangovima dodjeljuje proizvoljnu brojčanu vrijednost koja se koristi za odlučivanje ima li taksonomska hijerarhija definirana u taksonomskim šablonima dosljedne rangove ili ne. *{{tl|Glavna taksonomska jedinica}} – definira glavne taksonomske rangove prema Linnéu, a koji se prema zadanim postavkama prikazuju. *{{tl|Takson u italiku}} – definira koji rangovi uzrokuju da se nazivi taksona ispisuju kurzivom. ==Detaljna karta== ''Ažurirano u svibnju 2025.'' Općenito su u nastavku prikazane samo one funkcije u modulu [[Modul:Autotaxobox]] koje su u vanjskoj interakciji. ===Najviša razina=== Sljedeći se šabloni mogu koristiti u člancima za stvaranje automatiziranog taxoboxa: *{{tl|Automatski taksokvir}} – slučajevi osim onih u nastavku *{{tl|Hybridbox}} – hibridne vrste životinja unutar istog roda *{{tl|Ichnobox}} – fosilni tragovi *{{tl|Infraspeciesbox}} – biljni rangovi ispod vrste (podvrste, varijeteti) *{{tl|Oobox}} – fosilna jaja *{{tl|Speciesbox}} – vrste *{{tl|Subspeciesbox}} – podvrste životinja *{{tl|Virusbox}} – svojte virusa na svim rangovima ===Prikaz automatskog taksokvira=== Šabloni za automatske taksokvire najviše razine započinju pozivanjem na šablon {{tl|Taxobox/core}} s {{para|matični|''ciljni_takson''}}. U nastavku su prikazani samo oni šabloni koji se posebno odnose na automatski taksokvir. Točke označene s "§" mjesta su na kojima se informacije dobivaju iz taksonomskog šablona – vidi [[#low|Dohvaćanje informacija iz taksonomskog šablona]] u nastavku. *{{tl|Taxobox/core}} **{{tl|Uredi taksonomiju}} – stvara poveznicu za uređivanje na vrhu taksokvira (crna ikona olovke) **{{tl|Informacije o taksonu}} [[#low|§]] **[[Modul:Autotaxobox]].taxoboxColour – automatski određuje boju taksokvira ***[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem [[#low|§]] ***{{tl|Taksokvir boja}} ****{{tl|Taksokvir/Greška u boji}} **[[Modul:Autotaxobox]].taxoboxList – prolazi kroz taksonomsku hijerarhiju i prikazuje je redak po redak ***[[Modul:Autotaxobox]].showTaxon – prikazuje jedan redak taksonomske hijerarhije ****{{tl|Izradi taksonomiju}} <span style="color:darkgreen">– stvaranje</span> ****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem [[#low|§]] ****{{tl|Glavna taksonomska jedinica}} – je li to rang koji se uvijek prikazuje ili ne? ****[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank – dohvaća srpskohrvatsku inačicu ranga ****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonLink – postavlja naziv taksona, odgovarajuće pisan kurzivom, povezan wikivezom itd. *****[[Modul:Autotaxobox]].getTaxonInfoItem *****{{tl|Takson u italiku}} ===Prikaz taksonomskog šablona=== Prvi redak svakog taksonomskog šablona počinje s :<code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red {{{machine code|}}} ...</nowiki></code> Kada se taksonomski šablon pregledava kao stranica, poziva se {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red }}, budući da <code>machine code</code> prema zadanim postavkama ima prazan niz. Prikazuje taksonomiju kodiranu taksonomskim šablonom u obliku dviju tablica: lijeva tablica prikazuje sam taksonomski šablon; desna tablica prikazuje taksonomsku hijerarhiju počevši od taksona opisanog taksonomskim šablonom. Vidi, npr., [[Šablon:Taksonomija/Pteranodon]]. * {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red}} – prikazuje stranicu taksonomskog šablona ** [[Modul:Autotaxobox]]|callTaxonomyKey – prikuplja informacije potrebne za uporabu šablona {{tl|Ključ za taksonomiju}} ***{{tl|Ključ za taksonomiju}} ****desna tablica *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxoboxColour – pronalazi boju taksokvira *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxonomyList – stvara tablicu koja prikazuje taksonomsku hijerarhiju ******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem [[#low|§]] ******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonLink *******[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem [[#low|§]] *******{{tl|Takson u italiku}} ******[[Modul:Autotaxobox]]|createTaxonTableRow – priprema prikaz pojedinačnog retka/taksona u tablici *******[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank – dohvaća srpskohrvatsku inačicu ranga *******{{tl|Uredi takson}} – stvara poveznicu na taksonomski šablon za takson *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} *****{{tl|Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon}} ****lijeva tablica *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} *****[[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank *****{{tl|Takson u italiku}} *****[[Modul:Autotaxobox]]|taxonLink *****{{tl|Informacije o taksonu}} [[#low|§]] *****[[Modul:Autotaxobox]]|showRefs *****{{tl|Izradi taksonomiju/veza}} {{anchor|low}} ===Dohvaćanje informacija iz taksonomskog šablona=== Naposljetku se informacije dobivaju iz taksonomskog šablona putem <code><nowiki>{{Taksonomija/</nowiki>''takson''|machine code=''predmet''}}</code>, koji pak koristi jednu od varijanti šablona <code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red</nowiki> ''predmet''}}</code>, gdje je <code>''predmet'' = matični</code>, <code>rang</code> itd. Ovo je možda neobičan način uporabe jezika za kodiranje šablona: <em>naziv</em> šablona koji će se sljedeći koristiti sastavlja se putem parametra. Tako se <code><nowiki>{{Taksonomija/</nowiki>Acacia|machine code=matični}}</code> proširuje putem {{tl|Taksonomija/Acacia}} u <code><nowiki>{{</nowiki>Nemojte mijenjati ovaj red matični |rang=genus |veza=Acacia |matični=Acacieae }}</code>, što zatim daje "Acacieae". <strong>Taksonomski šabloni nikada se ne smiju koristiti izravno za pristup taksonomskoj hijerarhiji</strong>; u šablonu se uvijek moraju pozivati putem <code><nowiki>{{Informacije o taksonu}}</nowiki></code>; u Lua modulu pristup taksonomskim šablonima kodiran je u dijelu <code>getTaxonInfoItem</code>. Ako je tada prisutan {{para|kao_i}}, slijedi se ta veza kako bi se popunile sve informacije koje nedostaju u taksonomskom šablonu. Izravna uporaba taksonomskog šablona ne slijedi poveznicu "kao i". Iznimka je kada se taksonomski šablon <em>pregledava</em>, budući da lijeva tablica mora prikazivati stvarne vrijednosti parametara u šablonu; njima se pristupa izravno putem <code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red}}</nowiki></code>. *{{tl|Informacije o taksonu}} – omotač za Lua funkciju <code>taxonInfo</code> **[[Modul:Autotaxobox]]|taxonInfo – dohvaća vrijednosti parametara za Lua funkciju <code>getTaxonInfoItem</code> ***[[Modul:Autotaxobox]]|getTaxonInfoItem – dohvaća jednu informaciju iz taksonomskog šablona, slijedeći jednu poveznicu "kao i" ****Šablon:Taksonomija/''takson'' s {{para|machine code|''predmet''}} *****[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red/dok/varijanta|Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red ''predmet'']] – dohvaća jednu informaciju iz taksonomskog šablona koristeći sljedeće šablone: ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red rang}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red matični}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red veza tekst}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red uvijek prikaži}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red ref}} ****** {{tl|Nemojte mijenjati ovaj red kao i}} <!-- ==="Preload" šabloni=== Kada se stvara taksonomski šablon, "preload šabloni" pružaju uvod i mogu unaprijed ispuniti šablon, počevši od {{tl|Editnotices/Group/Šablon:Taksonomija}}. Vidi [[Wikipedija:Editnotice]] za opće informacije i pomoć. *{{tl|Taxonomy preload}} – pomaže odabrati jedan od sljedećih šablona za prethodno učitavanje **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload}} → {{tl|Taksonomija/preload}} – zadani slučaj **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/?}} → {{tl|Taksonomija/preload/?}} – takson dobiven upitom **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/??}} → {{tl|Taksonomija/preload/??}} – takson i nadređeni takson(i) dobiveni upitom **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/preload/incertae sedis}} → {{tl|Taksonomija/preload/incertae sedis}} – takson ''incertae sedis'' **{{tl|Automatski taksokvir/editintro/sameas}} → {{tl|Taksonomija/sameas}} – isto što i takson--> ===Pomoćni šabloni=== Razni "pomoćni šabloni" mogu se koristiti i u automatiziranim i u ručnim taksokvirima. Neki su navedeni u nastavku. ;Šabloni za generiranje posebnih simbola *{{tl|Izumrli}} – generira simbol † bez oblikovanja kurzivom ili podebljano *{{tl|Hibrid}} – generira simbol × bez oblikovanja kurzivom ;Šabloni za stvaranje liste taksona, uključujući: *{{tl|Lista taksona}} *{{tl|Lista taksona s vezama}} *{{tl|Lista vrsta}} *{{tl|Lista vrsta s podebljanjem}} *{{tl|Lista vrsta s vezama}} ;Šabloni koji se koriste za generiranje unosa za {{para|podjela_kategorije}} ako nedostaje, ali je potreban *{{tl|Podređeni rangovi}} *{{tl|Podređeni rang}} *{{tl|Plural ranga}} <!-- ==Moduli i šabloni povezani s taksokvirima== Transkluzijski brojevi dobivaju se automatski pomoću modula [[Modul:Transclusion count]]. Njegovi se brojevi ažuriraju samo jednom tjedno i uključuju <em>sve</em> imenske prostore, a ne samo imenski prostor članaka. {| class="wikitable" !Modul!!Transkluzije!!Napomene |- |[[Modul:Autotaxobox]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Autotaxobox}}}}||Temeljna funkcionalnost sustava automatiziranih taxoboxa, i automatiziranih taxoboxa i taksonomskih šablona |- |[[Modul:Automated taxobox]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Automated taxobox}}}}||Generira automatizirane taxoboxe |- |[[Modul:Taxobox ranks]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:Taxobox ranks}}}}||Definira i obrađuje prihvaćene rangove, njihove engleske ekvivalente i dosljedan redoslijed rangova |- |[[Modul:TaxonItalics]]||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Module:TaxonItalics}}}}||Upravlja pisanjem naziva taksona kurzivom |} Većina šablona povezanih s taxoboxima koristi se ili samo u automatiziranim taxoboxima ili i u ručnim i u automatiziranim taxoboxima. Nekoliko šablona koji se koriste samo u ručnim taxoboxima označeno je <span style="background-color:#CCF">ovom bojom</span> u nastavku. {| class="wikitable" !Šablon!!Transkluzije!!Napomene |- |colspan=2|<b>Najviša razina – šabloni za generiranje taxoboxa</b> || |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Hybridbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Hybridbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Ichnobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Ichnobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Infraspeciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Infraspeciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Oobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Oobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Paraphyletic group}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Paraphyletic group}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Speciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Speciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Subspeciesbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Subspeciesbox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Taxobox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox}}}}||najviša razina |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Virusbox}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Virusbox}}}}||najviša razina |- |colspan=2|<b>Šabloni koji se koriste u šablonima taxoboxa najviše razine</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Child rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Child rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Children rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Children rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Pluralise rank}}</span>|||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Pluralise rank}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Select genus}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Select genus}}}}||podrška šablonima taxoboxa (samo za Hybridbox) |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Select species}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Select species}}}}||podrška šablonima taxoboxa (samo za Hybridbox) |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Sets taxobox colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Sets taxobox colour}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Speciesbox/name}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Speciesbox/name}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon italics}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon italics}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#CCF">{{tl|Taxobox name}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox name}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy}}}}||podrška šablonima taxoboxa |- |colspan=2|<b>Temeljni šablon koji generira sve taxoboxe</b>|| |- |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox/core}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox/core}}}}||jezgra taxoboxa |- |colspan=2|<b>Šabloni koje koriste svi taxoboxi</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Anglicise rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Anglicise rank}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa – sučelje za [[Modul:Taxobox ranks]].angliciseRank |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox colour}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |colspan=2|<b>Komponente sustava automatiziranih taxoboxa</b>|| |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red svi}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red svi}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red uvijek prikaži}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red uvijek prikaži}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red izumrli}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red izumrli}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red ciljna veza}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red ciljna veza}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red veza tekst}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red veza tekst}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red matični}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red matični}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red rang}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red rang}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red ref}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red ref}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa – reference se prikazuju samo u taksonomskim šablonima |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nemojte mijenjati ovaj red kao i}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nemojte mijenjati ovaj red kao i}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Uredi taksonomiju}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Uredi taksonomiju}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Is italic taxon}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Is italic taxon}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Principal rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Principal rank}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox/Error colour}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox/Error colour}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Informacije o taksonu}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Informacije o taksonu}}}}||sustav automatiziranog taxoboxa |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Ključ za taksonomiju}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Ključ za taksonomiju}}}}||prikazuje taksonomske šablone |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Edit a taxon}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Edit a taxon}}}}||koristi se za prikaz taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Create taxonomy/link}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Create taxonomy/link}}}}||koristi se za prikaz taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy preload}}}}||koristi se u taksonomskim šablonima |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/?}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/?}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/??}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/??}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/preload/incertae sedis}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/preload/incertae sedis}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Automatic taxobox/editintro/sameas}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Automatic taxobox/editintro/sameas}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Create taxonomy}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Create taxonomy}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/?}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/?}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/??}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/??}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/preload/incertae sedis}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/preload/incertae sedis}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxonomy/sameas}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxonomy/sameas}}}}||stvaranje taksonomskih šablona |- |colspan=3|<b>Pomoćni i drugi šabloni</b> |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Bold species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Bold species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Collapsible taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Collapsible taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Extinct}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Extinct}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Hybrid}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Hybrid}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Incomplete taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Incomplete taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Linked species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Linked species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Linked taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Linked taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Nested taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Nested taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Species list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Species list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon link}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon link}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon list}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon list}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxon rank}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxon rank}}}}||pomoćni |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox authority}}</span>||{{Wikipedia:Automated taxobox system/map/hilite|{{#invoke:Transclusion count|fetch|demo=Taxobox authority}}}}||dodatno |- |<span style="background-color:#FFF">{{tl|Taxobox colour scheme}}</span>|| ||dodatno |} --> ==Povezano== * [[:Kategorija:Šabloni Taksokvira]] * [[:Kategorija:Taksonomski šabloni]] [[Kategorija:Wikipedijini automatski taksokviri]] jups8x421y1civdi03kyb0cuf8zelnc 10 4725110 42683110 2026-09-04T12:37:12Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: <includeonly><noinclude><!-- ****** First show the RIGHT-HAND table, with the correct taxobox colour, showing parent taxa with "edit" links --></noinclude>{{#invoke:Autotaxobox|taxonomyList|{{{{{{{{taxon|{{{takson}}}}}}}}<noinclude><!--Now check whether the parent taxonomy template or link target article need to be created; use #titleparts: to remove any #section part in the link target --></noinclude> {{#ifexist:Šablon:Taksonomija/{{{parent|{{{matični|}}}}}} |{{#if:{{{lin... 42683110 wikitext text/x-wiki <includeonly><noinclude><!-- ****** First show the RIGHT-HAND table, with the correct taxobox colour, showing parent taxa with "edit" links --></noinclude>{{#invoke:Autotaxobox|taxonomyList|{{{{{{{{taxon|{{{takson}}}}}}}}<noinclude><!--Now check whether the parent taxonomy template or link target article need to be created; use #titleparts: to remove any #section part in the link target --></noinclude> {{#ifexist:Šablon:Taksonomija/{{{parent|{{{matični|}}}}}} |{{#if:{{{link_target|{{{ciljna_veza|}}}}}}|{{#ifexist:{{#titleparts:{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}||}}|__NOINDEX__<noinclude><!-- then it looks like we're in the clear. Google can show the article, rather than this page. --></noinclude> |Na Wikipediji još ne postoji članak naslova [[{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}]]. <!--Možete pomoći tako što ga [{{Izradi taksonomiju/veza|{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}} }} napravite].--> Stranica koju trenutno pregledavate sadrži informacije o taksonomiji za sljedeći takson: [[{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}]].[[Kategorija:Taksonomski šabloni s crvenim poveznica za taksone|{{SUBPAGENAME}}]]}}}} |{{error|Napredujete.}} Ako tablica ispod izgleda točno, onda potrebne taksonomske informacije za ciljni takson već postoje. {{Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon|takson={{{parent|{{{matični|}}}}}}|msg=navedeno kao unos za <code>matični</code>}} }}<noinclude><!-- ****** Now show the LEFT-HAND table, i.e. information for the current taxon --></noinclude> Niste sigurni kako ste došli ovdje? Pročitajte naš [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/uvod|uvod u automatske taksokvire]] za više informacija. {| class="wikitable" |- |Matični: |<code>{{{parent|{{{matični|}}}}}}</code> &#x5B;[[Šablon:Taksonomija/{{{parent|{{{matični|}}}}}}|Taksonomija]]; <span class=plainlinks>[{{Izradi taksonomiju/veza|{{{parent|{{{matični|}}}}}}}} uredi]&#x5D;</span> |- |Rang: |<code>{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}</code> (displays as <code>{{Serbokroatizacija taksonomske jedinice|{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}|check=yes}}</code>){{#if:{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}||{{error|– morate specificirati rang}}}} |- |Veza: |<code>{{#invoke:Autotaxobox|taxonLink |taxon={{{taxon|{{{takson}}}}}} |extinct={{{extinct|{{{izumrli}}}}}} |link_target={{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}} |link_text={{{link|{{{veza}}}}}}<!--link here may be "link_target|link_text"--> |bold=no |italic={{Takson u italiku|{{{rank|{{{jedinica|{{{rang}}}}}}}}}}} }}</code>{{#ifeq:{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}|{{{link|{{{veza}}}}}}|| (vodi na <code>{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}</code>)}} |- |Izumrli: |{{#if:{{{extinct|{{{izumrli|}}}}}}|<code>{{{extinct|{{{izumrli|}}}}}}</code>|no}}{{#ifeq:{{{extinct_error|{{{izumrli_greška|}}}}}}|yes| <span style="background-color:#FCC;color:black;">matični takson označen je kao izumrli takson</span>}} |- |Uvijek prikazani: |{{#if:{{{always_display|{{{uvijek_prikaži|}}}}}}|<code>{{{always_display|{{{uvijek_prikaži}}}}}}</code>[[Category:Taxonomy templates using always_display|{{{always_display|{{{uvijek_prikaži|}}}}}}]]|{{#switch:{{lc:{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}} }} |virus_group | virusna_grupa |regnum | phylum | divisio | classis | ordo | familia | genus | species = yes (glavni rang) |#default = no }} }} |- |Taksonomske reference: |{{#invoke:Autotaxobox|showRefs|{{{taxon|{{{takson}}}}}}|{{{refs|{{{ref|}}}}} |- |Taksonomske reference za matični takson: |{{#invoke:Autotaxobox|showRefs|{{{parent|{{{matični|}}}}}}|{{Informacije o taksonu|{{{parent|{{{matični|}}}}}}|refs}}}} |- {{#if:{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}| {{!}}Kao i takson:{{!}}{{!}}<code>{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}</code> &#x5B;[[Šablon:Taksonomija/{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i}}}}}}}}}}}}|Taksonomija]]; <span class=plainlinks>[{{Izradi taksonomiju/veza|{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}}} uredi]&#x5D;</span> {{!}}- }} {{#if:{{#invoke:string|endswith|{{{taxon|{{{takson}}}}}}|/skip}}| {{!}} colspan=2 {{!}}Za sufiks "/skip", pogledajte [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/napredna taksonomija#Preskakanje taksonomskih šablona|Preskakanje taksonomskih šablona]].<br>Za preskočene taksone, pogledajte [[Šablon:Taksonomija/{{#invoke:string|sub|{{{taxon|{{{takson}}}}}}||-6}}]].| {{#if:{{#invoke:string|endswith|{{{taxon|{{{takson}}}}}}|/?}}| {{!}} colspan=2 {{!}}Za sufiks "/?", pogledajte [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/napredna taksonomija#Upitni zadaci|Upitni zadaci]].| {{#ifeq:{{#titleparts:{{{taxon|{{{takson}}}}}}|1|2}}|Incertae sedis| {{!}} colspan=2 {{!}}Za nazive taksona koji sadrže "Incertae sedis", pogledajte [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/napredna taksonomija#Taksonomski šabloni za incertae sedis|Taksonomski šabloni za ''incertae sedis'']].| }}}}}} |}{{#ifeq:{{{extinct_error|{{{izumrli_greška|}}}}}}|yes|[[Kategorija:Taksonomski šabloni s nedosljednim vrijednostima za parametar izumrli]]}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> j8cndot07hjxrwz1tcaaloh90wfrpns 42683112 42683110 2026-09-04T12:40:36Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Taxonomy key]] na [[Šablon:Ključ za taksonomiju]] 42683110 wikitext text/x-wiki <includeonly><noinclude><!-- ****** First show the RIGHT-HAND table, with the correct taxobox colour, showing parent taxa with "edit" links --></noinclude>{{#invoke:Autotaxobox|taxonomyList|{{{{{{{{taxon|{{{takson}}}}}}}}<noinclude><!--Now check whether the parent taxonomy template or link target article need to be created; use #titleparts: to remove any #section part in the link target --></noinclude> {{#ifexist:Šablon:Taksonomija/{{{parent|{{{matični|}}}}}} |{{#if:{{{link_target|{{{ciljna_veza|}}}}}}|{{#ifexist:{{#titleparts:{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}||}}|__NOINDEX__<noinclude><!-- then it looks like we're in the clear. Google can show the article, rather than this page. --></noinclude> |Na Wikipediji još ne postoji članak naslova [[{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}]]. <!--Možete pomoći tako što ga [{{Izradi taksonomiju/veza|{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}} }} napravite].--> Stranica koju trenutno pregledavate sadrži informacije o taksonomiji za sljedeći takson: [[{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}]].[[Kategorija:Taksonomski šabloni s crvenim poveznica za taksone|{{SUBPAGENAME}}]]}}}} |{{error|Napredujete.}} Ako tablica ispod izgleda točno, onda potrebne taksonomske informacije za ciljni takson već postoje. {{Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon|takson={{{parent|{{{matični|}}}}}}|msg=navedeno kao unos za <code>matični</code>}} }}<noinclude><!-- ****** Now show the LEFT-HAND table, i.e. information for the current taxon --></noinclude> Niste sigurni kako ste došli ovdje? Pročitajte naš [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/uvod|uvod u automatske taksokvire]] za više informacija. {| class="wikitable" |- |Matični: |<code>{{{parent|{{{matični|}}}}}}</code> &#x5B;[[Šablon:Taksonomija/{{{parent|{{{matični|}}}}}}|Taksonomija]]; <span class=plainlinks>[{{Izradi taksonomiju/veza|{{{parent|{{{matični|}}}}}}}} uredi]&#x5D;</span> |- |Rang: |<code>{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}</code> (displays as <code>{{Serbokroatizacija taksonomske jedinice|{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}|check=yes}}</code>){{#if:{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}||{{error|– morate specificirati rang}}}} |- |Veza: |<code>{{#invoke:Autotaxobox|taxonLink |taxon={{{taxon|{{{takson}}}}}} |extinct={{{extinct|{{{izumrli}}}}}} |link_target={{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}} |link_text={{{link|{{{veza}}}}}}<!--link here may be "link_target|link_text"--> |bold=no |italic={{Takson u italiku|{{{rank|{{{jedinica|{{{rang}}}}}}}}}}} }}</code>{{#ifeq:{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}|{{{link|{{{veza}}}}}}|| (vodi na <code>{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}</code>)}} |- |Izumrli: |{{#if:{{{extinct|{{{izumrli|}}}}}}|<code>{{{extinct|{{{izumrli|}}}}}}</code>|no}}{{#ifeq:{{{extinct_error|{{{izumrli_greška|}}}}}}|yes| <span style="background-color:#FCC;color:black;">matični takson označen je kao izumrli takson</span>}} |- |Uvijek prikazani: |{{#if:{{{always_display|{{{uvijek_prikaži|}}}}}}|<code>{{{always_display|{{{uvijek_prikaži}}}}}}</code>[[Category:Taxonomy templates using always_display|{{{always_display|{{{uvijek_prikaži|}}}}}}]]|{{#switch:{{lc:{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}} }} |virus_group | virusna_grupa |regnum | phylum | divisio | classis | ordo | familia | genus | species = yes (glavni rang) |#default = no }} }} |- |Taksonomske reference: |{{#invoke:Autotaxobox|showRefs|{{{taxon|{{{takson}}}}}}|{{{refs|{{{ref|}}}}} |- |Taksonomske reference za matični takson: |{{#invoke:Autotaxobox|showRefs|{{{parent|{{{matični|}}}}}}|{{Informacije o taksonu|{{{parent|{{{matični|}}}}}}|refs}}}} |- {{#if:{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}| {{!}}Kao i takson:{{!}}{{!}}<code>{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}</code> &#x5B;[[Šablon:Taksonomija/{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i}}}}}}}}}}}}|Taksonomija]]; <span class=plainlinks>[{{Izradi taksonomiju/veza|{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}}} uredi]&#x5D;</span> {{!}}- }} {{#if:{{#invoke:string|endswith|{{{taxon|{{{takson}}}}}}|/skip}}| {{!}} colspan=2 {{!}}Za sufiks "/skip", pogledajte [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/napredna taksonomija#Preskakanje taksonomskih šablona|Preskakanje taksonomskih šablona]].<br>Za preskočene taksone, pogledajte [[Šablon:Taksonomija/{{#invoke:string|sub|{{{taxon|{{{takson}}}}}}||-6}}]].| {{#if:{{#invoke:string|endswith|{{{taxon|{{{takson}}}}}}|/?}}| {{!}} colspan=2 {{!}}Za sufiks "/?", pogledajte [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/napredna taksonomija#Upitni zadaci|Upitni zadaci]].| {{#ifeq:{{#titleparts:{{{taxon|{{{takson}}}}}}|1|2}}|Incertae sedis| {{!}} colspan=2 {{!}}Za nazive taksona koji sadrže "Incertae sedis", pogledajte [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/napredna taksonomija#Taksonomski šabloni za incertae sedis|Taksonomski šabloni za ''incertae sedis'']].| }}}}}} |}{{#ifeq:{{{extinct_error|{{{izumrli_greška|}}}}}}|yes|[[Kategorija:Taksonomski šabloni s nedosljednim vrijednostima za parametar izumrli]]}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> j8cndot07hjxrwz1tcaaloh90wfrpns 42683245 42683112 2026-09-04T17:59:39Z Edgar Allan Poe 29250 42683245 wikitext text/x-wiki <includeonly><noinclude><!-- ****** First show the RIGHT-HAND table, with the correct taxobox colour, showing parent taxa with "edit" links --></noinclude>{{#invoke:Autotaxobox|taxonomyList|{{{{{{{{taxon|{{{takson}}}}}}}}<noinclude><!--Now check whether the parent taxonomy template or link target article need to be created; use #titleparts: to remove any #section part in the link target --></noinclude> {{#ifexist:Šablon:Taksonomija/{{{parent|{{{matični|}}}}}} |{{#if:{{{link_target|{{{ciljna_veza|}}}}}}|{{#ifexist:{{#titleparts:{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}||}}|__NOINDEX__<noinclude><!-- then it looks like we're in the clear. Google can show the article, rather than this page. --></noinclude> |Na Wikipediji još ne postoji članak naslova [[{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}]]. <!--Možete pomoći tako što ga [{{Izradi taksonomiju/veza|{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}} }} napravite].--> Stranica koju trenutno pregledavate sadrži informacije o taksonomiji za sljedeći takson: [[{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}]].[[Kategorija:Taksonomski šabloni s crvenim poveznica za taksone|{{SUBPAGENAME}}]]}}}} |{{error|Napredujete.}} Ako tablica ispod izgleda točno, onda potrebne taksonomske informacije za ciljni takson već postoje. {{Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon|takson={{{parent|{{{matični|}}}}}}|msg=navedeno kao unos za <code>matični</code>}} }}<noinclude><!-- ****** Now show the LEFT-HAND table, i.e. information for the current taxon --></noinclude> Niste sigurni kako ste došli ovdje? Pročitajte naš [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/uvod|uvod u automatske taksokvire]] za više informacija. {| class="wikitable" |- |Matični: |<code>{{{parent|{{{matični|}}}}}}</code> &#x5B;[[Šablon:Taksonomija/{{{parent|{{{matični|}}}}}}|Taksonomija]]; <span class=plainlinks>[{{Izradi taksonomiju/veza|{{{parent|{{{matični|}}}}}}}} uredi]&#x5D;</span> |- |Rang: |<code>{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}</code> (prikazuje se kao <code>{{Serbokroatizacija taksonomske jedinice|{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}|check=yes}}</code>){{#if:{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}||{{error|– morate specificirati rang}}}} |- |Veza: |<code>{{#invoke:Autotaxobox|taxonLink |taxon={{{taxon|{{{takson}}}}}} |extinct={{{extinct|{{{izumrli}}}}}} |link_target={{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}} |link_text={{{link|{{{veza}}}}}}<!--link here may be "link_target|link_text"--> |bold=no |italic={{Takson u italiku|{{{rank|{{{jedinica|{{{rang}}}}}}}}}}} }}</code>{{#ifeq:{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}|{{{link|{{{veza}}}}}}|| (vodi na <code>{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}</code>)}} |- |Izumrli: |{{#if:{{{extinct|{{{izumrli|}}}}}}|<code>{{{extinct|{{{izumrli|}}}}}}</code>|ne}}{{#ifeq:{{{extinct_error|{{{izumrli_greška|}}}}}}|da| <span style="background-color:#FCC;color:black;">matični takson označen je kao izumrli takson</span>}} |- |Uvijek prikazani: |{{#if:{{{always_display|{{{uvijek_prikaži|}}}}}}|<code>{{{always_display|{{{uvijek_prikaži}}}}}}</code>[[Category:Taxonomy templates using always_display|{{{always_display|{{{uvijek_prikaži|}}}}}}]]|{{#switch:{{lc:{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}} }} |virus_group | virusna_grupa |regnum | phylum | divisio | classis | ordo | familia | genus | species = da (glavni rang) |#default = ne }} }} |- |Taksonomske reference: |{{#invoke:Autotaxobox|showRefs|{{{taxon|{{{takson}}}}}}|{{{refs|{{{ref|}}}}}}}} |- |Taksonomske reference za matični takson: |{{#invoke:Autotaxobox|showRefs|{{{parent|{{{matični|}}}}}}|{{Informacije o taksonu|{{{parent|{{{matični|}}}}}}|refs}}}} |- {{#if:{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}| {{!}}Kao i takson:{{!}}{{!}}<code>{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}</code> &#x5B;[[Šablon:Taksonomija/{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i}}}}}}}}}}}}|Taksonomija]]; <span class=plainlinks>[{{Izradi taksonomiju/veza|{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}}} uredi]&#x5D;</span> {{!}}- }} {{#if:{{#invoke:string|endswith|{{{taxon|{{{takson}}}}}}|/skip}}| {{!}} colspan=2 {{!}}Za sufiks "/skip", pogledajte [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/napredna taksonomija#Preskakanje taksonomskih šablona|Preskakanje taksonomskih šablona]].<br>Za preskočene taksone, pogledajte [[Šablon:Taksonomija/{{#invoke:string|sub|{{{taxon|{{{takson}}}}}}||-6}}]].| {{#if:{{#invoke:string|endswith|{{{taxon|{{{takson}}}}}}|/?}}| {{!}} colspan=2 {{!}}Za sufiks "/?", pogledajte [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/napredna taksonomija#Upitni zadaci|Upitni zadaci]].| {{#ifeq:{{#titleparts:{{{taxon|{{{takson}}}}}}|1|2}}|Incertae sedis| {{!}} colspan=2 {{!}}Za nazive taksona koji sadrže "Incertae sedis", pogledajte [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/napredna taksonomija#Taksonomski šabloni za incertae sedis|Taksonomski šabloni za ''incertae sedis'']].| }}}}}} |}{{#ifeq:{{{extinct_error|{{{izumrli_greška|}}}}}}|yes|[[Kategorija:Taksonomski šabloni s nedosljednim vrijednostima za parametar izumrli]]}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> 4pvn0y4fptlweq1ar8x3v5vk68tjcou 42683246 42683245 2026-09-04T18:00:59Z Edgar Allan Poe 29250 42683246 wikitext text/x-wiki <includeonly><noinclude><!-- ****** First show the RIGHT-HAND table, with the correct taxobox colour, showing parent taxa with "edit" links --></noinclude>{{#invoke:Autotaxobox|taxonomyList|{{{{{{taxon|{{{takson}}}}}}}}<noinclude><!--Now check whether the parent taxonomy template or link target article need to be created; use #titleparts: to remove any #section part in the link target --></noinclude> {{#ifexist:Šablon:Taksonomija/{{{parent|{{{matični|}}}}}} |{{#if:{{{link_target|{{{ciljna_veza|}}}}}}|{{#ifexist:{{#titleparts:{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}||}}|__NOINDEX__<noinclude><!-- then it looks like we're in the clear. Google can show the article, rather than this page. --></noinclude> |Na Wikipediji još ne postoji članak naslova [[{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}]]. <!--Možete pomoći tako što ga [{{Izradi taksonomiju/veza|{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}} }} napravite].--> Stranica koju trenutno pregledavate sadrži informacije o taksonomiji za sljedeći takson: [[{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}]].[[Kategorija:Taksonomski šabloni s crvenim poveznica za taksone|{{SUBPAGENAME}}]]}}}} |{{error|Napredujete.}} Ako tablica ispod izgleda točno, onda potrebne taksonomske informacije za ciljni takson već postoje. {{Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon|takson={{{parent|{{{matični|}}}}}}|msg=navedeno kao unos za <code>matični</code>}} }}<noinclude><!-- ****** Now show the LEFT-HAND table, i.e. information for the current taxon --></noinclude> Niste sigurni kako ste došli ovdje? Pročitajte naš [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/uvod|uvod u automatske taksokvire]] za više informacija. {| class="wikitable" |- |Matični: |<code>{{{parent|{{{matični|}}}}}}</code> &#x5B;[[Šablon:Taksonomija/{{{parent|{{{matični|}}}}}}|Taksonomija]]; <span class=plainlinks>[{{Izradi taksonomiju/veza|{{{parent|{{{matični|}}}}}}}} uredi]&#x5D;</span> |- |Rang: |<code>{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}</code> (prikazuje se kao <code>{{Serbokroatizacija taksonomske jedinice|{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}|check=yes}}</code>){{#if:{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}||{{error|– morate specificirati rang}}}} |- |Veza: |<code>{{#invoke:Autotaxobox|taxonLink |taxon={{{taxon|{{{takson}}}}}} |extinct={{{extinct|{{{izumrli}}}}}} |link_target={{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}} |link_text={{{link|{{{veza}}}}}}<!--link here may be "link_target|link_text"--> |bold=no |italic={{Takson u italiku|{{{rank|{{{jedinica|{{{rang}}}}}}}}}}} }}</code>{{#ifeq:{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}|{{{link|{{{veza}}}}}}|| (vodi na <code>{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}</code>)}} |- |Izumrli: |{{#if:{{{extinct|{{{izumrli|}}}}}}|<code>{{{extinct|{{{izumrli|}}}}}}</code>|ne}}{{#ifeq:{{{extinct_error|{{{izumrli_greška|}}}}}}|da| <span style="background-color:#FCC;color:black;">matični takson označen je kao izumrli takson</span>}} |- |Uvijek prikazani: |{{#if:{{{always_display|{{{uvijek_prikaži|}}}}}}|<code>{{{always_display|{{{uvijek_prikaži}}}}}}</code>[[Category:Taxonomy templates using always_display|{{{always_display|{{{uvijek_prikaži|}}}}}}]]|{{#switch:{{lc:{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}} }} |virus_group | virusna_grupa |regnum | phylum | divisio | classis | ordo | familia | genus | species = da (glavni rang) |#default = ne }} }} |- |Taksonomske reference: |{{#invoke:Autotaxobox|showRefs|{{{taxon|{{{takson}}}}}}|{{{refs|{{{ref|}}}}}}}} |- |Taksonomske reference za matični takson: |{{#invoke:Autotaxobox|showRefs|{{{parent|{{{matični|}}}}}}|{{Informacije o taksonu|{{{parent|{{{matični|}}}}}}|refs}}}} |- {{#if:{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}| {{!}}Kao i takson:{{!}}{{!}}<code>{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}</code> &#x5B;[[Šablon:Taksonomija/{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i}}}}}}}}}}}}|Taksonomija]]; <span class=plainlinks>[{{Izradi taksonomiju/veza|{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}}} uredi]&#x5D;</span> {{!}}- }} {{#if:{{#invoke:string|endswith|{{{taxon|{{{takson}}}}}}|/skip}}| {{!}} colspan=2 {{!}}Za sufiks "/skip", pogledajte [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/napredna taksonomija#Preskakanje taksonomskih šablona|Preskakanje taksonomskih šablona]].<br>Za preskočene taksone, pogledajte [[Šablon:Taksonomija/{{#invoke:string|sub|{{{taxon|{{{takson}}}}}}||-6}}]].| {{#if:{{#invoke:string|endswith|{{{taxon|{{{takson}}}}}}|/?}}| {{!}} colspan=2 {{!}}Za sufiks "/?", pogledajte [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/napredna taksonomija#Upitni zadaci|Upitni zadaci]].| {{#ifeq:{{#titleparts:{{{taxon|{{{takson}}}}}}|1|2}}|Incertae sedis| {{!}} colspan=2 {{!}}Za nazive taksona koji sadrže "Incertae sedis", pogledajte [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/napredna taksonomija#Taksonomski šabloni za incertae sedis|Taksonomski šabloni za ''incertae sedis'']].| }}}}}} |}{{#ifeq:{{{extinct_error|{{{izumrli_greška|}}}}}}|yes|[[Kategorija:Taksonomski šabloni s nedosljednim vrijednostima za parametar izumrli]]}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> cckqdacsmetvevv754l3d5luddgfmvp 42683247 42683246 2026-09-04T18:01:42Z Edgar Allan Poe 29250 42683247 wikitext text/x-wiki <includeonly><noinclude><!-- ****** First show the RIGHT-HAND table, with the correct taxobox colour, showing parent taxa with "edit" links --></noinclude>{{#invoke:Autotaxobox|taxonomyList|{{{taxon|{{{takson}}}}}}}}<noinclude><!--Now check whether the parent taxonomy template or link target article need to be created; use #titleparts: to remove any #section part in the link target --></noinclude> {{#ifexist:Šablon:Taksonomija/{{{parent|{{{matični|}}}}}} |{{#if:{{{link_target|{{{ciljna_veza|}}}}}}|{{#ifexist:{{#titleparts:{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}||}}|__NOINDEX__<noinclude><!-- then it looks like we're in the clear. Google can show the article, rather than this page. --></noinclude> |Na Wikipediji još ne postoji članak naslova [[{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}]]. <!--Možete pomoći tako što ga [{{Izradi taksonomiju/veza|{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}} }} napravite].--> Stranica koju trenutno pregledavate sadrži informacije o taksonomiji za sljedeći takson: [[{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}]].[[Kategorija:Taksonomski šabloni s crvenim poveznica za taksone|{{SUBPAGENAME}}]]}}}} |{{error|Napredujete.}} Ako tablica ispod izgleda točno, onda potrebne taksonomske informacije za ciljni takson već postoje. {{Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon|takson={{{parent|{{{matični|}}}}}}|msg=navedeno kao unos za <code>matični</code>}} }}<noinclude><!-- ****** Now show the LEFT-HAND table, i.e. information for the current taxon --></noinclude> Niste sigurni kako ste došli ovdje? Pročitajte naš [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/uvod|uvod u automatske taksokvire]] za više informacija. {| class="wikitable" |- |Matični: |<code>{{{parent|{{{matični|}}}}}}</code> &#x5B;[[Šablon:Taksonomija/{{{parent|{{{matični|}}}}}}|Taksonomija]]; <span class=plainlinks>[{{Izradi taksonomiju/veza|{{{parent|{{{matični|}}}}}}}} uredi]&#x5D;</span> |- |Rang: |<code>{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}</code> (prikazuje se kao <code>{{Serbokroatizacija taksonomske jedinice|{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}|check=yes}}</code>){{#if:{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}||{{error|– morate specificirati rang}}}} |- |Veza: |<code>{{#invoke:Autotaxobox|taxonLink |taxon={{{taxon|{{{takson}}}}}} |extinct={{{extinct|{{{izumrli}}}}}} |link_target={{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}} |link_text={{{link|{{{veza}}}}}}<!--link here may be "link_target|link_text"--> |bold=no |italic={{Takson u italiku|{{{rank|{{{jedinica|{{{rang}}}}}}}}}}} }}</code>{{#ifeq:{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}|{{{link|{{{veza}}}}}}|| (vodi na <code>{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}</code>)}} |- |Izumrli: |{{#if:{{{extinct|{{{izumrli|}}}}}}|<code>{{{extinct|{{{izumrli|}}}}}}</code>|ne}}{{#ifeq:{{{extinct_error|{{{izumrli_greška|}}}}}}|da| <span style="background-color:#FCC;color:black;">matični takson označen je kao izumrli takson</span>}} |- |Uvijek prikazani: |{{#if:{{{always_display|{{{uvijek_prikaži|}}}}}}|<code>{{{always_display|{{{uvijek_prikaži}}}}}}</code>[[Category:Taxonomy templates using always_display|{{{always_display|{{{uvijek_prikaži|}}}}}}]]|{{#switch:{{lc:{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}} }} |virus_group | virusna_grupa |regnum | phylum | divisio | classis | ordo | familia | genus | species = da (glavni rang) |#default = ne }} }} |- |Taksonomske reference: |{{#invoke:Autotaxobox|showRefs|{{{taxon|{{{takson}}}}}}|{{{refs|{{{ref|}}}}}}}} |- |Taksonomske reference za matični takson: |{{#invoke:Autotaxobox|showRefs|{{{parent|{{{matični|}}}}}}|{{Informacije o taksonu|{{{parent|{{{matični|}}}}}}|refs}}}} |- {{#if:{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}| {{!}}Kao i takson:{{!}}{{!}}<code>{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}</code> &#x5B;[[Šablon:Taksonomija/{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i}}}}}}}}}}}}|Taksonomija]]; <span class=plainlinks>[{{Izradi taksonomiju/veza|{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}}} uredi]&#x5D;</span> {{!}}- }} {{#if:{{#invoke:string|endswith|{{{taxon|{{{takson}}}}}}|/skip}}| {{!}} colspan=2 {{!}}Za sufiks "/skip", pogledajte [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/napredna taksonomija#Preskakanje taksonomskih šablona|Preskakanje taksonomskih šablona]].<br>Za preskočene taksone, pogledajte [[Šablon:Taksonomija/{{#invoke:string|sub|{{{taxon|{{{takson}}}}}}||-6}}]].| {{#if:{{#invoke:string|endswith|{{{taxon|{{{takson}}}}}}|/?}}| {{!}} colspan=2 {{!}}Za sufiks "/?", pogledajte [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/napredna taksonomija#Upitni zadaci|Upitni zadaci]].| {{#ifeq:{{#titleparts:{{{taxon|{{{takson}}}}}}|1|2}}|Incertae sedis| {{!}} colspan=2 {{!}}Za nazive taksona koji sadrže "Incertae sedis", pogledajte [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/napredna taksonomija#Taksonomski šabloni za incertae sedis|Taksonomski šabloni za ''incertae sedis'']].| }}}}}} |}{{#ifeq:{{{extinct_error|{{{izumrli_greška|}}}}}}|yes|[[Kategorija:Taksonomski šabloni s nedosljednim vrijednostima za parametar izumrli]]}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> d6sblsoa9pykkf0cu77zyk8cqltnm57 42683250 42683247 2026-09-04T18:06:14Z Edgar Allan Poe 29250 42683250 wikitext text/x-wiki <includeonly><noinclude><!-- ****** First show the RIGHT-HAND table, with the correct taxobox colour, showing parent taxa with "edit" links --></noinclude>{{#invoke:Autotaxobox|taxonomyList|{{{taxon|{{{takson}}}}}}}}<noinclude><!--Now check whether the parent taxonomy template or link target article need to be created; use #titleparts: to remove any #section part in the link target --></noinclude> {{#ifexist:Šablon:Taksonomija/{{{parent|{{{matični|}}}}}} |{{#if:{{{link_target|{{{ciljna_veza|}}}}}}|{{#ifexist:{{#titleparts:{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}||}}|__NOINDEX__<noinclude><!-- then it looks like we're in the clear. Google can show the article, rather than this page. --></noinclude> |Na Wikipediji još ne postoji članak naslova [[{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}]]. <!--Možete pomoći tako što ga [{{Izradi taksonomiju/veza|{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}} }} napravite].--> Stranica koju trenutno pregledavate sadrži informacije o taksonomiji za sljedeći takson: [[{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}]].[[Kategorija:Taksonomski šabloni s crvenim poveznica za taksone|{{SUBPAGENAME}}]]}}}} |{{error|Napredujete.}} Ako tablica ispod izgleda točno, onda potrebne taksonomske informacije za ciljni takson već postoje. {{Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon|takson={{{parent|{{{matični|}}}}}}|msg=navedeno kao unos za <code>matični</code>}} }}<noinclude><!-- ****** Now show the LEFT-HAND table, i.e. information for the current taxon --></noinclude> Niste sigurni kako ste došli ovdje? Pročitajte naš [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/uvod|uvod u automatske taksokvire]] za više informacija. {| class="wikitable" |- |Matični: |<code>{{{parent|{{{matični|}}}}}}</code> &#x5B;[[Šablon:Taksonomija/{{{parent|{{{matični|}}}}}}|Taksonomija]]; <span class=plainlinks>[{{Izradi taksonomiju/veza|{{{parent|{{{matični|}}}}}}}} uredi]&#x5D;</span> |- |Rang: |<code>{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}</code> (prikazuje se kao <code>{{Serbokroatizacija taksonomske jedinice|{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}|check=yes}}</code>){{#if:{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}||{{error|– morate specificirati rang}}}} |- |Veza: |<code>{{#invoke:Autotaxobox|taxonLink |taxon={{{taxon|{{{takson}}}}}} |extinct={{{extinct|{{{izumrli}}}}}} |link_target={{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}} |link_text={{{link|{{{veza}}}}}}<!--link here may be "link_target|link_text"--> |bold=no |italic={{Takson u italiku|{{{rank|{{{jedinica|{{{rang}}}}}}}}}}} }}</code>{{#ifeq:{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}|{{{link|{{{veza}}}}}}|| (vodi na <code>{{{link_target|{{{ciljna_veza}}}}}}</code>)}} |- |Izumrli: |{{#if:{{{extinct|{{{izumrli|}}}}}}|<code>{{{extinct|{{{izumrli|}}}}}}</code>|ne}}{{#ifeq:{{{extinct_error|{{{izumrli_greška|}}}}}}|da| <span style="background-color:#FCC;color:black;">matični takson označen je kao izumrli takson</span>}} |- |Uvijek prikazani: |{{#if:{{{always_display|{{{uvijek_prikaži|}}}}}}|<code>{{{always_display|{{{uvijek_prikaži}}}}}}</code>[[Kategorija:Taksonomski šabloni koji koriste parametar uvijek_prikaži|{{{always_display|{{{uvijek_prikaži|}}}}}}]]|{{#switch:{{lc:{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}} }} |virus_group | virusna_grupa |regnum | phylum | divisio | classis | ordo | familia | genus | species = da (glavni rang) |#default = ne }} }} |- |Taksonomske reference: |{{#invoke:Autotaxobox|showRefs|{{{taxon|{{{takson}}}}}}|{{{refs|{{{ref|}}}}}}}} |- |Taksonomske reference za matični takson: |{{#invoke:Autotaxobox|showRefs|{{{parent|{{{matični|}}}}}}|{{Informacije o taksonu|{{{parent|{{{matični|}}}}}}|refs}}}} |- {{#if:{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}| {{!}}Kao i takson:{{!}}{{!}}<code>{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}</code> &#x5B;[[Šablon:Taksonomija/{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i}}}}}}}}}}}}|Taksonomija]]; <span class=plainlinks>[{{Izradi taksonomiju/veza|{{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}}} uredi]&#x5D;</span> {{!}}- }} {{#if:{{#invoke:string|endswith|{{{taxon|{{{takson}}}}}}|/skip}}| {{!}} colspan=2 {{!}}Za sufiks "/skip", pogledajte [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/napredna taksonomija#Preskakanje taksonomskih šablona|Preskakanje taksonomskih šablona]].<br>Za preskočene taksone, pogledajte [[Šablon:Taksonomija/{{#invoke:string|sub|{{{taxon|{{{takson}}}}}}||-6}}]].| {{#if:{{#invoke:string|endswith|{{{taxon|{{{takson}}}}}}|/?}}| {{!}} colspan=2 {{!}}Za sufiks "/?", pogledajte [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/napredna taksonomija#Upitni zadaci|Upitni zadaci]].| {{#ifeq:{{#titleparts:{{{taxon|{{{takson}}}}}}|1|2}}|Incertae sedis| {{!}} colspan=2 {{!}}Za nazive taksona koji sadrže "Incertae sedis", pogledajte [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/napredna taksonomija#Taksonomski šabloni za incertae sedis|Taksonomski šabloni za ''incertae sedis'']].| }}}}}} |}{{#ifeq:{{{extinct_error|{{{izumrli_greška|}}}}}}|yes|[[Kategorija:Taksonomski šabloni s nedosljednim vrijednostima za parametar izumrli]]}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> isd4m76a59gswk5fsqtu5f78kdt44l7 10 4725111 42683111 2026-09-04T12:40:20Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{Documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Lua|Module:Autotaxobox}} {{high-use|<!--{{PAGESINCAT:Taxonomy templates}}-->}}<!--transclusions not counted by the tool as of Jan 2019--> == Upotreba == Koristi se za dokumumentiranje taksonomskih šablona, odnosno stranica s formom "Šablon:Taksonomija/''takson''". Ovaj šablon trebao bi se pozivati samo preko funkcije <code>callTaxonomyKey</code> u [[Modul:Autotaxobox]], ko... 42683111 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Lua|Module:Autotaxobox}} {{high-use|<!--{{PAGESINCAT:Taxonomy templates}}-->}}<!--transclusions not counted by the tool as of Jan 2019--> == Upotreba == Koristi se za dokumumentiranje taksonomskih šablona, odnosno stranica s formom "Šablon:Taksonomija/''takson''". Ovaj šablon trebao bi se pozivati samo preko funkcije <code>callTaxonomyKey</code> u [[Modul:Autotaxobox]], koja priprema sve potrebne parametre. <!-- ===Parameters=== <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Taxonomy key | parent= | rank= | link= | link_target= | extinct= | always_display= | refs= | same_as= }}</syntaxhighlight> --> <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- CATEGORIES HERE, THANKS --> [[Kategorija:Taksonomski šabloni]] }}</includeonly> lerm0666vjva2f1pyuqvsyslbk57aq3 42683114 42683111 2026-09-04T12:40:37Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Taxonomy key/dok]] na [[Šablon:Ključ za taksonomiju/dok]] 42683111 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Lua|Module:Autotaxobox}} {{high-use|<!--{{PAGESINCAT:Taxonomy templates}}-->}}<!--transclusions not counted by the tool as of Jan 2019--> == Upotreba == Koristi se za dokumumentiranje taksonomskih šablona, odnosno stranica s formom "Šablon:Taksonomija/''takson''". Ovaj šablon trebao bi se pozivati samo preko funkcije <code>callTaxonomyKey</code> u [[Modul:Autotaxobox]], koja priprema sve potrebne parametre. <!-- ===Parameters=== <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Taxonomy key | parent= | rank= | link= | link_target= | extinct= | always_display= | refs= | same_as= }}</syntaxhighlight> --> <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- CATEGORIES HERE, THANKS --> [[Kategorija:Taksonomski šabloni]] }}</includeonly> lerm0666vjva2f1pyuqvsyslbk57aq3 42683116 42683114 2026-09-04T12:40:51Z Edgar Allan Poe 29250 42683116 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> {{Lua|Module:Autotaxobox}} {{high-use|<!--{{PAGESINCAT:Taxonomy templates}}-->}}<!--transclusions not counted by the tool as of Jan 2019--> == Upotreba == Koristi se za dokumumentiranje taksonomskih šablona, odnosno stranica s formom "Šablon:Taksonomija/''takson''". Ovaj šablon trebao bi se pozivati samo preko funkcije <code>callTaxonomyKey</code> u [[Modul:Autotaxobox]], koja priprema sve potrebne parametre. <!-- ===Parameters=== <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Taxonomy key | parent= | rank= | link= | link_target= | extinct= | always_display= | refs= | same_as= }}</syntaxhighlight> --> <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- CATEGORIES HERE, THANKS --> [[Kategorija:Šabloni Taksokvira]] }}</includeonly> f7awr0oyy5xvpkg7ebtu4ggb06ccj4f 10 4725112 42683113 2026-09-04T12:40:36Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Taxonomy key]] na [[Šablon:Ključ za taksonomiju]] 42683113 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Ključ za taksonomiju]] irlzb90rjrsd57sk4bjzwk0vtizekml 10 4725113 42683115 2026-09-04T12:40:37Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Taxonomy key/dok]] na [[Šablon:Ključ za taksonomiju/dok]] 42683115 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Ključ za taksonomiju/dok]] mulinbezplv6bqk8u3xh5phzkd0ou5b 10 4725114 42683123 2026-09-04T13:31:41Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{#ifexist:Šablon:Taksonomija/{{{takson|Acacia}}}||<p><span class="error">Pogreška: nedostaje taksonomski šablon.</span> Nedostaju taksonomski podaci za "{{{taxon|{{{takson}}}}}}"{{#if:{{{msg|{{{poruka|}}}}}}|, {{{msg|{{{poruka}}}}}}}}. Je li "{{{taxon|{{{takson}}}}}}" ispravno napisan? Je li to naučno ime, a ne domaće? Ako je tako, treba stvoriti "Šablon:Taksonomija/{{{taxon|{{{takson}}}}}}": [{{Izradi taksonomiju/veza|{{{taxon|{{{takson}}}}}} }} stvori stranicu].</p>}... 42683123 wikitext text/x-wiki {{#ifexist:Šablon:Taksonomija/{{{takson|Acacia}}}||<p><span class="error">Pogreška: nedostaje taksonomski šablon.</span> Nedostaju taksonomski podaci za "{{{taxon|{{{takson}}}}}}"{{#if:{{{msg|{{{poruka|}}}}}}|, {{{msg|{{{poruka}}}}}}}}. Je li "{{{taxon|{{{takson}}}}}}" ispravno napisan? Je li to naučno ime, a ne domaće? Ako je tako, treba stvoriti "Šablon:Taksonomija/{{{taxon|{{{takson}}}}}}": [{{Izradi taksonomiju/veza|{{{taxon|{{{takson}}}}}} }} stvori stranicu].</p>}}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> edrbju1chxcaa8vnciy4kpkxaqcfws2 42683126 42683123 2026-09-04T13:34:01Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Taxonomy key/missing template]] na [[Šablon:Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon]] 42683123 wikitext text/x-wiki {{#ifexist:Šablon:Taksonomija/{{{takson|Acacia}}}||<p><span class="error">Pogreška: nedostaje taksonomski šablon.</span> Nedostaju taksonomski podaci za "{{{taxon|{{{takson}}}}}}"{{#if:{{{msg|{{{poruka|}}}}}}|, {{{msg|{{{poruka}}}}}}}}. Je li "{{{taxon|{{{takson}}}}}}" ispravno napisan? Je li to naučno ime, a ne domaće? Ako je tako, treba stvoriti "Šablon:Taksonomija/{{{taxon|{{{takson}}}}}}": [{{Izradi taksonomiju/veza|{{{taxon|{{{takson}}}}}} }} stvori stranicu].</p>}}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> edrbju1chxcaa8vnciy4kpkxaqcfws2 10 4725115 42683124 2026-09-04T13:32:27Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{Documentation subpage}} {{Bez transkluzija|reason=this template is used for error tracking by {{tl|Taxonomy key}}. When there are no errors, this template will have no transclusions}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> == Usage == <includeonly>{{sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Category:Šabloni Taksokvira]] }}</includeonly> 42683124 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Bez transkluzija|reason=this template is used for error tracking by {{tl|Taxonomy key}}. When there are no errors, this template will have no transclusions}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> == Usage == <includeonly>{{sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Category:Šabloni Taksokvira]] }}</includeonly> d7forwnil639nbo5dob3mdzpt7z8ijv 42683125 42683124 2026-09-04T13:32:38Z Edgar Allan Poe 29250 /* Usage */ 42683125 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Bez transkluzija|reason=this template is used for error tracking by {{tl|Taxonomy key}}. When there are no errors, this template will have no transclusions}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> == Upotreba == <includeonly>{{sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Category:Šabloni Taksokvira]] }}</includeonly> 423f9qz8y2x8jdnxyd49i7zie91q33w 42683128 42683125 2026-09-04T13:34:01Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Taxonomy key/missing template/dok]] na [[Šablon:Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon/dok]] 42683125 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Bez transkluzija|reason=this template is used for error tracking by {{tl|Taxonomy key}}. When there are no errors, this template will have no transclusions}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> == Upotreba == <includeonly>{{sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Category:Šabloni Taksokvira]] }}</includeonly> 423f9qz8y2x8jdnxyd49i7zie91q33w 10 4725116 42683127 2026-09-04T13:34:01Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Taxonomy key/missing template]] na [[Šablon:Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon]] 42683127 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon]] 42cgftzudldd740gxopvwmfdxz8i2z2 10 4725117 42683129 2026-09-04T13:34:01Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Taxonomy key/missing template/dok]] na [[Šablon:Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon/dok]] 42683129 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Ključ za taksonomiju/nedostaje šablon/dok]] q9xw625iaytc90be9z60750uj5ky4ym 10 4725118 42683136 2026-09-04T13:46:31Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{#if:{{{1<noinclude>|Acacia</noinclude>}}}|<span style="font-size:85%; float:right">&nbsp;&#91;[[Šablon:Taksonomija/{{{1<noinclude>|Acacia</noinclude>}}}{{!}}Taksonomija]]; [[Special:Edit/Šablon:Taksonomija/{{{1<noinclude>|Acacia</noinclude>}}}|uredi]]&#93;</span>}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> 42683136 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{1<noinclude>|Acacia</noinclude>}}}|<span style="font-size:85%; float:right">&nbsp;&#91;[[Šablon:Taksonomija/{{{1<noinclude>|Acacia</noinclude>}}}{{!}}Taksonomija]]; [[Special:Edit/Šablon:Taksonomija/{{{1<noinclude>|Acacia</noinclude>}}}|uredi]]&#93;</span>}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> p7gt36nmdz1l0aycve666xy9bzczvbc 42683139 42683136 2026-09-04T13:49:52Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Edit a taxon]] na [[Šablon:Uredi takson]] 42683136 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{1<noinclude>|Acacia</noinclude>}}}|<span style="font-size:85%; float:right">&nbsp;&#91;[[Šablon:Taksonomija/{{{1<noinclude>|Acacia</noinclude>}}}{{!}}Taksonomija]]; [[Special:Edit/Šablon:Taksonomija/{{{1<noinclude>|Acacia</noinclude>}}}|uredi]]&#93;</span>}}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> p7gt36nmdz1l0aycve666xy9bzczvbc 10 4725119 42683137 2026-09-04T13:49:32Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{Documentation subpage}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> {{high use|}} == Upotreba == Ovaj šablon koristi se u sklopu [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira|sustava automatskih taksokvira]]; vidi [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/mapa|mapu korištenih šablona i modula]]. <code><nowiki>{{</nowiki>Uredi takson|''taksn''}}</code> Šablon generira tekst "[Taksonom... 42683137 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> {{high use|}} == Upotreba == Ovaj šablon koristi se u sklopu [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira|sustava automatskih taksokvira]]; vidi [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/mapa|mapu korištenih šablona i modula]]. <code><nowiki>{{</nowiki>Uredi takson|''taksn''}}</code> Šablon generira tekst "[Taksonomija; uredi]" s vezama u taksonomskoj listi, a vodi na "Šablon:Taksonomija/''takson''". <includeonly>{{sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Kategorija:Šabloni Taksokvira]] }}</includeonly> 0cit7gbwsgxrhhm3oyurbvktpo8w5yt 42683138 42683137 2026-09-04T13:49:40Z Edgar Allan Poe 29250 42683138 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> {{high-use|}} == Upotreba == Ovaj šablon koristi se u sklopu [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira|sustava automatskih taksokvira]]; vidi [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/mapa|mapu korištenih šablona i modula]]. <code><nowiki>{{</nowiki>Uredi takson|''taksn''}}</code> Šablon generira tekst "[Taksonomija; uredi]" s vezama u taksonomskoj listi, a vodi na "Šablon:Taksonomija/''takson''". <includeonly>{{sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Kategorija:Šabloni Taksokvira]] }}</includeonly> 99dv63vh8c0kzxgypiqovka0rn4m7kh 42683141 42683138 2026-09-04T13:49:52Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Edit a taxon/dok]] na [[Šablon:Uredi takson/dok]] 42683138 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> {{high-use|}} == Upotreba == Ovaj šablon koristi se u sklopu [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira|sustava automatskih taksokvira]]; vidi [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/mapa|mapu korištenih šablona i modula]]. <code><nowiki>{{</nowiki>Uredi takson|''taksn''}}</code> Šablon generira tekst "[Taksonomija; uredi]" s vezama u taksonomskoj listi, a vodi na "Šablon:Taksonomija/''takson''". <includeonly>{{sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Kategorija:Šabloni Taksokvira]] }}</includeonly> 99dv63vh8c0kzxgypiqovka0rn4m7kh 42683144 42683141 2026-09-04T13:50:30Z Edgar Allan Poe 29250 /* Upotreba */ 42683144 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- Please place categories where indicated at the bottom of this page and interwikis at Wikidata (see [[Wikipedia:Wikidata]]) --> {{high-use|}} == Upotreba == Ovaj šablon koristi se u sklopu [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira|sustava automatskih taksokvira]]; vidi [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/mapa|mapu korištenih šablona i modula]]. <code><nowiki>{{</nowiki>Uredi takson|''takson''}}</code> Šablon generira tekst "[Taksonomija; uredi]" s vezama u taksonomskoj listi, a vodi na "Šablon:Taksonomija/''takson''". <includeonly>{{sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Kategorija:Šabloni Taksokvira]] }}</includeonly> 1l9t8swf8ftznrcb9euihxw9obl7nee 10 4725120 42683140 2026-09-04T13:49:52Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Edit a taxon]] na [[Šablon:Uredi takson]] 42683140 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Uredi takson]] nmigrcoyxfr35lhpx61hwmqxwatsm9d 10 4725121 42683142 2026-09-04T13:49:52Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Edit a taxon/dok]] na [[Šablon:Uredi takson/dok]] 42683142 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Uredi takson/dok]] 5barzhmrn9lo9qls3hp3rkf0w1ef548 10 4725122 42683149 2026-09-04T14:11:36Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{Documentation subpage|the family of templates "Don't edit this line XXX"}} {{high-use}} == Upotreba == Šabloni iz skupine "Nemojte mijenjati ovaj red XXX" koriste se za izvlačenje informacija iz taksonomskog šablona, odnosno šablona čiji je naslov "Šablon:Taksonomija/''takson''". Pozivaju se korištenjem parmetra {{para|machine code|XXX}} u nekom od šablona, s obzirom na to da prvi red u svakom taksonomskom šablonu počinje s <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Nemoj... 42683149 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage|the family of templates "Don't edit this line XXX"}} {{high-use}} == Upotreba == Šabloni iz skupine "Nemojte mijenjati ovaj red XXX" koriste se za izvlačenje informacija iz taksonomskog šablona, odnosno šablona čiji je naslov "Šablon:Taksonomija/''takson''". Pozivaju se korištenjem parmetra {{para|machine code|XXX}} u nekom od šablona, s obzirom na to da prvi red u svakom taksonomskom šablonu počinje s <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Nemojte mijenjati ovaj red {{{machine code|}}}|...</syntaxhighlight> <strong>Namijenjeni su za korištenje samo u sklopu sustava automatskih taksokvira.</strong> Na njih se uglavnom poziva [[Modul:Autotaxobox]] preko funkcije <code>getTaxonInfoItem</code>. *[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red matični]] *[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red rang]] *[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red ciljna veza]] – unos za {{para|veza}} *[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red veza tekst]] – unos za neimenovani parametar ili za {{para|veza}}, ako je izostavljen *[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red izumrli]] *[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red uvijek prikaži]] *[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red ref]] *[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red kao i]] *[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red svi]] – generira "matični$rang$veza$veza_tekst$uvijek_prikaži$izumrla$kao_i$refs" == Povezano == * [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red]] <includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!-- CATEGORIES HERE, THANKS --> [[Category:Šabloni taksokvira]]}} </includeonly> p0wl0zj7kfo7wosbeb4tqlykktsbybo 42683161 42683149 2026-09-04T14:28:33Z Edgar Allan Poe 29250 42683161 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage|the family of templates "Don't edit this line XXX"}} {{high-use}} == Upotreba == Šabloni iz skupine "Nemojte mijenjati ovaj red XXX" koriste se za izvlačenje informacija iz taksonomskog šablona, odnosno šablona čiji je naslov "Šablon:Taksonomija/''takson''". Pozivaju se korištenjem parmetra {{para|machine code|XXX}} u nekom od šablona, s obzirom na to da prvi red u svakom taksonomskom šablonu počinje s <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Nemojte mijenjati ovaj red {{{machine code|}}}|...</syntaxhighlight> <strong>Namijenjeni su za korištenje samo u sklopu sustava automatskih taksokvira.</strong> Na njih se uglavnom poziva [[Modul:Autotaxobox]] preko funkcije <code>getTaxonInfoItem</code>. *[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red matični]] *[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red rang]] *[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red ciljna veza]] – unos za {{para|veza}} *[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red veza tekst]] – unos za neimenovani parametar ili za {{para|veza}}, ako je izostavljen *[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red izumrli]] *[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red uvijek prikaži]] *[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red ref]] *[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red kao i]] *[[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red svi]] – generira "matični$rang$veza$veza_tekst$uvijek_prikaži$izumrla$kao_i$refs" == Povezano == * [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red]] <includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!-- CATEGORIES HERE, THANKS --> [[Category:Šabloni Taksokvira]]}} </includeonly> djc1uwcalz7w0ojt15kea19o6xkar7j 10 4725123 42683158 2026-09-04T14:26:53Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{lcfirst:{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}<noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}}</noinclude> 42683158 wikitext text/x-wiki {{lcfirst:{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}<noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}}</noinclude> efqgcapnhannsa49tag2cf0ufahbdp1 42683159 42683158 2026-09-04T14:27:12Z Edgar Allan Poe 29250 42683159 wikitext text/x-wiki {{lcfirst:{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}}}<noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}}</noinclude> qvkwq2u7fhrg1pbg37sc13916m3lz90 42683162 42683159 2026-09-04T14:29:56Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Don't edit this line rank]] na [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red rang]] 42683159 wikitext text/x-wiki {{lcfirst:{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}}}<noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}}</noinclude> qvkwq2u7fhrg1pbg37sc13916m3lz90 10 4725124 42683160 2026-09-04T14:27:36Z Edgar Allan Poe 29250 Preusmjereno na [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red/dok/varijanta]] 42683160 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red/dok/varijanta]] ai3rblu9f9jp7w9ajl3j9sxhgrjcu3s 10 4725125 42683163 2026-09-04T14:29:56Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Don't edit this line rank]] na [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red rang]] 42683163 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red rang]] 9wpud2mvtavj3c3lz02m3353vugi2dq 10 4725126 42683164 2026-09-04T14:37:25Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{{parent|{{{matični|}}}}}}<noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}}</noinclude> 42683164 wikitext text/x-wiki {{{parent|{{{matični|}}}}}}<noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}}</noinclude> 4q5t983fosebmav8dlvr3vheqk0xnnr 42683165 42683164 2026-09-04T14:37:46Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Don't edit this line parent]] na [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red matični]] 42683164 wikitext text/x-wiki {{{parent|{{{matični|}}}}}}<noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}}</noinclude> 4q5t983fosebmav8dlvr3vheqk0xnnr 10 4725127 42683166 2026-09-04T14:37:46Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Don't edit this line parent]] na [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red matični]] 42683166 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red matični]] emhbw4fmlkm4vr2homyehk43xkk33hh 10 4725128 42683167 2026-09-04T14:37:52Z Ekvatarina 270952 Nova stranica: {{Navbox |name = Nagrada Laureus za sportašicu godine |title = [[Laureus (nagrada)|Nagrada Laureus za sportašicu godine]] |titlestyle = background: #ccccff; color: #6a60b0; | liststyle = text-align:left; | listclass = plainlist |nowrapitems = yes |list1= {{Div col|colwidth=20em}} * [[2000]]: {{flagicon|USA}} {{strikethrough|[[Marion Jones]]}} * [[2001]]: {{flagicon|AUS}} [[Cathy Freeman]] * [[2002]]: {{flagicon|USA}} [[Jennifer Capriati]] * [[2003]]: {{flagicon|USA}} Ser... 42683167 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Nagrada Laureus za sportašicu godine |title = [[Laureus (nagrada)|Nagrada Laureus za sportašicu godine]] |titlestyle = background: #ccccff; color: #6a60b0; | liststyle = text-align:left; | listclass = plainlist |nowrapitems = yes |list1= {{Div col|colwidth=20em}} * [[2000]]: {{flagicon|USA}} {{strikethrough|[[Marion Jones]]}} * [[2001]]: {{flagicon|AUS}} [[Cathy Freeman]] * [[2002]]: {{flagicon|USA}} [[Jennifer Capriati]] * [[2003]]: {{flagicon|USA}} [[Serena Williams]] * [[2004]]: {{flagicon|SWE}} [[Annika Sörenstam]] * [[2005]]: {{flagicon|GBR}} [[Kelly Holmes]] * [[2006]]: {{flagicon|CRO}} [[Janica Kostelić]] * [[2007]]: {{flagicon|RUS}} [[Jelena Isinbajeva]] * [[2008]]: {{flagicon|BEL}} [[Justine Henin]] * [[2009]]: {{flagicon|RUS}} [[Jelena Isinbajeva]] * [[2010]]: {{flagicon|USA}} [[Serena Williams]] * [[2011]]: {{flagicon|USA}} [[Lindsey Vonn]] * [[2012]]: {{flagicon|KEN}} [[Vivian Cheruiyot]] * [[2013]]: {{flagicon|GBR}} [[Jessica Ennis-Hill|Jessica Ennis]] * [[2014]]: {{flagicon|USA}} [[Missy Franklin]] * [[2015]]: {{flagicon|ETH}} [[Genzebe Dibaba]] * [[2016]]: {{flagicon|USA}} [[Serena Williams]] * [[2017]]: {{flagicon|USA}} [[Simone Biles]] * [[2018]]: {{flagicon|USA}} [[Serena Williams]] * [[2019]]: {{flagicon|USA}} [[Simone Biles]] * [[2020]]: {{flagicon|USA}} [[Simone Biles]] * [[2021]]: {{flagicon|JPN}} [[Naomi Osaka]] * [[2022]]: {{flagicon|JAM}} [[Elaine Thompson-Herah]] * [[2023]]: {{flagicon|JAM}} [[Shelly-Ann Fraser-Pryce]] * [[2024]]: {{flagicon|ESP}} [[Aitana Bonmatí]] * [[2025]]: {{flagicon|USA}} [[Simone Biles]] * [[2026]]: {{flagicon image|Blank flag.svg|border=0}} [[Arina Sabaljenka]] {{div col end}} }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kategorija:Sportski šabloni]] [[Kategorija:Šabloni za nagrade]] </noinclude> iqxj96jzqh07mk41diy7lu2v1ke9h53 42683171 42683167 2026-09-04T14:44:08Z Ekvatarina 270952 42683171 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Nagrada Laureus za sportašicu godine |title = [[Laureus (nagrada)|Nagrada Laureus za sportašicu godine]] |titlestyle = background: #ccccff; color: #6a60b0; | liststyle = text-align:left; | listclass = plainlist |nowrapitems = yes |list1= {{Div col|colwidth=20em}} * [[2000]]: {{flagicon|USA}} {{strikethrough|[[Marion Jones]]}} * [[2001]]: {{flagicon|AUS}} [[Cathy Freeman]] * [[2002]]: {{flagicon|USA}} [[Jennifer Capriati]] * [[2003]]: {{flagicon|USA}} [[Serena Williams]] * [[2004]]: {{flagicon|SWE}} [[Annika Sörenstam]] * [[2005]]: {{flagicon|GBR}} [[Kelly Holmes]] * [[2006]]: {{flagicon|CRO}} [[Janica Kostelić]] * [[2007]]: {{flagicon|RUS}} [[Jelena Isinbajeva]] * [[2008]]: {{flagicon|BEL}} [[Justine Henin]] * [[2009]]: {{flagicon|RUS}} [[Jelena Isinbajeva]] * [[2010]]: {{flagicon|USA}} [[Serena Williams]] * [[2011]]: {{flagicon|USA}} [[Lindsey Vonn]] * [[2012]]: {{flagicon|KEN}} [[Vivian Cheruiyot]] * [[2013]]: {{flagicon|GBR}} [[Jessica Ennis-Hill|Jessica Ennis]] * [[2014]]: {{flagicon|USA}} [[Missy Franklin]] * [[2015]]: {{flagicon|ETH}} [[Genzebe Dibaba]] * [[2016]]: {{flagicon|USA}} [[Serena Williams]] * [[2017]]: {{flagicon|USA}} [[Simone Biles]] * [[2018]]: {{flagicon|USA}} [[Serena Williams]] * [[2019]]: {{flagicon|USA}} [[Simone Biles]] * [[2020]]: {{flagicon|USA}} [[Simone Biles]] * [[2021]]: {{flagicon|JPN}} [[Naomi Osaka]] * [[2022]]: {{flagicon|JAM}} [[Elaine Thompson-Herah]] * [[2023]]: {{flagicon|JAM}} [[Shelly-Ann Fraser-Pryce]] * [[2024]]: {{flagicon|ESP}} [[Aitana Bonmatí]] * [[2025]]: {{flagicon|USA}} [[Simone Biles]] * [[2026]]: {{flagicon|BLR}} [[Arina Sabaljenka]] {{div col end}} }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kategorija:Sportski šabloni]] [[Kategorija:Šabloni za nagrade]] </noinclude> 2z7lu132g00l8deij0a6x692r4qsmf7 42683198 42683171 2026-09-04T15:04:02Z Edgar Allan Poe 29250 42683198 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Nagrada Laureus za sportašicu godine |title = [[Laureus (nagrada)|Nagrada Laureus za sportašicu godine]] |titlestyle = background: #ccccff; color: #6a60b0; | liststyle = text-align:left; | listclass = plainlist |nowrapitems = yes |list1= {{Div col|colwidth=20em}} * [[2000]]: {{flagicon|USA}} {{strikethrough|[[Marion Jones]]}} * [[2001]]: {{flagicon|AUS}} [[Cathy Freeman]] * [[2002]]: {{flagicon|USA}} [[Jennifer Capriati]] * [[2003]]: {{flagicon|USA}} [[Serena Williams]] * [[2004]]: {{flagicon|SWE}} [[Annika Sörenstam]] * [[2005]]: {{flagicon|GBR}} [[Kelly Holmes]] * [[2006]]: {{flagicon|CRO}} [[Janica Kostelić]] * [[2007]]: {{flagicon|RUS}} [[Jelena Isinbajeva]] * [[2008]]: {{flagicon|BEL}} [[Justine Henin]] * [[2009]]: {{flagicon|RUS}} [[Jelena Isinbajeva]] * [[2010]]: {{flagicon|USA}} [[Serena Williams]] * [[2011]]: {{flagicon|USA}} [[Lindsey Vonn]] * [[2012]]: {{flagicon|KEN}} [[Vivian Cheruiyot]] * [[2013]]: {{flagicon|GBR}} [[Jessica Ennis-Hill|Jessica Ennis]] * [[2014]]: {{flagicon|USA}} [[Missy Franklin]] * [[2015]]: {{flagicon|ETH}} [[Genzebe Dibaba]] * [[2016]]: {{flagicon|USA}} [[Serena Williams]] * [[2017]]: {{flagicon|USA}} [[Simone Biles]] * [[2018]]: {{flagicon|USA}} [[Serena Williams]] * [[2019]]: {{flagicon|USA}} [[Simone Biles]] * [[2020]]: {{flagicon|USA}} [[Simone Biles]] * [[2021]]: {{flagicon|JPN}} [[Naomi Ōsaka]] * [[2022]]: {{flagicon|JAM}} [[Elaine Thompson-Herah]] * [[2023]]: {{flagicon|JAM}} [[Shelly-Ann Fraser-Pryce]] * [[2024]]: {{flagicon|ESP}} [[Aitana Bonmatí]] * [[2025]]: {{flagicon|USA}} [[Simone Biles]] * [[2026]]: {{flagicon|BLR}} [[Arina Sabaljenka]] {{div col end}} }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Kategorija:Sportski šabloni]] [[Kategorija:Šabloni za nagrade]] </noinclude> bjmx06uss6zoenf1qhz2qa45b3gaorn 10 4725129 42683174 2026-09-04T14:45:36Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{{1|{{{link|{{{veza|}}}}}}}}}<noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}}</noinclude> 42683174 wikitext text/x-wiki {{{1|{{{link|{{{veza|}}}}}}}}}<noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}}</noinclude> 7kryw28hmybftkutnencdjc7g85no18 42683176 42683174 2026-09-04T14:46:02Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Don't edit this line link text]] na [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red veza tekst]] 42683174 wikitext text/x-wiki {{{1|{{{link|{{{veza|}}}}}}}}}<noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}}</noinclude> 7kryw28hmybftkutnencdjc7g85no18 10 4725130 42683177 2026-09-04T14:46:03Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Don't edit this line link text]] na [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red veza tekst]] 42683177 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red veza tekst]] jjk5a57lgezb74st8uu670inhpejv36 10 4725131 42683178 2026-09-04T14:46:33Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{{always_display|{{{uvijek_prikaži|}}}}}}<noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}}</noinclude> 42683178 wikitext text/x-wiki {{{always_display|{{{uvijek_prikaži|}}}}}}<noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}}</noinclude> 8sb0svq88i4vg6biwjga1aiypq8mq8d 42683179 42683178 2026-09-04T14:46:58Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Don't edit this line always display]] na [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red uvijek prikaži]] 42683178 wikitext text/x-wiki {{{always_display|{{{uvijek_prikaži|}}}}}}<noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}}</noinclude> 8sb0svq88i4vg6biwjga1aiypq8mq8d 10 4725132 42683180 2026-09-04T14:46:58Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Don't edit this line always display]] na [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red uvijek prikaži]] 42683180 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red uvijek prikaži]] 66kcivw5cx0mkr79pwkd85kp4cpwmiu 10 4725133 42683182 2026-09-04T14:48:00Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{{refs|{{{reference|{{{ref|}}}}}}}}}<noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}}</noinclude> 42683182 wikitext text/x-wiki {{{refs|{{{reference|{{{ref|}}}}}}}}}<noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}}</noinclude> ojz20tnjzgfvmdg9rki23pitmqnjfr8 42683183 42683182 2026-09-04T14:48:24Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Don't edit this line refs]] na [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red ref]] 42683182 wikitext text/x-wiki {{{refs|{{{reference|{{{ref|}}}}}}}}}<noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}}</noinclude> ojz20tnjzgfvmdg9rki23pitmqnjfr8 10 4725134 42683184 2026-09-04T14:48:24Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Don't edit this line refs]] na [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red ref]] 42683184 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red ref]] 6dzwfp5tmfy3lnmbssnzb3qep6v7dab 10 4725135 42683186 2026-09-04T14:48:56Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}<noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}}</noinclude> 42683186 wikitext text/x-wiki {{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}<noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}}</noinclude> 44wpuvz623peb88zdvddbccavytye51 42683187 42683186 2026-09-04T14:49:21Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Don't edit this line same as]] na [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red kao i]] 42683186 wikitext text/x-wiki {{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}<noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}}</noinclude> 44wpuvz623peb88zdvddbccavytye51 10 4725136 42683188 2026-09-04T14:49:22Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Don't edit this line same as]] na [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red kao i]] 42683188 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red kao i]] o9f6sguwvtc2z5ad0qjal6s5a990qup 10 4725137 42683190 2026-09-04T14:50:54Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{{link|{{{veza|}}}}}}<noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}}</noinclude> 42683190 wikitext text/x-wiki {{{link|{{{veza|}}}}}}<noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}}</noinclude> 6dlqdzj0vw4k721abpw04dn6py782lz 10 4725138 42683191 2026-09-04T14:51:31Z Edgar Allan Poe 29250 Preusmjereno na [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red ciljna veza]] 42683191 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red ciljna veza]] 19quna5qkaw87tutnq1o2kt4fe0x8of 10 4725139 42683192 2026-09-04T14:52:02Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{lcfirst:{{{extinct|{{{izumrli|}}}}}}}}<noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}}</noinclude> 42683192 wikitext text/x-wiki {{lcfirst:{{{extinct|{{{izumrli|}}}}}}}}<noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}}</noinclude> fyltucieem5xelsbjzg0iaeyb93osp8 10 4725140 42683193 2026-09-04T14:52:32Z Edgar Allan Poe 29250 Preusmjereno na [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red izumrli]] 42683193 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red izumrli]] 1y8ovq7l4kbbn02rvxhk2xcd40snpj3 10 4725141 42683194 2026-09-04T14:54:07Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: <includeonly>{{{parent|{{{matični|}}}}}}${{lcfirst:{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}}}${{{link|{{{veza|}}}}}}${{trim|{{{1|}}}}}${{{always_display|{{{always display|{{{uvijek_prikaži|{{{uvijek prikaži|}}}}}}}}}}}}${{{extinct|{{{izumrli|}}}}}}${{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}${{{refs|{{{reference|{{{ref|}}}}}}}}}</includeonly><noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}} [[Category:Šabloni Taksokvira]]</noinclude> 42683194 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{{parent|{{{matični|}}}}}}${{lcfirst:{{{rank|{{{jedinica|{{{rang|}}}}}}}}}}}${{{link|{{{veza|}}}}}}${{trim|{{{1|}}}}}${{{always_display|{{{always display|{{{uvijek_prikaži|{{{uvijek prikaži|}}}}}}}}}}}}${{{extinct|{{{izumrli|}}}}}}${{{same_as|{{{same as|{{{kao_i|{{{kao i|}}}}}}}}}}}}${{{refs|{{{reference|{{{ref|}}}}}}}}}</includeonly><noinclude>{{documentation|Template:Don't edit this line/doc/variant}} [[Category:Šabloni Taksokvira]]</noinclude> 8h9mbiw7jk9dvn5w9nyyu1myncr0bi2 10 4725142 42683195 2026-09-04T14:54:40Z Edgar Allan Poe 29250 Preusmjereno na [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red svi]] 42683195 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red svi]] meewqk6mbkzuvmc1671czs7vwxxcb7w 10 4725143 42683196 2026-09-04T15:02:36Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{Documentation subpage}} {{For|šablone s nazivima oblika "Nemojte mijenjati ovaj red xxx" ili "Uvezi xxx"|Nemojte mijenjati ovaj red/dok/varijanta}} {{high-use}} {{lua|Module:Autotaxobox}} == Upotreba == Ovaj se šablon transkludira sa svake stranice taksonomskog šablona (tj. sa svake stranice čiji je naziv oblika "Šablon:Taksonomija/''takson''") kada {{para|machine code}} nije naveden. <strong>To se treba događati samo pri pregledavanju stranice taksonomskog šablona.... 42683196 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{For|šablone s nazivima oblika "Nemojte mijenjati ovaj red xxx" ili "Uvezi xxx"|Nemojte mijenjati ovaj red/dok/varijanta}} {{high-use}} {{lua|Module:Autotaxobox}} == Upotreba == Ovaj se šablon transkludira sa svake stranice taksonomskog šablona (tj. sa svake stranice čiji je naziv oblika "Šablon:Taksonomija/''takson''") kada {{para|machine code}} nije naveden. <strong>To se treba događati samo pri pregledavanju stranice taksonomskog šablona.</strong> Koristi funkciju <code>callTaxonomyKey</code> u [[Modul:Autotaxobox]] kako bi pripremio stranicu taksonomskog šablona i zatim upotrijebio {{tl|Ključ za taksonomiju}} za njezin prikaz u čitljivijem obliku. Kao primjer pogledajte [[Šablon:Taksonomija/Felis]] – prikaz se stvara pomoću <code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red |rang=genus |veza=Felis |matični=Felinae}}</nowiki></code>, pod pretpostavkom da {{para|machine code}} nema zadanu vrijednost. Šablon smješta taksonomski šablon u jednu od sljedećih kategorija za praćenje: * [[:Kategorija:Taksonomski šabloni]] – svi "uobičajeni" taksonomski šabloni ** [[:Kategorija:Taksonomski šabloni za vrste]] – potkategorija ** [[:Kategorija:Taksonomski šabloni s kvalificiranim imenima]] – potkategorija ** [[:Kategorija:Taksonomski šabloni s upitom]] – potkategorija == Parametri == Pogledajte [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/takonomski šabloni|ovdje]]. Imajte na umu da parametar {{para||rang=}} treba biti na latinskom, a ne na srpskohrvatskom. Dakle, primjerice, |rang=tribus, a ne |rang=pleme. ==Povezano== * [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red/dok/varijanta]], za šablone koji se transkludiraju kada je {{para|machine code}} zadan <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- CATEGORIES HERE, THANKS --> [[Kategorija:Šabloni Taksokvira]] }}</includeonly> b7p7j36oan0x8fg5ncxa19jesvrlr3o 42683197 42683196 2026-09-04T15:02:54Z Edgar Allan Poe 29250 42683197 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{For|šablone s nazivima oblika "Nemojte mijenjati ovaj red xxx" ili "Uvezi xxx"|Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red/dok/varijanta}} {{high-use}} {{lua|Module:Autotaxobox}} == Upotreba == Ovaj se šablon transkludira sa svake stranice taksonomskog šablona (tj. sa svake stranice čiji je naziv oblika "Šablon:Taksonomija/''takson''") kada {{para|machine code}} nije naveden. <strong>To se treba događati samo pri pregledavanju stranice taksonomskog šablona.</strong> Koristi funkciju <code>callTaxonomyKey</code> u [[Modul:Autotaxobox]] kako bi pripremio stranicu taksonomskog šablona i zatim upotrijebio {{tl|Ključ za taksonomiju}} za njezin prikaz u čitljivijem obliku. Kao primjer pogledajte [[Šablon:Taksonomija/Felis]] – prikaz se stvara pomoću <code><nowiki>{{Nemojte mijenjati ovaj red |rang=genus |veza=Felis |matični=Felinae}}</nowiki></code>, pod pretpostavkom da {{para|machine code}} nema zadanu vrijednost. Šablon smješta taksonomski šablon u jednu od sljedećih kategorija za praćenje: * [[:Kategorija:Taksonomski šabloni]] – svi "uobičajeni" taksonomski šabloni ** [[:Kategorija:Taksonomski šabloni za vrste]] – potkategorija ** [[:Kategorija:Taksonomski šabloni s kvalificiranim imenima]] – potkategorija ** [[:Kategorija:Taksonomski šabloni s upitom]] – potkategorija == Parametri == Pogledajte [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/takonomski šabloni|ovdje]]. Imajte na umu da parametar {{para||rang=}} treba biti na latinskom, a ne na srpskohrvatskom. Dakle, primjerice, |rang=tribus, a ne |rang=pleme. ==Povezano== * [[Šablon:Nemojte mijenjati ovaj red/dok/varijanta]], za šablone koji se transkludiraju kada je {{para|machine code}} zadan <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- CATEGORIES HERE, THANKS --> [[Kategorija:Šabloni Taksokvira]] }}</includeonly> odx7xduxvtd9l6z2ef8ogk9tb8cltkv 10 4725145 42683213 2026-09-04T16:34:36Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Izumrla]] na [[Šablon:Izumrli]] 42683213 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Izumrli]] gu5hx9h6roz1pau5xg4x16nmcvj7tt3 10 4725146 42683215 2026-09-04T16:34:36Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Izumrla/dok]] na [[Šablon:Izumrli/dok]] 42683215 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Izumrli/dok]] 43dfu5tp78zrzqnh4u9oq8irnvxo5c8 10 4725147 42683218 2026-09-04T16:37:38Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{#if:{{{invert|}}} |{{#if:{{{2|}}} | {{#switch:{{{2}}} |×|x|X={{noitalic|1={{ucfirst:{{{1}}}}}}}&nbsp;{{yesitalic|×}} |<!--default-->{{noitalic|1={{ucfirst:{{{1}}}}}}}&nbsp;{{yesitalic|×}} {{noitalic|1={{ucfirst:{{{2}}}}}}} }} | {{#if:{{{1|}}} |{{nowrap|1={{yesitalic|×}}&#8202;{{noitalic|1={{#if:{{{lc|}}}|{{{1}}}|{{ucfirst:{{{1}}}}}}}}}}} |{{yesitalic|×}} }} }} |{{#if:{{{2|}}} | {{#switch:{{{2}}} |×|x|X={{yes... 42683218 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{invert|}}} |{{#if:{{{2|}}} | {{#switch:{{{2}}} |×|x|X={{noitalic|1={{ucfirst:{{{1}}}}}}}&nbsp;{{yesitalic|×}} |<!--default-->{{noitalic|1={{ucfirst:{{{1}}}}}}}&nbsp;{{yesitalic|×}} {{noitalic|1={{ucfirst:{{{2}}}}}}} }} | {{#if:{{{1|}}} |{{nowrap|1={{yesitalic|×}}&#8202;{{noitalic|1={{#if:{{{lc|}}}|{{{1}}}|{{ucfirst:{{{1}}}}}}}}}}} |{{yesitalic|×}} }} }} |{{#if:{{{2|}}} | {{#switch:{{{2}}} |×|x|X={{yesitalic|1={{ucfirst:{{{1}}}}}}}&nbsp;{{noitalic|×}} |<!--default-->{{yesitalic|1={{ucfirst:{{{1}}}}}}}&nbsp;{{noitalic|×}} {{yesitalic|1={{ucfirst:{{{2}}}}}}} }} | {{#if:{{{1|}}} |{{nowrap|1={{noitalic|×}}&#8202;{{yesitalic|1={{#if:{{{lc|}}}|{{{1}}}|{{ucfirst:{{{1}}}}}}}}}}} |{{noitalic|×}} }} }} }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 9j7ywf4w84dzx0sh1kcvdkrloxpkgng 42683219 42683218 2026-09-04T16:37:51Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Hybrid]] na [[Šablon:Hibrid]] 42683218 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{invert|}}} |{{#if:{{{2|}}} | {{#switch:{{{2}}} |×|x|X={{noitalic|1={{ucfirst:{{{1}}}}}}}&nbsp;{{yesitalic|×}} |<!--default-->{{noitalic|1={{ucfirst:{{{1}}}}}}}&nbsp;{{yesitalic|×}} {{noitalic|1={{ucfirst:{{{2}}}}}}} }} | {{#if:{{{1|}}} |{{nowrap|1={{yesitalic|×}}&#8202;{{noitalic|1={{#if:{{{lc|}}}|{{{1}}}|{{ucfirst:{{{1}}}}}}}}}}} |{{yesitalic|×}} }} }} |{{#if:{{{2|}}} | {{#switch:{{{2}}} |×|x|X={{yesitalic|1={{ucfirst:{{{1}}}}}}}&nbsp;{{noitalic|×}} |<!--default-->{{yesitalic|1={{ucfirst:{{{1}}}}}}}&nbsp;{{noitalic|×}} {{yesitalic|1={{ucfirst:{{{2}}}}}}} }} | {{#if:{{{1|}}} |{{nowrap|1={{noitalic|×}}&#8202;{{yesitalic|1={{#if:{{{lc|}}}|{{{1}}}|{{ucfirst:{{{1}}}}}}}}}}} |{{noitalic|×}} }} }} }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 9j7ywf4w84dzx0sh1kcvdkrloxpkgng 10 4725148 42683220 2026-09-04T16:37:51Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Hybrid]] na [[Šablon:Hibrid]] 42683220 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Hibrid]] m9pqo4tkj8oe3if0z1pie2yhbe7r5ag 10 4725149 42683221 2026-09-04T16:38:33Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{dokumentacijska podstranica}} Ovaj šablon služi za... <includeonly>{{igralište-drugo|| <!-- Kategorije idu ispod ove linije --> [[Kategorija:Šabloni Taksokvira]] }}</includeonly> 42683221 wikitext text/x-wiki {{dokumentacijska podstranica}} Ovaj šablon služi za... <includeonly>{{igralište-drugo|| <!-- Kategorije idu ispod ove linije --> [[Kategorija:Šabloni Taksokvira]] }}</includeonly> kxsrmc5qvvm7og316pi15hjx06iq2bm 10 4725150 42683224 2026-09-04T17:26:48Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: <includeonly>{{#switch:{{#invoke:string|replace|{{lc:{{{1|}}}}}|^unranked_||1|0}} |domain|domena|subdomain|poddomena|superkingdom|superregnum=regnum |superdivisio=divisio |kingdom|subkingdom|regnum|subregnum|superphylum=phylum |phylum|subphylum|superclass|superclassis|divisio|subdivisio=classis |ichnostem|ichnostem-group|ichnosuperclassis=ichnoclassis |class|classis|subclass|subclassis|infraclassis|superorder|superordo|cohort=ordo |ichnoclass|ichnoclassis|ichnosubclassis|ichn... 42683224 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch:{{#invoke:string|replace|{{lc:{{{1|}}}}}|^unranked_||1|0}} |domain|domena|subdomain|poddomena|superkingdom|superregnum=regnum |superdivisio=divisio |kingdom|subkingdom|regnum|subregnum|superphylum=phylum |phylum|subphylum|superclass|superclassis|divisio|subdivisio=classis |ichnostem|ichnostem-group|ichnosuperclassis=ichnoclassis |class|classis|subclass|subclassis|infraclassis|superorder|superordo|cohort=ordo |ichnoclass|ichnoclassis|ichnosubclassis|ichnoinfraclassis|ichnodivisio|ichnomagnordo|ichnosuperordo|ichnograndordo=ichnordo |ooclass|ooclassis|oosubclassis|oosupercohort|oocohort|oomagnordo|oosuperordo=oordo |ichnorder|ichnordo|ichnomicrordo|ichnosubordo|ichnoinfraordo|ichnoparvordo|ichnosuperfamilia=ichnofamilia |order|ordo|suborder|subordo|superfamilia=familia |ichnofamily|ichnofamilia|ichnosubfamilia=ichnogenus |oorder|oordo|morphotype=oofamilia |family|familia|subfamily|subfamilia|tribus|supergenus=genus |ichnogenus|ichnosubgenus=ichnospecies |oofamily|oofamilia=oogenus |genus|subgenus|superspecies=species |ichnogenus|ichnosubgenus=ichnospecies |oogenus|oosubgenus=oospecies |species=subspecies |ichnospecies=ichnosubspecies |oospecies=oosubspecies |informal group|neformalna grupa=grupacija |unranked|nekategorizirana = nekategorizirana |{{#ifeq:{{#invoke:string|sub|s={{{1}}}|i=4|j=11}}|Template|{{ns:0}}|{{error|Neprepoznati rang: {{{1}}} <small>[[Šablon:Podređeni rang|popravi]]</small>[[Kategorija:Održavanje automatskog taksokvira]]}}}}}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> tieorp5r46lztnod6f5sqhg4w7reddx 42683225 42683224 2026-09-04T17:27:00Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Child rank]] na [[Šablon:Podređeni rang]] 42683224 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch:{{#invoke:string|replace|{{lc:{{{1|}}}}}|^unranked_||1|0}} |domain|domena|subdomain|poddomena|superkingdom|superregnum=regnum |superdivisio=divisio |kingdom|subkingdom|regnum|subregnum|superphylum=phylum |phylum|subphylum|superclass|superclassis|divisio|subdivisio=classis |ichnostem|ichnostem-group|ichnosuperclassis=ichnoclassis |class|classis|subclass|subclassis|infraclassis|superorder|superordo|cohort=ordo |ichnoclass|ichnoclassis|ichnosubclassis|ichnoinfraclassis|ichnodivisio|ichnomagnordo|ichnosuperordo|ichnograndordo=ichnordo |ooclass|ooclassis|oosubclassis|oosupercohort|oocohort|oomagnordo|oosuperordo=oordo |ichnorder|ichnordo|ichnomicrordo|ichnosubordo|ichnoinfraordo|ichnoparvordo|ichnosuperfamilia=ichnofamilia |order|ordo|suborder|subordo|superfamilia=familia |ichnofamily|ichnofamilia|ichnosubfamilia=ichnogenus |oorder|oordo|morphotype=oofamilia |family|familia|subfamily|subfamilia|tribus|supergenus=genus |ichnogenus|ichnosubgenus=ichnospecies |oofamily|oofamilia=oogenus |genus|subgenus|superspecies=species |ichnogenus|ichnosubgenus=ichnospecies |oogenus|oosubgenus=oospecies |species=subspecies |ichnospecies=ichnosubspecies |oospecies=oosubspecies |informal group|neformalna grupa=grupacija |unranked|nekategorizirana = nekategorizirana |{{#ifeq:{{#invoke:string|sub|s={{{1}}}|i=4|j=11}}|Template|{{ns:0}}|{{error|Neprepoznati rang: {{{1}}} <small>[[Šablon:Podređeni rang|popravi]]</small>[[Kategorija:Održavanje automatskog taksokvira]]}}}}}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> tieorp5r46lztnod6f5sqhg4w7reddx 10 4725151 42683226 2026-09-04T17:27:00Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Child rank]] na [[Šablon:Podređeni rang]] 42683226 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Podređeni rang]] 0hta4280cmrxhzpqckl91cc4y6agkxc 10 4725152 42683228 2026-09-04T17:29:37Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{Documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> === Upotreba === Ovaj šablon generira sljedeći (glavni) rang ispod navedenog ranga. Njegova je izvorna namjena unutar [[Šablon:Automatski taksokvir]]; na temelju ranga predmetnog taksona generira rangove sljedeće podjele. Primjerice, za "genus" vraća "Vrsta"; za "subphylum" vraća "Klasa" (a ne "Nadklasa" ili „Classis”). Ako neki rang nije naveden u šablonu, vratit... 42683228 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> === Upotreba === Ovaj šablon generira sljedeći (glavni) rang ispod navedenog ranga. Njegova je izvorna namjena unutar [[Šablon:Automatski taksokvir]]; na temelju ranga predmetnog taksona generira rangove sljedeće podjele. Primjerice, za "genus" vraća "Vrsta"; za "subphylum" vraća "Klasa" (a ne "Nadklasa" ili „Classis”). Ako neki rang nije naveden u šablonu, vratit će poruku o pogrešci. Da biste ispravili tu pogrešku, uredite šablon i navedite novi rang u retku prije znaka jednakosti koji prethodi njegovu podređenom taksonu. Sintaksa u šablonu trebala bi biti razumljiva sama po sebi. Pod- i nadređeni rangovi ne vraćaju se; očekuje se da se u većini slučajeva mogu navesti uz predmetni takson, kao na <span class=plainlinks>[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Dinosaur&oldid=371990269 Dinosaur].</span> === Povezano === <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- CATEGORIES AND INTERWIKIS HERE, THANKS --> [[Kategorija:Šabloni Taksokvira]] }}</includeonly> 7a025fjwkc9jf26ayvjufwkbsqdqga7 10 4725153 42683229 2026-09-04T17:30:35Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: <includeonly>{{Plural ranga|{{podređeni rang|{{{1|}}} }} }}</includeonly><noinclude>{{documentation|Šablon:Podređeni rang/dok}}</noinclude> 42683229 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Plural ranga|{{podređeni rang|{{{1|}}} }} }}</includeonly><noinclude>{{documentation|Šablon:Podređeni rang/dok}}</noinclude> p3zyu3twd5w0zete6yuyqt01216wc30 42683230 42683229 2026-09-04T17:30:47Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Children rank]] na [[Šablon:Podređeni rangovi]] 42683229 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Plural ranga|{{podređeni rang|{{{1|}}} }} }}</includeonly><noinclude>{{documentation|Šablon:Podređeni rang/dok}}</noinclude> p3zyu3twd5w0zete6yuyqt01216wc30 10 4725154 42683231 2026-09-04T17:30:47Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Children rank]] na [[Šablon:Podređeni rangovi]] 42683231 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Podređeni rangovi]] een7au38vwzvchgufnd7iqttzwpl3i7 10 4725155 42683232 2026-09-04T17:33:17Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: <includeonly>{{#switch:{{lc:{{{1|}}}}} |clade = Clades |classis|class=Classes |family|familia=Families |genus=Genera |ichnoclassis|ichnoclass=Ichnoclasses |ichnofamily|ichnofamilia=Ichnofamilies |ichnogenus=Ichnogenera |ichnoordo|ichnoorder=Ichnoorders |ichnospecies=Ichnospecies |included taxon = Included taxa |kingdom|regnum=Kingdoms |ooclassis|ooclass=Ooclasses |oofamily|oofamilia=Oofamilies |oogenus=Oogenera |oordo|oorder=Oorders |oospecies=Oospecies |ordo|order=Orders |ph... 42683232 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch:{{lc:{{{1|}}}}} |clade = Clades |classis|class=Classes |family|familia=Families |genus=Genera |ichnoclassis|ichnoclass=Ichnoclasses |ichnofamily|ichnofamilia=Ichnofamilies |ichnogenus=Ichnogenera |ichnoordo|ichnoorder=Ichnoorders |ichnospecies=Ichnospecies |included taxon = Included taxa |kingdom|regnum=Kingdoms |ooclassis|ooclass=Ooclasses |oofamily|oofamilia=Oofamilies |oogenus=Oogenera |oordo|oorder=Oorders |oospecies=Oospecies |ordo|order=Orders |phylum=Phyla |species=Species |strain=Strains |subspecies=Subspecies |unranked|nekategoriziran = Nekategorizirani |unranked taxon|nekategorizirani takson = Nekategorizirani taksoni |{{#ifeq:{{substr|{{{1}}}|3|8}}|Template|{{ns:0}}|{{error|Neprepoznati rang: {{{1}}} <small>[[Šablon:Plural ranga|popravi]]</small>[[Kategorija:Održavanje automatskog taksokvira]]}}}}}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> 3779l9vuhba1eppu9t4cv2fqyo3cq9n 42683233 42683232 2026-09-04T17:33:27Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Pluralise rank]] na [[Šablon:Plural ranga]] 42683232 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch:{{lc:{{{1|}}}}} |clade = Clades |classis|class=Classes |family|familia=Families |genus=Genera |ichnoclassis|ichnoclass=Ichnoclasses |ichnofamily|ichnofamilia=Ichnofamilies |ichnogenus=Ichnogenera |ichnoordo|ichnoorder=Ichnoorders |ichnospecies=Ichnospecies |included taxon = Included taxa |kingdom|regnum=Kingdoms |ooclassis|ooclass=Ooclasses |oofamily|oofamilia=Oofamilies |oogenus=Oogenera |oordo|oorder=Oorders |oospecies=Oospecies |ordo|order=Orders |phylum=Phyla |species=Species |strain=Strains |subspecies=Subspecies |unranked|nekategoriziran = Nekategorizirani |unranked taxon|nekategorizirani takson = Nekategorizirani taksoni |{{#ifeq:{{substr|{{{1}}}|3|8}}|Template|{{ns:0}}|{{error|Neprepoznati rang: {{{1}}} <small>[[Šablon:Plural ranga|popravi]]</small>[[Kategorija:Održavanje automatskog taksokvira]]}}}}}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> 3779l9vuhba1eppu9t4cv2fqyo3cq9n 42683239 42683233 2026-09-04T17:43:00Z Duma 16555 42683239 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch:{{lc:{{{1|}}}}} |clade = Klade |classis|class=Razredi |family|familia=Porodice |genus=Rodovi |ichnoclassis|ichnoclass=Ihnorazredi |ichnofamily|ichnofamilia=Ihnoporodice |ichnogenus=Ihnorodovi |ichnoordo|ichnoorder=Ihnoredovi |ichnospecies=Ihnovrste |included taxon = Uključeni taksoni |kingdom|regnum=Carstva |ooclassis|ooclass=Oorazredi |oofamily|oofamilia=Ooporodice |oogenus=Oorodovi |oordo|oorder=Ooredovi |oospecies=Oovrste |ordo|order=Redovi |phylum=Koljena |species=Vrste |strain=Sojevi |subspecies=Podvrste |unranked|nekategoriziran = Nekategorizirani |unranked taxon|nekategorizirani takson = Nekategorizirani taksoni |{{#ifeq:{{substr|{{{1}}}|3|8}}|Template|{{ns:0}}|{{error|Neprepoznati rang: {{{1}}} <small>[[Šablon:Plural ranga|popravi]]</small>[[Kategorija:Održavanje automatskog taksokvira]]}}}}}}</includeonly><noinclude>{{documentation}}</noinclude> f51wkaronlgcu6d8sf38c2xnq4nr16r 10 4725156 42683234 2026-09-04T17:33:27Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Šablon:Pluralise rank]] na [[Šablon:Plural ranga]] 42683234 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Šablon:Plural ranga]] 63rxxw4fexbpdz3ah5wtwbz6gio2dq6 10 4725157 42683235 2026-09-04T17:34:55Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{Documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> === Upotreba === Ako ste ovamo došli slijedeći poveznicu "popravi": * Je li takson postojao ili je iznad poveznice "popravi" bila navedena neka druga poruka o pogrešci? Ako jest, najprije to riješite. * Kliknite "Uredi" i dodajte rang taksona u taksokviru koji je generirao pogrešku u ovaj šablon. === Povezano === <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- CATEGORIES AND IN... 42683235 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> === Upotreba === Ako ste ovamo došli slijedeći poveznicu "popravi": * Je li takson postojao ili je iznad poveznice "popravi" bila navedena neka druga poruka o pogrešci? Ako jest, najprije to riješite. * Kliknite "Uredi" i dodajte rang taksona u taksokviru koji je generirao pogrešku u ovaj šablon. === Povezano === <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- CATEGORIES AND INTERWIKIS HERE, THANKS --> [[Category:Šabloni taksokvira]] }}</includeonly> bqxed11rj3kd8dxtqd48v9t1i4nlhh2 42683236 42683235 2026-09-04T17:35:10Z Edgar Allan Poe 29250 42683236 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- PLEASE ADD CATEGORIES AND INTERWIKIS AT THE BOTTOM OF THIS PAGE --> === Upotreba === Ako ste ovamo došli slijedeći poveznicu "popravi": * Je li takson postojao ili je iznad poveznice "popravi" bila navedena neka druga poruka o pogrešci? Ako jest, najprije to riješite. * Kliknite "Uredi" i dodajte rang taksona u taksokviru koji je generirao pogrešku u ovaj šablon. === Povezano === <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- CATEGORIES AND INTERWIKIS HERE, THANKS --> [[Category:Šabloni Taksokvira]] }}</includeonly> t4ym9mdylvp1fooaq2rvsmb10hs75of 0 4725159 42683254 2026-09-04T19:17:38Z Zavičajac 76707 Nova stranica: {{UNESCO-svjetska baština |ime mjesta = Istorijska mjesta u Komorima |image = Moroni Medina Comoros 4.jpg |godina = 2026. |vrst baštine = kulturno dobro |mjerilo = iii, iv |ugroženost = ne |poveznica = https://whc.unesco.org/en/list/1768 |država = {{flag|Komori}} }} '''Istorijska mjesta u Komorima ''' su šest drevnih središta (medina) urbanih naselja: Moroni, Ntsudjini, Itsandra, Ikoni, Moutsamoudou i Domoni, na oko 300 kilometara od obale [[Afrika|Afrike]], prema [... 42683254 wikitext text/x-wiki {{UNESCO-svjetska baština |ime mjesta = Istorijska mjesta u Komorima |image = Moroni Medina Comoros 4.jpg |godina = 2026. |vrst baštine = kulturno dobro |mjerilo = iii, iv |ugroženost = ne |poveznica = https://whc.unesco.org/en/list/1768 |država = {{flag|Komori}} }} '''Istorijska mjesta u Komorima ''' su šest drevnih središta (medina) urbanih naselja: Moroni, Ntsudjini, Itsandra, Ikoni, Moutsamoudou i Domoni, na oko 300 kilometara od obale [[Afrika|Afrike]], prema [[Madagaskar]]u, država [[Komori]]. Komori su stoljećima bili raskrsnica pomorske trgovine između istočne Afrike, Bliskog istoka i Madagaskara. Njihov jedinstveni raspored spaja istočnoafričke, arapsko-muslimanske, malgaške i [[Evropa|evropske]] uticaje, sa lokalnim običajima i tradicijom.<ref name="ostrva">{{Cite web |url=https://en.sputniknews.africa/20260726/1087826844.html |title= Komorska istorijska mjesta upisana na listu UNESCO svjetske baštine |access-date= 28. avgust 2026.}}{{en}}</ref> == Svjetska baština == Mjesta su prve lokacije s arhipelaga Komora koja se upisuju na [[UNESCO]]-ov popis. Prepoznati su kao lokaliteti za očuvanje kulturne baštine arhipelaga i prikazivanje izvanredne ostrvske urbane [[Arhitektura|arhitekture]]. Kao jedinstvena serijsku imovina, upisani su na listu svjetske baštine. Nastali su u 11. stoljeću, a odlikuju se gustom kamenom arhitekturom, kraljevskim palatama i [[džamija]]ma. Ona nisu samo istorijska mjesta, već i drevni gradovi s palatama, džamijama, javnim trgovima i uskim ulicama, gdje se ljudi još uvijek mole, trguju i slave velike životne trenutke baš kao što su to činili njihovi preci. Ovo nasljeđe je krhko i, na nekim mjestima su u stvarnoj opasnosti da jednog dana budu uništena. Upisivanje na listu daje nadu u njihovu zaštitu.<ref name="nomin">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/document/219530 |title= Tekst nominacije |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> , od kojih neki datiraju iz 12. stoljeća, i danas su naseljeni, iako su mnoge građevine u ozbiljnom zapuštenom stanju.<ref name="stari">{{Cite web |url=https://www.trtafrika.com/english/article/0c8d6e8a05ea |title= Stare medine na Komorima upisane na UNESCO-ovu list |work= TRT Afrika - www.trtafrika.com |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Istorijska mjesta na Komorima upisana su na listu [[UNESCO]]-ove [[Svjetska baština|svjetske baštine]].<ref name="komo">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/list/1768 |title= Istorijska mjesta u Komorima |work= UNESCO: Svjetska baština - whc.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Odluka je donešena na 48-om zasjedanju Komiteta za svjetsku baštinu od 19-29 jula 2026. god. u [[Busan]]u, [[Južna Koreja]]<ref name="zasjedanje">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/newproperties/ |title= Spomenici upisani naa listu svjetske baštine 2026. god. |work= UNESCO: Svjetska baština, /www.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026}}{{en}}</ref><ref name="komori">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/statesparties/km |title= Komori, spomenici upisani na listu svjetske baštine |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> === Galerija === <gallery> File:Moroni City Comoros.JPG|01 - Moroni File:Moroni Medina Comoros 4.jpg|01 - Moroni File:Moroni Friday Mosque Comoros.jpg|01 - Džamija u Moroniju File:Daradjou Ntsaoueni.jpg|02 - Ntsuđini File:Palais de Kaviridjeo (10996096686).jpg|04 - Ikoni File:Mutsamudu Islamic Tomb (9983187665).jpg|05 - Mutsamudu File:Anjouan - Islands of Comoros.jpg|06 - Domoni sa džamijama </gallery> == Izvori == {{Reflista}} {{Commonscat|The Medinas of the Historic Sultanates of the Comoros}} [[Kategorija:Svjetska baština na Komorima]] eud8a04zgk103rqz3hiho4f442hoyfc 42683270 42683254 2026-09-05T01:10:15Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Istorijska mjesta Komora]] na [[Medine historijskih sultanata Komora]] 42683254 wikitext text/x-wiki {{UNESCO-svjetska baština |ime mjesta = Istorijska mjesta u Komorima |image = Moroni Medina Comoros 4.jpg |godina = 2026. |vrst baštine = kulturno dobro |mjerilo = iii, iv |ugroženost = ne |poveznica = https://whc.unesco.org/en/list/1768 |država = {{flag|Komori}} }} '''Istorijska mjesta u Komorima ''' su šest drevnih središta (medina) urbanih naselja: Moroni, Ntsudjini, Itsandra, Ikoni, Moutsamoudou i Domoni, na oko 300 kilometara od obale [[Afrika|Afrike]], prema [[Madagaskar]]u, država [[Komori]]. Komori su stoljećima bili raskrsnica pomorske trgovine između istočne Afrike, Bliskog istoka i Madagaskara. Njihov jedinstveni raspored spaja istočnoafričke, arapsko-muslimanske, malgaške i [[Evropa|evropske]] uticaje, sa lokalnim običajima i tradicijom.<ref name="ostrva">{{Cite web |url=https://en.sputniknews.africa/20260726/1087826844.html |title= Komorska istorijska mjesta upisana na listu UNESCO svjetske baštine |access-date= 28. avgust 2026.}}{{en}}</ref> == Svjetska baština == Mjesta su prve lokacije s arhipelaga Komora koja se upisuju na [[UNESCO]]-ov popis. Prepoznati su kao lokaliteti za očuvanje kulturne baštine arhipelaga i prikazivanje izvanredne ostrvske urbane [[Arhitektura|arhitekture]]. Kao jedinstvena serijsku imovina, upisani su na listu svjetske baštine. Nastali su u 11. stoljeću, a odlikuju se gustom kamenom arhitekturom, kraljevskim palatama i [[džamija]]ma. Ona nisu samo istorijska mjesta, već i drevni gradovi s palatama, džamijama, javnim trgovima i uskim ulicama, gdje se ljudi još uvijek mole, trguju i slave velike životne trenutke baš kao što su to činili njihovi preci. Ovo nasljeđe je krhko i, na nekim mjestima su u stvarnoj opasnosti da jednog dana budu uništena. Upisivanje na listu daje nadu u njihovu zaštitu.<ref name="nomin">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/document/219530 |title= Tekst nominacije |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> , od kojih neki datiraju iz 12. stoljeća, i danas su naseljeni, iako su mnoge građevine u ozbiljnom zapuštenom stanju.<ref name="stari">{{Cite web |url=https://www.trtafrika.com/english/article/0c8d6e8a05ea |title= Stare medine na Komorima upisane na UNESCO-ovu list |work= TRT Afrika - www.trtafrika.com |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Istorijska mjesta na Komorima upisana su na listu [[UNESCO]]-ove [[Svjetska baština|svjetske baštine]].<ref name="komo">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/list/1768 |title= Istorijska mjesta u Komorima |work= UNESCO: Svjetska baština - whc.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026.}}{{en}}</ref> Odluka je donešena na 48-om zasjedanju Komiteta za svjetsku baštinu od 19-29 jula 2026. god. u [[Busan]]u, [[Južna Koreja]]<ref name="zasjedanje">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/newproperties/ |title= Spomenici upisani naa listu svjetske baštine 2026. god. |work= UNESCO: Svjetska baština, /www.unesco.org |access-date= 17. avgust 2026}}{{en}}</ref><ref name="komori">{{Cite web |url= https://whc.unesco.org/en/statesparties/km |title= Komori, spomenici upisani na listu svjetske baštine |work= UNESCO: Svjetska baština |access-date= 19. avgust 2026.}}{{en}}</ref> === Galerija === <gallery> File:Moroni City Comoros.JPG|01 - Moroni File:Moroni Medina Comoros 4.jpg|01 - Moroni File:Moroni Friday Mosque Comoros.jpg|01 - Džamija u Moroniju File:Daradjou Ntsaoueni.jpg|02 - Ntsuđini File:Palais de Kaviridjeo (10996096686).jpg|04 - Ikoni File:Mutsamudu Islamic Tomb (9983187665).jpg|05 - Mutsamudu File:Anjouan - Islands of Comoros.jpg|06 - Domoni sa džamijama </gallery> == Izvori == {{Reflista}} {{Commonscat|The Medinas of the Historic Sultanates of the Comoros}} [[Kategorija:Svjetska baština na Komorima]] eud8a04zgk103rqz3hiho4f442hoyfc 14 4725160 42683255 2026-09-04T19:22:18Z Zavičajac 76707 Nova stranica: [[Kategorija:Svjetska baština po državama|Komori]] [[Kategorija:Komori]] 42683255 wikitext text/x-wiki [[Kategorija:Svjetska baština po državama|Komori]] [[Kategorija:Komori]] il4glxwolt7c7eooarxw8ew1lgr8xz9 0 4725161 42683271 2026-09-05T01:10:15Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Istorijska mjesta Komora]] na [[Medine historijskih sultanata Komora]] 42683271 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Medine historijskih sultanata Komora]] qt0bhewm90u53wbqa4igmo7xdd39bsw 4 4725162 42683298 2026-09-05T08:18:31Z Aca 108187 /* */ novo 42683298 wikitext text/x-wiki {{Zaglavlje odricanja odgovornosti}} {{Prečica|WP:ODR|WP:ODRIC|WP:ODRSAD}} <div style="text-align: center; font-size: x-large; padding: 1em;">WIKIPEDIJA SADRŽI MATERIJAL KOJI NEKIM ČITAOCIMA MOŽE BITI NEPRIHVATLJIV</div> Kao enciklopedija, Wikipedija sadrži milione [[Wikipedija:Što je članak?|članaka]] o različitim temama. Relativno mali dio tih tema nerijetko je predmet cenzure u obrazovnim, državnim, korporativnim, roditeljskim i drugim sistemima filtriranja. *Neki članci na Wikipediji obrađuju riječi ili izraze koje neki čitaoci mogu smatrati nepristojnim, vulgarnim ili uvredljivim. *Članci mogu sadržati zvučne, vizualne ili pisane prikaze osoba ili događaja koji mogu biti zaštićeni u pojedinim kulturama. *Wikipedija sadrži mnogo različitih [[Wikipedija:Pravila o upotrebi slika|slika]] i videozapisa, a neke od njih pojedini čitaoci mogu smatrati neprihvatljivim ili uvredljivim. Na primjer, pojedini članci sadrže grafičke prikaze nasilja, ljudske anatomije ili seksualnih činova. *Mnogi članci sadrže otvorene rasprave o kontroverznim temama. Neke od tih obrađenih tema mogu se primijeniti u krivične svrhe u pojedinim jurisdikcijama. Neki članci sadrže informacije o opasnim ili na drugi način rizičnim aktivnostima (pogledajte [[Wikipedija:Opće odricanje odgovornosti]] i [[Wikipedija:Odricanje odgovornosti za rizik]]). *Wikipedija sadrži spojlere. *Wikipedija može sadržati okidače za osobe s [[Posttraumatski stresni poremećaj|posttraumatskim stresnim poremećajem]]. *Wikipedija može sadržati slike i videozapise koji mogu izazvati [[Epileptički napad|epileptičke napade]] i druge zdravstvene smetnje. *Budući da je Wikipedija otvorena za doprinose javnosti, na njoj u svakom trenutku može biti prisutan [[Wikipedija:Vandalizam|vandalizam]]. *Na Wikipediji se mogu nalaziti medicinske, pravne ili druge informacije koje su inače također predmet stručnog mišljenja. Wikipedija nije zamjena za traženje pomoći stručnjaka. Imajte na umu da Wikipedija ne pruža [[Wikipedija:Odricanje odgovornosti za pravni sadržaj|pravne]] niti [[Wikipedija:Odricanje odgovornosti za medicinski sadržaj|medicinske savjete]]. Prema aktualnim pravilima Wikipedije, takav sadržaj se uključuje, pod uvjetom da ne krši nijedno od naših postojećih [[Wikipedija:Pravila i smjernice|pravila]] (naročito [[Wikipedija:Neutralno gledište|Neutralno gledište]]) niti zakone [[Sjedinjene Američke Države|Sjedinjenih Američkih Država]], gdje se nalaze Wikipedijini serveri. Nijedan od članaka s kontroverznim sadržajem nema upozorenje. U svakom slučaju, Wikipedija je djelo u nastajanju i mnogi članci sadrže [[Wikipedija:Spor oko tačnosti|greške]], [[Wikipedija:Spor oko neutralnog gledišta|pristranost]] ili dupliran sadržaj, ili im jednostavno treba [[Wikipedija:Sređivanje|pažljivo sređivanje]]. Potičemo čitaoce da nam pomognu u ispravljanju tih problema. Veliku većinu članaka prvenstveno ili isključivo pišu osobe koje nisu stručnjaci za dato područje i koje možda nemaju akademske ili stručne kvalifikacije iz tog područja. Wikipedija sadrži slabo poznate informacije koje obično ne bi bile obuhvaćene u tradicionalnim enciklopedijama. Wikipedijina pokrivenost tema temelji se na interesovanjima njenih dobrovoljaca. Čitaoci ne trebaju suditi o važnosti neke teme na temelju njene obrađenosti na Wikipediji niti pretpostavljati da je neka tema važna samo zato što ima članak na Wikipediji. Također pogledajte: [[Wikipedija:Provjerljivost]]. [[Kategorija:Wikipedijina odricanja odgovornosti]] jhfumyd60jb4bnarlmn860uehld7sj3 4 4725163 42683299 2026-09-05T08:25:00Z Aca 108187 Nova stranica: #PREUSMJERI Wikipedija:Odricanje odgovornosti za sadržaj 42683299 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Wikipedija:Odricanje odgovornosti za sadržaj] qt5onbdlf9khm85qz7kgperxif8qdi5 42683300 42683299 2026-09-05T08:25:24Z Aca 108187 Preusmjereno na [[Wikipedija:Odricanje odgovornosti za sadržaj]] 42683300 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Wikipedija:Odricanje odgovornosti za sadržaj]] ryhug4rb8dxv8uq7v9e1mq4g5jdmz1f 4 4725164 42683301 2026-09-05T08:25:37Z Aca 108187 Preusmjereno na [[Wikipedija:Odricanje odgovornosti za sadržaj]] 42683301 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Wikipedija:Odricanje odgovornosti za sadržaj]] ryhug4rb8dxv8uq7v9e1mq4g5jdmz1f 4 4725165 42683302 2026-09-05T08:25:55Z Aca 108187 Preusmjereno na [[Wikipedija:Odricanje odgovornosti za sadržaj]] 42683302 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Wikipedija:Odricanje odgovornosti za sadržaj]] ryhug4rb8dxv8uq7v9e1mq4g5jdmz1f 1 4725166 42683306 2026-09-05T09:08:20Z Aca 108187 /* Naziv */ novi odjeljak 42683306 wikitext text/x-wiki == Naziv == @[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Ovde je "Vranje" deo službenog naziva, pošto postoji registrovana istoimena gimnazija u Nišu – Gimnazija "Bora Stanković" Niš. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 5. septembra 2026. u 11:08 (CEST) nsgxoynxkq1axvibqql6ll31wwgwrik 42683315 42683306 2026-09-05T10:20:33Z Edgar Allan Poe 29250 /* Naziv */ odgovor 42683315 wikitext text/x-wiki == Naziv == @[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Ovde je "Vranje" deo službenog naziva, pošto postoji registrovana istoimena gimnazija u Nišu – Gimnazija "Bora Stanković" Niš. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 5. septembra 2026. u 11:08 (CEST) :A jel'? A onda dobro, vratićemo! – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 5. septembra 2026. u 12:20 (CEST) 11atttnlvq1eekee80tf26k36ct862j 42683318 42683315 2026-09-05T10:20:45Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Razgovor:Gimnazija Bora Stanković (Vranje)]] na [[Razgovor:Gimnazija Bora Stanković Vranje]] 42683315 wikitext text/x-wiki == Naziv == @[[Korisnik:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]]: Ovde je "Vranje" deo službenog naziva, pošto postoji registrovana istoimena gimnazija u Nišu – Gimnazija "Bora Stanković" Niš. – [[Korisnik:Aca|Aca]] ([[Razgovor s korisnikom:Aca|razgovor]]) 5. septembra 2026. u 11:08 (CEST) :A jel'? A onda dobro, vratićemo! – [[Korisnik:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Edgar A.</span>]] [[Razgovor s korisnikom:Edgar Allan Poe|<span style="color:var(--color-base); font-family:'Free Style Script';">Poe</span>]] 5. septembra 2026. u 12:20 (CEST) 11atttnlvq1eekee80tf26k36ct862j 0 4725167 42683317 2026-09-05T10:20:45Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Gimnazija Bora Stanković (Vranje)]] na [[Gimnazija Bora Stanković Vranje]] preko preusmjerenja 42683317 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Gimnazija Bora Stanković Vranje]] exhpkkbpk69u0vmu5ixgad2k75dj671 1 4725168 42683319 2026-09-05T10:20:45Z Edgar Allan Poe 29250 Edgar Allan Poe premješta stranicu [[Razgovor:Gimnazija Bora Stanković (Vranje)]] na [[Razgovor:Gimnazija Bora Stanković Vranje]] 42683319 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Razgovor:Gimnazija Bora Stanković Vranje]] 82m5rz7u6tvqvn2lqpbaz3fentczrql 0 4725169 42683323 2026-09-05T10:48:45Z Edgar Allan Poe 29250 Preusmjereno na [[Međunarodni kodeks nomenklature algi, gljiva i biljaka]] 42683323 wikitext text/x-wiki #PREUSMJERI [[Međunarodni kodeks nomenklature algi, gljiva i biljaka]] i5m96yjnircl3xgpzpk6cwuv6j2jsyf 4 4725170 42683331 2026-09-05T11:40:13Z Edgar Allan Poe 29250 Nova stranica: {{Autotaxobox system navbox}} Ova stranica pruža informacije o "taksonomskim šablonima" – šablonima čiji su nazivi oblika [[Special:PrefixIndex/Šablon:Taksonomija|Šablon:Taksonomija/]]''takson''. Oni služe kao "baza podataka" u kojoj se pohranjuju informacije o taksonima i njihovim taksonomskim odnosima. Ako imate pitanja, obratite se administratorima ili kolegama na pripadajućim stranicama za razovor. {{anchor|Conventions}} == Imenovanje šablona == Naslov takson... 42683331 wikitext text/x-wiki {{Autotaxobox system navbox}} Ova stranica pruža informacije o "taksonomskim šablonima" – šablonima čiji su nazivi oblika [[Special:PrefixIndex/Šablon:Taksonomija|Šablon:Taksonomija/]]''takson''. Oni služe kao "baza podataka" u kojoj se pohranjuju informacije o taksonima i njihovim taksonomskim odnosima. Ako imate pitanja, obratite se administratorima ili kolegama na pripadajućim stranicama za razovor. {{anchor|Conventions}} == Imenovanje šablona == Naslov taksonomskog šablona uvijek je oblika "Šablon:Taksonomija/''naziv-takson''" ili, mnogo rjeđe, "Šablon:Taksonomija/''naziv-takson''/''kvalifikator1''", "Šablon:Taksonomija/''naziv-takson''/''kvalifikator1''/''kvalifikator2''" itd. Dio ''naziv-takson'' povremeno treba sadržavati razdvojbu (obično ako životinja i biljka imaju isti naziv taksona). Primjeri su: * [[Šablon:Taksonomija/Ursus]] – jednostavan taksonomski šablon za rod medvjeda * [[Šablon:Taksonomija/Abronia]] – jednostavan taksonomski šablon za biljni rod * [[Šablon:Taksonomija/Abronia (gušter)]] – razdvojbeni taksonomski šablon; "(gušter)" dodano je nazivu životinjskog roda kako bi se ovaj taksonomski šablon razlikovao od onoga za biljni rod * [[Šablon:Taksonomija/Tracheophyta/Odjeljak]] – kvalificirani taksonomski šablon; [[Vaskularna biljka|Tracheophyta]] se može tretirati kao kladus (kao na [[Šablon:Taksonomija/Tracheophyta]]) ili kao odjeljak Parametar <code>matični</code> u taksonomskom šablonu svakog podređenog taksona mora odgovarati dijelu naziva šablona nakon "Taksonomija/", stoga je od ključne važnosti pridržavati se konvencija imenovanja kako bi se taksonomski šabloni međusobno povezali. Dakle, za povezivanje s taksonom opisanim u [[Šablon:Taksonomija/Kinorhyncha/matična-grupa]] stavite {{para|matični|Kinorhyncha/matična-grupa}} u šablone za sve podređene taksone. Napomene: * Koristite znanstveni, a ne narodni naziv. Na primjer, [[Šablon:Taksonomija/Ursidae]] umjesto "Šablon:Taksonomija/Medvjedi". Jedine su iznimke kladusi bez jasnog znanstvenog naziva. * Ako dva taksona imaju isti naziv, koristite zagrade za razdvojbu kako je opisano na [[Wikipedija:Razvrstavanje]] i [[Wikipedija:Naslovi članaka]]. Tipična uporaba riječi ''Pterodon'' u biološkom kontekstu gotovo se uvijek odnosi na mahunarku, pa [[Šablon:Taksonomija/Pterodon]] opisuje taj rod, dok se kreodont ''Pterodon'' nalazi na [[Šablon:Taksonomija/Pterodon (sisavac)]]. * U pravilu nije potrebno stvarati taksonomske šablone za vrste ili niže rangove, <em>osim za viruse</em>. {{tl|Speciesbox}}, {{tl|Subspeciesbox}} i {{tl|Infraspeciesbox}} preuzimaju taksonomske podatke iz taksonomskog šablona za rod. Taksokvir u članku ''[[Acer douglasense]]'' pokazuje kako koristiti parametar {{para|matični}} u {{tl|Speciesbox}} za nadjačavanje inače automatske uporabe roda kao nadređenog taksona, čime se u taksonomsku hijerarhiju uključuje rang ispod roda. Vrste virusa nemaju dvoimene nazive iz kojih bi se mogao zaključiti rod te zahtijevaju poseban postupak. * Za nazive podrodova životinja ([[ICZN]]) naslov treba biti oblika "Šablon:Taksonomija/''Rod (Podrod)''". Na primjer, [[Šablon:Taksonomija/Mus (Coelomys)]]. Za nazive podrodova biljaka ([[ICNafp]]) koristi se oblik "Šablon:Taksonomija/''Rod'' subg. ''Podrod''". (Sam naziv podroda ne treba koristiti jer se tada taksonomski šablon za nominativni podrod, kao što su [[Mus (podrod)|''Mus'' (''Mus'')]] ili [[Banksia subg. Banksia|''Banksia'' subg. ''Banksia'']], ne može razlikovati od taksonomskog šablona za rod.) * Za nazive prema ICNafp-u na ostalim rangovima ispod roda treba koristiti konektore, npr. [[Šablon:Taksonomija/Banksia sect. Banksia]]. ==Format taksonomskog šablona== Taksonomski šabloni trebali bi se temeljiti na sljedećem formatu, iako se mnogi parametri mogu izostaviti.<ref name=note1>Prije kraja 2016. – početka 2017. neki su taksonomski šabloni trebali koristiti tekst različit od "<code>Nemojte mijenjati ovaj red</code>", npr. "<code>Varijanta taksona</code>". Većina je također sadržavala "<code>|{{{1}}}</code>", što je sada uklonjeno.</ref> Taksonomski šabloni ne bi trebali biti preusmjeravanja; vidi [[#kao_i|§ kao_i]]. <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Nemojte mijenjati ovaj red {{{machine code|}}} |kao_i = |matični = |rang = |veza = |izumrli = |uvijek_prikaži = |ref = }}</syntaxhighlight> Svaki od parametara opisan je u nastavku. === matični === *{{para|matični|''matični-takson''}} Ovaj parametar povezuje taksonomski šablon s njegovim nadređenim taksonomskim šablonom, tj. s "Šablon:Taksonomija/''matični-takson''". U većini slučajeva unesite samo znanstveni naziv nadređenog taksona (običnim tekstom, samo prvo slovo veliko), npr. <code>Fungi</code>, <code>Cephalopoda</code>, budući da će nadređeni taksonomski šablon imati odgovarajući naziv, npr. [[Šablon:Taksonomija/Fungi]], [[Šablon:Taksonomija/Cephalopoda]]. Jedan "problematičan slučaj" nastaje kada se isti naziv taksona koristi prema različitim nomenklaturnim kodeksima, npr. [[Leucoptera (biljka)|''Leucoptera'' (biljka)]] i [[Leucoptera (moljac)|''Leucoptera'' (moljac)]]. Nadređeni se takson tada mora navesti s izrazom za razdvojbu, npr. kao {{para|matični|Leucoptera (moljac)}}, s odgovarajućim taksonomskim šablonom na "Šablon:Taksonomija/Leucoptera (moljac)". Stranica "Šablon:Taksonomija/" nadređenog taksona pregledat će se kako bi se generirao sljedeći redak iznad u taksokviru. Za neuobičajene slučajeve, poput preskakanja razina, matičnih grupa ili upitnih pripadnosti, vidi [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/napredna taksonomija|Napredne mogućnosti]]. === rang === *{{para|rang|''rang-takson''}} Ovaj parametar navodi rang taksona. Vrijednost mora biti pisana malim slovima i {{em|na latinskom}}, npr. <code>subfamilia</code>, a ne <code>potporodica</code>. Potpuni popis rangova prihvaćenih u taksonomskim šablonima nalazi se u [[Modul:Taxobox ranks]]. Svaka vrijednost koja nije uključena u tablicu u ovom modulu uzrokovat će da srpskohrvatska inačica koja će biti prikazana u taksokviru bude označena crvenom bojom pri pregledavanju taksonomskog šablona te će taksonomski šablon biti smješten u [[:Kategorija:Taksonomski šabloni koji koriste neprepoznate parametre ranga]]. Nelineovski rangovi uključuju <code>cladus</code> ili <code>kladus</code>, <code>ukupna grupa</code>, <code>matična grupa</code>, <code>neformalna grupa</code>, <code>grupa vrsta</code> itd. (Vidi [[#Imenovanje šablona]] iznad za konvencije koje se koriste za matične grupe itd.) Formalni rangovi u taksonomskoj hijerarhiji prikazanoj u taksokviru trebali bi biti poredani silaznim redoslijedom. U tablici prikazanoj s desne strane pri pregledavanju taksonomskog šablona rangovi koji se čine kao anomalije označeni su crvenom bojom, a kada je takav rang posljednji u tablici, šablon se smješta u [[:Kategorija:Taksonomski šabloni s anomalijama u parametru rang]]. === veza === *{{para|veza|''veza-tekst''}} ili {{para|veza|''ciljna-veza''{{!}}''veza-tekst''}} Ovaj parametar određuje naziv taksona koji se prikazuje u taksokviru (''veza-tekst'') i članak na koji vodi poveznica (''ciljna-veza''), ako se razlikuje. Općenito će ''veza-tekst'' biti jednak dijelu naziva taksonomskog šablona neposredno nakon "Taksonomija/" i prije bilo kojeg sljedećeg "/". Tako će za rod ''Acacia'' vrijednost ''veza-tekst'' u poveznici biti "Acacia" (zbog čega će taksokvir sadržavati "Rod: ''[[Acacia]]''"), a taksonomski šablon bit će nazvan "[[Šablon:Taksonomija/Acacia]]". U takvim će slučajevima unaprijed oblikovani kôd automatski unijeti naziv umjesto vas. Ako se cilj poveznice (naslov stranice o predmetnom taksonu) razlikuje od teksta koji bi se trebao pojaviti u taksokviru, navedite oboje, npr. {{para|veza|Pauk<nowiki>|</nowiki>Araneae}}. Time se sprječava stvaranje poveznica na preusmjeravanja koja jednostavno vode natrag na članak. Ako je taksonomski šablon razdvojen, kao [[Šablon:Taksonomija/Abronia (gušter)]], ''veza-tekst'' postavlja se na naslov stranice, a ''veza-tekst'' na naziv taksona bez razdvojbe, kako bi se ispravno prikazao (tj. bez razdvojbe) u taksokviru. Većina oblikovanja automatizirana je: * Prikazana poveznica bit će pisana kurzivom ako je {{para|veza|rod}} ili neki drugi rang koji treba biti pisan kurzivom. (Konvencija na Wikipediji jest da se nazivi rangova iznad roda ne pišu kurzivom, osim kod virusa.) * Sustav obično ispravno oblikuje botaničke rangove koji sadrže dio koji nije pisan kurzivom (npr. ''Acer'' sect. ''Macrantha''), ali to biste trebali provjeriti. * Za dodavanje †, kojim se označava izumrli takson, uključite parametar {{para|izumrli|da}} ili {{para|izumrli|true}}. U suprotnom taj parametar u potpunosti izbrišite. * Za dodavanje (?) kojim se označava upitan status vidi [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/napredna taksonomija|Napredne mogućnosti]]. * U pravilu ne biste trebali stvarati taksonomski šablon za {{em|vrstu}} ili niži rang; taksonomija se može preuzeti iz taksonomskog šablona roda. U članku koristite {{tl|Speciesbox}} umjesto {{tl|Automatski taksokvir}}. Ako, primjerice, u {{tl|Speciesbox}} navedete {{para|takson|Quercus robur}}, on će upotrijebiti [[Šablon:Taksonomija/Quercus]] za generiranje taksokvira koji prikazuje dvoimeni naziv ''i'' "Vrsta: '''''Q. robur'''''". '''Napomena''': nemojte sami unositi uglate zagrade, † ili (u pravilu) kurziv; sustav će to učiniti ako je prikladno za određeni rang. (Npr. <code>veza=Hrast|Quercus</code> automatski će biti pisan kurzivom jer je rang rod; <code>veza=Životinja|Animalia</code> neće.) === izumrli === *{{para|izumrli|da}} Označite da je takson izumro dodavanjem {{para|izumrli|da}} ili {{para|izumrli|true}}; u suprotnom u potpunosti uklonite parametar ili ga ostavite praznim. Nije potrebno unositi <code>ne</code> ili <code>false</code>. Time će se ispred poveznice na takson dodati † gdje god se takson pojavljuje u taksokvirima. Sustav provjerava postoje li nedosljedne vrijednosti parametra; svi taksoni ispod izumrlog taksona također moraju biti izumrli (npr. ne može postojati izumrla porodica s neizumrlim rodom). === uvijek_prikaži === *{{para|uvijek_prikaži|da}} Ako je takson "glavni rang", npr. carstvo, koljeno, razred, red, porodica, rod ili vrsta, uvijek će biti prikazan u taksokvirima njegovih podređenih taksona i ovaj parametar nije potreban. U suprotnom, samo u posebnim slučajevima postavite {{para|uvijek_prikaži|da}} ili {{para|always_display|true}} kako biste prisilili da se takson prikazuje u <em>svim</em> taksokvirima u kojima se pojavljuje. (Postavljanje <code>uvijek_prikaži</code> na <code>ne</code> ili <code>false</code> nema učinka na prikaz glavnih rangova.) Jedan neposredno prethodeći rang prema zadanim se postavkama prikazuje u automatiziranom taksokviru. Na primjer, ako je nadređeni takson roda potporodica, tada će potporodica biti prikazana u njegovu taksokviru, ali ne i u nižim rangovima (npr. u taksokvirima za vrste ili podvrste te potporodice). Ako je važno prikazati sporedni rang, najbolji je način obično dodati parametar {{para|uvijek_prikaži|''N''}} u taksokvir. Time se prisiljava prikaz ''N'' nadređenih rangova umjesto 1 (npr. podrod, rod i potporodica u taksokviru vrste umjesto samo roda). U nekim bi se slučajevima takson uvijek trebao prikazivati <em>kao da</em> je "glavni rang". Na primjer, [[Šablon:Taksonomija/Arthropoda/matična-grupa]] zamjenjuje "Koljeno: Arthropoda" u nekim taksokvirima; bez prikaza tog ranga taksokviru nedostaje kontekst. U tim će slučajevima svaki takson koji pripada "matičnoj grupi Arthropoda" htjeti uključiti ovaj rang u svoj taksokvir, a vi možete dodati redak <code>|uvijek_prikaži=da</code> (ili <code>|uvijek_prikaži=true</code>) u [[Šablon:Taksonomija/Arthropoda/matična-grupa]]. === ref === * {{para|ref|''reference koje treba navesti na ovoj taksonomskoj stranici''}} Ove se reference neće prikazivati u članku, ali budućim urednicima omogućuju da razumiju zašto ste ispunili šablon na način na koji jeste. Reference bi trebale poduprijeti rang i nadređeni takson taksona koji je predmet taksonomskog šablona. Ako želite uključiti referencu za autorsku oznaku u automatskom taksokviru članka, referencu trebate dodati u sam članak. Možete je dodati u tekst članka ili je uključiti u taksokvir kao dio {{para|autorstvo}}; {{para|matični_autorstvo}} itd. Tehnička ograničenja znače da ne možemo u potpunosti automatizirati pojavljivanje referenci. Ne bi svi urednici željeli reference u taksokviru; ako bi se ista referenca koristila u tekstu članka, pojavila bi se dvaput na popisu referenci; citati bi u članku trebali imati dosljedan format, ali on se može razlikovati od članka do članka, dok bi referenca iz taksonomskog šablona uvijek imala isti format. (Kako bi se spriječilo pojavljivanje referenci iz taksona "kao i" u prikazu taksonomskog šablona ako nisu prikladne, koristite {{para|ref|–}}.) === kao_i === * {{para|kao_i|''naziv-taksona iz kojeg treba kopirati''}} (<code>kao i</code>, tj. i bez podvlake, također se može koristiti.) Ovaj je parametar najkorisniji u naprednim slučajevima, poput varijanti "uobičajenih" taksona. Tako [[Šablon:Taksonomija/Arthropoda/matična-grupa]] ima {{para|kao_i|Arthropoda}}. Sve vrijednosti parametara koje nisu izričito navedene u taksonomskom šablonu tada se kopiraju iz taksonomskog šablona "kao i". Pogreška nastaje ako sam taksonomski šablon "kao i" ima parametar <code>kao_i</code>. Za više informacija vidi [[Wikipedija:Sustav automatskih taksokvira/napredna taksonomija|Napredne mogućnosti]]. <em>Taksonomski šabloni ne smiju biti preusmjeravanja.</em> Uvijek koristite taksonomski šablon s {{para|kao_i}} kako biste postigli učinak preusmjeravanja. ==Primjeri== ===Bez razdvojbe=== Na [[Šablon:Taksonomija/Dryopteris]]: <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Nemojte mijenjati ovaj red {{{machine code|}}} |rang=genus |veza=Dryopteris |matični=Dryopteridoideae |ref={{citation |author=PPG I |date=2016 |title=A community-derived classification for extant lycophytes and ferns |journal=Journal of Systematics and Evolution |volume=54 |issue=6 |pages=563–603 |doi=10.1111/jse.12229}} }}</syntaxhighlight> Članak o rodu zatim koristi {{tl|Automatski taksokvir}} s {{para|takson|Dryopteris}}. Članci o vrstama koriste {{tl|Speciesbox}} s parametrima poput {{para|takson|Dryopteris carthusiana}} ili {{para|genus|Dryopteris}}+{{para|species|carthusiana}}. ===Taksonomski šablon ima razdvojbu=== Na [[Šablon:Taksonomija/Abronia (gušter)]]: <syntaxhighlight lang="wikitext">{{Nemojte mijenjati ovaj red {{{machine code|}}} |rang=genus |veza=Abronia (gušter)|Abronia |matični=Anguidae |ref={{ITIS|id=585644|taxon=''Abronia'' Gray, 1838.|access-date=2020-11-15}} }} </syntaxhighlight> Članak o rodu zatim koristi {{tl|Automatic taxobox}} s {{para|taxon|Abronia (lizard)}}; taksokvir će prikazati tekst poveznice "''Abronia''". Članci o vrstama koriste {{tl|Speciesbox}} s parametrima poput {{para|genus|Abronia (lizard)}}+{{para|species|campbelli}}. ==Bilješke== {{reflist}} [[Kategorija:Wikipedijini automatski taksokviri]] 4yty0xq7brqofkegs3bc68js1m2xnk9